Ayıların bulunduğu bölgelerde yürüyüş yapanların sessiz ilerlememesi, zaman zaman konuşarak veya ses çıkararak varlığını belli etmesi öneriliyor. Uzmanlara göre bu yöntem, ayının insanı önceden fark ederek bölgeden uzaklaşmasına imkân tanıyor.

Kamp alanlarında ise yiyecek, çöp ve kokulu malzemelerin açıkta bırakılmaması gerekiyor. ABD Ulusal Park Servisi, gıda atıkları ve kokulu ürünlerin ayıları insan yaşam alanlarına çekebileceği uyarısında bulunuyor.

Ayı ile karşılaşıldığında yapılması gereken ilk şey sakin kalmak. Yetkililer, koşmanın kesinlikle yanlış olduğunu, bunun ayının takip içgüdüsünü tetikleyebileceğini vurguluyor. Ayı görülürse ani hareketlerden kaçınılmalı, sakin bir ses tonuyla konuşulmalı ve sırt dönmeden yavaşça geri çekilmelidir.

Ayıya yaklaşmak, fotoğraf çekmek için mesafeyi azaltmak veya yavru ayılara müdahale etmek tehlikeli sonuçlar doğurabilir. Yavru görülen bölgelerde anne ayının yakında olabileceği unutulmamalıdır.

Uzmanlar ayrıca doğada evcil hayvanların tasmasız bırakılmaması gerektiğini belirtiyor. Serbest dolaşan köpekler ayıyı rahatsız ederek tehlikeli bir karşılaşmaya neden olabilir.

Ayı izleri, taze dışkı, parçalanmış kütükler veya yeni kazılmış alanlar görülmesi halinde bölgeden uzaklaşılması öneriliyor. Ayı görülen yerlerin ise ilgili Doğa Koruma ve Milli Parklar birimlerine bildirilmesi, hem insanların hem de yaban hayatının korunması açısından önem taşıyor.

Erkan Taş kimdir, nereli, kaç yaşında?

Erkan Taş, 2000 doğumlu Sinoplu başpehlivandır. 2026 yılı itibarıyla 26 yaşında olan Taş, yağlı güreşte son yıllarda yükselen isimler arasında yer alıyor.

Finale nasıl geldi?

Erkan Taş, başpehlivanlık yolunda güçlü rakipleri geride bıraktı. Çeyrek final öncesinde Erkan Taş’ın da aralarında bulunduğu 8 başpehlivanın son güne kaldığı açıklanmıştı. Yarı finalde ise Erkan Taş, Seçkin Duman ile eşleşti; Feyzullah Aktürk de Mustafa Taş karşısına çıktı.

Kırkpınar başpehlivanı kim oldu?

2026 yılında 665’incisi yapılan Tarihi Kırkpınar Yağlı Güreşleri’nin başpehlivanı Erkan Taş oldu. Finalde yenilen Feyzullah Aktürk ise organizasyonu ikinci sırada tamamladı.

SON DURUM

Kırkpınar’da altın kemer Erkan Taş’a gitti. Güncel aramalarda öne çıkan “Erkan Taş nereli?” ve “Erkan Taş kaç yaşında?” sorularının yanıtı ise Sinoplu ve 26 yaşında şeklinde öne çıkıyor.

Transfer görüşmelerinde taraflar arasında önemli mesafe alındığı, Beşiktaş yönetiminin oyuncuya 3 yıllık sözleşme önerdiği ifade ediliyor. Görüşmelerin ilk bölümünde maaş beklentisi daha yüksek olan Salih Özcan’ın, siyah-beyazlıların sunduğu şartlara yaklaştığı ve anlaşma zemininin oluştuğu kaydedildi.

Beşiktaş’ın Salih Özcan’a yıllık 2,5 milyon Euro seviyesinde garanti ücret içeren bir teklif sunduğu öne sürülüyor. Taraflar arasındaki son detayların netleşmesi halinde transferin kısa süre içinde resmiyet kazanabileceği belirtiliyor.

Teknik heyetin, Salih Özcan hamlesiyle orta sahada direnç, tempo ve oyun güvenliğini artırmayı hedeflediği öğrenildi. Milli futbolcunun hem savunma önü rolünde hem de merkez orta sahada görev yapabilmesi, Beşiktaş’ın transfer planlamasında bu dosyayı öne çıkaran başlıklar arasında yer alıyor.

Siyah-beyazlılar yaz transfer döneminde sol bek hamlesinin ardından orta saha, kanat ve santrfor bölgelerine yoğunlaşmış durumda. Salih Özcan transferinde resmi açıklama yapılana kadar süreç iddia düzeyinde takip edilirken, görüşmelerin olumlu ilerlediği aktarılıyor.

Mame Niang’ın fizik gücü, derin koşuları ve ceza sahası içindeki etkinliği nedeniyle teknik ekibin dikkatini çeken oyuncular arasında yer aldığı konuşuluyor. Yeni sezon planlamasında hücum hattına alternatif oluşturacak profiller üzerinde duran Kocaelispor’un, bu doğrultuda farklı transfer formüllerini değerlendirdiği ifade ediliyor.

Transfer süreciyle ilgili taraflardan henüz resmi bir açıklama yapılmış değil. Görüşmelerin erken aşamada olduğu belirtilirken, kulüp kaynaklarından gelecek olası açıklamalar bekleniyor.

Yeni sezon hazırlıklarını sürdüren Kocaelispor’un santrfor transferi konusunda çalışmalarını sürdürdüğü, Mame Niang dosyasının da yakından takip edilen isimler arasında bulunduğu ifade ediliyor.

Erzurumspor’un geleceğe yatırım niteliğinde hamleler yapmak istediği, fiziksel özellikleri ve gelişim potansiyelleriyle dikkat çeken Mamadou Ba ile Almamy Traore’nin bu doğrultuda değerlendirilen isimler arasında yer aldığı konuşuluyor.

Kulüp cephesinden transfer iddialarına ilişkin resmi bir açıklama yapılmazken, sürecin teknik heyetin raporu doğrultusunda şekilleneceği belirtiliyor. Kamp döneminde yaşanacak gelişmelerin iki oyuncunun geleceği açısından belirleyici olması bekleniyor.

Yeni sezon hazırlıklarını sürdüren Erzurumspor’un genç yabancı oyuncu pazarındaki çalışmalarına devam ettiği, Mamadou Ba ve Almamy Traore dosyalarının da yakından takip edilen transfer başlıkları arasında bulunduğu ifade ediliyor.

Narsisistik Kişilik Bozukluğu Nedir?

Narsisistik Kişilik Bozukluğu; abartılı önem duygusu, yoğun beğenilme ihtiyacı, eleştiriye aşırı hassasiyet ve empati güçlüğüyle seyreden bir ruh sağlığı durumudur. Tanı, kişinin yalnızca özgüvenli ya da iddialı olmasıyla konulmaz; belirtilerin uzun süreli, katı, farklı ortamlarda tekrarlayıcı ve yaşamı belirgin biçimde bozucu olması gerekir. Mayo Clinic ve Merck/MSD Manual, tedavinin temelini psikoterapinin oluşturduğunu bildirir. (Mayo Clinic⁠)

Bu bozukluk iş, aile, romantik ilişki, arkadaşlık ve sosyal yaşamda ciddi sorunlara yol açabilir. Kişi dışarıdan güçlü görünse de özsaygısı kırılgan olabilir; eleştiri, reddedilme veya başarısızlık karşısında yoğun öfke, küçümseme, geri çekilme ya da çöküş yaşayabilir.

Narsisistik Kişilik Bozukluğu Neden Olur?

Narsisistik Kişilik Bozukluğu tek bir nedene bağlanmaz. Genetik yatkınlık, mizaç özellikleri, çocukluk ilişkileri, aile tutumları, travmatik yaşantılar, aşırı övgü ya da aşırı eleştiri gibi çevresel etkenlerin birlikte rol oynadığı düşünülür. Merck Manual, genler ve çevresel faktörlerin gelişimde etkili olabileceğini belirtir. (Merck Manuals⁠)

Risk artırabilecek etkenler şunlardır:

* Çocuklukta duygusal ihmal veya aşırı eleştiri
* Koşullu sevgi, sürekli başarı beklentisi
* Aşırı övülme, özel ve üstün olduğuna dair katı mesajlar
* Aile içinde empati ve sınırların yeterince öğrenilememesi
* Kırılgan özsaygı
* Travma, reddedilme, aşağılanma veya yoğun utanç deneyimleri

Enfeksiyon, bağışıklık sistemi veya hormonal nedenler Narsisistik Kişilik Bozukluğu için temel neden olarak kabul edilmez.

Narsisistik Kişilik Bozukluğu İçin Kimler Risk Altındadır?

Narsisistik Kişilik Bozukluğu genellikle ergenlik sonu ve erken yetişkinlik döneminde belirginleşir. Mayo Clinic’e göre erkeklerde kadınlara göre daha sık bildirilmektedir. (Mayo Clinic⁠)

Risk, şu gruplarda daha yüksek olabilir:

* Çocuklukta istikrarsız bakım görenler
* Aşırı yüceltilen veya sürekli değersizleştirilen kişiler
* Ailede kişilik bozukluğu ya da ruhsal hastalık öyküsü olanlar
* Yoğun başarı, statü ve görünürlük baskısı altında büyüyenler
* Duygusal ihtiyaçları yeterince karşılanmayan kişiler

Çocuklarda zaman zaman benmerkezci davranışlar görülebilir; bu tek başına Narsisistik Kişilik Bozukluğu anlamına gelmez.

Narsisistik Kişilik Bozukluğu Belirtileri Nelerdir?

En sık belirtiler şunlardır:

* Kendini özel, üstün veya ayrıcalıklı görme
* Sürekli takdir, onay ve hayranlık bekleme
* Eleştiriye aşırı öfke, kırılma veya küçümsemeyle yanıt verme
* Başkalarının duygularını anlamakta zorlanma
* İlişkilerde çıkar odaklı davranma
* Başarı, güç, güzellik, zekâ veya statüyle aşırı meşgul olma
* Hak ettiğini düşündüğü özel muameleyi göremeyince yoğun tepki verme
* Kıskançlık veya başkalarının kendisini kıskandığını düşünme
* Dışarıdan özgüvenli, içeriden kırılgan hissetme

Cleveland Clinic, bu durumun yalnızca kibir ya da bencillik olmadığını; kişinin özsaygı, kimlik ve ilişkilerini etkileyen bir ruh sağlığı sorunu olduğunu vurgular. (Cleveland Clinic⁠)

Narsisistik Kişilik Bozukluğu Hangi Hastalıklarla Karıştırılabilir?

Narsisistik Kişilik Bozukluğu şu durumlarla karıştırılabilir:

* Borderline kişilik bozukluğu: Terk edilme korkusu, duygusal dalgalanma ve kendine zarar riski daha belirgindir.
* Antisosyal kişilik bozukluğu: Kuralları çiğneme, başkalarının haklarını umursamama ve suç davranışları daha ön plandadır.
* Bipolar bozukluk: Taşkınlık, grandiyöz düşünceler ve riskli davranışlar dönemsel ataklar halinde görülür.
* Depresyon: Değersizlik, çökkünlük ve içe kapanma baskındır.
* Sosyal kaygı: Eleştiri korkusu vardır ancak üstünlük beklentisi temel belirti değildir.

Kesin tanı yalnızca psikiyatri uzmanı veya yetkin ruh sağlığı profesyonelinin değerlendirmesiyle konulabilir.

Narsisistik Kişilik Bozukluğu Nasıl Teşhis Edilir?

Tanı kan testi, MR, biyopsi veya genetik testle konulmaz. Değerlendirme klinik görüşme, ruhsal durum muayenesi, kişinin yaşam öyküsü, ilişki örüntüleri, işlevsellik düzeyi ve tanı ölçütleri üzerinden yapılır. Merck/MSD Manual, tanının standart psikiyatrik tanı ölçütlerine göre klinik değerlendirmeyle konulduğunu belirtir. (MSD Manuals⁠)

Gerekirse depresyon, anksiyete, madde kullanımı, bipolar bozukluk veya diğer kişilik bozuklukları açısından ek değerlendirme yapılır.

Narsisistik Kişilik Bozukluğu Tedavisi Nasıl Yapılır?

Narsisistik Kişilik Bozukluğu tedavisinde ana yöntem psikoterapidir. İlaçlar bozukluğun kendisini doğrudan ortadan kaldırmaz; ancak depresyon, anksiyete, uyku sorunu, öfke kontrolü veya eşlik eden başka ruhsal sorunlar varsa hekim tarafından kullanılabilir. Mayo Clinic ve NHS, kişilik bozukluklarında konuşma terapilerinin temel yaklaşım olduğunu bildirir. (Mayo Clinic⁠)

Kullanılabilecek terapi yaklaşımları:

* Psikodinamik psikoterapi
* Şema terapi
* Bilişsel davranışçı terapi
* Mentalizasyon temelli terapi
* Aktarım odaklı terapi
* Grup veya aile terapisi, uygun hastalarda

Tedavi uzun soluklu olabilir. Amaç kişinin kendilik algısını daha gerçekçi kurması, empati becerisini geliştirmesi, ilişkilerde sınırları öğrenmesi, eleştiriye dayanıklılığını artırması ve zarar verici davranış döngülerini fark etmesidir.

Narsisistik Kişilik Bozukluğu İçin Güncel Tedaviler

Bugün için Narsisistik Kişilik Bozukluğu’na özel onaylı bir ilaç, gen tedavisi, hücre tedavisi, kök hücre tedavisi, immünoterapi veya cerrahi yöntem yoktur. En güncel ve kabul gören yaklaşım, kişiye özel psikoterapi planıdır.

Yapay zekâ destekli değerlendirme araçları, dijital ruh sağlığı takip sistemleri ve kişiselleştirilmiş psikoterapi planlaması araştırma alanı olarak dikkat çekmektedir; ancak bunlar rutin tanı ve tedavinin yerine geçmez.

Narsisistik Kişilik Bozukluğu İçin Son Bilimsel Gelişmeler

Son yıllardaki çalışmalar, Narsisistik Kişilik Bozukluğu’nun yalnızca “büyüklenmeci” görünümden ibaret olmadığını; kırılgan özsaygı, utanç, reddedilme hassasiyeti ve ilişki sorunlarının da merkeze alınması gerektiğini gösteriyor. 2024 tarihli bir PubMed çalışması, psikoterapinin Narsisistik Kişilik Bozukluğu olan hastalarda iyileşme potansiyelini değerlendirmiştir. (PubMed⁠)

2025 tarihli DSM-5-TR ölçütleri ve alanları üzerine yapılan ağ analizi, narsisistik kişilik örüntüsünde özellikle antagonizma ve kişilerarası işlev bozukluklarının önemine dikkat çekmektedir. (PMC⁠)

Narsisistik Kişilik Bozukluğu Nasıl Önlenebilir?

Kesin önleme yöntemi yoktur. Ancak çocukluk ve ergenlik döneminde sağlıklı duygusal gelişimi desteklemek riski azaltabilir.

Koruyucu yaklaşımlar:

* Çocuğa koşulsuz değer duygusu vermek
* Aşırı yüceltme ve aşırı aşağılama uçlarından kaçınmak
* Empati, sorumluluk ve sınırları öğretmek
* Duyguları konuşulabilir hale getirmek
* Travma, ihmal veya zorbalık durumlarında erken psikolojik destek almak
* Aile içi iletişimi güçlendirmek

Narsisistik Kişilik Bozukluğu ile Yaşam

Narsisistik Kişilik Bozukluğu olan kişiler için düzenli terapi, istikrarlı uyku, alkol ve madde kullanımından kaçınma, stres yönetimi, ilişki sınırlarını öğrenme ve geri bildirimlere tahammül becerisini geliştirme önemlidir.

Yakınları için de sınır koymak, suçlulukla hareket etmemek, duygusal manipülasyon döngülerini tanımak ve gerekirse profesyonel destek almak önem taşır.

Narsisistik Kişilik Bozukluğu Hakkında Sık Yapılan Hatalar

* Her özgüvenli kişiye “narsist” demek yanlıştır.
* Narsisistik Kişilik Bozukluğu yalnızca kibir değildir.
* Kişi her zaman dışarıdan mutlu ve güçlü görünmeyebilir.
* Tedavi imkânsız değildir; ancak uzun süreli emek gerektirir.
* İlaçlar tek başına temel tedavi değildir.
* Tanı sosyal medya videolarıyla konulamaz.
* Her zor ilişki Narsisistik Kişilik Bozukluğu anlamına gelmez.

Narsisistik Kişilik Bozukluğu Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Tedavi edilmeyen Narsisistik Kişilik Bozukluğu; ilişki kopmaları, iş sorunları, yalnızlaşma, öfke patlamaları, depresyon, anksiyete, madde kullanımı, finansal sorunlar ve hukuki problemlerle sonuçlanabilir. Reddedilme, başarısızlık veya yoğun utanç dönemlerinde ruhsal kriz riski artabilir.

Narsisistik Kişilik Bozukluğu Ne Zaman Acil Müdahale Gerektirir?

Aşağıdaki durumlarda 112 aranmalı veya acil servise başvurulmalıdır:

* Kişinin kendine zarar verme düşüncesi
* İntihar düşüncesi veya planı
* Başkasına zarar verme tehdidi
* Şiddet davranışı
* Ağır madde veya alkol kullanımı sonrası kontrol kaybı
* Gerçeklikten kopma, ağır ajitasyon veya ciddi kriz hali

Narsisistik Kişilik Bozukluğu İçin Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

İlişkiler sürekli çatışmalı hale geliyorsa, eleştiriye tahammül azalıyor, öfke kontrolü bozuluyor, iş veya aile yaşamı zarar görüyor, kişi sürekli değersizlik ve üstünlük arasında gidip geliyorsa psikiyatri uzmanına başvurulmalıdır. Psikolog desteği de tedavi planında yer alabilir; ancak tanı ve ilaç gerekliliği psikiyatri uzmanı tarafından değerlendirilmelidir.

Narsisistik Kişilik Bozukluğu Hakkında Merak Edilen Sorular

Narsisistik Kişilik Bozukluğu tedavi edilebilir mi?
Evet, belirtiler psikoterapiyle yönetilebilir ve kişinin ilişkilerinde düzelme sağlanabilir. Ancak süreç genellikle uzun solukludur.

Narsisistik Kişilik Bozukluğu için ilaç var mı?
Bozukluğa özel tek bir ilaç yoktur. Eşlik eden depresyon, anksiyete veya uyku sorunları için ilaç verilebilir.

Narsisistik Kişilik Bozukluğu olan kişi hasta olduğunu kabul eder mi?
Bazı kişiler kabul etmekte zorlanabilir. Genellikle ilişki, iş veya ruhsal krizler sonrası yardım arayışı başlar.

Narsisistik Kişilik Bozukluğu çocuklukta anlaşılır mı?
Çocuklarda benmerkezci davranışlar gelişimsel olabilir. Kalıcı tanı genellikle yetişkinlik döneminde değerlendirilir.

Narsisistik Kişilik Bozukluğu genetik midir?
Genetik yatkınlık rol oynayabilir; ancak çevresel ve gelişimsel faktörler de önemlidir.

Narsisistik Kişilik Bozukluğu bipolar bozuklukla karışır mı?
Evet. Bipolarda büyüklük düşünceleri dönemsel ataklarla gelir; Narsisistik Kişilik Bozukluğu’nda örüntü daha süreklidir.

Narsisistik Kişilik Bozukluğu olan biri empati kurabilir mi?
Empati güçlüğü olabilir; terapiyle farkındalık ve ilişki becerileri geliştirilebilir.

Narsisistik Kişilik Bozukluğu ilişkileri nasıl etkiler?
Sürekli onay beklentisi, eleştiriye hassasiyet, küçümseme ve sınır ihlalleri ilişkileri yıpratabilir.

Kaynaklar

Mayo Clinic
Cleveland Clinic
Merck Manual / MSD Manual
NHS
NHS Inform
StatPearls / NCBI Bookshelf
PubMed
DSM-5-TR temelli klinik literatür
Clinical Psychology & Psychotherapy

Ruh sağlığı uzmanlarına göre narsisizm, belirli düzeyde hemen herkeste bulunabilen bir kişilik özelliği olabilir. Ancak bu özellikler kişinin sosyal ilişkilerini, aile yaşamını ve iş hayatını kalıcı biçimde bozuyorsa durum klinik olarak değerlendirilen Narsisistik Kişilik Bozukluğu’na işaret edebilir.

Narsisizm nedir?

Narsisizm; kişinin kendisini aşırı önemsemesi, sürekli ilgi ve onay beklemesi, başarılarını olduğundan büyük görmesi ve çevresindeki insanların duygu ve ihtiyaçlarını ikinci plana atmasıyla karakterize edilen bir davranış örüntüsüdür.

Ancak uzmanlar, “kendini seven” veya özgüvenli her kişinin narsist olmadığını özellikle belirtiyor. Sağlıklı özgüven ile patolojik narsisizm arasında önemli farklar bulunuyor. Narsisistik kişilik bozukluğunda bu davranışlar süreklidir ve kişinin yaşamının hemen her alanına yansır.

Narsisizm ile Narsisistik Kişilik Bozukluğu aynı şey değil

En büyük yanlışlardan biri bu iki kavramın birbirine karıştırılmasıdır.

Narsistik özellikler zaman zaman birçok kişide görülebilir. Örneğin başarıyla gurur duymak, takdir edilmek istemek veya zaman zaman kendini ön plana çıkarmak tek başına psikiyatrik hastalık anlamına gelmez.

Narsisistik Kişilik Bozukluğu ise psikiyatride tanımlanmış bir ruh sağlığı durumudur. Bu tabloda kişi yalnızca kendisini merkeze koymaz, aynı zamanda bu düşünce biçimi iş yaşamını, arkadaşlık ilişkilerini, aile bağlarını ve romantik ilişkilerini de olumsuz etkiler.

Uzmanlara göre narsisizmin en yaygın 5 belirtisi

1. Kendisini olduğundan çok daha önemli görmesi

Narsistik özellik gösteren kişiler başarılarını abartabilir, yeteneklerini olduğundan büyük gösterebilir ve çevresindeki insanların kendilerine özel davranması gerektiğine inanabilir.

2. Sürekli hayranlık beklemesi

Takdir görmek onlar için yalnızca hoş bir durum değil, adeta psikolojik bir ihtiyaç haline gelebilir.

Olumlu geri bildirim alamadıklarında yoğun öfke veya hayal kırıklığı yaşayabilirler.

3. Empati eksikliği

Uzmanların en dikkat çektiği belirtilerden biri budur.

Başkalarının duygularını anlamakta zorlanabilir, karşısındaki kişinin yaşadığı sorunlara kayıtsız kalabilirler.

4. Ayrıcalıklı davranılmayı beklemesi

Kuralların herkes için değil, kendileri için farklı işlemesi gerektiğini düşünebilirler.

Sıra beklemek, eleştirilmek veya reddedilmek onlar için oldukça zorlayıcı olabilir.

5. İnsanları kendi çıkarı için kullanabilmesi

İlişkiler bazen karşılıklı paylaşım yerine hedefe ulaşmak için kullanılan araçlara dönüşebilir.

Bu durum özellikle yakın ilişkilerde ciddi güven sorunlarına yol açabilir.

Narsistik kişilerin sık görülen davranışları

Uzmanlara göre narsisistik kişilik özellikleri taşıyan bireylerde şu davranışlar da görülebilir:

• Sürekli kendinden bahsetme
• Başarılarını abartma
• Eleştiriyi kişisel saldırı olarak görme
• Hata yaptığını kabul etmekte zorlanma
• Başkalarının başarılarını küçümseme
• Yoğun kıskançlık yaşayabilme
• Kendisini özel ve benzersiz görme
• Sadece “kendisi gibi önemli” kişilerle ilişki kurmak isteme
• Kırılgan benlik saygısını gizlemek için kibirli davranışlar sergileme
• İlginin merkezinde olmadığında huzursuz hissetme
• Öfke patlamaları yaşayabilme
• Manipülatif davranışlar gösterebilme

Narsistik kişiler gerçekten özgüvenli mi?

İlginç biçimde uzmanların önemli bir bölümü bunun tam tersinin geçerli olabileceğini belirtiyor.

Dışarıdan aşırı özgüvenli görünen birçok kişinin aslında oldukça kırılgan bir benlik algısına sahip olabileceği ifade ediliyor.

Bu nedenle eleştiri karşısında beklenenden çok daha sert tepkiler verebilir, reddedilmeyi ağır bir tehdit olarak algılayabilirler.

İlişkilerde hangi sorunlara yol açabilir?

Narsisistik kişilik özellikleri romantik ilişkilerden aile yaşamına kadar birçok alanda sorun oluşturabilir.

Uzmanlara göre bu kişiler:

• Partnerlerini yeterince dinlemeyebilir.
• Sürekli haklı olduklarını düşünebilir.
• Özür dilemekte zorlanabilir.
• Karşı tarafın duygularını küçümseyebilir.
• İlişkide kontrolü elinde tutmaya çalışabilir.
• Manipülasyon veya suçluluk hissettirme yöntemlerine başvurabilir.

Bu nedenle uzun süreli ilişkilerde güven, iletişim ve karşılıklı anlayış ciddi şekilde zarar görebilir.

Narsisistik Kişilik Bozukluğu neden ortaya çıkar?

Kesin nedeni bilinmese de uzmanlar birçok faktörün birlikte rol oynayabileceğini düşünüyor.

Bunlar arasında:

• Genetik yatkınlık
• Beyin gelişimiyle ilgili biyolojik etkenler
• Çocukluk dönemindeki travmalar
• Aşırı eleştirel ebeveyn tutumu
• Tam tersine aşırı övgü ve sınırsız hayranlıkla büyütülme
• Erken çocukluk deneyimleri

yer alabiliyor.

Tanı nasıl konuluyor?

Narsisistik Kişilik Bozukluğu tanısı yalnızca psikiyatrist veya klinik psikolog gibi ruh sağlığı uzmanlarının yaptığı kapsamlı değerlendirme sonucunda konulabiliyor.

Sosyal medya paylaşımları, günlük tartışmalar veya tek bir davranış üzerinden bir kişiye “narsist” tanısı koymak doğru kabul edilmiyor. Tanıda uluslararası tanı ölçütleri birlikte değerlendiriliyor.

Tedavisi mümkün mü?

Uzmanlara göre tedavinin temelini psikoterapi oluşturuyor.

Terapi sürecinde kişinin düşünce kalıpları, ilişkileri ve benlik algısı üzerinde çalışılıyor.

Narsisistik Kişilik Bozukluğu için doğrudan geliştirilmiş özel bir ilaç bulunmuyor. Ancak depresyon, anksiyete veya başka ruh sağlığı sorunları eşlik ediyorsa bunlara yönelik ilaç tedavileri uygulanabiliyor.

Uzmanlardan önemli uyarı

Ruh sağlığı uzmanları, günlük hayatta yaşanan her iletişim sorununda karşı tarafı “narsist” olarak etiketlemenin doğru olmadığını vurguluyor. Narsisistik özellikler göstermek ile Narsisistik Kişilik Bozukluğu tanısı almak aynı durum değildir. Kesin değerlendirme yalnızca ruh sağlığı alanında yetkin uzmanlar tarafından yapılabilir.

Kaynaklar

• WebMD, Narcissism: Symptoms, Signs, and Causes
• WebMD, Narcissistic Personality Disorder (NPD)
• American Psychiatric Association (APA), What Are Personality Disorders?
• Mayo Clinic, Narcissistic Personality Disorder
• Cleveland Clinic, Narcissistic Personality Disorder
• MSD Manual Consumer Version, Narcissistic Personality Disorder (NPD)
• Harvard Health Publishing, Narcissistic Personality Disorder: Symptoms, Diagnosis and Treatments

Tıp tarihinde bazı keşifler belirli bir hastalığın tedavisini değiştirir. Bazıları ise her gün uygulanan sıradan bir tıbbi işlemi güvenli hâle getirerek milyonlarca insanın yaşamını kurtarır.

Bu, doktorların iyi niyetle yaptıkları kan nakillerinin neden bazen hastaları kurtarmak yerine ölüme götürdüğünü çözen bir bilim insanının hikâyesidir.

1900 yılı…

Avusturya’nın başkenti Viyana…

Avrupa’nın en saygın tıp merkezlerinden birinde çalışan genç patolog Karl Landsteiner, yıllardır hekimlerin yanıtını bulamadığı bir soruyla karşı karşıyaydı.

Kan kaybeden hastalara kan veriliyordu.

Bazıları mucizevi şekilde iyileşiyordu.

Bazıları ise transfüzyondan dakikalar sonra titremeye başlıyor, yüksek ateş geliştiriyor, idrarları koyulaşıyor, şoka giriyor ve yaşamını kaybediyordu.

Hiç kimse bunun nedenini bilmiyordu.

O yıllarda birçok hekim, bütün insanların kanının aynı olduğuna inanıyordu. Kan, tek tip bir biyolojik sıvı olarak kabul ediliyordu. Başarısız transfüzyonlar ise hastalığın ağırlığına, şanssızlığa ya da açıklanamayan talihsizliklere bağlanıyordu.

Fakat Landsteiner farklı düşündü.

“Ya insanların kanı birbirinden farklıysa?”

Modern transfüzyon tıbbının temellerini atacak soru buydu.

Laboratuvarda çalışma arkadaşlarından aldığı kan örneklerini tek tek birbirleriyle karıştırmaya başladı.

Sabırla yüzlerce deney yaptı.

Bazı örneklerde hiçbir değişiklik olmuyordu.

Ancak bazı tüplerde kırmızı kan hücreleri birbirine yapışıyor, kümeleniyor ve çökmeye başlıyordu.

Bugün aglütinasyon olarak adlandırdığımız bu olay, o dönemde açıklanamayan gizemli bir bulguydu.

Landsteiner bunun rastlantı olmadığını fark etti.

Aylar süren çalışmaların ardından insanların kanının birbirinden farklı biyolojik özellikler taşıdığını gösterdi.

1901 yılında insan kanını A, B ve C olarak adlandırdığı üç gruba ayırdı. Daha sonra C grubu, O grubu olarak yeniden adlandırıldı. 1902 yılında çalışma arkadaşları Alfred von Decastello ve Adriano Sturli, AB kan grubunu tanımlayarak bugün kullandığımız ABO kan grubu sistemini tamamladı.

Artık ölümcül sırrın cevabı ortaya çıkmıştı.

Uyumsuz kan verildiğinde alıcının bağışıklık sistemi yabancı kırmızı kan hücrelerine saldırıyor, hücreler parçalanıyor ve ölümcül transfüzyon reaksiyonları gelişiyordu.

Uygun kan grubu seçildiğinde ise transfüzyon güvenle gerçekleştirilebiliyordu.

Bu keşif yalnızca kan nakillerini değiştirmedi.

Doğum sırasında gelişen ağır kanamalarda annelerin yaşamı kurtulmaya başladı.

Savaş meydanlarında yaralanan askerler yeniden yaşama tutundu.

Büyük ameliyatlar çok daha güvenli hâle geldi.

Travma hastalarının tedavisinde yeni bir dönem başladı.

Kan bankalarının kurulmasının yolu açıldı.

Daha sonraki yıllarda organ nakilleri, açık kalp cerrahisi ve modern yoğun bakım uygulamaları da güvenli kan transfüzyonunun sağladığı altyapı üzerinde gelişti.

Ancak her büyük bilimsel keşifte olduğu gibi, bu buluşun gerçek değeri de zaman içinde anlaşıldı.

İlk yıllarda bazı hekimler yeni sistemi gereksiz buluyor, alışılmış uygulamaları sürdürmek istiyordu.

Fakat başarılı transfüzyonların sayısı arttıkça Landsteiner’ın haklı olduğu tartışmasız biçimde ortaya çıktı.

1930 yılında Karl Landsteiner, ABO kan grubu sistemini keşfetmesi nedeniyle Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü’ne layık görüldü.

Ancak bilimsel yolculuğu burada sona ermedi.

1940 yılında Alexander Wiener ile birlikte yürüttüğü çalışmalar, daha sonra Rh kan grubu sistemi olarak adlandırılacak yapının tanımlanmasına öncülük etti. Bu çalışmalar, kan grubu uyuşmazlıklarının daha iyi anlaşılmasını sağladı, transfüzyon güvenliğini artırdı ve yenidoğanın hemolitik hastalığının mekanizmasının ortaya konmasına önemli katkılar sundu. Böylece ilerleyen yıllarda geliştirilecek koruyucu tedavilerin de temelleri atılmış oldu.

Bugün dünyada her gün milyonlarca ünite kan güvenle nakledilebiliyorsa…

Doğum sırasında ağır kanama geçiren anneler kurtarılabiliyorsa…

Büyük ameliyatlar güvenle yapılabiliyorsa…

Travma hastaları yaşama döndürülebiliyorsa…

Organ nakilleri gerçekleştirilebiliyorsa…

Bütün bunların temelinde, Karl Landsteiner’ın laboratuvarda yaptığı o sessiz ama devrim niteliğindeki gözlemler vardır.

Bu hikâye bize önemli bir gerçeği hatırlatıyor.

Bilim bazen dev laboratuvarlardan ya da karmaşık cihazlardan değil, doğru zamanda sorulan doğru bir sorudan doğar.

En büyük keşifler çoğu zaman herkesin aynı olduğunu düşündüğü şeylerin aslında birbirinden farklı olduğunu görebilen insanların merakıyla gerçekleşir.

Karl Landsteiner yalnızca kan gruplarını keşfetmedi.

O, görünüşte birbirinin aynı olan kanın, aslında yaşam ile ölüm arasındaki en kritik farklardan birini taşıdığını gösterdi.

Ve insanlık tarihini değiştiren büyük keşifler, çoğu zaman herkesin aynı sandığı bir gerçeğe farklı bakabilen insanların sessiz merakıyla başlar.

KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, sabahın erken saatlerinde Ayia Napa’da meydana gelen saldırıya ilişkin bilgi verdi.

Erhürman’ın açıklamasına göre, 47 yaşındaki bir Kıbrıslı Türk vatandaş, kimlikleri henüz tespit edilemeyen bir grubun saldırısına uğrayarak yaralandı. Yaralının Güney Kıbrıs’taki bir hastanede tedavisinin sürdüğü belirtildi.

Cumhurbaşkanı Erhürman, olayın öğrenilmesinin ardından Cumhurbaşkanlığının ve iki toplumlu teknik komitenin Kıbrıslı Türk üyesinin yaralının ailesiyle, güney ve kuzeydeki ilgili makamlarla temas kurduğunu ifade etti. Polis Genel Müdürlüğü’nün de olayla ilgili harekete geçtiği kaydedildi.

Açıklamada, hem yaralı vatandaşın sağlık durumunun hem de olayla ilgili hukuki sürecin yakından takip edildiği vurgulanırken, yeni bilgilerin kamuoyuyla paylaşılacağı bildirildi.

Erhürman, açıklamasının sonunda yaralı vatandaşa ve ailesine geçmiş olsun dileklerini ileterek acil şifalar temennisinde bulundu.

Genç yaşına rağmen uluslararası tecrübeye sahip olan Omar Fayed’in düzenli forma giyebileceği bir takımda gelişimini sürdürmeye sıcak baktığı belirtilirken, transfer formülü üzerinde farklı seçeneklerin değerlendirildiği ifade ediliyor.

Kocaelispor’un savunma rotasyonunu güçlendirme hedefi doğrultusunda bu transferin gündeme geldiği konuşulsa da taraflardan henüz resmi bir açıklama yapılmadı. Transfer sürecinin erken aşamada olduğu ve kulüp kaynaklarından gelecek olası açıklamaların beklendiği belirtiliyor.

Yeni sezon kadro planlamasını sürdüren Kocaelispor’un savunmaya yapılacak takviyeler konusunda çalışmalarını hızlandırdığı, Omar Fayed isminin de takip edilen dosyalar arasında yer aldığı ifade ediliyor.

Forvet hattında görev yapan Evidence Makgopa’nın fizik gücü, hava toplarındaki etkinliği ve ceza sahası içindeki varlığı nedeniyle Erzurumspor’un hücum planlamasına uygun isimlerden biri olduğu belirtiliyor. Mavi-beyazlı ekibin yeni sezonda gol yollarını güçlendirmeyi hedeflemesi, Makgopa dosyasını dikkat çeken başlıklardan biri haline getirdi.

Kanat ve hücum hattında forma giyebilen Thapelo Maseko ise hızı, bire bir oyun becerisi ve çok yönlü yapısıyla öne çıkıyor. Erzurumspor’un özellikle kenar hücumlarına dinamizm kazandıracak bir oyuncu arayışında olması, Maseko ismini transfer kulislerinde gündeme taşıdı.

Her iki oyuncu için de henüz resmi bir açıklama bulunmuyor. Transfer sürecinin erken aşamada olduğu, kulüp kaynaklarından gelecek olası açıklamaların beklendiği ifade ediliyor.

Erzurumspor’un transfer planlamasında yabancı oyuncu rotasyonunu güçlendirmeyi hedeflediği konuşulurken, Evidence Makgopa ve Thapelo Maseko isimleri yeni sezon öncesi yakından takip edilen dosyalar arasında gösteriliyor.

Çeyrek finale Yıldıray Pala galibiyetiyle çıktı

Aktürk, organizasyonun üçüncü turunda Yıldıray Pala’yı mağlup ederek son sekiz başpehlivan arasına kalmayı başardı. Bu sonuçla Kırkpınar’daki iddiasını sürdüren başarılı pehlivan, çeyrek finalde Orhan Okulu ile eşleşti.

Orhan Okulu engelini aşarak yarı finale yükseldi

Günün en dikkat çeken eşleşmelerinden birinde Feyzullah Aktürk ile Orhan Okulu karşı karşıya geldi. Büyük çekişmeye sahne olan mücadelede puanlama bölümünde üstünlük sağlayan Aktürk, rakibini eleyerek yarı finale yükselen isimler arasına girdi.

Kırkpınar’da kritik mücadeleler sürüyor

Başpehlivanlık kategorisinde organizasyonun ilk gününün ardından çeyrek finale yükselen isimler arasında Feyzullah Aktürk de yer almıştı. Anadolu Ajansı’nın aktardığı bilgilere göre çeyrek finale yükselen başpehlivanlar arasında Ali Gürbüz, Mustafa Taş, Serdar Yılmaz, Orhan Okulu, Erkan Taş, Osman Kan, Feyzullah Aktürk ve Seçkin Duman bulunuyordu.

Son durum

Son birkaç saat içindeki doğrulanmış gelişmelere göre Feyzullah Aktürk, Kırkpınar’da yarı finale yükselerek altın kemer mücadelesini sürdürüyor. Organizasyonda yarı final ve final karşılaşmalarıyla birlikte başpehlivanın kim olacağı netlik kazanacak.

Joseph Lister ve Antiseptik Cerrahinin Doğuşu

Tıp tarihinde bazı keşifler yeni bir ilaçla başlar. Bazıları ise insanların yıllarca “kader” sandığı ölümlerin aslında önlenebilir olduğunu fark eden bir bilim insanıyla doğar.

Bu hikâye, ameliyat masasında değil; ameliyattan sonra yaşanan ölümleri durdurarak modern cerrahinin kaderini değiştiren bir hekimin hikâyesidir.

1865 yılı…
İskoçya’nın Glasgow kenti…

Dönemin en büyük hastanelerinden birinde çalışan genç cerrah Joseph Lister, her gün başarılı görünen ameliyatlar yapıyordu.

Kırık kemikler düzeltiliyor…
Tümörler çıkarılıyor…
Yaralar dikiliyordu.

Fakat asıl mücadele ameliyathanede değil, ameliyattan sonraki günlerde başlıyordu.

Hastaların yaraları iltihaplanıyor…
Ateşleri yükseliyor…
Yaralardan kötü kokulu cerahat akıyordu…

Hastane koridorlarını adeta ölüm sessizliği kaplıyordu.

Ardından kan zehirlenmesi gelişiyor ve çoğu hasta birkaç gün içinde yaşamını kaybediyordu.

O yıllarda cerrahlar bunun kaçınılmaz olduğuna inanıyordu.

“Hastane kangreni”, “cerrahi ateş” ve “kan zehirlenmesi” neredeyse ameliyatın doğal bir sonucu kabul ediliyordu.

Başarılı geçen bir ameliyatın ardından hastanın ölmesi kimseyi şaşırtmıyordu.

Çünkü görünmeyen düşman henüz tanınmıyordu.

O düşmanın adı henüz “mikrop” değildi.

Lister ise buna inanmak istemiyordu.

Başarılı bir ameliyat yapan bir cerrahın, hastasını birkaç gün sonra enfeksiyona teslim etmesini kabullenemiyordu.

Tam o günlerde Fransız bilim insanı Louis Pasteur, görünmeyen mikroorganizmaların çürüme ve fermantasyonun temel nedeni olduğunu ortaya koyan çalışmalarını yayımlıyordu.

Birçok kişi bu araştırmaları yalnızca kimya ve gıda bilimiyle ilgili görüyordu.

Lister ise bambaşka bir soru sordu.

“Eğer mikroorganizmalar yiyecekleri bozabiliyorsa, yaraları da enfekte ediyor olabilir mi?”

Bu düşünce, cerrahinin geleceğini değiştirecek fikirdi.

Lister, o dönemde Glasgow’da kanalizasyon ve lağım sistemlerinde oluşan kötü kokuları azaltmak amacıyla kullanılan karbolik asidi (fenol) ameliyatlarda denemeye karar verdi.

Cerrahi aletleri, ellerini ve pansuman malzemelerini karbolik asitle dezenfekte etti.

Ameliyat yaralarını antiseptik pansumanlarla kapattı.

Hatta bir süre ameliyathane havasına karbolik asit püskürten özel spreyler bile kullandı.

1865 yılında hastaneye, at arabasının altında kalan 11 yaşındaki James Greenlees getirildi. Sol bacağında açık kırık vardı. O dönemde bu tür yaralanmalar çoğu zaman enfeksiyon, ampütasyon ya da ölümle sonuçlanıyordu.

Lister yarayı karbolik asitle temizledi ve antiseptik pansuman uyguladı.

Günler geçmesine rağmen beklenen iltihap gelişmedi.

James bacağını kaybetmeden iyileşti.

Bu başarı, Lister’in geliştirdiği yönteme olan güvenini artırdı.

Ardından yayımladığı vaka serileri, antiseptik cerrahinin dünyanın farklı ülkelerinde hızla benimsenmesinin önünü açtı.

Sonuçlar şaşırtıcıydı.

Daha önce enfeksiyon nedeniyle ölen hastaların sayısı hızla azalmaya başladı.

Özellikle açık kemik kırıklarında ölüm oranları belirgin şekilde düştü.

Bir zamanlar neredeyse kesin ölümle sonuçlanan birçok ameliyat, artık hastaların iyileşmesiyle sonuçlanıyordu.

Fakat her büyük keşif gibi bu da hemen kabul görmedi.

Bazı cerrahlar Lister’in yöntemlerini gereksiz buldu.

Kimileri karbolik asidin cildi tahriş ettiğini söyleyerek uygulamayı reddetti.

Bazıları ise görünmeyen mikroorganizmaların hastalıklara neden olduğu fikrine inanmayı sürdürmedi.

Lister ise tartışmalarla değil, sonuçlarla konuşmayı seçti.

Yıllar geçtikçe ölüm oranları dünyanın farklı hastanelerinde de düşmeye başladı.

Cerrahlar onun yöntemlerini uyguladıkça enfeksiyonların büyük ölçüde önlenebildiği açıkça görüldü.

Böylece antiseptik cerrahi, daha sonra geliştirilecek aseptik cerrahinin temelini oluşturmaya başladı.

Daha sonra geliştirilen aseptik cerrahi anlayışı; cerrahi aletlerin sterilizasyonu, steril örtülerin kullanılması, steril eldivenler, ameliyathane disiplini ve günümüz enfeksiyon kontrol uygulamalarının temelini oluşturdu.

Joseph Lister yalnızca yeni bir teknik geliştirmemişti.

O, cerrahinin en büyük düşmanının bıçak değil, görünmeyen mikroorganizmalar olduğunu göstermişti.

Bugün ameliyat öncesinde uygulanan cerrahi el antisepsisi, cerrahi aletlerin sterilizasyonu, steril örtüler, steril eldivenler, ameliyathane disiplini ve enfeksiyon kontrolüne yönelik birçok uygulama, doğrudan ya da dolaylı olarak Lister’in başlattığı antiseptik anlayışın mirasını taşımaktadır.

1897 yılında Kraliçe Victoria tarafından “Baron Lister” unvanıyla onurlandırıldı.

1902 yılında ise Birleşik Krallık’ın en saygın devlet nişanlarından biri olan Order of Merit ile ödüllendirildi.

Yaşamı boyunca dünyanın birçok üniversitesinden onursal ödüller aldı.

Bugün Joseph Lister, antiseptik cerrahinin kurucusu ve modern cerrahinin en önemli öncülerinden biri olarak kabul edilmektedir.

Bu hikâye bize önemli bir gerçeği hatırlatıyor.

Bilim bazen yeni bir şey icat etmekten çok, farklı alanlardaki bilgileri bir araya getirebilme cesaretidir.

Joseph Lister, Pasteur’ün laboratuvarda ortaya koyduğu gerçeği ameliyathaneye taşıdı.

Ve böylece milyonlarca insanın yaşamını kurtaran sessiz bir devrime öncülük etti.

Joseph Lister yalnızca ameliyat yöntemlerini değiştirmedi.

O, ameliyattan sonra yaşanan ölümlerin kader olmadığını gösterdi.

Ve bazen insanlık tarihini değiştiren en büyük keşifler, herkesin kaçınılmaz sandığı bir gerçeğe “Hayır, bunun bir nedeni olmalı.” diyebilen insanların cesaretiyle başlar.

Hipertiroidi Nedir?

Hipertiroidi, boynun ön kısmında bulunan tiroit bezinin normalden fazla T3 (Triiyodotironin) ve T4 (Tiroksin) hormonu üretmesiyle gelişen bir hastalıktır.

Bu hormonlar metabolizmayı düzenlediği için fazla salgılanmaları vücudun adeta sürekli “yüksek devirde” çalışmasına neden olur.

Hipertiroidi;

• Her yaşta görülebilir.
• Kadınlarda erkeklere göre yaklaşık 5-10 kat daha sık rastlanır.
• En sık 20-50 yaş arasında ortaya çıkar.
• Dünya genelinde erişkin nüfusun yaklaşık %1-2’sini etkilediği tahmin edilmektedir.

Hastalık yalnızca metabolizmayı değil;

• Kalbi
• Kasları
• Sindirim sistemini
• Beyni
• Ruh halini
• Gözleri
• Kemikleri

de etkileyebilir.

Hipertiroidi Neden Olur?

Hipertiroidinin birçok farklı nedeni bulunmaktadır.

En sık nedenler şunlardır:

Graves hastalığı

En yaygın sebeptir.

Bağışıklık sistemi yanlışlıkla tiroit bezini sürekli hormon üretmeye zorlar.

Toksik nodüler guatr

Tiroid içinde bulunan nodüller kontrolsüz şekilde hormon salgılar.

Tiroit iltihapları (Tiroidit)

Bazı viral enfeksiyonlar veya doğum sonrası gelişen iltihaplanmalar geçici hipertiroidiye neden olabilir.

Fazla iyot alınması

Bazı ilaçlar, kontrast maddeler ve iyot içeren takviyeler tetikleyebilir.

Tiroid hormonunun fazla kullanılması

Özellikle yanlış doz ilaç kullanımı sonucu gelişebilir.

Daha nadir nedenler:

• Hipofiz bezi hastalıkları
• Bazı yumurtalık tümörleri
• Çok nadir genetik hastalıklar

Hipertiroidi İçin Kimler Daha Fazla Risk Altındadır?

Riski artıran durumlar:

• Kadın olmak
• Ailede tiroit hastalığı bulunması
• Graves hastalığı öyküsü
• Diğer otoimmün hastalıklar
• Tip 1 diyabet
• Romatoid artrit
• Çölyak hastalığı
• Sigara kullanımı
• Gebelik sonrası dönem
• Fazla iyot maruziyeti
• 60 yaş üzeri bireyler

Hipertiroidi Belirtileri Nelerdir?

En sık görülen belirtiler:

• Çarpıntı
• Hızlı kalp atımı
• Nedensiz kilo kaybı
• Aşırı terleme
• Sıcağa tahammülsüzlük
• Ellerde titreme
• Sinirlilik
• Kaygı
• Uykusuzluk
• Sürekli yorgunluk
• Kas güçsüzlüğü
• İshal
• Sık dışkılama
• Adet düzensizlikleri

Erken belirtiler

• Hafif çarpıntı
• Titreme
• Sinirlilik
• Kilo vermeye başlama

İleri dönem belirtileri

• Kalp ritim bozukluğu
• Kemik erimesi
• Kas kaybı
• Gözlerde belirgin büyüme (özellikle Graves hastalığında)
• Nefes darlığı

Çocuklarda

• Hiperaktivite
• Boy uzamasında hızlanma
• Dikkat eksikliği
• Okul başarısında düşüş

Yaşlılarda

Yaşlı hastalarda tablo daha sinsi olabilir.

• Halsizlik
• Kilo kaybı
• Kalp ritim bozukluğu
• Depresyon benzeri belirtiler ön planda görülebilir.

Hipertiroidi Hangi Hastalıklarla Karıştırılabilir?

Benzer belirtiler şu hastalıklarda da görülebilir:

• Panik atak
• Anksiyete bozukluğu
• Menopoz
• Depresyon
• Feokromositom
• Kalp ritim bozuklukları
• Enfeksiyonlar

Kesin tanı yalnızca hekim değerlendirmesi ve laboratuvar testleriyle konulabilir.

Hipertiroidi Nasıl Teşhis Edilir?

Tanıda şu yöntemlerden yararlanılır:

Kan testleri

• TSH
• Serbest T4
• Serbest T3

Antikor testleri

Özellikle Graves hastalığında:

• TRAb
• Anti-TPO

Ultrasonografi

Tiroid bezinin yapısı değerlendirilir.

Tiroit sintigrafisi

Hormonun kaynağı belirlenebilir.

Gerektiğinde:

• EKG
• Göz muayenesi
• Kemik yoğunluğu ölçümü

yapılabilir.

Hipertiroidi Tedavisi Nasıl Yapılır?

Tedavi hastalığın nedenine göre değişmektedir.

Başlıca seçenekler:

İlaç tedavisi

• Antitiroit ilaçlar
• Beta blokerler (şikâyet kontrolü amacıyla)

Radyoaktif iyot tedavisi

Bazı hastalarda kalıcı çözüm sağlayabilir.

Cerrahi

Şu durumlarda tercih edilir:

• Büyük guatr
• Kanser şüphesi
• İlaç başarısızlığı
• Gebelik planı olan seçilmiş hastalar

Yaşam tarzı

• Sigaranın bırakılması
• Düzenli takip
• Gereksiz iyot kullanımından kaçınma

Tedavi kişiye özel planlanmalıdır.

Hipertiroidi İçin En İleri ve En Güncel Tedaviler

Son yıllarda dikkat çeken gelişmeler:

Hedefe yönelik tedaviler

Özellikle Graves göz hastalığında biyolojik tedaviler üzerinde önemli ilerlemeler sağlanmıştır.

Minimal invaziv girişimler

Seçilmiş nodüllerde radyofrekans ablasyonu gibi yöntemler uygulanabilmektedir.

Yapay zekâ destekli tanı

Ultrason görüntülerinin yapay zekâ ile değerlendirilmesi erken tanıda umut vermektedir.

Kişiselleştirilmiş tıp

Genetik ve antikor profiline göre tedavi seçimi üzerine çalışmalar sürmektedir.

Hipertiroidi İçin Son Bilimsel Gelişmeler

Son bir yıl içinde yayımlanan araştırmalarda öne çıkan başlıklar:

• Graves hastalığında yeni biyobelirteçlerin değerlendirilmesi
• Yapay zekâ destekli tiroit ultrason analizlerinin doğruluğunun artması
• Avrupa ve Amerika endokrinoloji kılavuzlarında hasta odaklı tedavi yaklaşımının güçlendirilmesi
• Radyoaktif iyot tedavisinin kişiselleştirilmesine yönelik yeni veriler
• Göz tutulumu olan hastalarda biyolojik tedavilere ilişkin uzun dönem güvenlilik sonuçlarının paylaşılması

Hipertiroidi İçin Umut Vadeden Bilimsel Çalışmalar

Son 2-5 yılda öne çıkan araştırmalar:

• Yeni TRAb biyobelirteçleri
• Graves hastalığında hedefe yönelik immün tedaviler
• Yapay zekâ ile erken tanı algoritmaları
• Genetik risk analizleri
• Tiroit nodüllerinde gelişmiş görüntüleme teknikleri
• Daha güvenli antitiroit ilaçlarının geliştirilmesine yönelik çalışmalar

Bu yöntemlerin önemli bir bölümü hâlen araştırma aşamasındadır ve rutin klinik uygulamanın parçası değildir.

Hipertiroidi Nasıl Önlenebilir?

Her zaman önlenemese de risk azaltılabilir.

Öneriler:

• Gereksiz iyot kullanımından kaçınmak
• Sigara içmemek
• Aile öyküsü varsa düzenli kontrol yaptırmak
• Gebelik sonrası tiroit kontrollerini ihmal etmemek
• Tiroid ilaçlarını yalnızca doktor önerisiyle kullanmak

Hipertiroidi ile Yaşam

Hastalığın kontrolü için:

• Düzenli ilaç kullanın.
• Kontrol randevularını aksatmayın.
• Yeterli uyuyun.
• Dengeli beslenin.
• Düzenli egzersiz yapın.
• Sigaradan uzak durun.
• Aşırı kafein tüketimini sınırlayın.
• Çarpıntı gelişirse doktorunuza haber verin.

Hipertiroidi Hakkında En Sık Yapılan Hatalar

• Kilo vermeyi sağlıklı sanmak.
• Çarpıntıyı strese bağlamak.
• İlaçları erken bırakmak.
• Bitkisel ürünlerle tedaviyi denemek.
• Kontrolleri aksatmak.
• Doktor önerisi olmadan iyot takviyesi kullanmak.

Hipertiroidi Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Tedavi edilmediğinde:

• Kalp yetmezliği
• Atriyal fibrilasyon
• İnme riskinde artış
• Kemik erimesi
• Kas kaybı
• Kısırlık sorunları
• Gebelik komplikasyonları
• Görme problemleri
• Hayatı tehdit eden tiroit fırtınası (thyroid storm) gelişebilir.

Hipertiroidi Ne Zaman Acil Müdahale Gerektirir?

Aşağıdaki belirtiler varsa 112 aranmalı veya en yakın acil servise başvurulmalıdır:

• Göğüs ağrısı
• Şiddetli nefes darlığı
• Bilinç bulanıklığı
• 39-40°C üzerinde ateş
• Çok hızlı kalp atımı
• Bayılma
• Şiddetli kusma
• Tiroit fırtınası düşündüren ağır tablo

Hipertiroidi İçin Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Şu durumlarda gecikmeden değerlendirme gerekir:

• Sürekli çarpıntı
• Nedensiz kilo kaybı
• Titreme
• Boyunda şişlik
• Gözlerde büyüme
• Uzayan ishal
• Adet düzensizliği

Başvurulması gereken bölüm:

Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları veya İç Hastalıkları (Dahiliye).

Hipertiroidi Hakkında Merak Edilen Sorular

Hipertiroidi tamamen iyileşebilir mi?
Nedene göre tamamen düzelebilir veya uzun süre kontrol altında tutulabilir.

Hipertiroidi kilo verdirir mi?
Evet. Metabolizma hızlandığı için kilo kaybı görülebilir.

Hipertiroidi saç dökülmesi yapar mı?
Evet, hem hastalık hem de tedavinin ilk dönemlerinde görülebilir.

Hipertiroidi gözlerde büyüme yapar mı?
Özellikle Graves hastalığında görülebilir.

Hipertiroidi gebeliği etkiler mi?
Kontrolsüz hastalık anne ve bebek açısından risk oluşturabilir.

Hipertiroidi kalp hastalığına neden olur mu?
Uzun süre tedavi edilmezse ritim bozukluğu ve kalp yetmezliği gelişebilir.

Hipertiroidi kendiliğinden düzelir mi?
Bazı geçici tiroiditlerde düzelebilir ancak çoğu hastada değerlendirme ve tedavi gerekir.

Hipertiroidi ömür boyu ilaç gerektirir mi?
Her hasta için geçerli değildir. Tedavi süresi hastalığın nedenine ve tedaviye verilen yanıta göre belirlenir.

Kaynaklar

• PubMed
• American Thyroid Association (ATA)
• European Thyroid Association (ETA)
• Endocrine Society
• World Health Organization (WHO)
• Mayo Clinic
• Cleveland Clinic
• NHS
• BMJ
• JAMA
• The Lancet
• Nature Reviews Endocrinology
• Cochrane Library
• UpToDate

Hull City ile sözleşmesi devam eden 27 yaşındaki futbolcunun geleceği henüz netlik kazanmazken, oyuncunun Türkiye’ye dönüş ihtimali transfer piyasasında konuşulmaya devam ediyor. İngiliz basınında Abdülkadir Ömür’ün sezon öncesi Hull City kampında yeniden değerlendirilebileceği yazılırken, Türkiye’de ise daha önce Erzurumspor iddiaları gündeme gelmiş ancak bu iddia kulüp cephesinden yalanlanmıştı.

Amedspor cephesinde Abdülkadir Ömür için şu aşamada resmi teklif ya da doğrulanmış görüşme bilgisi bulunmuyor. Ancak oyuncunun kariyerindeki belirsizlik, 1. Lig’de iddialı kadro kurmak isteyen kulüpler açısından “fırsat transferi” yorumlarını beraberinde getiriyor.

Abdülkadir Ömür’ün Hull City ile sözleşmesi 30 Haziran 2027’ye kadar devam ediyor. Oyuncunun güncel piyasa değeri Transfermarkt verilerine göre 1,5 milyon euro seviyesinde gösteriliyor.

Amedspor’un bu dosyada somut adım atıp atmayacağı, Hull City’nin kamp sonrası vereceği karara bağlı olacak. Şimdilik dosya, transfer masasının kenarında duran ama tamamen kapanmayan kulis başlıklarından biri olarak görülüyor.

Tıp tarihinde bazı keşifler yıllar süren planlı araştırmaların sonucunda ortaya çıkar. Bazıları ise tek bir fikrin peşinden vazgeçmeden yürüyen insanların cesareti ve kararlılığıyla şekillenir.

Bu hikâye, ölümcül kabul edilen bir hastalığın kaderini değiştiren; birkaç bilim insanının, laboratuvarda verilen sayısız emeğin ve deney hayvanlarının insanlığa bıraktığı en büyük miraslardan birinin hikâyesidir.

Ölüm Fermanı Gibi Bir Hastalık

1920 yılı…

Kanada’nın Toronto kentinde genç cerrah Frederick Banting, savaş sonrası mütevazı bir hekimlik yaşamı sürdürmeye çalışıyordu. Mesleğinin henüz başındaydı. Büyük bir laboratuvarı yoktu. Geniş bir araştırma ekibine de sahip değildi.

Fakat bir gece okuduğu diyabetle ilgili bilimsel bir makale zihninden çıkmadı.

O yıllarda diyabet, özellikle Tip 1 diyabet tanısı alan çocuklar için neredeyse kesin bir ölüm fermanıydı. İnsülin henüz keşfedilmemişti.

Kan şekeri kontrol edilemez biçimde yükseliyor, hastalar hızla kilo kaybediyor, durmak bilmeyen susuzluk çekiyor ve sonunda diyabetik ketoasidoz nedeniyle yaşamlarını yitiriyordu.

Hekimlerin elindeki tek seçenek ise hastaları mümkün olduğunca uzun süre hayatta tutabilmek amacıyla uygulanan, açlık sınırındaki katı diyetlerdi.

Çocuklar her geçen gün eriyor, aileleri ise onları çaresizlik içinde izliyordu.

Gece Yarısı Yazılan Bir Fikir

31 Ekim 1920 gecesi Banting aniden uykusundan uyandı.

Aklına gelen düşünceyi kaybetmemek için yatağının yanındaki kâğıda yalnızca birkaç satır not aldı.

Pankreasın sindirim enzimlerini taşıyan kanalları bağlanırsa, zamanla yalnızca Langerhans adacıkları korunabilir ve burada üretilen iç salgı maddesi izole edilebilirdi.

O gece yazılan birkaç satır, ileride milyonlarca insanın yaşamını değiştirecek bir keşfin ilk adımı olacaktı.

Henüz kimse bu fikrin işe yarayıp yaramayacağını bilmiyordu.

Ama Banting, bu düşüncenin peşinden gitmeye karar verdi.

Küçük Bir Laboratuvarda Başlayan Büyük Mücadele

Toronto Üniversitesi Fizyoloji Profesörü John James Rickard Macleod, başlangıçta bu fikre kuşkuyla yaklaştı. Yine de Banting’e küçük bir laboratuvar, birkaç deney köpeği ve bir tıp öğrencisi tahsis etti.

O öğrencinin adı Charles Best idi.

1921 yazında çalışmalar başladı.

Günler haftaları, haftalar ayları izledi.

Pankreas kanalları bağlandı.

Deney hayvanları dikkatle takip edildi.

Birçok deney başarısızlıkla sonuçlandı.

Fakat Banting ile Best vazgeçmedi.

Sonunda pankreastan elde ettikleri özütü diyabet oluşturdukları bir köpeğe enjekte ettiler.

Beklenmedik bir gelişme yaşandı.

Köpeğin kan şekeri hızla düştü.

Genel durumu belirgin şekilde düzeldi.

Laboratuvarda bulunan herkes, tarihe geçecek bir ana tanıklık ettiğini hissediyordu.

Marjorie

Deneyler sırasında laboratuvar kayıtlarında “Marjorie” adıyla yer alan bir köpek, insülin araştırmalarının sembollerinden biri hâline geldi.

Tekrarlanan insülin uygulamaları sayesinde yaklaşık 70 gün daha yaşayabildi.

O dönemin koşulları düşünüldüğünde bu, olağanüstü bir başarıydı.

Marjorie, insülinin yaşam kurtarıcı etkisini gösteren en güçlü kanıtlardan biri olarak bilim tarihindeki yerini aldı.

İnsanlarda İlk Başarı

Hayvan deneylerindeki başarı umut vericiydi.

Ancak insanların tedavisinde kullanılabilmesi için pankreas özütünün çok daha saf hâle getirilmesi gerekiyordu.

Bu aşamada biyokimyacı James Bertram Collip araştırma ekibine katıldı.

Collip’in geliştirdiği saflaştırma yöntemi, insülinin insanlar üzerinde güvenli biçimde uygulanabilmesini mümkün kıldı.

Ve beklenen gün geldi.

11 Ocak 1922…

Toronto General Hospital’da yatan 14 yaşındaki Leonard Thompson, ileri evre Tip 1 diyabet nedeniyle yaşamının son günlerini geçiriyordu.

Yapılan ilk insülin uygulaması yeterince saf olmadığı için beklenen başarı elde edilemedi.

Ancak Collip’in geliştirdiği yeni saflaştırma yöntemiyle hazırlanan insülin birkaç gün sonra yeniden uygulandı.

Bu kez sonuç tamamen farklıydı.

Leonard’ın kan şekeri hızla düştü.

İdrarındaki glikoz ve keton düzeyleri belirgin biçimde azaldı.

Genel durumu kısa sürede düzeldi.

Ölüm bekleyen bir çocuk yeniden yaşamaya başlamıştı.

Bu yalnızca bir hastanın iyileşmesi değildi.

Modern diyabet tedavisinin doğduğu andı.

Dünyayı Değiştiren Keşif

Kısa süre içinde insülin dünyanın birçok ülkesinde üretilmeye başlandı.

Bir zamanlar kesin ölümle sonuçlanan Tip 1 diyabet, yönetilebilir kronik bir hastalığa dönüştü.

Milyonlarca çocuk ve yetişkin yeniden yaşama tutundu.

1923 yılında Frederick Banting ile John Macleod, insülinin keşfi nedeniyle Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü’ne layık görüldü.

Banting, Charles Best’in ödülde yer almamasını büyük bir haksızlık olarak değerlendirdi ve Nobel para ödülünün yarısını Best ile paylaştı.

John Macleod da kendi payının yarısını James Collip’e verdi.

Bu davranış, keşfin gerçekte bir ekip çalışmasının ürünü olduğunu bilim insanlarının kendi tutumlarıyla da göstermiş oldu.

İnsanlık İçin Bir Miras

Banting için bu keşif hiçbir zaman kişisel bir zafer olmadı.

Keşfin patent hakları, sembolik olarak 1 dolar karşılığında Toronto Üniversitesi’ne devredildi.

Banting ve çalışma arkadaşları, bu tedavinin ticari kazançtan önce insanlığa hizmet etmesi gerektiğine inanıyordu.

Bugün milyonlarca diyabet hastasının yaşamını sürdürebilmesinde, o kararın da önemli bir payı bulunuyor.

Son Söz

Bu hikâye bize önemli bir gerçeği hatırlatıyor.

Bilim bazen yalnızca büyük laboratuvarlardan doğmaz.

Bazen tek bir fikre inanan insanların sabrından, vazgeçmeyen araştırmacıların emeğinden ve insan yaşamını her şeyin üzerinde tutan bir anlayıştan doğar.

Frederick Banting, Charles Best, James Bertram Collip ve John James Rickard Macleod yalnızca insülini keşfetmedi.

Onlar, milyonlarca çocuğa ve yetişkine yeniden gelecek armağan etti.

Ve bazen insanlık tarihini değiştiren en büyük keşifler, gece yarısı bir kâğıda yazılan birkaç satırın peşinden yılmadan yürümekle başlar.

Mezarlığı ziyarete giden bir vatandaş, aile büyüğüne ait mezarın çeşitli noktalarının kazıldığını görünce büyük şaşkınlık yaşadı. İhbar hattına ulaştırılan fotoğraflarda, mezar çevresindeki toprağın dağıldığı ve bazı bölümlerde kazı izleri bulunduğu görüldü.

Vatandaşlar, olayın yalnızca sokak güvenliği açısından değil, mezarlıkların manevi dokusu bakımından da ciddi bir sorun olduğunu belirtti. Bölge sakinleri, “Bugün mezar kazılıyor, yarın daha vahim görüntülerle karşılaşmak istemiyoruz” diyerek yetkililere çağrıda bulundu.

Başlıboş köpeklerin mezarlıklarda da görülmeye başlaması, “Bu sorun artık ertelenemez” yorumlarına neden oldu. Vatandaşlar, mezarlık çevresinde kalıcı önlem alınmasını ve benzer görüntülerin tekrar yaşanmamasını istiyor.

⸻

Zenker Divertikülü Nedir?

Zenker divertikülü, yutak ile yemek borusunun birleşim noktasındaki kas tabakasındaki zayıf bölgeden iç zarın dışarı doğru kese şeklinde çıkmasıyla oluşan bir hastalıktır.

Halk arasında “yemek borusunda keseleşme” olarak da bilinir.

Bu kese zamanla büyüyebilir ve yutulan yiyeceklerin burada birikmesine neden olabilir.

Hastalık en sık:

* 60 yaş üzerindeki kişilerde
* Erkeklerde kadınlara göre biraz daha fazla
* Üst yemek borusu kaslarında gevşeme bozukluğu bulunan bireylerde görülür.

Toplumda nadir görülmesine rağmen yaşlı nüfus arttıkça daha sık tanı almaktadır.

⸻

Zenker Divertikülü Neden Olur?

Kesin nedeni tam olarak bilinmese de en önemli mekanizma üst yemek borusu sfinkterini oluşturan krikofaringeal kasın yeterince gevşeyememesidir.

Risk oluşturan faktörler:

* İleri yaş
* Kas elastikiyetinin azalması
* Yutma kaslarının koordinasyon bozukluğu
* Uzun süreli yüksek yutma basıncı
* Nadiren ailesel yatkınlık

Hastalığın enfeksiyon, kanser veya bağışıklık sistemi hastalığı olmadığı bilinmektedir.

⸻

Zenker Divertikülü İçin Kimler Daha Fazla Risk Altındadır?

Risk grupları şunlardır:

* 60 yaş üzerindekiler
* 70-80 yaş grubundakiler
* Erkekler
* Kronik yutma güçlüğü yaşayanlar
* Daha önce üst yemek borusu kas bozukluğu bulunanlar

Çocuklarda oldukça nadirdir.

Gebelikle ilişkili değildir.

⸻

Zenker Divertikülü Belirtileri Nelerdir?

En sık görülen belirti yutma güçlüğüdür.

Diğer belirtiler:

* Boğazda takılma hissi
* Yutulan yiyeceklerin saatler sonra ağza geri gelmesi
* Ağız kokusu
* Kronik öksürük
* Boğulma hissi
* Gece öksürüğü
* Ses kısıklığı
* Kilo kaybı
* Boyunda guruldama sesi
* Tekrarlayan zatürre

İleri dönemde yiyeceklerin akciğere kaçması ciddi enfeksiyonlara yol açabilir.

⸻

Zenker Divertikülü Hangi Hastalıklarla Karıştırılabilir?

Benzer belirtiler şu hastalıklarda da görülebilir:

* Reflü hastalığı
* Yemek borusu darlıkları
* Akalazya
* Yemek borusu kanseri
* Nörolojik yutma bozuklukları
* Boğaz tümörleri

Kesin tanı yalnızca hekim değerlendirmesi ve görüntüleme yöntemleriyle konur.

⸻

Zenker Divertikülü Nasıl Teşhis Edilir?

Tanıda en önemli yöntem kontrastlı yemek borusu grafisidir (baryumlu yutma filmi).

Gerekli görüldüğünde:

* Endoskopi
* Videofloroskopik yutma değerlendirmesi
* Boyun ve göğüs BT
* Manometri

kullanılabilir. Tanıda baryumlu yutma incelemesi halen altın standart kabul edilmektedir.

⸻

Zenker Divertikülü Tedavisi Nasıl Yapılır?

Belirti vermeyen küçük divertiküller takip edilebilir.

Şikâyet oluşturan hastalarda tedavi seçenekleri:

* Endoskopik tedavi
* Açık cerrahi
* Krikofaringeal miyotomi
* Divertikülün çıkarılması veya etkisiz hale getirilmesi

Beslenme önerileri:

* Küçük lokmalar
* Bol su tüketimi
* İyi çiğneme
* Yemek sonrası dik pozisyonda kalma

Tedavi seçeneği divertikülün büyüklüğüne, hastanın yaşına ve genel sağlık durumuna göre belirlenir.

⸻

Zenker Divertikülü İçin En İleri ve En Güncel Tedaviler

Son yıllarda minimal invaziv yöntemler ön plana çıkmaktadır.

Bunlar arasında:

* Fleksibl endoskopik septotomi
* Rijit endoskopik stapler tedavisi
* Z-POEM (Zenker Peroral Endoskopik Miyotomi)

yer almaktadır.

Özellikle Z-POEM yöntemi, kasın daha kontrollü kesilmesini sağlayarak başarılı sonuçlar sunmaktadır. Bununla birlikte her hasta için uygun değildir ve deneyimli merkezlerde uygulanmaktadır.

⸻

Zenker Divertikülü İçin Son Bilimsel Gelişmeler

2024 ve 2025 yıllarında yayımlanan derlemeler:

* Endoskopik tedavilerin başarı oranlarının yüksek olduğunu,
* Hastanede kalış süresini azalttığını,
* İyileşmeyi hızlandırdığını,
* Z-POEM tekniğinin umut verici sonuçlar sunduğunu göstermektedir.

Yapay zekâ destekli görüntü analizi ve endoskopik navigasyon sistemleri üzerine araştırmalar devam etmektedir.

⸻

Zenker Divertikülü İçin Umut Vadeden Bilimsel Çalışmalar

Son 2-5 yılda öne çıkan araştırmalar:

* Z-POEM’in uzun dönem sonuçları
* Yeni endoskopik bıçak sistemleri
* Robot destekli endoskopik teknikler
* Nüksü öngören biyobelirteç araştırmaları
* Yapay zekâ ile yutma görüntülerinin değerlendirilmesi
* Kişiselleştirilmiş cerrahi planlama çalışmaları

Bu yöntemlerin bir kısmı henüz standart uygulama değildir.

⸻

Zenker Divertikülü Nasıl Önlenebilir?

Kesin korunma yöntemi bulunmamaktadır.

Risk azaltmak için:

* Yutma güçlüğünü ihmal etmemek
* Erken uzman değerlendirmesi almak
* Reflü varsa tedavi ettirmek
* Sigaradan uzak durmak
* Dengeli beslenmek
* Düzenli sağlık kontrollerini yaptırmak

⸻

Zenker Divertikülü ile Yaşam

Tedavi öncesinde:

* Küçük porsiyonlar tercih edin.
* Lokmaları iyi çiğneyin.
* Yemek sırasında acele etmeyin.
* Yemeklerden sonra hemen uzanmayın.
* Gece belirtileri varsa başınızı yükselterek uyuyun.

Tedavi sonrasında doktor kontrolleri aksatılmamalıdır.

⸻

Zenker Divertikülü Hakkında En Sık Yapılan Hatalar

* Yutma güçlüğünü yaşlanmanın doğal sonucu sanmak.
* Ağız kokusunu yalnızca diş sorununa bağlamak.
* Sürekli öksürüğü akciğer hastalığı zannetmek.
* Kendi kendine düzeleceğini düşünmek.
* Endoskopiden korkarak tanıyı geciktirmek.

⸻

Zenker Divertikülü Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Tedavi edilmeyen olgularda:

* İleri derecede yutma güçlüğü
* Kilo kaybı
* Beslenme bozukluğu
* Aspirasyon
* Tekrarlayan zatürre
* Boğulma atakları
* Yaşam kalitesinde belirgin düşüş

görülebilir.

⸻

Zenker Divertikülü Ne Zaman Acil Müdahale Gerektirir?

Aşağıdaki durumlarda 112 aranmalı veya en yakın acil servise başvurulmalıdır:

* Ani nefes alamama
* Boğulma hissi
* Yiyeceğin tamamen takılması
* Kanlı kusma
* Şiddetli göğüs ağrısı
* Yüksek ateş ve nefes darlığıyla birlikte aspirasyon şüphesi

⸻

Zenker Divertikülü İçin Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Şu durumlarda gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır:

* Sürekli yutma güçlüğü
* Tekrarlayan yiyecek geri gelmesi
* Nedeni açıklanamayan kilo kaybı
* Ağız kokusu
* Gece öksürüğü
* Sık akciğer enfeksiyonu

Başvurulabilecek bölümler:

* Kulak Burun Boğaz
* Gastroenteroloji
* Genel Cerrahi
* Göğüs Cerrahisi (gerektiğinde)

⸻

Merak Edilen Sorular

Zenker divertikülü kansere dönüşür mü?
Hayır. Kanserleşme oldukça nadirdir.

İlaçla tamamen tedavi edilir mi?
Hayır. Belirti veren hastalarda kalıcı çözüm genellikle girişimsel tedavidir.

Her hastaya ameliyat gerekir mi?
Hayır. Belirtisiz küçük divertiküller izlenebilir.

Endoskopik tedavi güvenli midir?
Deneyimli merkezlerde başarı oranı yüksektir.

Tekrarlar mı?
Bazı hastalarda yıllar içinde nüks görülebilir.

Hangi yaşlarda daha sık görülür?
En sık 60 yaş sonrası.

Yemek borusu reflüsü ile aynı hastalık mıdır?
Hayır. Farklı hastalıklardır ancak birlikte görülebilir.

Hangi görüntüleme yöntemi en değerlidir?
Baryumlu yutma grafisi tanıda en önemli yöntemdir.

⸻

Kaynaklar

* PubMed
* Mayo Clinic
* Cleveland Clinic
* European Society of Gastrointestinal Endoscopy (ESGE)
* Diagnostics
* Journal of Clinical Medicine
* World Journal of Gastroenterology

Transfer listesinin üst sıralarında yer alan isimlerden biri, Danimarka ekibi Midtjylland forması giyen milli kanat oyuncusu Aral Şimşir. Karadeniz temsilcisinin oyuncu için resmi girişimlerde bulunduğu, ancak ilk teklifin kulübü tarafından kabul edilmediği belirtiliyor. İddialara göre Midtjylland’ın daha yüksek bir bonservis beklentisi bulunuyor ve görüşmelerin devam etmesi bekleniyor.

Sağ kanat için değerlendirilen bir diğer isim ise Benfica’nın genç Arjantinli futbolcusu Gianluca Prestianni. Portekiz ekibinin yüksek bonservis beklentisi nedeniyle pazarlıkların sürdüğü, Trabzonspor yönetiminin mali şartları daha ulaşılabilir seviyeye çekmeye çalıştığı ifade ediliyor. Transferin gerçekleşmesi halinde kulüp tarihinin en maliyetli hamlelerinden biri olabileceği konuşuluyor.

Savunma hattında ise Samsunspor’un Hollandalı stoperi Rick van Drongelen yeniden gündeme geldi. Daha önce sonuç alınamayan görüşmelerin ardından, yabancı oyuncu planlamasının netleşmesiyle dosyanın tekrar açılabileceği değerlendiriliyor.

Forvet hattında takip edilen isimlerden biri de Porto’da forma giyen genç milli futbolcu Deniz Gül. Bordo mavililerin oyuncunun gelişimini yakından izlediği ve oluşabilecek transfer fırsatını değerlendirmeyi planladığı belirtiliyor. Henüz resmi görüşmelerin son aşamaya ulaştığına ilişkin doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor.

Trabzonspor yönetiminin önümüzdeki günlerde özellikle kanat ve hücum hattındaki dosyalarda somut adımlar atmayı hedeflediği belirtilirken, listedeki isimlerle ilgili sürecin kulüpler arasındaki bonservis pazarlıklarının seyrine göre şekillenmesi bekleniyor.

Beşiktaş’ta transfer gündemi hareketlendi. İngiliz basınında yer alan haberlere göre siyah beyazlılar, Arsenal’in 31 yaşındaki hücum oyuncusu Leandro Trossard için resmi teklif yaptı.

İddiaya göre Arsenal, Beşiktaş’ın yaklaşık 20 milyon avroluk teklifini kabul etti. Bu rakamın yaklaşık 18 milyon avro garanti ücret ve 2 milyon avro bonus şeklinde yapılandırıldığı öne sürüldü. İngiliz basınında rakam sterlin bazında yaklaşık 17,1 milyon sterlin olarak aktarıldı. (Talksport⁠)

Oyuncuyla görüşmeler sürüyor

Haberlere göre kulüpler arasında bonservis seviyesinde anlaşma sağlanmasına rağmen transfer henüz resmiyet kazanmadı. Sürecin tamamlanması için Trossard’ın kişisel şartları üzerinde görüşmelerin sonuçlanması gerekiyor.

İngiliz kaynakları, Beşiktaş’ın bu dosyada somut resmi hamle yapan kulüp olduğunu, Suudi Arabistan’dan ilgi bulunsa da resmi teklif aşamasına geçen tarafın siyah beyazlılar olduğunu yazdı. (Talksport⁠)

Arsenal satışa sıcak bakıyor

Trossard’ın Arsenal ile sözleşmesinde son yılına girmesi, İngiliz ekibinin bu transferde satış ihtimalini değerlendirmesinde önemli etken olarak gösteriliyor. Arsenal’in hücum hattında yenilenmeye gitmek istediği, Beşiktaş’tan gelen teklifin de bu nedenle kabul edilebilir bulunduğu ifade ediliyor. (The Sun⁠)

Resmi açıklama bekleniyor

Beşiktaş, Arsenal veya Leandro Trossard cephesinden transferle ilgili resmi bir açıklama yapılmadı. Bu nedenle haber şu aşamada yabancı basına yansıyan transfer iddiası olarak değerlendiriliyor.

Transferin resmiyet kazanması için oyuncunun kişisel şartlarda anlaşmaya varması ve kulüplerin süreci duyurması bekleniyor.

Edinilen bilgilere göre, yolun karşısına geçmeye çalışan genç kıza cadde üzerinde ilerleyen bir otomobil çarptı. Çarpmanın etkisiyle genç kız metrelerce savrularak yere düştü.

Kazayı gören çevredeki vatandaşlar hızla olay yerine koşarak yaralıya ilk müdahaleyi yaptı. Durumun 112 Acil Sağlık ekiplerine bildirilmesi üzerine bölgeye kısa sürede ambulans sevk edildi.

Olay yerine ulaşan sağlık ekipleri, ağır yaralanan genç kıza ilk müdahaleyi olay yerinde gerçekleştirdi. Ardından ambulansla hastaneye kaldırılan genç kızın tedavi altına alındığı öğrenildi.

Hastaneden edinilen bilgilere göre genç kızın sağlık durumunun ciddiyetini koruduğu ve yoğun bakım ünitesinde entübe edilerek tedavisinin sürdüğü bildirildi.

Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.

Son yıllarda hem tarama programlarının yaygınlaşması hem de ailelerin bilinçlenmesiyle SMA hastalığı daha fazla konuşuluyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi, Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, özellikle erken belirti ve tanının hayati önem taşıdığını vurguluyor:
“Bugün artık SMA hastalığında erken tanı, hastalığın seyrini değiştirebiliyor. Ancak belirtiler gözden kaçarsa tablo ağırlaşabiliyor.”

SMA Hastalığı nedir?

SMA hastalığı (Spinal Müsküler Atrofi), omurilikteki hareket sinir hücrelerini etkileyen genetik bir kas hastalığıdır.

Bu hastalıkta, kasları çalıştıran motor nöronlar hasar görür. Sonuç olarak:

• Kaslarda güçsüzlük

• Hareket kısıtlılığı

• Zamanla kas erimesi

• İleri vakalarda solunum problemleri

görülebilir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’a göre, SMA hastalığı doğuştan gelen genetik bir bozukluktur ve SMN1 genindeki eksiklik nedeniyle ortaya çıkar. “Kasın kendisi sağlamdır, sorun kası çalıştıran sinirdedir” diyerek hastalığın mekanizmasını sade bir dille anlatıyor.

SMA hastalığı tiplerine göre farklı şiddette seyreder. Bazı bebeklerde ilk aylarda ağır tablo görülürken, bazı çocuklarda belirtiler daha geç ortaya çıkabilir.

En sinsi belirtiler

SMA hastalığı çoğu zaman sessiz başlar. Aileler ilk etapta fark etmeyebilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler:

• Baş kontrolünde gecikme

• Emme ve yutma güçlüğü

• Yaşıtlarına göre daha az hareket

• Kol ve bacaklarda gevşeklik

• Sık solunum yolu enfeksiyonu

• Oturamama ya da yürüyememe

Prof. Dr. Kafadar, “Bebek çok sakin diye sevinen aileler oluyor. Oysa aşırı hareketsizlik bazen SMA hastalığı belirtisi olabilir” uyarısında bulunuyor.

Özellikle bacaklarda güçsüzlük ön plandadır. Bazı vakalarda dilde titreme bile görülebilir. Bu belirtiler erken dönemde yakalanırsa, tedavi seçenekleri daha etkili olabilir.

Kimler risk altında?

SMA hastalığı kalıtsal bir hastalıktır.

Risk grupları şunlardır:

• Anne ve babanın taşıyıcı olduğu bebekler

• Akraba evliliği bulunan aileler

• Ailesinde SMA öyküsü olanlar

Türkiye’de taşıyıcılık oranının yaklaşık 1/40–1/50 civarında olduğu belirtilmektedir. Bu da toplumda azımsanmayacak bir genetik risk bulunduğunu gösterir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “Anne ve baba sağlıklı olabilir. Taşıyıcı olduklarını bilmeyebilirler. Bu nedenle evlilik öncesi ve gebelik öncesi taramalar çok önemlidir” diyor.

Neden artıyor?

Son yıllarda “SMA hastalığı artıyor mu?” sorusu sıkça soruluyor.

Uzmanlara göre artışın birkaç nedeni var:

• Yenidoğan tarama programlarının yaygınlaşması

• Genetik testlere erişimin artması

• Toplumsal farkındalığın yükselmesi

• Akraba evliliklerinin devam etmesi

Prof. Dr. Kafadar, “Eskiden tanı alamayan vakalar vardı. Bugün erken tarama sayesinde SMA hastalığını daha erken yakalayabiliyoruz” diyerek görünürdeki artışın tanı kapasitesiyle ilişkili olduğunu vurguluyor.

Ayrıca son yıllarda geliştirilen gen tedavileri ve yeni ilaç seçenekleri de hastalığın daha fazla gündeme gelmesine yol açtı.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir çocuk nörolojisi uzmanına başvurulmalı:

• Bebek başını 3–4 ayda tutamıyorsa

• 6–7 ayda desteksiz oturamıyorsa

• 1 yaşında yürümeye başlamamışsa

• Kol ve bacaklarda belirgin güçsüzlük varsa

• Emme ve beslenme problemi sürüyorsa

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “SMA hastalığında erken tanı hayat kurtarır. Gecikme kas kaybını artırabilir” diyerek aileleri uyarıyor.

Bugün SMA hastalığı tedavisi için kullanılan ilaçlar, hastalığın ilerlemesini yavaşlatabiliyor. Bazı vakalarda gen tedavisi uygulanabiliyor. Ancak tedavinin başarısı büyük ölçüde erken teşhise bağlı.

Nasıl korunulur?

SMA hastalığı tamamen önlenebilir bir hastalık değildir. Ancak risk azaltılabilir.

Korunma yolları:

• Evlilik öncesi taşıyıcılık testi

• Gebelik öncesi genetik danışmanlık

• Aile öyküsü varsa ileri genetik testler

• Yenidoğan tarama programlarına katılım

Prof. Dr. Kafadar, “Toplumsal bilinç en güçlü silahtır. Taşıyıcı olduğunuzu bilmek kader değildir, önlem alma fırsatıdır” diyor.

Türkiye’de yenidoğan tarama programlarının genişlemesi sayesinde SMA hastalığı artık daha erken evrede tespit edilebiliyor. Bu da çocukların yaşam kalitesini artırma açısından umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Uzman Uyarısı: Erken Tanı Hayat Değiştiriyor

SMA hastalığı kader değil, geç kalınmış tanı kader olabilir.

Kas kaybı başladıktan sonra geri dönüş sınırlıdır. Bu nedenle belirti, risk, genetik öykü ve erken tarama hayati önemdedir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar son olarak şu mesajı veriyor:
“Her hareketsizlik masum değildir. Aileler gelişim basamaklarını yakından takip etmeli. Şüphe varsa zaman kaybetmeden uzmana başvurulmalı.”

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Çocuk Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada epilepsinin toplumda hâlâ yanlış bilinen yönleri olduğunu vurguladı.

Epilepsi (Sara) Nedir?

Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin ani ve kontrolsüz elektriksel boşalımları sonucu ortaya çıkan, tekrarlayan nöbetlerle karakterize bir hastalıktır. Halk arasında “sara” olarak bilinir.

Prof. Dr. Kafadar’a göre:

“Epilepsi tek bir hastalık değil, birçok farklı nedeni ve türü olan bir beyin hastalıkları grubudur. Her nöbet epilepsi değildir; tanı için nöbetlerin tekrarlayıcı olması gerekir.”

Nöbet Nasıl Ortaya Çıkar?

Beynimiz milyarlarca sinir hücresinin uyumlu çalışmasıyla görev yapar. Ancak bazı durumlarda bu hücreler bir anda aşırı ve düzensiz elektrik sinyali üretir. Sonuç?

• Ani bilinç kaybı

• Kasılmalar

• Sabit bir noktaya dalıp kalma

• Ağızda köpürme

• Kısa süreli hafıza kaybı

• Garip kokular ya da tatlar hissetme

Bazı nöbetler dramatiktir, bazıları ise sadece birkaç saniyelik “donma” şeklinde geçer. Bu nedenle birçok epilepsi vakası uzun süre fark edilmeden devam edebilir.

Çocuklarda Epilepsi Daha mı Farklı?

Prof. Dr. Kafadar, özellikle çocukluk çağında epilepsinin farklı belirtilerle ortaya çıkabileceğini belirtiyor:

“Çocuklarda dalıp gitme, ders sırasında kısa süreli kopmalar, ani sıçramalar ya da sebepsiz düşmeler epilepsi belirtisi olabilir. Ailelerin bu belirtileri hafife almaması gerekir.”

Çocukluk çağı epilepsilerinin bir kısmı yaşla birlikte düzelebilirken, bazı türleri uzun süreli takip gerektirir.

Epilepsinin Nedenleri Neler?

Epilepsi her zaman tek bir nedene bağlı değildir. Olası sebepler arasında:

• Doğum sırasında beyin hasarı

• Genetik yatkınlık

• Beyin enfeksiyonları

• Kafa travmaları

• Beyin tümörleri

• Nedeni bilinmeyen (idiopatik) durumlar

Vakaların önemli bir kısmında ise net bir sebep saptanamayabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Epilepsi tanısında en önemli testlerden biri EEG (Elektroensefalografi)’dir. EEG, beynin elektriksel aktivitesini kaydeder.

Bunun yanında:

• Beyin MR görüntülemesi

• Ayrıntılı nörolojik muayene

• Nöbet öyküsünün detaylı değerlendirilmesi

Tanı sürecinde büyük önem taşır.

Tedavisi Var mı?

Evet. Epilepsi hastalarının büyük bir kısmı düzenli ilaç tedavisiyle nöbetsiz bir yaşam sürebilir.

Prof. Dr. Kafadar’ın altını çizdiği en önemli nokta şu:

“Epilepsi tedavi edilebilir bir hastalıktır. İlaçlar düzenli kullanıldığında hastaların yaklaşık yüzde 70’inde nöbetler tamamen kontrol altına alınabilir.”

Dirençli vakalarda ise:

• Ketojenik diyet

• Vagus sinir stimülasyonu

• Cerrahi tedavi

gibi seçenekler gündeme gelebilir.

Nöbet Anında Ne Yapılmalı?

Toplumda en sık yapılan yanlış, nöbet geçiren kişinin ağzına bir şey koymaya çalışmaktır. Bu son derece tehlikelidir.

Doğru yaklaşım:

✔️ Kişiyi yan yatırmak
✔️ Başını sert bir zeminden korumak
✔️ Süreyi takip etmek
✔️ Nöbet 5 dakikayı aşarsa acil yardım çağırmak

Toplumsal Yanlış Algılar

Epilepsi bulaşıcı değildir.
Ruhsal bir hastalık değildir.
Akıl hastalığı değildir.

Bu hastalık, beynin elektriksel düzeniyle ilgilidir. Doğru tedavi ve takip ile bireyler eğitimlerine, iş hayatlarına ve sosyal yaşamlarına devam edebilir.

Son Söz

Epilepsi korkulacak değil, bilinmesi gereken bir hastalıktır. Bilgi, ön yargının panzehiridir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’ın da ifade ettiği gibi, erken tanı ve düzenli takip hayat kalitesini belirleyen en kritik faktördür.

Beynin elektriği bazen kontrolden çıkabilir. Önemli olan, o dalgayı doğru yönetmektir. ⚡
Epilepsi (Sara Hastalığı) Nedir? Epilepsi Çeşitleri Nelerdir? Epilepsi Neden Olur? Epilepsi Belirtileri Nelerdir? Epilepsi Nasıl Teşhis Edilir? Epilepsi Tedavisi Nasıl Yapılır? Epilepsi Risk Faktörleri Nelerdir? Epilepsi öldürür mü? Epilepsi nasıl anlaşılır? Epilepsi geçer mi? Stres epilepsiyi etkiler mi? Epilepsi nöbeti uyurken olur mu? Epilepsi nöbeti geçirdikten sonra kişi neler hisseder? Anksiyete epilepsiye neden olur mu?

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Asuman İnan, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada özellikle yaz aylarında artan vakalara dikkat çekti.

Prof. Dr. İnan, “Salmonella en sık gıdalar yoluyla bulaşır. Çiğ veya iyi pişmemiş tavuk, yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri ve iyi yıkanmamış sebzeler risk taşır” dedi.

🧫 Salmonella Nedir?

Salmonella, bağırsak sistemini etkileyen bir bakteri grubudur. Halk arasında çoğu zaman “gıda zehirlenmesi” olarak bilinen tabloya neden olur. Ancak her gıda zehirlenmesi Salmonella değildir.

Uzmanlara göre bakteri, uygun sıcaklıkta hızla çoğalır ve özellikle hijyen kurallarına uyulmayan mutfaklarda kolayca yayılır.

⚠️ Salmonella Belirtileri Nelerdir?

Prof. Dr. İnan’ın verdiği bilgilere göre belirtiler genellikle bakterinin alınmasından 6–72 saat sonra ortaya çıkıyor:

• Yüksek ateş

• Sulu veya kanlı ishal

• Karın ağrısı ve kramp

• Bulantı ve kusma

• Halsizlik

Çoğu vaka 4–7 gün içinde düzeliyor. Ancak bağışıklık sistemi zayıf kişilerde enfeksiyon kana karışabiliyor ve ciddi sonuçlar doğurabiliyor.

🚨 Kimler Risk Altında?

Uzman isim özellikle şu grupları uyardı:

• Bebekler

• 65 yaş üstü bireyler

• Hamileler

• Kronik hastalığı olanlar

• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler

Bu kişilerde tablo daha ağır seyredebilir ve hastane tedavisi gerekebilir.

🛡 Nasıl Korunmalı?

Prof. Dr. İnan’a göre korunmanın temel anahtarı mutfak hijyeni:

• Çiğ et ve sebzeler ayrı kesme tahtasında hazırlanmalı

• Tavuk ve et iyice pişirilmeli

• Eller en az 20 saniye sabunla yıkanmalı

• Soğuk zincir korunmalı

“Salmonella gözle görülmez, tadı değişmez. Bu nedenle en güçlü silahımız temizliktir” uyarısında bulundu.

📌 Uzmandan Net Mesaj

Salmonella hafife alınacak bir enfeksiyon değil. Basit görünen bir ishal tablosu bazı gruplarda hayati risk oluşturabiliyor. Uzmanlar özellikle yaz aylarında açıkta satılan ve iyi muhafaza edilmeyen gıdalara karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Uzmanların ortak mesajı

“Mucize aramayın.
Bilimsel önlemlerle ve sağlıklı yaşamla riskleri azaltın.”

Kanser riskini tamamen sıfırlamak mümkün olmasa da, bu 12 başlıkla risk belirgin biçimde azaltılabiliyor.

Uzmanlara göre kanserden korunma bir günde değil, bir yaşam tarzıyla mümkün. İşte bilimsel kanıtlarla desteklenen 12 altın kural: