Meryem Göka’nın ICAPP Kadın Kolları Başkanlığına seçilmesiyle birlikte, Asya kıtasında siyasi partiler arasında kadın temsiline dayalı iş birliğinin daha da güçlenmesi bekleniyor. Yeni dönemde partiler arası temasların artırılması, ortak çalışma alanlarının genişletilmesi ve bölgesel meselelerde daha güçlü bir istişare zemini oluşturulması hedefleniyor.

Uluslararası ölçekte geniş bir siyasi ağa sahip olan ICAPP, farklı ülkelerden siyasi yapıları diyalog temelinde bir araya getirerek ortak anlayış ve çok taraflı iş birliği kültürünü geliştirmeyi amaçlıyor. Bu kapsamda Kadın Kolları Başkanlığı görevi, özellikle kadınların siyasi süreçlerdeki görünürlüğünün artırılması ve ülkeler arası deneyim paylaşımının güçlendirilmesi bakımından ayrı bir önem taşıyor.

Göka’nın bu göreve seçilmesi, Türkiye’nin çok taraflı siyasi platformlarda üstlendiği rolü pekiştiren bir adım olarak öne çıkarken, kadın odaklı uluslararası siyasi diplomaside de yeni bir dönemin kapısını aralıyor.

İddialar, Can Holding soruşturması kapsamında Dernek Başkanı Remzi Sanver’in tutuklanmasının ardından gündeme geldi. Bazı yayınlarda, yapılamayan genel kurul nedeniyle mahkeme tarafından derneğe geçici kayyım atandığı öne sürüldü. Dernek yönetimi ise bu iddiaların doğru olmadığını belirterek, ortada kayyım atanmasını gerektirecek hukuki bir durum bulunmadığını savundu.

Yapılan açıklamada, bir dernek üyesinin mahkemeye başvurusunun yalnızca genel kurulun toplantıya çağrılması talebini içerdiği, kayyım atanmasına ilişkin herhangi bir talebin söz konusu olmadığı ifade edildi. Yönetim Kurulu, bu başvurunun kamuoyunda farklı yansıtıldığını ve dernek yönetiminde hukuki bir boşluk bulunduğu yönündeki yorumların gerçeği yansıtmadığını kaydetti.

Dernek açıklamasında, Başkan Remzi Sanver’in tutukluluk halinin geçici bir tedbir niteliğinde olduğu, medeni haklarını kullanma ehliyetinin ise kısıtlanmadığı vurgulandı. Bu nedenle, Türk Medeni Kanunu ile dernek tüzüğünün ilgili hükümlerinin “başkanlık makamı boşaldı” şeklinde yorumlanmasının hukuken mümkün olmadığı belirtildi.

Açıklamanın sonunda, Hür ve Kabul Edilmiş Masonlar Derneği’ne kayyım atandığına ilişkin haberlerin tamamen asılsız olduğu belirtilirken, Dernek Başkanı, Yönetim Kurulu ve diğer organların görevlerine devam ettiği, bu görevlerin sürdürülmesi önünde herhangi bir hukuki engel bulunmadığı ifade edildi.

Yavuz Atalay, açıklamasında Uganda halkını bu söylemlerden ayrı tuttuklarını vurgulayarak, tepkinin doğrudan açıklamaları yapan isme yönelik olduğunu ifade etti. Atalay, “Uganda halkını, bu hadsiz ve gerçeklikten kopuk açıklamaları yapan kişiden ayrı tutuyoruz. Afrika’nın kadim kültürüne ve insan onuruna yakışmayan bu ifadeleri kesin bir dille reddediyoruz” dedi.

Dernek, Uganda’da yürütülmesi planlanan tüm yardım faaliyetlerinin de süresiz olarak durdurulduğunu açıkladı. Kararın yalnızca bir tepki değil, aynı zamanda insan onuruna ve uluslararası saygı ilkelerine bağlılığın bir göstergesi olduğu belirtildi. Açıklamada, “Söz konusu kişinin Türkiye’ye yönelik haddini aşan söylemleri karşısında, Uganda’da planladığımız tüm yardım faaliyetlerini süresiz olarak askıya alma kararı aldık” ifadelerine yer verildi.

Afrika’nın Renkleri Derneği Başkanı Atalay, sahada birlikte çalıştıkları diğer sivil toplum kuruluşlarının da benzer bir tavır ortaya koymasını beklediklerini belirtti. Bu tür sorumsuz açıklamaların karşılıksız kalmaması gerektiğini ifade eden Atalay, insani yardım kuruluşlarının ortak bir duruş sergilemesinin önemli olduğunu kaydetti.

Açıklamada ayrıca Türkiye’nin Afrika’daki stratejik iş birliklerine de değinildi. Türkiye’nin Somali ile yürüttüğü projelere dikkat çekilen metinde, Somali’den çıkarılması planlanan gaz nedeniyle bazı Ugandalı yöneticilerde rahatsızlık oluştuğu ve bu durumun talihsiz açıklamalara yansıdığı öne sürüldü.

Dernek Başkanı Atalay, Türkiye’de eğitim gören Ugandalı öğrencilerle ilgili de özel bir vurgu yaptı. Atalay, bu öğrencilerin Türkiye’nin misafiri olduğunu belirterek, yaşanabilecek herhangi bir olumsuzlukta yanlarında olacaklarını söyledi. Açıklamada, “Türkiye’de eğitim görmeye devam eden Ugandalı öğrenciler bizim misafirimizdir. Misafirlerimizi bu durumdan ayrı tutuyor, yaşayacakları en ufak bir problemde yanlarında olacağımızı özellikle ifade ediyoruz” denildi.

Açıklamanın sonunda ise Uganda ordusu komutanı Muhoozi Kainerugaba’dan Türk halkına açık bir özür beklendiği ifade edildi. Dernek, Türkiye ile Afrika arasındaki dostluk ilişkilerine zarar verebilecek bu tür çıkışların kabul edilemeyeceğini vurguladı.

Ekiplerin olay yerinde yaptığı çalışmaların ardından ağır yaralı olarak araçtan çıkarılan Esra Şentürk ve babasına müdahale edildi. Ancak yapılan tüm müdahalelere rağmen baba ve kızının kurtarılamadığı öğrenildi.

Genç yaşta yaşamını yitiren öğretmen Esra Şentürk’ün vefatı, başta öğrencileri ve eğitim camiası olmak üzere ilçede derin bir üzüntü oluşturdu. Aynı kazada babasının da hayatını kaybetmesi acıyı daha da büyüttü.

Kazayla ilgili inceleme başlatılırken, olayın kesin nedeninin yapılacak teknik değerlendirme sonrası netlik kazanacağı bildirildi.

SBÜ Prof. Dr. Cevdet Erdöl Konferans Salonu’nda düzenlenen kapanış programında, aile kurumunun korunması, sağlıklı toplum yapısının güçlendirilmesi, dijital çağda çocukların karşı karşıya kaldığı riskler, bağımlılıkla mücadele, demografik dönüşüm ve sosyal destek politikaları çok boyutlu şekilde ele alındı. Çalıştayın kapanışında yapılan konuşmalarda, ailenin yalnızca sosyal hayatın değil, aynı zamanda toplum sağlığının ve milli geleceğin taşıyıcı zemini olduğuna dikkat çekildi.

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Kemalettin Aydın, konuşmasında üniversitenin aile, toplum ve sağlık ekseninde yürütülen her yapıcı çalışmaya kapılarını açık tuttuğunu vurgulayarak, SBÜ’nün yalnızca eğitim veren bir kurum değil, aynı zamanda toplumsal meselelerin ortak akılla konuşulduğu güçlü bir ilim ve istişare merkezi olduğunu ifade etti.

Rektör Aydın, üniversitenin sahip olduğu bütün salonları, bilimsel ve toplumsal fayda üreten çalışmalara açtıklarını belirterek, “Üniversitemiz, yalnızca öğrencilerin ders gördüğü bir yapı değil; sivil toplum kuruluşlarının, kamu kurumlarının, düşünce kuruluşlarının, meslek örgütlerinin ve farklı paydaşların bir araya gelerek memleket meselelerini konuşabildiği açık bir ilim kapısıdır. Kongrelerden sempozyumlara, çalıştaylardan panel ve konferanslara kadar milletimizin hayrına olan her yapıcı faaliyete ev sahipliği yapmayı bir sorumluluk olarak görüyoruz” değerlendirmesinde bulundu.

Prof. Dr. Kemalettin Aydın, konuşmasında ayrıca üniversitenin akademik ve idari yapısında kadınların güçlü temsiline dikkat çekti. Kadın emeğinin, kadın aklının ve kadın hassasiyetinin kurumsal niteliği artıran en önemli unsurlardan biri olduğunu vurgulayan Aydın, “Üniversitemizin akademik ve idari kadrolarında kadınların çoğunlukta olması bizim için sadece sayısal bir veri değil, aynı zamanda gurur verici bir kurumsal tablodur. Sağlığı, aileyi, eğitimi ve toplumsal dayanışmayı konuştuğumuz bir zeminde kadınların bilgi, emek ve sorumluluk üstlenen duruşu son derece kıymetlidir” ifadelerini kullandı.

Aydın, aileyi koruma çabasının yalnızca bir sosyal politika başlığı olarak ele alınamayacağını belirterek, sağlık sisteminin sürdürülebilirliği, çocukların güvenli gelişimi, yaşlıların korunması ve toplumsal direnç kapasitesinin artırılması açısından da ailenin merkezi bir yerde durduğunu söyledi. Üniversite olarak bilimsel üretimi sadece laboratuvarlar ve dersliklerle sınırlı görmediklerini dile getiren Aydın, toplumun sorunlarına temas eden, kamu yararını önceleyen ve çözüm önerisi geliştiren her çalışmayı desteklemeye devam edeceklerini kaydetti.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş ise konuşmasında, iki gün süren çalıştay boyunca hocaların, uzmanların ve kurum temsilcilerinin aileyi ilgilendiren meseleleri büyük bir dikkatle ele aldığını söyledi. Sağlıklı ailenin, toplumu koruyan en güçlü zemin olduğunu vurgulayan Göktaş, aile yapısı sağlam olduğunda çocukların daha güvende olacağını, gençlerin riskler karşısında daha dirençli hale geleceğini, yaşlı ve engelli bireylerin ise hayata daha güçlü bağlanacağını ifade etti.

Bakan Göktaş, günümüzde aileyi etkileyen dinamiklerin çeşitlendiğine işaret ederek, yaşlı nüfusun artışı, demografik dönüşüm, bağımlılık, suça sürüklenen çocuklar, aile içi kırılganlıklar ve dijital içerik akışının oluşturduğu baskıların çok yönlü şekilde değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. “Aile ne kadar desteklenirse, toplum da o kadar sağlam kalır” diyen Göktaş, erken farkındalık, etkili danışmanlık ve tedavi sonrası sosyal uyum desteğinin aileyi ayakta tutan temel unsurlar arasında yer aldığını söyledi.

Konuşmasında dijital dünyanın çocuklar üzerindeki etkisine özel bir başlık açan Göktaş, Bakanlık olarak çocuklar ve gençler için daha güvenli bir dijital ortam oluşturmayı önemsediklerini ifade etti. Bu kapsamda, 15 yaş altındaki çocuklara yönelik sosyal medya düzenlemesinin temel çerçevesinin oluşturulduğunu açıklayan Göktaş, sosyal ağ sağlayıcılara ve oyun platformlarına çocukların korunmasını esas alan yeni yükümlülükler getirileceğini söyledi. Düzenlemenin çocukları sansürlemeyi değil, onları korumayı amaçladığını vurgulayan Göktaş, bu konuda uzun süredir çok yönlü bir hazırlık yürütüldüğünü kaydetti.

Bakan Göktaş ayrıca, 2024-2028 dönemini kapsayan Ailenin Korunması ve Güçlendirilmesi Eylem Planı doğrultusunda aileyi merkeze alan hizmetlerin yaygınlaştırıldığını belirtti. Sosyal Risk Haritaları ile ilçe, mahalle ve hane ölçeğinde ailelerin daha yakından takip edildiğini ifade eden Göktaş, özellikle suça sürüklenen çocuklar ve kadına yönelik şiddet alanlarında risklerin yerinde tespit edilerek gerekli tedbirlerin devreye alındığını söyledi.

“Aile Dostu Ekosistem” anlayışıyla çok sayıda projeyi hayata geçirdiklerini belirten Göktaş, aileyi koruyan, kuşaklar arası dayanışmayı güçlendiren ve toplumsal yapıyı tahkim eden politikaların kararlılıkla sürdürüleceğini vurguladı. 2025’in “Aile Yılı” ilan edildiğini hatırlatan Göktaş, 2026-2035 dönemini kapsayan “Aile ve Nüfus 10 Yılı” boyunca da aynı kararlılıkla çalışmalara devam edeceklerini söyledi.

Kapanış programı, aile kurumunun korunmasına yönelik ortak iradenin vurgulanması, kamu-üniversite-sivil toplum iş birliğinin güçlendirilmesi ve sağlıkla aile arasındaki doğrudan ilişkinin yeniden hatırlatılması bakımından dikkat çeken mesajlara sahne oldu. Gülhane Külliyesi’nde gerçekleştirilen çalıştay, aileyi merkeze alan sosyal politikaların bilimsel zeminde tartışıldığı önemli bir buluşma olarak tamamlandı.

Altan’ın cenazesi, otopsi işlemleri için morga kaldırıldı. Acı haberin, Hakkari’nin Yüksekova ilçesinde yaşayan ailesine ulaştığı öğrenildi.

İşlemlerin tamamlanmasının ardından Esma Altan’ın cenazesinin memleketi Yüksekova’da toprağa verileceği belirtildi.

Genç yaşta hayatını kaybeden Esma Altan için yakınları ve sevenleri taziye mesajları paylaşırken, ailesine başsağlığı dilekleri iletildi.

Sığ derinlikte meydana gelen deprem, başta Bursa olmak üzere çevre illerde de hissedildi. İlk bilgilere göre deprem sonrası herhangi bir hasar ya da yaralanma bildirimi yapılmadı. Bölgede yaşayan vatandaşlar kısa süreli panik yaşarken, gelişmeler yakından takip ediliyor.

Uzmanlar, hissedilen depremlerin ardından resmi kurumların açıklamalarının esas alınması gerektiğini vurgularken, Simav ve çevresinin aktif fay hatları nedeniyle zaman zaman benzer sarsıntılarla gündeme geldiği biliniyor. AFAD’ın son deprem kayıtlarında da Kütahya-Simav çevresinde çok sayıda küçük ölçekli hareketlilik yer alıyor.

“The Lancet”te yayımlanan “Elevating spillover prevention at the 2026 UN High-Level Meeting on pandemic prevention, preparedness, and response” başlıklı yorumda, COVID-19’un yıkıcı etkilerinin ardından pandemi hazırlığı konusunun dünya gündeminde öne çıktığı, ancak son dönemde savaşlar, ekonomik baskılar ve başka küresel krizler nedeniyle bu ilginin zayıfladığı belirtildi. Yazıda, mpox ve kuş gribi A(H5N1) gibi tehditlerin ise hâlâ sürdüğüne dikkat çekildi.

Araştırmacılar ve küresel sağlık uzmanları, Eylül 2026’da yapılacak Birleşmiş Milletler Yüksek Düzeyli Toplantısı’nın yeni bir yol haritası için kritik fırsat sunduğunu belirtti. Buna göre siyasi deklarasyonun yalnızca salgına müdahale kapasitesini değil, virüslerin hayvandan insana sıçramasını artıran temel nedenleri de hedef alması gerektiği ifade edildi. Yazıda özellikle ormansızlaşma, vahşi yaşam ticareti, yüksek riskli endüstriyel hayvancılık uygulamaları ve zayıf hayvan sağlığı sistemleri gibi faktörlerin pandemi riskini büyüttüğü vurgulandı.

Lancet’te yer alan çağrıya göre ülkelerin, insan sağlığı, hayvan sağlığı ve çevreyi birlikte ele alan “Tek Sağlık” yaklaşımını daha güçlü biçimde kurumsallaştırması gerekiyor. Uzmanlar ayrıca uluslararası kuruluşlar arasında daha iyi eşgüdüm sağlanması, Dünya Sağlık Örgütü Pandemi Anlaşması’nın siyasi olarak desteklenmesi ve salgın önleme politikaları için kalıcı finansman oluşturulması gerektiğini savunuyor.

Yorum yazısında verilen ana mesaj net: Pandemiler ortaya çıktıktan sonra kriz yönetimi yürütmek, hem daha pahalı hem de daha yıkıcı. Buna karşılık riskli insan-hayvan-temas alanlarını azaltan, doğa tahribatını sınırlayan ve erken önleme kapasitesini güçlendiren politikalar, gelecekteki küresel sağlık krizlerini başlamadan engelleme potansiyeli taşıyor. Uzmanlara göre 2026’daki BM toplantısı, bu anlayışın uluslararası metinlere güçlü biçimde yansıtılması açısından belirleyici olabilir.

Derginin güncel sayısında öne çıkarılan bu değerlendirme, pandemi meselesinin yalnızca hastaneler, aşılar ve acil müdahale planlarıyla sınırlı olmadığını; tarımdan çevre politikalarına, hayvan sağlığından küresel yönetişime kadar uzanan geniş bir alanın artık doğrudan halk sağlığı başlığı altında ele alınması gerektiğini bir kez daha ortaya koydu.

İddiaya göre Rize’de yaşandığı belirtilen olayda, genç bir kadın sevgilisinin askere gitmesi halinde uzun süre ayrı kalacaklarını düşünerek dikkat çeken bir adım attı. Genç kadının, sevgilisinin bedelli askerlik ücretini kendi cebinden ödediği ileri sürüldü.

Kısa sürede çevrede yayılan olay, sosyal medyada da geniş yankı buldu. Konuyla ilgili yapılan paylaşımlarda birçok kullanıcı yaşananları “aşkın geldiği son nokta” şeklinde yorumlarken, bazıları ise durumu esprili ifadelerle değerlendirdi.

İddiaya göre genç kadın, yakın çevresine “Ayrılığa dayanamam, çözümü böyle buldum” sözleriyle düşüncesini anlattı. Bu ifade sosyal medya kullanıcıları arasında da en çok paylaşılan cümlelerden biri oldu.

Rize’de konuşulan olayla ilgili resmi bir açıklama bulunmazken, paylaşılan anlatımın doğruluğu bağımsız kaynaklarca teyit edilmiş değil. Buna rağmen hikâye, sosyal medyada ilginç ve sıra dışı olaylar arasında yerini aldı.

Kentte kulaktan kulağa yayılan bu iddia, bir yandan şaşkınlık oluştururken diğer yandan sosyal medyada mizahi içeriklerin çoğalmasına neden oldu. Olayın gerçek olup olmadığı netlik kazanmazken, bedelli askerlik ve ilişkiler üzerinden yapılan yorumlar dikkat çekti.

Muhoozi Kainerugaba’nın Türkiye paylaşımı neden gündem oldu?

Kainerugaba’nın en çok tepki çeken paylaşımı, Türkiye’den talep ettiği paranın yanında “o ülkedeki en güzel kadını eş olarak istediğini” söylemesi oldu. Sosyal medyada hızla yayılan bu ifadeler, hem diplomatik dil hem de kadınlara yönelik yaklaşım bakımından sert biçimde eleştirildi. Türkçe haberlerde kullanılan “küstah açıklama” ifadesi ise doğrudan alıntı değil, haberleştirme sırasında kullanılan yorumlayıcı başlık dili olarak öne çıktı. Buna karşılık paylaşımdaki alıntı cümlelerin, Kainerugaba’nın X hesabındaki içerikle örtüştüğü görülüyor.

Uganda Genelkurmay Başkanı Muhoozi Kainerugaba kimdir?

Muhoozi Kainerugaba, Uganda Devlet Başkanı Yoweri Museveni’nin oğlu olarak da biliniyor. Reuters haberlerinde kendisinden Uganda’nın askeri şefi olarak söz edilirken, ülkedeki siyasi denklem içinde etkili bir figür olduğuna dikkat çekiliyor. Bu nedenle Kainerugaba’nın yaptığı açıklamalar yalnızca kişisel sosyal medya çıkışı olarak değil, Uganda yönetimiyle ilişkilendirilerek de takip ediliyor.

Kainerugaba’nın tartışmalı çıkışları ilk kez yaşanmıyor

Muhoozi Kainerugaba, sosyal medya üzerinden yaptığı sıra dışı ve gerilim üreten paylaşımlarla daha önce de uluslararası basında gündeme gelmişti. Reuters’ın önceki haberlerinde de Kainerugaba’nın sert üslubu ve siyasi etkisi dikkat çeken başlıklar arasında yer aldı. Bu son Türkiye paylaşımı da onun sosyal medya üzerinden yürüttüğü tartışmalı iletişim çizgisinin yeni bir örneği olarak değerlendiriliyor.

Türkiye hakkında resmi açıklama var mı?

Şu ana kadar kamuya açık ve güvenilir kaynaklara yansıyan bilgiler içinde, Türkiye makamlarından bu paylaşımlara verilmiş resmi bir yanıt görülemiyor. Buna rağmen sosyal medyada dolaşıma giren mesajlar, “Uganda ordu komutanı Türkiye açıklaması”, “Muhoozi Kainerugaba Türkiye paylaşımı” ve “Uganda komutanı 1 milyar dolar” gibi aramalarda dikkat çekici bir yükselişe yol açtı. Olay, diplomatik nezaket sınırlarını aşan üslubu nedeniyle haber siteleri ve sosyal medya kullanıcıları tarafından yoğun biçimde tartışılıyor.

Çalışmaya göre hava kirliliği, sağlıksız konut koşulları, sosyal eşitsizlik, sağlık hizmetlerine sınırlı erişim ve kamusal kırılganlık gibi faktörler tek başına değil, birlikte etkili oluyor. Araştırma ekibi bu tabloyu “sindemik” etki olarak tanımlıyor. Yani riskler yan yana gelmekle kalmıyor, birbirini büyüterek beynin yaşlanma hızını artırıyor.

Makalenin öne çıkan bulgularından biri, sosyal maruziyetlerle fiziksel maruziyetlerin beyinde farklı alanlarla ilişkili olması. Nature Medicine özetine göre sosyal maruziyetler daha hızlı “işlevsel” beyin yaşlanmasıyla, fiziksel maruziyetler ise daha hızlı “yapısal” beyin yaşlanmasıyla bağlantı gösterdi. Bu da yoksulluk, eşitsizlik ve sosyal baskının yalnızca ruh halini değil, beynin çalışma biçimini de etkileyebileceğine işaret ediyor.

Araştırmanın dikkat çeken bir başka yönü de bu etkilerin bazı durumlarda klinik tanıların etkisini aşması. Nature ve bağlı kurumsal özetlerde, eksposom yükünün hızlanmış beyin yaşlanması riskini 3,3 ila 9,1 kat artırdığı ve bu etkinin bazı klinik tanılardan daha güçlü göründüğü belirtildi. Bulguların farklı örneklemlerde, hem kesitsel hem de boylamsal analizlerde doğrulandığı da aktarıldı.

Araştırma yalnızca bireysel yaşam tarzı önerileriyle yetinmenin neden yetersiz kalabileceğini de ortaya koyuyor. Uzmanlara göre beyin sağlığını korumak için sadece egzersiz, beslenme ve uyku önerileri değil; daha temiz hava, daha adil şehirler, daha iyi konut politikaları ve sağlık hizmetlerine daha eşit erişim de gerekiyor. Çalışma bu nedenle beyin yaşlanmasını sadece tıbbi değil, aynı zamanda toplumsal bir mesele olarak konumlandırıyor. Bu çıkarım, çalışmanın yayımlanan bulguları ve araştırmayı duyuran kurumsal özetlerle uyumlu bir değerlendirme niteliği taşıyor.

Uzmanların verdiği mesaj net: Beyin yaşlanması kader değil. Ancak bireyin yaşadığı mahalle, soluduğu hava, erişebildiği sağlık sistemi ve maruz kaldığı eşitsizlikler, beynin takvim yaşından daha hızlı yaşlanıp yaşlanmayacağını belirleyen görünmez bir yük oluşturabiliyor. 34 ülkelik bu geniş çalışma, sağlıklı yaşlanma tartışmalarında çevre ve sosyal adalet başlıklarının artık merkezde yer alması gerektiğini gösteriyor.

Araştırmaya göre zeaksantin, T hücre reseptörü kompleksini daha kararlı hale getirerek bağışıklık hücrelerinin tümör hücrelerini tanıma ve onlara yanıt verme kapasitesini güçlendiriyor. Bu etki, hücre içi sinyalleşmenin artmasına, sitokin üretiminin yükselmesine ve T hücrelerinin kanser hücrelerini öldürme gücünün belirginleşmesine yol açıyor.

Çalışmanın en dikkat çekici yönlerinden biri, zeaksantinin immünoterapi ile birlikte daha güçlü sonuç vermesi oldu. Fare modellerinde zeaksantin tek başına tümör büyümesini yavaşlatırken, bağışıklık kontrol noktası inhibitörleriyle birlikte kullanıldığında daha kuvvetli anti-tümör yanıt oluşturdu. Laboratuvar deneylerinde de zeaksantin destekli T hücrelerinin melanom, multipl miyelom ve glioblastoma hücrelerine karşı daha etkili olduğu bildirildi.

Bilim insanları, zeaksantinin halihazırda besinlerle alınabilen ve takviye olarak da kullanılan bir molekül olmasının, bu bulguyu daha da önemli hale getirdiğini belirtiyor. Ancak araştırmacılar, mevcut sonuçların henüz insanlarda kanıtlanmış bir tedavi anlamına gelmediğinin altını çiziyor. Şimdilik veriler laboratuvar ve hayvan çalışmalarına dayanıyor; klinik kullanım için insan araştırmalarına ihtiyaç duyuluyor.

Uzmanlara göre bu çalışma, “beslenme immünolojisi” olarak adlandırılan yeni yaklaşımın dikkat çekici örneklerinden biri olabilir. Basit bir besin maddesinin ileri kanser tedavilerini destekleme potansiyeli, gelecekte daha erişilebilir ve düşük maliyetli destekleyici stratejilerin yolunu açabilir. Yine de bugünden “kanser tedavisi bulundu” demek için erken. Şimdilik en doğru cümle şu: Zeaksantin, kanser immünoterapisini güçlendirebilecek umut verici bir aday olarak öne çıktı.

Araştırmaya göre sorun, bağışıklık sisteminin adenovirüse ait bir proteini, kanda doğal olarak bulunan platelet factor 4 (PF4) adlı proteinle karıştırmasından kaynaklanıyor. Bu karışıklık sonrasında oluşan bazı antikorlar trombositleri aktive ediyor ve çok ender durumlarda ciddi pıhtılaşma tablosunu tetikleyebiliyor. Bilim insanları, bu sürecin temelinde “moleküler taklit” olarak bilinen mekanizmanın yer aldığını belirtiyor.

Pandeminin ilk dönemlerinde dikkat çeken bu tablo, tıp literatürüne aşıya bağlı immün trombotik trombositopeni yani VITT olarak geçmişti. İlk olarak adenovirüs tabanlı COVID-19 aşıları sonrası tanımlanan bu durumun, daha sonra bazı doğal adenovirüs enfeksiyonlarının ardından da görülebildiği bildirilmişti. Yeni çalışma, hem aşı sonrası hem de enfeksiyon sonrası gelişen bağışıklık yanıtının ortak bir moleküler zeminde buluştuğunu göstererek, uzun süredir tartışılan soruya güçlü bir açıklama getirdi.

Araştırmacılar, kritik tetikleyicinin adenovirüse ait pVII proteini olduğunu belirledi. Çalışmada ayrıca, bazı kişilerde antikor gelişimi sırasında ortaya çıkan özel bir değişimin bu yanlış tanımayı kolaylaştırabildiği saptandı. Başka bir ifadeyle, bağışıklık sistemi normalde virüse karşı savaşmak üzere oluşturduğu yanıtı, çok nadir vakalarda PF4’e yönelterek tehlikeli bir zinciri başlatabiliyor. Bu bulgu, VITT’nin neden yalnızca çok küçük bir grupta görüldüğünü anlamak açısından da önemli kabul ediliyor.

Bilim insanlarına göre bu keşfin en önemli sonucu, gelecekte daha güvenli aşı tasarımlarının önünü açması. Çünkü artık hangi adenovirüs bileşeninin sorunla ilişkili olabileceği daha net biliniyor. Araştırmacılar, özellikle pVII proteininin değiştirilmesi ya da etkisinin ortadan kaldırılmasıyla, adenovirüs temelli aşıların etkinliği korunurken bu çok nadir yan etki riskinin daha da azaltılabileceğini değerlendiriyor.

Uzmanlar bir noktaya özellikle dikkat çekiyor: Bu tablo son derece nadir görülüyor. Yeni çalışma, aşıların genel yararını tartışmaya açmaktan çok, nadir ama ciddi bir yan etkinin nedenini çözerek tıbbi güvenliği daha da ileri taşıyacak bir adım olarak görülüyor. Bu nedenle çalışma, yalnızca COVID-19 aşıları açısından değil, gelecekte geliştirilecek adenovirüs tabanlı diğer aşı ve tedaviler için de kritik bir bilimsel eşik olarak değerlendiriliyor.

Sosyal medyada art arda yapılan mizahi paylaşımlar sonrası Google’da “Güneysu Selamet Köyü Fatma teyze” aramalarında dikkat çekici artış yaşandığı ifade edildi. Çok sayıda kişinin, paylaşımları gerçek sanarak köye nasıl ulaşılacağını, Selamet Köyü’nün nerede olduğunu ve Fatma teyzeye nasıl erişilebileceğini araştırdığı öne sürüldü.

İnternette başlayan bu dalga, kısa sürede sosyal medya şakasını adeta dijital bir köy efsanesine dönüştürdü. Bazı kullanıcıların paylaşımları tamamen mizah olarak değerlendirdiği, bazılarının ise anlatılanları gerçek sanarak detaylı bilgi aradığı görülüyor. Böylece espri niyetiyle başlayan içerikler, zamanla ciddi aramalara da kapı aralamış oldu.

Köy sakinlerinin anlatımlarına göre, son günlerde Selamet Köyü’ne yönelik merakta artış dikkat çekiyor. Ancak ortada doğrulanmış bir “şifacılık merkezi”nden çok, sosyal medyanın büyüttüğü mizahi bir gündem bulunduğu vurgulanıyor. Yani mesele biraz köy haberi, biraz internet şakası, biraz da Karadeniz’e özgü sıcak bir gündem dalgası.

Google aramalarında öne çıkan başlıklar arasında “Fatma teyze kimdir?”, “Selamet Köyü nerede?”, “Fatma teyze gerçekten ziyaretçi kabul ediyor mu?” gibi sorular yer alırken, bu tablo sosyal medyada üretilen mizahın bazen gerçek hayatta da karşılık bulabildiğini gösterdi.

Sonuç olarak “Şifacı Fatma Teyze” başlığı etrafında büyüyen ilginin, büyük ölçüde mizah içerikli paylaşımlardan beslendiği anlaşılıyor. Yani ortada hem tebessüm ettiren bir internet hikâyesi hem de sosyal medyanın gündem üretme hızını gösteren dikkat çekici bir örnek var. Kısacası bu kez Google’da trend olan sadece bir isim değil, mizahın kendisi oldu.

Paylaşımda, “Atatürk Eğitim Fakültesi Özel Eğitim Bölümü öğrencilerimizden Ahmet Ali Gencer’i kaybettik. Sevgili öğrencimize Allah’tan rahmet, ailesi, yakınları ve arkadaşlarına başsağlığı dileriz. Başımız sağ olsun” ifadelerine yer verildi.

Üniversite camiasını yasa boğan vefat haberi, sosyal medyada da çok sayıda kullanıcı tarafından taziye mesajlarıyla karşılandı.

Açıklanan bilgilere göre özellikle Konak, Karşıyaka ve Bayraklı gibi yoğun nüfuslu ilçelerde uzun süreli kesintiler dikkat çekiyor. Konak’ta Alsancak ve Umurbey mahallelerinde sabah saatlerinde başlayacak kesintinin 17.00’ye kadar sürebileceği belirtilirken, Karşıyaka’da Donanmacı ve Bahçelievler mahallelerinde de saatler süren enerji kesintisi planlanıyor. Bayraklı’da ise Adalet, Cengizhan ve Alpaslan mahalleleri gün içinde kesintiden etkilenecek bölgeler arasında yer alıyor.

Buca ve Bornova’da da vatandaşların dikkatli olması isteniyor. Buca’da Seyhan Mahallesi başta olmak üzere bazı bölgelerde gece saatlerine uzanan kısa süreli kesintiler öngörülürken, Bornova’da Egemenlik ve Kemalpaşa mahallelerinde 14.00 ile 18.00 saatleri arasında elektrik verilemeyeceği aktarıldı. Çiğli’de Küçük Çiğli ve Balatçık mahalleleri, Gaziemir’de ise Aktepe Mahallesi planlı çalışmalar nedeniyle kesintiden etkilenecek.

Kesinti listesinde kırsal ilçeler de yer aldı. Bayındır, Bergama, Kiraz, Kınık ve Ödemiş’te daha geniş alanları kapsayan planlı elektrik kesintileri uygulanacağı bildirildi. Özellikle Kiraz’da bazı mahallelerde sabah başlayacak kesintilerin akşamüstüne kadar sürebileceği, Ödemiş’te ise bazı bölgelerde elektriğin 17.00’ye kadar verilemeyeceği kaydedildi. Urla’da Atatürk, İskele, Kalabak ve Yenice mahalleleri ile Torbalı’da Fevzi Çakmak ve Tulum mahalleleri de kesinti programına dahil edildi.

Yetkililer, elektrik kesintisi yaşanacak bölgelerde oturan vatandaşların elektronik cihazlarını korumaya alması, günlük planlarını açıklanan saat aralıklarına göre yapması ve özellikle buzdolabı, modem, kombi gibi cihazlar için tedbirli olması gerektiğini vurguladı. Planlı bakım ve altyapı yenileme çalışmalarının tamamlanmasının ardından enerji akışının kademeli olarak normale dönmesi bekleniyor.

Araştırmacılar çalışmayı meyve sinekleri üzerinde yürüttü. Elde edilen sonuçlar, tümörün vücutta bazı sinyaller göndererek beyindeki iştah düzenini bozabildiğini gösterdi. Bu bozulma ilk aşamada genel iştahsızlık şeklinde değil, özellikle protein açısından zengin besinlere karşı ilgisizlik şeklinde ortaya çıktı. Yani canlı daha her şeyi yemeyi bırakmadan önce, proteinden uzaklaşmaya başladı.

Bilim insanları, bu değişimin daha sonra görülen kilo kaybı, kas erimesi ve organlarda zayıflama gibi ağır belirtilerden önce geldiğini bildirdi. Araştırmada, bu süreci tetikleyen mekanizma baskılandığında protein tüketiminin toparlandığı, buna bağlı olarak kilo kaybı ve ölüm riskinin de azaldığı görüldü.

Kaşeksi özellikle ileri evre kanserlerde görülen, sıradan zayıflamadan çok daha ağır bir tablo olarak tanımlanıyor. Kişi sadece kilo vermiyor; kas gücünü kaybediyor, halsizleşiyor ve tedaviye dayanıklılığı da düşebiliyor. Harvard ekibinin çalışması, bu tablonun başlangıcında beslenme tercihindeki küçük değişimlerin sanılandan daha önemli olabileceğini düşündürüyor.

Araştırmacılar, meyve sineğinde saptanan sistemdeki temel biyolojik parçaların insanlarda da karşılıklarının bulunduğunu belirtiyor. Ayrıca kanser kaşeksisi yaşayan bazı hastalarda etten tiksinme, iltihaplanma ve insülin dengesizliği gibi benzer bulguların görülmesi, bu sonucun insan sağlığı açısından da dikkat çekici olabileceğine işaret ediyor. Ancak uzmanlar, bunun henüz doğrudan insanlarda kanıtlanmış bir tanı ölçütü olmadığını, bulguların şu aşamada deneysel modelden geldiğini özellikle vurguluyor.

Bu nedenle çalışma, “protein yemek istememek kanser belirtisidir” gibi kesin bir sonuç vermiyor. Ama kanser hastalarında ortaya çıkan protein isteksizliğinin, ciddiye alınması gereken erken bir biyolojik uyarı olabileceğini güçlü biçimde gündeme taşıyor. Gelecekte yapılacak insan çalışmaları, doktorların kaşeksiyi daha erken fark etmesine ve yeni tedavi yollarının geliştirilmesine kapı aralayabilir.

Araştırmanın merkezinde, hücre zarında geçici kabarmalar oluşturan “bleb” adı verilen yapılar bulunuyor. Ekip, kuş embriyolarındaki primer germ hücrelerini ve farklı insan kanser hücrelerini inceleyerek, her iki hücre tipinin de damar dışına çıkarken bu zar çıkıntılarından yararlandığını gösterdi. Başka bir ifadeyle, ileride sperm ya da yumurta hücresine dönüşecek gelişimsel hücrelerle metastatik kanser hücreleri, biyolojik amaçları tamamen farklı olsa da, damar duvarını aşmak için benzer bir fiziksel hareket düzeni kullanıyor.

Bilim insanlarına göre asıl çarpıcı nokta, bu ortaklığın yalnızca yüzeysel bir benzerlik olmaması. Çalışma, “kanser metastazı tamamen rastgele ortaya çıkan bir hücresel sapma mı?” sorusuna yeni bir pencere açıyor. Bulgular, kanser hücrelerinin, organizmanın çok erken gelişim evrelerinde kullanılan eski ve temel bir hücre hareket programını yeniden devreye sokuyor olabileceğine işaret ediyor. Bu bakış, metastazı sadece saldırgan bir bozulma olarak değil, bedenin kendi biyolojik yazılımının kötüye kullanılması olarak da okumaya imkân tanıyor. Bu yorum, çalışmanın verilerinden çıkarılan bilimsel bir çerçeve niteliğinde.

Araştırma aynı zamanda tedavi açısından kritik bir ayrımı da ortaya koydu. Her iki hücre tipi de bleb kullansa da, bu yapıyı tetikleyen kalsiyum sinyali aynı değil. Kyushu Üniversitesi’nin açıklamasına göre primer germ hücrelerinde bleb oluşumu, hücre içi depolardan kalsiyum salan IP3 reseptörü üzerinden düzenlenirken; kanser hücrelerinde süreç daha çok hücre dışından kalsiyum girişine dayanan SOCE mekanizmasına bağlı görünüyor. Yani araç ortak, ama kontak anahtarı farklı.

Bu ayrımın önemi büyük. Çünkü metastazı durdurmaya yönelik gelecekteki ilaç stratejileri, teorik olarak kanser hücrelerinin kullandığı kalsiyum devresini hedef alıp normal gelişimsel hücre işlevlerini daha az etkileyebilir. Üniversitenin değerlendirmesinde de bu bulgunun, metastazı baskılamaya dönük yeni tedavi stratejilerine kapı aralayabileceği, ancak şimdilik bunun temel bilim düzeyinde bir keşif olduğu vurgulanıyor. Yani henüz “metastazı durduran ilaç bulundu” demek için erken; fakat metastazın en kritik evrelerinden birine ait mekanik haritanın daha net çizildiği söylenebilir.

Çalışmanın yazarları arasında Mizuki Morita, Manami Morimoto, Junichi Ikenouchi, Bertrand Pain, Yuji Atsuta, Yoshiki Hayashi, Takayuki Teramoto ve Daisuke Saito yer alıyor. Araştırma, Kyushu Üniversitesi ile Fransa’daki INSERM bağlantılı iş birliklerini de içeren disiplinlerarası bir zeminde yürütüldü. Bu yönüyle çalışma, gelişim biyolojisi ile kanser biyolojisini aynı masada buluşturarak metastaz araştırmalarında yeni bir kavramsal hat çiziyor.

Gaziantep’te Psikolog Pınar Erkmen Yüksekten Düşerek Hayatını Kaybetti

Gaziantep’te psikolog Pınar Erkmen’in hayatını kaybetmesi büyük üzüntüye neden oldu. Şehitkamil ilçesine bağlı Değirmiçem Mahallesi’nde meydana gelen olayda, yüksekten düştüğü belirlenen genç kadın ağır yaralı olarak bulundu.

Çevredeki vatandaşların ihbarı üzerine olay yerine sağlık ve polis ekipleri sevk edildi. İlk müdahalesi olay yerinde yapılan Pınar Erkmen, 112 Acil Sağlık ekipleri tarafından ambulansla hastaneye kaldırıldı. Ancak hastanede yapılan tüm müdahalelere rağmen kurtarılamadı.

Psikolog olduğu öğrenilen Pınar Erkmen’in vefat haberi, ailesi, yakın çevresi ve kentte onu tanıyanlar arasında derin üzüntü oluşturdu. Genç yaşta hayatını kaybeden Erkmen’in cansız bedeni, adli işlemlerin ardından toprağa verildi.

Olayın ardından başlatılan incelemede, ölümün kesin nedeninin belirlenmesi için soruşturmanın sürdüğü öğrenildi. Yetkililerin olayın tüm yönlerini değerlendirdiği belirtildi.

Pınar Erkmen’in Ölümü Gaziantep’te Üzüntü Yarattı

Gaziantep’te psikoloji alanında bilinen isimlerden biri olan Pınar Erkmen’in ölümü, kentte geniş yankı uyandırdı. Sosyal çevresinde sevilen bir isim olduğu belirtilen Erkmen’in ani kaybı, sevenlerini yasa boğdu.

Şehitkamil’de yaşanan olay sonrası genç psikoloğun cenazesi, gerçekleştirilen işlemlerin ardından yakınlarının gözyaşları arasında son yolculuğuna uğurlandı.

Yürütülen soruşturma kapsamında şüphelilerin göçmen kaçakçılığı, uyuşturucu ticareti, nitelikli hırsızlık, resmi belgede sahtecilik ve silah kaçakçılığı gibi çeşitli suçlara karıştığı tespit edildi. Operasyonların bir ayağında ise Trabzon’da tefecilere yönelik çalışma gerçekleştirildi.

Yakalanan 83 şüpheliden 49’u tutuklanırken, 23 kişi adli kontrol şartıyla serbest bırakıldı. Geriye kalan şüphelilerle ilgili adli işlemlerin sürdüğü öğrenildi.

Güvenlik güçlerinin organize suç örgütlerine karşı yürüttüğü operasyonların kararlılıkla devam edeceği belirtildi.

Edinilen bilgilere göre, yolun karşısına geçmeye çalışan genç kıza cadde üzerinde ilerleyen bir otomobil çarptı. Çarpmanın etkisiyle genç kız metrelerce savrularak yere düştü.

Kazayı gören çevredeki vatandaşlar hızla olay yerine koşarak yaralıya ilk müdahaleyi yaptı. Durumun 112 Acil Sağlık ekiplerine bildirilmesi üzerine bölgeye kısa sürede ambulans sevk edildi.

Olay yerine ulaşan sağlık ekipleri, ağır yaralanan genç kıza ilk müdahaleyi olay yerinde gerçekleştirdi. Ardından ambulansla hastaneye kaldırılan genç kızın tedavi altına alındığı öğrenildi.

Hastaneden edinilen bilgilere göre genç kızın sağlık durumunun ciddiyetini koruduğu ve yoğun bakım ünitesinde entübe edilerek tedavisinin sürdüğü bildirildi.

Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.

Son yıllarda hem tarama programlarının yaygınlaşması hem de ailelerin bilinçlenmesiyle SMA hastalığı daha fazla konuşuluyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi, Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, özellikle erken belirti ve tanının hayati önem taşıdığını vurguluyor:
“Bugün artık SMA hastalığında erken tanı, hastalığın seyrini değiştirebiliyor. Ancak belirtiler gözden kaçarsa tablo ağırlaşabiliyor.”

SMA Hastalığı nedir?

SMA hastalığı (Spinal Müsküler Atrofi), omurilikteki hareket sinir hücrelerini etkileyen genetik bir kas hastalığıdır.

Bu hastalıkta, kasları çalıştıran motor nöronlar hasar görür. Sonuç olarak:

• Kaslarda güçsüzlük

• Hareket kısıtlılığı

• Zamanla kas erimesi

• İleri vakalarda solunum problemleri

görülebilir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’a göre, SMA hastalığı doğuştan gelen genetik bir bozukluktur ve SMN1 genindeki eksiklik nedeniyle ortaya çıkar. “Kasın kendisi sağlamdır, sorun kası çalıştıran sinirdedir” diyerek hastalığın mekanizmasını sade bir dille anlatıyor.

SMA hastalığı tiplerine göre farklı şiddette seyreder. Bazı bebeklerde ilk aylarda ağır tablo görülürken, bazı çocuklarda belirtiler daha geç ortaya çıkabilir.

En sinsi belirtiler

SMA hastalığı çoğu zaman sessiz başlar. Aileler ilk etapta fark etmeyebilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler:

• Baş kontrolünde gecikme

• Emme ve yutma güçlüğü

• Yaşıtlarına göre daha az hareket

• Kol ve bacaklarda gevşeklik

• Sık solunum yolu enfeksiyonu

• Oturamama ya da yürüyememe

Prof. Dr. Kafadar, “Bebek çok sakin diye sevinen aileler oluyor. Oysa aşırı hareketsizlik bazen SMA hastalığı belirtisi olabilir” uyarısında bulunuyor.

Özellikle bacaklarda güçsüzlük ön plandadır. Bazı vakalarda dilde titreme bile görülebilir. Bu belirtiler erken dönemde yakalanırsa, tedavi seçenekleri daha etkili olabilir.

Kimler risk altında?

SMA hastalığı kalıtsal bir hastalıktır.

Risk grupları şunlardır:

• Anne ve babanın taşıyıcı olduğu bebekler

• Akraba evliliği bulunan aileler

• Ailesinde SMA öyküsü olanlar

Türkiye’de taşıyıcılık oranının yaklaşık 1/40–1/50 civarında olduğu belirtilmektedir. Bu da toplumda azımsanmayacak bir genetik risk bulunduğunu gösterir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “Anne ve baba sağlıklı olabilir. Taşıyıcı olduklarını bilmeyebilirler. Bu nedenle evlilik öncesi ve gebelik öncesi taramalar çok önemlidir” diyor.

Neden artıyor?

Son yıllarda “SMA hastalığı artıyor mu?” sorusu sıkça soruluyor.

Uzmanlara göre artışın birkaç nedeni var:

• Yenidoğan tarama programlarının yaygınlaşması

• Genetik testlere erişimin artması

• Toplumsal farkındalığın yükselmesi

• Akraba evliliklerinin devam etmesi

Prof. Dr. Kafadar, “Eskiden tanı alamayan vakalar vardı. Bugün erken tarama sayesinde SMA hastalığını daha erken yakalayabiliyoruz” diyerek görünürdeki artışın tanı kapasitesiyle ilişkili olduğunu vurguluyor.

Ayrıca son yıllarda geliştirilen gen tedavileri ve yeni ilaç seçenekleri de hastalığın daha fazla gündeme gelmesine yol açtı.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir çocuk nörolojisi uzmanına başvurulmalı:

• Bebek başını 3–4 ayda tutamıyorsa

• 6–7 ayda desteksiz oturamıyorsa

• 1 yaşında yürümeye başlamamışsa

• Kol ve bacaklarda belirgin güçsüzlük varsa

• Emme ve beslenme problemi sürüyorsa

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “SMA hastalığında erken tanı hayat kurtarır. Gecikme kas kaybını artırabilir” diyerek aileleri uyarıyor.

Bugün SMA hastalığı tedavisi için kullanılan ilaçlar, hastalığın ilerlemesini yavaşlatabiliyor. Bazı vakalarda gen tedavisi uygulanabiliyor. Ancak tedavinin başarısı büyük ölçüde erken teşhise bağlı.

Nasıl korunulur?

SMA hastalığı tamamen önlenebilir bir hastalık değildir. Ancak risk azaltılabilir.

Korunma yolları:

• Evlilik öncesi taşıyıcılık testi

• Gebelik öncesi genetik danışmanlık

• Aile öyküsü varsa ileri genetik testler

• Yenidoğan tarama programlarına katılım

Prof. Dr. Kafadar, “Toplumsal bilinç en güçlü silahtır. Taşıyıcı olduğunuzu bilmek kader değildir, önlem alma fırsatıdır” diyor.

Türkiye’de yenidoğan tarama programlarının genişlemesi sayesinde SMA hastalığı artık daha erken evrede tespit edilebiliyor. Bu da çocukların yaşam kalitesini artırma açısından umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Uzman Uyarısı: Erken Tanı Hayat Değiştiriyor

SMA hastalığı kader değil, geç kalınmış tanı kader olabilir.

Kas kaybı başladıktan sonra geri dönüş sınırlıdır. Bu nedenle belirti, risk, genetik öykü ve erken tarama hayati önemdedir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar son olarak şu mesajı veriyor:
“Her hareketsizlik masum değildir. Aileler gelişim basamaklarını yakından takip etmeli. Şüphe varsa zaman kaybetmeden uzmana başvurulmalı.”

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Çocuk Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada epilepsinin toplumda hâlâ yanlış bilinen yönleri olduğunu vurguladı.

Epilepsi (Sara) Nedir?

Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin ani ve kontrolsüz elektriksel boşalımları sonucu ortaya çıkan, tekrarlayan nöbetlerle karakterize bir hastalıktır. Halk arasında “sara” olarak bilinir.

Prof. Dr. Kafadar’a göre:

“Epilepsi tek bir hastalık değil, birçok farklı nedeni ve türü olan bir beyin hastalıkları grubudur. Her nöbet epilepsi değildir; tanı için nöbetlerin tekrarlayıcı olması gerekir.”

Nöbet Nasıl Ortaya Çıkar?

Beynimiz milyarlarca sinir hücresinin uyumlu çalışmasıyla görev yapar. Ancak bazı durumlarda bu hücreler bir anda aşırı ve düzensiz elektrik sinyali üretir. Sonuç?

• Ani bilinç kaybı

• Kasılmalar

• Sabit bir noktaya dalıp kalma

• Ağızda köpürme

• Kısa süreli hafıza kaybı

• Garip kokular ya da tatlar hissetme

Bazı nöbetler dramatiktir, bazıları ise sadece birkaç saniyelik “donma” şeklinde geçer. Bu nedenle birçok epilepsi vakası uzun süre fark edilmeden devam edebilir.

Çocuklarda Epilepsi Daha mı Farklı?

Prof. Dr. Kafadar, özellikle çocukluk çağında epilepsinin farklı belirtilerle ortaya çıkabileceğini belirtiyor:

“Çocuklarda dalıp gitme, ders sırasında kısa süreli kopmalar, ani sıçramalar ya da sebepsiz düşmeler epilepsi belirtisi olabilir. Ailelerin bu belirtileri hafife almaması gerekir.”

Çocukluk çağı epilepsilerinin bir kısmı yaşla birlikte düzelebilirken, bazı türleri uzun süreli takip gerektirir.

Epilepsinin Nedenleri Neler?

Epilepsi her zaman tek bir nedene bağlı değildir. Olası sebepler arasında:

• Doğum sırasında beyin hasarı

• Genetik yatkınlık

• Beyin enfeksiyonları

• Kafa travmaları

• Beyin tümörleri

• Nedeni bilinmeyen (idiopatik) durumlar

Vakaların önemli bir kısmında ise net bir sebep saptanamayabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Epilepsi tanısında en önemli testlerden biri EEG (Elektroensefalografi)’dir. EEG, beynin elektriksel aktivitesini kaydeder.

Bunun yanında:

• Beyin MR görüntülemesi

• Ayrıntılı nörolojik muayene

• Nöbet öyküsünün detaylı değerlendirilmesi

Tanı sürecinde büyük önem taşır.

Tedavisi Var mı?

Evet. Epilepsi hastalarının büyük bir kısmı düzenli ilaç tedavisiyle nöbetsiz bir yaşam sürebilir.

Prof. Dr. Kafadar’ın altını çizdiği en önemli nokta şu:

“Epilepsi tedavi edilebilir bir hastalıktır. İlaçlar düzenli kullanıldığında hastaların yaklaşık yüzde 70’inde nöbetler tamamen kontrol altına alınabilir.”

Dirençli vakalarda ise:

• Ketojenik diyet

• Vagus sinir stimülasyonu

• Cerrahi tedavi

gibi seçenekler gündeme gelebilir.

Nöbet Anında Ne Yapılmalı?

Toplumda en sık yapılan yanlış, nöbet geçiren kişinin ağzına bir şey koymaya çalışmaktır. Bu son derece tehlikelidir.

Doğru yaklaşım:

✔️ Kişiyi yan yatırmak
✔️ Başını sert bir zeminden korumak
✔️ Süreyi takip etmek
✔️ Nöbet 5 dakikayı aşarsa acil yardım çağırmak

Toplumsal Yanlış Algılar

Epilepsi bulaşıcı değildir.
Ruhsal bir hastalık değildir.
Akıl hastalığı değildir.

Bu hastalık, beynin elektriksel düzeniyle ilgilidir. Doğru tedavi ve takip ile bireyler eğitimlerine, iş hayatlarına ve sosyal yaşamlarına devam edebilir.

Son Söz

Epilepsi korkulacak değil, bilinmesi gereken bir hastalıktır. Bilgi, ön yargının panzehiridir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’ın da ifade ettiği gibi, erken tanı ve düzenli takip hayat kalitesini belirleyen en kritik faktördür.

Beynin elektriği bazen kontrolden çıkabilir. Önemli olan, o dalgayı doğru yönetmektir. ⚡
Epilepsi (Sara Hastalığı) Nedir? Epilepsi Çeşitleri Nelerdir? Epilepsi Neden Olur? Epilepsi Belirtileri Nelerdir? Epilepsi Nasıl Teşhis Edilir? Epilepsi Tedavisi Nasıl Yapılır? Epilepsi Risk Faktörleri Nelerdir? Epilepsi öldürür mü? Epilepsi nasıl anlaşılır? Epilepsi geçer mi? Stres epilepsiyi etkiler mi? Epilepsi nöbeti uyurken olur mu? Epilepsi nöbeti geçirdikten sonra kişi neler hisseder? Anksiyete epilepsiye neden olur mu?

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Asuman İnan, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada özellikle yaz aylarında artan vakalara dikkat çekti.

Prof. Dr. İnan, “Salmonella en sık gıdalar yoluyla bulaşır. Çiğ veya iyi pişmemiş tavuk, yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri ve iyi yıkanmamış sebzeler risk taşır” dedi.

🧫 Salmonella Nedir?

Salmonella, bağırsak sistemini etkileyen bir bakteri grubudur. Halk arasında çoğu zaman “gıda zehirlenmesi” olarak bilinen tabloya neden olur. Ancak her gıda zehirlenmesi Salmonella değildir.

Uzmanlara göre bakteri, uygun sıcaklıkta hızla çoğalır ve özellikle hijyen kurallarına uyulmayan mutfaklarda kolayca yayılır.

⚠️ Salmonella Belirtileri Nelerdir?

Prof. Dr. İnan’ın verdiği bilgilere göre belirtiler genellikle bakterinin alınmasından 6–72 saat sonra ortaya çıkıyor:

• Yüksek ateş

• Sulu veya kanlı ishal

• Karın ağrısı ve kramp

• Bulantı ve kusma

• Halsizlik

Çoğu vaka 4–7 gün içinde düzeliyor. Ancak bağışıklık sistemi zayıf kişilerde enfeksiyon kana karışabiliyor ve ciddi sonuçlar doğurabiliyor.

🚨 Kimler Risk Altında?

Uzman isim özellikle şu grupları uyardı:

• Bebekler

• 65 yaş üstü bireyler

• Hamileler

• Kronik hastalığı olanlar

• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler

Bu kişilerde tablo daha ağır seyredebilir ve hastane tedavisi gerekebilir.

🛡 Nasıl Korunmalı?

Prof. Dr. İnan’a göre korunmanın temel anahtarı mutfak hijyeni:

• Çiğ et ve sebzeler ayrı kesme tahtasında hazırlanmalı

• Tavuk ve et iyice pişirilmeli

• Eller en az 20 saniye sabunla yıkanmalı

• Soğuk zincir korunmalı

“Salmonella gözle görülmez, tadı değişmez. Bu nedenle en güçlü silahımız temizliktir” uyarısında bulundu.

📌 Uzmandan Net Mesaj

Salmonella hafife alınacak bir enfeksiyon değil. Basit görünen bir ishal tablosu bazı gruplarda hayati risk oluşturabiliyor. Uzmanlar özellikle yaz aylarında açıkta satılan ve iyi muhafaza edilmeyen gıdalara karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Uzmanların ortak mesajı

“Mucize aramayın.
Bilimsel önlemlerle ve sağlıklı yaşamla riskleri azaltın.”

Kanser riskini tamamen sıfırlamak mümkün olmasa da, bu 12 başlıkla risk belirgin biçimde azaltılabiliyor.

Uzmanlara göre kanserden korunma bir günde değil, bir yaşam tarzıyla mümkün. İşte bilimsel kanıtlarla desteklenen 12 altın kural: