2 nm A20 çip iddiası öne çıkıyor

Apple çevrelerinde en güçlü beklentilerden biri, iPhone 18 Pro’da yeni nesil A20 Pro işlemcinin kullanılacağı yönünde. Sızıntılara göre bu çipin TSMC’nin 2 nm üretim süreciyle gelmesi bekleniyor. Bu değişimin, performans artışının yanında güç verimliliği ve pil ömrü tarafında da önemli kazanımlar sağlayabileceği belirtiliyor. MacRumors’un derlemesinde A20 Pro için 2 nm mimari ve yeni paketleme tasarımı vurgulanıyor.

Dynamic Island küçülebilir, ama tablo tam net değil

Yeni modelle ilgili en dikkat çekici iddialardan biri de ön yüz tasarımında yaşanabilecek değişim. 9to5Mac’in aktardığı sızıntılara göre Apple, bazı Face ID bileşenlerini ekran altına taşıyarak Dynamic Island alanını yaklaşık yüzde 35 oranında küçültmeyi değerlendiriyor. Ancak aynı kaynaklarda Apple’ın hâlâ iki farklı ekran çözümünü test ettiği, yani mevcut yapının korunması ile daha küçük bir Dynamic Island arasında kesin kararın verilmemiş olabileceği de belirtiliyor.

MacRumors da daha güvenilir söylentilerin, tamamen delikli ekran yerine daha küçük bir Dynamic Island ihtimaline işaret ettiğini aktarıyor. Buna karşın bazı sızıntılarda bu değişikliğin bir sonraki nesle kalabileceği de öne sürülüyor. Bu nedenle tasarım tarafı şimdilik kesinleşmiş değil, daha çok “güçlü söylenti” seviyesinde duruyor.

Kamera tarafında profesyonel dokunuş beklentisi

iPhone 18 Pro için konuşulan bir başka yenilik ise ana kamerada değişken diyafram kullanımı. MacRumors’un haberine göre 48 megapiksellik ana kamerada böyle bir geçiş, kullanıcılara ışık kontrolü ve alan derinliği üzerinde daha fazla esneklik sağlayabilir. Ancak aynı kaynak, akıllı telefon sensör boyutları nedeniyle bu iyileştirmenin pratikte ne kadar büyük fark yaratacağının şimdilik tartışmalı olduğuna da dikkat çekiyor.

Koyu kırmızı renk seçeneği de masada

Apple’ın iPhone 18 Pro için test ettiği öne sürülen özel renk seçeneği de dikkat çekiyor. MacRumors derlemesine göre şirketin 2026’da Pro modeller için deep red, yani koyu kırmızı tonuna yakın özel bir renk üzerinde çalıştığı iddia ediliyor. Aynı derlemede siyah veya gri renk seçeneğinin yine sunulmayabileceği yönündeki kulis bilgilerine de yer veriliyor.

Arka tasarımda büyük devrim beklenmiyor

Sızıntılara göre Apple bu modelde radikal bir dış tasarım devriminden çok, ayrıntılarda iyileştirme yaklaşımı izleyebilir. 9to5Mac’in aktardığı son bilgilerde arka kamera platformunun genel yapısının korunacağı, ancak malzeme ve tasarım detaylarında küçük güncellemeler yapılabileceği belirtiliyor. MacRumors da iPhone 18 Pro’nun genel çizgide iPhone 17 Pro’ya yakın kalabileceğini yazıyor.

Şimdilik her şey söylenti düzeyinde

Apple iPhone 18 Pro ile ilgili dolaşan bilgilerin tamamı şu an için sızıntı ve tedarik zinciri kaynaklı beklentilere dayanıyor. Ancak farklı Apple kaynaklarında ortak biçimde öne çıkan başlıklar, yeni modelin özellikle işlemci, pil verimliliği, ön yüz tasarımı ve kamera tarafında dikkat çekici güncellemelerle gelebileceğine işaret ediyor. Resmî tablo ise Apple’ın Eylül 2026’daki tanıtımıyla netleşecek.

Şüphelinin ikametinde ve babasına ait araçta yapılan aramalarda ele geçirilen dijital materyallere el konulduğu ve bunların incelemeye alındığı kaydedildi. Olay yeri inceleme çalışmalarının tamamlandığı, kamera kayıtları dahil tüm delillerin titizlikle değerlendirildiği aktarıldı.

Emniyet’in açıklamasında, ilk bulgular çerçevesinde olayın terör bağlantısına dair herhangi bir tespit bulunmadığı vurgulandı. Saldırının bireysel bir eylem olarak değerlendirildiği belirtilirken, soruşturmanın derinleştirilerek sürdürüldüğü ifade edildi.

Açıklamanın sonunda kamuoyuna yanıltıcı ve asılsız paylaşımlara itibar edilmemesi çağrısı yapıldı. Emniyet Genel Müdürlüğü, olayla ilgili resmi bilgilerin yalnızca yetkili kurumların açıklamaları üzerinden takip edilmesi gerektiğini bildirdi.

Bakanlık, hastanelere sevk edilen ve tedavileri süren yaralılara acil şifa dileğinde bulunurken, hayatını kaybeden öğretmen ve öğrenciler için rahmet mesajı paylaştı. Açıklamada, yaşanan saldırının “menfur” bir olay olduğu vurgulanarak, detaylı bilgilendirmenin ilerleyen süreçte kamuoyuyla paylaşılacağı kaydedildi.

Kahramanmaraş’taki saldırı sonrası yapılan bu resmi açıklama, olayın eğitim camiasında oluşturduğu derin üzüntüyü bir kez daha ortaya koyarken, soruşturma ve idari inceleme sürecinin çok yönlü şekilde sürdürüldüğünü gösterdi.

Lilly’nin paylaştığı verilere göre, 40 haftalık tedavi sonunda retatrutide kullanan katılımcılarda HbA1c düzeyinde doza bağlı olarak ortalama yüzde 1,7 ile 2,0 arasında azalma görüldü. Aynı dönemde, 12 mg doz alan grupta ortalama 16,8 kilogram değil, 16,6 kilogramlık yani 36,6 poundluk kilo kaybı bildirildi. Bu da yaklaşık yüzde 16,8’lik bir vücut ağırlığı azalmasına karşılık geldi.

Şirket açıklamasında dikkat çeken bir başka nokta ise kilo kaybında plato görülmemesi oldu. Lilly, katılımcıların 40 haftalık tedavi süresinin sonuna kadar kilo verme eğrisini sürdürdüğünü belirtti.

Retatrutide, haftada bir uygulanan ve GIP, GLP-1 ile glukagon reseptörlerini aynı anda hedefleyen “üçlü agonist” bir molekül olarak tanımlanıyor. Lilly, bu ilacın şu anda yalnızca klinik araştırmalarda yer alan katılımcılar için erişilebilir olduğunu, henüz rutin kullanımda olmadığını vurguluyor.

Çalışma, tip 2 diyabet tanısı bulunan ve yalnızca diyet ile egzersize rağmen kan şekeri kontrolü yetersiz kalan yetişkinlerde yürütüldü. Faz 3, randomize, çift kör ve plasebo kontrollü tasarlanan araştırmaya 537 kişi dahil edildi. Katılımcılar 4 mg, 9 mg, 12 mg retatrutide ya da plasebo gruplarına 1:1:1:1 oranında dağıtıldı.

Lilly ayrıca retatrutide kullanan gruplarda non-HDL kolesterol, trigliserid ve sistolik kan basıncı gibi bazı kardiyovasküler risk göstergelerinde de klinik açıdan anlamlı iyileşmeler gözlendiğini bildirdi.

Bununla birlikte tedavi tamamen yan etkisiz görünmüyor. Açıklamaya göre en sık görülen yan etkiler bulantı, ishal ve kusma oldu. Bu etkilerin daha çok doz artırma döneminde ortaya çıktığı belirtildi. Tedaviyi yan etkiler nedeniyle bırakma oranı ise 4 mg grubunda yüzde 2,2, 9 mg grubunda yüzde 4,5 ve 12 mg grubunda yüzde 5,1 olarak açıklandı. Plasebo grubunda bu oran yüzde 0 oldu.

Şirket, ayrıntılı sonuçların Haziran 2026’da Amerikan Diyabet Derneği Bilimsel Oturumları’nda sunulacağını ve daha sonra hakemli bir dergide yayımlanacağını duyurdu. Lilly ayrıca retatrutide klinik programından gelecek bir yıl içinde yeni veri açıklamaları beklendiğini bildirdi.

Uzman çevreler açısından bu sonuçlar dikkat çekici olsa da, ilacın halen araştırma aşamasında olduğu ve düzenleyici onay almadan standart tedavi seçeneği haline gelmeyeceği unutulmamalı. Lilly de açıklamasında, gelecekteki çalışmaların mevcut sonuçlarla uyumlu çıkacağının ya da ilacın onay alacağının garanti olmadığını özellikle belirtiyor.

Son olarak özel diyaliz merkezinde görev yapıyordu
Edinilen bilgilere göre uzun yıllar Çaycuma Devlet Hastanesi acilinde çalışan Doktor Murat Koç, son dönemde özel bir diyaliz merkezinde görev yapıyordu. Sağlık alanındaki çalışmalarını burada sürdüren Koç’un vefat haberi, birlikte çalıştığı çevrelerde ve sağlık camiasında da üzüntüyle karşılandı.

Kanser tedavisi görüyordu
Bir süredir kanser hastalığıyla mücadele ettiği belirtilen Murat Koç, tüm müdahalelere rağmen kurtarılamadı. Sevenlerini yasa boğan vefatın ardından çok sayıda taziye mesajı paylaşıldı. Özellikle sağlık çalışanları ve bölge halkı, Koç’un ailesine ve yakınlarına başsağlığı dileklerini iletti.

Cenazesi Çaycuma Merkez Camii’nden kaldırılacak
Merhum Doktor Murat Koç’un cenazesinin, yarın ikindi namazını müteakip Çaycuma Merkez Camii’nden kaldırılarak son yolculuğuna uğurlanacağı öğrenildi. Cenaze törenine aile yakınlarının yanı sıra çok sayıda vatandaşın ve sağlık çalışanının katılması bekleniyor.

Taziye mesajları peş peşe geldi
Murat Koç’un vefatının ardından sosyal medya başta olmak üzere farklı platformlarda çok sayıda taziye mesajı paylaşıldı. Meslek hayatı boyunca özverili duruşuyla tanınan Koç için yapılan paylaşımlarda, çalışkanlığına, insan ilişkilerine ve hekimlik anlayışına vurgu yapıldı.

Yayımlanan mesajda, “Öğrencimize Allah’tan rahmet; kederli ailesine, yakınlarına, arkadaşlarına ve tüm üniversite camiamıza sabır ve başsağlığı dileriz” ifadelerine yer verildi.

İlahiyat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. İsmail Yalçın imzasıyla paylaşılan taziye mesajında ayrıca, merhum öğrenci için “Mekânı cennet, makamı âli olsun” denildi.

Özkan Doğan’ın vefat haberi, üniversite camiasında ve öğrenciler arasında büyük üzüntü oluşturdu.

Kapı açıldı, acı tablo ortaya çıktı
Olay yerine gelen ekiplerin kapıyı açarak içeri girmesiyle Mehmet Akyar’ın cansız bedeniyle karşılaşıldı. Sağlık ekiplerinin yaptığı ilk kontrolde Akyar’ın yaşamını yitirdiği tespit edildi.

Kesin ölüm nedeni otopsiyle belirlenecek
İlk incelemenin ardından Mehmet Akyar’ın cenazesi, ölüm nedeninin kesin olarak belirlenmesi amacıyla Uşak Devlet Hastanesi morguna kaldırıldı. Olayla ilgili soruşturma başlatıldığı öğrenildi.

Uşak’taki olay soruşturuluyor
Kentte üzüntüye neden olan olayın ardından güvenlik birimlerinin kapsamlı inceleme başlattığı belirtildi. Mehmet Akyar’ın ölümüne ilişkin detayların adli tıp raporuyla netleşmesi bekleniyor.

Maça yıldırım gibi başlangıç
Real Madrid, maçın henüz 34. saniyesinde Arda Güler’in golüyle öne geçti. UEFA’nın maç özetine göre bu gol, Madrid’in tur için umutlarını anında canlandırdı. Bayern ise kısa sürede yanıt verdi ve Aleksandar Pavlovic ile dengeyi yeniden kurdu. Böylece karşılaşma ilk dakikalardan itibaren açık oyuna ve yüksek tempoya sahne oldu.

Gol düellosu geceye damga vurdu
Real Madrid ilk yarıda Arda Güler’le bir kez daha ağları havalandırdı, Kylian Mbappe de skora katkı verdi. Bayern Münih cephesinde ise Harry Kane kritik anlarda devreye girerek takımını oyunun içinde tuttu. Reuters ve ESPN’in aktardığına göre taraflar maç boyunca birkaç kez üstünlüğü el değiştiren bir mücadele ortaya koydu ve bu da “Bayern Real Madrid goller” aramasını öne taşıdı.

Kırılma anı son bölümde geldi
Karşılaşmanın dönüm noktası 86. dakikada yaşandı. Eduardo Camavinga’nın ikinci sarı kartla oyun dışında kalmasının ardından Real Madrid son bölümü eksik oynamak zorunda kaldı. Bayern Münih, bu avantajı çok kısa sürede değerlendirdi. Önce 89. dakikada Luis Diaz sahneye çıktı, ardından uzatma bölümünde Michael Olise skoru 4-3’e taşıdı. Bu iki gol, turun yönünü tamamen değiştirdi.

Bayern Münih yarı finalde PSG ile eşleşti
Bu sonuçla Bayern Münih, Şampiyonlar Ligi yarı finaline yükseldi ve Paris Saint-Germain’in rakibi oldu. UEFA ve Reuters verilerine göre Alman ekibi, iki maç sonunda oluşan 6-4’lük toplam skorla son dört takım arasına kalmayı başardı. Teknik direktör Vincent Kompany de maç sonunda takımının geri dönüş inancına dikkat çekti.

Arda Güler’in performansı dikkat çekti
Real Madrid elense de gecenin öne çıkan isimlerinden biri Arda Güler oldu. Genç yıldızın attığı iki gol, özellikle Türkiye’de “Real Madrid Bayern Münih maçı özeti” ve “Arda Güler Bayern Münih Real Madrid özet” benzeri aramaların yükselmesinde etkili oldu. Ancak bireysel performans, İspanyol devinin turu geçmesi için yeterli olmadı.

Maç özeti arayanlar için gecenin kısa hikâyesi
Bayern Münih Real Madrid özet arayanlar için maçın kısa özeti şöyle: Real Madrid çok erken öne geçti, Bayern her darbeye cevap verdi, son bölümde kırmızı kart oyunun dengesini bozdu ve Alman temsilcisi uzatma anlarında bulduğu gollerle yarı final kapısını açtı. Şampiyonlar Ligi’nin bu sezonki en çarpıcı maçlarından biri olarak gösterilen karşılaşma, uzun süre konuşulacak gibi görünüyor.

Gut, kandaki ürik asit düzeyinin yükselmesi sonucu eklemlerde kristal birikimiyle gelişen ve şiddetli ağrı ataklarına yol açan inflamatuvar bir romatizmal hastalık olarak biliniyor. Ancak son yıllarda bilim insanları, bu hastalığın yalnızca eklemleri değil, damar yapısını ve kalp sağlığını da etkileyen sistemik bir tablo olduğuna dikkat çekiyor. Yeni araştırma da tam bu noktada önemli bir boşluğu doldurdu.

University of Nottingham öncülüğünde yürütülen ve bağlı sağlık kayıtları üzerinden gerçekleştirilen çalışmada, gut tanısı bulunan ve ürat düşürücü tedavi başlanan 109 binden fazla hasta incelendi. Araştırmada, ilk 12 ay içinde serum ürat düzeyini 6 mg/dL’nin yani 360 µmol/L’nin altına düşürebilen hastalar ile bu hedefe ulaşamayanlar karşılaştırıldı. Hastalar daha sonra 5 yıla kadar takip edildi.

Elde edilen bulgular dikkat çekiciydi. Hedef ürat düzeyine ulaşan hastalarda majör kardiyovasküler olay riskinin daha düşük olduğu görüldü. Bu grupta kalp krizi ve inme daha seyrek izlenirken, kardiyovasküler nedenlere bağlı ölüm oranları da daha düşük bulundu. Araştırmacılar, ürat düzeyi daha da aşağıya, yani 5 mg/dL’nin altına indirilen hastalarda koruyucu etkinin daha belirgin hale geldiğini bildirdi.

Çalışma yalnızca kalp ve damar sistemi açısından değil, gutun klasik seyri açısından da güçlü sonuçlar verdi. Hedefe yönelik tedavi uygulanan hastalarda gut ataklarının daha az görüldüğü ve hastalık kontrolünün daha başarılı olduğu saptandı. Bu durum, doğru doz ayarlamasıyla sürdürülen tedavinin iki yönlü bir kazanç sağlayabileceğine işaret ediyor: daha az ağrı, daha az damar olayı.

Araştırmanın en önemli mesajı ise tedavi yaklaşımına ilişkin. Uzmanlara göre gutta yalnızca ilaç reçete edilmesi yeterli değil. Esas hedef, hastanın serum ürat düzeyini kılavuzların önerdiği sınırın altına indirmek ve bunu düzenli takiplerle sürdürmek. Çalışmanın bulguları, “hedefe yönelik tedavi” yaklaşımının gutta sadece semptom kontrolü değil, yaşam süresi ve kalp damar sağlığı açısından da önem taşıyabileceğini düşündürüyor.

Bununla birlikte uzmanlar, bu sonuçların her gut hastasının kendi tedavisini tek başına değiştirmesi anlamına gelmediğini vurguluyor. Hangi ilacın, hangi dozda ve hangi hedefle kullanılacağı; eşlik eden böbrek hastalığı, hipertansiyon, diyabet ve mevcut kalp damar riski gibi unsurlar dikkate alınarak hekim tarafından belirlenmeli. Yine de bu çalışma, gutun yalnızca “eklem hastalığı” olarak görülmemesi gerektiğini bir kez daha güçlü biçimde ortaya koyuyor.

Kaynak: Edoardo Cipolletta ve arkadaşları, “Treat-to-Target Urate-Lowering Treatment and Cardiovascular Outcomes in Patients With Gout”, JAMA Internal Medicine, 26 Ocak 2026’da çevrim içi yayımlandı. DOI: 10.1001/jamainternmed.2025.7453.

Kanalın resmi içeriklerinde ise dizinin tamamen sona erdiğine dair net bir final duyurusu görülmüyor. NOW’un diziye ait bölüm sayfasında Yeraltı için “Çarşamba 20.00 - Yeni Bölüm” ibaresi yer almaya devam ederken, sayfada 11. bölüm bilgileri de erişilebilir durumda bulunuyor. Bu tablo, yapımın final yaptığına dair iddiaların şu aşamada resmi olarak doğrulanmadığını gösteriyor.

15 Nisan akşamındaki yayın değişikliğine ilişkin farklı mecralarda ortaklaşan bilgi ise yeni bölüm yerine tekrar yayınının öne çıkması oldu. Onedio’daki içerikte, NOW TV’nin 15 Nisan yayın akışında 16.30’da ve 20.00’de Yeraltı tekrar bölümü bilgisine yer verildi. Elele’de yayımlanan haberde de kanal akışında değişiklik yapıldığı ve dizinin yeni bölüm yerine tekrar bölümüyle ekrana geldiği aktarıldı.

Dizinin neden yayınlanmadığı konusunda resmi ve ayrıntılı bir kanal açıklaması öne çıkmasa da, bazı yayınlarda bu değişikliğin günün hassas gündemi ve toplumsal atmosferle bağlantılı olabileceği değerlendirildi. Bu nedenle izleyici cephesindeki belirsizlik büyürken, final kararı mı alındı yoksa yalnızca haftalık bir erteleme mi yaşandı sorusu daha da görünür hale geldi. Bu noktada eldeki veriler, kesin bir final kararından çok geçici yayın değişikliği ihtimalini güçlendiriyor.

Yeni bölüm tarihi konusunda ise en güçlü beklenti, dizinin bir sonraki yayın haftasında yeniden ekranlara dönmesi yönünde. 15 Nisan’daki yayın akışında tekrar bölümü yer aldığına işaret eden haberlerde, Yeraltı’nın yeni bölümünün 22 Nisan Çarşamba akşamı yayımlanmasının beklendiği belirtiliyor. Ancak bu tarihin kesinleşmesi için kanalın resmi yayın akışı ve dizi sayfasındaki güncellemelerin takip edilmesi gerekiyor.

Özetle, şu an için Yeraltı dizisinin final yaptığına dair resmi bir açıklama bulunmuyor. Mevcut veriler, 15 Nisan akşamında yeni bölüm yerine tekrar yayınlandığını ve dizinin ekran macerasının tamamen sona erdiğinin henüz doğrulanmadığını ortaya koyuyor. İzleyicinin gözü şimdi NOW’un güncel yayın akışında ve gelecek hafta yapılacak olası duyurularda.

El ve Ayaklardaki Soğuma Neden Başlıyor?

Hayatın son döneminde en sık fark edilen değişimlerden biri, el ve ayakların belirgin biçimde soğuması oluyor. Bunun temel nedeni, dolaşım sisteminin kan akışını kalp, beyin ve akciğer gibi yaşamsal organlara yönlendirmesi. Bu nedenle ciltte solukluk, morarma ya da benekli görünüm ortaya çıkabiliyor. Özellikle son saatlerde görülen bu değişimler, “beden neden soğur”, “ölüm yaklaşınca eller neden üşür” gibi soruların da klinik karşılığını oluşturuyor.

Solunum Düzeni Değişiyor, Nefes Alışverişi Düzensizleşebiliyor

Uzman rehberlere göre ölüm sürecinde solunum da belirgin biçimde değişiyor. Nefes alışverişi yavaşlayabiliyor, bazı anlarda duraklamalar görülebiliyor, ardından daha derin ya da düzensiz nefesler başlayabiliyor. Tıpta sık anılan Cheyne-Stokes tipi solunum da bu evrede görülebilen örneklerden biri. Yakınların en çok endişelendiği belirtilerden biri olan hırıltılı ya da ıslak solunum sesi ise çoğu zaman boğazda ve üst hava yolunda biriken salgılardan kaynaklanıyor. Kaynaklar, bu sesin her zaman ağrı çekildiği anlamına gelmediğini özellikle vurguluyor.

Bilinç Azalıyor Ama Tam Bir Sessizlik Her Zaman Aynı Anlama Gelmiyor

Yaşamın son saatlerinde kişi daha fazla uyuyor, çevreye daha az yanıt veriyor ve zaman zaman bilinç bulanıklığı yaşayabiliyor. Bazı hastalarda konuşma azalırken, bazılarında kısa süreli dalgınlık, kafa karışıklığı ya da çevreyle bağın zayıflaması dikkat çekiyor. MedlinePlus ve NHS kaynakları, bu dönemde görme, işitme, düşünme ve hatırlama gibi işlevlerde de değişiklikler yaşanabileceğini belirtiyor. Bu nedenle yanıtsız görünen bir hastanın çevresindeki sesleri kısmen algılıyor olabileceği ihtimali bakım yaklaşımında önemseniyor.

Yemek ve Su İsteğinin Azalması Her Zaman İhmal Değil

Aileleri en çok zorlayan başlıklardan biri de hastanın yemek yemeyi ve su içmeyi bırakması. Oysa yaşam sonu bakım rehberleri, bu durumun çoğu zaman bedenin enerji ihtiyacını azaltması ve sindirim sisteminin yavaşlamasıyla ilişkili doğal bir değişim olduğunu belirtiyor. Yutma güçlüğü, ağız kuruluğu ve iştah kaybı bu dönemde sık görülüyor. Uzmanlara göre bu aşamada temel hedef, kişiyi zorla beslemekten çok konforunu artırmak, ağız bakımını sürdürmek ve rahatsızlığı azaltmak olmalı.

Kısa Süreli Toparlanma Yanıltıcı Olabiliyor

Bazı hastalarda ölümden hemen önce beklenmedik bir açıklık, konuşma isteği ya da enerji artışı görülebiliyor. “Terminal lucidity” olarak tanımlanan bu tablo özellikle nörolojik gerilemesi olan bazı hastalarda dikkat çekiyor. Cleveland Clinic’e göre bu durum herkeste görülmüyor, ancak görüldüğünde çoğu zaman kalıcı bir düzelme anlamına gelmiyor. Bu nedenle yakınların “iyileşiyor” diye düşündüğü kısa toparlanmalar, bazen yaşamın sonuna açılan geçici bir pencere olabiliyor.

Son Saatlerde Huzursuzluk ve Ajitasyon da Görülebiliyor

Ölüm süreci her zaman yalnızca sessiz ve sakin ilerlemiyor. Bazı hastalarda son günlerde ya da son saatlerde huzursuzluk, yerinde duramama, anlamsız hareketler, kafa karışıklığı ve ajitasyon görülebiliyor. Cleveland Clinic bu tabloyu “terminal agitation” başlığı altında ele alıyor ve altta yatan nedenler arasında ağrı, oksijen azlığı, metabolik bozukluklar ya da ilaç etkilerinin yer alabileceğini belirtiyor. Bu nedenle son dönemde ortaya çıkan her huzursuzluk yalnızca psikolojik değil, aynı zamanda tıbbi değerlendirme gerektiren bir işaret de olabiliyor.

Ağrı Her Hastada Aynı Şekilde Ortaya Çıkmıyor

Hayatın son evresinde ağrı önemli bir başlık olsa da, her hastada aynı düzeyde ya da aynı biçimde yaşanmıyor. MedlinePlus ve NIA kaynakları, yaşam sonu bakımın temel hedeflerinden birinin ağrı, nefes darlığı, ağız kuruluğu, cilt hassasiyeti ve sindirim sorunları gibi belirtileri hafifletmek olduğunu vurguluyor. Yani son saatler yalnızca beklenen bir tıbbi son değil, aynı zamanda aktif semptom kontrolü gerektiren hassas bir bakım dönemi anlamına geliyor.

Bilimsel Rehberlerin Ortak Mesajı: Belirti Korkutucu Olabilir, Süreç Doğal İlerler

Uzman kaynakların ortaklaştığı nokta şu: son saatlerde görülen soğuma, bilinçte azalma, iştahsızlık, yutma güçlüğü, düzensiz solunum ve salgıya bağlı hırıltı gibi değişiklikler çoğu zaman bedenin doğal kapanış sürecinin parçası. Bu tablo her hastada aynı sırayla ya da aynı şiddette ortaya çıkmasa da, ailelerin bu belirtileri önceden bilmesi hem kaygıyı azaltıyor hem de bakım sürecinin daha sakin yürütülmesine yardımcı oluyor. Yaşamın son saatleri, yalnızca biyolojik bir çözülme değil; aynı zamanda dikkatli gözlem, semptom kontrolü ve insan onuruna uygun bakım gerektiren son derece hassas bir dönem olarak kabul ediliyor.

Şanlıurfa Siverek’te eski bir öğrencinin okula silahla girerek 16 kişiyi yaraladığı, Kahramanmaraş Onikişubat’taki saldırıda ise 4 kişinin hayatını kaybettiği ve 20 kişinin yaralandığı olayların toplumda derin bir sarsıntı oluşturduğunu belirten Ceri, bu tür hadiselerin yalnızca fail üzerinden okunmasının büyük bir eksiklik olacağını dile getirdi.

Prof. Dr. Veysi Ceri, “Bu hadiseler bize sadece güvenlik açığını değil, gençliğin bir bölümünde derinleşen kopuşu da gösteriyor. Evine kapanmış, eğitimle bağı zayıflamış, üretimden uzak kalmış, sosyal ilişkileri zedelenmiş, dijital dünyanın kontrolsüz akışı içinde yönsüzleşmiş bir genç kitleyle karşı karşıyayız. Bu tabloyu yalnızca işsizlik rakamı gibi okumak, asıl tehlikeyi küçültmektir” dedi.

Türkiye’de 2025 yılı için 15-29 yaş grubundaki genç nüfusun yaklaşık 19,38 milyon olarak projekte edildiğini hatırlatan Ceri, bu yaş grubunda ne eğitimde ne de istihdamda yer alan gençlere ilişkin tablonun kamuoyunda 5 milyon rakamıyla ifade edildiğine dikkat çekti. Ceri, asıl önemli noktanın yalnızca sayı değil, bu kitlenin giderek daha görünür bir ruhsal kırılganlık ve sosyal savrulma alanına dönüşmesi olduğunu vurguladı.

Prof. Dr. Veysi Ceri, “Uzun süre evde kalan, gündelik hayat ritmini kaybeden, yaşıt ilişkilerinden uzaklaşan, rol model yoksunluğu yaşayan ve dijital mecraların karanlık akışına açık hâle gelen gençler zamanla gerçek hayattan kopabiliyor. Bu kopuş, öfke, yabancılaşma, bağımlılık, dürtüsellik ve manipülasyona açıklığı artırabiliyor. Bu, görmezden gelinecek sıradan bir sosyal gevşeme değil; geleceği ilgilendiren ciddi bir risk alanıdır” ifadelerini kullandı.

“Gençlik meselesi sadece diploma meselesi değildir”

Ceri, özellikle internet bağımlılığı, çevrim içi oyun bağımlılığı, zararlı içerik akışı, şiddeti normalleştiren dil, mafyatik özentiler ve dijital ağlar üzerinden kurulan yönlendirme mekanizmalarının gençleri sessizce kuşattığını belirtti.

“Bugün bazı gençler sokağın değil ekranın içinde kayboluyor. Eline silah almadan önce zihni esir alınan, gerçeklik duygusu aşınan, aidiyet ihtiyacını yanlış mecralarda karşılamaya başlayan bir kuşakla karşı karşıyayız. Çete romantizmi, şiddetin gösteriye dönüşmesi, kolay para hayali, uyuşturucuya açılan dijital kapılar ve sosyal medya üzerinden kurulan sahte aidiyetler, bu çocukların ruhsal gelişimini adım adım aşındırıyor” diyen Ceri, gençliğin yalnızca eğitim ve istihdam verileriyle okunamayacağını kaydetti.

Prof. Dr. Veysi Ceri’ye göre ne eğitimde ne istihdamda olan gençler meselesi yalnızca çalışma hayatı veya eğitim sistemi içinde ele alınamaz. Bu yapının aynı zamanda aile ilişkileri, ruh sağlığı hizmetleri, okul rehberlik sistemi, sosyal hizmetler, güvenlik politikaları ve yerel yönetimler boyutuyla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirten Ceri, “Bir genci sadece işe yerleştirerek kurtaramazsınız. Önce onu hayata, ilişkiye, sorumluluğa ve gerçekliğe yeniden bağlamanız gerekir” dedi.

Çözüm için 7 başlık

Prof. Dr. Veysi Ceri, tabloyu tersine çevirmek için çocuk ve ergen ruh sağlığını merkeze alan acil bir gençlik seferberliği çağrısı yaparak şu önerileri sıraladı:

Mahalle ve okul çevresi temelli erken uyarı sistemi kurulmalı.
Okuldan kopan, uzun süre eve kapanan, öfke ve şiddet dili kullanan, bağımlılık riski taşıyan ya da çete ve uyuşturucu ağına yaklaşan gençler için okul rehberliği, çocuk-ergen ruh sağlığı birimleri, aile hekimliği, sosyal hizmet ve kolluğun eşgüdüm içinde çalışacağı yerel takip sistemi oluşturulmalı.

“Ev genci” için özel ulusal eylem planı hazırlanmalı.
Bu gençler yalnızca istatistik başlığı olarak değil, sahada yakından izlenmesi gereken özel bir risk grubu olarak ele alınmalı. Her ilde gençliğe yeniden temas kuracak çok disiplinli koordinasyon birimleri oluşturulmalı.

Dijital bağımlılık ve zararlı içeriklerle mücadele güçlendirilmeli.
Çevrim içi oyun bağımlılığı, dijital kumar, uyuşturucuya özendiren içerikler, şiddeti parlatan sosyal medya ağları ve çocukları etkileyen suç dili için özel izleme, koruma ve yönlendirme mekanizmaları kurulmalı.

Okul ve üniversite çevrelerinde polisiye görünürlük artırılmalı.
Uyuşturucu, silah, çeteleşme ve organize suç ağlarının eğitim alanlarına yaklaşmasını önleyecek sabit ve hareketli güvenlik politikaları uygulanmalı. Eğitim alanları risk üretmeyecek biçimde korunmalı.

Gençlere ücretli beceri, üretim ve toplumsal katılım programları açılmalı.
Meslek edindirme, teknik eğitim, spor, sanat, bakım hizmetleri, gönüllülük, dijital üretim ve kamu destekli geçiş istihdamı bir arada düşünülmeli. Gençler yalnızca kursa değil, aidiyet duygusuna ve hayata bağlanmalı.

Aileye yönelik rehberlik yeniden yapılandırılmalı.
Evde içine kapanan, ekran bağımlılığı yaşayan, öfke biriktiren, sosyal çevreden kopan ya da davranış değişikliği gösteren gençleri erken fark edebilmek için ailelere sistemli psikoeğitim ve danışmanlık desteği verilmeli.

Ceza ve ıslah sistemi gençler açısından yeniden ele alınmalı.
Suçla temas eden gençler için sadece dosya açan değil, psikiyatrik değerlendirme, psikolojik destek, bağımlılık tedavisi, aile müdahalesi, eğitim ve meslek kazandırmayı birlikte yürüten güçlü bir rehabilitasyon modeli kurulmalı.

“Bu sadece sosyal bir yara değil, ruhsal ve toplumsal alarmdır”

Türkiye’nin genç nüfus avantajını kaybetme riskiyle karşı karşıya olduğunu belirten Prof. Dr. Veysi Ceri, “Bir ülke gençlerini uzun süre evde, ekranda, yalnızlıkta ve yönsüzlük içinde bırakırsa önce ruhsal dayanıklılığını zayıflatır. Ardından sosyal bağlarını kaybeder. Sonra güvenlik ve toplumsal huzur sorunu derinleşir. Şanlıurfa ve Kahramanmaraş gibi hadiseler sadece acı olaylar değildir. Aynı zamanda bize, gençlikle ilgili ihmallerin ne kadar ağır sonuçlar doğurabileceğini gösteren ciddi uyarılardır” dedi.

Ceri, sözlerini şöyle tamamladı:

“Türkiye’nin milyonlarla ifade edilen bir genç kitlesini evde, ekranda, boşlukta ve etkilenmeye açık bir halde bırakma lüksü yoktur. Gençliği konuşurken yalnız sınavı, diplomayı ve atamayı konuşamayız. Ruh sağlığını, dijital kuşatmayı, aileyi, güvenliği, sosyal bağı ve işlevselliği birlikte konuşmak zorundayız. Çünkü hayattan kopan her genç, yalnızca bireysel bir kayıp değil; toplumsal geleceği zayıflatan bir kırılmadır.”

Kahramanmaraş ve Şanlıurfa sonrası tatil iddiaları arttı

Son günlerde eğitim kurumlarında yaşanan şiddet olayları, velilerde ve öğrencilerde güvenlik endişesini artırdı. Bu gelişmelerin ardından “yarın okul var mı”, “16 Nisan’da ders işlenecek mi” ve “okullar tatil edildi mi” soruları arama motorlarında en çok araştırılan başlıklar arasına girdi. Bazı haberlerde Kahramanmaraş Valiliği açıklamasının beklendiği, bazı illerde ise sadece belirli okul veya bölgeler için kararların gündeme geldiği aktarıldı.

İstanbul’da okullar tatil mi?

İstanbul’da eğitim öğretime ara verildiğine dair resmî bir açıklama henüz bulunmuyor. Bu nedenle kent genelinde okulların tatil edildiği yönündeki paylaşımlar doğrulanmış bilgi olarak değerlendirilmiyor. İstanbul’daki veliler ve öğrenciler için en güvenilir kaynak, İstanbul Valiliği ile Millî Eğitim Bakanlığı’nın duyuruları olmaya devam ediyor.

Sosyal medyadaki paylaşımlar resmî karar anlamına gelmiyor

Son saatlerde sosyal medya üzerinden yapılan çok sayıda paylaşım, kamuoyunda “okullar kapatıldı” algısı oluşturdu. Ancak eğitimle ilgili tatil kararları yalnızca valilikler ve Millî Eğitim Bakanlığı tarafından resmî olarak ilan ediliyor. Bu nedenle sendika çağrıları, yorumlar veya bireysel paylaşımlar, tek başına idari karar niteliği taşımıyor.

Veliler hangi açıklamaları takip etmeli?

Uzmanlara göre bu tür dönemlerde bilgi kirliliğinin önüne geçmek için yalnızca resmî kurumların açıklamalarına bakılması gerekiyor. Özellikle valiliklerin internet siteleri, il millî eğitim müdürlükleri ve Bakanlığın duyuruları, “yarın okul var mı” sorusunun net cevabını veriyor. Şu an için geniş kapsamlı bir tatil kararı açıklanmadığı için eğitim öğretimin mevcut takvime göre devam ettiği görülüyor.

Türkiye, son iki günde okullarda yaşanan şiddet olaylarının sarsıntısını yaşıyor. Önce Şanlıurfa’da, ardından Kahramanmaraş’ta yaşanan saldırılar, eğitim kurumlarında güvenlik tedbirlerinin yeterliliğini yeniden tartışmaya açtı. Veliler, öğretmenler ve öğrenciler arasında tedirginlik büyürken, kamuoyunda okullarda daha sıkı önlem alınması yönündeki çağrılar da artmaya başladı.

Yaşanan gelişmelerin ardından eğitim camiasından gelen açıklamalar, meselenin yalnızca adli bir vaka değil, aynı zamanda eğitim ortamlarının güvenliği açısından da ele alınması gerektiğini ortaya koydu.

Ali Yalçın’dan dikkat çeken tatil çağrısı

Eğitim Bir-Sen Genel Başkanı Ali Yalçın, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada okulların tedbir amaçlı olarak bu hafta tatil edilmesi gerektiğini savundu. Yalçın, güvenlik birimlerinin süreç boyunca kapsamlı inceleme yapması gerektiğini belirterek, peş peşe gelen olayların ciddiyetle değerlendirilmesini istedi.

Yalçın paylaşımında, “Okullar tedbir amaçlı pazartesiye kadar tatil edilmeli. Bu süreçte güvenlik birimleri tedbir almalı, inceleme yapmalı. Organize bir vaka olabilir” ifadelerine yer verdi. Açıklama, kısa sürede sosyal medyada geniş yankı uyandırdı.

Eğitim camiasında güvenlik endişesi büyüyor

Son günlerde art arda yaşanan okul saldırıları, eğitim çalışanları ile veliler arasındaki güvenlik kaygısını daha da artırdı. Özellikle öğrencilerin okulda kendini güvende hissedebilmesi, öğretmenlerin görevlerini huzur içinde sürdürebilmesi ve okul çevresinde risklerin en aza indirilmesi için yeni tedbirlerin gündeme alınması gerektiği yorumları yapılıyor.

Uzmanlar, okul güvenliği konusunun yalnızca bina içi önlemlerle sınırlı kalmaması, çevresel riskler, giriş çıkış kontrolü, rehberlik desteği ve kriz yönetimi planlarıyla birlikte ele alınması gerektiğine dikkat çekiyor.

Açıklama resmî karar değil, kamuoyuna yapılmış bir çağrı

Ali Yalçın’ın açıklaması, şu aşamada resmî bir tatil kararı anlamına gelmiyor. Ancak yapılan çağrı, art arda yaşanan olaylar sonrası eğitim ortamlarında güvenliğin nasıl sağlanacağına ilişkin tartışmaları daha da güçlendirmiş durumda.

Kamuoyunda oluşan beklenti, yetkili kurumların hem yaşanan olayları tüm yönleriyle araştırması hem de benzer hadiselerin tekrarını önleyecek somut adımları hızla devreye alması yönünde şekilleniyor.

Olayın ardından öğrenci gözetim altına alınarak ilçe emniyet müdürlüğüne götürüldü. Silahın okula hangi amaçla getirildiğine ilişkin soruşturmanın sürdüğü öğrenildi.

Yetkililer, olayla ilgili incelemenin devam ettiğini bildirirken, öğrencinin Mersin’de ikamet ettiği bilgisine ulaşıldı. Okul çevresinde güvenlik önlemlerinin artırıldığı, olayın tüm yönleriyle araştırıldığı ifade edildi.

Saldırının hemen ardından bölgeye çok sayıda polis, sağlık ve güvenlik ekibi sevk edildi. Yaralılar çevredeki hastanelere kaldırılırken, okul çevresinde geniş güvenlik önlemleri alındı. İlk saatlerde paylaşılan verilerde 4 ölüm ve 20 yaralıdan söz edilirken, akşam saatlerine doğru resmi bilançonun değiştiği görüldü.

Milli Eğitim Bakanlığı da yazılı bir açıklama yaparak saldırının maarif camiasını ve tüm Türkiye’yi derinden sarstığını belirtti. Bakanlık, olayın aydınlatılması için müfettiş görevlendirildiğini duyururken, eğitim camiasına başsağlığı mesajı paylaştı.

Soruşturma çok yönlü biçimde sürdürülüyor. Olayın ardından hem adli makamların hem de ilgili bakanlıkların sahada inceleme başlattığı, saldırıda kullanılan silahların kaynağına ilişkin araştırmanın da genişletildiği bildirildi. Ulusal ve uluslararası ajansların aktardığı bilgilere göre, saldırganın silahları babasına ait cephanelikten aldığı yönünde ilk bulgular üzerinde duruluyor.

Türkiye’yi sarsan bu saldırı, okullarda güvenlik, bireysel silah erişimi ve çocuk yaşta şiddet eğilimi tartışmalarını yeniden gündemin en sert başlığı haline getirdi. Resmi makamların ilerleyen saatlerde soruşturmanın ayrıntılarına ilişkin yeni açıklamalar yapması bekleniyor.

Onikişubat ilçesindeki okulda meydana gelen saldırının ardından savcılık tarafından çok yönlü soruşturma başlatıldı. Haberlerde, olayın ardından adli sürecin genişletildiği ve saldırganın aile çevresiyle silaha erişim boyutunun da incelemeye alındığı aktarıldı.

Edinilen göre saldırıda 4 kişi hayatını kaybetti, 20 kişi de yaralandı. Aynı haberde, saldırganın silahları babasına ait şekilde okula çantasında getirdiğinin değerlendirildiği belirtildi.

Olayın ardından kamuoyunda en çok tartışılan başlıkların başında, silahların nasıl temin edildiği, okul güvenliği ve olası ihmal zinciri geliyor. Baba hakkında yapılan gözaltı işlemi de soruşturmanın yalnızca saldırı anına değil, saldırıya giden sürece de odaklandığını gösteriyor. Resmi makamların açıklamaları dışında dolaşıma giren ayrıntılar ise soruşturma tamamlanmadan kesinleşmiş bilgi olarak değerlendirilmemeli.

Çevrede bulunan vatandaşların ihbarı üzerine olay yerine 112 Acil Sağlık ekipleri sevk edildi. İlk müdahalesi olay yerinde yapılan Atmaca, daha sonra Görele Devlet Hastanesi’ne kaldırıldı.

Varol Atmaca hastanede hayatını kaybetti

Ağır yaralı olarak tedavi altına alınan Varol Atmaca, doktorların tüm müdahalesine rağmen kurtarılamadı. Acı haber, ailesi ve yakın çevresini yasa boğdu.

Görele’deki iş kazasıyla ilgili soruşturma sürüyor

Yetkililer, cami inşaatında yaşanan olayla ilgili inceleme başlatıldığını açıkladı. İş kazasının kesin nedeninin yapılacak araştırmanın ardından netleşeceği öğrenildi.

Saldırının ardından Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin’in de Kahramanmaraş’a gitmek üzere harekete geçtiği bildirildi. Bakanlığın ve güvenlik birimlerinin olay yerindeki gelişmeleri yakından takip ettiği kaydedildi.

Olayın nedeni, saldırganın kimliği ve saldırının nasıl gerçekleştiğine ilişkin resmi makamların ayrıntılı açıklaması bekleniyor.

not: görsel yapay zeka üretimidir

Aykut Kocaman’dan Fenerbahçe’nin geleceğine dikkat çeken sözler

Fotomaç’ta yer alan haberde, Aykut Kocaman’ın Fenerbahçe’nin sportif geleceğine dair oldukça iddialı bir perspektif çizdiği görüldü. Deneyimli futbol adamı, kulübün yaşadığı şampiyonluk özleminin sona ereceğini ve yeniden Türk futbolunda belirleyici bir güç haline geleceğini ifade etti.

Kocaman’ın en dikkat çeken çıkışı ise Fenerbahçe’nin uzun vadeli geleceğine ilişkin kullandığı güçlü ifadeler oldu. Tecrübeli isim, mevcut tablonun tersine döneceğini belirterek sarı lacivertli kulübün yeni bir döneme gireceğini vurguladı.

“Bu dönem bitecek” mesajı camiada yankı uyandırdı

Haberde aktarılan açıklamaya göre Aykut Kocaman, “Bu dönem bitecek ve Fenerbahçe’nin dönemi başlayacak” sözleriyle sarı lacivertli taraftara umut veren bir mesaj verdi. Kocaman, önümüzdeki 20 yılın bugünün tam tersi bir tablo oluşturabileceğini belirterek kulübün geleceğine dair büyük bir inanç ortaya koydu.

Bu sözler, özellikle son yıllarda şampiyonluk yarışı ve kulüp yapılanması üzerinden yoğun tartışmalar yaşayan Fenerbahçe camiasında yeni bir tartışma başlığı açtı. Aykut Kocaman’ın açıklamaları, sadece bugünün değil, kulübün uzun vadeli yol haritasının da yeniden konuşulmasına neden oldu. Bu son cümle, açıklamaların olası etkisine dair bir yorumdur.

Genç Fenerbahçelilere özel çağrı

Aykut Kocaman açıklamalarında özellikle genç taraftarlara da seslendi. Haberde yer alan ifadelerde, genç Fenerbahçelilerin bu sözleri not etmesini istediği ve kulübün büyüklüğünün kolay oluşmadığını vurguladığı aktarıldı.

Bu vurgu, Kocaman’ın mesajını yalnızca anlık bir moral cümlesi olmaktan çıkarıp kulübün tarihsel kimliğiyle ilişkilendiren bir çıkışa dönüştürdü. Fenerbahçe’nin geçmişten gelen gücüne dikkat çeken bu yaklaşım, taraftar nezdinde geleceğe dönük umut dilini yeniden güçlendirdi. Bu değerlendirme, haberde yer alan sözlerden çıkarılan editoryal bir yorumdur.

Fenerbahçe’de gelecek tartışmaları yeniden hız kazandı

Aykut Kocaman’ın sözleri, Fenerbahçe’de yalnızca saha sonuçlarının değil, kulübün gelecek vizyonunun da gündemde kalacağını gösterdi. Özellikle camianın içinden gelen bir ismin, kulübün önümüzdeki 20 yılına ilişkin bu kadar net ve iddialı konuşması, açıklamaları daha da dikkat çekici hale getirdi.

Sarı lacivertli ekipte sportif yapılanma, teknik gelecek ve şampiyonluk beklentileri tartışılırken, Aykut Kocaman’ın bu çıkışı taraftarın hafızasında yer edecek mesajlardan biri olarak öne çıktı.

Edinilen bilgilere göre, yolun karşısına geçmeye çalışan genç kıza cadde üzerinde ilerleyen bir otomobil çarptı. Çarpmanın etkisiyle genç kız metrelerce savrularak yere düştü.

Kazayı gören çevredeki vatandaşlar hızla olay yerine koşarak yaralıya ilk müdahaleyi yaptı. Durumun 112 Acil Sağlık ekiplerine bildirilmesi üzerine bölgeye kısa sürede ambulans sevk edildi.

Olay yerine ulaşan sağlık ekipleri, ağır yaralanan genç kıza ilk müdahaleyi olay yerinde gerçekleştirdi. Ardından ambulansla hastaneye kaldırılan genç kızın tedavi altına alındığı öğrenildi.

Hastaneden edinilen bilgilere göre genç kızın sağlık durumunun ciddiyetini koruduğu ve yoğun bakım ünitesinde entübe edilerek tedavisinin sürdüğü bildirildi.

Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.

Son yıllarda hem tarama programlarının yaygınlaşması hem de ailelerin bilinçlenmesiyle SMA hastalığı daha fazla konuşuluyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi, Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, özellikle erken belirti ve tanının hayati önem taşıdığını vurguluyor:
“Bugün artık SMA hastalığında erken tanı, hastalığın seyrini değiştirebiliyor. Ancak belirtiler gözden kaçarsa tablo ağırlaşabiliyor.”

SMA Hastalığı nedir?

SMA hastalığı (Spinal Müsküler Atrofi), omurilikteki hareket sinir hücrelerini etkileyen genetik bir kas hastalığıdır.

Bu hastalıkta, kasları çalıştıran motor nöronlar hasar görür. Sonuç olarak:

• Kaslarda güçsüzlük

• Hareket kısıtlılığı

• Zamanla kas erimesi

• İleri vakalarda solunum problemleri

görülebilir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’a göre, SMA hastalığı doğuştan gelen genetik bir bozukluktur ve SMN1 genindeki eksiklik nedeniyle ortaya çıkar. “Kasın kendisi sağlamdır, sorun kası çalıştıran sinirdedir” diyerek hastalığın mekanizmasını sade bir dille anlatıyor.

SMA hastalığı tiplerine göre farklı şiddette seyreder. Bazı bebeklerde ilk aylarda ağır tablo görülürken, bazı çocuklarda belirtiler daha geç ortaya çıkabilir.

En sinsi belirtiler

SMA hastalığı çoğu zaman sessiz başlar. Aileler ilk etapta fark etmeyebilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler:

• Baş kontrolünde gecikme

• Emme ve yutma güçlüğü

• Yaşıtlarına göre daha az hareket

• Kol ve bacaklarda gevşeklik

• Sık solunum yolu enfeksiyonu

• Oturamama ya da yürüyememe

Prof. Dr. Kafadar, “Bebek çok sakin diye sevinen aileler oluyor. Oysa aşırı hareketsizlik bazen SMA hastalığı belirtisi olabilir” uyarısında bulunuyor.

Özellikle bacaklarda güçsüzlük ön plandadır. Bazı vakalarda dilde titreme bile görülebilir. Bu belirtiler erken dönemde yakalanırsa, tedavi seçenekleri daha etkili olabilir.

Kimler risk altında?

SMA hastalığı kalıtsal bir hastalıktır.

Risk grupları şunlardır:

• Anne ve babanın taşıyıcı olduğu bebekler

• Akraba evliliği bulunan aileler

• Ailesinde SMA öyküsü olanlar

Türkiye’de taşıyıcılık oranının yaklaşık 1/40–1/50 civarında olduğu belirtilmektedir. Bu da toplumda azımsanmayacak bir genetik risk bulunduğunu gösterir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “Anne ve baba sağlıklı olabilir. Taşıyıcı olduklarını bilmeyebilirler. Bu nedenle evlilik öncesi ve gebelik öncesi taramalar çok önemlidir” diyor.

Neden artıyor?

Son yıllarda “SMA hastalığı artıyor mu?” sorusu sıkça soruluyor.

Uzmanlara göre artışın birkaç nedeni var:

• Yenidoğan tarama programlarının yaygınlaşması

• Genetik testlere erişimin artması

• Toplumsal farkındalığın yükselmesi

• Akraba evliliklerinin devam etmesi

Prof. Dr. Kafadar, “Eskiden tanı alamayan vakalar vardı. Bugün erken tarama sayesinde SMA hastalığını daha erken yakalayabiliyoruz” diyerek görünürdeki artışın tanı kapasitesiyle ilişkili olduğunu vurguluyor.

Ayrıca son yıllarda geliştirilen gen tedavileri ve yeni ilaç seçenekleri de hastalığın daha fazla gündeme gelmesine yol açtı.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir çocuk nörolojisi uzmanına başvurulmalı:

• Bebek başını 3–4 ayda tutamıyorsa

• 6–7 ayda desteksiz oturamıyorsa

• 1 yaşında yürümeye başlamamışsa

• Kol ve bacaklarda belirgin güçsüzlük varsa

• Emme ve beslenme problemi sürüyorsa

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “SMA hastalığında erken tanı hayat kurtarır. Gecikme kas kaybını artırabilir” diyerek aileleri uyarıyor.

Bugün SMA hastalığı tedavisi için kullanılan ilaçlar, hastalığın ilerlemesini yavaşlatabiliyor. Bazı vakalarda gen tedavisi uygulanabiliyor. Ancak tedavinin başarısı büyük ölçüde erken teşhise bağlı.

Nasıl korunulur?

SMA hastalığı tamamen önlenebilir bir hastalık değildir. Ancak risk azaltılabilir.

Korunma yolları:

• Evlilik öncesi taşıyıcılık testi

• Gebelik öncesi genetik danışmanlık

• Aile öyküsü varsa ileri genetik testler

• Yenidoğan tarama programlarına katılım

Prof. Dr. Kafadar, “Toplumsal bilinç en güçlü silahtır. Taşıyıcı olduğunuzu bilmek kader değildir, önlem alma fırsatıdır” diyor.

Türkiye’de yenidoğan tarama programlarının genişlemesi sayesinde SMA hastalığı artık daha erken evrede tespit edilebiliyor. Bu da çocukların yaşam kalitesini artırma açısından umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Uzman Uyarısı: Erken Tanı Hayat Değiştiriyor

SMA hastalığı kader değil, geç kalınmış tanı kader olabilir.

Kas kaybı başladıktan sonra geri dönüş sınırlıdır. Bu nedenle belirti, risk, genetik öykü ve erken tarama hayati önemdedir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar son olarak şu mesajı veriyor:
“Her hareketsizlik masum değildir. Aileler gelişim basamaklarını yakından takip etmeli. Şüphe varsa zaman kaybetmeden uzmana başvurulmalı.”

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Çocuk Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada epilepsinin toplumda hâlâ yanlış bilinen yönleri olduğunu vurguladı.

Epilepsi (Sara) Nedir?

Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin ani ve kontrolsüz elektriksel boşalımları sonucu ortaya çıkan, tekrarlayan nöbetlerle karakterize bir hastalıktır. Halk arasında “sara” olarak bilinir.

Prof. Dr. Kafadar’a göre:

“Epilepsi tek bir hastalık değil, birçok farklı nedeni ve türü olan bir beyin hastalıkları grubudur. Her nöbet epilepsi değildir; tanı için nöbetlerin tekrarlayıcı olması gerekir.”

Nöbet Nasıl Ortaya Çıkar?

Beynimiz milyarlarca sinir hücresinin uyumlu çalışmasıyla görev yapar. Ancak bazı durumlarda bu hücreler bir anda aşırı ve düzensiz elektrik sinyali üretir. Sonuç?

• Ani bilinç kaybı

• Kasılmalar

• Sabit bir noktaya dalıp kalma

• Ağızda köpürme

• Kısa süreli hafıza kaybı

• Garip kokular ya da tatlar hissetme

Bazı nöbetler dramatiktir, bazıları ise sadece birkaç saniyelik “donma” şeklinde geçer. Bu nedenle birçok epilepsi vakası uzun süre fark edilmeden devam edebilir.

Çocuklarda Epilepsi Daha mı Farklı?

Prof. Dr. Kafadar, özellikle çocukluk çağında epilepsinin farklı belirtilerle ortaya çıkabileceğini belirtiyor:

“Çocuklarda dalıp gitme, ders sırasında kısa süreli kopmalar, ani sıçramalar ya da sebepsiz düşmeler epilepsi belirtisi olabilir. Ailelerin bu belirtileri hafife almaması gerekir.”

Çocukluk çağı epilepsilerinin bir kısmı yaşla birlikte düzelebilirken, bazı türleri uzun süreli takip gerektirir.

Epilepsinin Nedenleri Neler?

Epilepsi her zaman tek bir nedene bağlı değildir. Olası sebepler arasında:

• Doğum sırasında beyin hasarı

• Genetik yatkınlık

• Beyin enfeksiyonları

• Kafa travmaları

• Beyin tümörleri

• Nedeni bilinmeyen (idiopatik) durumlar

Vakaların önemli bir kısmında ise net bir sebep saptanamayabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Epilepsi tanısında en önemli testlerden biri EEG (Elektroensefalografi)’dir. EEG, beynin elektriksel aktivitesini kaydeder.

Bunun yanında:

• Beyin MR görüntülemesi

• Ayrıntılı nörolojik muayene

• Nöbet öyküsünün detaylı değerlendirilmesi

Tanı sürecinde büyük önem taşır.

Tedavisi Var mı?

Evet. Epilepsi hastalarının büyük bir kısmı düzenli ilaç tedavisiyle nöbetsiz bir yaşam sürebilir.

Prof. Dr. Kafadar’ın altını çizdiği en önemli nokta şu:

“Epilepsi tedavi edilebilir bir hastalıktır. İlaçlar düzenli kullanıldığında hastaların yaklaşık yüzde 70’inde nöbetler tamamen kontrol altına alınabilir.”

Dirençli vakalarda ise:

• Ketojenik diyet

• Vagus sinir stimülasyonu

• Cerrahi tedavi

gibi seçenekler gündeme gelebilir.

Nöbet Anında Ne Yapılmalı?

Toplumda en sık yapılan yanlış, nöbet geçiren kişinin ağzına bir şey koymaya çalışmaktır. Bu son derece tehlikelidir.

Doğru yaklaşım:

✔️ Kişiyi yan yatırmak
✔️ Başını sert bir zeminden korumak
✔️ Süreyi takip etmek
✔️ Nöbet 5 dakikayı aşarsa acil yardım çağırmak

Toplumsal Yanlış Algılar

Epilepsi bulaşıcı değildir.
Ruhsal bir hastalık değildir.
Akıl hastalığı değildir.

Bu hastalık, beynin elektriksel düzeniyle ilgilidir. Doğru tedavi ve takip ile bireyler eğitimlerine, iş hayatlarına ve sosyal yaşamlarına devam edebilir.

Son Söz

Epilepsi korkulacak değil, bilinmesi gereken bir hastalıktır. Bilgi, ön yargının panzehiridir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’ın da ifade ettiği gibi, erken tanı ve düzenli takip hayat kalitesini belirleyen en kritik faktördür.

Beynin elektriği bazen kontrolden çıkabilir. Önemli olan, o dalgayı doğru yönetmektir. ⚡
Epilepsi (Sara Hastalığı) Nedir? Epilepsi Çeşitleri Nelerdir? Epilepsi Neden Olur? Epilepsi Belirtileri Nelerdir? Epilepsi Nasıl Teşhis Edilir? Epilepsi Tedavisi Nasıl Yapılır? Epilepsi Risk Faktörleri Nelerdir? Epilepsi öldürür mü? Epilepsi nasıl anlaşılır? Epilepsi geçer mi? Stres epilepsiyi etkiler mi? Epilepsi nöbeti uyurken olur mu? Epilepsi nöbeti geçirdikten sonra kişi neler hisseder? Anksiyete epilepsiye neden olur mu?

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Asuman İnan, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada özellikle yaz aylarında artan vakalara dikkat çekti.

Prof. Dr. İnan, “Salmonella en sık gıdalar yoluyla bulaşır. Çiğ veya iyi pişmemiş tavuk, yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri ve iyi yıkanmamış sebzeler risk taşır” dedi.

🧫 Salmonella Nedir?

Salmonella, bağırsak sistemini etkileyen bir bakteri grubudur. Halk arasında çoğu zaman “gıda zehirlenmesi” olarak bilinen tabloya neden olur. Ancak her gıda zehirlenmesi Salmonella değildir.

Uzmanlara göre bakteri, uygun sıcaklıkta hızla çoğalır ve özellikle hijyen kurallarına uyulmayan mutfaklarda kolayca yayılır.

⚠️ Salmonella Belirtileri Nelerdir?

Prof. Dr. İnan’ın verdiği bilgilere göre belirtiler genellikle bakterinin alınmasından 6–72 saat sonra ortaya çıkıyor:

• Yüksek ateş

• Sulu veya kanlı ishal

• Karın ağrısı ve kramp

• Bulantı ve kusma

• Halsizlik

Çoğu vaka 4–7 gün içinde düzeliyor. Ancak bağışıklık sistemi zayıf kişilerde enfeksiyon kana karışabiliyor ve ciddi sonuçlar doğurabiliyor.

🚨 Kimler Risk Altında?

Uzman isim özellikle şu grupları uyardı:

• Bebekler

• 65 yaş üstü bireyler

• Hamileler

• Kronik hastalığı olanlar

• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler

Bu kişilerde tablo daha ağır seyredebilir ve hastane tedavisi gerekebilir.

🛡 Nasıl Korunmalı?

Prof. Dr. İnan’a göre korunmanın temel anahtarı mutfak hijyeni:

• Çiğ et ve sebzeler ayrı kesme tahtasında hazırlanmalı

• Tavuk ve et iyice pişirilmeli

• Eller en az 20 saniye sabunla yıkanmalı

• Soğuk zincir korunmalı

“Salmonella gözle görülmez, tadı değişmez. Bu nedenle en güçlü silahımız temizliktir” uyarısında bulundu.

📌 Uzmandan Net Mesaj

Salmonella hafife alınacak bir enfeksiyon değil. Basit görünen bir ishal tablosu bazı gruplarda hayati risk oluşturabiliyor. Uzmanlar özellikle yaz aylarında açıkta satılan ve iyi muhafaza edilmeyen gıdalara karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Uzmanların ortak mesajı

“Mucize aramayın.
Bilimsel önlemlerle ve sağlıklı yaşamla riskleri azaltın.”

Kanser riskini tamamen sıfırlamak mümkün olmasa da, bu 12 başlıkla risk belirgin biçimde azaltılabiliyor.

Uzmanlara göre kanserden korunma bir günde değil, bir yaşam tarzıyla mümkün. İşte bilimsel kanıtlarla desteklenen 12 altın kural: