Kolorektal kanser, erken evrede yakalandığında tedavi başarısı yüksek olan kanser türleri arasında yer alıyor. Buna rağmen birçok kişi kolonoskopi veya dışkı temelli tarama yöntemlerini yaptırmıyor. FDA’nın onayladığı SimpleScreen CRC adlı yeni kan testi, bu engeli azaltabilecek alternatif bir tarama seçeneği olarak öne çıkıyor.

45 Yaş ve Üzeri İçin Geliştirildi

Yeni test, 45 yaş ve üzerindeki, ortalama kolorektal kanser riski taşıyan ve herhangi bir belirti göstermeyen yetişkinlerde kullanılmak üzere onaylandı. Testte yalnızca alınan bir kan örneği analiz edilerek, kanda dolaşan hücresiz DNA (cfDNA) içerisindeki kansere işaret edebilecek biyolojik sinyaller değerlendiriliyor.

Yaklaşık 49 Bin Kişide Değerlendirildi

FDA’nın kararı, bugüne kadar kan temelli kolorektal kanser taramalarında yürütülen en büyük doğrulama çalışmalarından biri olan PREEMPT CRC araştırmasına dayanıyor.

Araştırmada:

• Kolorektal kanseri saptama duyarlılığı %81,1
• Özgüllük %90,4
• İleri prekanseröz lezyonları yakalama oranı ise %13,7 olarak bildirildi.

Kolonoskopinin Yerini Almıyor

Uzmanlar, yeni kan testinin önemli bir seçenek sunmasına rağmen kolonoskopinin yerine geçmediğinin altını çiziyor.

Kan testinin pozitif çıkması durumunda kesin tanı ve gerekli tedavi planlaması için yine kolonoskopi yapılması gerekiyor. Bu nedenle yeni yöntem, özellikle taramaya katılım oranını artırabilecek tamamlayıcı bir seçenek olarak değerlendiriliyor.

Abbott Pazarlayacak

FDA onayının ardından test, sağlık teknolojileri şirketi Abbott tarafından ABD’de ticari olarak sunulacak. Şirketin testi 2026 sonbaharında kullanıma açması planlanıyor. Onayla birlikte Freenome’un, Abbott ile yaptığı iş birliği kapsamında önemli bir kilometre taşı ödemesi almaya hak kazandığı da açıklandı.

Erken Tanıda Yeni Bir Alternatif

Uzmanlara göre kan temelli tarama testlerinin en büyük avantajı, uygulama kolaylığı sayesinde taramaya katılımı artırma potansiyeli. Bununla birlikte, kolorektal kanserden korunmada en etkili yaklaşımın, kişilerin yaş ve risk durumlarına uygun tarama programlarına düzenli katılması olduğu vurgulanıyor. Yeni kan testi de bu hedefe ulaşmada ek bir seçenek olarak sağlık sistemine dahil edilmiş oldu.

Sağlık Bakanlığı kadrosunda görev yapmasına rağmen uzmanlık eğitimini Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde sürdüren bir asistan hekimin teşvik ek ödemesine ilişkin açtığı dava, benzer durumdaki hekimler açısından dikkat çeken bir yargı kararıyla sonuçlandı.

İzmir Bölge İdare Mahkemesi, ilk derece mahkemesinin davacı lehine verdiği kararı hukuka uygun bularak üniversite yönetiminin istinaf başvurusunu reddetti. Böylece eksik ödendiği tespit edilen teşvik ek ödeme farklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi yönündeki karar kesinleşme aşamasında önemli bir hukuki dayanak kazandı.

Mahkeme: Aynı Statüdeki Hekimler Arasında Gelir Farkı Oluşturulamaz

Kararda, Sağlık Bakanlığı kadrosunda bulunan ve üniversite hastanesinde uzmanlık eğitimi gören asistan hekimlerin, Sağlık Bakanlığı Eğitim ve Araştırma Hastanelerinde görev yapan emsal asistan hekimlerden daha düşük teşvik ek ödemesi almasının hukuka uygun olmadığı vurgulandı.

Mahkeme ayrıca, aynı statüde bulunan hekimler arasında yalnızca görev yapılan kurum gerekçe gösterilerek farklı ödeme yapılmasının eşitlik ilkesine aykırı olduğuna işaret etti.

Eksik Ödeme Üniversite Bütçesinden Karşılanacak

Karara göre, emsal personele göre eksik kalan teşvik ek ödemelerinin üniversite bütçesinden karşılanması ve hak sahibine yasal faiziyle birlikte ödenmesi gerekiyor.

Bu değerlendirme, üniversite hastanelerinde görev yapan Sağlık Bakanlığı kadrolu asistan hekimlerin mali haklarına ilişkin önemli bir emsal olarak değerlendiriliyor.

Benzer Davalar İçin Yol Gösterici Olabilir

Hukukçular, kararın yalnızca davacı açısından değil, benzer statüde görev yapan çok sayıda asistan hekim için de emsal niteliği taşıyabileceğini belirtiyor.

Özellikle Sağlık Bakanlığı kadrosunda olup eğitimini üniversite hastanelerinde sürdüren asistan hekimlerin teşvik ek ödemelerine ilişkin açılabilecek benzer davalarda bu kararın önemli bir hukuki referans olarak değerlendirilebileceği ifade ediliyor.

Limon, mutfaklarda lezzet verici olarak kullanılan en yaygın turunçgillerden biri olmasının yanı sıra beslenme bilimi açısından da dikkat çeken bir meyve olarak değerlendiriliyor. Güncel sağlık değerlendirmelerine göre limon; C vitamini, flavonoidler ve sitrik asit bakımından zengin yapısıyla dengeli beslenmeye katkı sağlayabiliyor.[1][2]

C vitamini bakımından güçlü bir kaynak

Limonun en dikkat çeken özelliği yüksek C vitamini içeriği. C vitamini, bağışıklık sisteminin normal işleyişini desteklerken aynı zamanda kolajen üretiminde görev alıyor. Kolajen; cilt, damarlar, kemikler ve bağ dokusunun yapısının korunmasında önemli rol oynayan temel proteinlerden biri olarak kabul ediliyor.[1][2]

Orta boy bir limon, günlük C vitamini ihtiyacının önemli bir bölümünü karşılayabilecek miktarda vitamin sağlayabiliyor.[1]

Antioksidan içeriği hücreleri destekliyor

Limon, flavonoidler ve diğer bitkisel antioksidanlar açısından da zengin bir meyve. Bu bileşikler, serbest radikallerin neden olduğu oksidatif stresi azaltmaya yardımcı olabiliyor. Oksidatif stres ise yaşlanma süreci ve birçok kronik hastalıkla ilişkilendirilen biyolojik mekanizmalardan biri olarak tanımlanıyor.[1][3]

Mevcut bilimsel çalışmalar limonun içerdiği bu bileşiklerin sağlık açısından olumlu etkiler gösterebileceğini ortaya koysa da, limon tüketiminin tek başına herhangi bir hastalığı önlediği veya tedavi ettiği yönünde güçlü klinik kanıt bulunmuyor.[1]

Böbrek taşı riskine karşı sitrik asit öne çıkıyor

Limonun içerdiği sitrik asit, idrardaki sitrat miktarını artırarak bazı böbrek taşı türlerinin oluşma riskini azaltmaya yardımcı olabiliyor.[2]

Araştırmalar bu etkinin özellikle yeterli su tüketimiyle birlikte değerlendirildiğinde anlam kazandığını gösteriyor. Bununla birlikte limon suyu, böbrek taşı oluşumunu kesin olarak önleyen veya tedavi eden bir yöntem olarak kabul edilmiyor.[2]

Kalp sağlığı açısından umut veren bulgular

Bilimsel araştırmalar, limonda bulunan flavonoidlerin kalp ve damar sağlığı üzerinde olumlu etkiler gösterebileceğine işaret ediyor. Bu doğal bileşiklerin inflamasyonu, yani vücudun hasara karşı geliştirdiği iltihabi yanıtı azaltmaya ve damar sağlığını desteklemeye katkı sağlayabileceği bildiriliyor.[1][2]

Ancak bu alandaki çalışmaların önemli bir bölümü gözlemsel nitelikte olduğundan, limon tüketimi ile kalp hastalıkları arasında doğrudan neden-sonuç ilişkisi kurmak mümkün değil.[1]

Fazla tüketimi diş minesini etkileyebilir

Limonun yüksek asit içeriği nedeniyle aşırı tüketimi diş minesinde zamanla aşınmaya yol açabiliyor. Uzmanlar özellikle gün boyunca sık sık limonlu su tüketen kişilerin ağız ve diş sağlığı açısından dikkatli olması gerektiğini belirtiyor.[1]

Asitli yapısı nedeniyle reflü hastalarında mide yanması şikâyetlerini artırabileceği de ifade ediliyor.[1]

Limon; vitamin, mineral ve bitkisel bileşikler açısından değerli bir meyve olsa da, bilimsel veriler sağlığa en büyük katkının tek bir besinden değil, sebze ve meyveden zengin, dengeli bir beslenme düzeninden geldiğini gösteriyor. Bu nedenle limon, mucizevi bir çözüm olarak değil, sağlıklı yaşamın doğal ve besleyici bir parçası olarak değerlendiriliyor.

Kaynaklar

[1] WebMD Editorial Contributors. 15 Healthy Ways to Use Lemons. 2025.

[2] U.S. Department of Agriculture. FoodData Central: Lemon, Raw.

[3] National Institutes of Health Office of Dietary Supplements. Vitamin C Fact Sheet for Health Professionals.

Kaynaklara göre Fenerbahçe, oyuncunun kulübündeki durumunu ve olası transfer şartlarını yakından takip ediyor. Şu ana kadar resmi teklif yapıldığına dair doğrulanmış bir bilgi bulunmasa da taraflar arasında ilk temasların kurulmuş olabileceği öne sürülüyor.

22 yaşındaki Bosna Hersekli futbolcu, hücum katkısı, atletik yapısı ve çok yönlü oyun anlayışıyla Avrupa’da dikkat çeken sağ bekler arasında gösteriliyor. Fenerbahçe teknik ekibinin de oyuncu profilini yeni sezon planlamasına uygun bulduğu iddia ediliyor.

Transfer sürecine ilişkin kulüplerden veya oyuncu cephesinden resmi bir açıklama yapılmadı. Bu nedenle gelişmeler, yabancı basında yer alan transfer kulisleri kapsamında değerlendiriliyor.

Önümüzdeki günlerde dosyada resmi teklif veya kulüpler arası görüşmelere ilişkin yeni bir gelişme yaşanması halinde transfer sürecinin hız kazanabileceği ifade ediliyor.

Not: Bu haber, yabancı transfer kulislerinde yer alan iddialara dayanmaktadır. Taraflardan resmi doğrulama bulunmamaktadır.

Kaynaklara göre Beşiktaş’ın öncelikli planı, oyuncuyu bonservisiyle transfer etmekten ziyade kiralama formülü üzerinde durmak. Ancak şu aşamada kulüpler arasında resmi görüşmelerin başladığını doğrulayan bir bilgi bulunmuyor.

22 yaşındaki Arjantinli futbolcu, hem kanatta hem de hücumun merkezinde görev yapabilmesiyle dikkat çekiyor. Teknik kapasitesi ve çok yönlü oyun yapısıyla Avrupa’nın gelecek vadeden oyuncuları arasında gösterilen Soulé’nin geleceğine ilişkin kararın Roma’nın sezon planlamasıyla şekillenmesi bekleniyor.

Beşiktaş cephesinden veya oyuncunun temsilcilerinden iddiaları doğrulayan resmi bir açıklama yapılmadı. Bu nedenle transfer süreci şimdilik yabancı basında yer alan kulis bilgileri çerçevesinde değerlendiriliyor.

Not: Bu haber, yabancı basında yer alan transfer kulislerine dayanmaktadır. Taraflardan resmi doğrulama bulunmamaktadır.

İddiaya göre Beşiktaş, 25 yaşındaki futbolcu için yaklaşık 10 milyon sterlin seviyesinde bir teklif sundu. Ancak Newcastle United’ın bu öneriyi yeterli bulmadığı ve oyuncunun bonservisi için yaklaşık 25 milyon sterlin talep ettiği öne sürüldü.

Pazarlık süreci başlayabilir

Transfer kulislerinde konuşulan bilgilere göre taraflar arasındaki temaslar tamamen sona ermiş değil. Beşiktaş’ın oyuncuyu kadrosuna katma isteğini sürdürdüğü, Newcastle United’ın ise bonservis beklentisinde geri adım atıp atmayacağının transferin seyrini belirleyeceği ifade ediliyor.

Joe Willock, Premier Lig tecrübesi, dinamik oyun yapısı ve merkez orta sahadaki çok yönlü performansıyla son yıllarda dikkat çeken isimlerden biri olarak gösteriliyor. Siyah-beyazlı ekibin teknik heyetinin de oyuncunun profilini yeni sezon planlamasına uygun bulduğu iddia ediliyor.

Resmi açıklama yok

Beşiktaş ve Newcastle United cephesinden transfer iddialarına ilişkin resmi bir açıklama yapılmadı. Bu nedenle süreç, şu aşamada yabancı basında yer alan transfer kulisleri kapsamında değerlendiriliyor.

Transfer döneminin ilerleyen günlerinde taraflar arasında yeni bir teklif yapılması veya pazarlıkların hız kazanması halinde dosyada önemli gelişmeler yaşanabileceği belirtiliyor.

Not: Bu haber, İngiliz basınında yer alan transfer iddialarına dayanmaktadır. Taraflardan resmi doğrulama gelmemiştir.

Üniversite, merhuma Allah’tan rahmet; ailesine, yakınlarına, öğrencilerine, çalışma arkadaşlarına ve tüm tıp camiasına başsağlığı dileklerini iletti.

Çocuk hematolojisinin gelişimine öncülük etti

Prof. Dr. Ömer Devecioğlu, çocuk hematolojisi alanında Türkiye’nin öncü akademisyenleri arasında yer aldı. Özellikle çocukluk çağı kan hastalıkları, lösemi ve hemoglobinopatiler üzerine yaptığı akademik çalışmalarla tanınan Devecioğlu, uzun yıllar İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi’nde görev yaptı.

Akademik yaşamı boyunca çok sayıda uzman hekim ve akademisyen yetiştiren Prof. Dr. Devecioğlu, İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Başkanlığı görevini de yürüttü. Eğitimci kimliğiyle binlerce tıp öğrencisi ve çocuk sağlığı uzmanının mesleki gelişimine katkı sundu.

Bilimsel çalışmalarıyla iz bıraktı

Ulusal ve uluslararası bilimsel dergilerde yayımlanan çok sayıda makalesi bulunan Prof. Dr. Ömer Devecioğlu, çocuk hematolojisi alanındaki araştırmalarıyla bilim dünyasında saygın bir yer edindi. Türk Pediatrik Hematoloji Derneği başta olmak üzere çeşitli bilimsel kuruluşların çalışmalarına destek veren Devecioğlu, çocuk hastaların tanı ve tedavisine yönelik birçok bilimsel projede görev aldı.

Meslek hayatı boyunca yalnızca klinik başarılarıyla değil, etik değerlere bağlılığı, öğrencilerine verdiği önem ve bilimsel üretkenliğiyle de örnek gösterilen isimlerden biri oldu.

Prof. Dr. Ömer Devecioğlu’nun vefatı, Türk tıp camiasında büyük bir boşluk oluştururken; geride bıraktığı bilimsel eserler, yetiştirdiği hekimler ve çocuk hematolojisine kazandırdığı birikimle adı uzun yıllar yaşamaya devam edecek.

Transfer çalışmalarını sürdüren Beşiktaş’ta gündeme yeni bir isim geldi. İngiltere futboluna yakın yerel kaynaklarda yer alan iddialara göre siyah beyazlı kulüp, Nottingham Forest’ın Brezilyalı futbolcusu Danilo’nun durumunu yakından takip ediyor.

Transfer kulislerine göre Beşiktaş’ın, bonservisli bir transfer yerine satın alma opsiyonu içeren kiralama modeli üzerinde durduğu öne sürülüyor. Bu modelin hem maliyet hem de kadro planlaması açısından öncelikli seçenek olduğu iddia ediliyor.

Henüz somut aşamaya ulaşmadı

Şu ana kadar kulüpler arasında resmî görüşmelerin tamamlandığına, oyuncunun seyahat planı yaptığına veya sağlık kontrolü sürecinin başladığına ilişkin doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor.

Bu nedenle transfer dosyasının henüz ilk temas ve değerlendirme aşamasında olduğu değerlendiriliyor.

Resmî açıklama bekleniyor

Beşiktaş, Nottingham Forest veya oyuncu cephesinden transfer iddialarına ilişkin herhangi bir resmî açıklama yapılmış değil.

Transfer döneminin ilerleyen günlerinde taraflar arasında resmî temasların başlayıp başlamayacağı merak edilirken, mevcut bilgiler yabancı yerel kaynaklarda yer alan transfer kulisleriyle sınırlı kalıyor.

Yeni sezon öncesinde kadrosunu güçlendirmeyi sürdüren RAMS Başakşehir’de Andreas Skov Olsen transferiyle ilgili kulisler hareketlendi.

Almanya ve İskandinavya’daki yerel futbol kaynaklarında yer alan iddialara göre Başakşehir ile Wolfsburg arasında kiralama formülü üzerinde önemli mesafe kat edildi. Anlaşmanın satın alma opsiyonu içeren bir model üzerinden şekillendiği öne sürülüyor.

Sağlık kontrolü iddiası öne çıktı

Transfer dosyasındaki en dikkat çekici gelişme ise oyuncunun sağlık kontrolleriyle ilgili iddialar oldu. Bazı yerel kaynaklar, Andreas Skov Olsen’in sağlık kontrolleri için hazırlık yaptığı ve sürecin kısa süre içinde resmiyet kazanabileceğini öne sürdü.

Ancak bu iddialar taraflarca doğrulanmış değil.

Resmî açıklama bekleniyor

Başakşehir, Wolfsburg veya Andreas Skov Olsen cephesinden transfer görüşmelerine ilişkin herhangi bir resmî açıklama yapılmadı.

Bu nedenle transfer süreci şu aşamada yabancı yerel basın ve kulüp çevresindeki transfer kulislerine dayanan bilgilerden oluşuyor. Taraflardan gelecek resmî açıklamalar, dosyanın seyrini netleştirecek.

Hastanelerde her gün milyonlarca laboratuvar sonucu ve görüntüleme kaydı oluşturuluyor. Çoğunlukla hastanın o andaki sağlık sorununu değerlendirmek amacıyla kullanılan bu veriler, zaman içinde bir araya getirildiğinde çok daha kapsamlı bir klinik tablo ortaya çıkarabilir.
Peki rutin hastane kayıtlarında bulunan ve tek başına anlamlı görünmeyen küçük değişimler, kanserle ilişkili örüntülerin daha erken fark edilmesini sağlayabilir mi?
Bilim insanları bu sorudan hareketle Oncoformer adı verilen çok modlu bir yapay zekâ modeli geliştirdi. Cell dergisinin resmî hesabından 27 Temmuz 2026 tarihinde yapılan çevrim içi yayın duyurusuna göre model; günlük sağlık hizmetleri sırasında elde edilen rutin laboratuvar testleri ile göğüs röntgenlerini birlikte değerlendiriyor. Araştırmanın 3,6 milyondan fazla kişinin kayıtlarını kapsadığı bildiriliyor.
Tek bir sonuca değil, zaman içindeki örüntüye bakıyor
Oncoformer’ın temel özelliği, hastanın yalnızca belirli bir tarihteki laboratuvar sonucuna veya tek bir göğüs röntgenine odaklanmaması.
Model, farklı tarihlerde oluşturulan rutin klinik verileri uzunlamasına değerlendirerek zaman içinde meydana gelen değişimleri belirlemeye çalışıyor. Böylece tek başına dikkat çekmeyebilecek bazı ölçümlerin ve görüntü özelliklerinin birlikte nasıl bir örüntü oluşturduğu inceleniyor.
Laboratuvar sonuçları ile göğüs röntgenlerinden elde edilen verileri aynı modelde birleştirmesi nedeniyle Oncoformer, çok modlu bir yapay zekâ modeli olarak tanımlanıyor. Cell tarafından yapılan duyuruda modelin mevcut kanserlerin belirlenmesi, tümör evresinin tahmini, tedavi yanıtının sınıflandırılması ve hastalığın tekrarlama riskinin değerlendirilmesi gibi görevlerde incelendiği belirtiliyor.
Kanser tanısı koymuyor, kanserle ilişkili örüntüleri belirliyor
Bir yapay zekâ modelinin araştırma verilerinde kanser bulunan ve bulunmayan kişileri birbirinden ayırabilmesi, sistemin hastanede tek başına kanser tanısı koyabileceği anlamına gelmiyor.
Oncoformer’ın ürettiği sonuçlar, belirli hasta kayıtlarında kanserle ilişkili olabilecek örüntülerin bulunduğuna işaret eden bir risk değerlendirmesi olarak düşünülmeli. Bu tür bir sonuç ancak hekim muayenesi, uygun görüntüleme yöntemleri, patolojik inceleme ve gerektiğinde biyopsi gibi standart klinik süreçlerle birlikte anlam kazanabilir.
Modelin gelecekteki muhtemel kullanım alanlarından biri, rutin kayıtlarında dikkat çekici değişimler bulunan kişilerin ileri inceleme için önceliklendirilmesi olabilir. Ancak bu olası yararın gerçek hastane koşullarında ve ileriye dönük klinik araştırmalarda henüz gösterilmesi gerekiyor.
Tedavi yanıtı ve nüks riski de araştırıldı
Çalışmanın duyurusunda Oncoformer’ın, tümör evresini tahmin etmenin yanı sıra tedavi yanıtı ve hastalığın tekrarlama riski açısından hastaları sınıflandırmak amacıyla da değerlendirildiği bildirildi.
Bu bulgular, yapay zekânın gelecekte yalnızca kanser riskinin belirlenmesinde değil, hastaların izlenmesinde ve klinik kararların desteklenmesinde de kullanılabileceğini düşündürüyor.
Bununla birlikte “tedavi yanıtını öngörmek”, modelin bütün kanser türleri için en uygun ilacı veya tedaviyi seçebildiği anlamına gelmiyor. Hangi kanser türlerinin, tedavilerin ve hasta gruplarının değerlendirildiği; modelin hangi koşullarda daha iyi veya daha düşük performans gösterdiği özgün makalenin yöntem ve sonuç bölümleri üzerinden incelenmeli.
Kanser tedavisi; tümörün türü, evresi ve moleküler özelliklerinin yanı sıra hastanın genel sağlık durumu, eşlik eden hastalıkları ve kişisel tercihleri birlikte değerlendirilerek planlanıyor. Yapay zekâ bu sürece yardımcı olabilir ancak klinik kararın yerini alamaz.
En önemli avantajı, zaten toplanan verilerden yararlanması
Oncoformer’ın dikkat çekici yönlerinden biri, değerlendirme yapabilmek için özel olarak geliştirilmiş yeni ve pahalı bir testten ziyade günlük sağlık hizmetleri sırasında zaten oluşturulan laboratuvar sonuçlarından ve göğüs röntgenlerinden yararlanması.
Model farklı sağlık sistemlerinde güvenilir biçimde doğrulanırsa hastanelerdeki rutin kayıtların yalnızca geçmiş işlemlerin saklandığı bir arşiv olmaktan çıkarak klinik bir erken uyarı sistemi gibi kullanılabilmesi mümkün olabilir.
Özellikle uzun süre takip edilen ve farklı tarihlerde çok sayıda tetkiki bulunan kişilerde, insan gözüyle fark edilmesi güç değişim örüntüleri yapay zekâ tarafından belirlenebilir.
Ancak bu, şu an için geleceğe yönelik bir olasılıktır. İstatistiksel olarak başarılı görünen bir modelin hastaların sağlık sonuçlarını gerçekten iyileştirip iyileştirmediği, ancak gerçek yaşam koşullarında yapılacak araştırmalarla anlaşılabilir.
Kaynaklara ilişkin önemli açıklama
Bu haber hazırlanırken, çalışmanın Cell dergisinde çevrim içi yayımlandığına ilişkin 27 Temmuz 2026 tarihli resmî duyuruya ulaşılmış; ancak özgün makalenin tam metin sayfası, DOI numarası, ayrıntılı yöntem bölümü ve ek veri dosyaları bağımsız olarak doğrulanabilir biçimde erişilebilir bulunamamıştır.
Bazı ikincil haberlerde araştırmanın kesin katılımcı sayısı, klinik başvuru sayısı, dış doğrulama veri kümesi ve AUROC performans değerleri gibi ayrıntılar paylaşılmaktadır. Bununla birlikte bu sayılar özgün makalenin tam metninden doğrulanamadığı için bu haberde kullanılmamıştır. İkincil haberde yer alan sonuçlar, özgün bilimsel makalenin yerine birincil kanıt olarak değerlendirilmemelidir.
Bu nedenle Oncoformer’ın hangi kanser türlerinde, hangi hasta gruplarında, hangi zaman aralıklarında ve hangi performans düzeyinde değerlendirildiğine ilişkin ayrıntılar, özgün makale ve ek dosyalar erişilebilir olduğunda yeniden kontrol edilmelidir.
Bilimsel habercilik açısından bu sınırlılığın okuyucuya açıkça bildirilmesi; umut verici bir araştırmanın, kanıtların izin verdiğinden daha kesin veya daha ileri bir klinik gelişme gibi sunulmasını önlemek bakımından önem taşıyor.
Geçmiş kayıtlarla elde edilen başarı klinik başarı anlamına gelmiyor
Erişilebilen ikincil bilgiler, çalışmanın geçmiş klinik kayıtlar kullanılarak gerçekleştirildiğine işaret ediyor. Geriye dönük çalışmalarda model, sonuçları daha önceden bilinen veriler üzerinde geliştirilip değerlendiriliyor.
Bir modelin geçmiş kayıtlar üzerinde kanser bulunan ve bulunmayan kişileri başarılı biçimde ayırması, hastanede gerçek zamanlı olarak kullanıldığında aynı sonucu vereceğini garanti etmez.
Oncoformer’ın klinik kullanıma yaklaşabilmesi için farklı ülkelerde, çeşitli hastane sistemlerinde ve bağımsız hasta topluluklarında doğrulanması gerekiyor. İleriye dönük çalışmalarda modelin yalnızca teknik performansı değil; gereksiz tetkikleri artırıp artırmadığı, tanı süresini kısaltıp kısaltmadığı ve hasta sonuçlarını iyileştirip iyileştirmediği de incelenmeli.
Yanlış sonuçların hastalar açısından bedeli olabilir
Kanser riskini tahmin eden bir sistemde yalnızca doğru belirlenen vaka sayısına bakmak yeterli değildir.
Kanseri bulunmayan bir kişinin yüksek riskli gösterilmesi, gereksiz görüntüleme incelemelerine, biyopsilere, ek sağlık harcamalarına ve ciddi kaygıya neden olabilir. Kanseri bulunan bir kişinin düşük riskli değerlendirilmesi ise ileri incelemenin gecikmesine yol açabilir.
Bu nedenle modelin değerlendirilmesinde duyarlılık ve özgüllüğün yanı sıra pozitif öngörü değeri, yanlış alarm oranı ve gözden kaçırılan vaka sayısı gibi ölçütlerin de açıklanması gerekir.
Yüksek bir AUROC veya benzeri genel performans değeri, modelin her hastada doğru sonuç verdiği ya da bildirilen rakamın doğrudan “doğruluk yüzdesi” olduğu anlamına gelmez.
Sağlık verilerinin kullanımı etik ve hukuki sorumluluklar doğuruyor
Oncoformer benzeri sistemlerin geliştirilmesi, milyonlarca kişiye ait laboratuvar ve görüntüleme verisinin işlenmesini gerektiriyor. Bu durum hasta mahremiyeti, veri güvenliği, bilgilendirme, algoritmik şeffaflık ve hesap verebilirlik açısından güçlü koruma mekanizmaları gerektiriyor.
Dünya Sağlık Örgütü, sağlıkta yapay zekâ sistemlerinin geliştirilmesi ve kullanılmasında insan özerkliğinin, güvenliğin, şeffaflığın, sorumluluğun, kapsayıcılığın ve eşitliğin korunması gerektiğini vurguluyor.
FDA, Health Canada ve Birleşik Krallık İlaç ve Sağlık Ürünleri Düzenleme Kurumu tarafından geliştirilen ilkeler de yapay zekâ destekli tıbbi sistemlerin kullanım amacı, performansı, sınırlılıkları ve olası önyargıları konusunda sağlık çalışanlarına ve hastalara açık bilgi verilmesini öneriyor.
Modelin eğitildiği hasta grubu toplumun tamamını yeterince temsil etmiyorsa yaş, biyolojik cinsiyet, eşlik eden hastalıklar veya sağlık hizmetlerine erişim farklılıkları nedeniyle bazı gruplarda daha düşük performans göstermesi mümkün olabilir.
Bu nedenle genel başarı değerlerinin yanında modelin farklı hasta gruplarındaki sonuçlarının, veri eksikliklerinin ve olası algoritmik önyargılarının da açıklanması gerekiyor.
Kanser bakımında yeni bir erken uyarı aracı olabilir mi?
Oncoformer, hastanelerde hâlihazırda bulunan rutin verilerin kanserle ilişkili örüntüleri belirlemek için kullanılabileceğini düşündüren dikkat çekici bir araştırma yaklaşımı sunuyor.
Yapay zekâ, gelecekte uzun yıllara yayılan laboratuvar sonuçları ve görüntüleme kayıtları arasındaki karmaşık ilişkileri inceleyerek hekimlerin dikkatini belirli hastalara daha erken yöneltebilir.
Ancak umut verici bir araştırma modeli ile rutin klinik kullanımda güvenle uygulanabilen bir tıbbi araç arasında önemli bir mesafe bulunuyor.
Oncoformer’ın gerçek klinik değeri; özgün makalenin ayrıntılı biçimde incelenmesine, sonuçların bağımsız araştırma gruplarınca doğrulanmasına, ileriye dönük gerçek yaşam çalışmalarında hasta yararının gösterilmesine ve veri güvenliğini önceleyen şeffaf bir yönetişim sisteminin kurulmasına bağlı olacak.
Editör Notu
Oncoformer, uzun dönemli rutin klinik veriler üzerinde değerlendirilen araştırma aşamasındaki bir yapay zekâ modelidir. Mevcut bilgiler, modelin rutin klinik kullanım için hazır bir kanser tarama, tanı veya tedavi karar aracı olarak değerlendirilmesi için yeterli değildir.
Modelin ürettiği bir risk sonucu, kişide kesin olarak kanser bulunduğu anlamına gelmez. Hekim değerlendirmesinin, mevcut tarama programlarının, radyolojik incelemelerin, patolojik değerlendirmenin veya biyopsinin yerine kullanılamaz.
Bu haber hazırlanırken özgün makalenin tam metni ve DOI kaydı bağımsız olarak doğrulanamadığından, ikincil kaynaklarda bildirilen ayrıntılı performans değerlerine haberde yer verilmemiştir. Özgün makale erişilebilir olduğunda veri kapsamı, yöntem, etik kurul açıklaması, çıkar çatışmaları ve performans sonuçları yeniden değerlendirilmelidir.
Kaynaklar
Cell dergisinin “Advancing cancer detection and treatment using longitudinal routine clinical data” başlıklı çalışma için yaptığı çevrim içi yayın duyurusu, 27 Temmuz 2026.
TrialSiteNews, Oncoformer araştırmasına ilişkin ikincil haber, 28 Temmuz 2026. Bu kaynak yalnızca çalışmaya ilişkin ek iddiaların varlığını göstermek amacıyla kullanılmış; özgün makalenin yerine birincil bilimsel kanıt olarak değerlendirilmemiştir.
Dünya Sağlık Örgütü, Ethics and Governance of Artificial Intelligence for Health, 2021.
FDA, Health Canada ve MHRA, Transparency for Machine Learning-Enabled Medical Devices: Guiding Principles.

Kaynaklara göre Konyaspor’un oyuncuyla ilgili scout raporlarını güncel tuttuğu ve transfer şartlarının oluşması halinde girişimde bulunabileceği konuşuluyor. Ancak şu ana kadar kulüpler arasında resmi görüşmelerin başladığına dair doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor.

Transfer kulislerinde, Nkounkou’nun kariyerine hangi ligde devam edeceğinin henüz netleşmediği belirtilirken, Konyaspor’un alternatif isimlerle birlikte bu dosyayı da açık tuttuğu ifade ediliyor.

Yeşil beyazlı kulüpten veya oyuncu cephesinden iddiaları doğrulayan resmi bir açıklama yapılmadı. Bu nedenle söz konusu gelişmeler transfer kulisleri kapsamında değerlendiriliyor.

Yaz transfer döneminin ilerleyen günlerinde oyuncunun geleceğine ilişkin tablo netleşirken, Konyaspor’un sol bek arayışında nasıl bir yol izleyeceği merak konusu olmaya devam ediyor.

Not: Bu haber, yabancı transfer kulislerinde yer alan iddialara dayanmaktadır. Taraflardan resmi doğrulama bulunmamaktadır.

Kaynaklara göre Enciso, Galatasaray’ın öncelikli hedeflerinden biri olmasa da teknik ekibin değerlendirdiği alternatif isimler arasında bulunuyor. Oyuncunun kulübündeki geleceğinin netleşmesinin ardından transfer sürecinin yeniden şekillenebileceği ifade ediliyor.

Transfer çevrelerinde konuşulan bilgilere göre Galatasaray cephesi henüz resmi teklif aşamasına geçmiş değil. Ancak oyuncunun temsilcileriyle temas kurulabileceği ve şartların oluşması halinde dosyanın hız kazanabileceği belirtiliyor.

Sarı kırmızılı kulüpten veya oyuncu cephesinden iddiaları doğrulayan resmi bir açıklama yapılmazken, gelişmeler şimdilik transfer kulisleriyle sınırlı kalıyor.

Kaynaklara göre henüz resmi teklif aşamasına geçilmiş değil. Buna karşın ilk temasların yeniden kurulduğu ve transfer dosyasının aktif tutulduğu öne sürülüyor.

Kulüpler arasında resmi görüşmelerin hangi seviyede olduğu netlik kazanmazken, transfer döneminin ilerleyen günlerinde sürecin hızlanabileceği ifade ediliyor.

Fenerbahçe cephesinden konuya ilişkin resmi açıklama yapılmadı. Şimdilik iddialar transfer kulisleriyle sınırlı bulunuyor.

Kaynaklara göre taraflar arasında henüz resmi bir anlaşma bulunmuyor. Ancak oyuncunun geleceğine ilişkin belirsizliğin sürmesi nedeniyle Beşiktaş’ın dosyayı açık tuttuğu ifade ediliyor.

İngiliz kulislerinde Newcastle United’ın uygun şartların oluşması halinde teklifleri değerlendirebileceği konuşulurken, transferin gerçekleşmesi için oyuncunun kariyer planlamasının belirleyici olacağı belirtiliyor.

Beşiktaş cephesinden iddialara ilişkin resmi bir açıklama yapılmazken, görüşmelerin henüz kulis aşamasında olduğu aktarılıyor. Transfer döneminin ilerleyen günlerinde dosyada yeni gelişmeler yaşanabileceği değerlendiriliyor.

Not: Bu haber transfer kulislerine dayanmaktadır. Taraflardan resmi doğrulama bulunmamaktadır.

Galatasaray Teknik Direktörü Okan Buruk, Eintracht Frankfurt forması giyen genç milli futbolcunun sarı-kırmızılı kulübün gündeminde olduğunu doğrularken, transferin gerçekleşmesinin bazı şartlara bağlı olduğunu ifade etti.

Okan Buruk: “Beğendiğimiz bir oyuncu”

Okan Buruk yaptığı değerlendirmede, Can Uzun’un kaliteli ve gelişime açık bir futbolcu olduğunu belirterek, yerli statüsünde forma giymesinin de önemli bir avantaj olduğunu dile getirdi.

Buruk, transfer konusunda tüm tarafların şartlarının oluşması halinde bu dosyanın değerlendirilebileceğini söyledi.

Transfer iddiaları ilk kez teknik direktör tarafından doğrulandı

Can Uzun ismi son haftalarda Galatasaray ile sık sık anılırken, kulüp cephesinden ilk kez teknik direktör düzeyinde doğrudan bir değerlendirme geldi.

Bu açıklama, daha önce kulis bilgileri ve transfer iddialarıyla gündeme gelen dosyanın resmî ağızdan doğrulanması açısından dikkat çekti.

Frankfurt ile sözleşmesi devam ediyor

20 yaşındaki milli futbolcu, Almanya Bundesliga ekiplerinden Eintracht Frankfurt’un kadrosunda yer almaya devam ediyor. Oyuncunun kulübüyle sözleşmesi sürerken, Galatasaray ile Frankfurt arasında transfer görüşmesi yapıldığına ilişkin resmî bir açıklama bulunmuyor.

Can Uzun’un geleceğine ilişkin nihai kararın transfer döneminde kulüpler arasındaki olası görüşmelerin ardından netlik kazanması bekleniyor.

Resmî teklif doğrulanmadı

Galatasaray’ın Can Uzun için resmî teklif yaptığı veya kulüpler arasında anlaşma sağlandığı yönünde doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor. Şu aşamada kamuoyuna yansıyan en önemli gelişme, Okan Buruk’un oyuncuya duyulan ilgiyi açık şekilde ifade etmesi oldu.

DSİ 7. Bölge Müdürlüğü bünyesinde görev yapan Harita Mühendisi Tuğçe Emer’in ani vefatı çalışma arkadaşları ve yakın çevresinde büyük üzüntüye neden oldu. Edinilen bilgilere göre genç mühendis, geçirdiği kalp krizi sonucu hayatını kaybetti.

Samsun’da Meslektaşları Son Görevini Yerine Getirdi

Tuğçe Emer için görev yaptığı Samsun Devlet Su İşleri 7. Bölge Müdürlüğü’nde tören düzenlendi. Mesai arkadaşları ve kurum çalışanlarının katıldığı törende duygu dolu anlar yaşandı. Törenin ardından Emer’in naaşı, defnedilmek üzere memleketi Çanakkale’ye uğurlandı.

Lapseki’de Son Yolculuğuna Uğurlanacak

Çanakkaleli olduğu öğrenilen Tuğçe Emer’in cenazesinin, Lapseki Fatih Camii’nde ikindi namazını müteakip kılınacak cenaze namazının ardından aile kabristanında toprağa verileceği bildirildi.

Genç yaşta gelen vefat haberi, başta çalışma arkadaşları olmak üzere mühendislik camiasında da derin üzüntü oluşturdu. Sosyal medya üzerinden çok sayıda taziye mesajı paylaşılırken, meslektaşları Emer’i çalışkanlığı ve güler yüzüyle hatırladıklarını ifade etti.

Tuğçe Emer’in vefatı nedeniyle ailesine, yakınlarına, çalışma arkadaşlarına ve sevenlerine başsağlığı dilekleri iletildi.

İddialara göre Fenerbahçe yönetiminin, transfer görüşmeleri kapsamında Milano’da çeşitli temaslarda bulunduğu ve oyuncunun durumu hakkında bilgi aldığı öne sürüldü.

Bonservis pazarlığı gündemde

İtalya kaynaklı haberlerde, Fenerbahçe’nin Rafael Leão için yaklaşık 40 milyon avro seviyesinde bir teklif hazırlığında olduğu, Milan’ın ise oyuncu için 60 milyon avro civarında bir bonservis beklentisi bulunduğu iddia edildi.

Taraflar arasında bonservis bedeli konusunda önemli bir fark bulunduğu belirtilirken, görüşmelerin devam ettiği öne sürülüyor.

Maaş detayları da konuşuluyor

Haberlere göre Fenerbahçe’nin, Portekizli futbolcuya yıllık yaklaşık 10 milyon avro seviyesinde bir maaş teklif etmeyi değerlendirdiği ileri sürüldü. Ancak bu rakamlarla ilgili kulüplerden veya oyuncu cephesinden herhangi bir doğrulama yapılmadı.

Milan cephesinde ayrılık ihtimali konuşuluyor

İtalyan basınında yer alan değerlendirmelerde, Milan’ın yüksek bonservis geliri elde etmesi durumunda kadro planlamasında değişikliğe gidebileceği ve bu nedenle Rafael Leão için gelecek cazip teklifleri değerlendirebileceği ifade ediliyor.

Bununla birlikte oyuncunun geleceğine ilişkin nihai kararın henüz verilmediği belirtiliyor.

Resmî açıklama yapılmadı

Fenerbahçe, Milan veya Rafael Leão cephesinden transfer iddialarına ilişkin şu ana kadar resmî bir açıklama gelmedi. Taraflar arasında anlaşma sağlandığına dair doğrulanmış bir bilgi bulunmazken, kamuoyuna yansıyan bilgiler iddia düzeyinde yer alıyor.

Nevzat Demir Tesisleri’nde düzenlenen basın toplantısında konuşan Özen, Salah ile temas kurduklarını ve sürecin belirli bir aşamaya kadar olumlu ilerlediğini söyledi.

“Salah ile üç kez görüştük”

Önder Özen, görüşmelerin finansal bölüme gelene kadar sorunsuz ilerlediğini belirterek şu ifadeleri kullandı:

“Salah ile finansal detaylara girilmeden önce üç kez görüştük. Süreç oldukça akıcı ilerliyordu. Ancak 21 Temmuz’dan itibaren hem bilgi akışı yavaşladı hem de finansal süreci çıkmaza sokabilecek talepler gelmeye başladı.”

Beşiktaş yeni teklif yapmayacak

Özen, Beşiktaş’ın kulüp politikalarından taviz vermeyeceğini vurgulayarak mevcut şartlarda yeni bir teklif sunulmayacağını açıkladı.

Siyah-beyazlı yönetimin, kendi belirlediği mali çerçevenin dışına çıkmama kararı aldığı ve bu nedenle Salah dosyasının şimdilik askıya alındığı ifade edildi. Ancak mevcut tekliflerine olumlu dönüş gelmesi halinde durumun yeniden değerlendirilebileceği de belirtildi.

İngiltere basını da gelişmeyi doğruladı

Önder Özen’in açıklamalarının ardından İngiltere basını da Beşiktaş’ın Mohamed Salah transferinden finansal anlaşmazlık nedeniyle çekildiğini duyurdu. Haberlere göre taraflar arasında üç tur görüşme yapılırken, mali şartlarda uzlaşı sağlanamadı.

Resmî durum ne?

Beşiktaş yönetimi, Mohamed Salah ile temas kurulduğunu resmen doğrularken, transferin tamamen iptal edildiğine dair bir açıklama yapmadı. Kulüp, dosyanın “şimdilik rafa kaldırıldığını” ifade ederken yeni teklif yapılmayacağını duyurdu. Bu nedenle transfer süreci şu aşamada sonuçlanmış değil ancak aktif görüşmeler de devam etmiyor.

İngiliz basınında yer alan haberlere göre Beşiktaş, 26 yaşındaki orta saha oyuncusu için Newcastle United’a yaklaşık 10 milyon sterlin seviyesinde bir teklif sundu. Ancak Premier Lig ekibinin bu öneriyi yeterli bulmadığı ve oyuncu için daha yüksek bir bonservis beklentisi içinde olduğu iddia edildi.

Newcastle’ın beklentisi daha yüksek

Haberlere göre Newcastle United, Joe Willock’un bonservis bedelini yaklaşık 25 milyon sterlin seviyesinde değerlendiriyor. Taraflar arasında rakam konusunda önemli fark bulunmasına rağmen görüşmelerin tamamen sona ermediği belirtiliyor.

Willock’un sözleşmesinin son yılına yaklaşması ise transfer sürecinde pazarlık ihtimalini artıran unsurlar arasında gösteriliyor.

Beşiktaş orta saha arayışını sürdürüyor

Siyah-beyazlı yönetim, yeni sezon planlamasında merkez orta sahaya dinamik ve iki yönlü oynayabilen bir oyuncu kazandırmayı hedefliyor. Joe Willock’un atletik yapısı, top taşıma becerisi ve Premier Lig tecrübesi nedeniyle teknik ekibin değerlendirdiği isimlerden biri olduğu öne sürülüyor.

Resmî açıklama yapılmadı

Transfer iddialarına ilişkin şu ana kadar Beşiktaş, Newcastle United veya Joe Willock cephesinden resmî bir açıklama yapılmadı. İngiliz basınında yer alan bilgiler doğrulanmış bir anlaşma niteliği taşımıyor.

Sports Digitale kaynak gösterildi

Sosyal medyada kısa sürede gündem olan paylaşımda, Sports Digitale kaynak gösterilerek Trabzonspor’un Muhammed Salah ile büyük ölçüde anlaşmaya vardığı öne sürüldü. Bu iddia, taraftarlar arasında büyük heyecan yarattı.

Ancak şu ana kadar:

• Trabzonspor Kulübü’nden resmi açıklama yapılmadı.
• Liverpool veya oyuncu cephesinden doğrulama gelmedi.
• KAP ya da kulübün resmi internet sitesinde transfere ilişkin herhangi bir bildirim bulunmuyor.

Gerçekleşirse Süper Lig tarihinin en büyük transferlerinden biri olabilir

33 yaşındaki Muhammed Salah, son yıllarda dünya futbolunun en önemli hücum oyuncularından biri olarak gösteriliyor. Premier Lig ve UEFA Şampiyonlar Ligi başarılarının yanı sıra birçok bireysel ödül kazanan yıldız futbolcunun Trabzonspor’a transferi gerçekleşirse, Türk futbol tarihinin en ses getiren transferlerinden biri olarak kayıtlara geçebilir.

Resmi açıklama bekleniyor

Transfer dönemlerinde benzer büyük iddiaların sıkça gündeme geldiği biliniyor. Bu nedenle söz konusu gelişme şu aşamada transfer iddiası niteliği taşıyor. Haberin doğruluğu, Trabzonspor Kulübü veya oyuncu cephesinden yapılacak resmi açıklamalarla netlik kazanacak.

Trabzonspor’un resmi kanallarından henüz Muhammed Salah transferine ilişkin herhangi bir duyuru yayımlanmadı.

Edinilen bilgilere göre, yolun karşısına geçmeye çalışan genç kıza cadde üzerinde ilerleyen bir otomobil çarptı. Çarpmanın etkisiyle genç kız metrelerce savrularak yere düştü.

Kazayı gören çevredeki vatandaşlar hızla olay yerine koşarak yaralıya ilk müdahaleyi yaptı. Durumun 112 Acil Sağlık ekiplerine bildirilmesi üzerine bölgeye kısa sürede ambulans sevk edildi.

Olay yerine ulaşan sağlık ekipleri, ağır yaralanan genç kıza ilk müdahaleyi olay yerinde gerçekleştirdi. Ardından ambulansla hastaneye kaldırılan genç kızın tedavi altına alındığı öğrenildi.

Hastaneden edinilen bilgilere göre genç kızın sağlık durumunun ciddiyetini koruduğu ve yoğun bakım ünitesinde entübe edilerek tedavisinin sürdüğü bildirildi.

Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.

Son yıllarda hem tarama programlarının yaygınlaşması hem de ailelerin bilinçlenmesiyle SMA hastalığı daha fazla konuşuluyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi, Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, özellikle erken belirti ve tanının hayati önem taşıdığını vurguluyor:
“Bugün artık SMA hastalığında erken tanı, hastalığın seyrini değiştirebiliyor. Ancak belirtiler gözden kaçarsa tablo ağırlaşabiliyor.”

SMA Hastalığı nedir?

SMA hastalığı (Spinal Müsküler Atrofi), omurilikteki hareket sinir hücrelerini etkileyen genetik bir kas hastalığıdır.

Bu hastalıkta, kasları çalıştıran motor nöronlar hasar görür. Sonuç olarak:

• Kaslarda güçsüzlük

• Hareket kısıtlılığı

• Zamanla kas erimesi

• İleri vakalarda solunum problemleri

görülebilir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’a göre, SMA hastalığı doğuştan gelen genetik bir bozukluktur ve SMN1 genindeki eksiklik nedeniyle ortaya çıkar. “Kasın kendisi sağlamdır, sorun kası çalıştıran sinirdedir” diyerek hastalığın mekanizmasını sade bir dille anlatıyor.

SMA hastalığı tiplerine göre farklı şiddette seyreder. Bazı bebeklerde ilk aylarda ağır tablo görülürken, bazı çocuklarda belirtiler daha geç ortaya çıkabilir.

En sinsi belirtiler

SMA hastalığı çoğu zaman sessiz başlar. Aileler ilk etapta fark etmeyebilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler:

• Baş kontrolünde gecikme

• Emme ve yutma güçlüğü

• Yaşıtlarına göre daha az hareket

• Kol ve bacaklarda gevşeklik

• Sık solunum yolu enfeksiyonu

• Oturamama ya da yürüyememe

Prof. Dr. Kafadar, “Bebek çok sakin diye sevinen aileler oluyor. Oysa aşırı hareketsizlik bazen SMA hastalığı belirtisi olabilir” uyarısında bulunuyor.

Özellikle bacaklarda güçsüzlük ön plandadır. Bazı vakalarda dilde titreme bile görülebilir. Bu belirtiler erken dönemde yakalanırsa, tedavi seçenekleri daha etkili olabilir.

Kimler risk altında?

SMA hastalığı kalıtsal bir hastalıktır.

Risk grupları şunlardır:

• Anne ve babanın taşıyıcı olduğu bebekler

• Akraba evliliği bulunan aileler

• Ailesinde SMA öyküsü olanlar

Türkiye’de taşıyıcılık oranının yaklaşık 1/40–1/50 civarında olduğu belirtilmektedir. Bu da toplumda azımsanmayacak bir genetik risk bulunduğunu gösterir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “Anne ve baba sağlıklı olabilir. Taşıyıcı olduklarını bilmeyebilirler. Bu nedenle evlilik öncesi ve gebelik öncesi taramalar çok önemlidir” diyor.

Neden artıyor?

Son yıllarda “SMA hastalığı artıyor mu?” sorusu sıkça soruluyor.

Uzmanlara göre artışın birkaç nedeni var:

• Yenidoğan tarama programlarının yaygınlaşması

• Genetik testlere erişimin artması

• Toplumsal farkındalığın yükselmesi

• Akraba evliliklerinin devam etmesi

Prof. Dr. Kafadar, “Eskiden tanı alamayan vakalar vardı. Bugün erken tarama sayesinde SMA hastalığını daha erken yakalayabiliyoruz” diyerek görünürdeki artışın tanı kapasitesiyle ilişkili olduğunu vurguluyor.

Ayrıca son yıllarda geliştirilen gen tedavileri ve yeni ilaç seçenekleri de hastalığın daha fazla gündeme gelmesine yol açtı.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir çocuk nörolojisi uzmanına başvurulmalı:

• Bebek başını 3–4 ayda tutamıyorsa

• 6–7 ayda desteksiz oturamıyorsa

• 1 yaşında yürümeye başlamamışsa

• Kol ve bacaklarda belirgin güçsüzlük varsa

• Emme ve beslenme problemi sürüyorsa

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “SMA hastalığında erken tanı hayat kurtarır. Gecikme kas kaybını artırabilir” diyerek aileleri uyarıyor.

Bugün SMA hastalığı tedavisi için kullanılan ilaçlar, hastalığın ilerlemesini yavaşlatabiliyor. Bazı vakalarda gen tedavisi uygulanabiliyor. Ancak tedavinin başarısı büyük ölçüde erken teşhise bağlı.

Nasıl korunulur?

SMA hastalığı tamamen önlenebilir bir hastalık değildir. Ancak risk azaltılabilir.

Korunma yolları:

• Evlilik öncesi taşıyıcılık testi

• Gebelik öncesi genetik danışmanlık

• Aile öyküsü varsa ileri genetik testler

• Yenidoğan tarama programlarına katılım

Prof. Dr. Kafadar, “Toplumsal bilinç en güçlü silahtır. Taşıyıcı olduğunuzu bilmek kader değildir, önlem alma fırsatıdır” diyor.

Türkiye’de yenidoğan tarama programlarının genişlemesi sayesinde SMA hastalığı artık daha erken evrede tespit edilebiliyor. Bu da çocukların yaşam kalitesini artırma açısından umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Uzman Uyarısı: Erken Tanı Hayat Değiştiriyor

SMA hastalığı kader değil, geç kalınmış tanı kader olabilir.

Kas kaybı başladıktan sonra geri dönüş sınırlıdır. Bu nedenle belirti, risk, genetik öykü ve erken tarama hayati önemdedir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar son olarak şu mesajı veriyor:
“Her hareketsizlik masum değildir. Aileler gelişim basamaklarını yakından takip etmeli. Şüphe varsa zaman kaybetmeden uzmana başvurulmalı.”

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Çocuk Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada epilepsinin toplumda hâlâ yanlış bilinen yönleri olduğunu vurguladı.

Epilepsi (Sara) Nedir?

Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin ani ve kontrolsüz elektriksel boşalımları sonucu ortaya çıkan, tekrarlayan nöbetlerle karakterize bir hastalıktır. Halk arasında “sara” olarak bilinir.

Prof. Dr. Kafadar’a göre:

“Epilepsi tek bir hastalık değil, birçok farklı nedeni ve türü olan bir beyin hastalıkları grubudur. Her nöbet epilepsi değildir; tanı için nöbetlerin tekrarlayıcı olması gerekir.”

Nöbet Nasıl Ortaya Çıkar?

Beynimiz milyarlarca sinir hücresinin uyumlu çalışmasıyla görev yapar. Ancak bazı durumlarda bu hücreler bir anda aşırı ve düzensiz elektrik sinyali üretir. Sonuç?

• Ani bilinç kaybı

• Kasılmalar

• Sabit bir noktaya dalıp kalma

• Ağızda köpürme

• Kısa süreli hafıza kaybı

• Garip kokular ya da tatlar hissetme

Bazı nöbetler dramatiktir, bazıları ise sadece birkaç saniyelik “donma” şeklinde geçer. Bu nedenle birçok epilepsi vakası uzun süre fark edilmeden devam edebilir.

Çocuklarda Epilepsi Daha mı Farklı?

Prof. Dr. Kafadar, özellikle çocukluk çağında epilepsinin farklı belirtilerle ortaya çıkabileceğini belirtiyor:

“Çocuklarda dalıp gitme, ders sırasında kısa süreli kopmalar, ani sıçramalar ya da sebepsiz düşmeler epilepsi belirtisi olabilir. Ailelerin bu belirtileri hafife almaması gerekir.”

Çocukluk çağı epilepsilerinin bir kısmı yaşla birlikte düzelebilirken, bazı türleri uzun süreli takip gerektirir.

Epilepsinin Nedenleri Neler?

Epilepsi her zaman tek bir nedene bağlı değildir. Olası sebepler arasında:

• Doğum sırasında beyin hasarı

• Genetik yatkınlık

• Beyin enfeksiyonları

• Kafa travmaları

• Beyin tümörleri

• Nedeni bilinmeyen (idiopatik) durumlar

Vakaların önemli bir kısmında ise net bir sebep saptanamayabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Epilepsi tanısında en önemli testlerden biri EEG (Elektroensefalografi)’dir. EEG, beynin elektriksel aktivitesini kaydeder.

Bunun yanında:

• Beyin MR görüntülemesi

• Ayrıntılı nörolojik muayene

• Nöbet öyküsünün detaylı değerlendirilmesi

Tanı sürecinde büyük önem taşır.

Tedavisi Var mı?

Evet. Epilepsi hastalarının büyük bir kısmı düzenli ilaç tedavisiyle nöbetsiz bir yaşam sürebilir.

Prof. Dr. Kafadar’ın altını çizdiği en önemli nokta şu:

“Epilepsi tedavi edilebilir bir hastalıktır. İlaçlar düzenli kullanıldığında hastaların yaklaşık yüzde 70’inde nöbetler tamamen kontrol altına alınabilir.”

Dirençli vakalarda ise:

• Ketojenik diyet

• Vagus sinir stimülasyonu

• Cerrahi tedavi

gibi seçenekler gündeme gelebilir.

Nöbet Anında Ne Yapılmalı?

Toplumda en sık yapılan yanlış, nöbet geçiren kişinin ağzına bir şey koymaya çalışmaktır. Bu son derece tehlikelidir.

Doğru yaklaşım:

✔️ Kişiyi yan yatırmak
✔️ Başını sert bir zeminden korumak
✔️ Süreyi takip etmek
✔️ Nöbet 5 dakikayı aşarsa acil yardım çağırmak

Toplumsal Yanlış Algılar

Epilepsi bulaşıcı değildir.
Ruhsal bir hastalık değildir.
Akıl hastalığı değildir.

Bu hastalık, beynin elektriksel düzeniyle ilgilidir. Doğru tedavi ve takip ile bireyler eğitimlerine, iş hayatlarına ve sosyal yaşamlarına devam edebilir.

Son Söz

Epilepsi korkulacak değil, bilinmesi gereken bir hastalıktır. Bilgi, ön yargının panzehiridir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’ın da ifade ettiği gibi, erken tanı ve düzenli takip hayat kalitesini belirleyen en kritik faktördür.

Beynin elektriği bazen kontrolden çıkabilir. Önemli olan, o dalgayı doğru yönetmektir. ⚡
Epilepsi (Sara Hastalığı) Nedir? Epilepsi Çeşitleri Nelerdir? Epilepsi Neden Olur? Epilepsi Belirtileri Nelerdir? Epilepsi Nasıl Teşhis Edilir? Epilepsi Tedavisi Nasıl Yapılır? Epilepsi Risk Faktörleri Nelerdir? Epilepsi öldürür mü? Epilepsi nasıl anlaşılır? Epilepsi geçer mi? Stres epilepsiyi etkiler mi? Epilepsi nöbeti uyurken olur mu? Epilepsi nöbeti geçirdikten sonra kişi neler hisseder? Anksiyete epilepsiye neden olur mu?

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Asuman İnan, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada özellikle yaz aylarında artan vakalara dikkat çekti.

Prof. Dr. İnan, “Salmonella en sık gıdalar yoluyla bulaşır. Çiğ veya iyi pişmemiş tavuk, yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri ve iyi yıkanmamış sebzeler risk taşır” dedi.

🧫 Salmonella Nedir?

Salmonella, bağırsak sistemini etkileyen bir bakteri grubudur. Halk arasında çoğu zaman “gıda zehirlenmesi” olarak bilinen tabloya neden olur. Ancak her gıda zehirlenmesi Salmonella değildir.

Uzmanlara göre bakteri, uygun sıcaklıkta hızla çoğalır ve özellikle hijyen kurallarına uyulmayan mutfaklarda kolayca yayılır.

⚠️ Salmonella Belirtileri Nelerdir?

Prof. Dr. İnan’ın verdiği bilgilere göre belirtiler genellikle bakterinin alınmasından 6–72 saat sonra ortaya çıkıyor:

• Yüksek ateş

• Sulu veya kanlı ishal

• Karın ağrısı ve kramp

• Bulantı ve kusma

• Halsizlik

Çoğu vaka 4–7 gün içinde düzeliyor. Ancak bağışıklık sistemi zayıf kişilerde enfeksiyon kana karışabiliyor ve ciddi sonuçlar doğurabiliyor.

🚨 Kimler Risk Altında?

Uzman isim özellikle şu grupları uyardı:

• Bebekler

• 65 yaş üstü bireyler

• Hamileler

• Kronik hastalığı olanlar

• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler

Bu kişilerde tablo daha ağır seyredebilir ve hastane tedavisi gerekebilir.

🛡 Nasıl Korunmalı?

Prof. Dr. İnan’a göre korunmanın temel anahtarı mutfak hijyeni:

• Çiğ et ve sebzeler ayrı kesme tahtasında hazırlanmalı

• Tavuk ve et iyice pişirilmeli

• Eller en az 20 saniye sabunla yıkanmalı

• Soğuk zincir korunmalı

“Salmonella gözle görülmez, tadı değişmez. Bu nedenle en güçlü silahımız temizliktir” uyarısında bulundu.

📌 Uzmandan Net Mesaj

Salmonella hafife alınacak bir enfeksiyon değil. Basit görünen bir ishal tablosu bazı gruplarda hayati risk oluşturabiliyor. Uzmanlar özellikle yaz aylarında açıkta satılan ve iyi muhafaza edilmeyen gıdalara karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Uzmanların ortak mesajı

“Mucize aramayın.
Bilimsel önlemlerle ve sağlıklı yaşamla riskleri azaltın.”

Kanser riskini tamamen sıfırlamak mümkün olmasa da, bu 12 başlıkla risk belirgin biçimde azaltılabiliyor.

Uzmanlara göre kanserden korunma bir günde değil, bir yaşam tarzıyla mümkün. İşte bilimsel kanıtlarla desteklenen 12 altın kural: