Gut, kandaki ürik asit düzeyinin yükselmesi sonucu eklemlerde kristal birikimiyle gelişen ve şiddetli ağrı ataklarına yol açan inflamatuvar bir romatizmal hastalık olarak biliniyor. Ancak son yıllarda bilim insanları, bu hastalığın yalnızca eklemleri değil, damar yapısını ve kalp sağlığını da etkileyen sistemik bir tablo olduğuna dikkat çekiyor. Yeni araştırma da tam bu noktada önemli bir boşluğu doldurdu.

University of Nottingham öncülüğünde yürütülen ve bağlı sağlık kayıtları üzerinden gerçekleştirilen çalışmada, gut tanısı bulunan ve ürat düşürücü tedavi başlanan 109 binden fazla hasta incelendi. Araştırmada, ilk 12 ay içinde serum ürat düzeyini 6 mg/dL’nin yani 360 µmol/L’nin altına düşürebilen hastalar ile bu hedefe ulaşamayanlar karşılaştırıldı. Hastalar daha sonra 5 yıla kadar takip edildi.

Elde edilen bulgular dikkat çekiciydi. Hedef ürat düzeyine ulaşan hastalarda majör kardiyovasküler olay riskinin daha düşük olduğu görüldü. Bu grupta kalp krizi ve inme daha seyrek izlenirken, kardiyovasküler nedenlere bağlı ölüm oranları da daha düşük bulundu. Araştırmacılar, ürat düzeyi daha da aşağıya, yani 5 mg/dL’nin altına indirilen hastalarda koruyucu etkinin daha belirgin hale geldiğini bildirdi.

Çalışma yalnızca kalp ve damar sistemi açısından değil, gutun klasik seyri açısından da güçlü sonuçlar verdi. Hedefe yönelik tedavi uygulanan hastalarda gut ataklarının daha az görüldüğü ve hastalık kontrolünün daha başarılı olduğu saptandı. Bu durum, doğru doz ayarlamasıyla sürdürülen tedavinin iki yönlü bir kazanç sağlayabileceğine işaret ediyor: daha az ağrı, daha az damar olayı.

Araştırmanın en önemli mesajı ise tedavi yaklaşımına ilişkin. Uzmanlara göre gutta yalnızca ilaç reçete edilmesi yeterli değil. Esas hedef, hastanın serum ürat düzeyini kılavuzların önerdiği sınırın altına indirmek ve bunu düzenli takiplerle sürdürmek. Çalışmanın bulguları, “hedefe yönelik tedavi” yaklaşımının gutta sadece semptom kontrolü değil, yaşam süresi ve kalp damar sağlığı açısından da önem taşıyabileceğini düşündürüyor.

Bununla birlikte uzmanlar, bu sonuçların her gut hastasının kendi tedavisini tek başına değiştirmesi anlamına gelmediğini vurguluyor. Hangi ilacın, hangi dozda ve hangi hedefle kullanılacağı; eşlik eden böbrek hastalığı, hipertansiyon, diyabet ve mevcut kalp damar riski gibi unsurlar dikkate alınarak hekim tarafından belirlenmeli. Yine de bu çalışma, gutun yalnızca “eklem hastalığı” olarak görülmemesi gerektiğini bir kez daha güçlü biçimde ortaya koyuyor.

Kaynak: Edoardo Cipolletta ve arkadaşları, “Treat-to-Target Urate-Lowering Treatment and Cardiovascular Outcomes in Patients With Gout”, JAMA Internal Medicine, 26 Ocak 2026’da çevrim içi yayımlandı. DOI: 10.1001/jamainternmed.2025.7453.

Kanalın resmi içeriklerinde ise dizinin tamamen sona erdiğine dair net bir final duyurusu görülmüyor. NOW’un diziye ait bölüm sayfasında Yeraltı için “Çarşamba 20.00 - Yeni Bölüm” ibaresi yer almaya devam ederken, sayfada 11. bölüm bilgileri de erişilebilir durumda bulunuyor. Bu tablo, yapımın final yaptığına dair iddiaların şu aşamada resmi olarak doğrulanmadığını gösteriyor.

15 Nisan akşamındaki yayın değişikliğine ilişkin farklı mecralarda ortaklaşan bilgi ise yeni bölüm yerine tekrar yayınının öne çıkması oldu. Onedio’daki içerikte, NOW TV’nin 15 Nisan yayın akışında 16.30’da ve 20.00’de Yeraltı tekrar bölümü bilgisine yer verildi. Elele’de yayımlanan haberde de kanal akışında değişiklik yapıldığı ve dizinin yeni bölüm yerine tekrar bölümüyle ekrana geldiği aktarıldı.

Dizinin neden yayınlanmadığı konusunda resmi ve ayrıntılı bir kanal açıklaması öne çıkmasa da, bazı yayınlarda bu değişikliğin günün hassas gündemi ve toplumsal atmosferle bağlantılı olabileceği değerlendirildi. Bu nedenle izleyici cephesindeki belirsizlik büyürken, final kararı mı alındı yoksa yalnızca haftalık bir erteleme mi yaşandı sorusu daha da görünür hale geldi. Bu noktada eldeki veriler, kesin bir final kararından çok geçici yayın değişikliği ihtimalini güçlendiriyor.

Yeni bölüm tarihi konusunda ise en güçlü beklenti, dizinin bir sonraki yayın haftasında yeniden ekranlara dönmesi yönünde. 15 Nisan’daki yayın akışında tekrar bölümü yer aldığına işaret eden haberlerde, Yeraltı’nın yeni bölümünün 22 Nisan Çarşamba akşamı yayımlanmasının beklendiği belirtiliyor. Ancak bu tarihin kesinleşmesi için kanalın resmi yayın akışı ve dizi sayfasındaki güncellemelerin takip edilmesi gerekiyor.

Özetle, şu an için Yeraltı dizisinin final yaptığına dair resmi bir açıklama bulunmuyor. Mevcut veriler, 15 Nisan akşamında yeni bölüm yerine tekrar yayınlandığını ve dizinin ekran macerasının tamamen sona erdiğinin henüz doğrulanmadığını ortaya koyuyor. İzleyicinin gözü şimdi NOW’un güncel yayın akışında ve gelecek hafta yapılacak olası duyurularda.

El ve Ayaklardaki Soğuma Neden Başlıyor?

Hayatın son döneminde en sık fark edilen değişimlerden biri, el ve ayakların belirgin biçimde soğuması oluyor. Bunun temel nedeni, dolaşım sisteminin kan akışını kalp, beyin ve akciğer gibi yaşamsal organlara yönlendirmesi. Bu nedenle ciltte solukluk, morarma ya da benekli görünüm ortaya çıkabiliyor. Özellikle son saatlerde görülen bu değişimler, “beden neden soğur”, “ölüm yaklaşınca eller neden üşür” gibi soruların da klinik karşılığını oluşturuyor.

Solunum Düzeni Değişiyor, Nefes Alışverişi Düzensizleşebiliyor

Uzman rehberlere göre ölüm sürecinde solunum da belirgin biçimde değişiyor. Nefes alışverişi yavaşlayabiliyor, bazı anlarda duraklamalar görülebiliyor, ardından daha derin ya da düzensiz nefesler başlayabiliyor. Tıpta sık anılan Cheyne-Stokes tipi solunum da bu evrede görülebilen örneklerden biri. Yakınların en çok endişelendiği belirtilerden biri olan hırıltılı ya da ıslak solunum sesi ise çoğu zaman boğazda ve üst hava yolunda biriken salgılardan kaynaklanıyor. Kaynaklar, bu sesin her zaman ağrı çekildiği anlamına gelmediğini özellikle vurguluyor.

Bilinç Azalıyor Ama Tam Bir Sessizlik Her Zaman Aynı Anlama Gelmiyor

Yaşamın son saatlerinde kişi daha fazla uyuyor, çevreye daha az yanıt veriyor ve zaman zaman bilinç bulanıklığı yaşayabiliyor. Bazı hastalarda konuşma azalırken, bazılarında kısa süreli dalgınlık, kafa karışıklığı ya da çevreyle bağın zayıflaması dikkat çekiyor. MedlinePlus ve NHS kaynakları, bu dönemde görme, işitme, düşünme ve hatırlama gibi işlevlerde de değişiklikler yaşanabileceğini belirtiyor. Bu nedenle yanıtsız görünen bir hastanın çevresindeki sesleri kısmen algılıyor olabileceği ihtimali bakım yaklaşımında önemseniyor.

Yemek ve Su İsteğinin Azalması Her Zaman İhmal Değil

Aileleri en çok zorlayan başlıklardan biri de hastanın yemek yemeyi ve su içmeyi bırakması. Oysa yaşam sonu bakım rehberleri, bu durumun çoğu zaman bedenin enerji ihtiyacını azaltması ve sindirim sisteminin yavaşlamasıyla ilişkili doğal bir değişim olduğunu belirtiyor. Yutma güçlüğü, ağız kuruluğu ve iştah kaybı bu dönemde sık görülüyor. Uzmanlara göre bu aşamada temel hedef, kişiyi zorla beslemekten çok konforunu artırmak, ağız bakımını sürdürmek ve rahatsızlığı azaltmak olmalı.

Kısa Süreli Toparlanma Yanıltıcı Olabiliyor

Bazı hastalarda ölümden hemen önce beklenmedik bir açıklık, konuşma isteği ya da enerji artışı görülebiliyor. “Terminal lucidity” olarak tanımlanan bu tablo özellikle nörolojik gerilemesi olan bazı hastalarda dikkat çekiyor. Cleveland Clinic’e göre bu durum herkeste görülmüyor, ancak görüldüğünde çoğu zaman kalıcı bir düzelme anlamına gelmiyor. Bu nedenle yakınların “iyileşiyor” diye düşündüğü kısa toparlanmalar, bazen yaşamın sonuna açılan geçici bir pencere olabiliyor.

Son Saatlerde Huzursuzluk ve Ajitasyon da Görülebiliyor

Ölüm süreci her zaman yalnızca sessiz ve sakin ilerlemiyor. Bazı hastalarda son günlerde ya da son saatlerde huzursuzluk, yerinde duramama, anlamsız hareketler, kafa karışıklığı ve ajitasyon görülebiliyor. Cleveland Clinic bu tabloyu “terminal agitation” başlığı altında ele alıyor ve altta yatan nedenler arasında ağrı, oksijen azlığı, metabolik bozukluklar ya da ilaç etkilerinin yer alabileceğini belirtiyor. Bu nedenle son dönemde ortaya çıkan her huzursuzluk yalnızca psikolojik değil, aynı zamanda tıbbi değerlendirme gerektiren bir işaret de olabiliyor.

Ağrı Her Hastada Aynı Şekilde Ortaya Çıkmıyor

Hayatın son evresinde ağrı önemli bir başlık olsa da, her hastada aynı düzeyde ya da aynı biçimde yaşanmıyor. MedlinePlus ve NIA kaynakları, yaşam sonu bakımın temel hedeflerinden birinin ağrı, nefes darlığı, ağız kuruluğu, cilt hassasiyeti ve sindirim sorunları gibi belirtileri hafifletmek olduğunu vurguluyor. Yani son saatler yalnızca beklenen bir tıbbi son değil, aynı zamanda aktif semptom kontrolü gerektiren hassas bir bakım dönemi anlamına geliyor.

Bilimsel Rehberlerin Ortak Mesajı: Belirti Korkutucu Olabilir, Süreç Doğal İlerler

Uzman kaynakların ortaklaştığı nokta şu: son saatlerde görülen soğuma, bilinçte azalma, iştahsızlık, yutma güçlüğü, düzensiz solunum ve salgıya bağlı hırıltı gibi değişiklikler çoğu zaman bedenin doğal kapanış sürecinin parçası. Bu tablo her hastada aynı sırayla ya da aynı şiddette ortaya çıkmasa da, ailelerin bu belirtileri önceden bilmesi hem kaygıyı azaltıyor hem de bakım sürecinin daha sakin yürütülmesine yardımcı oluyor. Yaşamın son saatleri, yalnızca biyolojik bir çözülme değil; aynı zamanda dikkatli gözlem, semptom kontrolü ve insan onuruna uygun bakım gerektiren son derece hassas bir dönem olarak kabul ediliyor.

Şanlıurfa Siverek’te eski bir öğrencinin okula silahla girerek 16 kişiyi yaraladığı, Kahramanmaraş Onikişubat’taki saldırıda ise 4 kişinin hayatını kaybettiği ve 20 kişinin yaralandığı olayların toplumda derin bir sarsıntı oluşturduğunu belirten Ceri, bu tür hadiselerin yalnızca fail üzerinden okunmasının büyük bir eksiklik olacağını dile getirdi.

Prof. Dr. Veysi Ceri, “Bu hadiseler bize sadece güvenlik açığını değil, gençliğin bir bölümünde derinleşen kopuşu da gösteriyor. Evine kapanmış, eğitimle bağı zayıflamış, üretimden uzak kalmış, sosyal ilişkileri zedelenmiş, dijital dünyanın kontrolsüz akışı içinde yönsüzleşmiş bir genç kitleyle karşı karşıyayız. Bu tabloyu yalnızca işsizlik rakamı gibi okumak, asıl tehlikeyi küçültmektir” dedi.

Türkiye’de 2025 yılı için 15-29 yaş grubundaki genç nüfusun yaklaşık 19,38 milyon olarak projekte edildiğini hatırlatan Ceri, bu yaş grubunda ne eğitimde ne de istihdamda yer alan gençlere ilişkin tablonun kamuoyunda 5 milyon rakamıyla ifade edildiğine dikkat çekti. Ceri, asıl önemli noktanın yalnızca sayı değil, bu kitlenin giderek daha görünür bir ruhsal kırılganlık ve sosyal savrulma alanına dönüşmesi olduğunu vurguladı.

Prof. Dr. Veysi Ceri, “Uzun süre evde kalan, gündelik hayat ritmini kaybeden, yaşıt ilişkilerinden uzaklaşan, rol model yoksunluğu yaşayan ve dijital mecraların karanlık akışına açık hâle gelen gençler zamanla gerçek hayattan kopabiliyor. Bu kopuş, öfke, yabancılaşma, bağımlılık, dürtüsellik ve manipülasyona açıklığı artırabiliyor. Bu, görmezden gelinecek sıradan bir sosyal gevşeme değil; geleceği ilgilendiren ciddi bir risk alanıdır” ifadelerini kullandı.

“Gençlik meselesi sadece diploma meselesi değildir”

Ceri, özellikle internet bağımlılığı, çevrim içi oyun bağımlılığı, zararlı içerik akışı, şiddeti normalleştiren dil, mafyatik özentiler ve dijital ağlar üzerinden kurulan yönlendirme mekanizmalarının gençleri sessizce kuşattığını belirtti.

“Bugün bazı gençler sokağın değil ekranın içinde kayboluyor. Eline silah almadan önce zihni esir alınan, gerçeklik duygusu aşınan, aidiyet ihtiyacını yanlış mecralarda karşılamaya başlayan bir kuşakla karşı karşıyayız. Çete romantizmi, şiddetin gösteriye dönüşmesi, kolay para hayali, uyuşturucuya açılan dijital kapılar ve sosyal medya üzerinden kurulan sahte aidiyetler, bu çocukların ruhsal gelişimini adım adım aşındırıyor” diyen Ceri, gençliğin yalnızca eğitim ve istihdam verileriyle okunamayacağını kaydetti.

Prof. Dr. Veysi Ceri’ye göre ne eğitimde ne istihdamda olan gençler meselesi yalnızca çalışma hayatı veya eğitim sistemi içinde ele alınamaz. Bu yapının aynı zamanda aile ilişkileri, ruh sağlığı hizmetleri, okul rehberlik sistemi, sosyal hizmetler, güvenlik politikaları ve yerel yönetimler boyutuyla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirten Ceri, “Bir genci sadece işe yerleştirerek kurtaramazsınız. Önce onu hayata, ilişkiye, sorumluluğa ve gerçekliğe yeniden bağlamanız gerekir” dedi.

Çözüm için 7 başlık

Prof. Dr. Veysi Ceri, tabloyu tersine çevirmek için çocuk ve ergen ruh sağlığını merkeze alan acil bir gençlik seferberliği çağrısı yaparak şu önerileri sıraladı:

Mahalle ve okul çevresi temelli erken uyarı sistemi kurulmalı.
Okuldan kopan, uzun süre eve kapanan, öfke ve şiddet dili kullanan, bağımlılık riski taşıyan ya da çete ve uyuşturucu ağına yaklaşan gençler için okul rehberliği, çocuk-ergen ruh sağlığı birimleri, aile hekimliği, sosyal hizmet ve kolluğun eşgüdüm içinde çalışacağı yerel takip sistemi oluşturulmalı.

“Ev genci” için özel ulusal eylem planı hazırlanmalı.
Bu gençler yalnızca istatistik başlığı olarak değil, sahada yakından izlenmesi gereken özel bir risk grubu olarak ele alınmalı. Her ilde gençliğe yeniden temas kuracak çok disiplinli koordinasyon birimleri oluşturulmalı.

Dijital bağımlılık ve zararlı içeriklerle mücadele güçlendirilmeli.
Çevrim içi oyun bağımlılığı, dijital kumar, uyuşturucuya özendiren içerikler, şiddeti parlatan sosyal medya ağları ve çocukları etkileyen suç dili için özel izleme, koruma ve yönlendirme mekanizmaları kurulmalı.

Okul ve üniversite çevrelerinde polisiye görünürlük artırılmalı.
Uyuşturucu, silah, çeteleşme ve organize suç ağlarının eğitim alanlarına yaklaşmasını önleyecek sabit ve hareketli güvenlik politikaları uygulanmalı. Eğitim alanları risk üretmeyecek biçimde korunmalı.

Gençlere ücretli beceri, üretim ve toplumsal katılım programları açılmalı.
Meslek edindirme, teknik eğitim, spor, sanat, bakım hizmetleri, gönüllülük, dijital üretim ve kamu destekli geçiş istihdamı bir arada düşünülmeli. Gençler yalnızca kursa değil, aidiyet duygusuna ve hayata bağlanmalı.

Aileye yönelik rehberlik yeniden yapılandırılmalı.
Evde içine kapanan, ekran bağımlılığı yaşayan, öfke biriktiren, sosyal çevreden kopan ya da davranış değişikliği gösteren gençleri erken fark edebilmek için ailelere sistemli psikoeğitim ve danışmanlık desteği verilmeli.

Ceza ve ıslah sistemi gençler açısından yeniden ele alınmalı.
Suçla temas eden gençler için sadece dosya açan değil, psikiyatrik değerlendirme, psikolojik destek, bağımlılık tedavisi, aile müdahalesi, eğitim ve meslek kazandırmayı birlikte yürüten güçlü bir rehabilitasyon modeli kurulmalı.

“Bu sadece sosyal bir yara değil, ruhsal ve toplumsal alarmdır”

Türkiye’nin genç nüfus avantajını kaybetme riskiyle karşı karşıya olduğunu belirten Prof. Dr. Veysi Ceri, “Bir ülke gençlerini uzun süre evde, ekranda, yalnızlıkta ve yönsüzlük içinde bırakırsa önce ruhsal dayanıklılığını zayıflatır. Ardından sosyal bağlarını kaybeder. Sonra güvenlik ve toplumsal huzur sorunu derinleşir. Şanlıurfa ve Kahramanmaraş gibi hadiseler sadece acı olaylar değildir. Aynı zamanda bize, gençlikle ilgili ihmallerin ne kadar ağır sonuçlar doğurabileceğini gösteren ciddi uyarılardır” dedi.

Ceri, sözlerini şöyle tamamladı:

“Türkiye’nin milyonlarla ifade edilen bir genç kitlesini evde, ekranda, boşlukta ve etkilenmeye açık bir halde bırakma lüksü yoktur. Gençliği konuşurken yalnız sınavı, diplomayı ve atamayı konuşamayız. Ruh sağlığını, dijital kuşatmayı, aileyi, güvenliği, sosyal bağı ve işlevselliği birlikte konuşmak zorundayız. Çünkü hayattan kopan her genç, yalnızca bireysel bir kayıp değil; toplumsal geleceği zayıflatan bir kırılmadır.”

Kahramanmaraş ve Şanlıurfa sonrası tatil iddiaları arttı

Son günlerde eğitim kurumlarında yaşanan şiddet olayları, velilerde ve öğrencilerde güvenlik endişesini artırdı. Bu gelişmelerin ardından “yarın okul var mı”, “16 Nisan’da ders işlenecek mi” ve “okullar tatil edildi mi” soruları arama motorlarında en çok araştırılan başlıklar arasına girdi. Bazı haberlerde Kahramanmaraş Valiliği açıklamasının beklendiği, bazı illerde ise sadece belirli okul veya bölgeler için kararların gündeme geldiği aktarıldı.

İstanbul’da okullar tatil mi?

İstanbul’da eğitim öğretime ara verildiğine dair resmî bir açıklama henüz bulunmuyor. Bu nedenle kent genelinde okulların tatil edildiği yönündeki paylaşımlar doğrulanmış bilgi olarak değerlendirilmiyor. İstanbul’daki veliler ve öğrenciler için en güvenilir kaynak, İstanbul Valiliği ile Millî Eğitim Bakanlığı’nın duyuruları olmaya devam ediyor.

Sosyal medyadaki paylaşımlar resmî karar anlamına gelmiyor

Son saatlerde sosyal medya üzerinden yapılan çok sayıda paylaşım, kamuoyunda “okullar kapatıldı” algısı oluşturdu. Ancak eğitimle ilgili tatil kararları yalnızca valilikler ve Millî Eğitim Bakanlığı tarafından resmî olarak ilan ediliyor. Bu nedenle sendika çağrıları, yorumlar veya bireysel paylaşımlar, tek başına idari karar niteliği taşımıyor.

Veliler hangi açıklamaları takip etmeli?

Uzmanlara göre bu tür dönemlerde bilgi kirliliğinin önüne geçmek için yalnızca resmî kurumların açıklamalarına bakılması gerekiyor. Özellikle valiliklerin internet siteleri, il millî eğitim müdürlükleri ve Bakanlığın duyuruları, “yarın okul var mı” sorusunun net cevabını veriyor. Şu an için geniş kapsamlı bir tatil kararı açıklanmadığı için eğitim öğretimin mevcut takvime göre devam ettiği görülüyor.

Türkiye, son iki günde okullarda yaşanan şiddet olaylarının sarsıntısını yaşıyor. Önce Şanlıurfa’da, ardından Kahramanmaraş’ta yaşanan saldırılar, eğitim kurumlarında güvenlik tedbirlerinin yeterliliğini yeniden tartışmaya açtı. Veliler, öğretmenler ve öğrenciler arasında tedirginlik büyürken, kamuoyunda okullarda daha sıkı önlem alınması yönündeki çağrılar da artmaya başladı.

Yaşanan gelişmelerin ardından eğitim camiasından gelen açıklamalar, meselenin yalnızca adli bir vaka değil, aynı zamanda eğitim ortamlarının güvenliği açısından da ele alınması gerektiğini ortaya koydu.

Ali Yalçın’dan dikkat çeken tatil çağrısı

Eğitim Bir-Sen Genel Başkanı Ali Yalçın, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada okulların tedbir amaçlı olarak bu hafta tatil edilmesi gerektiğini savundu. Yalçın, güvenlik birimlerinin süreç boyunca kapsamlı inceleme yapması gerektiğini belirterek, peş peşe gelen olayların ciddiyetle değerlendirilmesini istedi.

Yalçın paylaşımında, “Okullar tedbir amaçlı pazartesiye kadar tatil edilmeli. Bu süreçte güvenlik birimleri tedbir almalı, inceleme yapmalı. Organize bir vaka olabilir” ifadelerine yer verdi. Açıklama, kısa sürede sosyal medyada geniş yankı uyandırdı.

Eğitim camiasında güvenlik endişesi büyüyor

Son günlerde art arda yaşanan okul saldırıları, eğitim çalışanları ile veliler arasındaki güvenlik kaygısını daha da artırdı. Özellikle öğrencilerin okulda kendini güvende hissedebilmesi, öğretmenlerin görevlerini huzur içinde sürdürebilmesi ve okul çevresinde risklerin en aza indirilmesi için yeni tedbirlerin gündeme alınması gerektiği yorumları yapılıyor.

Uzmanlar, okul güvenliği konusunun yalnızca bina içi önlemlerle sınırlı kalmaması, çevresel riskler, giriş çıkış kontrolü, rehberlik desteği ve kriz yönetimi planlarıyla birlikte ele alınması gerektiğine dikkat çekiyor.

Açıklama resmî karar değil, kamuoyuna yapılmış bir çağrı

Ali Yalçın’ın açıklaması, şu aşamada resmî bir tatil kararı anlamına gelmiyor. Ancak yapılan çağrı, art arda yaşanan olaylar sonrası eğitim ortamlarında güvenliğin nasıl sağlanacağına ilişkin tartışmaları daha da güçlendirmiş durumda.

Kamuoyunda oluşan beklenti, yetkili kurumların hem yaşanan olayları tüm yönleriyle araştırması hem de benzer hadiselerin tekrarını önleyecek somut adımları hızla devreye alması yönünde şekilleniyor.

Olayın ardından öğrenci gözetim altına alınarak ilçe emniyet müdürlüğüne götürüldü. Silahın okula hangi amaçla getirildiğine ilişkin soruşturmanın sürdüğü öğrenildi.

Yetkililer, olayla ilgili incelemenin devam ettiğini bildirirken, öğrencinin Mersin’de ikamet ettiği bilgisine ulaşıldı. Okul çevresinde güvenlik önlemlerinin artırıldığı, olayın tüm yönleriyle araştırıldığı ifade edildi.

Saldırının hemen ardından bölgeye çok sayıda polis, sağlık ve güvenlik ekibi sevk edildi. Yaralılar çevredeki hastanelere kaldırılırken, okul çevresinde geniş güvenlik önlemleri alındı. İlk saatlerde paylaşılan verilerde 4 ölüm ve 20 yaralıdan söz edilirken, akşam saatlerine doğru resmi bilançonun değiştiği görüldü.

Milli Eğitim Bakanlığı da yazılı bir açıklama yaparak saldırının maarif camiasını ve tüm Türkiye’yi derinden sarstığını belirtti. Bakanlık, olayın aydınlatılması için müfettiş görevlendirildiğini duyururken, eğitim camiasına başsağlığı mesajı paylaştı.

Soruşturma çok yönlü biçimde sürdürülüyor. Olayın ardından hem adli makamların hem de ilgili bakanlıkların sahada inceleme başlattığı, saldırıda kullanılan silahların kaynağına ilişkin araştırmanın da genişletildiği bildirildi. Ulusal ve uluslararası ajansların aktardığı bilgilere göre, saldırganın silahları babasına ait cephanelikten aldığı yönünde ilk bulgular üzerinde duruluyor.

Türkiye’yi sarsan bu saldırı, okullarda güvenlik, bireysel silah erişimi ve çocuk yaşta şiddet eğilimi tartışmalarını yeniden gündemin en sert başlığı haline getirdi. Resmi makamların ilerleyen saatlerde soruşturmanın ayrıntılarına ilişkin yeni açıklamalar yapması bekleniyor.

Onikişubat ilçesindeki okulda meydana gelen saldırının ardından savcılık tarafından çok yönlü soruşturma başlatıldı. Haberlerde, olayın ardından adli sürecin genişletildiği ve saldırganın aile çevresiyle silaha erişim boyutunun da incelemeye alındığı aktarıldı.

Edinilen göre saldırıda 4 kişi hayatını kaybetti, 20 kişi de yaralandı. Aynı haberde, saldırganın silahları babasına ait şekilde okula çantasında getirdiğinin değerlendirildiği belirtildi.

Olayın ardından kamuoyunda en çok tartışılan başlıkların başında, silahların nasıl temin edildiği, okul güvenliği ve olası ihmal zinciri geliyor. Baba hakkında yapılan gözaltı işlemi de soruşturmanın yalnızca saldırı anına değil, saldırıya giden sürece de odaklandığını gösteriyor. Resmi makamların açıklamaları dışında dolaşıma giren ayrıntılar ise soruşturma tamamlanmadan kesinleşmiş bilgi olarak değerlendirilmemeli.

Çevrede bulunan vatandaşların ihbarı üzerine olay yerine 112 Acil Sağlık ekipleri sevk edildi. İlk müdahalesi olay yerinde yapılan Atmaca, daha sonra Görele Devlet Hastanesi’ne kaldırıldı.

Varol Atmaca hastanede hayatını kaybetti

Ağır yaralı olarak tedavi altına alınan Varol Atmaca, doktorların tüm müdahalesine rağmen kurtarılamadı. Acı haber, ailesi ve yakın çevresini yasa boğdu.

Görele’deki iş kazasıyla ilgili soruşturma sürüyor

Yetkililer, cami inşaatında yaşanan olayla ilgili inceleme başlatıldığını açıkladı. İş kazasının kesin nedeninin yapılacak araştırmanın ardından netleşeceği öğrenildi.

Saldırının ardından Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin’in de Kahramanmaraş’a gitmek üzere harekete geçtiği bildirildi. Bakanlığın ve güvenlik birimlerinin olay yerindeki gelişmeleri yakından takip ettiği kaydedildi.

Olayın nedeni, saldırganın kimliği ve saldırının nasıl gerçekleştiğine ilişkin resmi makamların ayrıntılı açıklaması bekleniyor.

not: görsel yapay zeka üretimidir

Aykut Kocaman’dan Fenerbahçe’nin geleceğine dikkat çeken sözler

Fotomaç’ta yer alan haberde, Aykut Kocaman’ın Fenerbahçe’nin sportif geleceğine dair oldukça iddialı bir perspektif çizdiği görüldü. Deneyimli futbol adamı, kulübün yaşadığı şampiyonluk özleminin sona ereceğini ve yeniden Türk futbolunda belirleyici bir güç haline geleceğini ifade etti.

Kocaman’ın en dikkat çeken çıkışı ise Fenerbahçe’nin uzun vadeli geleceğine ilişkin kullandığı güçlü ifadeler oldu. Tecrübeli isim, mevcut tablonun tersine döneceğini belirterek sarı lacivertli kulübün yeni bir döneme gireceğini vurguladı.

“Bu dönem bitecek” mesajı camiada yankı uyandırdı

Haberde aktarılan açıklamaya göre Aykut Kocaman, “Bu dönem bitecek ve Fenerbahçe’nin dönemi başlayacak” sözleriyle sarı lacivertli taraftara umut veren bir mesaj verdi. Kocaman, önümüzdeki 20 yılın bugünün tam tersi bir tablo oluşturabileceğini belirterek kulübün geleceğine dair büyük bir inanç ortaya koydu.

Bu sözler, özellikle son yıllarda şampiyonluk yarışı ve kulüp yapılanması üzerinden yoğun tartışmalar yaşayan Fenerbahçe camiasında yeni bir tartışma başlığı açtı. Aykut Kocaman’ın açıklamaları, sadece bugünün değil, kulübün uzun vadeli yol haritasının da yeniden konuşulmasına neden oldu. Bu son cümle, açıklamaların olası etkisine dair bir yorumdur.

Genç Fenerbahçelilere özel çağrı

Aykut Kocaman açıklamalarında özellikle genç taraftarlara da seslendi. Haberde yer alan ifadelerde, genç Fenerbahçelilerin bu sözleri not etmesini istediği ve kulübün büyüklüğünün kolay oluşmadığını vurguladığı aktarıldı.

Bu vurgu, Kocaman’ın mesajını yalnızca anlık bir moral cümlesi olmaktan çıkarıp kulübün tarihsel kimliğiyle ilişkilendiren bir çıkışa dönüştürdü. Fenerbahçe’nin geçmişten gelen gücüne dikkat çeken bu yaklaşım, taraftar nezdinde geleceğe dönük umut dilini yeniden güçlendirdi. Bu değerlendirme, haberde yer alan sözlerden çıkarılan editoryal bir yorumdur.

Fenerbahçe’de gelecek tartışmaları yeniden hız kazandı

Aykut Kocaman’ın sözleri, Fenerbahçe’de yalnızca saha sonuçlarının değil, kulübün gelecek vizyonunun da gündemde kalacağını gösterdi. Özellikle camianın içinden gelen bir ismin, kulübün önümüzdeki 20 yılına ilişkin bu kadar net ve iddialı konuşması, açıklamaları daha da dikkat çekici hale getirdi.

Sarı lacivertli ekipte sportif yapılanma, teknik gelecek ve şampiyonluk beklentileri tartışılırken, Aykut Kocaman’ın bu çıkışı taraftarın hafızasında yer edecek mesajlardan biri olarak öne çıktı.

Farklı yayın organlarında yer alan ilk bilgilere göre olayın Ayşel Çalık Ortaokulu’nda meydana geldiği belirtilirken, yaralıların bulunduğu yönünde bilgiler paylaşıldı. Bazı kaynaklar bir öğrencinin yaralandığını bildirirken, bazı yayınlarda yaralı sayısına ilişkin netleşmemiş ve birbiriyle çelişen ifadeler yer aldı. Bu nedenle resmi makamların açıklaması bekleniyor.

Olayın ardından okul çevresine çok sayıda ambulans ve polis ekibi yönlendirildi. Bazı haberlerde okul önünde arbede yaşandığı ve güvenlik önlemlerinin artırıldığı bilgisi paylaşıldı. Yetkililerden gelecek açıklamalar, olayın nasıl yaşandığı ve yaralı sayısına ilişkin tabloyu netleştirecek.

Gelişme sıcaklığını korurken, şu ana kadar erişilebilen haberlerde olayın nedeni, saldırının faili ve kesin bilanço konusunda net ve ortak bir resmi açıklama yer almıyor. Bu yüzden haber diliyle en doğru çerçeve, olayın “ilk bilgiler” kapsamında takip edildiğini belirtmek oluyor.

MEF Üniversitesi tarafından paylaşılan taziye mesajında, Prof. Dr. Ali Rıza Çınar’a Allah’tan rahmet; ailesine, öğrencilerine, çalışma arkadaşlarına ve üniversite camiasına sabır ve başsağlığı dilendi.

Akademi ve hukuk dünyasında önemli bir yere sahip olan Prof. Dr. Ali Rıza Çınar’ın vefatı, başta öğrencileri ve meslektaşları olmak üzere çok sayıda kişiyi derin üzüntüye sevk etti.

Prof. Dr. Ali Rıza Çınar kimdir?

26 bin 673 sağlık personeli alımı için karar daha önce duyurulmuştu

2026 yılında istihdam edilmesi planlanan 26 bin 673 sözleşmeli sağlık personeline ilişkin çerçeve, 21 Ekim 2025 tarihli karar sonrası kamuoyunda netleşmişti. Paylaşılan bilgilere göre bu alım, sağlık hizmetlerinde personel ihtiyacının karşılanması ve hizmet kapasitesinin güçlendirilmesi amacıyla planlandı. Özellikle yataklı tedavi kurumları başta olmak üzere farklı sağlık birimlerinde görevlendirme yapılacağı belirtiliyor.

Sağlık Bakanlığı personel alımı hangi kadroları kapsıyor?

Yansıyan dağılıma göre alımın çok büyük bölümü hekim kadrolarına ayrılmış durumda. Buna göre 3 bin 652 tabip ve 22 bin 983 uzman tabip istihdamı öngörülüyor. Ayrıca sınırlı sayıda sağlık memuru, ebe, hemşire, diyetisyen ve sağlık teknikeri kadrolarının da planlamada yer aldığı aktarılıyor. Bu tablo, özellikle uzman hekim açığının kapatılmasına dönük güçlü bir kadro yapılanmasına işaret ediyor.

Personel alımı nerelerde yapılacak?

Mevcut bilgilere göre sözleşmeli personelin; acil sağlık hizmetleri, ilçe sağlık müdürlükleri, toplum sağlığı merkezleri, sağlık evleri ve yataklı tedavi kurumlarında görevlendirilmesi bekleniyor. En büyük payın ise hastaneler ve yataklı tedavi hizmetlerinde olması dikkat çekiyor. Bu durum, sahadaki yoğun ihtiyacın öncelikle hastane hizmetlerinde karşılanacağı yorumlarını güçlendiriyor.

26 bin 673 personel alımı başvuruları başladı mı?

Adayların en çok merak ettiği soru bu. Mevcut haberler ve erişilebilen kaynaklara göre 15 Nisan 2026 itibarıyla resmi başvuru takvimi henüz ilan edilmiş değil. Yani başvuruların başladığına dair Sağlık Bakanlığı veya ÖSYM tarafından yayımlanmış resmi bir tercih kılavuzu şu an için görünmüyor. Bu nedenle adayların özellikle ÖSYM ve Sağlık Bakanlığı duyurularını doğrudan takip etmesi gerekiyor.

Başvuru kılavuzu yayımlandığında süreç nasıl işleyecek?

Geçmiş alım süreçleri dikkate alındığında, sözleşmeli sağlık personeli alımlarında gözler genellikle ÖSYM tarafından yayımlanan tercih kılavuzuna çevriliyor. Başvuru şartları, KPSS puan türü, özel koşullar, kadro bazlı nitelikler ve tercih tarihleri bu kılavuzla birlikte kesinleşiyor. Bu nedenle alım ilanının esas belirleyici aşaması, resmi tercih kılavuzunun yayımlanması olacak. Şimdilik adayların elindeki en net veri, toplam kontenjan ve genel kadro çerçevesi. Bu cümle, mevcut kaynaklara dayanılarak yapılan bir değerlendirmedir.

Sağlık Bakanlığı 2026 personel alımı için beklenti neden yüksek?

26 bin 673 kişilik alım, sağlık alanında son dönemin en dikkat çeken istihdam başlıklarından biri olarak öne çıkıyor. Hem yeni mezun adaylar hem de önceki dönemlerde tercih yapamayan sağlık çalışanları, bu sürecin açıklanacak takvimle hız kazanmasını bekliyor. Alımın büyüklüğü nedeniyle hem branş bazlı rekabetin hem de tercih döneminde aday yoğunluğunun yüksek olması bekleniyor.

Gözler şimdi Sağlık Bakanlığı ve ÖSYM duyurularında

Özetle, 26 bin 673 sözleşmeli sağlık personeli alımı için planlama kamuoyuna yansımış durumda, ancak başvuru tarihleri ve resmi tercih süreci henüz netleşmiş değil. Adaylar açısından bundan sonraki kritik eşik, Sağlık Bakanlığı ve ÖSYM tarafından yayımlanacak resmi kılavuz olacak. Takvim açıklandığında, hangi branşa kaç kontenjan ayrıldığı ve başvuruların hangi tarihler arasında yapılacağı da kesinleşecek.

Bugüne kadar yapılan birçok çalışmada yaşam süresinin kalıtılabilirliği genellikle yüzde 20-25 bandında, bazı geniş soy ağacı analizlerinde ise yüzde 10’un altında tahmin ediliyordu. Yeni çalışma ise bu düşük oranların önemli bir bölümünün yöntemsel sınırlamalardan kaynaklandığını öne sürüyor. Araştırma ekibi, özellikle kazalar, enfeksiyon hastalıkları ve diğer dışsal ölüm nedenlerinin genetik etkiyi perdelediğini savunuyor.

Çalışmanın başyazarı Ben Shenhar ve ekibi, İsveç ile Danimarka’daki büyük ikiz veri tabanlarını inceledi. Araştırmanın dikkat çeken yönlerinden biri, yalnızca birlikte büyüyen ikizlerle yetinmemesi oldu. Ekip, bu alanda ilk kez birlikte büyümemiş ikizlere ait verileri de değerlendirmeye kattı. Böylece genetik miras ile çevresel koşulların etkisi daha net ayrıştırılmaya çalışıldı.

Araştırmacılar bununla da kalmadı. Tarihsel veri setlerinde ölüm nedenleri her zaman kayıtlı olmadığı için, matematiksel modeller ve “sanal ikiz” simülasyonları kullanılarak dışsal ölümlerin etkisi filtrelendi. Elde edilen sonuç, genetik katkının önceki tahminlerin çok üzerinde olabileceğini gösterdi. AAAS tarafından paylaşılan özet bilgiye göre dışsal ölümler hesaba katıldığında yaşam süresinin kalıtılabilirliği kabaca yüzde 50’ye, bazı analizlerde ise yaklaşık yüzde 55 düzeyine çıkıyor.

Çalışmada öne çıkan en çarpıcı başlıklardan biri de demans oldu. Bulgulara göre 80 yaşına kadar demansa bağlı ölüm riskinin kalıtılabilirliği yaklaşık yüzde 70’e ulaşıyor. Bu oran, aynı analizlerde kanser ve kardiyovasküler hastalıklara kıyasla daha yüksek bir genetik etkiye işaret ediyor. Araştırmacılar, yaşa ve ölüm nedenine göre genetik katkının değişebildiğini de vurguluyor.

Bu sonuçlar, “genler kaderdir” gibi kaba bir sonuca kapı açmıyor. Araştırmacılar da yaşam süresinin yalnızca kalıtsal özelliklerle açıklanamayacağını, kalan büyük bölümde yaşam tarzı, çevre ve rastlantısal biyolojik süreçlerin etkili olduğunu belirtiyor. Reuters’a konuşan Shenhar, çalışmanın amacının uzun yaşamı etkileyen unsurları “genetik” ve “geri kalan her şey” olarak daha doğru ayırmak olduğunu söyledi.

Yine de çalışma, yaşlanma biyolojisi açısından yeni bir kapıyı aralıyor. Çünkü genetik etkinin sanıldığından güçlü çıkması, uzun yaşamla ilişkili genlerin saptanabileceği yönündeki beklentiyi artırıyor. Bilim insanlarına göre bu durum, yaşlanma mekanizmalarının çözülmesi, poligenik risk skorlarının geliştirilmesi ve kişiselleştirilmiş tıp uygulamalarının güçlenmesi açısından önemli sonuçlar doğurabilir. Science’ta çalışmaya eşlik eden değerlendirmede de bu bulguların yaşlanma araştırmaları için ciddi sonuçlar taşıdığı vurgulandı.

Araştırmanın kıymeti, yaşam süresi tartışmasını siyah-beyaz bir denklem olmaktan çıkarmasında yatıyor. İnsan ömrü ne yalnızca sağlıklı alışkanlıkların ödülü ne de bütünüyle genetik piyango. Ama görünen o ki, hangi genlerle dünyaya geldiğimiz, sandığımızdan çok daha büyük bir rol oynuyor. Bu da önümüzdeki yıllarda tıbbın yalnızca “nasıl yaşadığımıza” değil, “hangi biyolojik mirasla yaşlandığımıza” da daha dikkatle bakacağı anlamına geliyor.

TUS sonuçları nereden öğrenilir?

2026 TUS 1. dönem sonuçları, ÖSYM’nin resmi sonuç sistemi üzerinden sorgulanıyor. Adaylar, sonuç ekranına giriş yaptıktan sonra puan bilgilerine ve sınav sonuç belgelerine ulaşabiliyor. ÖSYM’nin açıklamasında erişimin 15 Nisan 2026 saat 10.00 itibarıyla başladığı belirtildi.

2026 TUS 1. dönem sonuçları neden önemli?

TUS, tıp fakültesi mezunlarının uzmanlık eğitimine geçişinde belirleyici sınavlardan biri olarak öne çıkıyor. Bu nedenle açıklanan sonuçlar yalnızca puan bilgisini değil, aynı zamanda adayların tercih ve kariyer planlamasını da doğrudan etkiliyor. 2026 sınav takviminde TUS 1. dönem sınav tarihi 15 Mart, sonuç tarihi ise 15 Nisan olarak yer almıştı.

ÖSYM duyurusunda hangi ayrıntılar yer aldı?

ÖSYM, 2026-TUS 1. Dönem ile birlikte 2026-STS Tıp Doktorluğu 1. Dönem sınav sonuçlarının da aynı gün açıklandığını bildirdi. Kurumun resmi açıklamasında, adayların sonuçlara internet üzerinden bireysel şifreleriyle erişebileceği vurgulandı.

TUS sonuçlarından sonra süreç nasıl işleyecek?

Sonuçların ilan edilmesiyle birlikte adayların gözü şimdi tercih ve yerleştirme takvimine çevrildi. Sonuç belgesini görüntüleyen adaylar, puan durumlarına göre bir sonraki aşamayı planlamaya başladı. Uzmanlık hedefi olan hekimler için bu açıklama, yeni dönemin en kritik eşiklerinden biri olarak görülüyor. Bu paragraftaki “tercih ve yerleştirme bekleniyor” ifadesi, TUS sonuç açıklamasının doğal sonraki adımına dair bir çıkarımdır.

Edinilen bilgiye göre, merhum İsmail Kotan için cenaze programı da netleşti. Kotan’ın cenazesinin bugün ikindi namazının ardından Sincan Mahallesi’nde bulunan aile kabristanlığında defnedileceği belirtildi.

Yaşanan vefat haberi sonrası yakınları, akrabaları ve mahalle halkı derin üzüntü yaşadı. İsmail Kotan’ın vefatı, Arsin ve çevresinde sevenlerini yasa boğdu.

Merhuma Allah’tan rahmet, ailesine, yakınlarına ve tüm sevenlerine sabır ve başsağlığı diliyoruz.

Henüz hayatının baharında yaşamını yitiren Çağla Savaş’ın vefatı, kentte büyük üzüntüye neden oldu. Paylaşımda, bu acı kaybın yalnızca ailesini değil, tüm Zonguldak halkını derinden etkilediği vurgulandı.

Tahsin Erdem, mesajının devamında genç kıza Allah’tan rahmet, başta anne ve babası olmak üzere ailesine, okul arkadaşlarına, sevenlerine ve tüm Zonguldak halkına başsağlığı diledi.

Çağla Savaş’ın vefat haberi, sosyal medyada da kısa sürede geniş yankı uyandırdı. Çok sayıda vatandaş, taziye mesajları paylaşarak acılı aileye destek verdi.

Edinilen bilgilere göre, yolun karşısına geçmeye çalışan genç kıza cadde üzerinde ilerleyen bir otomobil çarptı. Çarpmanın etkisiyle genç kız metrelerce savrularak yere düştü.

Kazayı gören çevredeki vatandaşlar hızla olay yerine koşarak yaralıya ilk müdahaleyi yaptı. Durumun 112 Acil Sağlık ekiplerine bildirilmesi üzerine bölgeye kısa sürede ambulans sevk edildi.

Olay yerine ulaşan sağlık ekipleri, ağır yaralanan genç kıza ilk müdahaleyi olay yerinde gerçekleştirdi. Ardından ambulansla hastaneye kaldırılan genç kızın tedavi altına alındığı öğrenildi.

Hastaneden edinilen bilgilere göre genç kızın sağlık durumunun ciddiyetini koruduğu ve yoğun bakım ünitesinde entübe edilerek tedavisinin sürdüğü bildirildi.

Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.

Son yıllarda hem tarama programlarının yaygınlaşması hem de ailelerin bilinçlenmesiyle SMA hastalığı daha fazla konuşuluyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi, Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, özellikle erken belirti ve tanının hayati önem taşıdığını vurguluyor:
“Bugün artık SMA hastalığında erken tanı, hastalığın seyrini değiştirebiliyor. Ancak belirtiler gözden kaçarsa tablo ağırlaşabiliyor.”

SMA Hastalığı nedir?

SMA hastalığı (Spinal Müsküler Atrofi), omurilikteki hareket sinir hücrelerini etkileyen genetik bir kas hastalığıdır.

Bu hastalıkta, kasları çalıştıran motor nöronlar hasar görür. Sonuç olarak:

• Kaslarda güçsüzlük

• Hareket kısıtlılığı

• Zamanla kas erimesi

• İleri vakalarda solunum problemleri

görülebilir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’a göre, SMA hastalığı doğuştan gelen genetik bir bozukluktur ve SMN1 genindeki eksiklik nedeniyle ortaya çıkar. “Kasın kendisi sağlamdır, sorun kası çalıştıran sinirdedir” diyerek hastalığın mekanizmasını sade bir dille anlatıyor.

SMA hastalığı tiplerine göre farklı şiddette seyreder. Bazı bebeklerde ilk aylarda ağır tablo görülürken, bazı çocuklarda belirtiler daha geç ortaya çıkabilir.

En sinsi belirtiler

SMA hastalığı çoğu zaman sessiz başlar. Aileler ilk etapta fark etmeyebilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler:

• Baş kontrolünde gecikme

• Emme ve yutma güçlüğü

• Yaşıtlarına göre daha az hareket

• Kol ve bacaklarda gevşeklik

• Sık solunum yolu enfeksiyonu

• Oturamama ya da yürüyememe

Prof. Dr. Kafadar, “Bebek çok sakin diye sevinen aileler oluyor. Oysa aşırı hareketsizlik bazen SMA hastalığı belirtisi olabilir” uyarısında bulunuyor.

Özellikle bacaklarda güçsüzlük ön plandadır. Bazı vakalarda dilde titreme bile görülebilir. Bu belirtiler erken dönemde yakalanırsa, tedavi seçenekleri daha etkili olabilir.

Kimler risk altında?

SMA hastalığı kalıtsal bir hastalıktır.

Risk grupları şunlardır:

• Anne ve babanın taşıyıcı olduğu bebekler

• Akraba evliliği bulunan aileler

• Ailesinde SMA öyküsü olanlar

Türkiye’de taşıyıcılık oranının yaklaşık 1/40–1/50 civarında olduğu belirtilmektedir. Bu da toplumda azımsanmayacak bir genetik risk bulunduğunu gösterir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “Anne ve baba sağlıklı olabilir. Taşıyıcı olduklarını bilmeyebilirler. Bu nedenle evlilik öncesi ve gebelik öncesi taramalar çok önemlidir” diyor.

Neden artıyor?

Son yıllarda “SMA hastalığı artıyor mu?” sorusu sıkça soruluyor.

Uzmanlara göre artışın birkaç nedeni var:

• Yenidoğan tarama programlarının yaygınlaşması

• Genetik testlere erişimin artması

• Toplumsal farkındalığın yükselmesi

• Akraba evliliklerinin devam etmesi

Prof. Dr. Kafadar, “Eskiden tanı alamayan vakalar vardı. Bugün erken tarama sayesinde SMA hastalığını daha erken yakalayabiliyoruz” diyerek görünürdeki artışın tanı kapasitesiyle ilişkili olduğunu vurguluyor.

Ayrıca son yıllarda geliştirilen gen tedavileri ve yeni ilaç seçenekleri de hastalığın daha fazla gündeme gelmesine yol açtı.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir çocuk nörolojisi uzmanına başvurulmalı:

• Bebek başını 3–4 ayda tutamıyorsa

• 6–7 ayda desteksiz oturamıyorsa

• 1 yaşında yürümeye başlamamışsa

• Kol ve bacaklarda belirgin güçsüzlük varsa

• Emme ve beslenme problemi sürüyorsa

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “SMA hastalığında erken tanı hayat kurtarır. Gecikme kas kaybını artırabilir” diyerek aileleri uyarıyor.

Bugün SMA hastalığı tedavisi için kullanılan ilaçlar, hastalığın ilerlemesini yavaşlatabiliyor. Bazı vakalarda gen tedavisi uygulanabiliyor. Ancak tedavinin başarısı büyük ölçüde erken teşhise bağlı.

Nasıl korunulur?

SMA hastalığı tamamen önlenebilir bir hastalık değildir. Ancak risk azaltılabilir.

Korunma yolları:

• Evlilik öncesi taşıyıcılık testi

• Gebelik öncesi genetik danışmanlık

• Aile öyküsü varsa ileri genetik testler

• Yenidoğan tarama programlarına katılım

Prof. Dr. Kafadar, “Toplumsal bilinç en güçlü silahtır. Taşıyıcı olduğunuzu bilmek kader değildir, önlem alma fırsatıdır” diyor.

Türkiye’de yenidoğan tarama programlarının genişlemesi sayesinde SMA hastalığı artık daha erken evrede tespit edilebiliyor. Bu da çocukların yaşam kalitesini artırma açısından umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Uzman Uyarısı: Erken Tanı Hayat Değiştiriyor

SMA hastalığı kader değil, geç kalınmış tanı kader olabilir.

Kas kaybı başladıktan sonra geri dönüş sınırlıdır. Bu nedenle belirti, risk, genetik öykü ve erken tarama hayati önemdedir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar son olarak şu mesajı veriyor:
“Her hareketsizlik masum değildir. Aileler gelişim basamaklarını yakından takip etmeli. Şüphe varsa zaman kaybetmeden uzmana başvurulmalı.”

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Çocuk Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada epilepsinin toplumda hâlâ yanlış bilinen yönleri olduğunu vurguladı.

Epilepsi (Sara) Nedir?

Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin ani ve kontrolsüz elektriksel boşalımları sonucu ortaya çıkan, tekrarlayan nöbetlerle karakterize bir hastalıktır. Halk arasında “sara” olarak bilinir.

Prof. Dr. Kafadar’a göre:

“Epilepsi tek bir hastalık değil, birçok farklı nedeni ve türü olan bir beyin hastalıkları grubudur. Her nöbet epilepsi değildir; tanı için nöbetlerin tekrarlayıcı olması gerekir.”

Nöbet Nasıl Ortaya Çıkar?

Beynimiz milyarlarca sinir hücresinin uyumlu çalışmasıyla görev yapar. Ancak bazı durumlarda bu hücreler bir anda aşırı ve düzensiz elektrik sinyali üretir. Sonuç?

• Ani bilinç kaybı

• Kasılmalar

• Sabit bir noktaya dalıp kalma

• Ağızda köpürme

• Kısa süreli hafıza kaybı

• Garip kokular ya da tatlar hissetme

Bazı nöbetler dramatiktir, bazıları ise sadece birkaç saniyelik “donma” şeklinde geçer. Bu nedenle birçok epilepsi vakası uzun süre fark edilmeden devam edebilir.

Çocuklarda Epilepsi Daha mı Farklı?

Prof. Dr. Kafadar, özellikle çocukluk çağında epilepsinin farklı belirtilerle ortaya çıkabileceğini belirtiyor:

“Çocuklarda dalıp gitme, ders sırasında kısa süreli kopmalar, ani sıçramalar ya da sebepsiz düşmeler epilepsi belirtisi olabilir. Ailelerin bu belirtileri hafife almaması gerekir.”

Çocukluk çağı epilepsilerinin bir kısmı yaşla birlikte düzelebilirken, bazı türleri uzun süreli takip gerektirir.

Epilepsinin Nedenleri Neler?

Epilepsi her zaman tek bir nedene bağlı değildir. Olası sebepler arasında:

• Doğum sırasında beyin hasarı

• Genetik yatkınlık

• Beyin enfeksiyonları

• Kafa travmaları

• Beyin tümörleri

• Nedeni bilinmeyen (idiopatik) durumlar

Vakaların önemli bir kısmında ise net bir sebep saptanamayabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Epilepsi tanısında en önemli testlerden biri EEG (Elektroensefalografi)’dir. EEG, beynin elektriksel aktivitesini kaydeder.

Bunun yanında:

• Beyin MR görüntülemesi

• Ayrıntılı nörolojik muayene

• Nöbet öyküsünün detaylı değerlendirilmesi

Tanı sürecinde büyük önem taşır.

Tedavisi Var mı?

Evet. Epilepsi hastalarının büyük bir kısmı düzenli ilaç tedavisiyle nöbetsiz bir yaşam sürebilir.

Prof. Dr. Kafadar’ın altını çizdiği en önemli nokta şu:

“Epilepsi tedavi edilebilir bir hastalıktır. İlaçlar düzenli kullanıldığında hastaların yaklaşık yüzde 70’inde nöbetler tamamen kontrol altına alınabilir.”

Dirençli vakalarda ise:

• Ketojenik diyet

• Vagus sinir stimülasyonu

• Cerrahi tedavi

gibi seçenekler gündeme gelebilir.

Nöbet Anında Ne Yapılmalı?

Toplumda en sık yapılan yanlış, nöbet geçiren kişinin ağzına bir şey koymaya çalışmaktır. Bu son derece tehlikelidir.

Doğru yaklaşım:

✔️ Kişiyi yan yatırmak
✔️ Başını sert bir zeminden korumak
✔️ Süreyi takip etmek
✔️ Nöbet 5 dakikayı aşarsa acil yardım çağırmak

Toplumsal Yanlış Algılar

Epilepsi bulaşıcı değildir.
Ruhsal bir hastalık değildir.
Akıl hastalığı değildir.

Bu hastalık, beynin elektriksel düzeniyle ilgilidir. Doğru tedavi ve takip ile bireyler eğitimlerine, iş hayatlarına ve sosyal yaşamlarına devam edebilir.

Son Söz

Epilepsi korkulacak değil, bilinmesi gereken bir hastalıktır. Bilgi, ön yargının panzehiridir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’ın da ifade ettiği gibi, erken tanı ve düzenli takip hayat kalitesini belirleyen en kritik faktördür.

Beynin elektriği bazen kontrolden çıkabilir. Önemli olan, o dalgayı doğru yönetmektir. ⚡
Epilepsi (Sara Hastalığı) Nedir? Epilepsi Çeşitleri Nelerdir? Epilepsi Neden Olur? Epilepsi Belirtileri Nelerdir? Epilepsi Nasıl Teşhis Edilir? Epilepsi Tedavisi Nasıl Yapılır? Epilepsi Risk Faktörleri Nelerdir? Epilepsi öldürür mü? Epilepsi nasıl anlaşılır? Epilepsi geçer mi? Stres epilepsiyi etkiler mi? Epilepsi nöbeti uyurken olur mu? Epilepsi nöbeti geçirdikten sonra kişi neler hisseder? Anksiyete epilepsiye neden olur mu?

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Asuman İnan, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada özellikle yaz aylarında artan vakalara dikkat çekti.

Prof. Dr. İnan, “Salmonella en sık gıdalar yoluyla bulaşır. Çiğ veya iyi pişmemiş tavuk, yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri ve iyi yıkanmamış sebzeler risk taşır” dedi.

🧫 Salmonella Nedir?

Salmonella, bağırsak sistemini etkileyen bir bakteri grubudur. Halk arasında çoğu zaman “gıda zehirlenmesi” olarak bilinen tabloya neden olur. Ancak her gıda zehirlenmesi Salmonella değildir.

Uzmanlara göre bakteri, uygun sıcaklıkta hızla çoğalır ve özellikle hijyen kurallarına uyulmayan mutfaklarda kolayca yayılır.

⚠️ Salmonella Belirtileri Nelerdir?

Prof. Dr. İnan’ın verdiği bilgilere göre belirtiler genellikle bakterinin alınmasından 6–72 saat sonra ortaya çıkıyor:

• Yüksek ateş

• Sulu veya kanlı ishal

• Karın ağrısı ve kramp

• Bulantı ve kusma

• Halsizlik

Çoğu vaka 4–7 gün içinde düzeliyor. Ancak bağışıklık sistemi zayıf kişilerde enfeksiyon kana karışabiliyor ve ciddi sonuçlar doğurabiliyor.

🚨 Kimler Risk Altında?

Uzman isim özellikle şu grupları uyardı:

• Bebekler

• 65 yaş üstü bireyler

• Hamileler

• Kronik hastalığı olanlar

• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler

Bu kişilerde tablo daha ağır seyredebilir ve hastane tedavisi gerekebilir.

🛡 Nasıl Korunmalı?

Prof. Dr. İnan’a göre korunmanın temel anahtarı mutfak hijyeni:

• Çiğ et ve sebzeler ayrı kesme tahtasında hazırlanmalı

• Tavuk ve et iyice pişirilmeli

• Eller en az 20 saniye sabunla yıkanmalı

• Soğuk zincir korunmalı

“Salmonella gözle görülmez, tadı değişmez. Bu nedenle en güçlü silahımız temizliktir” uyarısında bulundu.

📌 Uzmandan Net Mesaj

Salmonella hafife alınacak bir enfeksiyon değil. Basit görünen bir ishal tablosu bazı gruplarda hayati risk oluşturabiliyor. Uzmanlar özellikle yaz aylarında açıkta satılan ve iyi muhafaza edilmeyen gıdalara karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Uzmanların ortak mesajı

“Mucize aramayın.
Bilimsel önlemlerle ve sağlıklı yaşamla riskleri azaltın.”

Kanser riskini tamamen sıfırlamak mümkün olmasa da, bu 12 başlıkla risk belirgin biçimde azaltılabiliyor.

Uzmanlara göre kanserden korunma bir günde değil, bir yaşam tarzıyla mümkün. İşte bilimsel kanıtlarla desteklenen 12 altın kural: