15 Temmuz 2016 gecesi, Türkiye yakın tarihinin en kritik dönüm noktalarından biri olarak hafızalara kazındı. Darbe girişimi sırasında tankların sokaklara indiği, savaş uçaklarının şehirlerin üzerinde alçak uçuş yaptığı ve sivillerin hedef alındığı saatlerde milyonlarca vatandaş demokrasiye ve millî iradeye sahip çıkmak için meydanlara çıktı.

O gece yaşananlar yalnızca siyasi tarihin değil, aynı zamanda binlerce insanın hayatına dokunan ortak bir hafızanın da parçası oldu.

Bu hafızayı belgeleyen önemli eserlerden biri ise Prof. Dr. Kemalettin Aydın’ın da yazarları arasında yer aldığı “15 Temmuz 2016 Millî İradenin Zaferi: Araştırma Raporu” oldu.

2017 yılında yayımlanan 301 sayfalık çalışma, darbe girişimini kronolojik gelişmelerin ötesinde; şehitlerin, gazilerin, ailelerin ve tanıkların anlatımlarıyla ele alarak insan odaklı bir bellek çalışması niteliği taşıyor.

Bir Telefon Konuşmasıyla Hafızalara Kazınan Veda

Raporda yer verilen en çarpıcı hikâyelerden biri, henüz 24 yaşındaki Kemal Ekşi’ye ait.

Kısa süre önce askerlik görevini tamamlayan Ekşi, darbe girişimini öğrendiğinde arkadaşlarıyla birlikte Boğaziçi Köprüsü’ne, bugünkü adıyla 15 Temmuz Şehitler Köprüsü’ne gitme kararı aldı.

Yola çıkmadan önce annesini arayan genç şehit, raporda aktarıldığı üzere şu sözleri söyledi:

“Anam, hakkını helal et. Bu senin bildiğin gibi bir iş değil.”

Rapordaki tanıklıklara göre köprüde sivillere ateş açıldığı sırada geri dönmeyen Kemal Ekşi, ilerlemeye devam etti ve açılan ateş sonucu şehit düştü.

Onun hikâyesi, 15 Temmuz gecesinde demokrasi için hayatını ortaya koyan yüzlerce vatandaşın ortak fedakârlığını simgeleyen örneklerden biri olarak kayıtlara geçti.

Sağlık Camiasının Sessiz Fedakârlığı

Araştırma raporu, sağlık çalışanlarının o gece üstlendiği kritik görevi de ayrıntılarıyla ortaya koyuyor.

Raporda yer alan isimlerden Hakan Ünver, eczacı teknisyeni olarak görev yapıyordu. Darbe girişimini öğrendiğinde yanına ilkyardım malzemelerini alarak Ankara Emniyet Müdürlüğü önüne gitti. Burada yaşanan saldırılarda şehit oldu.

Bir başka isim olan Veteriner Hekim Ramazan Konuş ise eşi ve büyük kızıyla birlikte Genelkurmay Başkanlığı önüne yürüdü. Açılan ateş sonucu hayatını kaybederken eşi ve kızı yaralanarak gazi oldu.

Farklı mesleklerden, farklı şehirlerden ve farklı yaşam öykülerinden gelen bu insanlar, aynı gece aynı ortak hedefte buluştu.

Millî iradeyi koruma kararlılığında.

Hastaneler de Mücadelenin Bir Parçasıydı

Raporda yalnızca meydanlarda yaşanan direniş değil, sağlık sisteminin o gece verdiği mücadele de kapsamlı şekilde ele alınıyor.

Silah seslerinin yükseldiği saatlerde sağlık çalışanları görev yerlerine koştu. Acil servisler, ameliyathaneler ve ambulans ekipleri sabaha kadar yaralıları yaşatabilmek için aralıksız çalıştı.

Ambulansların ulaşamadığı bazı noktalarda ise vatandaşlar kendi araçlarını yaralı taşıyan acil müdahale araçlarına dönüştürdü.

Hastaneler, sağlık personeli ve gönüllü vatandaşların koordineli çabası sayesinde çok sayıda yaralı kısa sürede tedavi merkezlerine ulaştırıldı.

Bu yönüyle 15 Temmuz yalnızca meydanlarda verilen bir direniş değil, aynı zamanda toplumsal dayanışmanın en güçlü örneklerinden biri olarak da tarihe geçti.

Ortak Hafızaya Dönüşen İnsan Hikâyeleri

Araştırma raporunda yer alan tanıklıklar, 15 Temmuz’un yalnızca siyasi gelişmelerden ibaret olmadığını ortaya koyuyor.

Bir annenin oğluyla yaptığı son telefon görüşmesi…

İlkyardım çantasını alarak meydanlara koşan bir sağlık çalışanı…

Ailesiyle birlikte demokrasi nöbetine katılan bir veteriner hekim…

Tanımadığı yaralıları kendi aracıyla hastaneye ulaştıran vatandaşlar…

Sabaha kadar ameliyathanelerde görev yapan doktorlar, hemşireler ve sağlık ekipleri…

Bu hikâyelerin tamamı, 15 Temmuz gecesinin ortak hafızasını oluşturan insan manzaralarının parçaları olarak raporda yer buluyor.

Gelecek Nesillere Aktarılan Bir Bellek Çalışması

Prof. Dr. Kemalettin Aydın’ın yazarları arasında bulunduğu “15 Temmuz 2016 Millî İradenin Zaferi: Araştırma Raporu”, darbe girişiminin yalnızca kronolojik gelişimini anlatan bir çalışma olmanın ötesinde; insan hikâyelerini belgeleyen önemli bir araştırma niteliği taşıyor.

Aradan yıllar geçmiş olsa da 15 Temmuz şehitlerinin fedakârlıkları, gazilerin mücadeleleri, sağlık çalışanlarının özverisi ve vatandaşların dayanışması Türkiye’nin ortak hafızasında yaşamaya devam ediyor.

15 Temmuz, millî iradenin silaha boyun eğmediği; demokrasi, birlik ve dayanışmanın toplumun her kesiminde somutlaştığı gecelerden biri olarak tarihteki yerini koruyor.

1. 15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü’nde, vatanımızın bağımsızlığı ve milletimizin iradesi uğruna canlarını feda eden aziz şehitlerimizi rahmetle, kahraman gazilerimizi minnetle anıyoruz.
2. Milletimizin demokrasiye, bağımsızlığa ve millî iradeye sahip çıktığı 15 Temmuz’un yıl dönümünde, şehitlerimizi rahmet ve şükranla, gazilerimizi saygıyla yâd ediyoruz.
3. 15 Temmuz; birlik ve beraberliğimizin, vatan sevgimizin ve millet iradesinin karşısında hiçbir gücün duramayacağının en güçlü göstergesidir. Aziz şehitlerimizi rahmetle anıyoruz.
4. Millî iradeye sahip çıkmak uğruna canlarını ortaya koyan 15 Temmuz şehitlerimizi rahmetle, kahraman gazilerimizi minnet ve saygıyla anıyoruz.
5. 15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü vesilesiyle, milletimizin yazdığı destanı unutmadığımızı ve gelecek nesillere aktarmaya devam edeceğimizi bir kez daha ifade ediyoruz.
6. Vatanımızın birliği, milletimizin huzuru ve demokrasimizin geleceği için mücadele eden tüm kahramanlarımızı saygı, rahmet ve minnetle anıyoruz.
7. 15 Temmuz gecesi ortaya konan cesaret, fedakârlık ve kararlılık; milletimizin bağımsızlık iradesinin tarihe kazınmış en güçlü ifadelerinden biridir.
8. Aziz milletimizin iradesine ve demokrasimize yönelen hain girişime karşı canları pahasına direnen şehitlerimizi rahmetle, gazilerimizi şükranla yâd ediyoruz.
9. 15 Temmuz’un yıl dönümünde, vatan sevgisini canından üstün tutan tüm şehitlerimizi rahmetle, gazilerimizi minnetle anıyor; birlik ve beraberliğimizin daim olmasını diliyoruz.
10. Milletimizin omuz omuza vererek yazdığı 15 Temmuz destanı, bağımsızlığımıza ve millî iradeye olan sarsılmaz bağlılığımızın simgesi olarak daima yaşayacaktır.
11. 15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü’nde, ülkemizin geleceği için canlarını feda eden aziz şehitlerimizi rahmetle, gazilerimizi saygı ve şükranla anıyoruz.
12. Tek millet, tek bayrak, tek vatan ve tek devlet ülküsü etrafında kenetlenen aziz milletimizin 15 Temmuz’da sergilediği destansı mücadeleyi saygıyla yâd ediyoruz.
13. 15 Temmuz; milletimizin bağımsızlık karakterinin, demokrasiye bağlılığının ve vatan sevgisinin tüm dünyaya ilan edildiği tarihî bir dönüm noktasıdır.
14. Millî iradenin üzerinde hiçbir güç tanımayan aziz milletimizin 15 Temmuz’da gösterdiği kahramanlığı unutmayacak, unutturmayacağız.
15. Şehitlerimizin emaneti, gazilerimizin fedakârlığı ve milletimizin kararlılığı; ülkemizin birlik ve beraberlik içinde geleceğe yürümesinin en güçlü teminatıdır.
16. 15 Temmuz gecesi meydanları doldurarak demokrasisine ve vatanına sahip çıkan aziz milletimizi saygıyla selamlıyor; şehitlerimizi rahmetle anıyoruz.
17. Bağımsızlığımız ve millî irademiz uğruna canlarını feda eden kahramanlarımızın aziz hatırası, milletimizin gönlünde sonsuza kadar yaşayacaktır.
18. 15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü vesilesiyle, vatanımızın bütünlüğü ve milletimizin huzuru için mücadele eden tüm kahramanlarımızı minnetle yâd ediyoruz.
19. Milletimizin birlik ve beraberlik içinde gösterdiği kararlı duruş, 15 Temmuz’u demokrasi tarihimizin unutulmaz bir destanına dönüştürmüştür.
20. 15 Temmuz’un yıl dönümünde; aziz şehitlerimizi rahmetle, kahraman gazilerimizi minnet ve şükranla anıyor, milletimizin birlik ve beraberliğinin daim olmasını temenni ediyoruz.

Öğrenci affı komisyondan geçti mi?

Evet. Öğrenci affını da içeren Yükseköğretim Kanunu’nda değişiklik öngören teklif, TBMM Millî Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonu’nda kabul edildi. Düzenleme henüz yasalaşmış değil. Bir sonraki aşamada teklif TBMM Genel Kurulu’nun gündemine gelecek.

Öğrenci affından kimler yararlanabilecek?

Teklifte yer alan düzenlemeye göre aftan yararlanması planlanan gruplar şunlar:

• Yükseköğretim kurumlarıyla ilişiği kesilen ön lisans öğrencileri
• Lisans öğrencileri
• Lisans tamamlama programındaki öğrenciler
• Lisansüstü eğitim gören öğrenciler
• Bir yükseköğretim programını kazandığı hâlde kayıt yaptıramayan adaylar
• Hazırlık sınıfı dâhil çeşitli nedenlerle eğitimine devam edemeyen öğrenciler
• İntörnlük veya uygulamalı eğitim sürecinde eğitimini tamamlayamayan öğrenciler

Kimler kapsam dışında kalacak?

Teklifte bazı istisnalar da yer alıyor. Buna göre;

• Terör suçları nedeniyle işlem görenler,
• Terör örgütleri veya millî güvenliğe karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapılarla bağlantısı nedeniyle ilişiği kesilenler,
• Sahte belge veya sahte diploma nedeniyle kaydı iptal edilenler,

öğrenci affından yararlanamayacak.

Başvurular ne zaman başlayacak?

Başvurular henüz başlamadı.

Komisyonda kabul edilen teklifin önce TBMM Genel Kurulu’nda yasalaşması, ardından Cumhurbaşkanı tarafından onaylanarak Resmî Gazete’de yayımlanması gerekiyor.

Kanunun yürürlüğe girmesinin ardından başvuru süreci üniversiteler tarafından ilan edilecek. Mevcut teklif metnine göre öğrencilerin, düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren belirlenen süre içinde ilişiklerinin kesildiği üniversiteye başvurmaları öngörülüyor.

Son sınıf öğrencileri için ek haklar geliyor

Teklif yalnızca öğrenci affını kapsamıyor.

Azami öğrenim süresini doldurmuş ancak mezun olamayan son sınıf öğrencilerine de başarısız oldukları dersler için ek sınav ve tekrar hakkı verilmesi planlanıyor. Özellikle uygulamalı eğitim ve intörnlük sürecindeki öğrenciler için yeni düzenlemeler öngörülüyor.

Öğrenci affında son durum

Komisyondan geçen düzenleme henüz kesinleşmedi. Gözler şimdi TBMM Genel Kurulu’na çevrildi. Genel Kurulda kabul edilmesi ve Resmî Gazete’de yayımlanmasının ardından başvuru takvimi ile uygulama esaslarının YÖK ve üniversiteler tarafından duyurulması bekleniyor.

Sağ taraf karın ağrısı, en sık araştırılan sağlık şikâyetlerinden biri olmaya devam ediyor. Uzmanlar, ağrının tek başına bir hastalık olmadığını, altta yatan çok farklı sağlık sorunlarının işareti olabileceğini belirtiyor. Bu nedenle özellikle şiddetli, giderek artan veya ateş, kusma ve bayılma gibi belirtilerle birlikte görülen ağrılarda gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulması öneriliyor.[1][2]

Sağ taraf karın ağrısı neden olur?

Karın sağ tarafında karaciğer, safra kesesi, apandis, sağ böbrek ve bağırsakların bir bölümü bulunur. Bu nedenle ağrının nedeni bulunduğu bölgeye göre değişebilir.[2]

En sık görülen nedenler arasında şunlar yer alıyor:

• Gaz ve şişkinlik
• Hazımsızlık (dispepsi)
• Apandisit
• Safra taşları
• Böbrek taşları
• İdrar yolu ve böbrek enfeksiyonları
• İrritabl bağırsak sendromu (IBS)
• İnflamatuvar bağırsak hastalıkları
• Kasık fıtığı

Kadınlarda yumurtlama ağrısı, yumurtalık kisti, endometriozis ve dış gebelik; erkeklerde ise prostat iltihabı veya testis torsiyonu gibi durumlar da sağ tarafta ağrıya neden olabiliyor.[1]

Ağrının yeri önemli ipuçları verebilir

Ağrının tam olarak nerede hissedildiği olası nedeni anlamada yardımcı olabilir.

Sağ üst karın ağrısı daha çok safra kesesi, safra yolları veya karaciğer hastalıklarıyla ilişkilendirilebilir. Özellikle yağlı yemeklerden sonra başlayan ve sağ omuza yayılabilen ağrı safra taşı açısından değerlendirilmelidir.[2]

Sağ alt karın ağrısı ise apandisit açısından dikkatle değerlendirilmesi gereken bir bulgudur. Göbek çevresinde başlayıp zamanla sağ alt karına yerleşen ağrı, iştahsızlık ve bulantıyla birlikte görülebilir.[1][2]

Yan tarafta veya bele yayılan ağrı ise böbrek taşı ya da böbrek enfeksiyonunu düşündürebilir.[2]

Hangi belirtiler acil değerlendirme gerektirir?

Uzmanlar aşağıdaki belirtilerin varlığında vakit kaybetmeden acil tıbbi değerlendirme yapılmasını öneriyor:[1][2]

• Ani başlayan ve çok şiddetli karın ağrısı
• Sürekli kötüleşen ağrı
• Yüksek ateş
• Şiddetli bulantı ve kusma
• Kanlı dışkı veya idrar
• Hamilelik sırasında gelişen karın ağrısı
• Bayılma, bilinç değişikliği veya iç kanama düşündüren belirtiler

Her sağ taraf ağrısı ameliyat anlamına gelmez

Sağ taraftaki karın ağrılarının önemli bir kısmı gaz, hazımsızlık veya geçici bağırsak sorunları gibi ciddi olmayan nedenlerden kaynaklanabilir. Ancak yalnızca ağrının yerine bakılarak kesin tanı koymak mümkün değildir. Gerekli durumlarda fizik muayene, kan testleri, idrar tahlili ve görüntüleme yöntemleri kullanılabilir.[2][3]

Sık Sorulan Sorular

Sağ taraf karın ağrısı her zaman apandisit midir?

Hayır. Gaz sıkışması, safra taşı, böbrek taşı, kas sorunları ve bağırsak hastalıkları da benzer şikâyetlere yol açabilir.[1][2]

Gaz sıkışması sağ tarafta ağrı yapabilir mi?

Evet. Bağırsakta biriken gaz sağ tarafta kramp tarzında ağrı ve şişkinlik oluşturabilir.[1]

Safra taşı ağrısı nasıl hissedilir?

Genellikle sağ üst karında başlar, yağlı yemeklerden sonra ortaya çıkabilir ve sağ omuz veya sırta yayılabilir.[2]

Sağ taraf karın ağrısı ne zaman önemlidir?

Şiddetli, uzun süren veya ateş, kusma, bayılma ya da kanama gibi belirtilerle birlikte görülen ağrılar acil değerlendirilmelidir.[1][2]

Sonuç

Sağ taraf karın ağrısı çok farklı nedenlere bağlı gelişebilen yaygın bir sağlık yakınmasıdır. Basit sindirim sorunlarından cerrahi müdahale gerektirebilecek hastalıklara kadar geniş bir neden yelpazesi bulunduğu için belirtilerin dikkatle değerlendirilmesi önem taşır.

Tek başına ağrının yeri kesin tanı koydurmaz. Özellikle şiddetli veya giderek artan ağrılarda zaman kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurmak, olası ciddi hastalıkların erken tanınmasına yardımcı olabilir.

Kaynaklar

[1] Health, 18 Common Causes of Pain in the Right Side of Your Stomach.

[2] Cleveland Clinic, Right Side Abdominal Pain.

[3] Mayo Clinic, Abdominal Pain - Symptoms and Causes.

Ev sahibi ile kiracı arasında yaşanan kira ödemesi anlaşmazlığı Yargıtay’a taşındı. Milyonlarca kiracıyı yakından ilgilendiren kararda, icra takibi başlatılması veya tahliye tehdidinde bulunulması nedeniyle yapılan fazla ödemelerin hukuki niteliğine dikkat çekildi.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, söz konusu uyuşmazlığın yalnızca icra tehdidi altında ödenen paranın geri alınması olarak değerlendirilemeyeceğini belirtti. Kararda, kira ilişkisi kapsamında hukuki dayanak bulunmadan fazladan tahsil edildiği öne sürülen bedellerin iadesinin ayrıca incelenmesi gerektiği vurgulandı.

Kiracı Her Ay Kirayı Ev Sahibinin Eşine Ödedi

Dosyaya yansıyan bilgilere göre kiracı, 3 Ağustos 2022 tarihinde kiraladığı taşınmazın kira bedelini her ayın 15’inde ev sahibinin eşine ait banka hesabına yatırdı.

Kiracı, ödemelerini düzenli yapmasına rağmen zaman zaman tahliye edilmek ve elektriğinin kesilmesiyle tehdit edildiğini öne sürdü. Ağustos 2024’te ise kira bedelinin ödenmediği iddiasıyla hakkında icra takibi başlatıldığını belirtti.

Ev sahibinin eşinin daha sonra “kiraya veren ben değilim” gerekçesiyle daha önce hesabına gönderilen ödemeleri iade etmek istediği, ancak kiracının bu iadeyi kabul etmediği ifade edildi.

Fazladan Ödediği 9 Bin 822 Lirayı Geri İstedi

İcra takibiyle karşı karşıya kalan kiracı, herhangi bir mağduriyet yaşamamak amacıyla 9 bin 822 lira daha ödeme yaptığını bildirdi.

Kiracı, kira borcu bulunmadığını ve aynı dönem için fazladan ödeme yapmak zorunda kaldığını ileri sürerek ödediği paranın kendisine iade edilmesi talebiyle dava açtı.

İlk Derece Mahkemesi Kiracının Talebini Reddetti

Davayı inceleyen İlk Derece Mahkemesi, kiracının söz konusu ödemeyi ödeme emri kendisine tebliğ edilmeden önce yaptığını belirtti.

Mahkeme, ödeme tarihinde kiracı hakkında kesinleşmiş bir icra takibi bulunmadığı gerekçesiyle iade talebini reddetti. Ayrıca kiracının ev sahibine 18 bin lira vekâlet ücreti ödemesine karar verdi.

Adalet Bakanlığı Kararı Yargıtay’a Taşıdı

İlk Derece Mahkemesinin kararı kesinleştikten sonra Adalet Bakanlığı devreye girdi. Bakanlık, kararın hukuka aykırı olduğu değerlendirmesiyle kanun yararına temyiz başvurusunda bulundu.

Dosyayı inceleyen Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, Adalet Bakanlığının başvurusunu haklı buldu.

Yargıtay: Fazla Kira Bedelinin İadesi İncelenmeli

Yargıtay, uyuşmazlığın kesinleşmiş bir icra takibi kapsamında ve cebri icra tehdidi altında ödenen paranın geri alınmasından ibaret olmadığını bildirdi.

Yüksek Mahkemeye göre davanın temelini, kira ilişkisi kapsamında hukuki bir sebep bulunmadan fazla tahsil edildiği ileri sürülen kira bedellerinin iadesi oluşturuyor.

Bu nedenle kiracının talebinin, fazla kira ödemesi ve sebepsiz zenginleşme hükümleri kapsamında değerlendirilmesi gerektiği belirtildi. İlk Derece Mahkemesinin farklı bir hukuki nitelendirme yaparak davayı reddetmesi doğru bulunmadı.

18 Bin Liralık Vekâlet Ücreti de Hukuka Aykırı Bulundu

Yargıtay kararında yalnızca fazla ödenen kira bedeli değil, kiracının ödemesine karar verilen vekâlet ücreti de değerlendirildi.

Kiracı aleyhine hükmedilen 18 bin liralık vekâlet ücretinin, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’ne uygun olmadığına hükmedildi.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, bu gerekçelerle İlk Derece Mahkemesinin kararını kanun yararına bozdu.

Yargıtay’ın Kira Kararı Kiracılar İçin Ne Anlama Geliyor?

Karar, kira borcu bulunmadığı hâlde icra, tahliye veya benzeri baskılar nedeniyle fazladan ödeme yapan kiracılar açısından önem taşıyor.

Buna göre fazla ödeme iddiası yalnızca “icra tehdidi altında ödeme” başlığıyla sınırlı şekilde değerlendirilemeyecek. Ödemenin geçerli bir hukuki sebebe dayanıp dayanmadığı ve ev sahibinin aynı kira dönemi için birden fazla tahsilat yapıp yapmadığı da incelenecek.

Ancak karar, her kiracının yaptığı fazla ödemeyi otomatik olarak geri alabileceği anlamına gelmiyor. Kiracının kira ödemelerini, banka dekontlarını, yazışmaları, icra belgelerini ve fazladan yapılan ödemeyi somut delillerle ortaya koyması gerekiyor.

Kiracılar Kira Ödemelerinde Nelere Dikkat Etmeli?

Kira ödemelerinin mümkün olduğunca banka üzerinden yapılması ve dekont açıklamasına ödemenin hangi aya ait olduğunun açıkça yazılması önem taşıyor.

Ödeme ev sahibinden farklı bir kişinin hesabına yapılıyorsa bu hesabın ev sahibi tarafından bildirildiğini gösteren sözleşme, mesaj veya yazılı talep saklanmalı.

Kiracıların aynı dönem için ikinci kez ödeme yapmak zorunda kalmaları hâlinde dekont, ödeme emri, ihtarname ve yazışmalar gibi belgeleri muhafaza etmeleri gerekiyor. Uyuşmazlığın niteliğine göre hukuki destek alınması da hak kayıplarının önüne geçebilir.

Yargıtay Kararı Tüm Davaları Otomatik Olarak Bağlar mı?

Yargıtay’ın verdiği karar benzer kira uyuşmazlıklarında yol gösterici nitelik taşıyabilir. Ancak her kira davası, tarafların sözleşmesi, ödeme kayıtları, banka dekontları ve somut olayın özelliklerine göre ayrı ayrı değerlendirilir.

Bu nedenle karar, fazla ödendiği ileri sürülen her kira bedelinin koşulsuz şekilde iade edileceği biçiminde yorumlanmamalıdır.

Paylaşılan CİMER başvurusunda, hastanın Nisan ve Mayıs 2026 tarihleri arasında Çam ve Sakura Şehir Hastanesi Göğüs Cerrahisi Servisi’nde yatarak tedavi gördüğü belirtildi. Hastanın yakını, tedavi sürecinde görev alan hekimlerin, asistanların, hemşirelerin ve diğer sağlık çalışanlarının gösterdiği ilgi nedeniyle teşekkürlerini iletti.

Tedavi sürecindeki insani yaklaşım vurgulandı

Başvuruda, Prof. Dr. Türkan Dübüş’ün liderliğindeki sağlık ekibinin yalnızca tıbbi müdahaleleriyle değil, hasta ve yakınlarına gösterdikleri moral, destek ve insani yaklaşımla da aileyi etkilediği ifade edildi.

Hasta yakını, klinikte görev yapan sağlık çalışanlarının gece gündüz demeden özveriyle çalıştığını belirterek, teşekkür ve takdirlerinin hastane yönetimi ile Sağlık Bakanlığına resmî olarak iletilmesini talep etti.

Prof. Dr. Türkan Dübüş ise sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, “En değerli ödül, hastalarımızın duası ve memnuniyetidir.” ifadelerini kullandı.

Sağlık çalışanlarına teşekkür CİMER’e taşındı

CİMER üzerinden yapılan başvurular arasında sağlık çalışanlarına yönelik teşekkür mesajları da yer alıyor. Vatandaşlar, aldıkları sağlık hizmetinden duydukları memnuniyeti ilgili kurumlara ileterek sağlık ekiplerinin çalışmalarının resmî kayıtlara geçmesini sağlayabiliyor.

Bu başvuru da, sağlık çalışanlarının emeğine yönelik anlamlı bir vefa örneği olarak sosyal medyada ilgi gördü.

26 yaşındaki Güney Afrikalı santrfor; fizik gücü, hava toplarındaki etkinliği ve savunma arkasına yaptığı koşularla öne çıkıyor. Dünya Kupası’nda ülkesinin formasını giyen Makgopa’nın, Erzurumspor’un aradığı güçlü ve hareketli golcü profiline uyduğu belirtiliyor.

Orlando Pirates’in oyuncuyu kolay bırakmak istememesi nedeniyle bonservis pazarlığının dosyanın en kritik başlığı olması bekleniyor. Erzurumspor’un doğrudan satın alma dışında kiralama veya satın alma opsiyonlu formülleri değerlendirebileceği konuşuluyor.

Transfer iddiasıyla ilgili henüz taraflardan resmî açıklama yapılmadı. Evidence Makgopa dosyası şu aşamada yabancı kaynaklarda ortaya çıkan erken bir transfer sinyali olarak öne çıkıyor.

Şehirlerde araç trafiği, sanayi ve enerji üretimi gibi yanma kaynaklarından ortaya çıkan ultra ince hava partiküllerinin, dünya genelinde her yıl yaklaşık 1,99 milyon erken ölümle ilişkili olabileceği bildirildi. Araştırmacılar, bu parçacıkların özellikle kalp ve damar hastalıkları başta olmak üzere bulaşıcı olmayan hastalıklardan kaynaklanan ölümlerin yaklaşık yüzde 5’ine katkıda bulunabileceğini öne sürdü. [1]

Araştırma neyi inceledi?

Çalışma, Almanya’daki Max Planck Kimya Enstitüsü öncülüğünde uluslararası araştırmacılar tarafından yürütüldü ve Cardiovascular Research dergisinde yayımlandı. Araştırmacılar, uydu gözlemleri, yer ölçümleri, arazi kullanım verileri ve makine öğrenmesi yöntemlerini birleştirerek dünya genelinde 1 kilometre çözünürlükte uzun dönem ultra ince partikül maruziyet haritaları oluşturdu. [1]

Daha sonra Avrupa ve Kuzey Amerika’da yapılmış epidemiyolojik kohort çalışmalarının meta analizinden elde edilen ölüm riski verileri bu maruziyet haritalarıyla birleştirildi. Böylece küresel ölçekte olası sağlık yükü hesaplandı. [1]

Ultra ince partiküller neden farklı?

Ultra ince partiküller (UFP), çapı 100 nanometreden küçük parçacıklar olarak tanımlanıyor. Bu parçacıklar, klasik PM2.5 hava kirliliği ölçümlerinden çok daha küçük oldukları için akciğerlerin derin bölgelerine ulaşabiliyor, kana karışabiliyor ve bazı durumlarda burun yoluyla beyne kadar ilerleyebiliyor. [1]

Araştırmacılar, bu özellikleri nedeniyle UFP’lerin yalnızca solunum sistemini değil, kalp-damar sistemi ve diğer organları da etkileyebileceğini belirtiyor. [1]

En büyük risk şehirlerde

Araştırmaya göre UFP kaynaklı erken ölümlerin yaklaşık yüzde 91’i kent ve banliyölerde, bunların da büyük bölümü yoğun nüfuslu şehir merkezlerinde meydana geliyor. Avrupa’da özellikle Güney ve Doğu Avrupa bölgelerinde maruziyet düzeylerinin daha yüksek olduğu bildirildi. [1]

Bilim insanları, trafik yoğunluğu, enerji üretimi ve sanayi faaliyetlerinin bu parçacıkların başlıca kaynakları arasında yer aldığını vurguluyor. [1]

Hava kalitesi standartları değişebilir mi?

Araştırmacılar, yıllık ortalama 5.000 parçacık/cm³ düzeyinde bir hava kalitesi hedefinin benimsenmesi halinde küresel ölçekte UFP ile ilişkili erken ölümlerin yaklaşık yüzde 45 azaltılabileceğini modelledi. Ancak bu değer şu anda uluslararası bağlayıcı bir standart değil ve çalışmanın önerisi niteliğinde bulunuyor. [1]

Bulgular kesin mi?

Hayır. Araştırmacılar, küresel ölüm yükü hesaplamalarının önemli ölçüde epidemiyolojik çalışmaların meta analizi ile atmosfer modellemelerine dayandığını belirtiyor. Avrupa ve Kuzey Amerika dışında uzun dönem ölçüm verilerinin sınırlı olması nedeniyle birçok bölge için model tahminleri kullanıldı. [1]

Bu nedenle çalışma, ultra ince partiküller ile erken ölüm arasında güçlü bir ilişki olduğunu gösterse de tek başına kesin neden-sonuç kanıtı sunmuyor. Bulguların farklı ülkelerde yapılacak yeni uzun dönem çalışmalarla doğrulanması gerekiyor. [1]

Bu sonuç günlük yaşam açısından ne ifade ediyor?

Araştırma, bireylerin günlük yaşamında tek başına yeni bir sağlık önerisi oluşturmasa da şehirlerde hava kirliliğinin yalnızca PM2.5 ile sınırlı değerlendirilmemesi gerektiğine işaret ediyor. Uzmanlara göre özellikle trafik ve yanma kaynaklı ultra ince partiküller, gelecekte hava kalitesi politikalarında daha fazla dikkate alınabilir. [1][2]

Sık Sorulan Sorular

Ultra ince partiküller ile PM2.5 aynı şey mi?

Hayır. Ultra ince partiküller PM2.5’ten çok daha küçüktür ve farklı biyolojik özelliklere sahiptir. [1]

Araştırma insanlarda mı yapıldı?

Doğrudan klinik deney değil; insanlarda yapılmış uzun dönem epidemiyolojik çalışmaların meta analizi ile küresel maruziyet modellemelerinin birlikte değerlendirildiği bir araştırmadır. [1]

Sonuçlar kesin olarak neden-sonuç ilişkisi gösteriyor mu?

Hayır. Bulgular güçlü bir ilişkiye işaret etse de araştırmacılar daha fazla gözlemsel veriye ihtiyaç olduğunu belirtiyor. [1]

Ultra ince partiküller şu anda düzenleniyor mu?

Birçok ülkede PM2.5 ve PM10 için standartlar bulunmasına rağmen ultra ince partiküller için yaygın ve bağlayıcı sınır değerler henüz mevcut değildir. [1][2]

Sonuç

Yeni çalışma, şehir havasındaki ultra ince partiküllerin küresel sağlık üzerindeki etkisinin bugüne kadar tahmin edilenden daha büyük olabileceğini ortaya koyuyor. Özellikle kalp ve damar hastalıkları açısından önemli bir halk sağlığı yüküne dikkat çekiliyor. [1]

Bununla birlikte araştırmanın modelleme ve gözlemsel verilere dayandığı unutulmamalıdır. Bulgular önemli bir bilimsel uyarı niteliği taşısa da, farklı bölgelerde yapılacak yeni çalışmalarla desteklenmesi gerekiyor.

Kaynaklar

[1] Cardiovascular Research, Air quality and health implications of exposure to ultrafine particle pollution.

[2] Max Planck Institute for Chemistry, Air quality and health implications of exposure to ultrafine particle pollution.

Anma programları kapsamında gün boyunca şehitlik ziyaretleri, yürüyüşler, konferanslar ve çeşitli etkinlikler düzenlenirken, gece yarısında okunacak selalarla birlikte şehitler için dualar edilecek. Diyanet’in planlamasına göre uygulama Türkiye genelindeki tüm camilerde eş zamanlı gerçekleştirilecek.

15 Temmuz Selası Ne Zaman Okunacak?

• Tarih: 15 Temmuz’u 16 Temmuz’a bağlayan gece
• Saat: 00.13
• Yer: Türkiye genelindeki camiler
• Amaç: 15 Temmuz şehitlerini anmak ve milli birlik ruhunu yaşatmak.

ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), 14 Temmuz 2026’da gedatolisib (Revtorpyk) adlı ilacı, HR pozitif (hormon reseptörü pozitif), HER2 negatif, PIK3CA mutasyonu bulunmayan, lokal ileri veya metastatik meme kanseri hastalarında kullanım için onayladı. İlaç, fulvestrant ile birlikte, gerektiğinde palbosiklib ile kombinasyon halinde uygulanacak. Onay, daha önce en az bir basamak endokrin tedavi görmüş ve hastalığı ilerlemiş yetişkin hastaları kapsıyor. [1]

Gedatolisib hangi hastalar için geliştirildi?

HR pozitif, HER2 negatif meme kanseri, erişkinlerde görülen meme kanserlerinin en yaygın alt tiplerinden biri olarak kabul ediliyor. Bu hastalarda ilk tedavilerden sonra zaman içinde ilaç direnci gelişebiliyor ve yeni tedavi seçeneklerine ihtiyaç duyuluyor. [1][2]

FDA’nın onayı, özellikle PIK3CA mutasyonu taşımayan hastalara yönelik olması bakımından dikkat çekiyor. Bu hasta grubunda hedefe yönelik tedavi seçenekleri daha sınırlı bulunuyor. [2]

İlaç nasıl etki ediyor?

Gedatolisib, kanser hücrelerinin büyümesini ve tedaviye direnç geliştirmesini destekleyen PI3K/mTOR sinyal yolunu hedefleyen bir ilaçtır. Basit ifadeyle bu yol, bazı tümör hücrelerinin çoğalmasını sağlayan biyolojik “iletişim ağı” olarak düşünülebilir.

İlaç bu sistemi baskılayarak kanser hücrelerinin büyümesini yavaşlatmayı amaçlıyor. [1][2]

FDA onayı hangi çalışmaya dayanıyor?

Onayın temelini, VIKTORIA-1 (NCT05501886) adlı Faz 3, çok merkezli, açık etiketli ve randomize klinik çalışma oluşturdu. Araştırmaya ameliyat edilemeyen lokal ileri veya metastatik HR pozitif, HER2 negatif meme kanseri bulunan 392 yetişkin hasta katıldı. [1]

Katılımcılar üç gruba ayrıldı:

• Gedatolisib + fulvestrant + palbosiklib
• Gedatolisib + fulvestrant
• Sadece fulvestrant

Araştırmada temel değerlendirme ölçütü, hastalığın ilerlemesine kadar geçen süre (progresyonsuz sağkalım) oldu. [1]

Çalışmada hangi sonuçlar elde edildi?

FDA verilerine göre;

• Gedatolisib + fulvestrant + palbosiklib alan hastalarda ortanca progresyonsuz sağkalım 9,3 ay olarak ölçüldü.
• Sadece fulvestrant kullanan grupta bu süre 2 ay oldu. [1]

Gedatolisib ve fulvestrant kombinasyonu uygulanan grupta ise ortanca progresyonsuz sağkalım 7,4 ay olarak bildirildi. [1]

Araştırmada ayrıca tümör küçülme oranlarının da gedatolisib içeren gruplarda belirgin şekilde daha yüksek olduğu açıklandı. [1]

Bununla birlikte, genel sağkalım (overall survival) verilerinin henüz olgunlaşmadığı ve uzun dönem sonuçların takip edilmeye devam ettiği vurgulandı. [1]

Yan etkiler neler?

FDA, ilacın kullanım bilgilerinde özellikle şu risklere dikkat çekti:

• Ağız içinde yaralar (stomatit)
• Deri reaksiyonları
• Kan şekerinde yükselme (hiperglisemi)
• Gebelikte fetüse zarar verme riski [1]

Bu nedenle tedavi sürecinin onkoloji uzmanları tarafından yakından izlenmesi gerekiyor.

Türkiye’de kullanılıyor mu?

Gedatolisib, FDA tarafından ABD’de onaylanmış durumda. İlacın Türkiye’de rutin klinik kullanıma girip girmeyeceği konusunda henüz resmî bir ruhsat veya geri ödeme açıklaması bulunmuyor. Avrupa ve diğer ülkelerdeki düzenleyici süreçler ise devam ediyor. [1][2]

Sık Sorulan Sorular

Gedatolisib kemoterapi mi?

Hayır. Gedatolisib, belirli moleküler hedefleri baskılayan hedefe yönelik bir kanser ilacıdır.

Her meme kanseri hastası bu ilacı kullanabilecek mi?

Hayır. Onay yalnızca belirli özellikleri taşıyan HR pozitif, HER2 negatif ve PIK3CA mutasyonu olmayan ileri evre hastaları kapsıyor. [1]

Tedavi tamamen iyileşme sağlıyor mu?

Hayır. Çalışma, hastalığın ilerlemesini geciktirdiğini gösterdi. Kesin iyileşme sağladığı gösterilmiş değildir. [1]

Türkiye’de erişilebilir mi?

Şu anda Türkiye’de rutin kullanımına ilişkin resmî bir duyuru bulunmuyor.

Sonuç

FDA’nın gedatolisib onayı, özellikle tedavi seçenekleri sınırlı olan belirli ileri evre meme kanseri hastaları için yeni bir hedefe yönelik tedavi alternatifi sunuyor. Klinik çalışma sonuçları hastalığın ilerlemesini anlamlı şekilde geciktirdiğini gösterse de, uzun dönem yaşam süresi üzerindeki etkisinin netleşmesi için takip verilerine ihtiyaç bulunuyor. [1]

Bu nedenle gelişme önemli olmakla birlikte, tedavinin yalnızca uygun hasta grubunda ve uzman onkolog değerlendirmesiyle uygulanması gerekiyor.

Kaynaklar

[1] U.S. Food and Drug Administration (FDA), FDA approves gedatolisib with fulvestrant, with or without palbociclib, for HR-positive, HER2-negative locally advanced or metastatic breast cancer.

[2] The ASCO Post, Gedatolisib Combinations Approved by FDA for HR-Positive/HER2-Negative Breast Cancer.

ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), selpercatinib (Retevmo) adlı hedefe yönelik ilaca, RET gen füzyonu pozitif, lokal ileri veya metastatik solid tümörlerin tedavisinde geleneksel onay verdi. İlaç, hastalığı önceki sistemik tedaviye rağmen ilerleyen veya uygun başka tedavi seçeneği bulunmayan erişkinler ile 2 yaş ve üzerindeki çocuk hastalarda kullanılabilecek.

Selpercatinib hangi hastalar için onay aldı?

Yeni onay, tüm kanser türlerini değil, RET gen füzyonu adı verilen belirli bir genetik değişikliği taşıyan tümörleri kapsıyor. RET gen füzyonu; akciğer kanseri, tiroit kanseri, pankreas kanseri, safra yolu kanseri, kolorektal kanser ve bazı nadir tümörlerde görülebilen bir moleküler değişiklik olarak biliniyor. Bu nedenle ilacın kullanılabilmesi için hastalarda FDA onaylı bir genetik testle RET füzyonunun gösterilmesi gerekiyor. [1]

Hedefe yönelik tedavi nasıl çalışıyor?

Selpercatinib, RET inhibitörü olarak adlandırılan hedefe yönelik bir ilaç sınıfında yer alıyor. RET genindeki anormal sinyalleri baskılayarak kanser hücrelerinin büyümesini ve çoğalmasını yavaşlatmayı amaçlıyor. Klasik kemoterapiden farklı olarak yalnızca belirli genetik değişikliği taşıyan tümörlerde etkili olması bekleniyor. [1]

Tam onay ne anlama geliyor?

FDA, selpercatinibe bu kullanım alanı için 2022 yılında hızlandırılmış onay vermişti. Hızlandırılmış onay sistemi, ciddi hastalıklarda umut vadeden ilaçların daha erken erişime açılmasını sağlıyor ancak daha sonra ilacın klinik yararını doğrulayan ek çalışmaların tamamlanmasını şart koşuyor.

Son açıklamayla birlikte FDA, doğrulayıcı klinik verilerin yeterli bulunmasının ardından ilacın bu endikasyondaki statüsünü geleneksel (tam) onaya yükseltti.

Klinik çalışmalarda hangi sonuçlar elde edildi?

FDA’nın değerlendirmesi, çok merkezli açık etiketli LIBRETTO-001 çalışmasının sonuçlarına ve daha önce RET füzyonlu akciğer ile tiroit kanserlerinden elde edilen destekleyici verilere dayanıyor. Çalışmalarda ilacın farklı RET füzyonlu solid tümörlerde anlamlı tümör yanıtları sağlayabildiği gösterildi. Bu veriler, hızlandırılmış onayın kalıcı hale getirilmesinde etkili oldu.

Yan etkiler neler?

FDA’ya göre selpercatinib tedavisi sırasında görülebilen yaygın yan etkiler arasında:

• Karaciğer enzimlerinde yükselme
• Yüksek tansiyon
• İshal
• Ağız kuruluğu
• Yorgunluk
• Kabızlık
• Karın ağrısı
• Döküntü
• Ödem

yer alıyor. Tedavi süresince karaciğer fonksiyonları ve diğer klinik bulguların düzenli izlenmesi öneriliyor. [1]

Türkiye’de kullanılıyor mu?

Selpercatinib, bazı ülkelerde belirli RET değişikliklerine sahip kanserler için ruhsatlı olarak kullanılıyor. Ancak bu yeni FDA kararı ABD düzenleyici otoritesinin onayını ifade ediyor. İlacın Türkiye’deki ruhsat ve geri ödeme durumu ise ulusal düzenleyici kurumların kararlarına bağlı olarak değerlendiriliyor.

Sık Sorulan Sorular

Selpercatinib kemoterapi mi?

Hayır. Selpercatinib, belirli genetik değişikliği hedefleyen bir hedefe yönelik kanser ilacıdır.

Her kanser hastası bu ilacı kullanabilir mi?

Hayır. Yalnızca RET gen füzyonu pozitif olduğu doğrulanmış ve onay kapsamındaki hastalar için uygundur.

Tedaviye başlamadan önce genetik test gerekli mi?

Evet. İlacın kullanılabilmesi için FDA onaylı bir testle RET gen füzyonunun gösterilmesi gerekiyor. [1]

Bu karar tümörün bulunduğu organdan bağımsız mı?

Evet. Onay, belirli organlardan çok RET gen füzyonu taşıyan solid tümörlere yönelik “tümör agnostik” yaklaşımı destekleyen bir düzenleme niteliği taşıyor. [1]

Sonuç

FDA’nın selpercatinib için verdiği geleneksel onay, kanser tedavisinde genetik temelli kişiselleştirilmiş yaklaşımın önemini güçlendiren gelişmelerden biri olarak değerlendiriliyor.

Bununla birlikte ilaç her kanser hastası için uygun değil. Tedavi kararı; tümörün genetik özellikleri, hastanın genel durumu ve onkoloji ekibinin değerlendirmesi doğrultusunda verilmeli.

Kaynaklar

[1] U.S. Food and Drug Administration (FDA), FDA Grants Traditional Approval to Selpercatinib for Locally Advanced or Metastatic RET Fusion-Positive Solid Tumors.

[2] U.S. Food and Drug Administration (FDA), FDA Approves Selpercatinib for Locally Advanced or Metastatic RET Fusion-Positive Solid Tumors.

[3] LIBRETTO-001 Klinik Çalışması, FDA değerlendirme dosyasında yer alan etkinlik ve güvenlilik verileri.

Geçtiğimiz günlerde taraflar arasında anlaşma sağlandığı yönünde çok sayıda güvenilir haber yayımlanmış, işlemlerin tamamlanması için son prosedürlerin beklendiği belirtilmişti. Beklenen açıklama geldi ve Greenwood artık resmen Fenerbahçe futbolcusu oldu.

24 yaşındaki İngiliz hücum oyuncusu, geçtiğimiz sezon Marsilya formasıyla gösterdiği performansla Avrupa’nın dikkat çeken isimlerinden biri olmuştu. Hücum hattının farklı bölgelerinde görev yapabilen Greenwood’un, özellikle gol katkısı ve bire birdeki etkinliğiyle Fenerbahçe’nin hücum gücüne önemli katkı sağlaması bekleniyor.

Transfer sürecinde Roma, Atletico Madrid ve Suudi Arabistan’dan kulüplerin de oyuncuyla ilgilendiği öne sürülürken, Fenerbahçe’nin yürüttüğü görüşmeler olumlu sonuçlandı ve sarı lacivertliler yarışı kazanan taraf oldu.

Greenwood’un kısa süre içinde İstanbul’da taraftarın önüne çıkması ve takımın sezon öncesi kamp çalışmalarına katılması bekleniyor. Kulübün oyuncunun sözleşme süresi ve mali detaylarına ilişkin ayrıntıları da resmi kanallardan paylaşması bekleniyor.

33 yaşındaki futbolcunun savunma önü, merkez orta saha ve stoper bölgelerinde görev yapabilmesi, onu Türk kulüpleri açısından dikkat çekici bir profil haline getiriyor. Transfer kulislerinde, olası bir ayrılık ihtimaline karşı oyuncunun mali şartlarının ve sözleşme durumunun değerlendirildiği konuşuluyor.

Henüz kulüplerden herhangi bir resmi girişim doğrulanmış değil. Avrupa’daki transfer çevrelerinde dolaşan iddialar daha çok oyuncunun geleceğine ilişkin senaryolar üzerinden şekillenirken, somut bir teklif veya anlaşmaya ilişkin doğrulanmış bilgi bulunmuyor.

Transfer döneminin ilerleyen günlerinde Borussia Dortmund’un kadro planlaması ve Emre Can’ın vereceği kararın, bu dosyanın yönünü belirlemesi bekleniyor.

27 yaşındaki stoper, geriden oyun kurma becerisi, hava toplarındaki etkinliği ve Süper Lig tecrübesiyle teknik heyetin aradığı profile uyuyor. Trabzonspor’un savunma hattına doğrudan ilk 11 katkısı verebilecek bir isim üzerinde yoğunlaştığı belirtiliyor.

Transfer kulislerinde Samsunspor’un bonservis beklentisini Trabzonspor’a ilettiği, bordo mavili yönetimin ise mali şartları aşağı çekebilmek için farklı formüller üzerinde çalıştığı konuşuluyor. Pazarlıkların önümüzdeki günlerde hız kazanabileceği ifade ediliyor.

Trabzonspor cephesinden transferle ilgili henüz resmî açıklama yapılmadı. Taraflar arasındaki görüşmelerin sonucuna göre stoper operasyonunun kısa süre içinde netlik kazanabileceği değerlendiriliyor.

26 yaşındaki savunmacının hem sol stoper hem de sol bekte görev yapabilmesi, iki kulübün de ilgisini artıran en önemli özelliklerden biri olarak gösteriliyor. Transfer kulislerinde Beşiktaş’ın oyuncu cephesiyle ilk teması kurduğu, Galatasaray’ın ise savunmada yaşanabilecek olası ayrılıklara göre dosyayı açık tuttuğu konuşuluyor.

Eintracht Frankfurt’un oyuncu için 15 ila 20 milyon avro arasında bir bonservis beklentisi olduğu belirtilirken, iki kulübün de farklı transfer formülleri üzerinde çalışabileceği ifade ediliyor. Resmî bir teklif veya anlaşma açıklanmış değil.

Teklif mevcut haliyle kabul edilirse, daha önce öğrenci affından yararlanmayan ve belirlenen istisnalar dışında üniversitesiyle ilişiği kesilen kişiler, kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren dört ay içinde başvurabilecek. Öğrencilerin 2026-2027 eğitim öğretim yılında üniversitelerine dönmeleri öngörülüyor. (⁠Türkiye Büyük Millet Meclisi)

Öğrenci affında son durum ne?

Kamuoyunda “öğrenci affı” olarak bilinen düzenlemeyi de içeren Yükseköğretim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, 2 Temmuz 2026 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu.

28 maddeden oluşan teklifin komisyon görüşme süreci 14 Temmuz’da başladı. Saat 20.00 itibarıyla düzenlemenin komisyondan geçtiğine veya yasalaştığına ilişkin TBMM tarafından yayımlanmış kesinleşmiş bir sonuç bulunmuyor. Bu nedenle öğrenci affı başvuruları henüz başlamadı. (⁠Türkiye Büyük Millet Meclisi)

Teklifin yürürlüğe girebilmesi için komisyon görüşmelerinin tamamlanması, TBMM Genel Kurulunda kabul edilmesi, Cumhurbaşkanı tarafından onaylanması ve Resmî Gazete’de yayımlanması gerekiyor.

Öğrenci affından kimler yararlanabilecek?

Teklife göre hazırlık sınıfı dahil olmak üzere;

* Ön lisans,
* Lisans,
* Lisans tamamlama,
* İntibak,
* Yüksek lisans ve doktora

programlarında eğitim görürken ilişiği kesilen kişiler düzenlemeden yararlanabilecek.

Kendi isteğiyle kaydını sildirenler ile bir üniversite programını kazandığı halde kayıt yaptırmayanların da belirlenen koşullarla kapsama alınması öngörülüyor. Temel şartlardan biri, kişinin daha önce çıkarılan öğrenci affından yararlanmamış olması. (⁠Türkiye Büyük Millet Meclisi)

Öğrenci affı başvuruları ne zaman başlayacak?

Henüz kesin bir başvuru tarihi açıklanmadı. Çünkü kanun teklifi yasalaşma sürecini tamamlamadı.

Teklif mevcut haliyle kabul edilirse başvurular, kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren dört ay içinde yapılacak. Başvuruların, öğrencinin ilişiğinin kesildiği veya kayıt hakkı kazandığı yükseköğretim kurumuna yapılması öngörülüyor.

Başvurusu kabul edilenler, üniversitelerin belirleyeceği intibak ve akademik esaslar doğrultusunda 2026-2027 eğitim öğretim yılında öğrenimlerine başlayabilecek. (⁠Türkiye Büyük Millet Meclisi)

Askerde olanlar için ayrı süre öngörülüyor

Teklifte askerlik görevini sürdüren kişiler için ayrıca başvuru kolaylığı bulunuyor.

Askerlik hizmeti nedeniyle dört aylık genel başvuru süresinde müracaat edemeyenlerin, terhis edilmelerinden itibaren iki ay içinde başvuru yapabilmeleri planlanıyor. (⁠Türkiye Büyük Millet Meclisi)

Kimler öğrenci affı kapsamına alınmayacak?

Teklif metninde bazı suçlardan mahkûm olanlar ile kayıt veya diploma işlemlerinde sahte belge kullananların kapsam dışında bırakılması öngörülüyor.

Terör suçları, kasten öldürme, işkence, eziyet, cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı ve uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarından mahkûm olanlar düzenlemeden yararlanamayacak.

Sahte belge nedeniyle kaydı iptal edilenler ile terör örgütleriyle üyelik, mensubiyet, iltisak veya irtibat gerekçesiyle ilişiği kesilenler de teklifin mevcut halinde kapsam dışında tutuluyor. (⁠Türkiye Büyük Millet Meclisi)

Son sınıf ve intörn öğrencilerine ek hak

Düzenleme yalnızca üniversiteye geri dönüşü değil, azami öğrenim süresini dolduran bazı öğrenciler için ek akademik hakları da içeriyor.

Son sınıfta bulunan öğrencilere başarısız oldukları veya daha önce alamadıkları teorik ve uygulamalı dersler için iki ek sınav ya da tekrar hakkı verilmesi planlanıyor.

Teorik ve uygulamalı derslerini tamamladığı halde uygulamalı eğitim veya intörnlük sürecini bitiremeyen öğrencilere de bu eğitimlerini tamamlama imkânı tanınması öngörülüyor. Ara sınıfta azami süreyi dolduran öğrencilere ise aynı kapsamda ek sınav hakkı verilmeyecek. (⁠Türkiye Büyük Millet Meclisi)

Muhalefetten kapsam ve süre eleştirisi

Komisyon görüşmeleri öncesinde düzenlemenin kapsamına ilişkin siyasi partilerden farklı değerlendirmeler geldi.

DEM Parti Grup Başkanvekili Gülistan Kılıç Koçyiğit, öğrenci affının bütün öğrencileri kapsayacak şekilde genişletilmesini, istisnaların yeniden değerlendirilmesini ve dört aylık başvuru süresinin uzatılmasını istedi. (⁠Türkiye Büyük Millet Meclisi)

Daha önce CHP tarafından da yükseköğretim kurumlarıyla ilişiği kesilen öğrencilere dönüş hakkı verilmesini amaçlayan ayrı bir kanun teklifi TBMM’ye sunulmuştu. Söz konusu teklifin Meclis kayıtlarındaki durumu komisyonda olarak gösteriliyor. (⁠Türkiye Büyük Millet Meclisi)

Öğrenci affı çıktı mı?

Hayır. 14 Temmuz 2026 saat 20.00 itibarıyla öğrenci affı yürürlüğe girmiş değil.

Düzenleme Meclis komisyonundaki yasama sürecinde bulunuyor. Üniversiteler, YÖK veya e-Devlet üzerinden açılmış resmî bir öğrenci affı başvuru ekranı da henüz bulunmuyor.

Başvuru tarihleri, gerekli belgeler, intibak işlemleri ve üniversitelere dönüş şartları kanun yayımlandıktan sonra YÖK ile ilgili üniversiteler tarafından ayrıca duyurulacak.

İşte sosyal medya, kurumlar ve bireysel paylaşımlar için kullanılabilecek, farklı üsluplarda hazırlanmış 25 etkileyici 15 Temmuz anma mesajı:

1. 15 Temmuz; milletimizin iradesine sahip çıktığı, demokrasinin cesaretle yazdığı destanın adıdır. Aziz şehitlerimizi rahmetle, kahraman gazilerimizi minnetle anıyoruz. 🇹🇷
2. Bir milletin yüreği aynı anda attığında, tanklar değil inanç kazanır. 15 Temmuz şehitlerimizi rahmet ve dualarla anıyoruz.
3. Vatan uğruna toprağa düşen her kahraman, bu milletin vicdanında sonsuza kadar yaşayacaktır. Ruhları şad olsun.
4. 15 Temmuz’u unutmadık, unutturmayacağız. Şehitlerimizi rahmetle, gazilerimizi şükranla anıyoruz.
5. Bu topraklar, özgürlüğün bedelini canıyla ödeyen kahramanların emanetidir. Emanete sahip çıkmaya devam edeceğiz.
6. Ay yıldızlı bayrağın gölgesinde verilen mücadeleyi saygıyla hatırlıyor, aziz şehitlerimizi rahmetle yâd ediyoruz.
7. Demokrasiye sahip çıkan milyonların yazdığı destan, nesiller boyunca anlatılacak. 15 Temmuz’u unutmayacağız.
8. Vatan sevgisinin en güçlü cümlesi bazen tek bir fedakârlıktır. Şehitlerimizi rahmetle anıyoruz.
9. Milletimizin birlik ve beraberlik ruhu, 15 Temmuz gecesinde tüm dünyaya örnek olmuştur.
10. İstiklal uğruna can veren kahramanlarımızı saygı, rahmet ve minnetle anıyoruz.
11. 15 Temmuz, millet iradesinin hiçbir güç karşısında eğilmeyeceğini gösteren tarihi bir dönüm noktasıdır.
12. Bayrak yere düşmesin diye toprağa düşen kahramanlarımızı unutmayacağız.
13. Her ezan, her bayrak ve her özgür nefes; bu vatan için can verenlerin emanetidir.
14. Aziz şehitlerimizin fedakârlığı, geleceğe bırakılmış en kıymetli miraslardan biridir.
15. 15 Temmuz gecesi yazılan destan, milletimizin birlik ruhunun en güçlü sembollerinden biri olarak hafızalarda yaşamaya devam ediyor.
16. Dualarımız şehitlerimiz için, minnetimiz gazilerimiz için, sorumluluğumuz ise geleceğimiz içindir.
17. Şehitlerimizin emaneti olan bu güzel vatana sahip çıkmak, hepimizin ortak sorumluluğudur.
18. Millet olmanın en güçlü yanı, zor zamanlarda tek yürek olabilmektir. 15 Temmuz bunun en güçlü örneklerinden biridir.
19. Vatan sevgisi sözle değil, gerektiğinde gösterilen fedakârlıkla anlam kazanır. Kahramanlarımızı rahmetle anıyoruz.
20. 15 Temmuz’un kahramanlarını saygıyla anıyor, birlik ve beraberliğimizin daim olmasını diliyoruz.
21. Bir gecede yazılan destan, asırlar boyunca anlatılacak bir millet hafızasına dönüştü.
22. Özgürlüğümüzü ve bağımsızlığımızı borçlu olduğumuz tüm kahramanlarımızı rahmet ve minnetle anıyoruz.
23. Geçmişten aldığımız güçle geleceğe yürürken, 15 Temmuz şehitlerimizin fedakârlığını daima hatırlayacağız.
24. Rabbim, bu millete bir daha böyle acılar yaşatmasın. Aziz şehitlerimizi rahmetle, gazilerimizi şükranla anıyoruz. 🇹🇷
25. 15 Temmuz’un yıl dönümünde; vatanı, bayrağı ve bağımsızlığı uğruna can veren tüm şehitlerimizi rahmetle, kahraman gazilerimizi minnet ve saygıyla anıyoruz. Birliğimiz daim olsun.

Yaşlanma araştırmalarında uzun yıllardır genler, telomerler ve epigenetik saat ön plandaydı. Son dönemde ise bilim insanlarının odağı, göğüs kemiğinin arkasında yer alan küçük bir bağışıklık organı olan timus bezine çevrildi. Nature’ın 14 Temmuz 2026 tarihli kapsamlı analizine göre, dünyanın farklı merkezlerinde yürütülen çalışmalar timusu yeniden büyütmenin veya işlevini korumanın sağlıklı yaşlanmaya katkı sağlayıp sağlayamayacağını araştırıyor.

Timus bezi neden bu kadar önemli?

Timus, T lenfositleri (T hücreleri) adı verilen ve enfeksiyonlarla, kanser hücreleriyle mücadelede kritik rol oynayan bağışıklık hücrelerinin olgunlaştığı organdır. Çocukluk döneminde oldukça aktif çalışan timus, ergenlikten sonra giderek küçülmeye başlar ve zamanla yerini büyük ölçüde yağ dokusu alır. Bu süreç “timik involüsyon” olarak adlandırılır. [1]

Bilim insanları uzun yıllar bunun doğal ve önemli olmayan bir değişim olduğunu düşünüyordu. Ancak son yıllarda yayımlanan çalışmalar bu görüşü sorgulamaya başladı.

Araştırmalar ne buldu?

Nature’ın değerlendirdiği en dikkat çekici çalışmalardan biri, 2026 yılında yayımlanan ve 27 binden fazla kişinin verilerini içeren iki büyük kohort araştırması oldu. Araştırmacılar bilgisayarlı tomografi görüntülerini yapay zekâ ile analiz ederek timus sağlığını değerlendirdi. [2]

Çalışmada;

• Timusu daha sağlıklı görünen kişilerde tüm nedenlere bağlı ölüm riskinin daha düşük olduğu,
• Akciğer kanseri gelişme riskinin azaldığı,
• Kalp damar hastalıklarına bağlı ölüm oranlarının daha düşük olduğu gözlendi. [2]

Ancak araştırmacılar bu bulguların ilişki gösterdiğini, timusun doğrudan daha uzun yaşam sağladığını kanıtlamadığını özellikle belirtiyor.

Timus yeniden büyütülebilir mi?

Bilim insanları bu soruya farklı yollarla yanıt arıyor.

Araştırılan yöntemler arasında;

• büyüme faktörleri,
• kök hücre yaklaşımları,
• laboratuvarda timus dokusu geliştirilmesi,
• biyomühendislik teknikleri,
• timus fonksiyonunu koruyabilecek ilaçlar

yer alıyor.

Henüz bu yöntemlerin hiçbiri rutin klinik uygulamanın parçası değil.

İnsanlarda çalışma yapıldı mı?

Evet, ancak sayıları oldukça sınırlı.

Nature’ın aktardığı çalışmalardan biri, Gregory Fahy ve çalışma arkadaşlarının yürüttüğü küçük ölçekli TRIIM araştırması oldu. Bu çalışmada bazı katılımcılarda timus dokusunda yeniden büyüme ve biyolojik yaş göstergelerinde iyileşme işaretleri bildirildi. [3]

Bununla birlikte;

• katılımcı sayısı düşüktü,
• plasebo kontrollü değildi,
• sonuçların daha büyük klinik araştırmalarla doğrulanması gerekiyor.

Bu nedenle araştırma, tek başına tedavinin etkili olduğunu göstermiyor.

Uzmanlar neden temkinli?

Nature’ın görüştüğü araştırmacılar, timusun yaşlanmayla ilişkili hastalıklarda önemli bir biyobelirteç olabileceğini düşünüyor. Ancak bugün için şu sorunun yanıtı henüz bilinmiyor:

Timusu yeniden büyütmek gerçekten yaşam süresini uzatıyor mu, yoksa yalnızca daha sağlıklı bireylerde timus zaten daha iyi durumda olduğu için mi bu ilişki görülüyor?

Bu ayrımı gösterebilmek için uzun süreli, randomize klinik çalışmalara ihtiyaç bulunuyor.

Bu gelişme günlük yaşam açısından ne ifade ediyor?

Bugünkü bilimsel veriler, timusu büyütmeye yönelik herhangi bir tedavinin sağlıklı bireylerde kullanılmasını desteklemiyor.

Bununla birlikte 2026’da yayımlanan büyük çalışma, sigara kullanımı, obezite, fiziksel aktivite ve kronik iltihaplanmanın (inflamasyon) timus sağlığıyla ilişkili olabileceğini gösterdi. Araştırmacılar bunların neden mi yoksa sonuç mu olduğunu ise henüz kesin olarak söyleyemiyor. [2]

Sık Sorulan Sorular

Timus bezi nedir?

Bağışıklık sisteminde görev yapan T hücrelerinin gelişmesini sağlayan organdır.

Araştırma insanlarda mı yapıldı?

Evet. Büyük gözlemsel insan çalışmaları ile küçük ölçekli klinik araştırmalar bulunuyor. Ancak timusu yeniden büyütmenin yaşam süresini uzattığı henüz kanıtlanmadı. [2][3]

Timus büyütücü tedaviler kullanıma girdi mi?

Hayır. Araştırmalar devam ediyor ve bu alanda geliştirilen yöntemler deneysel aşamada bulunuyor.

Timus uzun yaşamı garanti ediyor mu?

Hayır. Mevcut çalışmalar yalnızca güçlü ilişkiler ortaya koyuyor. Nedensellik henüz kanıtlanmış değil. [2]

Sonuç

Timus bezi, uzun yıllar göz ardı edilen bir organ olmasına rağmen son araştırmalar onun erişkin yaşamındaki rolünü yeniden gündeme taşıdı. Büyük ölçekli çalışmalar, timus sağlığı ile daha düşük ölüm ve hastalık riski arasında anlamlı ilişkiler bulunduğunu gösteriyor.

Bununla birlikte mevcut kanıtlar, timusun yeniden büyütülmesinin insanlarda yaşam süresini uzattığını kanıtlamış değil. Araştırmalar umut verici olsa da, bu alandaki sonuçların daha geniş ve uzun süreli klinik çalışmalarla doğrulanması gerekiyor.

Kaynaklar

[1] Nature, Could this mysterious disappearing organ hold the key to longevity?

[2] Nature, Thymic health consequences in adults.

[3] Aging Cell, Reversal of epigenetic aging and immunosenescent trends in humans.

[4] New England Journal of Medicine, Health Consequences of Thymectomy in Adults.

Böbrek sağlığı için kullanılan takviyeler, sağlıklı böbrekleri daha güçlü hâle getiren veya hasarlı böbreği onaran ürünler olarak görülmemeli. Vitamin D, demir, B vitaminleri ve bazı mineraller, yalnızca eksiklik ya da böbrek hastalığına bağlı özel bir ihtiyaç saptandığında tedavinin bir parçası olabiliyor.

Uzman kuruluşlara göre herkese uygun tek bir “böbrek takviyesi” bulunmuyor. Böbreklerin süzme kapasitesi azaldığında vücudun ihtiyaç duymadığı vitamin ve mineraller yeterince atılamayabiliyor. Bu durum, normal kabul edilen bir takviyeyi bile bazı hastalar için riskli hâle getirebiliyor. [1][2]

Böbrek hastalarında neden takviye gerekebilir?

Kronik böbrek hastalığında beslenme kısıtlamaları, iştah azalması, kansızlık ve mineral-kemik dengesindeki değişiklikler bazı vitamin ve minerallerin yetersiz alınmasına neden olabiliyor.

Diyaliz sırasında ise suda çözünen bazı vitaminler vücuttan uzaklaştırılabiliyor. Bu nedenle hekim veya böbrek hastalıkları konusunda deneyimli diyetisyen, hastanın durumuna özel vitamin ve mineral desteği önerebiliyor. [2]

Ancak bu desteklerin amacı böbrekleri “temizlemek” değil, saptanmış eksiklikleri gidermek ve böbrek hastalığına eşlik eden sorunları yönetmek.

Böbrek sağlığı için adı geçen 8 takviye

1. D vitamini

Böbrekler, D vitamininin vücutta kullanılabilen aktif biçime dönüştürülmesinde rol oynuyor. Böbrek fonksiyonları azaldığında bu süreç bozulabiliyor ve kemik-mineral dengesini etkileyen sorunlar ortaya çıkabiliyor.

D vitamini desteği bazı kronik böbrek hastalarında gerekli olabilse de kan değerleri, kalsiyum, fosfor ve paratiroid hormonu birlikte değerlendirilmeden kullanılmamalı. Gereksiz veya aşırı kullanım, kalsiyum dengesini bozabilir. [1][3]

2. Demir

Kronik böbrek hastalığında kansızlık sık görülebiliyor. Bunun nedenleri arasında böbreklerin kırmızı kan hücresi üretimini destekleyen eritropoietin hormonunu yeterince üretememesi ve demir eksikliği bulunuyor.

Demir takviyesi yalnızca kan sayımı, ferritin ve demir kullanımını gösteren diğer testler değerlendirildikten sonra veriliyor. Ağızdan alınan ürünler yeterli olmadığında, özellikle diyaliz hastalarında damar yoluyla demir uygulanabiliyor. [4]

3. B vitaminleri

B6, B12 ve folat gibi B grubu vitaminleri enerji metabolizması ve sağlıklı kan hücrelerinin üretimi için önem taşıyor. Beslenme kısıtlamaları veya diyaliz nedeniyle bazı hastalarda eksiklik gelişebiliyor.

Bununla birlikte standart multivitaminler böbrek hastaları için her zaman uygun olmayabilir. İçerdikleri vitamin ve mineraller kişinin ihtiyacından fazla olabileceği için böbrek hastalarına özel hazırlanan ürünler tercih edilebiliyor. [1][2]

4. Kalsiyum

Kalsiyum kemik, kas ve sinir sistemi için gerekli bir mineral. Ancak böbrek hastalığında sorun yalnızca kalsiyum eksikliğinden ibaret değil. Fosfor, D vitamini ve paratiroid hormonu arasındaki denge de değişebiliyor.

Gereksiz kalsiyum takviyesi, damar ve yumuşak dokularda kalsiyum birikmesi riskini artırabilir. Bu nedenle kalsiyum desteği, “kemikleri güçlendirmek” amacıyla gelişigüzel kullanılmamalı. [3]

5. Omega-3 yağ asitleri

Omega-3 yağ asitlerinin kalp-damar sağlığı ve vücudun iltihabi yanıtı üzerinde etkileri bulunuyor. Böbrek hastalarında kalp-damar hastalığı riskinin yüksek olması nedeniyle omega-3 ürünleri araştırılıyor.

Ancak omega-3 takviyelerinin böbrek fonksiyonlarını doğrudan iyileştirdiği veya kronik böbrek hastalığını durdurduğu kesin olarak gösterilmiş değil. Kan sulandırıcı ilaç kullananlarda kanama riskini etkileyebileceği için doktor değerlendirmesi gerekiyor. [5]

6. Magnezyum

Magnezyum kalp ritmi, kas fonksiyonları ve sinir sistemi için gerekli. Fakat böbrekler magnezyumun vücuttan uzaklaştırılmasında da görev yapıyor.

Böbrek fonksiyonu ciddi şekilde azalan kişilerde magnezyum içeren takviyeler, mide ilaçları veya bazı müshiller kandaki magnezyum düzeyini tehlikeli biçimde yükseltebilir. Bu nedenle eksiklik kan testiyle gösterilmeden magnezyum kullanılması güvenli kabul edilmiyor. [1][6]

7. Probiyotikler

Bağırsak bakterileri ile böbrek sağlığı arasındaki ilişki son yıllarda araştırılan alanlardan biri. Bazı deneysel çalışmalar, belirli probiyotiklerin bağırsakta oluşan ve böbrekler tarafından atılan bazı maddeleri etkileyebileceğini düşündürüyor.

Bununla birlikte olumlu sonuçların bir bölümü hayvan veya küçük insan çalışmalarına dayanıyor. Probiyotiklerin kronik böbrek hastalığını tedavi ettiği ya da diyaliz ihtiyacını azalttığı henüz kanıtlanmış değil. [5]

8. C vitamini

C vitamini bağışıklık sistemi, kolajen üretimi ve antioksidan savunmada rol oynuyor. Ancak fazla miktarda alındığında vücutta oksalata dönüşebiliyor.

Yüksek oksalat düzeyi böbrek taşı riskini artırabilir. İleri böbrek hastalığında oksalatın vücuttan yeterince atılamaması, kemiklerde ve yumuşak dokularda birikme riskini de beraberinde getirebilir. Bu nedenle yüksek doz C vitamini böbrek hastaları açısından masum bir destek değildir. [1]

A, E ve K vitaminlerinde birikme riski

A, E ve K vitaminleri yağda çözünen vitaminlerdir. Vücutta depolanabildikleri için böbrek hastalarında kontrolsüz biçimde kullanıldıklarında birikme ve toksisite riski oluşturabilirler.

Ulusal Böbrek Vakfı, kronik böbrek hastalığı bulunan kişilerin sağlık profesyoneli önermedikçe bu vitaminleri takviye olarak kullanmaması gerektiğini belirtiyor. Normal multivitaminlerin içerikleri de bu nedenle dikkatle kontrol edilmeli. [2]

Bitkisel ürünler böbrekleri temizler mi?

“Böbrek detoksu”, “taş eritici karışım” veya “böbrek temizleme çayı” gibi ifadelerle pazarlanan ürünlerin böbrek fonksiyonlarını iyileştirdiğini gösteren güçlü klinik kanıt bulunmuyor.

Bazı bitkisel ürünler potasyum ve fosfor bakımından yüksek olabiliyor. İçeriklerinde etikette yazmayan maddeler bulunması, reçeteli ilaçlarla etkileşmeleri veya doğrudan böbrek dokusuna zarar vermeleri de mümkün.

Özellikle aristoloşik asit içeren bazı bitkisel ürünlerin ciddi böbrek hasarıyla ilişkilendirildiği biliniyor. Kronik böbrek hastalarının zayıflama, enerji, kas geliştirme veya “detoks” amacıyla satılan ürünlerden uzak durması öneriliyor. [6]

Takviyeler ilaçlarla etkileşebilir

Vitamin ve bitkisel ürünlerin doğal olması, ilaçlarla etkileşmeyeceği anlamına gelmiyor. Takviyeler;

• tansiyon ilaçlarının etkisini değiştirebilir,
• kan sulandırıcılarla kanama riskini artırabilir,
• potasyum ve magnezyum düzeylerini yükseltebilir,
• bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlarla etkileşebilir,
• diyaliz ve böbrek nakli tedavisini etkileyebilir.

Özellikle böbrek nakli yapılan kişilerde bitkisel ürünler, nakledilen organın reddedilmesini önleyen ilaçların kandaki düzeyini değiştirebilir. Kullanılan tüm ürünlerin doktora ve eczacıya bildirilmesi gerekiyor. [6][7]

Böbrek sağlığı için takviye kullanmadan önce ne yapılmalı?

Takviyeye başlamadan önce kreatinin ve tahmini glomerüler filtrasyon hızı gibi böbrek fonksiyon testleri ile idrar incelemeleri değerlendirilmeli. Gerekli durumlarda D vitamini, demir, B12, folat, kalsiyum, fosfor, potasyum ve magnezyum değerlerine bakılabilir.

Bir eksiklik saptanması, her ürünün kullanılabileceği anlamına gelmez. Takviyenin türü; böbrek hastalığının evresine, diyaliz durumuna, beslenme düzenine ve kullanılan ilaçlara göre belirlenmeli.

Takviyeler, kan basıncının ve kan şekerinin kontrol edilmesi, tuz tüketiminin azaltılması, sigaranın bırakılması ve reçeteli ilaçların düzenli kullanılması gibi böbrekleri koruduğu kanıtlanmış uygulamaların yerine geçmez. [7][8]

Sık sorulan sorular

Sağlıklı kişiler böbreklerini korumak için takviye almalı mı?

Belirlenmiş bir eksikliği veya özel tıbbi gereksinimi olmayan sağlıklı kişilerin böbrekleri korumak amacıyla rutin takviye kullanmasını destekleyen güçlü kanıt bulunmuyor.

Böbrek hastaları multivitamin kullanabilir mi?

Her multivitamin uygun değildir. Bazı ürünlerde A vitamini, potasyum, fosfor, magnezyum veya böbrek hastasının sınırlaması gereken başka maddeler bulunabilir. Ürün içeriği doktor veya diyetisyen tarafından değerlendirilmelidir.

Böbrekleri temizleyen bir vitamin var mı?

Hayır. Böbrekleri temizlediği veya hasarlı böbrek dokusunu yenilediği kanıtlanmış bir vitamin bulunmuyor. Takviyeler yalnızca saptanan eksikliklerin veya hastalığa eşlik eden bazı sorunların yönetiminde kullanılabilir.

Bitkisel çaylar böbreklere zarar verebilir mi?

Evet. Bazı bitkiler doğrudan böbrek hasarına yol açabilir, potasyum düzeyini yükseltebilir veya ilaçlarla etkileşebilir. İçeriği belirsiz karışımlar daha yüksek risk taşıyabilir.

C vitamini böbrek taşı yapar mı?

Yüksek miktarda C vitamini vücutta oksalata dönüşebilir. Özellikle böbrek taşı öyküsü veya böbrek fonksiyon bozukluğu olan kişilerin C vitamini takviyesini doktor değerlendirmesi olmadan kullanmaması gerekir.

Uzman kuruluşların ortak mesajı: Eksikliği tedavi edin, böbreği değil

Böbrek hastalarında vitamin ve mineral eksikliklerinin giderilmesi önemli olabilir. Ancak bu durum, belirli takviyelerin herkesin böbrek sağlığını geliştireceği anlamına gelmiyor.

Mevcut kanıtlar, takviyelerin böbrek hastalığını tek başına iyileştirdiğini göstermiyor. En güvenli yaklaşım, ihtiyaç olup olmadığını kan testleri ve hekim değerlendirmesiyle belirlemek; reçetesiz, yüksek dozlu ve içeriği belirsiz ürünlerden kaçınmak.

Kaynaklar

[1] Health.com, 8 Supplements That Support Kidney Health.

[2] National Kidney Foundation, Vitamins in Chronic Kidney Disease.

[3] National Kidney Foundation, Mineral and Bone Disorder in Chronic Kidney Disease.

[4] National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases, Anemia in Chronic Kidney Disease.

[5] HealthCentral, The Best Vitamins to Take When You Have Chronic Kidney Disease.

[6] National Kidney Foundation, Herbal Supplements and Kidney Disease.

[7] National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases, Managing Chronic Kidney Disease.

[8] U.S. Department of Veterans Affairs, March Is National Kidney Month: What Supplement Can I Take To Improve My Kidney Function?

AK Parti tarafından hazırlanan kanun teklifinde yer alan düzenleme, TBMM Genel Kurulu’nda kabul edildi. Buna göre dosya bazında uygulanan en düşük emekli aylığı, yılın ilk altı aylık enflasyon verileri doğrultusunda 20 bin TL’den 23 bin 552 TL’ye çıkarıldı.

Artışın, 2026 Temmuz ödeme döneminden itibaren uygulanacağı belirtilirken, düzenlemenin Resmî Gazete’de yayımlanmasının ardından yürürlüğe girmesi bekleniyor. Zam kapsamında en düşük aylığın altında kalan emeklilerin maaşları 23 bin 552 TL seviyesine tamamlanacak.

Emekli aylıklarına ilişkin düzenleme, sosyal güvenlik alanında çeşitli değişiklikleri de içeren kanun paketi kapsamında yasalaştı. Böylece Temmuz ayı itibarıyla en düşük emekli aylığında yeni tutar esas alınacak.

Edinilen bilgilere göre, yolun karşısına geçmeye çalışan genç kıza cadde üzerinde ilerleyen bir otomobil çarptı. Çarpmanın etkisiyle genç kız metrelerce savrularak yere düştü.

Kazayı gören çevredeki vatandaşlar hızla olay yerine koşarak yaralıya ilk müdahaleyi yaptı. Durumun 112 Acil Sağlık ekiplerine bildirilmesi üzerine bölgeye kısa sürede ambulans sevk edildi.

Olay yerine ulaşan sağlık ekipleri, ağır yaralanan genç kıza ilk müdahaleyi olay yerinde gerçekleştirdi. Ardından ambulansla hastaneye kaldırılan genç kızın tedavi altına alındığı öğrenildi.

Hastaneden edinilen bilgilere göre genç kızın sağlık durumunun ciddiyetini koruduğu ve yoğun bakım ünitesinde entübe edilerek tedavisinin sürdüğü bildirildi.

Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.

Son yıllarda hem tarama programlarının yaygınlaşması hem de ailelerin bilinçlenmesiyle SMA hastalığı daha fazla konuşuluyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi, Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, özellikle erken belirti ve tanının hayati önem taşıdığını vurguluyor:
“Bugün artık SMA hastalığında erken tanı, hastalığın seyrini değiştirebiliyor. Ancak belirtiler gözden kaçarsa tablo ağırlaşabiliyor.”

SMA Hastalığı nedir?

SMA hastalığı (Spinal Müsküler Atrofi), omurilikteki hareket sinir hücrelerini etkileyen genetik bir kas hastalığıdır.

Bu hastalıkta, kasları çalıştıran motor nöronlar hasar görür. Sonuç olarak:

• Kaslarda güçsüzlük

• Hareket kısıtlılığı

• Zamanla kas erimesi

• İleri vakalarda solunum problemleri

görülebilir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’a göre, SMA hastalığı doğuştan gelen genetik bir bozukluktur ve SMN1 genindeki eksiklik nedeniyle ortaya çıkar. “Kasın kendisi sağlamdır, sorun kası çalıştıran sinirdedir” diyerek hastalığın mekanizmasını sade bir dille anlatıyor.

SMA hastalığı tiplerine göre farklı şiddette seyreder. Bazı bebeklerde ilk aylarda ağır tablo görülürken, bazı çocuklarda belirtiler daha geç ortaya çıkabilir.

En sinsi belirtiler

SMA hastalığı çoğu zaman sessiz başlar. Aileler ilk etapta fark etmeyebilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler:

• Baş kontrolünde gecikme

• Emme ve yutma güçlüğü

• Yaşıtlarına göre daha az hareket

• Kol ve bacaklarda gevşeklik

• Sık solunum yolu enfeksiyonu

• Oturamama ya da yürüyememe

Prof. Dr. Kafadar, “Bebek çok sakin diye sevinen aileler oluyor. Oysa aşırı hareketsizlik bazen SMA hastalığı belirtisi olabilir” uyarısında bulunuyor.

Özellikle bacaklarda güçsüzlük ön plandadır. Bazı vakalarda dilde titreme bile görülebilir. Bu belirtiler erken dönemde yakalanırsa, tedavi seçenekleri daha etkili olabilir.

Kimler risk altında?

SMA hastalığı kalıtsal bir hastalıktır.

Risk grupları şunlardır:

• Anne ve babanın taşıyıcı olduğu bebekler

• Akraba evliliği bulunan aileler

• Ailesinde SMA öyküsü olanlar

Türkiye’de taşıyıcılık oranının yaklaşık 1/40–1/50 civarında olduğu belirtilmektedir. Bu da toplumda azımsanmayacak bir genetik risk bulunduğunu gösterir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “Anne ve baba sağlıklı olabilir. Taşıyıcı olduklarını bilmeyebilirler. Bu nedenle evlilik öncesi ve gebelik öncesi taramalar çok önemlidir” diyor.

Neden artıyor?

Son yıllarda “SMA hastalığı artıyor mu?” sorusu sıkça soruluyor.

Uzmanlara göre artışın birkaç nedeni var:

• Yenidoğan tarama programlarının yaygınlaşması

• Genetik testlere erişimin artması

• Toplumsal farkındalığın yükselmesi

• Akraba evliliklerinin devam etmesi

Prof. Dr. Kafadar, “Eskiden tanı alamayan vakalar vardı. Bugün erken tarama sayesinde SMA hastalığını daha erken yakalayabiliyoruz” diyerek görünürdeki artışın tanı kapasitesiyle ilişkili olduğunu vurguluyor.

Ayrıca son yıllarda geliştirilen gen tedavileri ve yeni ilaç seçenekleri de hastalığın daha fazla gündeme gelmesine yol açtı.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir çocuk nörolojisi uzmanına başvurulmalı:

• Bebek başını 3–4 ayda tutamıyorsa

• 6–7 ayda desteksiz oturamıyorsa

• 1 yaşında yürümeye başlamamışsa

• Kol ve bacaklarda belirgin güçsüzlük varsa

• Emme ve beslenme problemi sürüyorsa

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “SMA hastalığında erken tanı hayat kurtarır. Gecikme kas kaybını artırabilir” diyerek aileleri uyarıyor.

Bugün SMA hastalığı tedavisi için kullanılan ilaçlar, hastalığın ilerlemesini yavaşlatabiliyor. Bazı vakalarda gen tedavisi uygulanabiliyor. Ancak tedavinin başarısı büyük ölçüde erken teşhise bağlı.

Nasıl korunulur?

SMA hastalığı tamamen önlenebilir bir hastalık değildir. Ancak risk azaltılabilir.

Korunma yolları:

• Evlilik öncesi taşıyıcılık testi

• Gebelik öncesi genetik danışmanlık

• Aile öyküsü varsa ileri genetik testler

• Yenidoğan tarama programlarına katılım

Prof. Dr. Kafadar, “Toplumsal bilinç en güçlü silahtır. Taşıyıcı olduğunuzu bilmek kader değildir, önlem alma fırsatıdır” diyor.

Türkiye’de yenidoğan tarama programlarının genişlemesi sayesinde SMA hastalığı artık daha erken evrede tespit edilebiliyor. Bu da çocukların yaşam kalitesini artırma açısından umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Uzman Uyarısı: Erken Tanı Hayat Değiştiriyor

SMA hastalığı kader değil, geç kalınmış tanı kader olabilir.

Kas kaybı başladıktan sonra geri dönüş sınırlıdır. Bu nedenle belirti, risk, genetik öykü ve erken tarama hayati önemdedir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar son olarak şu mesajı veriyor:
“Her hareketsizlik masum değildir. Aileler gelişim basamaklarını yakından takip etmeli. Şüphe varsa zaman kaybetmeden uzmana başvurulmalı.”

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Çocuk Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada epilepsinin toplumda hâlâ yanlış bilinen yönleri olduğunu vurguladı.

Epilepsi (Sara) Nedir?

Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin ani ve kontrolsüz elektriksel boşalımları sonucu ortaya çıkan, tekrarlayan nöbetlerle karakterize bir hastalıktır. Halk arasında “sara” olarak bilinir.

Prof. Dr. Kafadar’a göre:

“Epilepsi tek bir hastalık değil, birçok farklı nedeni ve türü olan bir beyin hastalıkları grubudur. Her nöbet epilepsi değildir; tanı için nöbetlerin tekrarlayıcı olması gerekir.”

Nöbet Nasıl Ortaya Çıkar?

Beynimiz milyarlarca sinir hücresinin uyumlu çalışmasıyla görev yapar. Ancak bazı durumlarda bu hücreler bir anda aşırı ve düzensiz elektrik sinyali üretir. Sonuç?

• Ani bilinç kaybı

• Kasılmalar

• Sabit bir noktaya dalıp kalma

• Ağızda köpürme

• Kısa süreli hafıza kaybı

• Garip kokular ya da tatlar hissetme

Bazı nöbetler dramatiktir, bazıları ise sadece birkaç saniyelik “donma” şeklinde geçer. Bu nedenle birçok epilepsi vakası uzun süre fark edilmeden devam edebilir.

Çocuklarda Epilepsi Daha mı Farklı?

Prof. Dr. Kafadar, özellikle çocukluk çağında epilepsinin farklı belirtilerle ortaya çıkabileceğini belirtiyor:

“Çocuklarda dalıp gitme, ders sırasında kısa süreli kopmalar, ani sıçramalar ya da sebepsiz düşmeler epilepsi belirtisi olabilir. Ailelerin bu belirtileri hafife almaması gerekir.”

Çocukluk çağı epilepsilerinin bir kısmı yaşla birlikte düzelebilirken, bazı türleri uzun süreli takip gerektirir.

Epilepsinin Nedenleri Neler?

Epilepsi her zaman tek bir nedene bağlı değildir. Olası sebepler arasında:

• Doğum sırasında beyin hasarı

• Genetik yatkınlık

• Beyin enfeksiyonları

• Kafa travmaları

• Beyin tümörleri

• Nedeni bilinmeyen (idiopatik) durumlar

Vakaların önemli bir kısmında ise net bir sebep saptanamayabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Epilepsi tanısında en önemli testlerden biri EEG (Elektroensefalografi)’dir. EEG, beynin elektriksel aktivitesini kaydeder.

Bunun yanında:

• Beyin MR görüntülemesi

• Ayrıntılı nörolojik muayene

• Nöbet öyküsünün detaylı değerlendirilmesi

Tanı sürecinde büyük önem taşır.

Tedavisi Var mı?

Evet. Epilepsi hastalarının büyük bir kısmı düzenli ilaç tedavisiyle nöbetsiz bir yaşam sürebilir.

Prof. Dr. Kafadar’ın altını çizdiği en önemli nokta şu:

“Epilepsi tedavi edilebilir bir hastalıktır. İlaçlar düzenli kullanıldığında hastaların yaklaşık yüzde 70’inde nöbetler tamamen kontrol altına alınabilir.”

Dirençli vakalarda ise:

• Ketojenik diyet

• Vagus sinir stimülasyonu

• Cerrahi tedavi

gibi seçenekler gündeme gelebilir.

Nöbet Anında Ne Yapılmalı?

Toplumda en sık yapılan yanlış, nöbet geçiren kişinin ağzına bir şey koymaya çalışmaktır. Bu son derece tehlikelidir.

Doğru yaklaşım:

✔️ Kişiyi yan yatırmak
✔️ Başını sert bir zeminden korumak
✔️ Süreyi takip etmek
✔️ Nöbet 5 dakikayı aşarsa acil yardım çağırmak

Toplumsal Yanlış Algılar

Epilepsi bulaşıcı değildir.
Ruhsal bir hastalık değildir.
Akıl hastalığı değildir.

Bu hastalık, beynin elektriksel düzeniyle ilgilidir. Doğru tedavi ve takip ile bireyler eğitimlerine, iş hayatlarına ve sosyal yaşamlarına devam edebilir.

Son Söz

Epilepsi korkulacak değil, bilinmesi gereken bir hastalıktır. Bilgi, ön yargının panzehiridir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’ın da ifade ettiği gibi, erken tanı ve düzenli takip hayat kalitesini belirleyen en kritik faktördür.

Beynin elektriği bazen kontrolden çıkabilir. Önemli olan, o dalgayı doğru yönetmektir. ⚡
Epilepsi (Sara Hastalığı) Nedir? Epilepsi Çeşitleri Nelerdir? Epilepsi Neden Olur? Epilepsi Belirtileri Nelerdir? Epilepsi Nasıl Teşhis Edilir? Epilepsi Tedavisi Nasıl Yapılır? Epilepsi Risk Faktörleri Nelerdir? Epilepsi öldürür mü? Epilepsi nasıl anlaşılır? Epilepsi geçer mi? Stres epilepsiyi etkiler mi? Epilepsi nöbeti uyurken olur mu? Epilepsi nöbeti geçirdikten sonra kişi neler hisseder? Anksiyete epilepsiye neden olur mu?

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Asuman İnan, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada özellikle yaz aylarında artan vakalara dikkat çekti.

Prof. Dr. İnan, “Salmonella en sık gıdalar yoluyla bulaşır. Çiğ veya iyi pişmemiş tavuk, yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri ve iyi yıkanmamış sebzeler risk taşır” dedi.

🧫 Salmonella Nedir?

Salmonella, bağırsak sistemini etkileyen bir bakteri grubudur. Halk arasında çoğu zaman “gıda zehirlenmesi” olarak bilinen tabloya neden olur. Ancak her gıda zehirlenmesi Salmonella değildir.

Uzmanlara göre bakteri, uygun sıcaklıkta hızla çoğalır ve özellikle hijyen kurallarına uyulmayan mutfaklarda kolayca yayılır.

⚠️ Salmonella Belirtileri Nelerdir?

Prof. Dr. İnan’ın verdiği bilgilere göre belirtiler genellikle bakterinin alınmasından 6–72 saat sonra ortaya çıkıyor:

• Yüksek ateş

• Sulu veya kanlı ishal

• Karın ağrısı ve kramp

• Bulantı ve kusma

• Halsizlik

Çoğu vaka 4–7 gün içinde düzeliyor. Ancak bağışıklık sistemi zayıf kişilerde enfeksiyon kana karışabiliyor ve ciddi sonuçlar doğurabiliyor.

🚨 Kimler Risk Altında?

Uzman isim özellikle şu grupları uyardı:

• Bebekler

• 65 yaş üstü bireyler

• Hamileler

• Kronik hastalığı olanlar

• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler

Bu kişilerde tablo daha ağır seyredebilir ve hastane tedavisi gerekebilir.

🛡 Nasıl Korunmalı?

Prof. Dr. İnan’a göre korunmanın temel anahtarı mutfak hijyeni:

• Çiğ et ve sebzeler ayrı kesme tahtasında hazırlanmalı

• Tavuk ve et iyice pişirilmeli

• Eller en az 20 saniye sabunla yıkanmalı

• Soğuk zincir korunmalı

“Salmonella gözle görülmez, tadı değişmez. Bu nedenle en güçlü silahımız temizliktir” uyarısında bulundu.

📌 Uzmandan Net Mesaj

Salmonella hafife alınacak bir enfeksiyon değil. Basit görünen bir ishal tablosu bazı gruplarda hayati risk oluşturabiliyor. Uzmanlar özellikle yaz aylarında açıkta satılan ve iyi muhafaza edilmeyen gıdalara karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Uzmanların ortak mesajı

“Mucize aramayın.
Bilimsel önlemlerle ve sağlıklı yaşamla riskleri azaltın.”

Kanser riskini tamamen sıfırlamak mümkün olmasa da, bu 12 başlıkla risk belirgin biçimde azaltılabiliyor.

Uzmanlara göre kanserden korunma bir günde değil, bir yaşam tarzıyla mümkün. İşte bilimsel kanıtlarla desteklenen 12 altın kural: