Araştırmada, Leiden Longevity Study kapsamında uzun ömürlü ailelerden elde edilen genetik veriler analiz edildi. Bilim insanları, bazı aile bireylerinde CGAS geninin işlevini azaltan nadir bir varyant bulunduğunu belirledi. Bu durumun, vücutta iltihabi yanıtı tamamen kapatmadan daha düşük seviyede tutabileceği değerlendiriliyor.

Uzmanlara göre bu bulgu, yaşlanma sürecinde “kronik düşük dereceli inflamasyon”un önemini bir kez daha gündeme taşıyor. Yaş ilerledikçe hücre hasarı, mitokondri kaynaklı stres ve DNA parçalarının hücre içinde yanlış bölgelerde birikmesi CGAS-STING adı verilen bağışıklık yolunu aktive edebiliyor. Bu aktivasyon kısa vadede koruyucu olsa da uzun vadede doku hasarı, hücresel yaşlanma ve yaşa bağlı hastalıklarla ilişkilendiriliyor.

Araştırmacılar, CGAS varyantına sahip kişilerin yalnızca bir aktif gen kopyasına sahip olabileceğini, bunun da inflamatuvar yanıtı daha kontrollü hale getirebileceğini belirtiyor. Ancak çalışma, “uzun yaşam tek bir gene bağlıdır” sonucuna işaret etmiyor. Yaşam süresi; genetik yapı, beslenme, çevresel koşullar, uyku, stres, hareket düzeyi ve kronik hastalık yükü gibi çok sayıda etkenin birlikte şekillendirdiği karmaşık bir süreç olarak kabul ediliyor.

Prof. Dr. Kaan Yılancıoğlu: Uzun yaşamın anahtarı tek bir gen değil

Moleküler biyoloji ve genetik alanındaki çalışmalarıyla tanınan Prof. Dr. Kaan Yılancıoğlu, yaşlanmanın tek bir genle açıklanamayacak kadar karmaşık bir biyolojik süreç olduğuna dikkat çekiyor. Yılancıoğlu’na göre, genetik yatkınlık önemli olsa da çevresel faktörler ve yaşam tarzı sağlıklı yaşlanmada belirleyici rol oynuyor.

Yılancıoğlu, CGAS gibi bağışıklık sistemini düzenleyen genlerdeki farklılıkların kronik inflamasyonun kontrol altına alınmasına katkı sağlayabileceğini, ancak bunun tek başına uzun yaşamı garanti etmeyeceğini belirtiyor. Genetik avantajın; sağlıklı beslenme, düzenli fiziksel aktivite, kaliteli uyku ve çevresel risklerin azaltılmasıyla desteklenmesi gerektiği vurgulanıyor.

Uzmanlara göre inflamasyonu tamamen baskılamak doğru bir yaklaşım değil. Çünkü inflamasyon, enfeksiyonlarla mücadele ve doku onarımı için gerekli fizyolojik bir mekanizma. Bu nedenle hedef, bağışıklık yanıtını ortadan kaldırmak değil; kronik ve düşük dereceli inflamasyonu dengelemek olmalı.

Yeni bulgular, ileride sağlıklı yaşlanmayı destekleyen tedavi hedefleri açısından CGAS-STING yolunu daha önemli hale getirebilir. Ancak araştırmanın erken aşamada olduğu, sonuçların daha geniş çalışmalar ve deneysel modellerle doğrulanması gerektiği vurgulanıyor.

CGAS geni ne işe yarar?

CGAS geni, hücre içinde normalde bulunmaması gereken DNA parçalarını algılayan bir bağışıklık sensörü gibi çalışır. Bu algılama sonucunda STING yolu aktive olur ve vücut inflamatuvar yanıt başlatır.

Uzun yaşamla bağlantısı ne?

Yeni araştırmaya göre CGAS genindeki nadir bir varyant, bazı uzun ömürlü ailelerde inflamasyon yanıtını daha dengeli hale getiriyor olabilir. Bu da yaşa bağlı hastalıkların daha geç ortaya çıkmasına katkı sağlayabilir.

Bu bir tedavi anlamına geliyor mu?

Hayır. Bulgular umut verici olsa da henüz doğrudan tedavi önerisi anlamına gelmiyor. CGAS-STING yolu bağışıklık sistemi için gerekli olduğundan, bu mekanizmaya yapılacak müdahalelerin dikkatle araştırılması gerekiyor.

Kulak kiri neden oluşur?

Kulak kiri (serumen), birçok kişinin düşündüğünün aksine kir değil, kulağın doğal savunma mekanizmasının bir parçasıdır.

Kulak kiri;

• Toz ve yabancı maddeleri tutar.
• Bakteri ve mantarlara karşı koruma sağlar.
• Kulak kanalının nem dengesini korur.
• Kulak zarını dış etkenlerden korumaya yardımcı olur.

Çoğu insanda kulak kiri zamanla kendiliğinden dışarı atılır.

Kulak çubuğu neden önerilmiyor?

Kulak çubuğu kullanımı şu riskleri artırabilir:

• Kulak kirinin daha derine itilmesi
• Kulak kanalında tahriş
• Kanama
• Dış kulak yolu enfeksiyonu
• Kulak zarının delinmesi
• Geçici işitme kaybı

Özellikle çocuklarda kulak çubuğunun kontrolsüz kullanımı ciddi yaralanmalara yol açabilir.

Kulak nasıl temizlenmeli?

Uzmanlar, kulak kanalının içine herhangi bir cisim sokulmamasını öneriyor.

Genellikle;

• Banyo sırasında kulağın dış kısmını yıkamak,
• Temiz bir havluyla dış bölgeyi kurulamak,
• Gerektiğinde kulak burun boğaz uzmanına başvurmak yeterli oluyor.

Kulak kiri işitmeyi azaltacak kadar birikmişse hekim tarafından özel yöntemlerle güvenli şekilde temizlenebiliyor.

Hangi belirtilerde doktora gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda Kulak Burun Boğaz uzmanına başvurulmalıdır:

• Ani işitme azalması
• Şiddetli kulak ağrısı
• Kulaktan kan veya iltihap gelmesi
• Kulakta çınlama
• Baş dönmesi
• Kulakta dolgunluk hissinin uzun sürmesi

Kulak mumu güvenli mi?

Son yıllarda popüler hale gelen kulak mumlarının da güvenli olmadığı belirtiliyor. Uzmanlar, kulak mumlarının kulak kirini temizlediğine dair bilimsel kanıt bulunmadığını, yanık ve yaralanma riski oluşturabileceğini vurguluyor.

Sonuç

Kulak kiri çoğu zaman temizlenmesi gereken bir kir değil, kulağın doğal koruma sistemidir. Kulak çubuğunu kulak kanalına sokmak yerine yalnızca dış kulağın temizlenmesi önerilir. İşitme kaybı, ağrı veya tıkanıklık hissi varsa kendi yöntemlerinizi denemek yerine bir Kulak Burun Boğaz uzmanına başvurmanız en güvenli yaklaşımdır.

Balık kılçığı boğaza takılırsa ne olur?

Boğaza takılan kılçık şu belirtilere yol açabilir:

• Boğazda batma veya iğne hissi
• Yutkunurken ağrı
• Sürekli öksürme isteği
• Boğazda yabancı cisim hissi
• Yutkunmada zorlanma

Bazı durumlarda kişi kılçığın takıldığını hisseder ancak aslında boğazdaki küçük çizik nedeniyle bu his bir süre devam edebilir.

Evde ne yapılmalı?

Uzmanlar, parmakla boğazı kurcalamayı veya sert cisimlerle kılçığı çıkarmaya çalışmayı önermiyor.

Hafif şikâyetlerde küçük yudumlarla su içmek faydalı olabilir. Ancak halk arasında yaygın olan ekmek lokmasını zorla yutma, pirinç veya büyük lokmalarla kılçığı itmeye çalışma gibi yöntemler güvenli kabul edilmiyor. Bu uygulamalar kılçığın daha derine saplanmasına neden olabilir.

Hangi durumlarda acil yardım alınmalı?

Aşağıdaki belirtilerden biri varsa vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır:

• Nefes almada güçlük
• Ağızdan kan gelmesi
• Şiddetli göğüs ağrısı
• Tükürüğü bile yutamama
• Şiddetli ve giderek artan boğaz ağrısı
• Ateş gelişmesi
• Şikâyetlerin 24 saatten uzun sürmesi

Kulak burun boğaz uzmanları gerektiğinde endoskopik yöntemlerle kılçığı güvenli şekilde çıkarabilir.

Kılçık mideye giderse sorun olur mu?

Çoğu küçük balık kılçığı mideye ulaştığında sindirim sistemi boyunca ilerleyerek dışkıyla atılır. Ancak sivri ve büyük kılçıklar nadiren mide veya bağırsak duvarına zarar verebilir. Bu nedenle karın ağrısı, ateş veya kusma gelişmesi halinde tıbbi değerlendirme gerekir.

Balık kılçığı yutunca ne yapılmamalı?

• Boğazı parmakla kurcalamak
• Cımbız gibi cisimlerle çıkarmaya çalışmak
• Büyük lokmalarla zorla itmeye çalışmak
• Şikâyetler sürmesine rağmen günlerce beklemek

Sonuç

Balık kılçığı yutulması çoğu zaman ciddi bir sorun oluşturmasa da şiddetli ağrı, nefes darlığı, kanama veya yutamama gibi belirtiler gelişirse acil tıbbi yardım alınmalıdır. Kılçığın kendi kendine geçeceğini düşünerek uzun süre beklemek bazı durumlarda komplikasyon riskini artırabilir.

Ancak bu durum, sakız yutmanın tamamen risksiz olduğu anlamına gelmez. Özellikle çok sayıda sakızın kısa sürede yutulması, çocuklarda nadiren bağırsak tıkanıklığına yol açabilir. KidsHealth’e göre büyük miktarda sakız ya da kısa sürede yutulan çok sayıda sakız, nadir de olsa sindirim kanalında tıkanıklık oluşturabilir.

Sakız midede kalır mı?

Hayır. Sakız mideye yapışmaz ve yıllarca vücutta kalmaz. Sindirilemeyen kısmı büyük ölçüde bütün halde bağırsaklardan geçer. Cleveland Clinic’e göre yutulan sakız genellikle dışkıyla atılır.

Çocuk sakız yutarsa ne yapılmalı?

Çocuk tek bir küçük sakız parçasını yuttuysa ve nefes alma güçlüğü, kusma ya da karın ağrısı yoksa çoğu zaman takip yeterlidir. Ancak çocuk çok sayıda sakız yuttuysa, sakızla birlikte bozuk para, oyuncak parçası veya başka yabancı cisim yuttuğundan şüpheleniliyorsa sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Hangi belirtilerde doktora gidilmeli?

Sakız yuttuktan sonra şu belirtiler varsa tıbbi değerlendirme gerekir:

Şiddetli karın ağrısı, sürekli kusma, karında şişlik, dışkı yapamama, nefes almada güçlük, morarma, boğazda takılma hissi.

Sonuç

Bir parça sakız yutmak genellikle tehlikeli değildir. Asıl risk, çok sayıda sakızın kısa sürede yutulması ve özellikle küçük çocuklarda boğulma ya da bağırsak tıkanıklığı ihtimalidir.

Ancak risk, çekirdeğin kırılması, ezilmesi veya çiğnenmesi durumunda artar. Bazı meyve çekirdeklerinin iç kısmında amigdalin adı verilen doğal bir bileşik bulunur. Bu madde vücutta parçalandığında az miktarda siyanür açığa çıkarabilir. Bu nedenle özellikle çok sayıda çekirdeğin çiğnenerek tüketilmesi zehirlenme riski oluşturabilir.

Hangi meyve çekirdekleri riskli olabilir?

Kiraz çekirdeği: Bütün halde yutulduğunda genellikle sorun oluşturmaz. Çiğnenmesi veya kırılması risklidir.

Erik çekirdeği: Büyük ve sert yapısı nedeniyle özellikle çocuklarda boğaza kaçma veya bağırsak tıkanıklığı açısından dikkat gerektirir.

Kayısı çekirdeği: En çok dikkat edilmesi gereken çekirdeklerden biridir. Özellikle acı kayısı çekirdeğinin fazla tüketilmesi siyanür zehirlenmesi riski taşıyabilir.

Şeftali çekirdeği: Sert kabuğu nedeniyle bütün halde yutulması genellikle sindirilmeden atılabilir; ancak kırılıp iç kısmının yenmesi risklidir.

Nektarin çekirdeği: Şeftaliye benzer şekilde çekirdeğin iç kısmı tüketilmemelidir.

Vişne çekirdeği: Kiraz çekirdeğiyle benzer özellik taşır. Çiğnenmeden yutulan az sayıda çekirdek genellikle sorun çıkarmaz.

Elma çekirdeği: Küçük miktarda yutulması çoğu zaman zararsızdır. Ancak çok sayıda çekirdeğin çiğnenerek tüketilmesi önerilmez.

Armut çekirdeği: Elma çekirdeğine benzer şekilde az miktarda yanlışlıkla yutulması genellikle sorun oluşturmaz.

Çekirdeği yutmak mı, çiğnemek mi daha tehlikeli?

En önemli fark buradadır. Çekirdek bütün halde yutulduğunda içindeki kimyasal maddeler genellikle açığa çıkmaz. Fakat çekirdek kırıldığında veya çiğnendiğinde, iç kısmındaki bileşikler sindirim sistemiyle temas eder.

Bu nedenle asıl risk, “yanlışlıkla yutmak”tan çok, çekirdeğin içini çıkarıp yemek veya çok sayıda çekirdeği çiğnemektir.

Çocuklarda çekirdek yutma daha riskli olabilir

Çocuklarda meyve çekirdekleri yetişkinlere göre daha dikkatli değerlendirilmelidir. Küçük yaş grubunda çekirdeğin boğaza kaçması, solunum yolunu tıkaması veya sindirim kanalında takılması daha ciddi sonuçlara yol açabilir.

Bu nedenle çocuklara kiraz, erik, kayısı, şeftali, nektarin ve vişne gibi meyveler verilirken çekirdeklerin önceden çıkarılması önerilir.

Hangi belirtilerde doktora gidilmeli?

Bir veya birkaç çekirdek yanlışlıkla yutulduysa ve kişi kendini iyi hissediyorsa çoğu zaman takip yeterlidir. Ancak şu belirtiler varsa sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır:

Baş dönmesi, bulantı, kusma, nefes darlığı, bilinç bulanıklığı, nöbet, şiddetli karın ağrısı, dışkı yapamama, karında şişlik veya sürekli huzursuzluk.

Sonuç: Bir iki çekirdek genellikle sorun değildir

Kiraz, erik, vişne, şeftali veya nektarin çekirdeğini yanlışlıkla yutmak çoğu zaman tehlikeli değildir. Ancak çekirdeklerin kırılması, çiğnenmesi, iç kısmının yenmesi veya çok sayıda tüketilmesi sağlık açısından risk oluşturabilir.

Özellikle kayısı çekirdeği, acı badem benzeri çekirdekler ve çocuklarda yaşanan çekirdek yutma durumları daha dikkatli takip edilmelidir.

Rize’nin Fındıklı ilçesine bağlı Derbent köyünde üzücü bir olay yaşandı. Edinilen bilgilere göre, bahçesine gübre dökmek amacıyla evinden ayrılan Mehmet Karadeniz, akşam saatlerine kadar geri dönmeyince yakınları endişelenerek arama çalışması başlattı.

Yakınlarının bahçede yaptığı aramada Mehmet Karadeniz hareketsiz halde bulundu. Durumun 112 Acil Çağrı Merkezi’ne bildirilmesi üzerine olay yerine sağlık ve jandarma ekipleri sevk edildi.

Sağlık ekiplerinin yaptığı kontrolde Mehmet Karadeniz’in hayatını kaybettiği tespit edildi. Olay yerinde güvenlik önlemi alan jandarma ekipleri inceleme başlattı.

Mehmet Karadeniz’in kesin ölüm nedeninin yapılacak otopsi sonucunda belirleneceği öğrenildi. Olayla ilgili soruşturma sürüyor.

Daha 17 son bölümde neler oldu?

Daha 17’nin son bölümünde Aras ve Teoman’ın içinde bulunduğu teknenin yanması hikâyede yeni bir kırılma yarattı. Teoman, yaşanan olayın ardından geçmişine dair bazı soru işaretleriyle yüzleşirken Aras’ın başı Şebnem’in şikâyeti nedeniyle derde girdi.

Gözaltına alınan Aras’ı beklenmedik bir isim kurtardı. Bu gelişmenin ardından Aras, Teoman’ın elindeki gazetenin izini sürmeye başladı. Kardeşine ulaşmak için her ipucunu takip eden Aras, gerçeğe bir adım daha yaklaşırken Teoman da kendi geçmişini sorgulamaya başladı.

Yeni bölümde neler olacak?

Daha 17’nin yeni bölümünde Aras, kardeşine dair umut veren bir iz bulur. Ancak aldığı kötü haber, onun dünyasını altüst eder. Teoman’ın Aras’a karşı attığı sert adım ise ikili arasındaki gerilimi daha da artırır.

Leyla, yaşananlara tanık olduktan sonra Aras’ı anlamaya çalışsa da Aras artık kendini kimseye anlatmak istemez. Bu durum Leyla ile Aras arasında mesafe oluşturur.

Bölümde Teoman’ın Aras ve Serhat arasındaki bağlantıdan şüphelenmesi de dikkat çeker. Serhat’ın peşine düşen Teoman, yeni bir gerçekle karşı karşıya kalacaktır.

Daha 17 konusu ne?

Daha 17, çocuk yaşta ailesini kaybeden ve kardeşini bulmak için Bodrum’a gelen 17 yaşındaki Aras’ın hikâyesini konu alıyor. Geçmişin sırları, aile bağları ve kimlik arayışı dizinin ana eksenini oluşturuyor.

AFAD koordinesinde sürdürülen arama çalışmalarında, Mecit Kaya’nın cansız bedeni Şavşat Deresi’nin Deriner Baraj Gölü ile birleştiği Berta Köprüsü mevkisinde bulundu. Göl yüzeyinde biriken odun ve çalıların arasında botla arama yapan ekipler, Kaya’nın cenazesine kazanın yaşandığı noktadan yaklaşık 15 kilometre uzaklıkta ulaştı.

Sudan çıkarılan cenaze, ekipler tarafından baraj gölü kıyısındaki kara yoluna taşındı. Acı haberi alarak olay yerine gelen Kaya’nın ailesi ve yakınları gözyaşlarına boğuldu.

Cumhuriyet savcısının incelemesi ve kimlik tespit işlemlerinin ardından Mecit Kaya’nın cenazesi, otopsi yapılmak üzere Artvin Adli Tıp Kurumu morguna kaldırıldı.

Baba Selahaddin Kaya’yı arama çalışmaları ise devam ediyor. AFAD koordinasyonundaki çalışmalara jandarma, polis, Erzurum JAK, Hopa Arama Kurtarma, Şavşat Arama Kurtarma, Çoruh Arama Kurtarma ve sağlık ekiplerinden oluşan yaklaşık 90 personel katılıyor.

Yasak kararları Ordu ve Giresun’da il genelini kapsarken; Tekirdağ’ın Saray, Sakarya’nın Karasu, Kocaali ve Kaynarca, Kocaeli’nin Kandıra, Kırklareli’nin Vize, Düzce’nin Akçakoca ve Zonguldak’ın Karadeniz Ereğli ilçelerinde de denize girişlere izin verilmedi.

Kocaeli Kandıra’da yasak tüm sahilleri kapsamadı. Kaymakamlık duyurusuna göre Kerpe, Kovanağzı ve Miço Kadınlar Plajı dışındaki sahillerde denize girmek yasaklandı. Vatandaşlardan yalnızca cankurtaran hizmeti bulunan ve dubalarla çevrilen güvenli alanları kullanmaları istendi.

Gün içinde İstanbul için de yasak kararları gündeme geldi. Şile’de Ayazma Plajı ve Ağva Merkez Plajı dışındaki sahillerde denize girişlerin durdurulduğu, Arnavutköy’de de yüksek dalga nedeniyle sahillerde denize girilmesine izin verilmediği bildirildi.

Yetkililer, yasağın temel gerekçesinin kuvvetli rüzgar, yüksek dalga ve halk arasında “çeken akıntı” olarak bilinen rip akıntısı tehlikesi olduğunu vurguladı. Sahillerde kırmızı bayrak uygulamasına geçilirken vatandaşlara uyarıları dikkate alma çağrısı yapıldı.

Uzmanlar, rip akıntısının özellikle Karadeniz sahillerinde kısa sürede kıyıdan açığa sürüklenmeye yol açabileceğine dikkat çekiyor. Bu nedenle yasak bulunan bölgelerde denize girilmemesi ve cankurtaran uyarılarının takip edilmesi önem taşıyor.

Araştırmada, tüp bebek tedavisine ek olarak önerilen 10 farklı uygulama değerlendirildi. Başlangıçta incelenen 157 randomize çalışmanın 72’si güvenilirlik sorunları nedeniyle analiz dışı bırakıldı. Araştırmacılar, kalan 85 çalışmanın verileri üzerinden IVF ek tedavilerinin etkinliğini ve güvenliğini değerlendirdi.

Çalışmada akupunktur, kortikosteroid kullanımı, endometrial reseptivite testi, intralipid infüzyonu, yumurtalık içine trombositten zengin plazma uygulaması, rahim içine PRP verilmesi ve embriyoda kromozom taraması gibi uygulamalar için ya anlamlı bir fayda gösterilemedi ya da mevcut verilerin kesin sonuca varmak için yetersiz olduğu belirtildi.

Buna karşılık EmbryoGlue, endometrial scratching ve fizyolojik ICSI için sınırlı ve zayıf düzeyde olası fayda sinyali bulundu. Ancak araştırmacılar, bu bulguların klinik uygulamada kesin yarar anlamına gelmediğini, hastaların karar sürecinde abartılı beklentilerden korunması gerektiğini vurguladı.

Uzmanlara göre tüp bebek tedavisinde “ek paketler” çoğu zaman hastalar için hem duygusal hem de ekonomik yük oluşturabiliyor. Özellikle özel kliniklerde sunulan bu işlemler, hastalar tarafından dolaylı bir “fayda onayı” gibi algılanabiliyor.

Araştırmanın başyazarı Dr. Sarah Lensen, kanıta dayalı bilgilendirmenin önemine dikkat çekerek, IVF merkezlerinin kanıtı zayıf uygulamaları sunarken çok daha şeffaf davranması gerektiğini belirtti.

Çalışma, tüp bebek tedavisinde asıl belirleyici unsurların hasta yaşı, yumurta ve sperm kalitesi, embriyo gelişimi, rahim sağlığı ve merkezin klinik deneyimi gibi temel faktörler olduğunu bir kez daha gündeme taşıdı.

Uzmanlar, çocuk sahibi olmak isteyen çiftlerin ek tedavi önerilerini kabul etmeden önce şu soruları hekimlerine sormasını öneriyor: Bu yöntemin canlı doğum oranını artırdığı gösterildi mi? Kanıt düzeyi güçlü mü? Riskleri ve maliyeti nedir? Benim durumum için gerçekten gerekli mi?

Yeni inceleme, tüp bebek alanında teknolojik yeniliklerin tamamen değersiz olduğu anlamına gelmiyor. Ancak her yeni uygulamanın umutla değil, sağlam bilimsel kanıtla değerlendirilmesi gerektiğini gösteriyor.

Bir pakette 20 sigara bulunduğu dikkate alındığında 8 milyar paketlik satış, yıl boyunca her gün yaklaşık 21,9 milyon paket sigara tüketildiği anlamına geliyor. Bu miktar, Türkiye’de yaklaşık 22 milyon kişinin her gün bir paket sigara içmesine eşdeğer bir tablo ortaya çıkarıyor.

OECD’nin Health at a Glance 2025 raporunda da Türkiye’de tütün kullanımının yüksek seyrettiği görülüyor. Rapora göre Türkiye’de 15 yaş ve üzeri nüfusta günlük sigara içme oranı %28,3 olarak kaydedildi. Bu oran erkeklerde %41,3, kadınlarda ise %15,5 düzeyinde yer aldı.

Veriler, satış miktarı ile günlük içici oranı birlikte değerlendirildiğinde Türkiye’de sigara tüketiminin yalnızca yaygınlık açısından değil, kişi başına tüketim hacmi bakımından da dikkat çekici seviyede olduğunu gösteriyor. Yaklaşık 8 milyar paketlik yıllık satış, günlük sigara içenlerin ortalama tüketiminin günde bir pakete yakın ya da bazı gruplarda bunun üzerine çıkabildiğine işaret ediyor.

Uzmanlara göre sigara kullanımı; akciğer kanseri, kalp ve damar hastalıkları, KOAH, inme ve birçok kronik hastalık için en önemli önlenebilir risk faktörleri arasında yer alıyor. Pasif içicilik de çocuklar, gebeler, yaşlılar ve kronik hastalığı bulunan kişiler için ciddi sağlık riski oluşturuyor.

Türkiye’de kapalı alanlarda sigara yasağı, tütün ürünlerine yönelik vergi politikaları, paket uyarıları ve dumansız hava sahası uygulamalarına rağmen tüketim hacminin yüksek seyretmesi, tütünle mücadelede yeni adımların tartışılmasına neden oluyor.

Sağlık politikaları açısından tablo, sigarayı bırakma hizmetlerinin güçlendirilmesi, gençlere yönelik önleyici çalışmaların artırılması ve tütün endüstrisinin yeni ürün stratejilerine karşı daha sıkı denetimlerin önemini bir kez daha gündeme taşıyor.

Paylaşılan taziye mesajında, “Ankara Polatlı Duatepe Devlet Hastanesi Patoloji Uzmanı Uzm. Dr. İlhan Meral’in vefat haberini derin bir üzüntüyle öğrenmiş bulunuyoruz. Merhuma Allah’tan rahmet; kederli ailesine, yakınlarına, çalışma arkadaşlarına ve tüm sağlık camiasına sabır ve başsağlığı diliyoruz.” ifadelerine yer verildi.

Meslek hayatı boyunca patoloji alanında görev yapan Uzm. Dr. İlhan Meral’in vefatı nedeniyle sağlık çalışanları ve meslektaşları da taziye mesajları yayımladı.

Uzm. Dr. İlhan Meral’e Allah’tan rahmet, ailesine, sevenlerine ve tüm sağlık camiasına başsağlığı diliyoruz.

Kariyerinde Chelsea altyapısından yetişen Lewis Baker, Vitesse, Middlesbrough, Leeds United, Reading, Fortuna Düsseldorf ve Stoke City gibi kulüplerde forma giydi. Tecrübeli orta saha, pas kalitesi, duran top organizasyonları ve oyun kurucu özellikleriyle tanınıyor.

Bursaspor yönetimi, yeni sezonda hedeflenen kadro yapılanması doğrultusunda tecrübeli ve lider özellikleri bulunan isimlere yönelirken, Lewis Baker transferi de bu planlamanın önemli parçalarından biri olarak değerlendiriliyor.

Yeşil-beyazlı ekip, transfer çalışmalarını sürdürürken yeni takviyeler için görüşmelerine devam ediyor. Lewis Baker transferi ise yaz döneminin dikkat çeken hamlelerinden biri olarak öne çıkıyor.

Kocaeli basınının aktardığı bilgilere göre Makana Baku’nun kısa süre içerisinde Türkiye’ye gelmesi ve sağlık kontrolünden geçmesi bekleniyor. Sağlık kontrollerinin ardından resmi imzaların atılması halinde transferin kulüp tarafından açıklanabileceği ifade ediliyor.

Hem sağ kanatta hem de sağ bekte görev yapabilen Makana Baku, hızı ve hücum katkısıyla dikkat çeken bir oyuncu profiline sahip. Kocaelispor’un teknik heyetinin çok yönlü yapısı nedeniyle oyuncuyu kadro planlamasında önemli bir alternatif olarak değerlendirdiği belirtiliyor.

Transfer sürecine ilişkin henüz Kocaelispor’dan resmi bir açıklama yapılmadı. Ancak yerel kaynaklar, taraflar arasında büyük ölçüde anlaşma sağlandığını ve son prosedürlerin tamamlanmasının beklendiğini aktarıyor.

Kocaelispor transfer gündeminde öne çıkan Makana Baku dosyasının kısa süre içinde sonuçlanabileceği değerlendiriliyor. Resmi açıklamanın gelmesi halinde transferin yeni sezon öncesi kulübün dikkat çeken hamlelerinden biri olması bekleniyor.

Kristian Thorstvedt, merkez orta saha ve hücuma dönük orta saha bölgelerinde görev yapabiliyor. Fizik gücü, ceza sahasına koşuları ve oyun içindeki iki yönlü katkısıyla dikkat çeken oyuncu, Beşiktaş’ın orta saha rotasyonunda farklı bir profil olarak değerlendiriliyor.

Sassuolo ile sözleşmesi devam eden Norveçli futbolcu için henüz resmi teklif yapıldığına dair açıklama bulunmuyor. Transferin bonservis pazarlığı, maaş beklentisi ve oyuncunun Serie A planlamasına göre şekillenebileceği belirtiliyor.

Beşiktaş transfer gündemi açısından Kristian Thorstvedt dosyası, orta saha arayışında takip edilecek isimlerden biri haline geldi. Siyah-beyazlı kulüpten veya oyuncu cephesinden şu ana kadar resmi açıklama yapılmadı.

Yerel basında yer alan bilgilere göre Trabzonspor, savunma hattına yerli takviye yapmak için Adil Demirbağ dosyasını gündemine aldı. Bordo-mavililerin, stoper rotasyonunu güçlendirmek amacıyla oyuncunun şartlarını araştırdığı öne sürüldü.

Başakşehir’in de Adil Demirbağ ile ilgilenen kulüpler arasında yer aldığı belirtildi. Bu nedenle transfer sürecinde iki Süper Lig ekibi arasında rekabet yaşanabileceği ifade ediliyor.

Konyaspor ile sözleşmesi devam eden Adil Demirbağ için henüz resmi bir teklif açıklanmadı. Kulüplerden transfer iddiasına ilişkin resmi duyuru yapılmazken, sürecin bonservis pazarlığı ve oyuncunun kulübündeki planlamaya göre şekillenmesi bekleniyor.

Adil Demirbağ, yerli stoper rotasyonu arayan kulüpler için önemli bir alternatif olarak görülüyor. Oyuncunun Süper Lig tecrübesi ve savunmadaki fiziksel profili, transfer iddiasını haber değeri taşıyan başlıklar arasına taşıyor.

Trabzonspor transfer kulisleri ve Başakşehir’in savunma planlaması açısından Adil Demirbağ dosyasının önümüzdeki günlerde daha netleşmesi bekleniyor. Mevcut aşamada transferin kesinleştiğine dair resmi açıklama bulunmuyor.

21 yaşındaki Fransız golcünün şartlarının araştırıldığı ve kulübüyle olası transfer maliyetinin değerlendirildiği iddia edildi. Şu aşamada resmi teklif yapıldığına veya kulüpler arasında anlaşma sağlandığına ilişkin herhangi bir açıklama bulunmuyor.

Genç yaşına rağmen fizik gücü, derin koşuları ve gelişime açık profiliyle dikkat çeken Ngoura’nın scout raporlarında uzun süredir takip edilen oyuncular arasında yer aldığı belirtiliyor. Trabzonspor’un genç ve yatırım niteliğinde transfer politikasına uygun profiller üzerinde çalışması da bu iddiayı dikkat çekici hale getiriyor.

Trabzonspor transfer haberleri içerisinde Steve Ngoura ismi ilk kez ciddi şekilde gündeme gelirken, transfer sürecinin Felipe Augusto dosyasındaki gelişmelere bağlı olarak şekillenebileceği değerlendiriliyor. Bordo-mavili kulüpten veya oyuncu cephesinden ise henüz resmi açıklama yapılmadı.

Greenwood’un da ayrılık sürecinde Fenerbahçe seçeneğine sıcak baktığı iddia edildi. Fransız basınında yer alan haberlerde Marsilya’nın yüksek bonservis beklentisi nedeniyle transferde kulüpler arasındaki pazarlığın belirleyici olacağı aktarıldı.

Sarı-lacivertlilerin hücum hattı için yürüttüğü transfer çalışmalarında Greenwood ismi yüksek maliyeti nedeniyle dikkat çekiyor. Oyuncunun Marsilya ile 2029 yılına kadar sözleşmesi bulunuyor. Bu nedenle dosyada bonservis pazarlığı, ödeme planı ve olası bonus maddeleri transferin seyrini belirleyecek başlıklar arasında yer alıyor.

Fenerbahçe transfer gelişmeleri açısından Greenwood dosyası, yabancı basında Türk kulüpleriyle anılan en yüksek profilli iddialardan biri olarak öne çıkıyor. Ancak mevcut aşamada transferin kesinleştiğine dair resmi bir duyuru yapılmadığı için sürecin temkinli takip edilmesi gerekiyor.

İhbar üzerine bölgeye sağlık ekipleri sevk edildi. Ekiplerin yaptığı kontrolde 16 yaşındaki Tazegün’ün hayatını kaybettiği belirlendi.

Muhammet Ali Tazegün’ün vefatı ailesi ve yakınlarını yasa boğarken, olayla ilgili inceleme başlatıldı.

Bahçelievler Özel Eğitim Uygulama Okulu’nda beden eğitimi öğretmeni olarak görev yapan Neşe Bozkurt’un vefat ettiği açıklandı.

Acı haber, İstanbul Bahçelievler İlçe Millî Eğitim Müdürlüğü ile İstanbul Erkek Liseliler Derneği tarafından yayımlanan taziye mesajlarıyla kamuoyuna duyuruldu. Paylaşımlarda, Bozkurt’un vefatından duyulan derin üzüntü ifade edilirken, ailesine, yakınlarına ve eğitim camiasına başsağlığı dilekleri iletildi.

Cenaze programı belli oldu

Paylaşılan bilgilere göre Neşe Bozkurt için cenaze namazı 28 Haziran Pazar günü Merkezefendi Camii’nde ikindi namazının ardından kılınacak. Cenazenin daha sonra Yeni Kozlu Mezarlığı’nda defnedileceği bildirildi.

İstanbul Bahçelievler İlçe Millî Eğitim Müdürü Murat Karabulut imzasıyla yayımlanan taziye mesajında, merhumeye Allah’tan rahmet dilenirken, eğitim camiasına sabır ve başsağlığı temennisinde bulunuldu.

Neşe Bozkurt’un vefatı, öğrencileri, meslektaşları ve eğitim camiasında üzüntüyle karşılandı.

Edinilen bilgilere göre, yolun karşısına geçmeye çalışan genç kıza cadde üzerinde ilerleyen bir otomobil çarptı. Çarpmanın etkisiyle genç kız metrelerce savrularak yere düştü.

Kazayı gören çevredeki vatandaşlar hızla olay yerine koşarak yaralıya ilk müdahaleyi yaptı. Durumun 112 Acil Sağlık ekiplerine bildirilmesi üzerine bölgeye kısa sürede ambulans sevk edildi.

Olay yerine ulaşan sağlık ekipleri, ağır yaralanan genç kıza ilk müdahaleyi olay yerinde gerçekleştirdi. Ardından ambulansla hastaneye kaldırılan genç kızın tedavi altına alındığı öğrenildi.

Hastaneden edinilen bilgilere göre genç kızın sağlık durumunun ciddiyetini koruduğu ve yoğun bakım ünitesinde entübe edilerek tedavisinin sürdüğü bildirildi.

Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.

Son yıllarda hem tarama programlarının yaygınlaşması hem de ailelerin bilinçlenmesiyle SMA hastalığı daha fazla konuşuluyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi, Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, özellikle erken belirti ve tanının hayati önem taşıdığını vurguluyor:
“Bugün artık SMA hastalığında erken tanı, hastalığın seyrini değiştirebiliyor. Ancak belirtiler gözden kaçarsa tablo ağırlaşabiliyor.”

SMA Hastalığı nedir?

SMA hastalığı (Spinal Müsküler Atrofi), omurilikteki hareket sinir hücrelerini etkileyen genetik bir kas hastalığıdır.

Bu hastalıkta, kasları çalıştıran motor nöronlar hasar görür. Sonuç olarak:

• Kaslarda güçsüzlük

• Hareket kısıtlılığı

• Zamanla kas erimesi

• İleri vakalarda solunum problemleri

görülebilir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’a göre, SMA hastalığı doğuştan gelen genetik bir bozukluktur ve SMN1 genindeki eksiklik nedeniyle ortaya çıkar. “Kasın kendisi sağlamdır, sorun kası çalıştıran sinirdedir” diyerek hastalığın mekanizmasını sade bir dille anlatıyor.

SMA hastalığı tiplerine göre farklı şiddette seyreder. Bazı bebeklerde ilk aylarda ağır tablo görülürken, bazı çocuklarda belirtiler daha geç ortaya çıkabilir.

En sinsi belirtiler

SMA hastalığı çoğu zaman sessiz başlar. Aileler ilk etapta fark etmeyebilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler:

• Baş kontrolünde gecikme

• Emme ve yutma güçlüğü

• Yaşıtlarına göre daha az hareket

• Kol ve bacaklarda gevşeklik

• Sık solunum yolu enfeksiyonu

• Oturamama ya da yürüyememe

Prof. Dr. Kafadar, “Bebek çok sakin diye sevinen aileler oluyor. Oysa aşırı hareketsizlik bazen SMA hastalığı belirtisi olabilir” uyarısında bulunuyor.

Özellikle bacaklarda güçsüzlük ön plandadır. Bazı vakalarda dilde titreme bile görülebilir. Bu belirtiler erken dönemde yakalanırsa, tedavi seçenekleri daha etkili olabilir.

Kimler risk altında?

SMA hastalığı kalıtsal bir hastalıktır.

Risk grupları şunlardır:

• Anne ve babanın taşıyıcı olduğu bebekler

• Akraba evliliği bulunan aileler

• Ailesinde SMA öyküsü olanlar

Türkiye’de taşıyıcılık oranının yaklaşık 1/40–1/50 civarında olduğu belirtilmektedir. Bu da toplumda azımsanmayacak bir genetik risk bulunduğunu gösterir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “Anne ve baba sağlıklı olabilir. Taşıyıcı olduklarını bilmeyebilirler. Bu nedenle evlilik öncesi ve gebelik öncesi taramalar çok önemlidir” diyor.

Neden artıyor?

Son yıllarda “SMA hastalığı artıyor mu?” sorusu sıkça soruluyor.

Uzmanlara göre artışın birkaç nedeni var:

• Yenidoğan tarama programlarının yaygınlaşması

• Genetik testlere erişimin artması

• Toplumsal farkındalığın yükselmesi

• Akraba evliliklerinin devam etmesi

Prof. Dr. Kafadar, “Eskiden tanı alamayan vakalar vardı. Bugün erken tarama sayesinde SMA hastalığını daha erken yakalayabiliyoruz” diyerek görünürdeki artışın tanı kapasitesiyle ilişkili olduğunu vurguluyor.

Ayrıca son yıllarda geliştirilen gen tedavileri ve yeni ilaç seçenekleri de hastalığın daha fazla gündeme gelmesine yol açtı.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir çocuk nörolojisi uzmanına başvurulmalı:

• Bebek başını 3–4 ayda tutamıyorsa

• 6–7 ayda desteksiz oturamıyorsa

• 1 yaşında yürümeye başlamamışsa

• Kol ve bacaklarda belirgin güçsüzlük varsa

• Emme ve beslenme problemi sürüyorsa

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “SMA hastalığında erken tanı hayat kurtarır. Gecikme kas kaybını artırabilir” diyerek aileleri uyarıyor.

Bugün SMA hastalığı tedavisi için kullanılan ilaçlar, hastalığın ilerlemesini yavaşlatabiliyor. Bazı vakalarda gen tedavisi uygulanabiliyor. Ancak tedavinin başarısı büyük ölçüde erken teşhise bağlı.

Nasıl korunulur?

SMA hastalığı tamamen önlenebilir bir hastalık değildir. Ancak risk azaltılabilir.

Korunma yolları:

• Evlilik öncesi taşıyıcılık testi

• Gebelik öncesi genetik danışmanlık

• Aile öyküsü varsa ileri genetik testler

• Yenidoğan tarama programlarına katılım

Prof. Dr. Kafadar, “Toplumsal bilinç en güçlü silahtır. Taşıyıcı olduğunuzu bilmek kader değildir, önlem alma fırsatıdır” diyor.

Türkiye’de yenidoğan tarama programlarının genişlemesi sayesinde SMA hastalığı artık daha erken evrede tespit edilebiliyor. Bu da çocukların yaşam kalitesini artırma açısından umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Uzman Uyarısı: Erken Tanı Hayat Değiştiriyor

SMA hastalığı kader değil, geç kalınmış tanı kader olabilir.

Kas kaybı başladıktan sonra geri dönüş sınırlıdır. Bu nedenle belirti, risk, genetik öykü ve erken tarama hayati önemdedir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar son olarak şu mesajı veriyor:
“Her hareketsizlik masum değildir. Aileler gelişim basamaklarını yakından takip etmeli. Şüphe varsa zaman kaybetmeden uzmana başvurulmalı.”

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Çocuk Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada epilepsinin toplumda hâlâ yanlış bilinen yönleri olduğunu vurguladı.

Epilepsi (Sara) Nedir?

Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin ani ve kontrolsüz elektriksel boşalımları sonucu ortaya çıkan, tekrarlayan nöbetlerle karakterize bir hastalıktır. Halk arasında “sara” olarak bilinir.

Prof. Dr. Kafadar’a göre:

“Epilepsi tek bir hastalık değil, birçok farklı nedeni ve türü olan bir beyin hastalıkları grubudur. Her nöbet epilepsi değildir; tanı için nöbetlerin tekrarlayıcı olması gerekir.”

Nöbet Nasıl Ortaya Çıkar?

Beynimiz milyarlarca sinir hücresinin uyumlu çalışmasıyla görev yapar. Ancak bazı durumlarda bu hücreler bir anda aşırı ve düzensiz elektrik sinyali üretir. Sonuç?

• Ani bilinç kaybı

• Kasılmalar

• Sabit bir noktaya dalıp kalma

• Ağızda köpürme

• Kısa süreli hafıza kaybı

• Garip kokular ya da tatlar hissetme

Bazı nöbetler dramatiktir, bazıları ise sadece birkaç saniyelik “donma” şeklinde geçer. Bu nedenle birçok epilepsi vakası uzun süre fark edilmeden devam edebilir.

Çocuklarda Epilepsi Daha mı Farklı?

Prof. Dr. Kafadar, özellikle çocukluk çağında epilepsinin farklı belirtilerle ortaya çıkabileceğini belirtiyor:

“Çocuklarda dalıp gitme, ders sırasında kısa süreli kopmalar, ani sıçramalar ya da sebepsiz düşmeler epilepsi belirtisi olabilir. Ailelerin bu belirtileri hafife almaması gerekir.”

Çocukluk çağı epilepsilerinin bir kısmı yaşla birlikte düzelebilirken, bazı türleri uzun süreli takip gerektirir.

Epilepsinin Nedenleri Neler?

Epilepsi her zaman tek bir nedene bağlı değildir. Olası sebepler arasında:

• Doğum sırasında beyin hasarı

• Genetik yatkınlık

• Beyin enfeksiyonları

• Kafa travmaları

• Beyin tümörleri

• Nedeni bilinmeyen (idiopatik) durumlar

Vakaların önemli bir kısmında ise net bir sebep saptanamayabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Epilepsi tanısında en önemli testlerden biri EEG (Elektroensefalografi)’dir. EEG, beynin elektriksel aktivitesini kaydeder.

Bunun yanında:

• Beyin MR görüntülemesi

• Ayrıntılı nörolojik muayene

• Nöbet öyküsünün detaylı değerlendirilmesi

Tanı sürecinde büyük önem taşır.

Tedavisi Var mı?

Evet. Epilepsi hastalarının büyük bir kısmı düzenli ilaç tedavisiyle nöbetsiz bir yaşam sürebilir.

Prof. Dr. Kafadar’ın altını çizdiği en önemli nokta şu:

“Epilepsi tedavi edilebilir bir hastalıktır. İlaçlar düzenli kullanıldığında hastaların yaklaşık yüzde 70’inde nöbetler tamamen kontrol altına alınabilir.”

Dirençli vakalarda ise:

• Ketojenik diyet

• Vagus sinir stimülasyonu

• Cerrahi tedavi

gibi seçenekler gündeme gelebilir.

Nöbet Anında Ne Yapılmalı?

Toplumda en sık yapılan yanlış, nöbet geçiren kişinin ağzına bir şey koymaya çalışmaktır. Bu son derece tehlikelidir.

Doğru yaklaşım:

✔️ Kişiyi yan yatırmak
✔️ Başını sert bir zeminden korumak
✔️ Süreyi takip etmek
✔️ Nöbet 5 dakikayı aşarsa acil yardım çağırmak

Toplumsal Yanlış Algılar

Epilepsi bulaşıcı değildir.
Ruhsal bir hastalık değildir.
Akıl hastalığı değildir.

Bu hastalık, beynin elektriksel düzeniyle ilgilidir. Doğru tedavi ve takip ile bireyler eğitimlerine, iş hayatlarına ve sosyal yaşamlarına devam edebilir.

Son Söz

Epilepsi korkulacak değil, bilinmesi gereken bir hastalıktır. Bilgi, ön yargının panzehiridir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’ın da ifade ettiği gibi, erken tanı ve düzenli takip hayat kalitesini belirleyen en kritik faktördür.

Beynin elektriği bazen kontrolden çıkabilir. Önemli olan, o dalgayı doğru yönetmektir. ⚡
Epilepsi (Sara Hastalığı) Nedir? Epilepsi Çeşitleri Nelerdir? Epilepsi Neden Olur? Epilepsi Belirtileri Nelerdir? Epilepsi Nasıl Teşhis Edilir? Epilepsi Tedavisi Nasıl Yapılır? Epilepsi Risk Faktörleri Nelerdir? Epilepsi öldürür mü? Epilepsi nasıl anlaşılır? Epilepsi geçer mi? Stres epilepsiyi etkiler mi? Epilepsi nöbeti uyurken olur mu? Epilepsi nöbeti geçirdikten sonra kişi neler hisseder? Anksiyete epilepsiye neden olur mu?

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Asuman İnan, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada özellikle yaz aylarında artan vakalara dikkat çekti.

Prof. Dr. İnan, “Salmonella en sık gıdalar yoluyla bulaşır. Çiğ veya iyi pişmemiş tavuk, yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri ve iyi yıkanmamış sebzeler risk taşır” dedi.

🧫 Salmonella Nedir?

Salmonella, bağırsak sistemini etkileyen bir bakteri grubudur. Halk arasında çoğu zaman “gıda zehirlenmesi” olarak bilinen tabloya neden olur. Ancak her gıda zehirlenmesi Salmonella değildir.

Uzmanlara göre bakteri, uygun sıcaklıkta hızla çoğalır ve özellikle hijyen kurallarına uyulmayan mutfaklarda kolayca yayılır.

⚠️ Salmonella Belirtileri Nelerdir?

Prof. Dr. İnan’ın verdiği bilgilere göre belirtiler genellikle bakterinin alınmasından 6–72 saat sonra ortaya çıkıyor:

• Yüksek ateş

• Sulu veya kanlı ishal

• Karın ağrısı ve kramp

• Bulantı ve kusma

• Halsizlik

Çoğu vaka 4–7 gün içinde düzeliyor. Ancak bağışıklık sistemi zayıf kişilerde enfeksiyon kana karışabiliyor ve ciddi sonuçlar doğurabiliyor.

🚨 Kimler Risk Altında?

Uzman isim özellikle şu grupları uyardı:

• Bebekler

• 65 yaş üstü bireyler

• Hamileler

• Kronik hastalığı olanlar

• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler

Bu kişilerde tablo daha ağır seyredebilir ve hastane tedavisi gerekebilir.

🛡 Nasıl Korunmalı?

Prof. Dr. İnan’a göre korunmanın temel anahtarı mutfak hijyeni:

• Çiğ et ve sebzeler ayrı kesme tahtasında hazırlanmalı

• Tavuk ve et iyice pişirilmeli

• Eller en az 20 saniye sabunla yıkanmalı

• Soğuk zincir korunmalı

“Salmonella gözle görülmez, tadı değişmez. Bu nedenle en güçlü silahımız temizliktir” uyarısında bulundu.

📌 Uzmandan Net Mesaj

Salmonella hafife alınacak bir enfeksiyon değil. Basit görünen bir ishal tablosu bazı gruplarda hayati risk oluşturabiliyor. Uzmanlar özellikle yaz aylarında açıkta satılan ve iyi muhafaza edilmeyen gıdalara karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Uzmanların ortak mesajı

“Mucize aramayın.
Bilimsel önlemlerle ve sağlıklı yaşamla riskleri azaltın.”

Kanser riskini tamamen sıfırlamak mümkün olmasa da, bu 12 başlıkla risk belirgin biçimde azaltılabiliyor.

Uzmanlara göre kanserden korunma bir günde değil, bir yaşam tarzıyla mümkün. İşte bilimsel kanıtlarla desteklenen 12 altın kural: