Bipolar Bozukluk ile Narsistik Kişilik Bir Arada Görülebilir mi?

Bipolar bozukluk, kişinin duygudurumunda mani ve depresyon ataklarıyla seyreden bir hastalıkken; narsistik kişilik bozukluğu, benlik algısını, empatiyi ve kişilerarası ilişkileri etkileyen kalıcı bir kişilik örüntüsüdür. Psikiyatride bu iki tablonun aynı bireyde birlikte görülmesi mümkündür ve bu durum komorbidite olarak adlandırılır.

Bilimsel arka plan

ABD ve Avrupa merkezli psikiyatri araştırma gruplarının yürüttüğü geniş kohort çalışmalarında, bipolar bozukluğu olan bireylerin yaklaşık %20–30’unda en az bir kişilik bozukluğunun eşlik ettiği bildirilmektedir. Bu kişilik örüntüleri arasında narsistik özellikler öne çıkan başlıklardan biridir.

Bu alandaki yüksek etkili yayınlar, özellikle American Journal of Psychiatry ve Journal of Affective Disorders dergilerinde yer almıştır.

Örnek çalışmalar:
American Journal of Psychiatry
DOI: 10.1176/ajp.2003.160.7.1241

Journal of Affective Disorders
DOI: 10.1016/S0165-0327(02)00308-3

Bu araştırmalar, yapılandırılmış klinik görüşmeler ve uzun süreli hasta izlemlerine dayanan gözlemsel kohort çalışmalarıdır.

Neden karışıyor?

Bipolar bozukluğun mani döneminde görülen büyüklük duygusu, aşırı özgüven, eleştiriye tahammülsüzlük ve dürtüsellik; narsistik kişilik özellikleriyle benzer bir tablo oluşturabilir. Ancak önemli fark şudur:
Bipolarda bu özellikler atak dönemlerinde artar, narsistik kişilikte ise süreklidir.

Davranışlara nasıl yansıyor?

Uzmanlara göre bipolar bozukluk ile narsistik kişilik özelliklerinin birlikte görüldüğü bireylerde, duygudurum dalgalanmaları yalnızca iç dünyayı değil, sosyal ilişkileri ve yönetsel davranışları da etkileyebiliyor.

Mani dönemlerinde artan enerji ve büyüklük duygusu, narsistik örüntüyle birleştiğinde özellikle güç ilişkilerinde belirgin davranışlara yol açabiliyor. Klinik gözlemlerde şu örüntüler bildiriliyor:

• Ani öfke patlamaları ve orantısız tepkiler

• Yönettiği kişileri başkalarının önünde azarlama ve küçük düşürücü konuşma biçimleri

• Tehditkâr dil kullanımı ile ilişkiyi korku üzerinden sürdürme

• Aşağılama ve değersizleştirme eğilimi

Buna karşın aynı bireylerin, kendilerinden üst konumdaki kişilere karşı daha uyumlu, onay arayan ve şirin görünmeye çalışan bir tutum sergileyebildiği bildiriliyor. Psikiyatride bu durum, “yukarıya idealize, aşağıya baskı” şeklinde tanımlanan ilişki örüntüsüyle açıklanıyor.

Uzman yorumu

Psikiyatri uzmanları, bu birlikteliğin özellikle iş hayatı ve yakın ilişkilerde çatışmaları artırabileceğini belirtiyor. Ancak bu davranışların, kalıcı kişilik yapısından çok, bipolar atakların şiddeti ve süresiyle yakından ilişkili olduğu vurgulanıyor. Ataklar kontrol altına alındığında empati, içgörü ve davranış dengesi belirgin şekilde iyileşebiliyor.

Bilimsel sınırlılık

Mevcut veriler ağırlıklı olarak gözlemsel çalışmalara dayanıyor. Yani narsistik özelliklerin bipolar bozukluğun nedeni mi, sonucu mu olduğu kesin olarak gösterilmiş değil. Nedensellik için daha uzun süreli, kontrollü ve biyolojik belirteçleri içeren çalışmalara ihtiyaç bulunuyor.