Derya Örs kimdir?

Büyükelçi Prof. Dr. Derya Örs, akademi, kültür yönetimi ve diplomasi alanlarında üstlendiği görevlerle tanınan Türk akademisyen ve diplomattır. Özellikle Fars dili ve edebiyatı, klasik metinler, İran ve Türk-İslam kültür dünyası üzerine çalışmalarıyla akademik kariyerini şekillendiren Örs, uzun yıllar üniversitelerde öğretim üyeliği ve yöneticilik yaptı.

1966 yılında Konya’da doğan Derya Örs, ilk, orta ve lise öğrenimini Akşehir ve Konya’da tamamladı. Üniversite eğitiminde yöneldiği Fars dili ve edebiyatı alanı, ilerleyen yıllarda hem akademik çalışmalarının hem de diplomasi kariyerinin temel eksenlerinden biri oldu.

Örs’ün mesleki yaşamı yalnızca üniversite kürsüsüyle sınırlı kalmadı. Akademisyenlikten fakülte kurucu dekanlığına, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Başkanlığından Türkiye Cumhuriyeti Tahran Büyükelçiliğine uzanan farklı görevler üstlendi.

Derya Örs’ün eğitimi: Fars dili ve edebiyatıyla başlayan akademik yolculuk

Derya Örs, 1985 yılında Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Fars Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalında yükseköğrenimine başladı. Lisans eğitimini 1989 yılında tamamladıktan sonra akademik kariyerine aynı alanda devam etti.

1990 yılında Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Fars Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalına araştırma görevlisi olarak atandı. Böylece lisans yıllarında başlayan Fars dili, edebiyatı ve tarihî metinler üzerine çalışmaları profesyonel akademik kariyere dönüştü.

Yüksek lisans çalışmasını İlhanlı tarihi üzerine hazırlayan Örs, “Kâşânî, Târîh-i Olcaytu (İnceleme-Çeviri)” başlıklı tezini 1992 yılında tamamladı. Doktora aşamasında ise Akkoyunlu tarihine yönelerek Fazlullah b. Rûzbihân-i Huncî ve onun tarihî eseri üzerine çalıştı.

Bu akademik çizgi, Örs’ün uzmanlık alanının yalnızca dil öğretimiyle sınırlı olmadığını gösterdi. Farsça tarihî kaynakların incelenmesi, çevrilmesi ve bilim dünyasına kazandırılması, kariyerinin belirgin çalışma alanlarından biri haline geldi.

Araştırma görevliliğinden profesörlüğe uzanan akademik kariyer

Derya Örs’ün akademik kariyeri Ankara Üniversitesi çatısı altında ilerledi. 2002 yılında yardımcı doçent kadrosuna atanan Örs, aynı yıl doçent unvanını aldı.

Akademik çalışmalarını Fars dili ve edebiyatı, klasik metinler ve şarkiyat alanlarında sürdüren Örs, 2010 yılında profesör oldu. Akademik hayatı boyunca yüksek lisans ve doktora tezleri yönetti; ulusal ve uluslararası akademik dergilerde hakemlik ve yayın kurulu üyeliği görevleri üstlendi.

Örs’ün akademik çalışmalarının dikkat çeken yönlerinden biri de klasik eserlerin Türkçeye kazandırılmasına yönelik faaliyetleri oldu. Dr. Hicabi Kırlangıç ile birlikte Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî’nin “Mesnevî”sinin altı ciltlik Türkçe çevirisini hazırlayan isimler arasında yer aldı.

Farsça kaynaklar üzerindeki çalışmaları tarih, edebiyat ve kültür araştırmalarının kesiştiği geniş bir akademik alana yayıldı. Örs’ün bilimsel ve yayın faaliyetleri, İran ve Türk kültür dünyası arasındaki tarihî ve edebî ilişkilerin incelenmesine de odaklandı.

Kurucu dekan olarak üniversite yönetiminde görev aldı

Profesörlüğünün ardından Derya Örs’ün kariyerinde üniversite yöneticiliği dönemi öne çıktı. 2011 yılında Ankara’da kurulan Yıldırım Beyazıt Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesine kurucu dekan olarak atandı.

Yaklaşık iki yıl sürdürdüğü bu görev, Örs’ün akademik çalışmalarının yanı sıra yükseköğretim yönetiminde de sorumluluk üstlendiği dönem oldu. Fakültenin kuruluş sürecinde görev almasının ardından kariyerinin bir sonraki önemli durağı Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu oldu.

Derya Örs, 3 Kasım 2012 tarihli atama kararının ardından Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Başkanlığına getirildi ve Kasım 2012’de görevine başladı. Böylece akademik birikimini Türkiye’nin dil, tarih ve kültür alanındaki köklü kurumlarından birinin yönetimine taşıdı.

Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Başkanlığı dönemi

Derya Örs, 2012’den 2019 yılının başına kadar Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Başkanlığı görevini yürüttü. Bu süreçte Türk dili, tarihi ve kültürü alanlarında faaliyet gösteren kurumların çalışmalarında üst düzey yönetici olarak görev aldı.

Örs aynı dönemde farklı bilim ve kültür kuruluşlarında da sorumluluk üstlendi. 2014-2017 yılları arasında Yunus Emre Vakfı Mütevelli Üyeliğinde bulundu, 2016-2018 yılları arasında Türkiye Bilimler Akademisi Türk İslam Bilim Dizisi Yayın Kurulu Üyeliği yaptı.

Akademik ve kurumsal çalışmaları uluslararası düzeyde çeşitli ödül ve unvanlarla da karşılık buldu. Türk dünyasına yönelik çalışmalarından dolayı TÜRKSOY 25. Yıl Madalyası’na layık görülen Örs’e, 2016 yılında Azerbaycan Millî İlimler Akademisi tarafından fahri doktora unvanı verildi.

Derya Örs’ün Tahran Büyükelçiliği görevi

Derya Örs’ün kariyerindeki önemli dönüm noktalarından biri diplomasi alanına geçişi oldu. Akademik uzmanlığının merkezinde bulunan Fars dili ve İran kültürü konusundaki birikiminin ardından Türkiye Cumhuriyeti’nin Tahran Büyükelçisi olarak görevlendirildi.

15 Ocak 2019 itibarıyla Tahran Büyükelçiliği görevini üstlenen Örs, bu görevi 1 Mart 2023’e kadar sürdürdü. Böylece akademik çalışmalarla başlayan İran ve Fars dili eksenli uzmanlık alanı, kariyerinin ilerleyen döneminde diplomatik görevle birleşti.

Örs’ün İran ile akademik bağları diplomasi görevi sırasında da devam etti. 2020 yılında İran İslam Cumhuriyeti Fars Dili ve Edebiyatı Akademisinin şeref üyeliğine seçildi.

Diplomasi sonrasında yeniden Yüksek Kurum Başkanlığına döndü

Tahran Büyükelçiliği görevinin sona ermesinin ardından Derya Örs, Türkiye’ye döndü. 26 Haziran 2023 tarihinde Cumhurbaşkanı kararıyla Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Başkanlığına yeniden atandı.

Örs, ikinci başkanlık döneminde kurumun bilimsel, kültürel ve yayın faaliyetlerinde görevini sürdürdü. 2025 ve 2026 yıllarındaki kurumsal faaliyetlerde de Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Başkanı sıfatıyla yer aldı.

4 Eylül 2026 tarihli ve 2026/290 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla Örs, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Başkanlığına yeniden atandı. Kararda atamanın 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin ilgili maddeleri gereğince gerçekleştirildiği belirtildi.

Derya Örs’ün uzmanlık alanı ve kültür çalışmaları

Derya Örs biyografisinde akademik çalışmaların ağırlık merkezini Fars dili ve edebiyatı oluşturuyor. Bununla birlikte tarihî metinler, klasik edebiyat, şarkiyat ve Türk-İslam kültür dünyasına yönelik çalışmaları kariyerinin farklı dönemlerinde öne çıkıyor.

Örs, akademik yayın ve çeviri çalışmalarının yanında kültürel içeriklerin daha geniş kitlelere aktarılmasına yönelik televizyon programları da hazırladı. TRT için klasik Türk edebiyatı sohbetlerine odaklanan “Dürr-i Meknun” ile Balkan coğrafyasındaki Türk-İslam kültür varlığını konu alan “Gönül Yolu” programlarını hazırlayıp sundu.

Akademisyenlik, yükseköğretim yöneticiliği, kültür kurumları yönetimi ve büyükelçilik görevlerini aynı kariyer çizgisinde bir araya getiren Prof. Dr. Derya Örs, mesleki hayatını ağırlıklı olarak dil, edebiyat, tarih, kültür ve diplomasi alanlarında sürdürdü. 2026 yılında yapılan son atamayla birlikte Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Başkanlığı görevine devam eden Örs’ün kariyeri, akademiden kamu yönetimine ve diplomasiye uzanan çok yönlü bir mesleki profil ortaya koyuyor.