Son yıllarda kan tahlillerinde yer alan CEA, CA 19-9, CA-125, PSA gibi tümör belirteçleri, birçok kişide ciddi endişeye yol açıyor. Ancak uzmanlar, bu testlerin tek başına kanser tanısı koydurmadığını, yanlış yorumlandığında gereksiz korkuya neden olabileceğini belirtiyor.
🔬 Tümör belirteci nedir?
Tümör belirteçleri, kanda ölçülebilen bazı protein ya da maddelerdir. Bazı kanser türlerinde yükselebilirler ancak enfeksiyon, iltihap, sigara kullanımı, iyi huylu hastalıklar ve hatta adet dönemi gibi pek çok durumda da artış gösterebilirler.
🧪 En sık bakılan belirteçler ve anlamları
-
CEA: Kolon, mide ve pankreas kanserleriyle ilişkilendirilir. Ancak sigara içenlerde ve enfeksiyonlarda da yükselebilir.
-
CA 19-9: Pankreas ve safra yollarıyla ilişkilidir. Safra taşı ve sarılıkta sık yalancı yükselme yapar.
-
CA-125: Yumurtalık ve rahim hastalıklarında kullanılır. Adet dönemi ve kistlerde de artabilir.
-
PSA: Prostatla ilişkilidir. Enfeksiyon ve prostat büyümesi PSA’yı yükseltebilir.
-
AFP: Karaciğer ve testis hastalıklarında izlenir, hepatit ve sirozda da artabilir.
⚠️ En kritik nokta: Tek değer değil, seyir önemli
Hekimler, tek bir ölçümden çok zaman içindeki değişimin önemli olduğunu vurguluyor. Değerin giderek yükselmesi, klinik bulgularla birlikte değerlendirilmesi ve görüntüleme yöntemleriyle desteklenmesi gerekiyor.
🩺 Ne zaman mutlaka doktora başvurulmalı?
-
Tümör belirteci değeri ısrarla yükseliyorsa
-
Açıklanamayan kilo kaybı, kansızlık, uzun süren ağrı varsa
-
Ailede güçlü kanser öyküsü bulunuyorsa
-
Menopoz sonrası CA-125 yüksekliği saptanmışsa
-
PSA değeri hızlı artış gösteriyorsa
🧭 Uzmanların ortak uyarısı
Tümör belirteçleri:
-
Tarama testi değildir
-
Tek başına tanı koymaz
-
Klinik muayene ve görüntüleme olmadan anlam taşımaz
Yanlış yorumlanan test sonuçları, hem gereksiz korkuya hem de gereksiz tetkiklere yol açabiliyor.
🟢 SONUÇ
Tümör belirteçleri erken uyarı aracı olabilir ancak tek başına hüküm vermez. Uzmanlar, sonuçların mutlaka hekim tarafından, hastanın genel durumu ve diğer tetkiklerle birlikte değerlendirilmesi gerektiğinin altını çiziyor.