ABD Gıda ve İlaç Dairesi FDA, meme kanseri tedavisinde dikkat çeken yeni bir onaya imza attı. Vepdegestrant, ticari adıyla Veppanu, ER pozitif, HER2 negatif, ESR1 mutasyonlu ileri veya metastatik meme kanseri olan yetişkin hastalarda kullanım için onaylandı.
Onay, hastalığı en az bir endokrin tedavi sonrası ilerleyen ve ESR1 mutasyonu FDA onaylı testle saptanan hastaları kapsıyor.
Neden önemli?
Meme kanserlerinin önemli bir bölümü hormon reseptörü pozitiftir. Bu hastalarda tamoksifen, aromataz inhibitörleri ve benzeri endokrin tedaviler yıllardır temel basamaklardan biri olarak kullanılıyor.
Ancak bazı hastalarda zamanla tedaviye direnç gelişebiliyor. Bu direncin en kritik nedenlerinden biri ESR1 mutasyonu. Bu mutasyon ortaya çıktığında kanser hücresi, hormon baskılansa bile büyüme sinyallerini sürdürebiliyor.
Bu nedenle uzmanlar, özellikle hormon tedavisi ve CDK4/6 inhibitörü sonrası hastalık ilerlediğinde ESR1 mutasyonunun araştırılmasını giderek daha önemli görüyor.
Vepdegestrant nasıl çalışıyor?
Vepdegestrant, klasik hormon tedavilerinden farklı olarak östrojen reseptörünü hedefleyen bir protein yıkım tedavisi sınıfında yer alıyor. Arvinas, bu onayın FDA tarafından onaylanan ilk PROTAC tedavisi olduğunu açıkladı.
Yani tedavi, kanser hücresinin büyüme sinyalini taşıyan reseptörü sadece bloke etmeyi değil, hücre içinde parçalanmaya yönlendirmeyi hedefliyor. Bu yönüyle meme kanseri tedavisinde “akıllı kilit kırıcı” gibi çalışan yeni bir yaklaşım kapısı aralanmış oldu.
Çalışmada ne görüldü?
FDA onayı, VERITAC-2 adlı faz 3 çalışmanın verilerine dayandı. Çalışmada ESR1 mutasyonu taşıyan hastalarda vepdegestrant, fulvestranta kıyasla hastalığın ilerlemesi veya ölüm riskini yüzde 43 azalttı. Medyan progresyonsuz sağkalım vepdegestrant kolunda 5 ay, fulvestrant kolunda 2,1 ay olarak bildirildi.
Reuters’ın aktardığına göre ilaç günde bir kez, yemekle birlikte alınan 200 mg tablet olarak öneriliyor. FDA ayrıca ESR1 mutasyonunu saptamak için Guardant360 CDx kan testini de eşlikçi tanı testi olarak onayladı.
ESR1 mutasyonunda onaylı ajanlar
ESR1 mutasyonlu, ER pozitif/HER2 negatif ileri meme kanserinde tablo giderek değişiyor:
Elacestrant / Orserdu: FDA onayı 27 Ocak 2023
Imlunestrant / Inluriyo: FDA onayı 25 Eylül 2025
Vepdegestrant / Veppanu: FDA onayı 1 Mayıs 2026
Dikkat edilmesi gerekenler
Bu gelişme önemli olsa da vepdegestrant her meme kanseri hastası için uygun bir tedavi değildir. Kullanım kararı; tümör tipi, önceki tedaviler, ESR1 mutasyon durumu, hastanın genel durumu ve yan etki riski birlikte değerlendirilerek onkoloji hekimi tarafından verilmelidir.
FDA ve şirket açıklamalarında kalp ritmi üzerinde etki, QT uzaması, karaciğer testlerinde yükselme, kan değerlerinde düşme, yorgunluk, bulantı ve gebelikte risk gibi uyarılar yer aldı.
