Plastik kirliliği artık yalnızca denizlerin, toprakların ya da gıdaların meselesi değil. Bilim insanları, insan vücudunun en korunaklı bölgelerinden biri kabul edilen beyinde de mikroplastik ve nanoplastik izlerini araştırıyor.

Nature Health’te 20 Nisan 2026’da yayımlanan çalışmada, beyin tümörü dokuları ile sağlıklı beyin örnekleri karşılaştırıldı. Araştırmada mikroplastik ve nanoplastiklerin, tümörlü dokularda sağlıklı beyin örneklerine göre daha yüksek düzeyde bulunduğu bildirildi. Ayrıca mikroplastik yüzey alanı ile tümör hücre çoğalması arasında bir ilişki gözlendi.

Araştırmada ne bulundu?

Çalışmada mikroplastik ve nanoplastik parçacıkların neredeyse tüm örneklerde tespit edildiği aktarıldı. Medical Xpress’in çalışmaya dayandırdığı haberine göre, incelenen hastalıklı doku örneklerinin yüzde 99,4’ünde, sağlıklı beyin örneklerinin ise tamamında bu parçacıklara rastlandı.

Araştırmacılar, tümör çevresindeki beyin dokularında mikroplastik düzeylerinin daha yüksek olabileceğini belirtti. Bu durumun, tümör varlığında kan-beyin bariyerinin zayıflamasıyla ilişkili olabileceği değerlendirildi. Ancak bu bulgu, mikroplastiklerin beyin tümörüne neden olduğu anlamına gelmiyor.

Çalışma nasıl yapıldı?

Araştırma, insan beyin dokusu örnekleri üzerinde yürütülen gözlemsel ve laboratuvar analizlerine dayalı bir çalışma niteliği taşıyor.

Çalışmada 191 beyin örneği incelendi. Bunların 156’sı beyin tümörü nedeniyle ameliyat edilen 113 yaşayan hastadan, 35’i ise sağlıklı beyin dokusu kabul edilen 5 kadavradan alındı. Örnekler, yüksek çözünürlüklü lazer doğrudan kızılötesi spektroskopi ve elektron mikroskobu gibi ileri görüntüleme yöntemleriyle analiz edildi.

Bu sonuç neden önemli?

Beyin, kan-beyin bariyeri nedeniyle birçok zararlı maddenin girişine karşı korunaklı kabul edilir. Bu nedenle mikroplastik ve nanoplastiklerin beyin dokusunda saptanması, çevresel maruziyetlerin insan sağlığı üzerindeki uzun vadeli etkilerine dair yeni soruları gündeme getiriyor.

Çalışma, plastik parçacıkların beyinde bulunabildiğini gösteriyor. Fakat bu parçacıkların hastalık başlatıp başlatmadığı, tümör gelişimini etkileyip etkilemediği ya da yalnızca çevresel maruziyetin izleri olup olmadığı henüz net değil.

Günlük hayatı nasıl etkileyebilir?

Bu araştırma, tek başına panik nedeni değil; fakat plastik maruziyetinin azaltılması gerektiğine dair bilimsel uyarı ziline yeni bir ses ekliyor.

Günlük yaşamda tek kullanımlık plastikleri azaltmak, yiyecek ve içecekleri yüksek ısıda plastik kaplarla temas ettirmemek, plastik şişe ve ambalaj kullanımını sınırlamak genel ve güvenli önlemler arasında sayılabilir. Ancak bu öneriler herhangi bir hastalığı önleme ya da tedavi etme garantisi taşımaz.

Uzmanlar hangi noktaya dikkat çekiyor?

Nature Health editöryal değerlendirmelerinde, mikroplastiklerin insan sağlığına kesin zarar verdiğini gösteren büyük ölçekli klinik kanıtların henüz bulunmadığına dikkat çekiliyor. Mevcut çalışma, güçlü bir biyolojik işaret sunuyor; ancak nedensellik kurmuyor.

Çalışmanın sınırları neler?

Bu çalışma, mikroplastiklerin beyin tümörüne neden olduğunu kanıtlamıyor. Bulgular ilişki düzeyinde değerlendirilmeli.

Sağlıklı beyin örneklerinin kadavralardan, tümörlü örneklerin ise yaşayan ameliyat hastalarından alınmış olması da karşılaştırmayı sınırlayan önemli bir nokta. Ayrıca araştırmacılar, ameliyathane ortamında mikroplastik varlığı tespit edildiğini ve bunun örneklerin maruziyet değerlendirmesinde dikkate alınması gerektiğini belirtiyor.

Sonuç ne anlama geliyor?

Bu çalışma, mikroplastik ve nanoplastiklerin insan beyninde bulunabileceğine dair dikkat çekici kanıtlar sunuyor. Ancak haberin en kritik cümlesi şu: Bu bulgu, “mikroplastikler beyin tümörü yapıyor” anlamına gelmiyor.

Bilim insanlarının bundan sonraki hedefi, bu parçacıkların beyne nasıl ulaştığını, hangi dokularda biriktiğini ve insan sağlığı üzerinde gerçek bir etkisinin olup olmadığını daha geniş çalışmalarla ortaya koymak olacak.

Kaynak:
Çalışmanın adı: Microplastics and nanoplastics in brain tumours and the healthy human brain
Yayınlandığı dergi / kurum: Nature Health
Yayın tarihi: 20 Nisan 2026
Araştırmacılar / kurumlar: Runting Li, Fa Lin, Xiaolin Chen ve çalışma ekibi
Çalışmanın türü: İnsan beyin dokusu örnekleri üzerinde laboratuvar analizine dayalı gözlemsel çalışma

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ)’nün 6 Mayıs 2026’da güncellediği hantavirüs bilgi notu, hastalıkla ilgili soruları yeniden gündeme taşıdı. Kemirgenlerle ilişkili bu virüs grubu, nadir görülmesine rağmen bazı vakalarda ağır solunum, kalp ve böbrek sorunlarına yol açabiliyor.

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Hamidiye Tıp Fakültesi Dekanı, Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Ayşe Batırel, hantavirüs konusunda halkın paniğe değil, doğru bilgiye ihtiyaç duyduğunu belirtti.

Batırel, “Hantavirüsler esas olarak kemirgenlerde bulunan zoonotik virüslerdir. İnsanlara çoğunlukla enfekte kemirgenlerin idrarı, dışkısı veya tükürüğüyle temas sonucu bulaşır. Özellikle kapalı, havalandırılmamış, kemirgen bulaşı olan alanların bilinçsizce temizlenmesi risk oluşturabilir” değerlendirmesinde bulundu. DSÖ de bulaşın temel olarak enfekte kemirgenlerin idrar, dışkı veya tükürüğüyle temas üzerinden gerçekleştiğini bildirmektedir. Hastalar enfeksiyonu, genellikle kapalı, yetersiz havalandırılan binalarda veya temizlik sırasında kemirgen dışkılarının aerosolleri yoluyla kaparlar.

Hantavirüs insandan insana bulaşır mı?

Prof. Dr. Batırel’e göre bu soru, halkta en çok endişe oluşturan başlıklardan biri.

“Bilinen tabloya göre hantavirüs, grip ya da COVID-19 gibi toplum içinde kolay yayılan bir virüs değildir. İnsandan insana bulaşın belgelenmiş olduğu özel durumlar vardır ancak bu esas olarak Güney Amerika’da Arjantin ve Şili’de görülen Andes virüsü için, yakın ve uzun süreli temaslarda bildirilmiştir. Avrupa ve Asya’da görülen hantavirüslerde insandan insana bulaş gösterilmemiştir. DSÖ verilerine göre de insandan insana bulaş, bugüne kadar esas olarak Andes virüsü için ve sınırlı biçimde belgelenmiştir.”
Yolcu gemisiyle bağlantılı hantavirüs salgını (Mayıs 2026)
Mayıs 2026'da, Arjantin'den hareket eden bir yolcu gemisindeki yolcular arasında Andes virüsü enfeksiyonu nedeniyle gelişen bir hantavirüs salgınında DSÖ'ye birkaç ölüm vakası bildirilmiştir. Gemi, insandan insana bulaşma gösteren tek hantavirüs türü olan Andes virüsünün yaygın olduğu bir bölge olan Arjantin'den yola çıkmıştır. Andes virüsü, insandan insana bulaşması bilinen tek hantavirüstür. Bu salgın aynı zamanda hantavirüs enfeksiyonunun yüksek ölüm oranının altını çizmektedir.

Belirtiler ne zaman ortaya çıkar?

Hantavirüs belirtileri genellikle temastan sonra 1 ila 8 hafta içinde başlayabilir. İlk bulgular çoğu zaman başka enfeksiyonlarla karışabilir. Ateş, baş ağrısı, kas ağrısı, karın ağrısı, bulantı, kusma ve halsizlik erken dönemde görülebilir. Bazı hastalarda tablo ilerleyerek öksürük, nefes darlığı, akciğerlerde sıvı birikimi, tansiyon düşüklüğü, kanama bozuklukları veya böbrek yetmezliği gibi ağır sonuçlara dönüşebilir.

Prof. Dr. Batırel, “Özellikle kemirgen teması öyküsü olan kişilerde açıklanamayan ateş, yaygın kas ağrısı, mide-bağırsak yakınmaları veya nefes darlığı gelişirse sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır” uyarısında bulundu.

Tedavisi var mı, aşısı bulunuyor mu?

Hantavirüs enfeksiyonlarının bazı türlerinde ribavirin adlı antiviral ilaçla tedavi mümkündür. Tedavinin temelini erken tanı, yakın takip ve destekleyici yoğun bakım yaklaşımı oluşturuyor. Hantavirüs enfeksiyonlarından korunmada yaygın kullanılan bir aşı bulunmuyor.

Batırel, “Bu hastalıkta zaman kıymetlidir. Amaç virüsü doğrudan yok eden özel bir ilaç vermekten çok, solunum, dolaşım ve böbrek fonksiyonlarını yakından izlemek ve gelişen komplikasyonlara hızla müdahale etmektir” dedi.

Kimler daha dikkatli olmalı?

Risk, kemirgenlerle temas ihtimali olan kişilerde artar. Tarım ve hayvancılıkla uğraşanlar, orman işçileri, depo, ahır, kiler, bağ evi, yazlık veya uzun süre kapalı kalmış alanları temizleyen kişiler daha dikkatli olmalıdır.

Prof. Dr. Batırel, “Riskli alanlar kuru süpürgeyle süpürülmemeli, elektrikli süpürgeyle doğrudan temizlenmemelidir. Önce ortam havalandırılmalı, kirli yüzeyler nemlendirilerek dikkatli şekilde temizlenmelidir” ifadelerini kullandı.

DSÖ de korunmada ev ve iş yerlerinin temiz tutulmasını, kemirgen girişlerinin engellenmesini, yiyeceklerin güvenli saklanmasını, kirli alanlarda kuru süpürme ve vakumlamadan kaçınılmasını öneriyor.

Hantavirüs küresel salgına dönüşür mü?

Prof. Dr. Batırel’e göre hantavirüs için klasik anlamda kolay yayılan bir pandemi beklentisi bilimsel verilerle desteklenmiyor.

“Bu virüsün temel bulaş yolu kemirgen kaynaklıdır. Bu nedenle salgın dinamiği solunum yoluyla hızla yayılan virüslerden farklıdır. Ancak bu durum hastalığın önemsiz olduğu anlamına gelmez. Yerel kümelenmeler, mesleki maruziyetler ve çevresel riskler ciddiye alınmalıdır.”

Korunmak için ne yapılmalı?

Ev, depo, ahır ve kiler gibi alanlarda kemirgen girişleri çelik yünü, tel örgü, çimento veya diğer yama malzemeleriyle kapatılmalıdır. Gıda açıkta bırakılmamalıdır. Kemirgen dışkısı veya idrarı bulunan alanlar kuru şekilde süpürülmemelidir. Temizlik öncesinde ortam havalandırılmalı, yüzeyler uygun şekilde nemlendirilerek temizlenmelidir. Eldiven kullanılmalı, işlem sonrası eller yıkanmalıdır.

Prof. Dr. Batırel, son uyarısını şöyle yaptı:

“Hantavirüs korkuyla değil, doğru çevre hijyeni, el hijyeni ve erken başvuru bilinciyle yönetilecek bir enfeksiyondur. Kemirgen teması sonrası ateş, kas ağrısı, mide-bağırsak yakınmaları veya nefes darlığı gelişirse gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.”

Trabzon’un Beşikdüzü ilçesinde sokak hayvanlarına yönelik belediye çalışması sırasında gerginlik yaşandı.

İlçeye bağlı Anbarlı Mahallesi’ne giden belediye ekipleri, sokak köpeklerini toplamak için çalışma başlattı. Bu sırada 28 yaşındaki Ç.A. isimli kişinin, ekiplerin kullandığı belediye aracına tornavidayla zarar verdiği ileri sürüldü.

Aracın lastiği patlatıldı

İddiaya göre şüpheli, belediye aracının lastiğini tornavidayla patlattı. Olay üzerine bölgeye güvenlik güçleri sevk edildi.

Kısa sürede gözaltına alınan Ç.A. hakkında adli işlem başlatıldı. Şüphelinin işlemlerinin ardından adli kontrol şartıyla serbest bırakıldığı öğrenildi.

Sokak hayvanları tartışması yeniden gündemde

Olay, sokak hayvanlarının toplanması sürecinde belediye ekiplerinin sahada karşılaştığı gerilimleri yeniden gündeme taşıdı.

Yetkililer, benzer olayların hem kamu görevlilerinin güvenliğini hem de sahadaki çalışmaların düzenini riske attığına dikkat çekiyor. Belediyelerin sokak hayvanlarına ilişkin işlemlerini mevzuat çerçevesinde yürütmesi, vatandaşların ise itiraz ve şikâyetlerini hukuki yollarla bildirmesi gerektiği vurgulanıyor.

Bitlis Eren Üniversitesi’nin ev sahipliğinde düzenlenen 1. Uluslararası Sağlık ve Tıp Bilimleri Kongresi, sağlık bilimleri alanında önemli bir akademik buluşmaya sahne oldu.

Bilim insanları, akademisyenler, sağlık yöneticileri ve öğrencileri bir araya getiren kongrede, sağlık eğitiminin geleceği, tıp fakültelerinin şehirler için taşıdığı anlam ve üniversite-hastane iş birliği modeli öne çıktı.

Kongrenin dikkat çeken konuşmalarından birini Sağlık Bilimleri Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Kemalettin Aydın yaptı. Aydın, SBÜ’nün Türkiye’de ve dünyada sağlık temalı yükseköğretim alanında sahip olduğu güçlü yapıyı anlatarak, üniversitenin yalnızca eğitim veren değil; hizmet, araştırma ve klinik tecrübeyi aynı zeminde buluşturan bir model ortaya koyduğunu vurguladı.

“Bilim kongreleri geleceğin sağlık ufkuna düşülen güçlü bir nottur”

Prof. Dr. Aydın, konuşmasında bilim kongrelerinin yalnızca akademik bildirilerin sunulduğu toplantılar olmadığını belirterek, bu tür organizasyonların bilginin çoğaldığı, tecrübenin paylaşıldığı ve yeni iş birliklerinin filizlendiği bereketli zeminler olduğunu ifade etti.

Aydın, Bitlis Eren Üniversitesi’nin bu organizasyonla sağlık bilimleri alanında önemli bir adım attığını belirterek, kongrenin genç araştırmacılar, akademisyenler ve sağlık camiası için güçlü bir temas alanı oluşturduğunu söyledi.

“Tıp fakültesi şehrin geleceğine dikilen ilim fidanıdır”

Bitlis Eren Üniversitesi bünyesinde tıp fakültesi açılmasını da değerlendiren Aydın, bu adımın yalnızca yeni bir akademik birim olarak görülmemesi gerektiğini vurguladı.

Aydın, “Bir tıp fakültesi, yalnızca yeni bir akademik birim değildir; bulunduğu şehrin geleceğine dikilen bir ilim fidanı, ülkemizin sağlık ordusuna yapılan stratejik bir yatırımdır” ifadelerini kullandı.

Bu sözler, kongrede Bitlis’in sağlık eğitimi ve bölgesel sağlık hizmetleri açısından yeni bir döneme girdiği yorumlarını güçlendirdi.

SBÜ’nün güçlü sağlık eğitim modeli anlatıldı

Prof. Dr. Kemalettin Aydın, konuşmasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi’nin geniş akademik ve klinik yapılanmasına da dikkat çekti.

Aydın, SBÜ’nün yurt içinde 9, yurt dışında 6 olmak üzere toplam 15 tıp fakültesiyle faaliyet gösterdiğini; 21 ilde 69 eğitim ve araştırma hastanesiyle yürütülen afiliyasyon modelinin, sağlık eğitimine sahayla bütünleşmiş güçlü bir yapı kazandırdığını belirtti.

Bu modelin yalnızca sayısal bir büyüklük olmadığını vurgulayan Aydın, SBÜ’nün eğitim, hizmet ve araştırmayı aynı damarda buluşturan güçlü bir sağlık medeniyeti ekosistemi kurduğunu dile getirdi.

“Hekimlik sahada, klinikte ve hastanın yanında olgunlaşır”

Aydın’a göre nitelikli hekim yetiştirmenin temel şartlarından biri, öğrencinin güçlü klinik ortamlarla erken dönemde buluşması.

Prof. Dr. Aydın, sağlık eğitiminin kapalı duvarlar arasında sınırlı kalamayacağını belirterek, “Hekimlik bilgisi kitaplardan doğar; fakat gerçek derinliğini insanla, hastayla, tecrübeyle ve sorumlulukla kazanır” mesajını verdi.

SBÜ’nün afiliyasyon modeliyle farklı şehirlerde, farklı hasta profilleriyle ve değişen klinik şartlarda eğitim gören öğrencilerin yalnızca teorik bilgiyle değil; saha sezgisi, kriz yönetimi ve insan merkezli sağlık anlayışıyla yetiştiğini ifade etti.

Üniversitemizin vizyonu: Eğitim, hizmet ve araştırmayı aynı hedefte buluşturmak

Kongrede yapılan konuşma, Sağlık Bilimleri Üniversitesi’nin güçlü vizyonunu da görünür kıldı.

SBÜ’nün hedefi, sağlık eğitimini yalnızca sınıf ve amfi merkezli bir süreç olarak değil; hastane, klinik, laboratuvar, araştırma ve toplumsal sorumlulukla bütünleşen yaşayan bir eğitim modeli olarak geliştirmek.

Bu yaklaşım, üniversitenin sağlık alanında yetiştirdiği insan kaynağını doğrudan sahaya hazırlayan, akademik üretimi hizmetle birleştiren ve Türkiye’nin sağlık kapasitesine katkı sunan stratejik bir çizgiyi temsil ediyor.

“Ortak kalite standardını birlikte yükseltmeye hazırız”

Prof. Dr. Aydın, konuşmasında SBÜ’nün sahip olduğu tecrübeyi paylaşmaya açık olduğunu belirterek, üniversiteler arası iş birliğinin sağlık eğitimi için kritik önemde olduğunu söyledi.

Aydın, “SBÜ olarak sahip olduğumuz tecrübeyi paylaşmaya, iş birliklerini büyütmeye ve sağlık eğitiminde ortak kalite standardını birlikte yükseltmeye hazırız” dedi.

Bu mesaj, kongrenin yalnızca Bitlis merkezli bir akademik etkinlik olmadığını; sağlık eğitiminin geleceğine dair ortak akıl, dayanışma ve kalite arayışını da gündeme taşıdığını gösterdi.

Kongre sağlık bilimlerinde yeni iş birliklerine kapı aralıyor

Kongrede 170 bilimsel bildiri sunulacak olması ve 25 davetli konuşmacının programa katkı vermesi, etkinliğin akademik çeşitliliğini artırdı.

Farklı disiplinlerden bilim insanlarını buluşturan kongrenin, yeni araştırmalara, ortak yayınlara ve üniversiteler arası sürdürülebilir iş birliklerine zemin hazırlaması bekleniyor.

Bitlis açısından kongre, tıp fakültesi adımıyla birlikte kentin sağlık bilimleri alanındaki görünürlüğünü artıran güçlü bir başlangıç olarak değerlendiriliyor.

AK Parti tarafından TBMM’ye sunulan yeni ekonomi paketi, Plan ve Bütçe Komisyonu’nda kabul edildi. Teklifin en çok tartışılan başlıklarından biri, kamuoyunda “varlık barışı” olarak bilinen düzenleme oldu.

Düzenleme ile gerçek ve tüzel kişilerin yurt içinde ya da yurt dışında bulunan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarını belirli şartlarla sisteme dahil edebilmesi hedefleniyor.

Son tarih 31 Temmuz 2027

Teklife göre bildirimler 31 Temmuz 2027 tarihine kadar yapılabilecek. Yurt dışında bulunan varlıkların, bildirimden itibaren 2 ay içinde Türkiye’deki banka veya aracı kurum hesaplarına aktarılması gerekecek.

Yurt içinde bulunan ancak kayıtlarda yer almayan varlıklar da aynı tarihe kadar bildirilebilecek. Bu varlıkların banka ya da aracı kurumlara yatırılarak belgelendirilmesi istenecek.

Memurlar da kapsama giriyor

Teklifin dikkat çeken yönlerinden biri de devlet memurlarını ilgilendiren kısmı oldu. Düzenlemenin ilgili maddelerinde “gerçek kişiler” ifadesinin yer alması nedeniyle, memurların da varlık barışından yararlanabileceği belirtiliyor.

Buna göre kamu görevlileri de yastık altında bulunan altın, döviz, para veya menkul kıymetlerini belirlenen süre içinde sisteme dahil edebilecek.

Vergi oranı yüzde 0 ile yüzde 5 arasında değişecek

Varlık barışı kapsamında uygulanacak vergi oranı, bildirilen varlığın sistemde kalma süresine göre belirlenecek.

Varlıklar uzun süre sistemde tutulursa vergi oranı düşecek. En avantajlı oran, 5 yıl süreyle belirlenen hesaplarda ya da devlet iç borçlanma senedi ve kira sertifikalarında tutulan varlıklar için uygulanacak. Bu durumda vergi oranı yüzde 0 olacak.

Süre kısaldıkça vergi oranı artacak. Taahhüt verilmemesi halinde ise yüzde 5 oranında vergi alınacak.

Vergi incelemesi yapılmayacak

Teklifte yer alan düzenlemeye göre bildirilen varlıklara isabet eden tutarlar nedeniyle vergi incelemesi ve vergi tarhiyatı yapılmayacak.

Bu madde, varlık barışının vergi yönünden güvence sağlayan en önemli başlıklarından biri olarak öne çıkıyor.

Ancak idari soruşturma engellenmeyecek

Memurlar açısından en kritik ayrım ise burada ortaya çıkıyor. Varlık barışı, vergi incelemesini engellese de kamu görevlileri hakkında idari soruşturma yürütülmesini otomatik olarak durdurmayacak.

Yani bir memur, sahip olduğu varlığı sisteme dahil ettiğinde vergi yönünden düzenlemeden yararlanabilecek. Ancak mal bildirimi, disiplin hükümleri veya kamu görevlilerine ilişkin diğer mevzuat bakımından ayrıca değerlendirme yapılabilecek.

Tartışma vergi adaleti ekseninde büyüyor

İktidar kanadı düzenlemenin kayıt dışı varlıkları ekonomiye kazandıracağını, finansal sisteme kaynak girişi sağlayacağını ve yatırım ortamını destekleyeceğini savunuyor.

Muhalefet ise varlık barışı uygulamalarının sık tekrarlanmasının düzenli vergi ödeyen vatandaşlar açısından adalet tartışması doğurduğunu belirtiyor. Eleştiriler, düzenlemenin kısa vadeli kaynak girişi sağlasa da vergi ahlakı ve kayıtlı ekonomi hedefi bakımından soru işaretleri oluşturduğu yönünde yoğunlaşıyor.

Ekonomi paketinde başka neler var?

Teklif yalnızca varlık barışıyla sınırlı değil. Pakette ihracatçı ve imalatçı ihracatçılara kurumlar vergisi indirimi, İstanbul Finans Merkezi’ne yönelik teşvikler, teknoloji girişimlerinde çalışanlara hisse senedi desteği ve kamu borçlarında taksit kolaylığı gibi düzenlemeler de bulunuyor.

Bu yönüyle teklif, hem kayıt dışı varlıkların sisteme çekilmesini hem de belirli sektörlere vergi avantajı sağlanmasını hedefleyen geniş kapsamlı bir ekonomi paketi niteliği taşıyor.

Törene Trakya Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Mustafa Hatipler, rektör yardımcıları, akademik ve idari personel, öğrenciler, mesai arkadaşları ve Dıbırdık’ın ailesi katıldı. Programda yapılan konuşmalarda, Dıbırdık’ın yalnızca akademik kimliğiyle değil, insani yönüyle de üniversite hafızasında iz bıraktığı vurgulandı.

Üniversite Camiasında Derin Üzüntü

Törende konuşan Rektör Prof. Dr. Mustafa Hatipler, Prof. Dr. İlker Dıbırdık’ın Trakya Üniversitesi için değerli bir akademisyen olduğunu belirterek ailesine, yakınlarına ve üniversite camiasına başsağlığı diledi.

Dıbırdık’ın öğrencileri ve çalışma arkadaşlarıyla kurduğu güçlü bağ, törende öne çıkan başlıklardan biri oldu. Konuşmalarda, akademik üretiminin yanında üniversite kültürüne yaptığı katkılara da dikkat çekildi.

Biyokimya Alanında İz Bırakan Akademisyen

Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı’nda görev yapan Prof. Dr. Dıbırdık’ın vefatı, özellikle sağlık ve akademi çevrelerinde üzüntüyle karşılandı. Tıp eğitimi veren fakültelerde akademisyenlerin yalnızca ders anlatan değil, aynı zamanda hekim adaylarının mesleki bakışını şekillendiren isimler olması, bu kaybı daha görünür kıldı.

Törenin ardından dualar edildi. Prof. Dr. İlker Dıbırdık, ailesi, sevenleri, öğrencileri ve meslektaşlarının katılımıyla son yolculuğuna uğurlandı.

Akademide Bir İsmin Ardından Kalan Sessizlik

Prof. Dr. İlker Dıbırdık’ın vefatı, Trakya Üniversitesi’nde yalnızca bir akademisyenin kaybı olarak değil, aynı zamanda yıllar içinde oluşan emek, bilgi ve hatıranın eksilmesi olarak değerlendirildi.

Üniversite camiasında bundan sonraki süreçte Dıbırdık’ın akademik mirasının, öğrencileri ve yetişmesine katkı sunduğu sağlık profesyonelleri üzerinden yaşamaya devam edeceği ifade ediliyor.

Obezite tedavisinde son yılların en çok konuşulan alanlarından biri GLP-1 grubu ilaçlar oldu. Bu ilaçlar bugüne kadar daha çok enjeksiyon formuyla gündeme gelirken, ABD’de alınan yeni onay tablet formundaki seçenekleri yeniden öne çıkardı.

Eli Lilly, Foundayo adıyla pazarlanacak orforglipronun FDA tarafından yetişkinlerde obezite veya kilo ilişkili ek hastalığı bulunan fazla kilolu bireylerde kullanım için onaylandığını duyurdu. FDA’nın resmi açıklamasında da Foundayo’nun 1 Nisan 2026’da onaylandığı bildirildi.

Araştırmada ne bulundu?

Lilly’nin açıklamasına göre ATTAIN-1 klinik çalışmasında en yüksek doz orforglipron kullanan ve tedavide kalan katılımcılar 72 hafta sonunda ortalama 27,3 pound, yani yaklaşık 12,4 kilogram kilo kaybetti. Bu oran vücut ağırlığının ortalama yüzde 12,4’üne karşılık geldi. Plasebo grubunda ise ortalama kayıp 2,2 pound, yani yüzde 0,9 olarak bildirildi.

Tedaviye devam durumundan bağımsız analizde ise orforglipron grubunda ortalama 25 pound, plasebo grubunda 5,3 pound kayıp görüldü. Şirket açıklamasında bel çevresi, non-HDL kolesterol, trigliserid ve sistolik tansiyon gibi bazı kardiyovasküler risk göstergelerinde de azalma bildirildi.

Çalışma nasıl yapıldı?

ATTAIN-1, 72 haftalık, Faz 3, randomize, çift kör ve plasebo kontrollü bir klinik çalışma olarak yürütüldü. Çalışmaya diyabeti olmayan; obezitesi bulunan ya da hipertansiyon, dislipidemi, uyku apnesi veya kardiyovasküler hastalık gibi en az bir kilo ilişkili sağlık sorunu olan fazla kilolu yetişkinler dahil edildi.

Çalışmada 3 bin 127 katılımcı ABD, Brezilya, Çin, Hindistan, Japonya, Güney Kore, Porto Riko, Slovakya, İspanya ve Tayvan’dan araştırmaya alındı. Katılımcılar farklı dozlarda orforglipron veya plasebo aldı; tüm gruplarda sağlıklı beslenme ve fiziksel aktivite önerileri de yer aldı.

Bu sonuç neden önemli?

Orforglipronun dikkat çeken tarafı, GLP-1 reseptör agonisti olmasına rağmen enjeksiyon değil günlük ağızdan alınan tablet formunda olması. Lilly, ilacın günün herhangi bir saatinde, yiyecek ve su kısıtlaması olmadan alınabildiğini belirtiyor.

Bu durum, özellikle enjeksiyondan çekinen veya kullanım kolaylığını önemseyen hastalar açısından tedaviye erişim ve tedaviye uyum tartışmalarını büyütebilir. Ancak bu kolaylık, ilacın herkes için uygun olduğu anlamına gelmiyor.

Günlük hayatı nasıl etkileyebilir?

Bu onay, obezite tedavisinde “hap mı, iğne mi?” tartışmasını daha görünür hâle getirebilir. Kilo yönetimi artık yalnızca diyet listeleriyle değil, metabolik hastalık yaklaşımıyla da ele alınıyor.

Yine de Foundayo bir zayıflama ürünü değil, reçeteli bir ilaçtır. Kullanım kararı kişinin kilosu, eşlik eden hastalıkları, kullandığı ilaçlar, mide-bağırsak sistemi sorunları, gebelik durumu ve diğer riskleri birlikte değerlendirilerek verilmelidir.

Uzmanlar hangi noktaya dikkat çekiyor?

Kaynak açıklamada uzman görüşleri, oral ve günlük kullanılan bir GLP-1 seçeneğinin bazı hastalar için tedaviye yaklaşımı kolaylaştırabileceği yönünde. Ancak aynı metinde ilacın azaltılmış kalorili beslenme ve artırılmış fiziksel aktiviteyle birlikte kullanıldığı özellikle vurgulanıyor.

Bu nedenle haberin okura verdiği ana mesaj şu olmalı: Yeni ilaç seçeneği tedavi yelpazesini genişletiyor, fakat hekim kontrolü olmadan kullanılabilecek sıradan bir kilo verme aracı değildir.

Yan etkiler ve uyarılar neler?

Lilly’nin güvenlik özetine göre en sık bildirilen yan etkiler arasında bulantı, kabızlık, ishal, kusma, hazımsızlık, karın ağrısı, baş ağrısı, şişkinlik, yorgunluk, geğirme, mide yanması, gaz ve saç dökülmesi yer alıyor.

Açıklamada tiroid tümörleriyle ilgili uyarı, pankreatit, ciddi mide sorunları, sıvı kaybına bağlı böbrek sorunları, hipoglisemi, ciddi alerjik reaksiyonlar, safra kesesi sorunları ve anestezi gerektiren işlemler öncesi dikkat edilmesi gereken riskler de sıralanıyor.

Çalışmanın sınırları neler?

Bu haber bir klinik çalışma verisi ve FDA onayına dayansa da sonuçlar her bireyde aynı etkiyi gösterecek anlamına gelmez. Çalışmada kilo kaybı ortalama değerlerle verilmiştir; bireysel yanıtlar değişebilir.

Ayrıca çalışma belirli kriterlere göre seçilmiş katılımcılarla yürütülmüştür. Çocuklarda güvenlilik ve etkililik bilinmemektedir. Lilly, ilacın diğer GLP-1 reseptör agonistleriyle birlikte kullanılmasının önerilmediğini de belirtmektedir.

Sonuç ne anlama geliyor?

Foundayo onayı, obezite tedavisinde ağızdan alınan GLP-1 seçeneklerinin daha fazla konuşulacağı bir dönemi başlatıyor. ATTAIN-1 verileri, ilacın plaseboya kıyasla anlamlı kilo kaybı sağladığını gösteriyor.

Ancak bu gelişme, obezite tedavisinde tek başına hapla çözüm dönemine girildiği anlamına gelmez. Etkinlik, güvenlik, uygun hasta seçimi ve uzun dönem takip hâlâ belirleyici başlıklar olmayı sürdürüyor.

Kaynak:
Çalışmanın adı: ATTAIN-1 Klinik Çalışması
Yayınlandığı dergi / kurum: Eli Lilly and Company / FDA
Yayın tarihi: 1 Nisan 2026
Araştırmacılar / kurumlar: Eli Lilly and Company
Çalışmanın türü: Faz 3, randomize, çift kör, plasebo kontrollü klinik çalışma

Yomra nüfusuna kayıtlı olduğu belirtilen ve çevresinde “Metin” olarak bilinen Şehmi B.’nin, Kocaeli’nin Gebze ilçesinde kimliği henüz netleşmeyen kişi ya da kişilerin hedefi olduğu öğrenildi.

Olayın ardından çevredekilerin ihbarı üzerine bölgeye sağlık ekipleri sevk edildi. Ağır yaralandığı belirtilen Şehmi B., ilk müdahalenin ardından ambulansla Gebze’deki bir hastaneye kaldırıldı.

Sosyal medyada tanınmıştı

Şehmi B., özellikle Trabzon sokaklarında yaptığı danslarla çevrede ilgi gören bir isimdi. Vatandaşlar tarafından kaydedilen görüntüleri sosyal medyada sık sık paylaşılmış, bu görüntüler sayesinde kentte tanınan simalardan biri hâline gelmişti.

Yaşanan saldırı, bu nedenle kısa sürede hem Trabzon’da hem de sosyal medyada dikkat çekti.

Tedavisi yoğun bakımda sürüyor

Hastaneye kaldırılan Şehmi B.’nin sağlık durumunun ciddiyetini koruduğu ve tedavisinin yoğun bakım ünitesinde devam ettiği bildirildi.

Saldırının nedeni konusunda henüz resmi bir açıklama yapılmazken, olayla ilgili incelemenin sürdüğü öğrenildi. Güvenlik güçlerinin saldırgan ya da saldırganların tespiti için çalışma yürüttüğü belirtildi.

Soruşturmanın seyri bekleniyor

Olayın arka planına ilişkin belirsizlik devam ederken, saldırının neden gerçekleştiği soruşturma sonucunda netlik kazanacak.

Şehmi B.’yi sosyal medyadan tanıyan çok sayıda kişi ise gelişmeleri yakından takip ediyor.

Mesleki disiplini, çalışkanlığı ve hukuk alanındaki duruşuyla tanınan Çebi’nin bu göreve getirilmesi, Sürmene’de “gurur verici bir gelişme” olarak değerlendirildi.

Sürmene avukatlarından B. Kasım Çebi’nin eşi olan Güller İsaoğlu Çebi, aynı zamanda Sürmene esnaflarından As Turizm sahibi Mustafa Çebi’nin gelini olarak da ilçede yakından tanınıyor.

Sürmene’de Memnuniyetle Karşılandı

Çebi’nin Malatya Ağır Ceza Hâkimi olarak atanması, ailesi, yakın çevresi ve hemşehrileri tarafından memnuniyetle karşılandı. İlçede, hukuk alanında başarılı isimlerin önemli görevlere gelmesi Sürmene adına ayrı bir gurur vesilesi olarak görülüyor.

Yeni Görevinde Başarı Dileği

Hâkim Güller İsaoğlu Çebi’ye yeni görevinde başarılar dilenirken, atamanın hem yargı camiası hem de Sürmene için hayırlı olması temenni edildi.

Son günlerde en çok konuşulan başlıklardan biri kaleci transferi oldu. Yönetimin tecrübeli bir file bekçisi arayışında olduğu ve eski oyunculardan birine dönüş ihtimalinin masada bulunduğu öne sürüldü. Özellikle Dominik Livakovic’in geleceğiyle ilgili iddialar, “kalede büyük değişim” söylentilerini güçlendirdi.

Hücum hattında ise daha büyük ses getiren isimler dolaşıyor. Jonathan David, Nicolas Jackson ve Lois Openda gibi Avrupa piyasasında yüksek değere sahip golcülerle ilgili iddialar taraftarı heyecanlandırdı. Özellikle gol yollarında daha agresif ve atletik bir yapı hedeflendiği konuşuluyor.

Son günlerde öne çıkan bir diğer iddia ise Serhou Guirassy. Daha önce de gündeme gelen yıldız golcü için yeniden nabız yoklandığı ileri sürüldü. Alman ekibiyle yaptığı sözleşmedeki bazı maddelerin transfer ihtimalini canlı tuttuğu belirtiliyor.

Orta sahada ise transfer savaşının adresi bu kez Avrupa oldu. İngiliz futbolunun yükselen isimlerinden Pape Matar Sarr için hem Fenerbahçe hem de Galatasaray devrede gösteriliyor. Kulislerde bu transferin yaz döneminin “derbi transferi” olabileceği konuşuluyor.

Öte yandan sosyal medyada en fazla yankı uyandıran söylentilerden biri Mohamed Salah iddiası oldu. Yönetimin yıldız futbolcu için temas kurduğu öne sürülürken, bu gelişme kısa sürede Avrupa basınına kadar taşındı. Ancak şu aşamada resmi bir açıklama bulunmuyor.

Kulüpte yalnızca transfer değil, ayrılık senaryoları da gündemde. Bazı oyuncuların kiralıktan dönmesiyle kadro mühendisliği yeniden şekilleniyor. Transfermarkt verilerine göre çok sayıda oyuncunun geri dönüşü yaz kampında ciddi bir rekabet oluşturabilir.

Taraftarın beklentisi ise oldukça net: yalnızca “isim transferi” değil, Avrupa’da başarı getirecek omurganın kurulması. Kadıköy’de artık sadece flaş manşetler değil, kupa kaldıracak bir kadro isteniyor. Sarı lacivertli camiada yaz aylarının oldukça hareketli geçmesi bekleniyor. 🚨

Çevredeki vatandaşların durumu fark ederek ihbarda bulunması üzerine bölgeye polis ve sağlık ekipleri yönlendirildi. Olay yerine ulaşan sağlık görevlileri, ilk müdahalenin ardından Yazgı’yı Ünye Devlet Hastanesi’ne kaldırdı.

Aydın Yazgı’nın Durumu Ciddiyetini Koruyor

Hastanede yapılan ilk değerlendirmelerin ardından Aydın Yazgı’nın sağlık durumunun ağır olduğu belirtildi. Hayati tehlikesi bulunduğu öğrenilen Yazgı’nın, daha kapsamlı müdahale için Ordu’daki bir sağlık kuruluşuna sevk edildiği ifade edildi.

Olayın ilçede kısa sürede duyulması, hem iş dünyasında hem de vatandaşlar arasında büyük üzüntü ve merak oluşturdu.

Polis Olay Yerinde İnceleme Yaptı

Emniyet ekipleri, Yazgı’nın yaralı bulunduğu inşaat alanında detaylı inceleme başlattı. Bölgede delil çalışması yapılırken, olayın nasıl gerçekleştiğine ilişkin ihtimaller tek tek değerlendiriliyor.

İlk bilgilere göre olayın intihar girişimi olabileceği üzerinde duruluyor. Ancak polis ekiplerinin saldırı veya üçüncü kişi müdahalesi ihtimalini de dışlamadan soruşturmayı sürdürdüğü öğrenildi.

Soruşturma Çok Yönlü Sürüyor

Aydın Yazgı’nın olay öncesindeki hareketleri, şantiye çevresindeki güvenlik kayıtları ve görgü tanıklarının beyanları soruşturmanın seyrinde belirleyici olacak.

Yetkililerden gelecek resmi açıklama, olayın kesin yönünün netleşmesi açısından bekleniyor.

Aile Günlerdir Haber Alamıyor

İstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesi Tıp Fakültesi öğrencisi Osman Laçin’den haber alınamaması, ailesi ve yakın çevresinde büyük endişeye yol açtı. İddiaya göre Laçin, Discord ve Telegram gibi platformlarda karşılaştığı “paralı askerlik” içeriklerinin etkisiyle Rusya’ya gitti.

Genç öğrencinin son olarak Rusya’nın Soçi kentinde bulunduğuna dair iddialar gündeme gelirken, ailesi iletişimin kesilmesi üzerine resmi makamlardan destek istedi.

Sosyal Medyadaki İlanlar Yeniden Gündemde

Olay, özellikle gençlerin kapalı mesajlaşma grupları ve sosyal medya platformları üzerinden yönlendirilebilme riskini yeniden tartışmaya açtı. Discord ve Telegram gibi kanallarda yayılan ilanların, kimi zaman maddi vaatler veya “iş fırsatı” görünümüyle sunulması dikkat çekiyor.

Uzmanlar, yurt dışı bağlantılı bu tür çağrıların güvenlik riski taşıyabileceğine işaret ederken, aileler için dijital takip ve erken farkındalığın önem kazandığı belirtiliyor.

Yetkililerden Yardım Çağrısı

Ailenin en büyük beklentisi, Osman Laçin’in nerede olduğunun netleşmesi ve güvenli biçimde kendisine ulaşılması. Sürecin Türkiye’nin dış temsilcilikleri ve ilgili kurumlar üzerinden takip edilmesi bekleniyor.

Olayla ilgili resmi açıklama yapılıp yapılmayacağı ise merak konusu.

Erzincan Özel Harekât Şube Müdürlüğü kadrosunda görevli olduğu belirtilen Aktaş’ın, 7 Mayıs 2026 tarihinde yaşanan üzücü olayın ardından yaşamını yitirdiği bildirildi.

1972 doğumlu olan Müslüm Aktaş’ın Yozgat nüfusuna kayıtlı olduğu öğrenildi. Meslek hayatı boyunca özel harekât birimlerinde görev yapan Aktaş’ın vefatı, çalışma arkadaşları ve yakın çevresinde derin bir acı bıraktı.

Birçok ilde görev yaptı

Müslüm Aktaş’ın meslek yaşamında Bingöl, Ankara, Diyarbakır, Trabzon, Elazığ ve Erzincan’daki özel harekât birimlerinde görev aldığı belirtildi.

Uzun yıllar boyunca farklı bölgelerde görev yapan Aktaş’ın, emniyet teşkilatı içinde tanınan ve mesai arkadaşları tarafından sevilen bir isim olduğu ifade edildi.

Emniyet camiasında büyük üzüntü

Aktaş’ın vefat haberinin duyulmasının ardından emniyet personeli, yakınları ve sevenleri taziye mesajları paylaştı. Acı haber, özellikle uzun yıllar görev yaptığı özel harekât camiasında derin bir hüzün oluşturdu.

Müslüm Aktaş’ın cenaze programına ilişkin resmi bilgilendirmenin ailesi ve ilgili kurumlar tarafından paylaşılması bekleniyor.

“Sağlık sektörü Türkiye’nin lokomotifi olacak”

Bakan Memişoğlu, Türkiye’nin insan gücü, sağlık altyapısı ve siyasi iradesiyle bu hedefi başarabilecek kapasiteye sahip olduğunu belirtti.

COVID-19 salgını ve 6 Şubat depremlerinin Türkiye’nin sağlık sistemindeki gücünü ortaya koyduğunu ifade eden Memişoğlu, artık hedefin yalnızca sağlık hizmetinde değil, üretimde de dünyada söz sahibi olmak olduğunu söyledi.

Yüzde 70 yerlilik hedefi

Proje kapsamında geliştirilecek renkli Doppler ultrasonografi cihazının yüzde 70 yerlilik oranıyla üretilmesi planlanıyor. Sağlık Bakanlığı öncülüğünde yürütülecek çalışmada TÜSEB koordinasyonunda iki yabancı firma ile iş birliği yapılacak.

Törenin sonunda, cihazın yerli olarak geliştirilmesine yönelik sözleşme TÜSEB ve paydaş firmalar arasında imzalandı.

Üreten Sağlık Portalı da gündemde

Bakan Memişoğlu, bilim insanlarının fikirlerini ürüne dönüştürmek için son bir buçuk yıldır yeni bir ekosistem kurmaya çalıştıklarını belirtti. Bu kapsamda TÜSEB koordinasyonunda hayata geçirilen “Üreten Sağlık Portalı”nın da sağlık teknolojilerinde yerli üretim vizyonuna katkı sunacağını ifade etti.

Ordu’nun Ünye ilçesi Saraycık Mahallesi’nden, sanayici Yaşar Sarı’nın eşi Zeliha Sarı’nın vefatı ailesi, sevenleri ve ilçe halkı arasında büyük üzüntüye neden oldu.

Ordu Büyükşehir Belediyesi personeli olarak gassal görevi yapan 62 yaşındaki Zeliha Sarı, Ordu Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde geçirdiği boyun fıtığı ameliyatının ardından yaşamını yitirdi.

Ailesi ve sevenleri yalnız bırakmadı

Zeliha Sarı; Hazine ve Maliye Bakanlığı uzmanlarından İsmail Sarı, Ünye Dijital İşitme Merkezi sahibi Zeynep Sarı Zor ve Zehra Kibiroğlu’nun annesiydi. Sarı’nın, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Genel Sekreter Yardımcısı Onur Ocakdan’ın da teyzesi olduğu öğrenildi.

Saraycık Mahallesi’nde defnedildi

Merhume Zeliha Sarı için 6 Mayıs 2026 Çarşamba günü Ünye Büyük Camii’nde öğle namazını takiben cenaze namazı kılındı. Cenaze namazının ardından Sarı, Saraycık Mahallesi’ndeki aile kabristanlığına defnedildi.

Protokol cenazeye katıldı

Cenazeye İçişleri Eski Bakanı İdris Naim Şahin, Aile ve Sosyal Hizmetler Eski Bakan Yardımcısı ve Büyükelçi Yavuz Selim Kıran, Ordu İl Müftüsü Ali Çakmak, Ünye Belediye Başkanı Hüseyin Tavlı ve yerel protokol üyeleri katıldı.

Katılımcılar, Ocakdan ve Sarı ailelerine taziyelerini iletti.

Olay yerinde yapılan incelemenin ardından Uzm. Dr. Orhan Karakaş’ın cenazesi, kesin ölüm nedeninin belirlenmesi amacıyla Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Mengücek Gazi Eğitim ve Araştırma Hastanesi morguna kaldırıldı. Olayla ilgili soruşturma başlatıldığı bildirildi.

İl Sağlık Müdürlüğü’nden Başsağlığı Mesajı

Erzincan İl Sağlık Müdürlüğü tarafından yayımlanan taziye mesajında, Merkez Toplum Sağlığı Merkezi’nde görev yapan Uzm. Dr. Orhan Karakaş’ın geçirdiği rahatsızlık nedeniyle vefat ettiği belirtilerek ailesine, yakınlarına ve sağlık çalışanlarına başsağlığı dilendi.

Genç hekimin ani vefatı, Erzincan’daki sağlık çalışanları arasında derin üzüntüye neden oldu.

Paris’te bulunduğu sırada aniden rahatsızlanan Dr. Dinçer’in sağlık durumunun kısa sürede ağırlaştığı öğrenildi. Yapılan tüm müdahalelere rağmen kurtarılamayan deneyimli cerrahın 4 Mayıs 2026 tarihinde hayatını kaybettiği belirtildi.

İzmir’de Son Yolculuğuna Uğurlanacak

Meslek hayatı boyunca İzmir’de çok sayıda hastaya hizmet veren Dr. Fatih Dinçer için cenaze programı da netleşti. Dinçer’in cenazesinin, 7 Mayıs 2026 Perşembe günü Alsancak Hocazade Camii’nde kılınacak ikindi namazının ardından toprağa verileceği bildirildi.

Acı haberin duyulmasının ardından çok sayıda hekim, sağlık çalışanı ve hasta yakını sosyal medya üzerinden taziye mesajları paylaştı. Özellikle İzmir’de görev yaptığı yıllarda hastalarıyla kurduğu yakın iletişim ve mesleki birikimiyle tanındığı ifade edildi.

Sağlık Camiasında Üzüntü Yarattı

Uzun yıllar genel cerrahi alanında görev yapan Dr. Fatih Dinçer’in vefatı, İzmir sağlık dünyasında önemli bir kayıp olarak değerlendirildi. Meslektaşları, Dinçer’in sakin kişiliği, hasta odaklı yaklaşımı ve deneyimiyle hafızalarda yer ettiğini belirtti.

Hantavirus nedir?

Hantavirus, kemirgenlerden insanlara bulaşabilen bir virüs ailesidir. İnsanlarda iki ana tabloyla gündeme gelir: akciğerleri etkileyen hantavirus pulmoner sendromu ve böbrekleri etkileyebilen hemorajik ateşli renal sendrom. CDC, hantavirusların ciddi hastalık ve ölüme yol açabileceğini, temel kaynağın çoğunlukla kemirgen teması olduğunu bildiriyor.

Hantavirus neden olur?

Hastalık genellikle enfekte kemirgenlerin idrarı, dışkısı veya tükürüğüyle kirlenmiş tozun solunmasıyla bulaşır. Nadir olarak kemirgen ısırığı veya çizikleri de risk oluşturabilir. UKHSA’ya göre çoğu hantavirus insandan insana bulaşmaz; ancak Andes virus türünde çok yakın ve uzun süreli temasla nadir kişiden kişiye bulaş bildirilmiştir.

Hantavirus nasıl anlaşılır? Erken belirtileri nelerdir?

İlk belirtiler çoğu zaman sinsi başlar: ateş, halsizlik, kas ağrısı, baş ağrısı, üşüme, bulantı, kusma, ishal veya karın ağrısı görülebilir. Bu tablo “üşüttüm” ya da “gıda zehirlenmesi” sanılabilir.

Akciğer tutulumunda birkaç gün içinde öksürük, göğüste sıkışma ve nefes darlığı gelişebilir. CDC, hantavirus pulmoner sendromunda belirtilerin enfekte kemirgenle temastan sonra genellikle 1–8 hafta içinde başlayabileceğini belirtiyor.

Kimlerde daha sık görülür?

Risk, yaş veya cinsiyetten çok temasla ilgilidir. Depo, ahır, bodrum, yazlık, bağ evi, kamp alanı, tarım arazisi veya kemirgen izlerinin bulunduğu kapalı alanlarda çalışan ya da temizlik yapan kişiler daha dikkatli olmalıdır.

Çiftçiler, ormancılar, askerî personel, kampçılar, temizlik çalışanları ve kemirgen yoğun alanlarda yaşayan kişiler riskli gruplar arasında sayılabilir. Bağışıklığı baskılanmış kişiler, kronik hastalığı olanlar ve yaşlılarda ağır seyir riski daha dikkatli değerlendirilmelidir.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Kemirgen teması sonrası ateş, yoğun halsizlik, kas ağrısı, mide-bağırsak yakınmaları veya solunum şikâyetleri gelişirse sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Nefes darlığı, göğüste baskı, hızlı kötüleşme, tansiyon düşüklüğü, bilinç bulanıklığı, idrar miktarında azalma veya kanama bulguları varsa başvuru geciktirilmemelidir.

Hantavirus için hangi doktora gidilir?

İlk başvuru için aile hekimi, dahiliye veya çocuk hastalarda çocuk sağlığı ve hastalıkları uygun olabilir.

Ateş, temas öyküsü ve sistemik belirtiler varsa ileri değerlendirmede enfeksiyon hastalıkları bölümü öne çıkar. Nefes darlığı gelişirse göğüs hastalıkları, böbrek etkilenmesi şüphesinde nefroloji, ağır tablolarda ise acil servis ve yoğun bakım değerlendirmesi gerekebilir.

Hantavirus nasıl teşhis edilir?

Tanı yalnızca belirtilere bakılarak konulmaz. Hekim; kemirgen teması, seyahat öyküsü, meslek, yaşanan çevre ve belirtilerin zamanlamasını birlikte değerlendirir.

Kan testleri, böbrek ve karaciğer fonksiyon testleri, akciğer grafisi veya tomografi gibi yöntemler gerekebilir. ECDC, klinik değerlendirmenin belirtilerle birlikte olası kemirgen teması veya riskli bölge öyküsüne dayandığını bildiriyor.

Hantavirus tedavisi var mı?

Hantavirus için her hastada kullanılan, onaylı ve doğrudan virüsü hedefleyen standart bir antiviral tedavi yaklaşımı yoktur. Tedavi çoğunlukla destek tedavisidir: sıvı dengesi, oksijen desteği, tansiyon takibi, böbrek fonksiyonlarının izlenmesi ve gerekirse yoğun bakım desteği uygulanır.

ECDC, tedavinin temel olarak semptomları yönetmeye dayandığını; ağır solunum sıkıntısı veya böbrek yetmezliği gelişen olgularda mekanik ventilasyon ve renal destek tedavilerinin gerekebileceğini belirtiyor.

Yeni tedaviler ve güncel gelişmeler

2026’da hantavirus, kruvaziyer gemisiyle bağlantılı çok ülkeli vaka kümesi nedeniyle yeniden gündeme geldi. WHO, 4 Mayıs 2026 tarihli açıklamasında 7 vaka, 3 ölüm ve devam eden uluslararası inceleme bildirdi; küresel riskin düşük değerlendirildiğini duyurdu.

Güncel yaklaşımda asıl vurgu yeni bir “mucize tedaviye” değil, erken tanı, temas öyküsünün doğru alınması, izolasyonun gerekli olduğu özel durumların ayırt edilmesi ve destek tedavisinin zamanında verilmesine yapılıyor.

Hantavirus ölümcül müdür?

Evet, bazı türleri ağır ve ölümcül seyredebilir. Ancak her temas hastalık anlamına gelmez, her enfeksiyon da aynı ağırlıkta ilerlemez.

CDC’ye göre hantavirus pulmoner sendromunda solunum belirtileri gelişen vakalarda ölüm riski ciddi düzeydedir. Bu nedenle özellikle nefes darlığı ve hızlı kötüleşme uyarı işareti kabul edilmelidir.

Hantavirus kendiliğinden geçer mi?

Bazı hafif tablolar izlemle düzelebilir; ancak hantavirus şüphesinde “geçer” diyerek beklemek doğru değildir. Çünkü tablo kısa sürede akciğer veya böbrekleri etkileyebilir.

Kişinin kendi kendine antibiyotik, antiviral, takviye veya bitkisel ürün kullanması önerilmez. Tedavi planı hastanın bulgularına göre hekim tarafından belirlenmelidir.

Hantavirus nasıl önlenir?

En etkili korunma, kemirgenlerle ve onların dışkı, idrar, tükürük gibi izleriyle teması azaltmaktır. CDC, ev, iş yeri veya kamp alanlarında kemirgen girişlerinin kapatılmasını, yiyecek kaynaklarının ortadan kaldırılmasını ve tuzak gibi kontrol önlemlerini öneriyor.

Kemirgen dışkısı bulunan kapalı alanlar süpürülerek toz kaldırılmamalı; ortam havalandırılmalı, eldiven ve maske kullanılmalı, yüzeyler uygun dezenfektanla temizlenmelidir. ECDC de kemirgen dışkısıyla kirlenmiş alanlarda dezenfeksiyon, havalandırma, eldiven ve maske kullanımını vurguluyor.

En sık yapılan hata

En büyük hata, kemirgen teması sonrası başlayan ateş, halsizlik ve kas ağrısını sıradan grip sanıp temas öyküsünü doktora söylememektir. Hekim için “nerede bulundunuz, ne temizlediniz, kemirgen izi gördünüz mü?” sorularının cevabı bazen kan testinden önce kapıyı açan anahtar olur.

Hantavirus hakkında kısa soru-cevap

Hantavirus bulaşıcı mı?
Çoğu tür insandan insana kolay bulaşmaz. Nadir kişiden kişiye bulaş özellikle Andes virus türünde yakın ve uzun temasla bildirilmiştir.

Evde takip etmek güvenli mi?
Riskli temas sonrası ateş, halsizlik, mide-bağırsak şikâyeti veya nefes darlığı varsa evde beklemek yerine sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Çocuklarda farklı belirti verir mi?
Çocuklarda da ateş, halsizlik, mide bulantısı, karın ağrısı ve solunum şikâyetleri görülebilir. Belirtiler başka enfeksiyonlarla karışabilir.

Tedavi gecikirse ne olur?
Ağır olgularda solunum yetmezliği, tansiyon düşüklüğü veya böbrek sorunları gelişebilir. Geciken başvuru tabloyu ağırlaştırabilir.

Hantavirus hangi hastalıklarla karışır?
Grip, zatürre, mide-bağırsak enfeksiyonları, böbrek enfeksiyonları ve bazı ateşli hastalıklarla karışabilir.

Son günlerde dünyanın dikkatini çeken olayın merkezinde, Güney Amerika’dan hareket eden “MV Hondius” adlı keşif gemisi bulunuyor. Gemide görülen vakalarda şimdiye kadar üç kişinin hayatını kaybettiği, bazı yolcularda ise ağır solunum yetmezliği geliştiği bildirildi. Dünya Sağlık Örgütü (WHO), vakaların Andes hantavirüsü ile ilişkili olabileceğini açıkladı.

En kritik nokta: İnsandan insana bulaş şüphesi

Hantavirüsler normalde fare ve kemirgenlerin idrarı, dışkısı veya tükürüğüyle temas sonrası bulaşıyor. Yani klasik tabloya göre virüsün ana taşıyıcısı insanlar değil, kemirgenler.

Ancak Andes tipi hantavirüs, bu ailenin en dikkat çekici varyantı olarak öne çıkıyor. Çünkü bilim insanları bu varyantta sınırlı da olsa insandan insana bulaşın mümkün olduğunu uzun süredir biliyor. Özellikle yakın temas, aynı ortamda uzun süre bulunma ve aile içi bulaş vakaları daha önce Arjantin ve Şili’de kaydedilmişti.

Cruise gemisindeki olayın küresel yankı uyandırmasının nedeni de tam olarak bu oldu.

WHO: “Küresel risk düşük”

Dünya Sağlık Örgütü mevcut durumda küresel halk sağlığı riskinin düşük olduğunu açıkladı. Kurum, vakaların yakından izlendiğini ve temaslı takibinin sürdüğünü duyurdu.

Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi (ECDC) de Avrupa genelinde yaygın bir hantavirüs dalgası beklenmediğini belirtti.

Uzmanlara göre hantavirüsün COVID-19 gibi küresel salgına dönüşmesini zorlaştıran birkaç önemli neden bulunuyor:

• Bulaş kolay değil
• Yakın ve uzun süreli temas gerekiyor
• Virüs havada uzun süre asılı kalmıyor
• Vakalar genellikle kümeler halinde görülüyor
• Taşıyıcı ana kaynak insanlar değil kemirgenler

Bu nedenle hantavirüs, mevcut bilgiler ışığında “yüksek ölüm oranlı ama düşük yayılım potansiyelli” virüsler arasında değerlendiriliyor.

Ölüm oranı korkutuyor

Hantavirüsün en dikkat çekici yönlerinden biri ise ölüm oranı. Özellikle Andes varyantında ağır akciğer tutulumu gelişebiliyor. Bazı vakalarda ölüm oranının yüzde 35-40 seviyelerine ulaşabildiği belirtiliyor.

Hastalık çoğu zaman grip benzeri belirtilerle başlıyor:

• Ateş
• Kas ağrısı
• Halsizlik
• Bulantı
• Karın ağrısı

Ancak bazı hastalarda tablo birkaç gün içinde ağır zatürreye ve akut solunum yetmezliğine dönüşebiliyor.

Bilim insanları neden yine de endişeli?

Şimdilik küresel alarm seviyesi düşük olsa da uzmanlar hantavirüsün tamamen hafife alınamayacağını söylüyor. Çünkü zoonotik yani hayvandan insana geçen virüslerin zaman içinde mutasyon geçirerek bulaşıcılık özelliklerini değiştirebildiği biliniyor.

Özellikle iklim değişikliği, şehirleşme, vahşi yaşamla temasın artması ve küresel seyahat ağları nedeniyle kemirgen kaynaklı hastalıkların gelecekte daha sık gündeme gelebileceği değerlendiriliyor.

Bilim çevreleri şu anda cruise gemisi kaynaklı vakaların gerçekten zincir halinde insandan insana bulaş oluşturup oluşturmadığını araştırıyor.

Türkiye açısından risk var mı?

Şu an için Türkiye’de hantavirüse bağlı olağanüstü bir alarm durumu bulunmuyor. Ancak uzmanlar özellikle kırsal alanlarda, depo, ahır, kullanılmayan ev ve kemirgen yoğunluğu olan bölgelerde dikkatli olunması gerektiğini belirtiyor.

Kapalı alanlarda fare dışkısı bulunan ortamların süpürülmesi veya kuru tozun havaya kaldırılması bulaş riskini artırabiliyor. Bu nedenle temizlik sırasında maske ve eldiven kullanılması öneriliyor.

Şimdilik dünya yeni bir pandemi senaryosundan uzak görünse de, cruise gemisindeki hantavirüs vakaları küresel sağlık sistemine eski bir gerçeği yeniden hatırlattı: Doğa sessiz görünse bile virüsler hareket etmeyi hiç bırakmıyor.

Ancak son dönemde tablo değişmeye başladı. Rejeneratif tıp alanındaki gelişmeler, osteoartritte “bozulan dokuyu yeniden onarmak mümkün mü?” sorusunu yeniden tıp dünyasının merkezine taşıdı.

Kıkırdak yenilenmesi için dikkat çeken çalışma

Stanford Medicine araştırmacılarının yayımladığı çalışmada, yaşlanmayla artan 15-PGDH adlı enzimin baskılanmasının farelerde eklem kıkırdağı yenilenmesini destekleyebildiği bildirildi. Science’ta yayımlanan araştırmaya göre hem sistemik hem de lokal uygulamalar, deneysel modellerde kıkırdak onarımı ve osteoartritle ilişkili ağrıda azalma ile ilişkilendirildi.

Bu bulgu, osteoartritin yalnızca “geri dönüşsüz aşınma” olarak değil, biyolojik mekanizmaları hedeflenebilen bir hastalık olarak ele alınabileceğini gösteriyor. Ancak çalışma henüz insanlarda rutin tedavi aşamasına gelmiş değil.

Kök hücre ve eksozom tedavileri gündemde

Mezenkimal kök hücre tedavileri osteoartritte en çok araştırılan rejeneratif başlıkların başında geliyor. 2025 tarihli bir değerlendirmede, eklem içi MSC uygulamalarının ağrı ve fonksiyon üzerinde umut verici sonuçlar sunduğu, ancak daha büyük ve standartlaştırılmış klinik çalışmalara ihtiyaç olduğu vurgulandı.

Eksozom yüklü hidrojeller de yeni nesil yaklaşımlar arasında yer alıyor. Bu sistemlerde amaç, hücrelerin salgıladığı biyolojik mesaj taşıyıcılarını özel taşıyıcı yapılarla ekleme ulaştırmak ve kıkırdak onarımını desteklemek. 2026 tarihli yayınlarda bu alanın kemik ve kıkırdak yenilenmesi için umut vadettiği, fakat klinik kanıt düzeyinin henüz sınırlı olduğu belirtiliyor.

ABD’de büyük destek: Enjeksiyonla eklem onarımı hedefleniyor

ABD merkezli ARPA-H’nin NITRO programı da osteoartritte rejeneratif tedavi arayışını hızlandıran önemli gelişmelerden biri oldu. Program kapsamında Duke Üniversitesi’nin zaman salımlı enjeksiyon ve infüzyon formülleriyle kemik ve eklem kıkırdağı onarımını hedefleyen projeler geliştirdiği açıklandı.

Bu çalışmaların ortak amacı, gelecekte osteoartrit tedavisini yalnızca ağrı kesici ve protez cerrahisi çizgisinden çıkarıp, eklemin biyolojik onarımını hedefleyen bir noktaya taşımak.

Uzmanlar temkinli: “Mucize tedavi” denemez

Tüm bu gelişmelere rağmen uzmanların ortak uyarısı net: Osteoartritte bugün için kıkırdağı kesin olarak yenileyen, herkes için standart hale gelmiş bir tedavi yok.

PRP, kök hücre, eksozom ve biyomateryal enjeksiyonları bazı hastalarda ağrı ve fonksiyon açısından fayda sağlayabilir. Ancak hangi hastada, hangi evrede, hangi doz ve yöntemle kalıcı yapısal iyileşme sağlanacağı hâlâ araştırılıyor.

Osteoartrit tedavisinde yeni umut, eski gerçekleri değiştirmiyor

Bugün için osteoartrit yönetiminde kilo kontrolü, kas güçlendirme, düzenli egzersiz, fizik tedavi, ağrı yönetimi ve uygun hastada cerrahi seçenekler hâlâ temel yaklaşım olmaya devam ediyor.

Rejeneratif tedaviler ise bu tablonun geleceğe açılan kapısı olarak görülüyor. Bilim dünyası artık osteoartriti yalnızca yaşlanmanın kaçınılmaz sonucu olarak değil, hücresel ve moleküler düzeyde müdahale edilebilir bir hastalık olarak ele alıyor.

Edinilen bilgilere göre, yolun karşısına geçmeye çalışan genç kıza cadde üzerinde ilerleyen bir otomobil çarptı. Çarpmanın etkisiyle genç kız metrelerce savrularak yere düştü.

Kazayı gören çevredeki vatandaşlar hızla olay yerine koşarak yaralıya ilk müdahaleyi yaptı. Durumun 112 Acil Sağlık ekiplerine bildirilmesi üzerine bölgeye kısa sürede ambulans sevk edildi.

Olay yerine ulaşan sağlık ekipleri, ağır yaralanan genç kıza ilk müdahaleyi olay yerinde gerçekleştirdi. Ardından ambulansla hastaneye kaldırılan genç kızın tedavi altına alındığı öğrenildi.

Hastaneden edinilen bilgilere göre genç kızın sağlık durumunun ciddiyetini koruduğu ve yoğun bakım ünitesinde entübe edilerek tedavisinin sürdüğü bildirildi.

Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.

Son yıllarda hem tarama programlarının yaygınlaşması hem de ailelerin bilinçlenmesiyle SMA hastalığı daha fazla konuşuluyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi, Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, özellikle erken belirti ve tanının hayati önem taşıdığını vurguluyor:
“Bugün artık SMA hastalığında erken tanı, hastalığın seyrini değiştirebiliyor. Ancak belirtiler gözden kaçarsa tablo ağırlaşabiliyor.”

SMA Hastalığı nedir?

SMA hastalığı (Spinal Müsküler Atrofi), omurilikteki hareket sinir hücrelerini etkileyen genetik bir kas hastalığıdır.

Bu hastalıkta, kasları çalıştıran motor nöronlar hasar görür. Sonuç olarak:

• Kaslarda güçsüzlük

• Hareket kısıtlılığı

• Zamanla kas erimesi

• İleri vakalarda solunum problemleri

görülebilir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’a göre, SMA hastalığı doğuştan gelen genetik bir bozukluktur ve SMN1 genindeki eksiklik nedeniyle ortaya çıkar. “Kasın kendisi sağlamdır, sorun kası çalıştıran sinirdedir” diyerek hastalığın mekanizmasını sade bir dille anlatıyor.

SMA hastalığı tiplerine göre farklı şiddette seyreder. Bazı bebeklerde ilk aylarda ağır tablo görülürken, bazı çocuklarda belirtiler daha geç ortaya çıkabilir.

En sinsi belirtiler

SMA hastalığı çoğu zaman sessiz başlar. Aileler ilk etapta fark etmeyebilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler:

• Baş kontrolünde gecikme

• Emme ve yutma güçlüğü

• Yaşıtlarına göre daha az hareket

• Kol ve bacaklarda gevşeklik

• Sık solunum yolu enfeksiyonu

• Oturamama ya da yürüyememe

Prof. Dr. Kafadar, “Bebek çok sakin diye sevinen aileler oluyor. Oysa aşırı hareketsizlik bazen SMA hastalığı belirtisi olabilir” uyarısında bulunuyor.

Özellikle bacaklarda güçsüzlük ön plandadır. Bazı vakalarda dilde titreme bile görülebilir. Bu belirtiler erken dönemde yakalanırsa, tedavi seçenekleri daha etkili olabilir.

Kimler risk altında?

SMA hastalığı kalıtsal bir hastalıktır.

Risk grupları şunlardır:

• Anne ve babanın taşıyıcı olduğu bebekler

• Akraba evliliği bulunan aileler

• Ailesinde SMA öyküsü olanlar

Türkiye’de taşıyıcılık oranının yaklaşık 1/40–1/50 civarında olduğu belirtilmektedir. Bu da toplumda azımsanmayacak bir genetik risk bulunduğunu gösterir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “Anne ve baba sağlıklı olabilir. Taşıyıcı olduklarını bilmeyebilirler. Bu nedenle evlilik öncesi ve gebelik öncesi taramalar çok önemlidir” diyor.

Neden artıyor?

Son yıllarda “SMA hastalığı artıyor mu?” sorusu sıkça soruluyor.

Uzmanlara göre artışın birkaç nedeni var:

• Yenidoğan tarama programlarının yaygınlaşması

• Genetik testlere erişimin artması

• Toplumsal farkındalığın yükselmesi

• Akraba evliliklerinin devam etmesi

Prof. Dr. Kafadar, “Eskiden tanı alamayan vakalar vardı. Bugün erken tarama sayesinde SMA hastalığını daha erken yakalayabiliyoruz” diyerek görünürdeki artışın tanı kapasitesiyle ilişkili olduğunu vurguluyor.

Ayrıca son yıllarda geliştirilen gen tedavileri ve yeni ilaç seçenekleri de hastalığın daha fazla gündeme gelmesine yol açtı.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir çocuk nörolojisi uzmanına başvurulmalı:

• Bebek başını 3–4 ayda tutamıyorsa

• 6–7 ayda desteksiz oturamıyorsa

• 1 yaşında yürümeye başlamamışsa

• Kol ve bacaklarda belirgin güçsüzlük varsa

• Emme ve beslenme problemi sürüyorsa

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “SMA hastalığında erken tanı hayat kurtarır. Gecikme kas kaybını artırabilir” diyerek aileleri uyarıyor.

Bugün SMA hastalığı tedavisi için kullanılan ilaçlar, hastalığın ilerlemesini yavaşlatabiliyor. Bazı vakalarda gen tedavisi uygulanabiliyor. Ancak tedavinin başarısı büyük ölçüde erken teşhise bağlı.

Nasıl korunulur?

SMA hastalığı tamamen önlenebilir bir hastalık değildir. Ancak risk azaltılabilir.

Korunma yolları:

• Evlilik öncesi taşıyıcılık testi

• Gebelik öncesi genetik danışmanlık

• Aile öyküsü varsa ileri genetik testler

• Yenidoğan tarama programlarına katılım

Prof. Dr. Kafadar, “Toplumsal bilinç en güçlü silahtır. Taşıyıcı olduğunuzu bilmek kader değildir, önlem alma fırsatıdır” diyor.

Türkiye’de yenidoğan tarama programlarının genişlemesi sayesinde SMA hastalığı artık daha erken evrede tespit edilebiliyor. Bu da çocukların yaşam kalitesini artırma açısından umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Uzman Uyarısı: Erken Tanı Hayat Değiştiriyor

SMA hastalığı kader değil, geç kalınmış tanı kader olabilir.

Kas kaybı başladıktan sonra geri dönüş sınırlıdır. Bu nedenle belirti, risk, genetik öykü ve erken tarama hayati önemdedir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar son olarak şu mesajı veriyor:
“Her hareketsizlik masum değildir. Aileler gelişim basamaklarını yakından takip etmeli. Şüphe varsa zaman kaybetmeden uzmana başvurulmalı.”

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Çocuk Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada epilepsinin toplumda hâlâ yanlış bilinen yönleri olduğunu vurguladı.

Epilepsi (Sara) Nedir?

Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin ani ve kontrolsüz elektriksel boşalımları sonucu ortaya çıkan, tekrarlayan nöbetlerle karakterize bir hastalıktır. Halk arasında “sara” olarak bilinir.

Prof. Dr. Kafadar’a göre:

“Epilepsi tek bir hastalık değil, birçok farklı nedeni ve türü olan bir beyin hastalıkları grubudur. Her nöbet epilepsi değildir; tanı için nöbetlerin tekrarlayıcı olması gerekir.”

Nöbet Nasıl Ortaya Çıkar?

Beynimiz milyarlarca sinir hücresinin uyumlu çalışmasıyla görev yapar. Ancak bazı durumlarda bu hücreler bir anda aşırı ve düzensiz elektrik sinyali üretir. Sonuç?

• Ani bilinç kaybı

• Kasılmalar

• Sabit bir noktaya dalıp kalma

• Ağızda köpürme

• Kısa süreli hafıza kaybı

• Garip kokular ya da tatlar hissetme

Bazı nöbetler dramatiktir, bazıları ise sadece birkaç saniyelik “donma” şeklinde geçer. Bu nedenle birçok epilepsi vakası uzun süre fark edilmeden devam edebilir.

Çocuklarda Epilepsi Daha mı Farklı?

Prof. Dr. Kafadar, özellikle çocukluk çağında epilepsinin farklı belirtilerle ortaya çıkabileceğini belirtiyor:

“Çocuklarda dalıp gitme, ders sırasında kısa süreli kopmalar, ani sıçramalar ya da sebepsiz düşmeler epilepsi belirtisi olabilir. Ailelerin bu belirtileri hafife almaması gerekir.”

Çocukluk çağı epilepsilerinin bir kısmı yaşla birlikte düzelebilirken, bazı türleri uzun süreli takip gerektirir.

Epilepsinin Nedenleri Neler?

Epilepsi her zaman tek bir nedene bağlı değildir. Olası sebepler arasında:

• Doğum sırasında beyin hasarı

• Genetik yatkınlık

• Beyin enfeksiyonları

• Kafa travmaları

• Beyin tümörleri

• Nedeni bilinmeyen (idiopatik) durumlar

Vakaların önemli bir kısmında ise net bir sebep saptanamayabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Epilepsi tanısında en önemli testlerden biri EEG (Elektroensefalografi)’dir. EEG, beynin elektriksel aktivitesini kaydeder.

Bunun yanında:

• Beyin MR görüntülemesi

• Ayrıntılı nörolojik muayene

• Nöbet öyküsünün detaylı değerlendirilmesi

Tanı sürecinde büyük önem taşır.

Tedavisi Var mı?

Evet. Epilepsi hastalarının büyük bir kısmı düzenli ilaç tedavisiyle nöbetsiz bir yaşam sürebilir.

Prof. Dr. Kafadar’ın altını çizdiği en önemli nokta şu:

“Epilepsi tedavi edilebilir bir hastalıktır. İlaçlar düzenli kullanıldığında hastaların yaklaşık yüzde 70’inde nöbetler tamamen kontrol altına alınabilir.”

Dirençli vakalarda ise:

• Ketojenik diyet

• Vagus sinir stimülasyonu

• Cerrahi tedavi

gibi seçenekler gündeme gelebilir.

Nöbet Anında Ne Yapılmalı?

Toplumda en sık yapılan yanlış, nöbet geçiren kişinin ağzına bir şey koymaya çalışmaktır. Bu son derece tehlikelidir.

Doğru yaklaşım:

✔️ Kişiyi yan yatırmak
✔️ Başını sert bir zeminden korumak
✔️ Süreyi takip etmek
✔️ Nöbet 5 dakikayı aşarsa acil yardım çağırmak

Toplumsal Yanlış Algılar

Epilepsi bulaşıcı değildir.
Ruhsal bir hastalık değildir.
Akıl hastalığı değildir.

Bu hastalık, beynin elektriksel düzeniyle ilgilidir. Doğru tedavi ve takip ile bireyler eğitimlerine, iş hayatlarına ve sosyal yaşamlarına devam edebilir.

Son Söz

Epilepsi korkulacak değil, bilinmesi gereken bir hastalıktır. Bilgi, ön yargının panzehiridir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’ın da ifade ettiği gibi, erken tanı ve düzenli takip hayat kalitesini belirleyen en kritik faktördür.

Beynin elektriği bazen kontrolden çıkabilir. Önemli olan, o dalgayı doğru yönetmektir. ⚡
Epilepsi (Sara Hastalığı) Nedir? Epilepsi Çeşitleri Nelerdir? Epilepsi Neden Olur? Epilepsi Belirtileri Nelerdir? Epilepsi Nasıl Teşhis Edilir? Epilepsi Tedavisi Nasıl Yapılır? Epilepsi Risk Faktörleri Nelerdir? Epilepsi öldürür mü? Epilepsi nasıl anlaşılır? Epilepsi geçer mi? Stres epilepsiyi etkiler mi? Epilepsi nöbeti uyurken olur mu? Epilepsi nöbeti geçirdikten sonra kişi neler hisseder? Anksiyete epilepsiye neden olur mu?

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Asuman İnan, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada özellikle yaz aylarında artan vakalara dikkat çekti.

Prof. Dr. İnan, “Salmonella en sık gıdalar yoluyla bulaşır. Çiğ veya iyi pişmemiş tavuk, yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri ve iyi yıkanmamış sebzeler risk taşır” dedi.

🧫 Salmonella Nedir?

Salmonella, bağırsak sistemini etkileyen bir bakteri grubudur. Halk arasında çoğu zaman “gıda zehirlenmesi” olarak bilinen tabloya neden olur. Ancak her gıda zehirlenmesi Salmonella değildir.

Uzmanlara göre bakteri, uygun sıcaklıkta hızla çoğalır ve özellikle hijyen kurallarına uyulmayan mutfaklarda kolayca yayılır.

⚠️ Salmonella Belirtileri Nelerdir?

Prof. Dr. İnan’ın verdiği bilgilere göre belirtiler genellikle bakterinin alınmasından 6–72 saat sonra ortaya çıkıyor:

• Yüksek ateş

• Sulu veya kanlı ishal

• Karın ağrısı ve kramp

• Bulantı ve kusma

• Halsizlik

Çoğu vaka 4–7 gün içinde düzeliyor. Ancak bağışıklık sistemi zayıf kişilerde enfeksiyon kana karışabiliyor ve ciddi sonuçlar doğurabiliyor.

🚨 Kimler Risk Altında?

Uzman isim özellikle şu grupları uyardı:

• Bebekler

• 65 yaş üstü bireyler

• Hamileler

• Kronik hastalığı olanlar

• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler

Bu kişilerde tablo daha ağır seyredebilir ve hastane tedavisi gerekebilir.

🛡 Nasıl Korunmalı?

Prof. Dr. İnan’a göre korunmanın temel anahtarı mutfak hijyeni:

• Çiğ et ve sebzeler ayrı kesme tahtasında hazırlanmalı

• Tavuk ve et iyice pişirilmeli

• Eller en az 20 saniye sabunla yıkanmalı

• Soğuk zincir korunmalı

“Salmonella gözle görülmez, tadı değişmez. Bu nedenle en güçlü silahımız temizliktir” uyarısında bulundu.

📌 Uzmandan Net Mesaj

Salmonella hafife alınacak bir enfeksiyon değil. Basit görünen bir ishal tablosu bazı gruplarda hayati risk oluşturabiliyor. Uzmanlar özellikle yaz aylarında açıkta satılan ve iyi muhafaza edilmeyen gıdalara karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Uzmanların ortak mesajı

“Mucize aramayın.
Bilimsel önlemlerle ve sağlıklı yaşamla riskleri azaltın.”

Kanser riskini tamamen sıfırlamak mümkün olmasa da, bu 12 başlıkla risk belirgin biçimde azaltılabiliyor.

Uzmanlara göre kanserden korunma bir günde değil, bir yaşam tarzıyla mümkün. İşte bilimsel kanıtlarla desteklenen 12 altın kural: