İlköğrenimine Arıtaş Köyü İlkokulu’nda başladı, eğitimini Ankara Karşıyaka İlkokulu’nda tamamladı. Ortaöğrenimini Özel Yükseliş Lisesi Orta Kısmı’nda, lise eğitimini ise Yenimahalle Mustafa Kemal Lisesi’nde tamamladı.
1997 yılında Hacettepe Üniversitesi İngiliz Dili ve Edebiyatı Bölümünden mezun olan Türkmen, disiplinler arası akademik yaklaşımını lisansüstü eğitimlerinde de sürdürdü. 2001 yılında Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Trafik Planlaması ve Uygulaması alanında, 2005 yılında ise Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Beden Eğitimi ve Spor alanında yüksek lisans derecelerini aldı.
Akademik kariyerinde iki ayrı doktora derecesine sahip olan Prof. Dr. Türkmen, 2007 yılında Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Temel İslam Bilimleri (Tefsir) alanında ilk doktorasını, 2012 yılında ise Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği alanında ikinci doktorasını tamamladı. 30 Mart 2015 tarihinde Beden Eğitimi ve Spor alanında Doçent, 21 Nisan 2020 tarihinde ise Profesör unvanını aldı.
Akademik görev hayatına 1997 yılında Kırıkkale Üniversitesinde İngilizce Okutmanı olarak başlayan Türkmen, burada 2010 yılına kadar görev yaptı. 2010–2012 yılları arasında Bartın Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulunda öğretim görevlisi olarak çalıştı; 2012 yılından itibaren öğretim üyesi olarak akademik faaliyetlerini sürdürdü. Aynı kurumda 2012–2016 yılları arasında Müdür Yardımcılığı, 2016–2019 yılları arasında Rekreasyon Bölüm Başkanlığı görevlerinde bulundu.
15 Mart 2019 tarihinde Bayburt Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu Spor Yöneticiliği Bölümü’nde, 21 Nisan 2020 tarihinde ise Antrenörlük Eğitimi Bölümü’nde öğretim üyesi ve bölüm başkanı olarak göreve başladı. Ardından Sağlık Bilimleri Fakültesi ve İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi’nde Dekan Vekilliği görevlerini üstlendi. 1 Eylül 2020 tarihinde Rektör Yardımcısı olarak atanan Prof. Dr. Türkmen, 21 Nisan 2021 tarihli Cumhurbaşkanlığı Kararı ile Bayburt Üniversitesi Rektörü olarak görevlendirildi. 16 Mayıs 2025 tarihli Cumhurbaşkanlığı Kararı ile ikinci kez Bayburt Üniversitesi Rektörlüğüne atandı.
Sporculuk hayatında da aktif bir geçmişe sahip olan Prof. Dr. Türkmen, 1984–1999 yılları arasında Taekwondo branşında lisanslı sporcu olarak çok sayıda ulusal ve uluslararası turnuvada yarıştı; Türkiye ve Bosna-Hersek’te antrenörlük yaptı.
Ulusal spor yönetiminde uzun yıllar görev alan Türkmen; Türkiye Herkes İçin Spor Federasyonu, Türkiye Üniversite Sporları Federasyonu, Türkiye Halk Oyunları Federasyonu, Türkiye Dans Federasyonu, Türkiye Güreş Federasyonu, Türkiye Muay Thai Federasyonu ve Türkiye Kano Federasyonu başta olmak üzere çok sayıda federasyonda yönetim, denetim ve teknik kurullarda görev aldı. 2005–2007 yılları arasında Türkiye Badminton Federasyonu’nda teknik kurul üyesi, 2007 yılında ise Milli Takım Antrenörü olarak görev yaptı.
2005 yılından itibaren Türkiye Bocce Bowling ve Dart Federasyonu’nda Başkan Vekilliği görevini yürüten Türkmen, 8 Haziran 2018’de Federasyon Başkanlığına seçildi. 3 Eylül 2024’te bu görevinden ayrıldı ve 4 Kasım 2024 tarihinde Türkiye Üniversite Sporları Federasyonu Başkanlığına seçildi.
Uluslararası spor yönetiminde de önemli başarılara imza atan Prof. Dr. Mutlu Türkmen, 26 Mayıs 2018 tarihinde Uluslararası Bocce Konfederasyonu (CBI) Başkanlığına seçilerek Türk spor tarihinde bu göreve gelen ikinci isim oldu. 2022 ve 2024 yıllarında yeniden seçilerek görev süresini 2028’e kadar uzattı. Ayrıca 2008–2020 yılları arasında Uluslararası Petank Federasyonu (FIPJP) Yönetim Kurulu Üyeliği, 2013’ten itibaren Uluslararası Volo Federasyonu (FIB) Yönetim Kurulu Üyeliği görevlerini sürdürmektedir. 18 Eylül 2023 tarihinde Uluslararası Dart Federasyonu (IDF) Birinci Başkan Vekilliğine seçilmiştir. 2012–2018 yılları arasında Akdeniz Bocce Birliği Başkanlığı, 2011–2016 yılları arasında Balkan Herkes İçin Spor Federasyonu Genel Sekreterliği görevlerinde bulunmuştur.
Prof. Dr. Türkmen; birçok Avrupa ve Dünya Şampiyonası’nın düzenleme kurulu başkanlığını yürütmüş, 2013 Akdeniz Oyunları’nda uluslararası teknik delege olarak görev almış, 2017 İşitme Engelliler Olimpiyatları’nda müsabaka yöneticiliği yapmıştır. Ayrıca çok sayıda uluslararası bilimsel spor kongresinde Kongre Başkanı ve Genel Sekreter olarak görev üstlenmiştir.
2013–2019 yılları arasında International Journal of Science Culture and Sport (IntJSCS) adlı uluslararası hakemli derginin baş editörlüğünü yapan Türkmen, hâlen Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisinin yayıncılığını yürütmektedir.
İleri düzeyde İngilizce, orta düzeyde Arapça ve Fransızca, temel düzeyde Almanca ve İbranice bilen Prof. Dr. Mutlu Türkmen, evli ve iki çocuk babasıdır.
