Prof. Dr. Şerafettin Gölcük, Türkiye'de kelâm ilminin akademik gelişimine katkıda bulunan ilahiyatçılar arasında yer aldı. İnanç esasları, İslam düşünce tarihi, insan iradesi, kader ve kelâm ekolleri üzerine çalışmalar yapan Gölcük, uzun yıllar üniversitelerde öğretim üyesi olarak görev yaptı.
9 Ekim 2026 tarihinde hayatını kaybeden Gölcük, akademik çalışmalarının yanı sıra Din İşleri Yüksek Kurulu ve Türkiye Diyanet Vakfındaki görevleriyle de tanındı. Kaleme aldığı kitaplar, makaleler ve ansiklopedi maddeleri, ilmî çalışmalarının önemli bölümünü oluşturdu.
İzmir'den Sorbonne'a Uzanan İlahiyat Eğitimi
Şerafettin Gölcük, 1940 yılında İzmir'in Ödemiş ilçesine bağlı Yağcılar'da dünyaya geldi. İlk ve ortaöğrenimini İzmir'de tamamladı; Ödemiş ve Kestanepazarı Kur'an kurslarında Kur'an-ı Kerim, Arapça ve dinî ilimler üzerine eğitim aldı.
1964 yılında Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesinden mezun oldu. Üniversite eğitiminin ardından Diyanet İşleri Başkanlığı bünyesinde görev aldı ve Kırıkkale'de vaizlik yaptı.
Akademik eğitimini Fransa'da sürdüren Gölcük, Paris'teki Sorbonne Üniversitesinde doktora çalışmalarına başladı. 1972 yılında doktorasını tamamlayarak Türkiye'ye döndü.
Erzurum ve Konya'da Kelâm Akademisyeni
Şerafettin Gölcük, 1973 yılında Atatürk Üniversitesi İslami İlimler Fakültesinde kelâm asistanı olarak akademik görevine başladı. Kelâm alanındaki çalışmalarını sürdüren Gölcük, 1977 yılında doçent, 1984 yılında profesör unvanını aldı.
1985 yılında Selçuk Üniversitesi İlahiyat Fakültesine geçti. Konya'daki akademik görevini 2008 yılına kadar sürdürdü ve aynı yıl emekli oldu.
Üniversitedeki öğretim faaliyetleri sırasında lisans ve lisansüstü düzeyde kelâm dersleri verdi. Akademik çalışmalarında İslam inanç esasları, insan fiilleri, özgür irade, kader ve kelâm tarihinin temel meseleleri üzerinde yoğunlaştı.
Kelâm Literatürüne Kazandırdığı Eserler
Prof. Dr. Şerafettin Gölcük, akademik yaşamı boyunca kelâm ve İslam düşüncesinin çeşitli konularını ele alan eserler kaleme aldı. Özellikle insanın iradesi, fiilleri ve sorumluluğu ile ilahî irade arasındaki ilişki, çalışmalarında öne çıkan konular arasında yer aldı.
Gölcük'ün eserleri arasında Kelâm Açısından İnsan ve Fiilleri, Allah Kur'an İnsan, Kelâm Tarihi, Kur'an ve İnsan, Bâkıllânî ve İnsan Fiilleri, İslâm Akaidi ve Din ve Toplum bulunmaktadır.
Akademisyen Süleyman Toprak ile birlikte hazırladığı Kelâm ve Kelâm Tarihi: Ekoller, Problemler adlı kitaplar da yayımlanan çalışmaları arasındadır. Bu eserlerde kelâm ilminin temel kavramları, tarihsel gelişimi, başlıca ekolleri ve itikadî tartışmaları ele aldı.
Gölcük, kitaplarının yanı sıra bilimsel dergilerde makaleler yayımladı ve akademik toplantılarda bildiriler sundu. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi için kelâm ve mezhepler tarihi alanlarında 17 madde veya madde bölümü hazırladı.
Ansiklopedide Bâkıllânî, Cehm b. Safvân, Cehmiyye, el-Fıkhü'l-Ekber ve çeşitli kelâm eserleri üzerine yazılar kaleme aldı. Bu çalışmaları, klasik kelâm literatürünün akademik düzeyde incelenmesine yönelik yayınları arasında yer aldı.
Din İşleri Yüksek Kurulu ve Türkiye Diyanet Vakfındaki Görevleri
Prof. Dr. Şerafettin Gölcük, üniversitelerdeki akademik faaliyetlerinin yanında Diyanet İşleri Başkanlığı bünyesinde de çeşitli sorumluluklar üstlendi. Din İşleri Yüksek Kurulunda görev yaparak dinî meselelerin değerlendirilmesine yönelik kurul çalışmalarına katıldı.
2009 yılında Türkiye Diyanet Vakfı Mütevelli Heyeti II. Başkanlığı görevini üstlendi. 2011 yılında aynı vakfın Denetim Kurulu Başkanı oldu ve vakıftaki görevi 2015 yılında sona erdi.
Gölcük, üniversiteden emekli olduktan sonra da eğitim faaliyetlerini sürdürdü. Selçuk Üniversitesinde lisansüstü düzeyde, Diyanet İşleri Başkanlığı Selçuklu Eğitim Merkezinde ise kelâm ve akaid alanlarında dersler verdi.
Türk İlahiyat Akademisindeki Yeri
Prof. Dr. Şerafettin Gölcük'ün akademik çalışmaları, Türkiye'de kelâm eğitimi ve İslam düşüncesi araştırmalarının geliştiği dönemin yayınları arasında yer aldı. Sorbonne'daki doktora eğitimi, Erzurum ve Konya'daki öğretim üyeliği ile telif ve tercüme eserleri, mesleki yaşamının başlıca aşamalarını oluşturdu.
2023 yılında KADER Kelâm Araştırmaları Dergisi'nde yayımlanan söyleşide Gölcük'ün akademik hayatı, kelâm çalışmaları ve ilahiyat eğitimi üzerine görüşlerine yer verildi. 9 Ekim 2026 tarihinde hayatını kaybeden Gölcük'ün kitapları, makaleleri ve ansiklopedi yazıları, kelâm alanında başvurulan akademik yayınlar arasında bulunmaktadır.
