Trabzonspor Rafiu Durosinmi transferinde son durum

Yeni sezon öncesi hücum hattına takviye yapmak isteyen Trabzonspor’un, Nijeryalı golcü Rafiu Durosinmi’yi yakından takip ettiği iddia ediliyor. Daha önce İtalya ve Nijerya basınında gündeme gelen ilginin tamamen sona ermediği, ancak transfer yarışının yeni taliplerle birlikte daha da kızıştığı ifade ediliyor.

Genk transferde öne çıktı

Son günlerde Belçika ekibi Genk’in oyuncu için önemli mesafe kat ettiği yönünde haberler yayımlandı. Bazı kaynaklar tarafların anlaşmaya yakın olduğunu, bazıları ise sözleşmedeki belirli maddeler nedeniyle transferin henüz tamamlanamadığını aktarıyor. Bu nedenle Trabzonspor’un işi önceki döneme göre daha zor görünüyor.

Pisa’nın beklentisi

İtalya basınında yer alan haberlere göre Pisa’nın, Durosinmi için yaklaşık 10 milyon avro seviyesinde bir bonservis beklentisi bulunuyor. Bu rakamın aşağı çekilip çekilmeyeceği ise transfer görüşmelerinin seyrine bağlı olacak.

Durosinmi nasıl bir forvet?

1.92 metre boyundaki Nijeryalı santrfor, fizik gücü, hava toplarındaki etkinliği ve ceza sahası bitiriciliğiyle tanınıyor. Kariyerinde Viktoria Plzeň’de dikkat çeken performans sergileyen genç golcü, geçtiğimiz sezon Pisa’ya transfer oldu.

Transferde son tablo

Trabzonspor’un oyuncuya olan ilgisinin sürdüğü yönünde haberler bulunsa da, güncel gelişmeler Genk’in transfer yarışında daha avantajlı konuma geldiğini gösteriyor. Bordo mavili kulüpten veya Pisa’dan transfer görüşmelerini doğrulayan resmî bir açıklama ise henüz yapılmadı.

Galatasaray Samson Baidoo transferinde son durum

Yeni sezon öncesinde savunma hattını güçlendirmeyi hedefleyen Galatasaray’ın, Fransa Ligue 1 ekiplerinden Lens’te forma giyen Samson Baidoo için girişim başlattığı öne sürüldü. Transfer kulislerinde sarı kırmızılı yönetimin oyuncunun şartlarını araştırdığı ve stoper listesinde üst sıralara aldığı konuşuluyor. Ancak şu ana kadar Lens’e iletilmiş resmî bir teklif doğrulanmış değil.

Genç yaşına rağmen dikkat çeken performans

22 yaşındaki Avusturyalı stoper, geçtiğimiz yaz Salzburg’dan Lens’e transfer olduktan sonra düzenli forma şansı buldu. Fizik gücü, hava toplarındaki başarısı ve geriden oyun kurma becerisiyle Avrupa’da birçok kulübün radarına girdiği belirtiliyor.

Rekabet yüksek

Transfer iddialarına göre Baidoo yalnızca Galatasaray’ın değil, İngiltere ve İtalya’dan bazı kulüplerin de takip ettiği isimler arasında yer alıyor. Bu durum olası bir transferde rekabeti artırabilecek en önemli etkenlerden biri olarak görülüyor.

Lens’in beklentisi

Fransız ekibinin uzun süreli sözleşmesi bulunan oyuncusu için yüksek bir bonservis beklentisine sahip olduğu öne sürülüyor. Transfer piyasasında Baidoo için konuşulan rakamların milyonlarca avroya ulaştığı ifade edilirken, kulüpler tarafından doğrulanmış bir pazarlık süreci bulunmuyor.

Galatasaray’a ne katabilir?

Baidoo’nun transferinin gerçekleşmesi halinde Galatasaray savunmasına atletizm, hız ve fizik güç kazandırması beklenebilir. Genç yaşı nedeniyle uzun vadeli yatırım olarak değerlendirilen oyuncu, Avrupa’da gelişimini sürdüren stoperler arasında gösteriliyor.

Son durum

Samson Baidoo’nun Galatasaray’a transferi şu aşamada erken kulis niteliğini koruyor. Oyuncunun Galatasaray’ın gündeminde olduğu yönünde iddialar bulunsa da taraflardan transfer görüşmelerini doğrulayan resmî bir açıklama yapılmış değil.

“Taksirle ölüme neden olma” suçlamasıyla tutuklanan kadın hastalıkları ve doğum uzmanı Dr. Münevver Zehra Davutoğlu, avukatının yaptığı itirazın mahkeme tarafından kabul edilmesi üzerine tutuksuz yargılanmak üzere tahliye edildi.

Bir Gün Sonra Tahliye Kararı

Olayın ardından başlatılan soruşturma kapsamında gözaltına alınan Dr. Davutoğlu, çıkarıldığı nöbetçi mahkemece tutuklanmıştı. Savunma tarafından yapılan itirazın değerlendirilmesi sonucunda mahkeme, tutuklama tedbirinin kaldırılmasına karar verdi. Böylece kadın doğum uzmanı cezaevinden tahliye edilirken, hakkında yürütülen soruşturma devam ediyor.

Ölüm Nedeni Bilirkişi İncelemesiyle Netleşecek

Dosyada en önemli aşamalardan birini adli tıp ve tıbbi bilirkişi incelemeleri oluşturuyor. Anne ölümünün kesin nedeni, doğum sürecindeki tıbbi uygulamalar, komplikasyonların yönetimi, sevk süreci ve hastane kayıtları uzman heyet tarafından değerlendirilecek.

Hazırlanacak bilirkişi raporları doğrultusunda olayda tıbbi standartlara aykırı bir uygulama bulunup bulunmadığı ve varsa olası kusur durumu yargı makamlarınca değerlendirilecek.

Komplikasyon ile Malpraktis Aynı Kavram Değil

Uzmanlar, doğum sırasında veya sonrasında gelişen her komplikasyonun tıbbi hata anlamına gelmediğine dikkat çekiyor.

Doğum sonrasında görülebilen ağır kanama, emboli, pıhtılaşma bozuklukları veya ani gelişen diğer komplikasyonlar, gerekli tüm tıbbi müdahaleler yapılsa bile ölümle sonuçlanabilen tablolar arasında yer alabiliyor.

Bu nedenle bir hekimin hukuki sorumluluğunun belirlenebilmesi için yalnızca ölüm sonucuna değil; müdahalelerin zamanında yapılıp yapılmadığına, tıbbi kılavuzlara uygun davranılıp davranılmadığına ve ölüm ile olası ihmal arasında nedensellik bağı bulunup bulunmadığına bakılıyor.

Soruşturma Devam Ediyor

Tahliye kararı, dosyanın kapandığı veya herhangi bir kişinin kusursuz bulunduğu anlamına gelmiyor. Şanlıurfa Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturma kapsamında deliller toplanmaya ve uzman raporları hazırlanmaya devam edecek. Nihai değerlendirme ise yargılama sürecinin sonunda mahkeme tarafından yapılacak.

Faz I araştırmasında değerlendirilebilen hastaların yüzde 53,3’ünde majör moleküler yanıt elde edilirken, uzmanlar küçük hasta sayısı ve kontrol grubunun bulunmaması nedeniyle sonuçların dikkatle yorumlanması gerektiğini vurguluyor. [1]

T315I mutasyonu nedeniyle tedavi seçenekleri sınırlanan kronik faz kronik miyeloid lösemi hastalarında kullanılan asciminib tedavisinin uzun dönem sonuçları açıklandı. Leukemia dergisinde 16 Temmuz 2026’da yayımlanan Faz I çalışmasının nihai analizine göre, değerlendirilebilen hastaların yarısından fazlasında uzun süreli majör moleküler yanıt sağlandı. Ancak araştırma, asciminib’in diğer tedavilere üstün olduğunu göstermiyor. [1]

Araştırmada ne bulundu?

Çalışmaya, lösemi hücrelerinde BCR::ABL1 T315I mutasyonu bulunan kronik faz KML tanılı 48 yetişkin hasta dahil edildi. Katılımcılar günde iki kez 200 mg asciminib kullandı ve hastalar ortalama 3,5 yıl takip edildi. Bazı hastalarda tedavi süresi yaklaşık altı yıla ulaştı. [1]

Moleküler değerlendirme yapılabilen 45 hastanın 24’ünde, yani yüzde 53,3’ünde majör moleküler yanıt (MMR) elde edildi. MMR, kandaki BCR::ABL1 düzeyinin yüzde 0,1’in altına düşmesini ifade ediyor ve KML tedavisinde önemli bir hedef olarak kabul ediliyor. [1]

Yanıt elde eden hastaların büyük kısmı bu başarıyı takip süresince korudu veya daha derin moleküler yanıt düzeylerine ulaştı. Hastaların önemli bölümü tedavinin ilk altı ayında yanıt verirken, bazı hastalarda yanıtın ortaya çıkması birkaç yılı buldu. [1]

Asciminib neden farklı?

Klasik tirozin kinaz inhibitörleri BCR::ABL1 proteininin ATP bağlanma bölgesini hedeflerken, asciminib proteinin “miristoil cebi” adı verilen farklı bir bölgesine bağlanıyor. Bu nedenle, birçok standart ilaca direnç geliştiren T315I mutasyonu bulunan hastalarda da etkisini sürdürebilme potansiyeline sahip bulunuyor. [1]

Bu farklı etki mekanizması nedeniyle asciminib, “ABL miristoil cebini özgül olarak hedefleyen” ilk onaylı tedavilerden biri olarak kabul ediliyor. [1]

Önceki tedaviler sonuçları etkiledi

Araştırmada daha önce ponatinib kullanmamış hastalarda majör moleküler yanıt oranı yüzde 73,7 olarak hesaplandı.

Ponatinib tedavisi almış hastalarda ise bu oran yüzde 38,5’ti. Ancak araştırmacılar bu farkın ilaçların üstünlüğünü göstermediğini belirtiyor. Çünkü daha önce ponatinib kullanan hastalar genellikle daha dirençli ve daha ağır tedavi geçmişine sahip kişilerden oluşuyordu. [1]

Güvenlilik verileri ne gösteriyor?

Uzun takip süresinde yeni bir güvenlilik sorunu bildirilmedi. Buna rağmen ciddi yan etkiler tamamen ortadan kalkmış değil.

Araştırmada:

• Hastaların yüzde 60,4’ünde derece 3 veya üzeri advers olay görüldü.
• En sık ciddi yan etkiler lipaz yüksekliği, trombosit düşüklüğü ve nötrofil düşüklüğü oldu.
• Hastaların yüzde 43,8’inde doz azaltılması veya tedaviye geçici ara verilmesi gerekti. [1]

Araştırmacılar ayrıca altı hastada arteriyel tıkayıcı olay geliştiğini bildirdi. Bu olaylar arasında kalp krizi, inme ve periferik damar hastalığı yer aldı. Bu nedenle özellikle kalp damar hastalığı riski bulunan kişilerde dikkatli takip öneriliyor. [1]

Asciminib yeni geliştirilen bir ilaç mı?

Hayır.

Bu çalışma yeni bir ilaç onayını duyurmuyor. Asciminib, T315I mutasyonu bulunan kronik faz KML hastalarının tedavisi için ABD’de 2021 yılında onay aldı ve daha sonra farklı ülkelerde de ruhsatlandırıldı. [2]

Yeni yayımlanan araştırma, ilacın uzun dönem kullanımına ilişkin nihai Faz I sonuçlarını ortaya koyuyor. [1]

Bulgular neden temkinli değerlendirilmeli?

Araştırmanın önemli sınırlılıkları bulunuyor.

• Çalışma yalnızca 48 hastayı içeriyor.
• Randomize karşılaştırmalı bir araştırma değil.
• Kontrol grubu bulunmuyor.
• Araştırma öncelikle güvenlilik ve uygun doz değerlendirmesi amacıyla planlanan Faz I çalışması niteliğinde. [1]

Bu nedenle elde edilen sonuçlar, asciminib’in diğer tedavilere göre daha etkili veya yaşam süresini uzattığını kanıtlamıyor. Bu soruların yanıtı için daha büyük ve karşılaştırmalı klinik çalışmalara ihtiyaç duyuluyor.

Sık Sorulan Sorular

Asciminib herkes için uygun mu?

Hayır. Bu çalışma yalnızca T315I mutasyonu taşıyan kronik faz KML hastalarını kapsıyor. Tedavi kararı hematoloji uzmanı tarafından verilmelidir.

Araştırma kesin kanıt sağlıyor mu?

Hayır. Bulgular umut verici olsa da Faz I tasarımı, küçük örneklem ve kontrol grubunun bulunmaması nedeniyle kesin sonuç olarak değerlendirilemez. [1]

Türkiye’de kullanılabiliyor mu?

Asciminib birçok ülkede ruhsat almış bir ilaçtır. Türkiye’deki kullanım koşulları ve geri ödeme durumu hastanın klinik özelliklerine ve güncel mevzuata göre değişebilir.

Hastalar tedavilerini değiştirmeli mi?

Hayır. Bu çalışma mevcut tedavinin değiştirilmesi gerektiği anlamına gelmiyor. Tedavi planı yalnızca hastayı takip eden hematoloji uzmanı tarafından belirlenmelidir.

Sonuç

Uzun dönem Faz I verileri, asciminib’in T315I mutasyonu taşıyan kronik faz KML hastalarının önemli bir bölümünde kalıcı moleküler yanıt sağlayabileceğine işaret ediyor. Özellikle tedavi seçeneklerinin sınırlı olduğu bu hasta grubunda elde edilen sonuçlar dikkat çekici bulunuyor. [1]

Bununla birlikte çalışma küçük hasta sayısıyla yürütüldü ve karşılaştırmalı tasarıma sahip değil. Bu nedenle bulgular umut verici olsa da asciminib’in diğer tedavilere üstün olduğunu söylemek için yeterli kanıt bulunmuyor. Hastaların tedavi kararlarını yalnızca bu araştırmaya dayanarak değiştirmemesi gerekiyor.

Kaynaklar

[1] Leukemia, Final analysis of the phase I study of asciminib in patients with chronic-phase chronic myeloid leukemia with the BCR::ABL1 T315I mutation.

[2] ClinicalTrialsgov, NCT02081378

Oğuzhan Uğur’un neden gündemde olduğu ve kim olduğu soruları arama motorlarında öne çıkarken, soruşturmaya ilişkin resmi süreç yakından takip ediliyor.

Oğuzhan Uğur kimdir?

Oğuzhan Uğur, 29 Ocak 1984 tarihinde Ankara’da doğdu. Müzisyen, yönetmen, senarist ve dijital yayıncı kimliğiyle tanınan Uğur, özellikle kurucusu olduğu BaBaLa TV platformunda hazırladığı programlarla geniş kitlelere ulaştı.

Müzik kariyerinin ardından dijital yayıncılığa yönelen Uğur, sosyal medya ve internet yayıncılığı alanındaki çalışmalarıyla Türkiye’nin en çok takip edilen içerik üreticileri arasında yer aldı. “Mevzular Açık Mikrofon” başta olmak üzere hazırladığı programlarla farklı kesimlerden konukları aynı platformda buluşturdu.

Oğuzhan Uğur neden gündemde?

Oğuzhan Uğur, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından Ahbap Derneği’ne yönelik yürütülen soruşturma kapsamında hakkında verilen gözaltı kararı nedeniyle yeniden gündeme geldi.

Soruşturma kapsamında dokuz kişi hakkında gözaltı kararı verildiği, bunlardan yedisinin gözaltına alındığı bildirildi. Oğuzhan Uğur’un evinde arama yapıldığı ve emniyetteki işlemlerinin sürdüğü aktarıldı.

Soruşturmada hangi iddialar inceleniyor?

Soruşturma dosyasında, Ahbap Derneği adına toplanan bazı bağışlara ilişkin mali hareketlerin incelendiği bildirildi.

Bazı medya kuruluşlarında, BaBaLa TV’ye ait olduğu belirtilen banka hesaplarına ilişkin mali incelemelerin de soruşturma kapsamında değerlendirildiği öne sürüldü. Ancak bu iddiaların yargı süreci içinde araştırıldığı, henüz kesinleşmiş bir mahkeme kararı bulunmadığı ve resmi yargılamanın devam ettiği belirtiliyor.

BaBaLa TV ve dijital yayıncılık kariyeri

Oğuzhan Uğur, kurduğu BaBaLa TV ile uzun soluklu söyleşi ve tartışma programları hazırladı. Özellikle seçim dönemlerinde yayımlanan programları milyonlarca kez izlendi.

Aynı zamanda müzik, kısa film ve senaryo çalışmalarıyla da tanınan Uğur, sosyal medya platformlarında milyonlarca takipçiye sahip isimler arasında yer alıyor.

Son durum

17 Temmuz 2026 itibarıyla Oğuzhan Uğur’un emniyetteki işlemleri sürüyor. Savcılık tarafından yürütülen soruşturmaya ilişkin süreç devam ederken, gözaltı işlemi tek başına suçun sabit olduğu anlamına gelmiyor. Konuya ilişkin resmi açıklamalar ve adli süreç doğrultusunda yeni gelişmelerin kamuoyuyla paylaşılması bekleniyor.

Milyonlarca emeklinin maaşlarda ek iyileştirme beklentisi sürerken Milliyetçi Hareket Partisi’nden dikkat çeken bir açıklama geldi. MHP Genel Başkan Yardımcısı Mustafa Kalaycı, Hazine nakit dengesindeki toparlanma ve deprem harcamalarının azalmasıyla birlikte emeklilere yönelik yeni düzenlemeler için bütçe imkânının oluştuğunu belirtti.

Kalaycı’nın açıklaması, emekliye ek zam veya seyyanen ödeme konusunda alınmış resmî bir karar anlamına gelmiyor. Ancak bütçedeki gelişmelerin emekli ve çalışanların gelirlerini artıracak düzenlemeler için kullanılabileceği mesajını taşıyor.

“Bütçe imkânları daha elverişli hale geldi”

Kahramanmaraş merkezli depremlerin ardından üç yılda yaklaşık 100 milyar dolarlık harcama yapıldığını ifade eden Kalaycı, deprem bölgesindeki büyük yatırım harcamalarının önemli ölçüde tamamlandığını söyledi.

Yılın ilk altı aylık Hazine nakit dengesine ilişkin verileri değerlendiren Kalaycı, geçen yıl aynı dönemde 1 trilyon 293 milyar lira olan nakit açığının bu yıl 1 trilyon 57 milyar liraya gerilediğini aktardı.

Faiz dışı nakit dengesinde de belirgin bir değişim yaşandığını kaydeden Kalaycı, geçen yılın ilk yarısında 270 milyar liralık açık bulunduğunu, bu yılın aynı döneminde ise 368 milyar liralık fazla oluştuğunu belirtti.

Kalaycı, bütçe göstergelerindeki iyileşmenin Maliye yönetiminin elini rahatlatacağını ve emekliler ile çalışanların beklentilerini karşılayacak düzenlemeler yapılmasına imkân sağlayacağını ifade etti.

Emeklilik sisteminde intibak çağrısı

Mustafa Kalaycı, emekli maaşlarında yalnızca dönemsel artış yapılmasının sistemdeki temel sorunları çözmediğini söyledi. Uzun yıllar yüksek prim ödeyenlerle daha kısa süre prim ödeyenlerin maaşlarının birbirine yaklaşmasının adaletsizliğe yol açtığını belirtti.

Emekli aylıklarının prim günü ve prime esas kazanç dikkate alınarak yeniden dengelenmesi gerektiğini vurgulayan Kalaycı, kapsamlı bir intibak düzenlemesinin yapılması halinde en düşük emekli aylığına sürekli ek ödeme yapılması ihtiyacının da ortadan kalkabileceğini dile getirdi.

SSK ve Bağ-Kur arasındaki prim günü farkı gündemde

Kalaycı, sosyal güvenlik sistemindeki eşitsizliklere örnek olarak SSK ve Bağ-Kur sigortalıları arasındaki prim günü farkını gösterdi.

SSK kapsamında emeklilik için bazı durumlarda 7 bin 200 prim günü yeterli olurken Bağ-Kur kapsamında 9 bin gün şartının uygulanmasının önemli bir farklılık oluşturduğunu belirten Kalaycı, bu eşitsizliklerin köklü bir sosyal güvenlik reformuyla giderilmesi gerektiğini söyledi.

Memur emeklileri ile SSK ve Bağ-Kur emeklilerine uygulanan maaş artış oranlarının farklılaşması da düzenleme bekleyen başlıklar arasında gösterildi.

Memur emeklilerine seyyanen ödeme önerisi

MHP’li Kalaycı, Temmuz 2023’te kamu çalışanlarına verilen ancak memur emeklilerinin maaşlarına yansıtılmayan seyyanen ödemenin emeklilere de verilmesi gerektiğini ifade etti.

Başlangıçta 8 bin 77 lira olarak uygulanan ödemenin güncel karşılığının 25 bin liranın üzerine çıktığını belirten Kalaycı, memur emeklileri için bu konuda bir düzenleme yapılmasının uygun olacağını söyledi.

Kalaycı, kalıcı çözümün ise yalnızca seyyanen ödeme olmadığını vurguladı. Prim ve maaş arasındaki bağın yeniden kurulması halinde emekli grupları arasındaki gelir farklarının daha adil biçimde giderilebileceğini kaydetti.

Emekliye ek zam yapılacak mı?

Mustafa Kalaycı’nın açıklamasında emekliye ek zam yapılacağına ilişkin kesin bir tarih, oran veya hazırlanmış kanun teklifi paylaşılmadı. Bu nedenle açıklama, doğrudan zam kararı değil, bütçede yeni düzenlemelere kaynak ayrılabileceğine yönelik siyasi bir değerlendirme olarak öne çıktı.

Emeklilere yönelik intibak, seyyanen ödeme veya ilave refah payı gibi düzenlemelerin hayata geçirilebilmesi için Cumhurbaşkanlığı, ilgili bakanlıklar veya Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından somut bir çalışma başlatılması gerekiyor.

Soruşturma sürerken Maruf Güneş veya avukatları tarafından iddialara ilişkin kamuoyuna yansıyan ayrıntılı bir açıklama bulunmuyor. Adli süreç ise devam ediyor.

Maruf Güneş neden gündemde?

Maruf Güneş, futbolda bahis faaliyetlerine yönelik yürütülen geniş kapsamlı soruşturma kapsamında hakkında gözaltı kararı verilen isimlerden biri oldu. Soruşturmanın, profesyonel futbol kulüplerinde görev yapan bazı yöneticilerin bahis hareketlerine ilişkin elde edilen bulgular üzerine başlatıldığı bildirildi.

Soruşturma dosyasında yer alan iddialar yargı sürecinin konusunu oluşturuyor. Resmî makamlar tarafından soruşturma devam ederken kesinleşmiş bir yargı kararı bulunmadığı vurgulanıyor.

Operasyonda neler yaşandı?

İstanbul merkezli eş zamanlı operasyonda toplam 19 şüpheli hakkında gözaltı kararı verildi. İlk açıklamalara göre şüphelilerin büyük bölümü yakalanırken, diğer isimlere yönelik çalışmaların sürdüğü bildirildi. Operasyonun, bahis verileri ile mali analizlerin birlikte değerlendirilmesi sonucunda başlatıldığı açıklandı.

Maruf Güneş kimdir?

Maruf Güneş, iş dünyasında faaliyet gösteren ve geçmişte Galatasaray yönetiminde görev alan isimlerden biri olarak biliniyor. Son gelişmelerin ardından kamuoyunda “Maruf Güneş kimdir?” ve “Maruf Güneş neden gözaltına alındı?” soruları yeniden gündeme geldi.

Son durum

Soruşturma kapsamında adli işlemler devam ediyor. Maruf Güneş’in savcılık sürecine ilişkin yeni açıklamaların yapılması beklenirken, resmî makamlar dışında doğrulanmamış iddialar hakkında herhangi bir kesin değerlendirme bulunmuyor. Sürecin ilerleyen aşamalarında savcılık ve ilgili kurumların yapacağı açıklamalar belirleyici olacak.

Henüz 23 yaşındaydı. İnsanların toplumdan koparılarak tecrit edildiği, adı bile korkuyla anılan cüzzam hastalığına karşı dönemin en uygulanabilir ve etkili tedavi yöntemlerinden birini geliştirdi. Ancak Alice Ball, çalışmasının dünyada nasıl karşılık bulduğunu göremeden 24 yaşında hayatını kaybetti. Ardından yöntemi başka bir bilim insanının adıyla ilişkilendirildi. Bilim tarihinin uzun süre gölgede bıraktığı genç kimyacının adı, gerçek hikâyesi ortaya çıkarıldıkça yeniden hak ettiği yere dönmeye başladı.

1915 yılıydı.

Pasifik Okyanusu'nun ortasında, Hawaii'de cüzzam yalnızca bir hastalık değildi.

Bir insanın ailesinden, evinden ve toplumdan koparılması anlamına gelebiliyordu.

Bugün Hansen hastalığı olarak adlandırdığımız cüzzamın tedavi seçenekleri son derece sınırlıydı. Hawaii'de 1866'dan itibaren hastalığa yakalanan binlerce insan, Molokai Adası'ndaki uzak Kalaupapa Yarımadası'na zorla gönderilmişti.

Buraya gönderilenler için hastalık yalnızca bedensel bir mücadele değildi.

Toplumdan uzaklaştırılmak, ailesinden ayrılmak ve çoğu zaman hayatının geri kalanını tecrit altında geçirmek anlamına geliyordu.

İşte tam bu dönemde, henüz 23 yaşında genç bir kimyager laboratuvarında yıllardır çözülemeyen bir problem üzerinde çalışmaya başladı.

Adı Alice Augusta Ball'du.

Kısa ömrünün sonunda geride bırakacağı çalışma, Hansen hastalığının tedavi tarihinde önemli bir dönüm noktası olacak; ancak kendi adı bilimsel kayıtlarda uzun süre hak ettiği görünürlüğü bulamayacaktı.

Karanlık odadan kimya laboratuvarına

Alice Ball, 24 Temmuz 1892'de Seattle'da Afrika kökenli Amerikalı bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi.

Ailesi eğitime ve bilime önem veriyordu.

Babası James Ball hukuk ve yayıncılıkla ilgilenirken annesi Laura Louise fotoğrafçılıkla uğraşıyordu. Büyükbabası James Presley Ball Sr. ise 19. yüzyılın tanınmış Afrika kökenli Amerikalı fotoğrafçılarından biriydi.

Fotoğrafçılığın henüz dijital makinelerden değil, kimyasal banyolardan ve karanlık odalardan geçtiği yıllardı.

Alice'in kimyayla erken yaşlarda karşılaşmasında ailesinin fotoğrafçılıkla ilişkili çalışmalarının etkili olmuş olabileceği düşünülüyor.

Daha sonra University of Washington'da eczacılık ve farmasötik kimya alanlarında eğitim aldı.

Ardından College of Hawaiʻi'ye, bugünkü University of Hawaiʻi at Mānoa'ya geçti.

1915 yılında bu kurumdan kimya alanında yüksek lisans derecesi alan ilk kadın ve ilk siyahi öğrenci oldu.

Başarısı bununla da sınırlı kalmadı.

Ardından College of Hawaiʻi'nin kimya bölümünde ders veren ilk kadın ve ilk siyahi öğretim elemanı olarak üniversite tarihine geçti.

Ancak Alice Ball'u dünya tıp tarihine taşıyacak çalışma başka bir sorunun peşinden giderken başlayacaktı.

Karşısında yüzyıllardır bilinen ancak tıbbi kullanımında önemli sorunlar bulunan bir madde vardı:

Chaulmoogra yağı.

Bir ilaç adayı vardı ama kullanmak çok zordu

Chaulmoogra ağacının tohumlarından elde edilen yağ, Asya'da yüzyıllardır çeşitli deri hastalıklarının tedavisinde kullanılıyordu.

19. yüzyılın sonları ile 20. yüzyılın başlarında Hansen hastalığı için de denenmeye başlanmıştı.

Ancak büyük bir sorun vardı.

Yağ ağızdan alındığında hastalar tarafından son derece zor tolere ediliyor, ciddi mide ve bağırsak şikâyetlerine yol açabiliyordu.

Deriye uygulanması sistemik hastalık açısından yeterli değildi.

Doğrudan enjeksiyonu ise yoğun ve yağlı yapısı nedeniyle son derece ağrılı ve teknik olarak problemliydi.

Başka bir ifadeyle, tıbbın elinde umut vadeden bir madde vardı; fakat onu insan vücuduna etkili ve uygulanabilir biçimde ulaştırmanın yolu bulunamıyordu.

Hawaii'de Hansen hastalığı üzerine çalışan hekim Harry T. Hollmann, genç kimyager Alice Ball'un bitkisel maddelerin kimyasal bileşenlerinin ayrıştırılması konusundaki çalışmalarını fark etti.

Önlerinde zor bir soru vardı:

Chaulmoogra yağının etkili olduğu düşünülen bileşenleri ayrıştırılarak enjeksiyona daha uygun bir hâle getirilebilir miydi?

Alice Ball çalışmaya başladı.

Ve henüz 23 yaşındayken yıllardır çözülemeyen önemli bir kimyasal problemi çözmeyi başardı.

“Ball Yöntemi” doğuyor

Ball, chaulmoogra yağındaki yağ asitlerinden etil esterler elde edilmesini sağlayan bir yöntem geliştirdi.

Bu işlem sayesinde yağın bileşenleri, ham chaulmoogra yağının doğrudan kullanımına kıyasla enjeksiyon için çok daha uygun bir forma dönüştürülebiliyordu.

Bu yalnızca laboratuvar ortamında gerçekleştirilen teknik bir kimya işlemi değildi.

Kullanılması son derece zor bir maddenin klinik uygulamaya daha elverişli bir tedavi biçimine dönüştürülmesiydi.

Daha sonra “Ball Yöntemi” olarak anılacak bu yaklaşım, 1940'lı yıllarda sülfon grubu ilaçların kullanılmaya başlanmasına kadar Hansen hastalığının dünya çapındaki başlıca tedavi yöntemlerinden biri oldu.

Yöntem Hawaii'nin dışına da yayıldı.

Chaulmoogra türevleri dünyanın farklı bölgelerinde Hansen hastalarının tedavisinde kullanılmaya başlandı.

Ancak Ball yönteminin önemini anlamak için yalnızca laboratuvar sonuçlarına bakmak yeterli değildir.

Çünkü dönemin Hawaii'sinde bir Hansen hastasının tedaviye yanıt vermesi, yalnızca hastalık belirtilerinin azalması anlamına gelmiyordu.

Ailesine dönme ihtimali anlamına da gelebiliyordu.

84 hastalık dikkat çekici sonuç

Alice Ball'un ölümünden sonra yöntemin klinik kullanımını sürdüren hekim Harry T. Hollmann, 1922 yılında yayımladığı değerlendirmesinde tedavi ettiği 84 hastanın bakteriyolojik incelemelerinin negatif hâle geldiğini ve görünür hastalık lezyonlarının ortadan kalktığını bildirdi.

Dönemin koşulları düşünüldüğünde bu sonuçlar son derece dikkat çekiciydi.

Bununla birlikte bu veriler, modern klinik araştırma standartlarıyla yürütülmüş kontrollü bir çalışmanın değil, dönemin tedavi gözlemlerinin sonuçlarıydı.

Bu nedenle sonuçları bugünkü bilimsel ölçütlerle kesin bir tedavi başarısı olarak yorumlamak doğru olmaz.

Chaulmoogra türevleri modern anlamda hastalığı kesin olarak ortadan kaldıran bir tedavi değildi. Özellikle ileri hastalıkta etkinliğinin sınırlı olduğu ve bazı hastalarda hastalığın yeniden ortaya çıkabildiği sonraki yıllarda daha iyi anlaşılacaktı.

Buna rağmen Ball'un geliştirdiği yöntem, sülfon ilaçları devreye girene kadar Hansen hastalığı tedavisindeki en önemli seçeneklerden biri hâline geldi.

Ve bazı hastalar için bunun anlamı çok büyüktü:

Yıllarca sürebilecek zorunlu tecritten çıkabilmek.

Ailelerine yeniden kavuşabilmek.

Topluma geri dönebilmek.

Fakat bütün bunlar yaşanırken Alice Ball artık hayatta değildi.

Henüz 24 yaşındaydı

1916 yılında Alice Ball ciddi biçimde hastalandı.

Henüz 24 yaşındaydı.

Ölümünün kesin nedeni bugün dahi tam olarak açıklığa kavuşmuş değildir.

Bazı tarihsel anlatılarda laboratuvarda klor gazına maruz kaldıktan sonra hastalandığı ileri sürülür. Başka kayıtlar ise farklı nedenlere işaret eder.

Bu nedenle Alice Ball'un ölümünü kesin biçimde bir laboratuvar kazasına bağlamak tarihsel olarak mümkün değildir.

Kesin olan şudur:

Alice Ball, 31 Aralık 1916'da hayatını kaybetti.

Ve geliştirdiği yöntemin bilimsel sonuçlarını kapsamlı biçimde kendisi yayımlama fırsatı bulamadı.

Tam da bu noktada Alice Ball'un hikâyesi, büyük bir bilimsel başarının öyküsünden bilim tarihinin tartışmalı akademik itibar meselelerinden birine dönüşmeye başladı.

Bir isim nasıl tarihten silinir?

Alice Ball'un ölümünden sonra çalışmalar College of Hawaiʻi'nin kimya bölümünün başındaki Arthur L. Dean tarafından sürdürüldü.

Dean ve çalışma arkadaşları 1920'li yılların başında chaulmoogra yağı üzerine araştırmalar yayımladılar.

Ancak bu yayınlarda Alice Ball'un yöntemin geliştirilmesindeki temel katkısı gerektiği biçimde belirtilmedi.

Zamanla etil ester preparatları Dean'in adıyla ilişkilendirilmeye başladı.

Bazı kaynaklarda bu ürünlerden “Dean türevleri” olarak söz edildi.

Alice Ball'un adı ise giderek arka planda kaldı.

Burada tarihsel açıdan dikkatli olmak gerekiyor.

Ball çalışmalarını kendisi yayımlamaya fırsat bulamadan hayatını kaybettiği için araştırmanın bütün aşamalarının ne kadarını bizzat tamamladığını bugün eksiksiz biçimde yeniden oluşturmak kolay değildir.

Ancak dönemin önemli tanıklarından biri olan Harry T. Hollmann'ın 1922 tarihli makalesi bu konuda son derece açıktır.

Hollmann, chaulmoogra yağının kullanılabilir hâle getirilmesi problemi üzerinde Alice Ball ile birlikte çalıştığını ve genç kimyagerin uzun deneyler sonucunda yağ asitlerinin etil esterlerini hazırlamayı başardığını açıkça belirtti.

Üstelik yöntemi doğrudan:

“Ball's Method”

yani:

“Ball Yöntemi”

olarak adlandırdı.

Bu iki kelime, unutulmaya yüz tutmuş genç bir bilim insanının tarihte bıraktığı en önemli izlerden biri olacaktı.

Eğer Hollmann'ın bu açık tanıklığı olmasaydı, Alice Ball'un geliştirdiği yöntemin gerçek hikâyesini ortaya çıkarmak belki de çok daha zor olacaktı.

Bilimde keşfetmek yetiyor mu?

Alice Ball'un hikâyesi rahatsız edici bir soruyu beraberinde getiriyor:

Bir bilimsel keşfi yapmak yeterli midir?

Yoksa onu yayımlayacak kadar uzun yaşamak, doğru akademik çevrenin içinde bulunmak, çalışmalarınızı savunabilmek ve adınızı bilimsel kayıtlara geçirebilmek de keşfin kendisi kadar önemli midir?

Alice Ball gençti.

Kadındı.

Afrika kökenli bir Amerikalıydı.

Ve 20. yüzyılın başındaki akademik dünyanın içinde kendisine yer açmaya çalışıyordu.

Üstelik en önemli çalışmasını kendi adıyla bilim dünyasına sunmaya fırsat bulamadan öldü.

Bütün bu koşullar bir araya geldiğinde onun bilimsel mirasının yıllarca gölgede kalması belki de şaşırtıcı değildir.

Şaşırtıcı olan, böylesine önemli bir çalışmanın ardındaki gerçek ismin onlarca yıl sonra yeniden bulunabilmiş olmasıdır.

Bir asır sonra gelen itibar

Alice Ball'un adının bilim tarihindeki gerçek yerine dönmesi uzun yıllar aldı.

Araştırmacılar ve tarihçiler eski üniversite kayıtlarını, bilimsel yayınları ve arşiv belgelerini inceleyerek onun hikâyesini yeniden ortaya çıkardı.

University of Hawaiʻi, 2000 yılında kampüsteki chaulmoogra ağacının yanına Alice Ball'un anısına bir plaket yerleştirdi.

Üniversite daha sonra genç bilim insanını çeşitli onurlandırmalarla yeniden hatırlattı.

Ball'un adı bilim tarihi çalışmalarında daha görünür hâle geldi.

2022 yılında National Women's Hall of Fame'e kabul edildi.

Fakat belki de en anlamlı gelişmelerden biri ölümünden yaklaşık 110 yıl sonra yaşandı.

American Chemical Society, 26 Şubat 2026'da Alice Ball'un chaulmoogra yağındaki yağ asitlerini enjeksiyona daha uygun etil esterler hâline getiren çalışmasını National Historic Chemical Landmark, yani Ulusal Tarihî Kimya Dönüm Noktası olarak tanıdı.

Bir zamanlar kendi çalışmasının bilimsel etkisini göremeden hayatını kaybeden 24 yaşındaki genç kadının yöntemi, artık resmî olarak kimya tarihinin önemli dönüm noktalarından biri kabul ediliyordu.

Alice Ball'un gerçek mirası

Alice Ball Nobel Ödülü almadı.

Büyük laboratuvarların başında onlarca yıl çalışmadı.

Uzun bir akademik kariyeri olmadı.

Adına yaşarken kürsüler kurulmadı.

Bilim dünyasının büyük toplantılarında alkışlanmadı.

Bunların hiçbirine zamanı olmadı.

Ona yalnızca 24 yıllık bir hayat verildi.

Ama o kısa hayatın içine iki üniversite derecesi, bir yüksek lisans, akademik öncülük ve Hansen hastalığının tedavisinde yıllarca kullanılacak bir bilimsel yöntem sığdırdı.

Belki de Alice Ball'un hikâyesini önemli kılan yalnızca cüzzam tedavisine yaptığı katkı değildir.

Onun hikâyesi, bilimin bazen keşifleri hatırlarken keşfedenleri unutabileceğini gösteriyor.

Bir yöntem başka bir isimle anılabilir.

Bir keşfin gerçek sahibinin adı sonraki yayınlarda görmezden gelinebilir.

Bir insan onlarca yıl tarih kitaplarının dışında bırakılabilir.

Fakat gerçek, bazen aradan bir asır geçse bile yeniden ortaya çıkar.

Bugün chaulmoogra yağının tıp tarihindeki yeri anlatılırken artık yalnızca bir kimyasal süreçten söz edilmiyor.

Bir isim de söyleniyor:

Alice Augusta Ball.

Henüz 23 yaşında, dünyanın en korkulan hastalıklarından birine karşı yeni bir tedavi yolu açan genç bir kimyager.

Çalışmasının gerçek etkisini göremeden 24 yaşında hayata veda eden bir kadın.

Ve bilim tarihi onu uzun süre gölgede bırakmış olsa da sonunda adı kendi yöntemiyle birlikte yeniden hatırlanan bir öncü.

Çünkü bazen bir insanın ömrü çok kısa olabilir.

Ama bilime bıraktığı iz, bir asır sonra bile silinmez.

Ein tragischer Ausbildungsunfall hat in Tirol und innerhalb der türkischen Gemeinschaft große Betroffenheit ausgelöst. Esengül İnce Bingöl kam während einer alpinen Übung im Gemeindegebiet von Umhausen ums Leben.

Der Unfall ereignete sich am Mittwoch, dem 15. Juli 2026, im Bereich des Stuibenfall-Klettersteigs. Nach Angaben österreichischer Medien nahm die 34-Jährige gemeinsam mit weiteren Polizeianwärterinnen und Polizeianwärtern an einer freiwilligen Alpinausbildung teil.

In den Stuibenfall gestürzt

Aus bislang ungeklärter Ursache stürzte Esengül İnce Bingöl im Bereich des Klettersteigs in den Wasserfall. Die starke Strömung riss sie mit, woraufhin sie aus dem Sichtfeld der Gruppe verschwand.

Unmittelbar nach dem Unfall wurde eine groß angelegte Suchaktion eingeleitet. Daran beteiligten sich Einsatzkräfte der Polizei, der Bergrettung, der Wasserrettung sowie mehrere Taucher. Auch Hubschrauber kamen bei der Suche zum Einsatz.

Die Arbeiten wurden durch das unwegsame Gelände und die hohe Wasserführung erheblich erschwert.

Suchaktion endet mit trauriger Gewissheit

Nach mehreren Stunden konnten die Einsatzkräfte die vermisste Frau nur noch tot bergen. Für Esengül İnce Bingöl kam jede Hilfe zu spät.

Der genaue Unfallhergang ist weiterhin Gegenstand der Ermittlungen. Um eine unabhängige Untersuchung sicherzustellen, wurde die weitere Klärung des Falls von zuständigen Polizeikräften außerhalb Tirols übernommen.

Große Trauer bei Familie und Polizei

Der Tod der jungen Frau löste auch innerhalb der österreichischen Polizei große Bestürzung aus. Den Angehörigen, den Mitgliedern der Ausbildungsgruppe sowie den unmittelbaren Augenzeuginnen und Augenzeugen wurde psychologische Betreuung angeboten.

Esengül İnce Bingöl lebte mit ihrer Familie in Tirol. Nach Angaben aus ihrem persönlichen Umfeld war sie die Tochter von Ercan und Birgül İnce. Die Nachricht von ihrem Tod sorgte besonders innerhalb der türkischstämmigen Gemeinschaft in Österreich für tiefe Trauer.

Österreichische Medien veröffentlichten den vollständigen Namen der Verstorbenen aus Gründen des Persönlichkeitsschutzes zunächst nicht. In Beileidsbekundungen aus dem Familien- und Bekanntenkreis wurde jedoch bestätigt, dass es sich bei der Verunglückten um Esengül İnce Bingöl handelt.

Informationen zur Beisetzung und zu einer möglichen Trauerfeier sollen zu einem späteren Zeitpunkt von der Familie bekannt gegeben werden.

Avusturya’da yaşayan Türk toplumu, genç yaşta hayatını kaybeden Esengül İnce Bingöl’ün acısıyla sarsıldı.

Avusturya kaynaklarında yer alan bilgilere göre olay, 15 Temmuz 2026 Çarşamba günü saat 12.00 sıralarında, Tirol eyaletine bağlı Umhausen kasabasındaki Stuibenfall tırmanış parkurunda meydana geldi.

Alp eğitimi sırasında şelaleye düştü

Polislik temel eğitimi kapsamında düzenlenen alp çalışmasına katılan 34 yaşındaki kadın polis adayı, Stuibenfall Şelalesi üzerindeki geçiş bölümünde henüz belirlenemeyen bir nedenle dengesini kaybetti.

Şelaleye düşen genç kadın, güçlü su akıntısına kapılarak gözden kayboldu. Olayın ardından bölgede geniş çaplı arama ve kurtarma çalışması başlatıldı.

Saatler süren arama acı haberle bitti

Operasyona dağ kurtarma ekipleri, polisler, dalgıçlar ve helikopter ekipleri katıldı. Zorlu arazi ve yüksek debi nedeniyle güçlükle sürdürülen çalışmalarda, Esengül İnce Bingöl’ün cansız bedenine aynı günün akşam saatlerinde ulaşıldı.

Avusturya basını, kazanın şelale üzerindeki geçişin çıkış bölümünde meydana geldiğini bildirdi. Kazanın kesin nedeninin belirlenmesi amacıyla inceleme başlatıldı. Soruşturmanın tarafsız yürütülmesi için çalışmaların Salzburg Alp Polisi tarafından yürütüldüğü açıklandı.

Avusturya polisi yasa boğuldu

Avusturya İçişleri Bakanlığı ile polis teşkilatı, polis adayı kadının hayatını kaybetmesinin ardından taziye mesajları yayımladı. Tirol polis teşkilatında büyük üzüntüye yol açan olay sonrası, kazaya tanık olan eğitim grubuna ve yakınlarına psikolojik destek sağlandığı belirtildi.

Avusturya kaynaklarında hayatını kaybeden kişinin adı kişisel verilerin korunması nedeniyle açıklanmazken, Türk toplumunun paylaşımlarında genç kadının Ercan ve Birgül İnce’nin kızı Esengül İnce Bingöl olduğu belirtildi.

Esengül İnce Bingöl’ün cenaze programına ilişkin ayrıntıların ailesi tarafından daha sonra duyurulması bekleniyor.

Samsunspor Kevin Carlos transferinde son durum

Yeni sezonda Avrupa kupalarında iddialı bir kadro kurmayı hedefleyen Samsunspor’un santrfor transferinde Kevin Carlos ismi öne çıktı. İspanyol golcünün geleceğiyle ilgili belirsizlik sürerken, Karadeniz ekibinin oyuncuyu satın alma opsiyonuyla kiralamak istediği öne sürülüyor.

Teknik heyetten olumlu rapor

Transfer kulislerinde konuşulan bilgilere göre teknik ekibin Kevin Carlos transferine sıcak baktığı ve yönetimin oyuncu tarafıyla temaslarını sürdürdüğü belirtiliyor. Kulübün önceliğinin ekonomik şartları uygun bir kiralama formülü oluşturmak olduğu ifade ediliyor.

Nice’in kararı bekleniyor

25 yaşındaki santrfor geçen sezon Nice formasıyla beklediği süreleri bulmakta zorlandı. Bu nedenle oyuncunun daha fazla forma şansı bulabileceği bir takıma gitmeye sıcak baktığı öne sürülüyor. Ancak Fransız kulübünün transfer modeline ilişkin nihai kararını henüz vermediği aktarılıyor.

Kevin Carlos nasıl bir forvet?

1.86 metre boyundaki İspanyol golcü, fizik gücü, hava toplarındaki etkinliği ve ceza sahası içerisindeki bitiriciliğiyle tanınıyor. Samsunspor’un oyun yapısına uygun bir profil olarak değerlendirilen Kevin Carlos, gerektiğinde sırtı dönük oyunda da etkili olabiliyor.

Transferde son aşama mı?

Transfer görüşmelerinin sürdüğü belirtilse de henüz kulüpler arasında resmî anlaşma bulunmuyor. Satın alma opsiyonlu kiralama formülünün masada olduğu ve pazarlıkların devam ettiği ifade ediliyor. Taraflardan resmî açıklama gelene kadar transfer süreci iddia niteliğini koruyor.

Şanlıurfa’da özel bir hastanede sezaryenle doğum yaptıktan sonra sağlık durumu ağırlaşan Edanur Yaman, ileri tetkik ve tedavi amacıyla Harran Üniversitesi Hastanesine sevk edildi. Yoğun bakımda tedavi altına alınan 27 yaşındaki anne, yapılan müdahalelere rağmen yaşamını yitirdi. Olayın ardından başlatılan soruşturmada kadın hastalıkları ve doğum uzmanı Dr. Münevver Zehra Davutoğlu, “taksirle ölüme neden olma” suçlamasıyla tutuklandı.

Genç bir annenin yaşamını yitirmesi, kuşkusuz bütün yönleriyle araştırılması gereken ağır ve acı bir olaydır. Ancak ölümün doğum sonrasında gerçekleşmiş olması, tek başına doğumu gerçekleştiren hekimin kusurlu olduğunu göstermiyor.

Komplikasyon ile malpraktis aynı şey değil

Doğum sırasında veya sonrasında ağır kanama, gebeliğe bağlı hipertansiyon, emboli, enfeksiyon ve pıhtılaşma bozuklukları gibi ani ve ölümcül tablolar gelişebiliyor. Dünya Sağlık Örgütü, doğum sırasında ya da sonrasında meydana gelen kanamaların anne ölümlerinin başlıca nedenlerinden biri olduğunu; emboli, enfeksiyon ve hipertansif hastalıkların da önemli ölüm nedenleri arasında bulunduğunu bildiriyor.

Bu komplikasyonların ortaya çıkması, otomatik olarak hekimin hata yaptığı anlamına gelmiyor. Hukuki ve tıbbi sorumluluğun belirlenebilmesi için komplikasyonun öngörülebilir olup olmadığı, zamanında fark edilip edilmediği, gerekli müdahalelerin yapılıp yapılmadığı ve sevk sürecinde gecikme bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır.

Asıl soru “Hasta neden öldü?” kadar, “Tıbbi standartlara aykırı bir uygulama yapıldı mı?” sorusudur.

Bilirkişi raporu olmadan kusur belirlenemez

Bir doğum sonrası ölüm dosyasında ameliyat kayıtları, anestezi belgeleri, laboratuvar sonuçları, kanama miktarı, kullanılan ilaçlar, yoğun bakım süreci ve sevk zamanlaması birlikte incelenmelidir.

Hekimin kişisel kusuru ancak kadın hastalıkları ve doğum, anesteziyoloji, yoğun bakım ve gerektiğinde adli tıp uzmanlarından oluşan yetkin bir bilirkişi heyetinin değerlendirmesiyle ortaya konulabilir.

Dosyada henüz ölümün kesin nedeni ve hekime yüklenebilecek somut tıbbi kusur kamuoyuna açıklanmış değil. Buna rağmen doğrudan tutuklama tedbirine başvurulması, “komplikasyon yaşandıysa doktor suçludur” şeklinde tehlikeli bir algıya zemin hazırlıyor.

Tutuklama ceza değil, istisnai bir tedbirdir

Tutuklama, kişinin suçlu ilan edilmesi ya da cezalandırılması anlamına gelmez. Yargılamanın sağlıklı biçimde yürütülmesi amacıyla başvurulan geçici bir koruma tedbiridir.

Hekimin sabit ikametgâhının bulunması, mesleğinin ve kimliğinin belli olması, delillerin büyük bölümünün hastane kayıtlarından oluşması gibi koşullar dikkate alındığında; adli kontrolün neden yetersiz kalacağı ve tutuklamanın neden zorunlu görüldüğü açık biçimde ortaya konulmalıdır.

Ölümle sonuçlanan her sağlık olayında bilirkişi incelemesi tamamlanmadan hekimlerin cezaevine gönderilmesi, tutuklamayı istisna olmaktan çıkarıp fiilî bir cezaya dönüştürebilir.

Bu yaklaşım sağlık hizmetini de etkiler

Hekimler elbette hukukun dışında değildir. İhmal, gecikme veya açık bir tıbbi standart ihlali varsa bunun bağımsız biçimde araştırılması ve sorumluların yargı önünde hesap vermesi gerekir.

Ancak kaçınılmaz komplikasyon ile tıbbi hata birbirine karıştırılırsa bedelini yalnızca hekimler ödemez. Riskli hastaların kabul edilmek istenmemesi, daha fazla gereksiz tetkik yapılması ve hastaların hızla başka merkezlere sevk edilmesi gibi savunmacı tıp uygulamaları yaygınlaşabilir.

Şanlıurfa’daki acı olayın bütün yönleriyle aydınlatılması, hem yaşamını yitiren Edanur Yaman’ın ailesinin hem de suçluluğu henüz kesinleşmemiş hekimin hakkıdır.

Adalet, acının büyüklüğüne göre değil; somut delile, bilimsel incelemeye ve kişisel kusura göre karar vermelidir.

Düzenli fiziksel aktivitenin demans ve Alzheimer hastalığı riskini azaltabileceğine yönelik kanıtlar her geçen yıl artıyor. Victoria University of Wellington araştırmacıları tarafından yayımlanan yeni değerlendirme çalışması, egzersizin bu koruyucu etkisini açıklayabilecek önemli bir mekanizmaya odaklandı. Bulgular, beynin doğal “temizlik sistemi” olarak tanımlanan glimfatik sistemin egzersizden olumlu yönde etkilenebileceğini gösteriyor.

Araştırma neyi inceledi?

Araştırmanın başyazarı Dr. James Broatch ve ekibi, insan ve hayvan çalışmalarını bir araya getirerek egzersiz ile glimfatik sistem arasındaki ilişkiyi değerlendirdi. Çalışma, Trends in Neurosciences dergisinde 2026 yılında hakem değerlendirmesinden geçerek yayımlandı. Bu çalışma yeni bir klinik deney değil, mevcut bilimsel verilerin sistematik biçimde değerlendirildiği bir inceleme niteliği taşıyor.

Glimfatik sistem nedir?

Glimfatik sistem, beyin hücreleri arasında biriken metabolik atıkların temizlenmesini sağlayan özel bir dolaşım ağıdır. Bu sistem özellikle derin uyku sırasında daha aktif çalışır ve gün boyunca oluşan bazı proteinlerin ile diğer atık maddelerin uzaklaştırılmasına yardımcı olur. Bilim insanları, bu temizleme mekanizmasının yaş ilerledikçe veriminin azalabileceğini düşünüyor.

Egzersiz beyni nasıl destekliyor?

Araştırmaya göre düzenli egzersiz, glimfatik sistemi dolaylı olarak destekleyen birçok fizyolojik değişikliğe katkı sağlayabiliyor. Bunlar arasında:

• Kan basıncının ve damar sertliğinin azalması [1]
• Beyindeki sinir hücrelerinin daha sağlıklı çalışması [1]
• Beyin iltihabının (inflamasyonun) azalması [1]
• Dinlenme sırasında noradrenalin düzeylerinin düşmesi [1]
• Derin uyku kalitesinin ve yavaş dalga uykusunun artması [1]

Araştırmacılar özellikle kaliteli uykunun, glimfatik sistemin en verimli çalıştığı dönem olduğuna dikkat çekiyor. Egzersiz ise uyku kalitesini artırarak bu doğal temizleme sürecine dolaylı katkı sağlayabiliyor.

Bulgular günlük yaşam açısından ne ifade ediyor?

Bu çalışma, düzenli hareket etmenin yalnızca kaslar ve kalp için değil, beyin sağlığı açısından da önemli olabileceğini destekleyen biyolojik açıklamalardan birini sunuyor.

Bununla birlikte araştırma, egzersizin Alzheimer hastalığını veya demansı kesin olarak önlediğini göstermiyor. Bulgular, egzersizin beyin sağlığını korumaya katkıda bulunabilecek mekanizmaları ortaya koyuyor ve bu etkinin doğrulanması için daha fazla klinik araştırmaya ihtiyaç olduğunu belirtiyor.

Araştırmanın sınırlılıkları

Araştırmacılar, hangi egzersiz türünün, hangi sürede ve hangi yoğunlukta en fazla fayda sağlayacağını henüz kesin olarak söylemenin mümkün olmadığını ifade ediyor. Ayrıca bilişsel gerileme başlamış veya demans tanısı almış kişilerde glimfatik sistem üzerindeki etkinin ne ölçüde olduğu da gelecekte yapılacak çalışmalarla netleşecek.

Sık Sorulan Sorular

Araştırma insanlarda mı yapıldı?

Hayır. Bu çalışma, insan ve hayvan araştırmalarından elde edilen mevcut verileri değerlendiren hakemli bir derleme çalışmasıdır. [1]

Egzersiz Alzheimer hastalığını önlediği kanıtlandı mı?

Hayır. Bulgular, egzersizin beyni koruyabilecek biyolojik mekanizmaları desteklediğini gösteriyor ancak kesin koruyucu etkiyi kanıtlamıyor. Daha uzun süreli klinik araştırmalara ihtiyaç bulunuyor. [1]

Hangi egzersiz en faydalı?

Bu çalışma belirli bir egzersiz türünü önermiyor. Araştırmacılar, kalp hızını artıran düzenli fiziksel aktivitenin genel olarak beyin sağlığı açısından önemli olduğunu belirtiyor. [1]

Uyku neden bu kadar önemli?

Glimfatik sistem en aktif şekilde derin uyku sırasında çalışıyor. Egzersiz ise uyku kalitesini artırarak bu doğal temizlenme sürecini destekleyebilir. [1]

Sonuç

Yeni değerlendirme çalışması, egzersizin beyin sağlığını korumaya nasıl katkı sağlayabileceğine ilişkin önemli biyolojik ipuçları sunuyor. Özellikle glimfatik sistem üzerindeki olası etkiler, yaşlanmaya bağlı bilişsel değişimlerin anlaşılmasına yeni bir bakış açısı kazandırıyor.

Bununla birlikte bu bulgular, egzersizin tek başına demansı önlediği anlamına gelmiyor. Mevcut veriler umut verici olsa da, hangi egzersiz programlarının en etkili olduğunun belirlenmesi için daha kapsamlı insan çalışmaları gerekiyor.

Kaynaklar

[1] Trends in Neurosciences, Exercise as a Regulator of Glymphatic Function.
[2] Victoria University of Wellington, How Exercise Keeps Our Brains Healthy as We Age.

Lyme hastalığı, özellikle doğa yürüyüşleri, kamp, piknik ve kırsal alanlarda vakit geçiren kişiler için önemli bir halk sağlığı konusu olmaya devam ediyor. Uzmanlar, her kene ısırığının Lyme hastalığı anlamına gelmediğini ancak doğru korunma ve erken tanının hastalığın seyrini önemli ölçüde değiştirebildiğini vurguluyor. [1][2]

Lyme hastalığı nedir?

Lyme hastalığı, enfekte siyah bacaklı kenelerin (geyik kenesi olarak da bilinir) insanı ısırmasıyla bulaşan bakteriyel bir enfeksiyondur. Hastalığın etkeni olan Borrelia burgdorferi bakterisi, kenelere fare ve geyik gibi yabani hayvanlardan geçebilir. Ancak her kene bu bakteriyi taşımaz ve her kene ısırığı enfeksiyonla sonuçlanmaz. Bakterinin bulaşma riski, kenenin ciltte ne kadar uzun süre kaldığıyla ilişkilidir. [1][2]

Erken belirtiler nelerdir?

Belirtiler genellikle kene ısırığından sonraki 1 ila 4 hafta içinde ortaya çıkar. En dikkat çekici bulgu, “eritema migrans” adı verilen ve giderek genişleyen halka şeklindeki deri döküntüsüdür. Bu döküntü her hastada görülmeyebilir ve görünümü kişiden kişiye değişebilir. [1]

Erken dönemde görülebilecek diğer belirtiler şunlardır:

• Ateş
• Üşüme ve titreme
• Baş ağrısı
• Halsizlik
• Kas ve eklem ağrıları
• Lenf bezlerinde şişlik [1]

Tedavi edilmezse ne olabilir?

Lyme hastalığı erken dönemde tedavi edilmezse enfeksiyon haftalar veya aylar içinde vücudun farklı bölgelerine yayılabilir. Bu durumda;

• Diz başta olmak üzere eklemlerde iltihap (artrit)
• Yüz felci (Bell felci)
• Kalp ritim bozuklukları
• Nefes darlığı
• Baş dönmesi
• Hafıza ve dikkat sorunları
• Sinir sistemi tutulumu gibi tablolar gelişebilir. [1]

Lyme hastalığı nasıl teşhis edilir?

Tanıda hekimin değerlendirmesi büyük önem taşır. Özellikle tipik halka şeklindeki döküntü tanıyı destekleyen önemli bulgulardan biridir. Gerektiğinde kan testleri kullanılabilir. Ancak antikor testlerinin güvenilir sonuç verebilmesi için genellikle enfeksiyondan birkaç hafta geçmiş olması gerekir. Bazı durumlarda ek incelemeler de istenebilir. [1]

Tedavisi var mı?

Lyme hastalığı, uygun antibiyotik tedavisiyle çoğu hastada başarıyla tedavi edilebilir. Erken tanı alan kişilerde iyileşme oranı yüksektir. Daha ileri evrelerde ise daha uzun süreli veya damar yoluyla antibiyotik tedavisi gerekebilir. [1]

Lyme hastalığından korunmak için neler yapılabilir?

Uzmanlar, korunmanın en etkili yolunun kene temasını önlemek olduğunu belirtiyor. Bunun için:

• Çimenlik ve ormanlık alanlarda uzun kollu giysiler tercih edin.
• Pantolon paçalarını çorap içine alın.
• Kene kovucu ürünleri talimatlara uygun şekilde kullanın.
• Doğadan döndükten sonra vücudunuzu, saç diplerinizi ve evcil hayvanlarınızı dikkatle kontrol edin.
• Cilde tutunan keneyi ince uçlu bir cımbızla deriye en yakın noktadan yavaşça çekerek çıkarın. Üzerine kolonya, vazelin, yağ veya ateş uygulamayın. [1][2]

Sık Sorulan Sorular

Her kene ısırığı Lyme hastalığına yol açar mı?

Hayır. Her kene Lyme bakterisini taşımaz ve her ısırık enfeksiyon oluşturmaz. Risk; kenenin türüne, enfekte olup olmamasına ve ciltte ne kadar süre kaldığına bağlıdır. [1][2]

Lyme hastalığı insandan insana bulaşır mı?

Hayır. Lyme hastalığı kişiden kişiye temasla bulaşmaz. [1]

Lyme hastalığı aşısı var mı?

Günümüzde insanlar için yaygın kullanıma sunulmuş bir Lyme hastalığı aşısı bulunmamaktadır. Bu nedenle korunmada en etkili yöntem kene ısırıklarını önlemektir. [1][2]

Kene çıkarıldıktan sonra doktora gitmek gerekir mi?

Kene çıkarıldıktan sonra döküntü, ateş, grip benzeri belirtiler veya eklem ağrıları gelişirse sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Bazı yüksek riskli durumlarda hekim koruyucu antibiyotik tedavisini değerlendirebilir. [2]

Sonuç

Lyme hastalığı, erken dönemde fark edildiğinde tedavi edilebilen ancak gecikmesi halinde ciddi sağlık sorunlarına yol açabilen bir enfeksiyondur. Bu nedenle özellikle kene teması sonrası gelişen belirtilerin dikkate alınması önem taşır. [1][2]

Uzmanlar, gereksiz endişeye kapılmadan doğru korunma yöntemlerinin uygulanmasını ve şüpheli belirtiler ortaya çıktığında sağlık profesyoneline başvurulmasını öneriyor. Mevcut bilimsel veriler, erken tanı ve uygun tedavinin hastalığın kontrolünde belirleyici olduğunu gösteriyor. [1][2]

Kaynaklar

[1] WebMD, Lyme Disease.
[2] Centers for Disease Control and Prevention (CDC), Preventing Lyme Disease.

Galatasaray Bremer transferinde son durum

Galatasaray’ın Gleison Bremer transferi için harekete geçtiği yönündeki iddialar Avrupa transfer gündeminde yer almaya başladı. Son bilgilere göre sarı kırmızılıların, Brezilyalı savunmacının temsilcileri aracılığıyla oyuncunun şartlarını araştırdığı öne sürülüyor. Ancak şu ana kadar Juventus’a iletilmiş resmî bir teklif doğrulanmadı.

İlk temas iddiası

Transfer piyasasında konuşulanlara göre Galatasaray yönetimi, savunmaya üst düzey bir takviye yapmak amacıyla Bremer dosyasını açtı. Juventus’un uygun bir teklif gelmesi halinde oyuncunun ayrılığına sıcak bakabileceği belirtilirken, görüşmelerin henüz erken aşamada olduğu ifade ediliyor.

Juventus’un beklentisi

İtalyan ekibinin Bremer için geçmişte belirlenen serbest kalma bedelinin altında da teklifleri değerlendirebileceği yönünde haberler bulunuyor. Bununla birlikte kulübün kesinleşmiş bir satış kararı aldığına ilişkin resmî bir açıklama yapılmış değil.

Bremer Galatasaray’a ne katabilir?

29 yaşındaki Brezilyalı stoper, hava toplarındaki etkinliği, bire bir savunma becerisi ve geriden oyun kurma kalitesiyle Avrupa’nın dikkat çeken savunmacıları arasında gösteriliyor. Transferin gerçekleşmesi halinde Galatasaray savunmasının lider isimlerinden biri olmaya aday bir profil olarak değerlendiriliyor.

Transferin önündeki engeller

Bremer’e Avrupa’nın önde gelen kulüplerinin de ilgi göstermesi ve yüksek bonservis beklentisi, Galatasaray açısından sürecin en önemli zorlukları arasında yer alıyor. Bu nedenle transfer dosyasının kısa vadede sonuçlanmasından ziyade görüşmelerin seyrine göre şekillenmesi bekleniyor.

Son durum

Gleison Bremer’in Galatasaray’a transferi şu an için erken kulis aşamasında bulunuyor. Oyuncu tarafıyla temas kurulduğu yönünde iddialar olsa da kulüplerden veya futbolcu cephesinden transferi doğrulayan resmî bir açıklama yapılmadı.

Okmeydanı Ağız ve Diş Sağlığı Hastanesi Başhekimliğine DT. Zeynep Bulut atandı

Okmeydanı Ağız ve Diş Sağlığı Hastanesi’nde başhekimlik görevine DT. Zeynep Bulut getirildi. Bulut, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamayla 15 Temmuz 2026 tarihi itibarıyla göreve başladığını kamuoyuyla paylaştı.

Yeni görevine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Bulut, kendisine duyulan güven dolayısıyla Sağlık Bakanı Prof. Dr. Kemal Memişoğlu ile İstanbul İl Sağlık Müdürü Doç. Dr. Abdullah Emre Güner’e teşekkür etti.

“Kalite ve hasta memnuniyeti önceliğimiz olacak”

Açıklamasında ağız ve diş sağlığı hizmetlerinde kaliteyi, erişilebilirliği ve hasta memnuniyetini daha ileri taşımayı hedeflediklerini belirten Bulut, çalışma arkadaşlarıyla birlikte güçlü bir ekip anlayışıyla vatandaşlara en iyi sağlık hizmetini sunmak için çalışacaklarını ifade etti.

