Çocuğunuz birkaç gündür öksürüyor. Burnu akıyor, geceleri hırıltılı nefes alıyor. “Bir üşütme herhalde” diyorsunuz. Doktora gidiliyor, test yapılıyor ve karşınıza yeni bir isim çıkıyor: Bocavirus.
Panik mi etmeli, önemsememeli mi?
Aslında bocavirus yeni bir misafir değil; sadece adını yeni yeni duymaya başladığımız bir virüs. Özellikle bebekler ve küçük çocuklarda görülen, çoğunlukla solunum yollarını tutan bu virüs, modern tıbbın bize “her öksürük basit değildir” diye yeniden hatırlattığı örneklerden biri.
Bocavirus en sık iki yaş altındaki çocuklarda görülüyor. Burun akıntısı, öksürük, ateş, hırıltılı solunum gibi şikâyetlerle ortaya çıkıyor. Bazı çocuklarda tablo hafif seyrediyor ve birkaç gün içinde kendiliğinden düzeliyor. İşte tam bu noktada en büyük hata yapılıyor: “Zaten geçiyor” diyerek meseleyi küçümsemek.
Çünkü her çocuk aynı değil.
Prematüre doğanlar, bağışıklık sistemi zayıf olanlar, astımı ya da kronik akciğer hastalığı bulunan çocuklar için bocavirus basit bir nezle olmayabiliyor. Alt solunum yollarına inebiliyor, bronşiolit ya da zatürreye yol açabiliyor ve hastane yatışı gerekebiliyor. Virüsün kendisi değil, oluşturduğu tablo riskli hâle geliyor.
Burada dikkat çekici bir başka nokta daha var: Bocavirusun özel bir ilacı yok.
Antibiyotikler işe yaramıyor çünkü bu bir bakteri değil. Tedavi destekleyici: ateş kontrolü, sıvı desteği, gerekirse oksijen ve solunum tedavileri. Yani erken fark etmek ve doğru izlemek hayati önem taşıyor.
Toplumda hâlâ “antibiyotik verilmedi, demek ki önemli bir şey yok” algısı var. Oysa tam tersi. Bazı viral enfeksiyonlar, özellikle küçük çocuklarda, antibiyotik gerektirmese bile yakın takip gerektirir. Bocavirus bu grubun tipik örneklerinden biri.
Bir diğer mesele bulaşıcılık. Bocavirus damlacık yoluyla kolayca yayılıyor. Kreşler, anaokulları, kalabalık ortamlar virüs için ideal alanlar. Çocuğun sık el yıkaması, hasta iken okula gönderilmemesi, öksürük-hapşırık hijyenine dikkat edilmesi basit ama etkili önlemler.
Asıl sorun ise şu soruda düğümleniyor:
Biz çocuk hastalıklarını gerçekten ciddiye alıyor muyuz, yoksa ateş düşene kadar mı önemsiyoruz?
Hızlı nefes alma, morarma, beslenememe, halsizlik, düşmeyen ateş gibi belirtiler varsa “biraz daha bekleyelim” demek, zamanla yarışılan bir tabloda ciddi sonuçlar doğurabilir. Erken başvuru, çoğu zaman hastalığı değil ama sonuçlarını önler.
Bocavirus bize şunu söylüyor:
Her yeni isim korkutucu olmak zorunda değil ama her tanı dikkate alınmak zorunda. Çocuk sağlığı, hafife alınacak bir alan değil; çünkü çocuklar şikâyetlerini kelimelerle değil, nefesleriyle anlatır.
Ve bazen bir hırıltı, sayfalarca yazıdan daha çok şey söyler.