Prof. Dr. Ali Kemal Belviranlı, Cumhuriyet dönemi Türk tıbbının yetiştirdiği en önemli genel cerrahlardan biridir. Türkiye’de cerrahinin bilimsel temeller üzerine oturtulmasında, modern eğitim anlayışının yerleşmesinde ve Anadolu’da güçlü cerrahi okulların kurulmasında belirleyici rol oynamıştır.
Kökeni ve Doğumu
Ali Kemal Belviranlı, resmî nüfus kayıtlarına göre Konya’nın Bozkır ilçesinde doğmuştur. Ancak ailesi aslen Gümüşhane’nin Kelkit ilçesine bağlı Kınık (Kınyalı) köyündendir.
Belviranlı ailesi, Osmanlı’nın son döneminde eğitim ve geçim nedenleriyle Gümüşhane’den Konya’ya göç etmiş; Ali Kemal Hoca bu göçten sonra Bozkır’da dünyaya gelmiştir. Bu nedenle biyografilerde “Konya Bozkırlı” olarak geçerken, kökleri Kelkit havzasına dayanmaktadır.
Bu durum, onun Anadolu’nun iki güçlü kültür damarını bir araya getiren kişiliğini de açıklar: Karadeniz’in dirençli insan dokusu ile Orta Anadolu’nun disiplinli çalışma geleneği.
Tıp Eğitimi ve Cumhuriyet Kuşağı
Ali Kemal Belviranlı, tıp eğitimini Cumhuriyet’in bilimle yeniden inşa edildiği bir dönemde tamamladı. Hekimliğe başladığı yıllarda tıp, yalnızca bir meslek değil, ülkeyi ayağa kaldırma görevi olarak görülüyordu. Belviranlı da bu kuşağın bir temsilcisi olarak yetişti.
Türkiye’de Modern Genel Cerrahinin İnşası
Belviranlı, Türkiye’de genel cerrahinin usta-çırak pratiğinden çıkarılıp bilimsel standartlara dayalı kurumsal bir yapıya kavuşturulmasında öncü rol oynadı.
Ameliyat tekniklerinin standartlaşması, komplikasyon yönetimi, klinik kayıt sistemi ve eğitim temelli cerrahi anlayışının yerleşmesinde etkili oldu.
Ankara ve Konya’da Bir Cerrahi Okul
Uzun yıllar Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi ve daha sonra Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi bünyesinde görev yaptı. Özellikle Konya’da, Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi’nin kuruluş sürecinde oluşturduğu cerrahi yapı, Anadolu’nun en güçlü akademik kliniklerinden biri haline geldi.
Onun yetiştirdiği öğrenciler bugün Türkiye’nin pek çok üniversitesinde profesör, klinik şefi ve başhekim olarak görev yapmaktadır.
Hekimlik Anlayışı
Belviranlı’ya göre cerrahi yalnızca teknik bir beceri değil, ahlaki bir sorumluluk alanıydı.
Hastaya saygı, bilimsel disiplin, ekip çalışması ve kayıt düzeni onun vazgeçilmez ilkeleriydi.
Sıklıkla şu anlayışı vurgulardı:
“İyi cerrah, bıçağı değil aklıyla ameliyat edendir.”
Mirası
Prof. Dr. Ali Kemal Belviranlı, Türk tıbbına:
• Yüzlerce yetişmiş cerrah
• Kurumsallaşmış klinikler
• Bilimsel cerrahi kültürü
• Güçlü bir hekimlik ahlakı
bırakarak izini kalıcı kılmıştır.
Gümüşhane’nin Kelkit havzasından başlayıp Konya Bozkır’da filizlenen bu hayat, bugün Türkiye’nin ameliyathanelerinde hâlâ yaşamaktadır.
