Sigara dumanında 4 binden fazla kimyasal madde bulunuyor ve bunların 70’ten fazlası kanser yapıcı nitelikte. Nikotin, karbon monoksit ve katran, bu zararlı karışımın en belirgin üçlüsünü oluşturuyor.
Sigaranın vücutta zarar verdiği başlıca alanlar
Akciğerler:
Sigara, akciğer kanserlerinin yaklaşık yüzde 90’ından sorumludur. Aynı zamanda KOAH’ın en önemli nedenidir ve nefes alıp vermeyi giderek zorlaştırır.
Kalp ve damar sistemi:
Damarları daraltır, tansiyonu yükseltir, kalp krizi ve felç riskini belirgin biçimde artırır.
Beyin:
Beyin damarlarını etkileyerek inme riskini yarıdan fazla yükseltir.
Ağız ve diş sağlığı:
Diş eti hastalıklarına, ağız kokusuna ve dudak-dil kanserlerine zemin hazırlar.
Cilt ve yaşlanma:
Kan dolaşımını bozarak erken yaşlanmaya, belirgin kırışıklıklara ve solgun bir görünüme yol açar.
Üreme sağlığı:
Erkeklerde sperm kalitesini, kadınlarda doğurganlığı azaltır. Gebelikte düşük ve erken doğum riskini artırır.
Sigara içen kişi yalnızca kendi bedenine değil, sevdiklerine de zarar verir. Pasif içicilik özellikle çocuklarda astım, zatürre ve kulak enfeksiyonu riskini artırır. Yani duman sadece havayı değil, evin huzurunu da kirletir.
Peki sigara nasıl bırakılır?
Sigara bağımlılığı yalnızca fiziksel bir alışkanlık değildir. Davranışlarımız, duygularımız ve günlük rutinlerimizle iç içe geçen bir bağımlılıktır. Bu nedenle bırakma süreci basit bir irade sınavı değil, planlı ve kararlı bir tedavi sürecidir.
1. Karar verin
Bırakma tarihi belirleyin ve bunu sizin için anlam taşıyan bir günle ilişkilendirin.
“Bir tane bir şey yapmaz” kapısını en baştan kapatın.
2. Yalnız kalmayın, destek alın
Aile hekiminizle görüşün. Gerekirse sigara bırakma polikliniklerine yönlendirilirsiniz.
Bu merkezlerde nikotin bantları, sakız ve pastiller gibi nikotin replasman tedavileri ya da uygun görüldüğünde ilaç tedavileri uygulanabilir.
3. Tetikleyicileri tanıyın
Kahve, stres, telefon görüşmeleri ya da yemek sonrası alışkanlıklar sigara isteğini artırabilir.
Bu anlarda kendinize yeni eşlikçiler bulun: su içmek, kısa yürüyüş yapmak, derin nefes egzersizi gibi.
4. Sosyal destek kurun
Bıraktığınızı sevdiklerinize söyleyin. Mümkünse bir “destek arkadaşı” edinin. Birlikte atılan adımlar daha sağlam olur.
5. Geri dönüşler olursa yılmayın
Nüks, sürecin parçası olabilir. Yeniden başlamak başarısızlık değildir. Her denemede bağımlılığın zinciri biraz daha incelir.
Bıraktıktan sonra vücutta neler değişir?
• 20 dakika sonra: Kalp atım hızı ve tansiyon normale yaklaşır.
• 8 saat sonra: Kandaki karbon monoksit seviyesi belirgin şekilde düşer.
• 2 gün sonra: Koku ve tat alma duyuları güçlenir.
• 2 hafta–3 ay: Akciğer fonksiyonu artar, yürürken nefes darlığı azalır.
• 1 yıl sonra: Kalp krizi riski yarıya iner.
• 5 yıl sonra: İnme riski hiç içmemiş birine yaklaşır.
• 10 yıl sonra: Akciğer kanseri riski ciddi ölçüde azalır.
Son söz
Babam Dr. Mehmet Sılay’ın “Kronik İntihar: Sigara Salgını” eserinde vurguladığı gibi sigara, insanın kendi sağlığına karşı uzun bir yıpratma hareketidir.
Sigarayı bırakmak ise hem kendinize hem sevdiklerinize verebileceğiniz en değerli hediyedir.
Vücut, iyileşmek için hazır ve kararlı bir yol arkadaşıdır. Yeter ki ilk adımı atın, aile hekiminize danışın ve desteği zamanında alın. Unutmayın: Sigara sizi bırakmadan siz sigarayı bırakın.
Teşekkür ederim.