Dünya ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda yaşanan kriz, küresel sağlık sisteminin görünmeyen damarlarını sıkıştırıyor. Uzmanlara göre en büyük risk, milyonlarca insanın her gün kullandığı jenerik ilaçlarda yaşanacak tedarik kırılması.
ABD başta olmak üzere birçok ülke, uygun fiyatlı ilaç ihtiyacının büyük bölümünü Hindistan’dan karşılıyor. Ancak Hindistan’ın ilaç üretiminde kullandığı ham maddeler ve enerji kaynaklarının önemli kısmı Hürmüz hattına bağlı. Bu hat üzerindeki her aksama, zincirin tamamını etkiliyor.
Krizin ilk etkisi ise lojistikte hissedildi. Hava taşımacılığı maliyetleri bazı hatlarda katlanarak arttı. Soğuk zincir gerektiren ilaçların sevkiyatı zorlaştı, alternatif rotalar ise hem daha uzun hem daha pahalı hale geldi. Bu durum özellikle kanser ilaçları, antibiyotikler ve kronik hastalık tedavilerinde kullanılan ürünler için risk oluşturuyor.
Şu an için raflar boş değil. Ülkelerin elinde belirli süre yetecek ilaç stokları bulunuyor. Ancak uzmanlar, krizin uzaması halinde bu stokların hızla eriyeceğini ve ilaç kıtlığı ile fiyat artışının kaçınılmaz olacağını vurguluyor.
Jenerik ilaçlar bu süreçte en kırılgan alan olarak öne çıkıyor. Düşük kâr marjı ve yüksek dışa bağımlılık nedeniyle bu ürünlerdeki en küçük aksama bile zincirleme etki yaratabiliyor.
Hürmüz Boğazı yalnızca petrol taşımıyor. Aynı zamanda modern sağlık sisteminin sürdürülebilirliğini de taşıyor. Bu hattaki her gerilim, eczane raflarına kadar uzanan bir etki yaratıyor.