Dezavantajlı gruplara vurgu yaptı

DT. Zeynep Bulut, özellikle engelli bireyler, dezavantajlı vatandaşlar ve çocuklar başta olmak üzere tüm vatandaşların nitelikli sağlık hizmetine erişimini güçlendirmek için gayret göstereceklerini kaydetti.

Görev açıklamasını, “Rabbim bizleri mahcup etmesin, görevimizi hakkıyla yerine getirmeyi ve milletimize hayırlı hizmetlerde bulunmayı nasip etsin.” ifadeleriyle tamamlayan Bulut, yeni dönemde kamu hizmeti anlayışıyla çalışmalarını sürdüreceğini belirtti.

Malatya Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nden Başsağlığı Mesajı

Malatya Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Genel Cerrahi Uzmanı Uzm. Dr. Orhan Gözeneli’nin vefat ettiğini kamuoyuna duyurdu. Hastane tarafından yayımlanan başsağlığı mesajında, Gözeneli’nin kaybının büyük bir üzüntüyle öğrenildiği ifade edildi.

Paylaşılan açıklamada, sağlık camiasında uzun yıllar görev yapan Uzm. Dr. Orhan Gözeneli için anma programı düzenleneceği belirtildi.

Anma Programı Ne Zaman Yapılacak?

Hastane yönetiminin duyurusuna göre, 17 Temmuz Cuma günü saat 11.00’de, Malatya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Başhekimlik binası önünde anma programı gerçekleştirilecek.

Programın ardından cenaze namazının Cuma namazını müteakip kılınacağı açıklandı.

Uzm. Dr. Orhan Gözeneli Nerede Defnedilecek?

Yapılan açıklamaya göre Uzm. Dr. Orhan Gözeneli’nin cenazesi, Cuma namazının ardından Alibaba Mezarlığı’nda toprağa verilecek.

Sağlık Camiasına Başsağlığı Mesajı

Malatya Eğitim ve Araştırma Hastanesi tarafından yayımlanan taziye mesajında, merhum hekime Allah’tan rahmet; ailesine, yakınlarına, çalışma arkadaşlarına ve tüm sağlık camiasına başsağlığı ve sabır dileğinde bulunuldu.

Uzm. Dr. Orhan Gözeneli’nin vefatı, görev yaptığı hastanede ve sağlık camiasında üzüntüyle karşılandı.

Prof. Dr. Ali Kalender Vefat Etti

Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) İnşaat Mühendisliği Bölümü emekli öğretim üyesi, aynı zamanda Arel Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Kurucu Bölüm Başkanı Prof. Dr. Ali Kalender’in hayatını kaybettiği açıklandı.

Mühendislik eğitimi alanında uzun yıllar görev yapan Prof. Dr. Ali Kalender, akademik yaşamı boyunca yetiştirdiği öğrenciler, bilimsel çalışmaları ve üniversitelerde üstlendiği görevlerle tanınıyordu.

Akademi Camiasında Büyük Üzüntü

Prof. Dr. Ali Kalender’in vefat haberi, ailesi, yakınları, öğrencileri ve meslektaşları başta olmak üzere akademi dünyasında derin üzüntüye neden oldu. Meslek yaşamı boyunca inşaat mühendisliği eğitiminin gelişmesine katkı sunan Kalender, birçok öğrencinin yetişmesinde önemli rol üstlendi.

Cenaze Programı Belli Oldu

Edinilen bilgiye göre Prof. Dr. Ali Kalender için cenaze namazı, 17 Temmuz 2026 Cuma günü ikindi namazının ardından İstanbul Levent Barbaros Hayrettin Paşa Camii’nde kılınacak. Merhum akademisyen, burada düzenlenecek törenin ardından son yolculuğuna uğurlanacak.

Akademi camiası, Prof. Dr. Ali Kalender’i bilim dünyasına ve mühendislik eğitimine yaptığı katkılarla anmaya devam edecek.

Elazığ Sivrice’de 4.0 Büyüklüğünde Deprem

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD), Elazığ’ın Sivrice ilçesinde 4.0 büyüklüğünde bir deprem meydana geldiğini açıkladı.

Deprem, Elazığ merkez başta olmak üzere çevre ilçelerde de hissedildi. Sarsıntının ardından vatandaşlar kısa süreli panik yaşarken, ilk belirlemelere göre herhangi bir can veya mal kaybına ilişkin resmi açıklama yapılmadı.

AFAD ve ilgili kurumlar, depremin ardından saha tarama çalışmalarını sürdürürken, olası olumsuzluklara karşı gelişmelerin takip edildiği bildirildi. Yetkililer, vatandaşların yalnızca resmi kurumlardan yapılacak açıklamaları dikkate almalarını istedi.

12. Yargı Paketi TBMM Genel Kurulu’nda Kabul Edildi

TBMM Genel Kurulu, kamuoyunda 12. Yargı Paketi olarak bilinen “Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”ni kabul etti. Düzenleme, yargı süreçlerini hızlandırmayı ve uygulamadaki bazı sorunları gidermeyi amaçlayan çok sayıda değişiklik içeriyor. Kanunun Resmî Gazete’de yayımlanmasıyla birlikte hükümler, ilgili yürürlük tarihlerine göre uygulanmaya başlayacak.

Pakette Öne Çıkan Düzenlemeler

• İki duruşma arasındaki sürenin kural olarak 3 ayı geçmemesi benimsendi.
• İdare mahkemelerinde tek hâkimle görülen davaların kapsamı genişletildi.
• Danıştay’daki daire sayısının 10 olarak uygulanmasına ilişkin süre uzatıldı.
• Hakim ve savcıların, hukuki değerlendirme gerektiren konularda gereksiz bilirkişi görevlendirmesi yapması disiplin yaptırımı kapsamına alındı.
• Ön inceleme duruşmalarında elektronik duruşma yapılabilmesine imkan tanındı.
• Bazı idari yargı kararlarına karşı temyiz ve kanun yolu imkanları genişletildi.
• Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) uygulamasında önemli değişiklikler yapıldı. İşkence, eziyet ve kamu görevlilerinin Anayasa’nın 17. maddesi kapsamındaki kötü muamele niteliğindeki bazı suçlarında HAGB uygulanamayacak.

İBAN Düzenlemesi de Pakete Girdi

Komisyon aşamasında teklife eklenen düzenlemeyle, kamuoyunda “İBAN mağdurları” olarak bilinen, banka hesabını haksız menfaat karşılığında başkalarına kullandıran kişilerle ilgili ceza hükümlerinde değişiklik yapıldı. Bu madde de Genel Kurul sürecinde paketin dikkat çeken başlıkları arasında yer aldı.

Af Düzenlemesi Var mı?

12. Yargı Paketi genel af veya kapsamlı infaz indirimi içermiyor. Düzenleme ağırlıklı olarak yargılamaların hızlandırılması, usul hükümlerinin güncellenmesi ve bazı kanunlarda teknik değişiklikler yapılmasına odaklanıyor.

Sırada Ne Var?

TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilen kanunun, Cumhurbaşkanı’nın onayı ve Resmî Gazete’de yayımlanmasının ardından yürürlüğe girmesi bekleniyor. Bazı hükümler yayım tarihinde, bazıları ise kanunda belirtilen tarihlerde uygulanacak.

Edinilen bilgilere göre, yolun karşısına geçmeye çalışan genç kıza cadde üzerinde ilerleyen bir otomobil çarptı. Çarpmanın etkisiyle genç kız metrelerce savrularak yere düştü.

Kazayı gören çevredeki vatandaşlar hızla olay yerine koşarak yaralıya ilk müdahaleyi yaptı. Durumun 112 Acil Sağlık ekiplerine bildirilmesi üzerine bölgeye kısa sürede ambulans sevk edildi.

Olay yerine ulaşan sağlık ekipleri, ağır yaralanan genç kıza ilk müdahaleyi olay yerinde gerçekleştirdi. Ardından ambulansla hastaneye kaldırılan genç kızın tedavi altına alındığı öğrenildi.

Hastaneden edinilen bilgilere göre genç kızın sağlık durumunun ciddiyetini koruduğu ve yoğun bakım ünitesinde entübe edilerek tedavisinin sürdüğü bildirildi.

Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.

Son yıllarda hem tarama programlarının yaygınlaşması hem de ailelerin bilinçlenmesiyle SMA hastalığı daha fazla konuşuluyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi, Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, özellikle erken belirti ve tanının hayati önem taşıdığını vurguluyor:
“Bugün artık SMA hastalığında erken tanı, hastalığın seyrini değiştirebiliyor. Ancak belirtiler gözden kaçarsa tablo ağırlaşabiliyor.”

SMA Hastalığı nedir?

SMA hastalığı (Spinal Müsküler Atrofi), omurilikteki hareket sinir hücrelerini etkileyen genetik bir kas hastalığıdır.

Bu hastalıkta, kasları çalıştıran motor nöronlar hasar görür. Sonuç olarak:

• Kaslarda güçsüzlük

• Hareket kısıtlılığı

• Zamanla kas erimesi

• İleri vakalarda solunum problemleri

görülebilir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’a göre, SMA hastalığı doğuştan gelen genetik bir bozukluktur ve SMN1 genindeki eksiklik nedeniyle ortaya çıkar. “Kasın kendisi sağlamdır, sorun kası çalıştıran sinirdedir” diyerek hastalığın mekanizmasını sade bir dille anlatıyor.

SMA hastalığı tiplerine göre farklı şiddette seyreder. Bazı bebeklerde ilk aylarda ağır tablo görülürken, bazı çocuklarda belirtiler daha geç ortaya çıkabilir.

En sinsi belirtiler

SMA hastalığı çoğu zaman sessiz başlar. Aileler ilk etapta fark etmeyebilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler:

• Baş kontrolünde gecikme

• Emme ve yutma güçlüğü

• Yaşıtlarına göre daha az hareket

• Kol ve bacaklarda gevşeklik

• Sık solunum yolu enfeksiyonu

• Oturamama ya da yürüyememe

Prof. Dr. Kafadar, “Bebek çok sakin diye sevinen aileler oluyor. Oysa aşırı hareketsizlik bazen SMA hastalığı belirtisi olabilir” uyarısında bulunuyor.

Özellikle bacaklarda güçsüzlük ön plandadır. Bazı vakalarda dilde titreme bile görülebilir. Bu belirtiler erken dönemde yakalanırsa, tedavi seçenekleri daha etkili olabilir.

Kimler risk altında?

SMA hastalığı kalıtsal bir hastalıktır.

Risk grupları şunlardır:

• Anne ve babanın taşıyıcı olduğu bebekler

• Akraba evliliği bulunan aileler

• Ailesinde SMA öyküsü olanlar

Türkiye’de taşıyıcılık oranının yaklaşık 1/40–1/50 civarında olduğu belirtilmektedir. Bu da toplumda azımsanmayacak bir genetik risk bulunduğunu gösterir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “Anne ve baba sağlıklı olabilir. Taşıyıcı olduklarını bilmeyebilirler. Bu nedenle evlilik öncesi ve gebelik öncesi taramalar çok önemlidir” diyor.

Neden artıyor?

Son yıllarda “SMA hastalığı artıyor mu?” sorusu sıkça soruluyor.

Uzmanlara göre artışın birkaç nedeni var:

• Yenidoğan tarama programlarının yaygınlaşması

• Genetik testlere erişimin artması

• Toplumsal farkındalığın yükselmesi

• Akraba evliliklerinin devam etmesi

Prof. Dr. Kafadar, “Eskiden tanı alamayan vakalar vardı. Bugün erken tarama sayesinde SMA hastalığını daha erken yakalayabiliyoruz” diyerek görünürdeki artışın tanı kapasitesiyle ilişkili olduğunu vurguluyor.

Ayrıca son yıllarda geliştirilen gen tedavileri ve yeni ilaç seçenekleri de hastalığın daha fazla gündeme gelmesine yol açtı.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir çocuk nörolojisi uzmanına başvurulmalı:

• Bebek başını 3–4 ayda tutamıyorsa

• 6–7 ayda desteksiz oturamıyorsa

• 1 yaşında yürümeye başlamamışsa

• Kol ve bacaklarda belirgin güçsüzlük varsa

• Emme ve beslenme problemi sürüyorsa

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “SMA hastalığında erken tanı hayat kurtarır. Gecikme kas kaybını artırabilir” diyerek aileleri uyarıyor.

Bugün SMA hastalığı tedavisi için kullanılan ilaçlar, hastalığın ilerlemesini yavaşlatabiliyor. Bazı vakalarda gen tedavisi uygulanabiliyor. Ancak tedavinin başarısı büyük ölçüde erken teşhise bağlı.

Nasıl korunulur?

SMA hastalığı tamamen önlenebilir bir hastalık değildir. Ancak risk azaltılabilir.

Korunma yolları:

• Evlilik öncesi taşıyıcılık testi

• Gebelik öncesi genetik danışmanlık

• Aile öyküsü varsa ileri genetik testler

• Yenidoğan tarama programlarına katılım

Prof. Dr. Kafadar, “Toplumsal bilinç en güçlü silahtır. Taşıyıcı olduğunuzu bilmek kader değildir, önlem alma fırsatıdır” diyor.

Türkiye’de yenidoğan tarama programlarının genişlemesi sayesinde SMA hastalığı artık daha erken evrede tespit edilebiliyor. Bu da çocukların yaşam kalitesini artırma açısından umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Uzman Uyarısı: Erken Tanı Hayat Değiştiriyor

SMA hastalığı kader değil, geç kalınmış tanı kader olabilir.

Kas kaybı başladıktan sonra geri dönüş sınırlıdır. Bu nedenle belirti, risk, genetik öykü ve erken tarama hayati önemdedir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar son olarak şu mesajı veriyor:
“Her hareketsizlik masum değildir. Aileler gelişim basamaklarını yakından takip etmeli. Şüphe varsa zaman kaybetmeden uzmana başvurulmalı.”

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Çocuk Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada epilepsinin toplumda hâlâ yanlış bilinen yönleri olduğunu vurguladı.

Epilepsi (Sara) Nedir?

Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin ani ve kontrolsüz elektriksel boşalımları sonucu ortaya çıkan, tekrarlayan nöbetlerle karakterize bir hastalıktır. Halk arasında “sara” olarak bilinir.

Prof. Dr. Kafadar’a göre:

“Epilepsi tek bir hastalık değil, birçok farklı nedeni ve türü olan bir beyin hastalıkları grubudur. Her nöbet epilepsi değildir; tanı için nöbetlerin tekrarlayıcı olması gerekir.”

Nöbet Nasıl Ortaya Çıkar?

Beynimiz milyarlarca sinir hücresinin uyumlu çalışmasıyla görev yapar. Ancak bazı durumlarda bu hücreler bir anda aşırı ve düzensiz elektrik sinyali üretir. Sonuç?

• Ani bilinç kaybı

• Kasılmalar

• Sabit bir noktaya dalıp kalma

• Ağızda köpürme

• Kısa süreli hafıza kaybı

• Garip kokular ya da tatlar hissetme

Bazı nöbetler dramatiktir, bazıları ise sadece birkaç saniyelik “donma” şeklinde geçer. Bu nedenle birçok epilepsi vakası uzun süre fark edilmeden devam edebilir.

Çocuklarda Epilepsi Daha mı Farklı?

Prof. Dr. Kafadar, özellikle çocukluk çağında epilepsinin farklı belirtilerle ortaya çıkabileceğini belirtiyor:

“Çocuklarda dalıp gitme, ders sırasında kısa süreli kopmalar, ani sıçramalar ya da sebepsiz düşmeler epilepsi belirtisi olabilir. Ailelerin bu belirtileri hafife almaması gerekir.”

Çocukluk çağı epilepsilerinin bir kısmı yaşla birlikte düzelebilirken, bazı türleri uzun süreli takip gerektirir.

Epilepsinin Nedenleri Neler?

Epilepsi her zaman tek bir nedene bağlı değildir. Olası sebepler arasında:

• Doğum sırasında beyin hasarı

• Genetik yatkınlık

• Beyin enfeksiyonları

• Kafa travmaları

• Beyin tümörleri

• Nedeni bilinmeyen (idiopatik) durumlar

Vakaların önemli bir kısmında ise net bir sebep saptanamayabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Epilepsi tanısında en önemli testlerden biri EEG (Elektroensefalografi)’dir. EEG, beynin elektriksel aktivitesini kaydeder.

Bunun yanında:

• Beyin MR görüntülemesi

• Ayrıntılı nörolojik muayene

• Nöbet öyküsünün detaylı değerlendirilmesi

Tanı sürecinde büyük önem taşır.

Tedavisi Var mı?

Evet. Epilepsi hastalarının büyük bir kısmı düzenli ilaç tedavisiyle nöbetsiz bir yaşam sürebilir.

Prof. Dr. Kafadar’ın altını çizdiği en önemli nokta şu:

“Epilepsi tedavi edilebilir bir hastalıktır. İlaçlar düzenli kullanıldığında hastaların yaklaşık yüzde 70’inde nöbetler tamamen kontrol altına alınabilir.”

Dirençli vakalarda ise:

• Ketojenik diyet

• Vagus sinir stimülasyonu

• Cerrahi tedavi

gibi seçenekler gündeme gelebilir.

Nöbet Anında Ne Yapılmalı?

Toplumda en sık yapılan yanlış, nöbet geçiren kişinin ağzına bir şey koymaya çalışmaktır. Bu son derece tehlikelidir.

Doğru yaklaşım:

✔️ Kişiyi yan yatırmak
✔️ Başını sert bir zeminden korumak
✔️ Süreyi takip etmek
✔️ Nöbet 5 dakikayı aşarsa acil yardım çağırmak

Toplumsal Yanlış Algılar

Epilepsi bulaşıcı değildir.
Ruhsal bir hastalık değildir.
Akıl hastalığı değildir.

Bu hastalık, beynin elektriksel düzeniyle ilgilidir. Doğru tedavi ve takip ile bireyler eğitimlerine, iş hayatlarına ve sosyal yaşamlarına devam edebilir.

Son Söz

Epilepsi korkulacak değil, bilinmesi gereken bir hastalıktır. Bilgi, ön yargının panzehiridir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’ın da ifade ettiği gibi, erken tanı ve düzenli takip hayat kalitesini belirleyen en kritik faktördür.

Beynin elektriği bazen kontrolden çıkabilir. Önemli olan, o dalgayı doğru yönetmektir. ⚡
Epilepsi (Sara Hastalığı) Nedir? Epilepsi Çeşitleri Nelerdir? Epilepsi Neden Olur? Epilepsi Belirtileri Nelerdir? Epilepsi Nasıl Teşhis Edilir? Epilepsi Tedavisi Nasıl Yapılır? Epilepsi Risk Faktörleri Nelerdir? Epilepsi öldürür mü? Epilepsi nasıl anlaşılır? Epilepsi geçer mi? Stres epilepsiyi etkiler mi? Epilepsi nöbeti uyurken olur mu? Epilepsi nöbeti geçirdikten sonra kişi neler hisseder? Anksiyete epilepsiye neden olur mu?

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Asuman İnan, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada özellikle yaz aylarında artan vakalara dikkat çekti.

Prof. Dr. İnan, “Salmonella en sık gıdalar yoluyla bulaşır. Çiğ veya iyi pişmemiş tavuk, yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri ve iyi yıkanmamış sebzeler risk taşır” dedi.

🧫 Salmonella Nedir?

Salmonella, bağırsak sistemini etkileyen bir bakteri grubudur. Halk arasında çoğu zaman “gıda zehirlenmesi” olarak bilinen tabloya neden olur. Ancak her gıda zehirlenmesi Salmonella değildir.

Uzmanlara göre bakteri, uygun sıcaklıkta hızla çoğalır ve özellikle hijyen kurallarına uyulmayan mutfaklarda kolayca yayılır.

⚠️ Salmonella Belirtileri Nelerdir?

Prof. Dr. İnan’ın verdiği bilgilere göre belirtiler genellikle bakterinin alınmasından 6–72 saat sonra ortaya çıkıyor:

• Yüksek ateş

• Sulu veya kanlı ishal

• Karın ağrısı ve kramp

• Bulantı ve kusma

• Halsizlik

Çoğu vaka 4–7 gün içinde düzeliyor. Ancak bağışıklık sistemi zayıf kişilerde enfeksiyon kana karışabiliyor ve ciddi sonuçlar doğurabiliyor.

🚨 Kimler Risk Altında?

Uzman isim özellikle şu grupları uyardı:

• Bebekler

• 65 yaş üstü bireyler

• Hamileler

• Kronik hastalığı olanlar

• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler

Bu kişilerde tablo daha ağır seyredebilir ve hastane tedavisi gerekebilir.

🛡 Nasıl Korunmalı?

Prof. Dr. İnan’a göre korunmanın temel anahtarı mutfak hijyeni:

• Çiğ et ve sebzeler ayrı kesme tahtasında hazırlanmalı

• Tavuk ve et iyice pişirilmeli

• Eller en az 20 saniye sabunla yıkanmalı

• Soğuk zincir korunmalı

“Salmonella gözle görülmez, tadı değişmez. Bu nedenle en güçlü silahımız temizliktir” uyarısında bulundu.

📌 Uzmandan Net Mesaj

Salmonella hafife alınacak bir enfeksiyon değil. Basit görünen bir ishal tablosu bazı gruplarda hayati risk oluşturabiliyor. Uzmanlar özellikle yaz aylarında açıkta satılan ve iyi muhafaza edilmeyen gıdalara karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Uzmanların ortak mesajı

“Mucize aramayın.
Bilimsel önlemlerle ve sağlıklı yaşamla riskleri azaltın.”

Kanser riskini tamamen sıfırlamak mümkün olmasa da, bu 12 başlıkla risk belirgin biçimde azaltılabiliyor.

Uzmanlara göre kanserden korunma bir günde değil, bir yaşam tarzıyla mümkün. İşte bilimsel kanıtlarla desteklenen 12 altın kural: