Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM), 2026 Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında uygulanan TYT, AYT ve YDT oturumlarına ait temel soru kitapçıkları ile cevap anahtarlarını adayların erişimine sundu.

Sınavın ardından binlerce aday ve veli, soruların yayımlanacağı saati beklerken ÖSYM tarafından yapılan duyuruyla kitapçıklar erişime açıldı. Adaylar yayımlanan dokümanlar üzerinden net hesaplamalarına başlayabilecek.

Soru kitapçıkları ve cevap anahtarları ÖSYM’nin resmi internet sitesi üzerinden görüntülenebiliyor.

Soru kitapçıkları ve cevap anahtarları için:
ÖSYM Resmi İnternet Sitesi⁠

Hastaneye yatış ihtiyacını azaltabilir

Bazı idrar yolu enfeksiyonları basit şekilde geçmeyebilir. Enfeksiyon böbreklere ilerleyebilir, ateş ve ciddi halsizlik yapabilir. Böyle durumlarda hastalara çoğu zaman hastanede damar yoluyla antibiyotik verilmesi gerekiyor.

Yeni onaylanan Utebzi, uygun hastalarda ağızdan alınarak kullanılabilecek. Bu da bazı hastalar için hastanede yatmadan tedavi olma ihtimalini artırabilir.

Dirençli bakterilere karşı geliştirildi

Son yıllarda bazı bakteriler, alışılmış antibiyotiklere karşı daha dirençli hale geldi. Bu nedenle doktorlar bazı enfeksiyonlarda etkili ilaç bulmakta zorlanabiliyor.

Utebzi, özellikle tedavi seçeneği sınırlı olan komplike idrar yolu enfeksiyonları için geliştirildi.

Her idrar yolu enfeksiyonunda kullanılmayacak

Uzmanlar, bu ilacın her basit idrar yolu enfeksiyonunda kullanılmaması gerektiğini belirtiyor. Çünkü güçlü antibiyotiklerin gereksiz kullanılması, bakterilerin daha da dirençli hale gelmesine yol açabilir.

Bu nedenle ilacın yalnızca doktor kararıyla ve uygun hastalarda kullanılması gerekiyor.

Kimler için önemli?

Yeni ilaç özellikle şu hastalar için önem taşıyabilir:

• Sık tekrarlayan ağır idrar yolu enfeksiyonu yaşayanlar
• Böbreğe ilerleyen enfeksiyonu olanlar
• Ağızdan kullanılabilecek uygun antibiyotik seçeneği bulunmayan hastalar
• Damar yoluyla antibiyotik almak zorunda kalan bazı hastalar

Neden gündem oldu?

Bu ilaç, kendi sınıfında ağızdan alınabilen ilk seçeneklerden biri olduğu için dikkat çekti. Eğer doğru hastalarda kullanılırsa, bazı kişilerin hastaneye yatmadan tedavi edilmesine yardımcı olabilir.

Ancak uzmanlar, antibiyotiklerin bilinçsiz kullanılmaması gerektiğini vurguluyor.

KDK değerlendirmesinde, başvuranın boşanma davası sonucunda aldığı soyadına göre diplomasının yeniden düzenlenmesi talebinin reddedilmesinin özel hayata saygı hakkına müdahale niteliği taşıdığı ifade edildi.

Kamu Başdenetçisi Mehmet Akarca, başvuranın boşanma sonrası gerçekleşen soyadı değişikliği nedeniyle yüksek lisans diplomasının güncel kimlik bilgilerine uygun şekilde yeniden düzenlenmesi için ilgili üniversiteye tavsiye kararı verdi.

Karar, diploma ve benzeri resmi belgelerde kişilerin güncel kimlik bilgilerinin esas alınması gerektiği yönünde önemli bir değerlendirme olarak öne çıktı.

Sağlık hizmetlerinde dijital dönüşüm hız kazanırken, dünyanın birçok ülkesinde yaygınlaşan dijital hastane modeli sağlık hizmetlerinin sunuluş biçimini köklü şekilde değiştiriyor. Yapay zekâ destekli karar sistemlerinden robotik eczanelere, elektronik sağlık kayıtlarından akıllı yoğun bakım ünitelerine kadar uzanan teknolojiler, hasta bakım süreçlerini daha güvenli ve verimli hale getiriyor.

Dijital hastaneler; hasta kayıtları, laboratuvar hizmetleri, görüntüleme sistemleri ve ilaç yönetimi gibi birçok sürecin elektronik altyapılar üzerinden entegre şekilde yürütüldüğü sağlık kuruluşları olarak tanımlanıyor. Bu model sayesinde tıbbi hataların azaltılması, kaynak kullanımının optimize edilmesi ve sağlık çalışanlarının iş yükünün hafifletilmesi hedefleniyor.

Elektronik Sağlık Kayıtları Merkezde Yer Alıyor

Dijital hastanelerin temelini elektronik sağlık kayıtları oluşturuyor. Yetkili sağlık personeli, hastaların geçmiş tedavilerine, kullandıkları ilaçlara, laboratuvar sonuçlarına ve görüntüleme kayıtlarına dijital sistemler üzerinden erişebiliyor. Böylece gereksiz tetkik tekrarlarının önüne geçilirken tanı ve tedavi süreçleri daha hızlı ilerliyor.

Yapay Zekâ Hekimlere Destek Sağlıyor

Son yıllarda sağlık alanında kullanılan yapay zekâ uygulamaları dikkat çekiyor. Akciğer grafileri, mamografi görüntüleri ve beyin tomografilerinde şüpheli bulguların tespit edilmesine yardımcı olan sistemler, hekimlerin karar süreçlerini destekliyor. Uzmanlar, yapay zekânın hekimlerin yerine geçen bir teknoloji değil, klinik değerlendirmeyi güçlendiren bir araç olduğunun altını çiziyor.

Robotik Eczaneler ve Akıllı Yataklar

Gelişmiş sağlık merkezlerinde kullanılan robotik eczane sistemleri, ilaç hazırlama ve dağıtım süreçlerinde hata riskini azaltabiliyor. Barkod ve otomasyon destekli çözümler sayesinde ilaç stokları da anlık olarak takip edilebiliyor.

Akıllı yataklar ise sensör teknolojileriyle hastaların hareketlerini izleyerek düşme riski veya bası yarası oluşumu gibi durumlarda sağlık ekiplerine erken uyarı gönderebiliyor.

Dijital Radyoloji ve Laboratuvar Dönemi

Modern hastanelerde BT, MR ve röntgen görüntüleri artık dijital ortamda depolanıyor. PACS sistemleri sayesinde görüntüler farklı klinikler arasında hızlı şekilde paylaşılabiliyor. Dijital patoloji ve laboratuvar otomasyonları da örnek işleme süreçlerini hızlandırarak hata oranlarının azaltılmasına katkı sağlıyor.

Türkiye’de Dijitalleşme Hızlandı

Türkiye’de son yıllarda sağlık bilişimi alanında önemli yatırımlar gerçekleştirildi. MHRS, e-Nabız, e-Reçete, PACS ve Hastane Bilgi Yönetim Sistemleri sayesinde sağlık verileri daha etkin şekilde yönetilebiliyor. Özellikle e-Nabız uygulaması vatandaşların sağlık geçmişlerine ve tetkik sonuçlarına dijital ortamda erişmesini sağlayan önemli platformlardan biri olarak öne çıkıyor.

Geleceğin Hastaneleri Şekilleniyor

Uzmanlar, önümüzdeki dönemde giyilebilir sağlık teknolojileri, uzaktan hasta izleme sistemleri, robotik cerrahi ve büyük veri analizlerinin sağlık hizmetlerinin ayrılmaz parçası haline geleceğini belirtiyor. Dijital hastaneler yalnızca tedavi sunan kurumlar olmaktan çıkarak, veriyi analiz eden ve kişiselleştirilmiş sağlık hizmetleri geliştiren akıllı sağlık ekosistemlerine dönüşüyor.

Bursa İl Sağlık Müdürlüğü tarafından yayımlanan taziye mesajında, Dr. Sibel Yılmazer’in vefatı duyurularak ailesine, yakınlarına ve sağlık camiasına başsağlığı dilendi. Açıklamada cenazenin 21 Haziran’da, ikindi namazına müteakip Ürünlü Köy Camii’nden kaldırılacağı bildirildi.

Dr. Sibel Yılmazer’in Çekirge Devlet Hastanesi’nde Göz Hastalıkları alanında görev yaptığı, hastanenin doktor listesinde de adının yer aldığı görülüyor.

Merhumeye Allah’tan rahmet; ailesine, yakınlarına, çalışma arkadaşlarına ve tüm sağlık camiasına başsağlığı dileriz.

Gebelik zehirlenmesi ya da tıbbi adıyla preeklampsi, özellikle gebeliğin ikinci yarısında ortaya çıkabilen ve yakından takip edilmesi gereken bir durumdur. Tedavi edilmediğinde anne ve bebek için ciddi komplikasyonlara yol açabilir.

Uzmanlar, düzenli gebelik kontrollerinin preeklampsinin erken saptanmasında en önemli araçlardan biri olduğunu vurguluyor. Erken tanı sayesinde riskler azaltılabiliyor ve gebelik daha güvenli şekilde sürdürülebiliyor.

Gebelik zehirlenmesi (preeklampsi) nedir?

Preeklampsi, genellikle gebeliğin 20. haftasından sonra ortaya çıkan yüksek tansiyon ve çeşitli organ sistemlerinde etkilenme ile karakterize bir gebelik komplikasyonudur.

Hastalık en sık böbrekler, karaciğer, beyin ve plasentayı etkileyebilir. Bazı hastalarda idrarda protein kaçağı görülürken, bazı hastalarda organ fonksiyon bozuklukları ön plana çıkabilir.

Gebelik zehirlenmesi (preeklampsi) neden olur?

Preeklampsinin kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir. Ancak plasentanın gelişim sürecindeki bazı bozuklukların hastalığın ortaya çıkmasında rol oynadığı düşünülmektedir.

Kan damarlarının normalden farklı gelişmesi, bağışıklık sistemiyle ilgili faktörler, genetik yatkınlık ve damar fonksiyonlarındaki değişiklikler riskin artmasına katkıda bulunabilir.

Gebelik zehirlenmesi (preeklampsi) nasıl anlaşılır?

Bazı kadınlarda belirti vermeden ilerleyebilir ve rutin kontroller sırasında fark edilir.

Görülebilen belirtiler arasında şunlar yer alabilir:

• Yüksek tansiyon
• Şiddetli baş ağrısı
• Görme bulanıklığı veya ışık çakmaları
• Yüz, el ve ayaklarda ani şişlik
• Üst karın bölgesinde ağrı
• Bulantı ve kusma
• Nefes darlığı
• Hızlı kilo artışı

Bu belirtilerin görülmesi durumunda sağlık kuruluşuna başvurulması önerilir.

Kimlerde daha sık görülür?

Preeklampsi her gebelikte ortaya çıkabilse de bazı gruplarda risk daha yüksektir.

Risk faktörleri arasında:

• İlk gebelik
• Çoğul gebelik
• Kronik hipertansiyon
• Diyabet
• Böbrek hastalıkları
• Obezite
• 35 yaş üstü gebelikler
• Daha önce preeklampsi öyküsü bulunması
• Ailede preeklampsi hikâyesi olması

yer alır.

Ne zaman doktora başvurulmalı?

Şiddetli baş ağrısı, görme değişiklikleri, ani gelişen yaygın ödem, nefes darlığı veya üst karın ağrısı gibi belirtiler ortaya çıktığında vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Ayrıca düzenli gebelik kontrollerinde tansiyon yüksekliği saptanması da ileri değerlendirme gerektirir.

Gebelik zehirlenmesi (preeklampsi) için hangi doktora gidilir?

Preeklampsi tanı ve takibi kadın hastalıkları ve doğum uzmanları tarafından yapılır.

Gerekli durumlarda perinatoloji uzmanları, nefroloji uzmanları, kardiyoloji uzmanları ve yoğun bakım ekipleri de tedavi sürecine dahil olabilir.

Gebelik zehirlenmesi (preeklampsi) nasıl teşhis edilir?

Tanı sürecinde öncelikle kan basıncı ölçülür.

Bunun yanında:

• İdrar tahlili
• Kan testleri
• Böbrek fonksiyon değerlendirmesi
• Karaciğer fonksiyon testleri
• Trombosit sayımı
• Ultrason incelemesi
• Bebeğin büyüme ve iyilik halinin değerlendirilmesi

gibi yöntemlerden yararlanılır.

Gebelik zehirlenmesi (preeklampsi) tedavi edilebilir mi?

Tedavi planı gebeliğin haftasına, hastalığın şiddetine ve anne-bebek durumuna göre belirlenir.

Hafif olgularda yakın takip yeterli olabilir. Daha ciddi durumlarda tansiyon kontrolü için ilaç tedavisi uygulanabilir. Bazı hastalarda hastanede yatış gerekebilir.

Preeklampsinin kesin düzelmesini sağlayan temel yöntem doğumdur. Ancak doğum zamanlaması anne ve bebeğin durumuna göre dikkatle planlanır.

Gebelik zehirlenmesi (preeklampsi) yaşamı tehdit eder mi?

Tedavi edilmediğinde preeklampsi ciddi sonuçlara yol açabilir.

Bunlar arasında:

• Eklampsi (nöbet geçirme)
• İnme
• Karaciğer hasarı
• Böbrek yetmezliği
• HELLP sendromu
• Plasentanın erken ayrılması
• Erken doğum

bulunmaktadır.

Bununla birlikte düzenli takip ve uygun tedavi sayesinde birçok hasta güvenli şekilde doğum yapabilmektedir.

Gebelik zehirlenmesi (preeklampsi) kendiliğinden düzelir mi?

Preeklampsi genellikle doğum gerçekleşmeden tamamen ortadan kalkmaz.

Doğum sonrasında çoğu hastada tansiyon ve laboratuvar bulguları zaman içinde normale döner. Ancak bazı kadınlarda doğum sonrası dönemde de yakın takip gerekebilir.

Gebelik zehirlenmesi (preeklampsi) riskini azaltmak için neler yapılabilir?

Her vaka önlenemese de bazı önlemler riski azaltmaya yardımcı olabilir.

• Düzenli gebelik kontrollerini aksatmamak
• Tansiyon takibi yaptırmak
• Sağlıklı kilo aralığını korumak
• Diyabet ve hipertansiyon gibi hastalıkları kontrol altında tutmak
• Doktor önerisi varsa düşük doz aspirin tedavisini düzenli kullanmak
• Sağlıklı beslenme ve düzenli fiziksel aktiviteyi sürdürmek

önemli adımlar arasında yer alır.

Gebelik zehirlenmesi (preeklampsi) tedavisinde güncel gelişmeler

Son yıllarda araştırmalar, preeklampsi riskinin erken dönemde belirlenmesine odaklanıyor.

Birinci trimesterde yapılan bazı kan testleri ve ultrason değerlendirmeleriyle yüksek riskli gebelerin daha erken tespit edilmesi hedefleniyor. Uluslararası rehberlerde, uygun hastalarda düşük doz aspirin kullanımının preeklampsi riskini azaltabildiği belirtiliyor.

Araştırmacılar ayrıca plasenta kaynaklı biyobelirteçlerin tanı ve risk sınıflandırmasında kullanımını inceliyor. Bu yöntemler bazı merkezlerde klinik uygulamaya girerken, yeni testlerin yaygın kullanımı için çalışmalar sürüyor.

Uzmanlar, günümüzde preeklampsiyle mücadelede en etkili yaklaşımın düzenli gebelik takibi ve riskli hastaların erken belirlenmesi olduğunu vurguluyor.

Kısa Soru-Cevap

Gebelik zehirlenmesi bebeğe zarar verebilir mi?
Evet. Tedavi edilmediğinde bebeğin büyümesini etkileyebilir ve erken doğum riskini artırabilir.

Preeklampsi doğumdan sonra da görülebilir mi?
Evet. Bazı kadınlarda doğumdan sonraki günlerde veya haftalarda ortaya çıkabilir.

Her yüksek tansiyon preeklampsi anlamına gelir mi?
Hayır. Ancak gebelikte görülen her tansiyon yüksekliği doktor tarafından değerlendirilmelidir.

Preeklampsi geçiren kadınlar sonraki gebeliklerde risk taşır mı?
Evet. Daha önce preeklampsi yaşayan kadınlarda sonraki gebeliklerde risk artabilir.

Kaynak Özeti

• Amerikan Kadın Doğum ve Jinekoloji Koleji (ACOG) preeklampsi rehberleri
• Birleşik Krallık NICE hipertansif gebelik hastalıkları kılavuzu
• Dünya Sağlık Örgütü (WHO) anne sağlığı ve hipertansif gebelik bozuklukları rehberleri
• Uluslararası Gebelikte Hipertansiyon Derneği (ISSHP) güncel önerileri
• Amerikan Kalp Derneği (AHA) gebelikte hipertansiyon değerlendirmeleri
• Hakemli obstetrik ve perinatoloji yayınları
• Üniversite hastaneleri ve anne-fetal tıp merkezlerinin güncel klinik açıklamaları

Beşiktaş transfer gündeminin merkezinde Alexander Nübel yer alıyor. Alman basını kaynaklı dış haber akışına göre siyah-beyazlı kulüp, Bayern Münih kalecisini öncelikli hedeflerden biri olarak değerlendiriyor. Oyuncu tarafı ve kulüp cephesiyle temas kurulduğu, Bayern’in ise 10 milyon euronun üzerinde bonservis beklentisi taşıdığı aktarılıyor. Ancak aynı haber çizgisinde, Nübel’in şu aşamada Beşiktaş’ı öncelikli tercih olarak görmediği de belirtiliyor. Bu nedenle dosya “ilgi” seviyesini aşmış görünse de, henüz rahat ilerleyen bir transfer olarak değerlendirilmiyor.

Beşiktaş cephesinde ikinci başlık kaleci alternatifi üzerinden şekilleniyor. Elia Caprile adı İtalya bağlantılı akışlarda gündemde kalırken, bu dosya Nübel kadar güçlü bir teyide sahip değil. Orta sahada Pierre-Emile Højbjerg bağlantısı tamamen kapanmış görünmese de, son 24 saatte bu dosyayı yeni bir aşamaya taşıyan güçlü bir yabancı kaynak güncellemesi öne çıkmadı. Bu nedenle Højbjerg başlığı bugün için daha çok temkinli izleme kategorisinde duruyor.

Trabzonspor transfer kulislerinde gelen oyuncudan çok giden oyuncu başlığı öne çıkıyor. İngiliz basınında daha önce güçlenen haberlere göre Fulham, Wagner Pina ve Chibuike Nwaiwu dosyalarında ısrarını sürdürüyor. Son akışlarda Pina’nın değerinin yükseldiği, Fulham’ın sağ bek ve stoper hattında Trabzonspor’dan çiftli hamle planladığı yönünde sinyaller yer alıyor. Dosya bugün yepyeni bir resmiyet kazanmış değil, ancak yabancı basında Türk kulüpleri başlığında Trabzonspor için en canlı konu olmayı sürdürüyor.

1. Lig ve alt görünürlükteki kulüpler içinde en dikkat çekici başlık Amedspor’da ortaya çıktı. İskoç basınında yer alan haberlere göre Amedspor, Hammarby’nin sağ beki Hampus Skoglund için ilk resmi teklifi yapan kulüp olarak öne çıktı. Rangers’ın da oyuncuyu takip ettiği belirtilirken, Amedspor’un dosyada erken davranması bu haberi sıradan bir kulis olmaktan çıkarıyor. Transferin gerçekleşip gerçekleşmeyeceği ayrı bir başlık olsa da, 1. Lig transfer gündemi açısından bu dosya haberleşebilir seviyede görülüyor.

Samsunspor cephesinde ise Rick van Drongelen için Panathinaikos ilgisi öne çıkıyor. Dış kaynaklı akışlarda Yunan kulübünün birden fazla teklif yaptığı, Samsunspor’un ise rakamı yetersiz bulduğu belirtiliyor. Teklif basamaklarının 2 milyon eurodan başlayıp bonuslarla yükselen seviyelere çıktığı yönündeki bilgiler, dosyanın en azından pazarlık aşamasına yaklaştığını düşündürüyor. Burada dikkat edilmesi gereken nokta, ana omurganın büyük ölçüde ikincil transfer akışlarından gelmesi. Bu nedenle dosya güçlü görünse de tam teyitli bir aşamada değerlendirilmiyor.

Galatasaray transfer haberleri tarafında bugün yeni ve yüksek güvenilirlikli bir sıçrama daha sınırlı kaldı. Can Uzun ve Matthis Abline gibi isimler yabancı akışlarda dönmeye devam ediyor, ancak son 24 saatte “ilk temas”, “resmi teklif” ya da “sağlık kontrolü iddiası” seviyesinde taze bir eşik görünmedi. Aynı durum Fenerbahçe transfer gelişmeleri için de geçerli. Sarı-lacivertliler adına bugün en net dış kaynak başlığı doğrudan oyuncu transferi değil, teknik yapılanmanın yeniden şekillenmesi oldu. Bu durum kısa vadede kamp kadrosu transfer sinyali ve yeni oyuncu tercihlerini etkileyebilecek bir arka plan oluşturuyor.

Toplam tabloya bakıldığında transferde son durum şu şekilde özetlenebilir: Beşiktaş, yabancı basında somut temas seviyesine en çok yaklaşan Türk kulübü görüntüsü veriyor. Trabzonspor’da Fulham bağlantılı satış baskısı sürüyor. Amedspor görünürlüğü düşük ama cesur bir hamleyle öne çıkıyor. Samsunspor’da van Drongelen dosyası sessizce büyüyebilir. Galatasaray ve Fenerbahçe tarafında ise büyük isimler konuşulsa da bugünün verisi, güçlü manşetten çok radar notu yazdırıyor.

İhbar üzerine bölgeye sağlık ekipleri, polis ve sahil güvenlik unsurları sevk edildi. Ekiplerin ve çevredeki vatandaşların yoğun çabası sonucu denizden çıkarılan baba ile oğula olay yerinde ilk müdahale yapıldı.

Durumlarının ağır olduğu öğrenilen baba ve oğul, ambulanslarla hastaneye kaldırılarak yoğun bakım ünitesinde tedavi altına alındı. Hastane önünde bekleyişini sürdüren yakınları, gelecek iyi haberleri umutla bekliyor.

Yaşanan olay Arsin’de büyük üzüntüye neden olurken, bölge sakinleri Karadeniz’in zaman zaman görünenden çok daha tehlikeli hale gelebildiğine dikkat çekti.

Yetkililer ise özellikle rip akıntısı ve yüksek dalga riskinin bulunduğu günlerde vatandaşların cankurtaran hizmeti olmayan sahillerde denize girmemeleri konusunda uyarılarını yineledi.

Karadeniz’in Gizli Tehlikesi: Rip Akıntısı

Uzmanlar, Karadeniz kıyılarında sıkça görülen rip akıntılarının yüzücüler için ciddi risk oluşturduğunu belirtiyor. Özellikle dalgalı havalarda denize girilmemesi gerektiğini vurgulayan yetkililer, vatandaşlardan yapılan uyarıları dikkate almalarını istedi.

Bu arada baba ve oğulun sağlık durumlarına ilişkin hastaneden gelecek resmi açıklama bekleniyor. Olayla ilgili inceleme başlatıldı.

Milli atlet Emrah Öztürk’ün bir süre önce KTÜ Farabi Hastanesi’nde ciddi bir kalp ameliyatı geçirdiği, yoğun bakım sürecinin ardından servise alındığı, ancak tedavisi devam ederken yeniden rahatsızlanarak yoğun bakıma kaldırıldığı öğrenildi. Yapılan müdahalelere rağmen Öztürk kurtarılamadı.

Spor yaşamı boyunca azmi ve mücadeleci kişiliğiyle tanınan Emrah Öztürk, Polonya’da düzenlenen Dünya Atletizm Şampiyonası’nda 10 kilometrede Türkiye rekoru kırarak dünya 6’ncısı olmuştu. 2023 yılında Bursa’daki Türkiye Atletizm Şampiyonası’nda 1500 ve 800 metrede elde ettiği derecelerle de dikkat çekmişti.

Öztürk’ün cenazesi bugün ikindi namazına müteakip Trabzon İskenderpaşa Camii’nde kılınacak cenaze namazının ardından Bostancı Aile Kabristanlığı’nda defnedilecek.

Birleşmiş Milletler’in projeksiyonları, 2050 yılında dünya nüfusundaki her altı kişiden birinin 65 yaş ve üzerinde olacağını ortaya koyuyor. Türkiye de yaşlanan nüfus eğiliminin belirgin şekilde hissedildiği ülkeler arasında yer alıyor. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verileri, yaşlı nüfusun hem sayısının hem de toplam nüfus içindeki oranının düzenli olarak arttığını gösteriyor.

Bu gelişmeler, son yıllarda giderek daha fazla gündeme gelen “yaşlı dostu şehir” kavramını ön plana çıkarıyor.

Yaşlı Dostu Şehir Nedir?

Dünya Sağlık Örgütü’ne (DSÖ) göre yaşlı dostu şehirler; bireylerin yaş aldıkça sağlıklarını koruyabildiği, sosyal hayata katılım sağlayabildiği, güvenli biçimde hareket edebildiği ve bağımsız yaşamlarını sürdürebildiği çevreler olarak tanımlanıyor.

DSÖ’nün yaşlı dostu şehir yaklaşımı; açık alanlar ve binalar, ulaşım, konut, sosyal katılım, toplumsal kapsayıcılık, vatandaşlık yaşamına katılım, iletişim ve bilgiye erişim ile sağlık ve sosyal hizmetler olmak üzere sekiz temel bileşenden oluşuyor.

Artan Yaşlı Nüfus Yeni İhtiyaçlar Doğuruyor

Uzmanlar, yaşlı nüfusun artmasının yalnızca sağlık sistemlerini değil, şehir planlamasını da doğrudan etkilediğini belirtiyor.

Kronik hastalıkların yönetimi, evde bakım hizmetleri, rehabilitasyon uygulamaları, geriatri alanındaki uzmanlık ihtiyacı ve erişilebilir ulaşım sistemleri önümüzdeki yılların en önemli başlıkları arasında gösteriliyor.

Dünya Sağlık Örgütü’nün Yaşlı Dostu Şehirler ve Topluluklar Ağı da birçok ülkede yerel yönetimlerin bu alandaki uygulamalarını destekleyerek deneyim paylaşımına olanak sağlıyor.

Dünyadan Dikkat Çeken Uygulamalar

Japonya, yaşlı nüfus oranının en yüksek olduğu ülkelerden biri olarak engelsiz kaldırımlar, erişilebilir toplu taşıma sistemleri ve mahalle temelli bakım merkezleriyle öne çıkıyor.

Singapur’da kamu konutları yaş dostu tasarım ilkelerine göre düzenlenirken, dijital sağlık teknolojileri ve mahalle bazlı sağlık hizmetleri aktif şekilde kullanılıyor.

İngiltere’nin Manchester kenti ise yürünebilir mahalleler, erişilebilir konut politikaları, yeşil alanlar ve toplum temelli sağlık uygulamalarıyla yaşlı dostu şehircilik anlayışının başarılı örnekleri arasında gösteriliyor.

Türkiye’de Çalışmalar Artıyor

Türkiye’de de yaşlı dostu şehir yaklaşımı son yıllarda hem merkezi yönetimin hem de yerel yönetimlerin gündeminde daha fazla yer buluyor.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı aktif yaşlanmayı destekleyen programlar yürütürken, Sağlık Bakanlığı evde sağlık hizmetleri ve kronik hastalık yönetimi alanındaki çalışmalarını sürdürüyor.

Birçok belediye ise erişilebilir ulaşım sistemleri, yaşlı yaşam merkezleri, gündüz bakım hizmetleri, sosyal etkinlikler ve evde destek uygulamalarını yaygınlaştırmaya yönelik projeler geliştiriyor.

Sağlıklı Yaşlanmada Şehirlerin Rolü Büyük

Bilimsel araştırmalar, bireylerin yaşadığı fiziksel çevrenin sağlık sonuçları üzerinde önemli etkileri bulunduğunu ortaya koyuyor.

Güvenli yürüyüş yolları, parklar ve yeşil alanlar fiziksel aktiviteyi artırırken; iyi aydınlatılmış sokaklar, rampalar, asansörler ve engelsiz kaldırımlar düşme riskini azaltabiliyor.

Uzmanlar ayrıca yalnızlık ve sosyal izolasyonun depresyon, bilişsel gerileme ve kalp-damar hastalıklarıyla ilişkili olduğuna dikkat çekiyor. Bu nedenle yaşlı dostu şehirlerin yalnızca fiziksel düzenlemelerden ibaret olmadığı, sosyal katılımı artıran kültürel ve toplumsal programları da kapsadığı vurgulanıyor.

Geleceğe Yapılan Halk Sağlığı Yatırımı

Uzmanlara göre yaşlı dostu şehirler yalnızca yaşlı bireyler için değil, çocuklar, engelliler, kronik hastalığı bulunan kişiler ve geçici hareket kısıtlılığı yaşayan herkes için daha güvenli yaşam alanları oluşturuyor.

Şehir planlamacıları, sağlık profesyonelleri, mimarlar ve yerel yönetimlerin ortak çalışmasının önemine dikkat çeken uzmanlar, erişilebilir ulaşımın sağlanması, güvenli kamusal alanların oluşturulması ve sosyal destek mekanizmalarının güçlendirilmesinin sağlıklı yaşlanmanın temel koşulları arasında yer aldığını belirtiyor.

Artan yaşam süresi insanlık için önemli bir başarı olarak değerlendirilirken, bu başarının toplumsal kazanıma dönüşebilmesi için insanların daha uzun olduğu kadar daha sağlıklı, bağımsız ve üretken yaşayabilecekleri kentlerin oluşturulması gerektiği ifade ediliyor.

Kaynaklar

• United Nations
• World Health Organization
• Türkiye İstatistik Kurumu
• Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı
• Sağlık Bakanlığı

Türkiye’de Babalar Günü bugün kutlanıyor. 2026 yılında Babalar Günü, 21 Haziran Pazar gününe denk geldi. Gün boyunca arama motorlarında “bugün Babalar Günü mü?”, “Babalar Günü mesajları 2026”, “Babaya Babalar Günü mesajı” ve “ölmüş babaya Babalar Günü mesajı” sorguları yoğun ilgi gördü.

Babalar Günü, her yıl Haziran ayının üçüncü pazar günü kutlanıyor. Bu nedenle özel gün sabit bir tarihe değil, her yıl değişen pazar gününe denk geliyor. 2026’da bu tarih 21 Haziran oldu.

EN ÇOK ARANAN BABALAR GÜNÜ MESAJLARI

BABALAR GÜNÜ İÇİN 20 MESAJ

1. Canım babam, varlığın hayatımın en güvenli yanı. Babalar Günün kutlu olsun.
2. Bize sevgiyi sessizce, emeği yorulmadan öğreten tüm babaların Babalar Günü kutlu olsun.
3. Hayat yolunda en büyük desteğim olan babam, iyi ki varsın. Babalar Günün kutlu olsun.
4. Gücünü sevgisinden alan, ailesi için her şeyi düşünen babamın Babalar Günü kutlu olsun.
5. Babam, bana bıraktığın en güzel miras sevgin ve öğütlerin oldu. Babalar Günün kutlu olsun.
6. Her zaman yanımda olduğunu bilmek bana güç veriyor. Babalar Günün kutlu olsun babacığım.
7. Sessiz fedakârlıkların, sabrın ve emeğin için teşekkür ederim baba. Babalar Günün kutlu olsun.
8. Hayatımın ilk kahramanı, en güvenli limanı babam; iyi ki varsın.
9. Babalık sadece korumak değil, sevgiyle yol göstermektir. Babalar Günün kutlu olsun.
10. Canım babam, yüzümdeki tebessümde emeğin, kalbimde sevgin var.
11. Bugün sadece bir kutlama değil, sana duyduğum minnetin küçük bir ifadesi baba.
12. Evimizin direği, kalbimizin en güçlü yanı olan babamın Babalar Günü kutlu olsun.
13. İyi ki senin evladın oldum baba. Sevgin her zaman yolumu aydınlatıyor.
14. Babalar Günü kutlu olsun canım babam. Emeğin, sabrın ve sevgin için sonsuz teşekkürler.
15. Bir çocuğun en büyük şansı, arkasında sevgiyle duran bir babaya sahip olmaktır.
16. Vefat eden babam için: Yokluğun kalbimde, sevgin dualarımda. Babalar Günün kutlu olsun babam.
17. Aramızda olmasan da hatıran, öğütlerin ve sevgin benimle yaşamaya devam ediyor baba.
18. Eşime: Çocuklarımız için gösterdiğin sevgi ve emek her şeyden kıymetli. Babalar Günün kutlu olsun.
19. Sevgili eşim, iyi bir baba olmanın en güzel örneğini her gün gösteriyorsun. Babalar Günün kutlu olsun.
20. Tüm babaların, baba adaylarının ve baba sevgisini yüreğinde taşıyanların Babalar Günü kutlu olsun.

Babalar Günü’nde kullanıcıların en çok kısa, duygusal ve paylaşılabilir mesajlara yöneldiği görülüyor. WhatsApp, Instagram, Facebook ve resimli paylaşım formatlarına uygun mesajlar öne çıkıyor.

Kısa Babalar Günü mesajı:
“Hayatıma güven, sabır ve emek katan canım babamın Babalar Günü kutlu olsun.”

Duygusal Babalar Günü mesajı:
“Varlığıyla güç veren, sessizce koruyan ve her zaman arkamda duran babam; iyi ki varsın. Babalar Günün kutlu olsun.”

Ölmüş babaya Babalar Günü mesajı:
“Bugün yokluğun daha derin hissediliyor babam. Sevgin, öğrettiklerin ve hatıran kalbimde yaşamaya devam ediyor.”

Eşe Babalar Günü mesajı:
“Çocuklarımız için gösterdiğin emek, sevgi ve sabır her şeyden kıymetli. Babalar Günün kutlu olsun.”

SON DURUM

21 Haziran 2026 itibarıyla Babalar Günü kutlamaları sosyal medya paylaşımları ve mesaj aramalarıyla gündemde. Yeni bir resmi açıklama ya da olağanüstü gelişme bulunmuyor; gündem daha çok mesaj, kutlama sözü ve paylaşım önerileri etrafında şekilleniyor.

Aile tarafından paylaşılan bilgilere göre, merhum Hilmi Kafadar’ın cenazesi 21 Haziran 2026 Pazar günü Zincirlikuyu Camii’nde ikindi namazının ardından kılınacak cenaze namazını müteakip Kozlu Mezarlığı’nda toprağa verilecek.

Cenaze işlemleri için gerekli belgeler aranırken, merhum Hilmi Kafadar’ın sakladığı açılmamış bir dosyada aileyi derinden duygulandıran bir not bulundu. Dosyada yer alan A4 kâğıtta, “Bu da son tapu… Kaydı yapıldı” ifadelerinin yazılı olduğu görüldü.

Dosyanın içinde ayrıca 1967 yılında alınmış mezarlık tapusunun iki fotokopisinin yer aldığı öğrenildi. Yaklaşık 60 yıl öncesine uzanan bu belge, merhumun vefatından sonra ailesine yük olmamak için yaptığı ince ve düşünceli hazırlığın hüzünlü bir hatırası olarak değerlendirildi.

Merhuma Allah’tan rahmet; başta Prof. Dr. İhsan Kafadar olmak üzere ailesine, yakınlarına ve sevenlerine sabır ve başsağlığı diliyoruz.

Uzmanlara göre bipolar bozukluğun tanısında en büyük zorluklardan biri, hastaların çoğu zaman depresif dönemlerde yardım araması. Hipomani olarak adlandırılan ve kişinin kendisini aşırı enerjik, üretken veya neşeli hissettiği dönemler ise çoğu zaman hastalık belirtisi olarak görülmüyor. Bu nedenle aile hekimleri ve birinci basamak sağlık çalışanlarının erken uyarı işaretlerini tanıması büyük önem taşıyor.

Uyku İhtiyacında Belirgin Azalma Dikkat Çekiyor

Bipolar bozukluğun en önemli erken belirtilerinden biri, kişinin çok daha az uyumasına rağmen kendisini dinlenmiş ve enerjik hissetmesi. Uzmanlar bunun sıradan bir uykusuzluktan farklı olduğunu vurguluyor. Hipomani dönemindeki bireyler geceleri yalnızca birkaç saat uyuyup ertesi gün yüksek enerjiyle günlük yaşamlarını sürdürebiliyor.

Aşırı Üretkenlik ve Riskli Kararlar Uyarı Sinyali Olabilir

Kısa sürede çok sayıda projeye başlamak, normalden hızlı konuşmak, düşüncelerin hızlanması, gereğinden fazla özgüven ve kontrolsüz harcamalar gibi davranışlar da bipolar bozukluğun erken işaretleri arasında yer alıyor. Bu belirtiler çoğu zaman “çalışkanlık”, “girişimcilik” veya “yüksek motivasyon” olarak yorumlandığından tanı gecikebiliyor.

Anksiyete ve Uyku Bozuklukları Önceden Görülebiliyor

Araştırmalar, bazı bireylerde anksiyete bozuklukları ve uyku problemlerinin bipolar bozukluk gelişmeden önce ortaya çıkabileceğini gösteriyor. Özellikle genç yaşlarda başlayan duygudurum dalgalanmaları, aile öyküsü ve tekrar eden depresyon atakları risk işareti olarak değerlendiriliyor.

Tanıda Gecikme Yaygın

Bipolar bozuklukta doğru tanıya ulaşmanın yıllar sürebildiği belirtiliyor. Uzmanlar, depresyon tedavisine rağmen düzelmeyen hastalarda geçmişte yaşanmış olası hipomani dönemlerinin sorgulanmasının önemine dikkat çekiyor. Çünkü birçok hasta, enerjisinin arttığı dönemleri hastalık belirtisi değil, “iyi hissettiği zamanlar” olarak tanımlıyor.

Dijital Takip Sistemleri Umut Veriyor

2026 yılında yayımlanan çalışmalar, uyku düzeni, fiziksel aktivite ve günlük davranış değişikliklerini takip eden dijital sistemlerin bipolar bozukluğun erken belirtilerini saptamada yardımcı olabileceğini ortaya koyuyor. Araştırmacılar, gelecekte akıllı telefonlar ve giyilebilir teknolojilerin erken tanı sürecinde daha fazla rol oynayabileceğini belirtiyor.

Uzmanlardan Uyarı

Ruh halinde uzun süreli değişiklikler, uyku ihtiyacında belirgin azalma, aşırı enerji artışı veya tekrar eden depresyon atakları yaşayan kişilerin bir ruh sağlığı uzmanına başvurması öneriliyor. Erken tanı ve uygun tedavi, bipolar bozukluğun yaşam kalitesi üzerindeki etkilerini önemli ölçüde azaltabiliyor.

Emniyet Müdürlüğü tarafından yapılan açıklamada, Osman Özer’in 20 Haziran 2026 tarihinde geçirdiği rahatsızlık sonucu hastaneye kaldırıldığı belirtildi. Açıklamada, hastanede yapılan tüm müdahalelere rağmen kurtarılamayan Özer’in hayatını kaybettiği ifade edildi.

Yayımlanan taziye mesajında şu ifadelere yer verildi:

“Merhum meslektaşımıza Allah’tan rahmet; kederli ailesine, yakınlarına ve teşkilatımıza başsağlığı ve sabırlar dileriz.”

Gümüşhane Emniyet Müdürlüğü tarafından paylaşılan mesajda, Osman Özer’in vefatından duyulan derin üzüntü dile getirilirken, ailesi ve yakınlarına sabır temennisinde bulunuldu.

Polis Memuru Osman Özer’in vefatı, görev yaptığı kurumda ve sevenleri arasında büyük üzüntüye neden oldu. Merhumun cenaze programına ilişkin bilgilendirmenin daha sonra yapılması bekleniyor.

Osman Özer’e Allah’tan rahmet, ailesine, yakınlarına ve emniyet teşkilatına başsağlığı diliyoruz.

En Güzel Babalar Günü Mesajları

1. Hayatın en zor yollarında bile bana güven veren ilk insan sensin. Babalar Günün kutlu olsun baba.
2. Sessizce verdiğin emekler, bugün hâlâ hayatımın en güçlü dayanağı.
3. Bana sadece yürümeyi değil, düşsem de yeniden kalkmayı öğrettin.
4. Çocukluğumun güvenli limanı, bugünümün en büyük desteğisin.
5. Her başarımda senin emeğin, her sevincimde senin izlerin var.
6. Babalar Günü’n kutlu olsun. İyi ki hayatımda senin gibi güçlü bir omuz var.
7. Bazen bir bakışın, uzun nasihatlerden daha çok yol gösterdi.
8. Senin yanında büyümek, hayata karşı eksilmeyen bir cesaret verdi.
9. Evimizin sessiz kahramanı, kalbimizin en sağlam yerisin.
10. Bana inandığın günleri hiç unutmadım. Bugün olduğum yerde senin payın büyük.
11. Bir baba, çocuğuna sadece soyadını değil; karakterini, emeğini ve sabrını da miras bırakır.
12. Varlığın, hayatın karmaşasında sığınılacak en güvenli adres oldu.
13. Yorgunluğunu belli etmeden bizim için emek veren ellerin hiç eksilmesin.
14. Babalar Günü’n kutlu olsun baba. Senin sevgin, hayatımın en güçlü cümlesi.
15. Ne zaman zorlandığımı hissetsem, aklıma senin dimdik duruşun geliyor.
16. Bana hayatı anlatmadın sadece, nasıl yaşanacağını da gösterdin.
17. Bir evin huzuru bazen çok konuşmaz; kapının ardından sessizce sahip çıkar.
18. Seninle büyümek, güven duygusunu erken öğrenmek demekti.
19. En güzel Babalar Günü mesajı belki de şu: İyi ki varsın baba.
20. Bize verdiğin emek, hiçbir takvim gününe sığmaz ama bugün sana teşekkür etmek için güzel bir sebep.
21. Babalar Günü’n kutlu olsun. Kalbimdeki yerin her zaman en sağlam köşe.
22. Hayat bana ne öğretirse öğretsin, ilk derslerimin sahibi hep sen oldun.
23. Bazen en büyük sevgi, sessizce arkanda durmaktır. Sen bunu hep yaptın.
24. Babam olmakla kalmadın; yol arkadaşım, öğretmenim ve en büyük desteğim oldun.
25. Allah sana sağlık, huzur ve uzun ömür versin. Babalar Günün kutlu olsun canım babam.

Kısa Babalar Günü Mesajları

1. İyi ki varsın baba, Babalar Günün kutlu olsun.
2. Gücümün ve cesaretimin adı sensin.
3. En büyük şansım senin evladın olmak.
4. Varlığın bana her zaman güven verdi.
5. Babalar Günün sevgi ve huzurla geçsin.

Kurumsal Babalar Günü Mesajları

1. Sevgi, emek ve sorumluluklarıyla ailelerine güç veren tüm babaların Babalar Günü kutlu olsun.
2. Hayata değer katan, yol gösteren ve emekleriyle geleceğe iz bırakan tüm babalara saygılarımızı sunarız.
3. Fedakârlıklarıyla ailelerinin yanında olan tüm babaların Babalar Günü’nü kutlarız.
4. Toplumun ve ailenin güçlü yarınlarında emeği bulunan tüm babalara sağlık, huzur ve mutluluk dileriz.
5. Başta çalışma arkadaşlarımızın babaları olmak üzere tüm babaların Babalar Günü kutlu olsun.

Açıklamada, “Değerli hocamız Prof. Dr. Yusuf Zeren’in vefatını üzüntüyle öğrenmiş bulunuyoruz. Merhuma Allah’tan rahmet; ailesine, yakınlarına ve akademik camiamıza başsağlığı ve sabır diliyoruz” ifadelerine yer verildi.

Prof. Dr. Yusuf Zeren’in vefatı, üniversite camiasında üzüntüyle karşılandı.

Bilimsel verilere göre Lyme hastalığı, Borrelia burgdorferi sensu lato kompleksine ait bakterilerin enfekte keneler aracılığıyla insanlara bulaşması sonucu gelişiyor. Hastalık özellikle Kuzey Amerika ve Avrupa’da yaygın görülse de Türkiye’de de etken bakteriyi taşıyan kene türlerinin varlığı çeşitli araştırmalarla ortaya konmuş durumda.

Her Kene Isırığı Lyme Hastalığı Anlamına Gelmiyor

Uzmanlar, kene tarafından ısırılan herkesin Lyme hastalığına yakalanmadığını vurguluyor. Hastalığın ortaya çıkabilmesi için kenenin enfekte olması ve bakteriyi yeterli süre boyunca kişiye bulaştırması gerekiyor.

Araştırmalar, bulaş riskinin kenenin deride uzun süre tutunmasıyla arttığını gösteriyor. Bu nedenle kenelerin mümkün olan en kısa sürede doğru yöntemle çıkarılması büyük önem taşıyor.

Kenenin ince uçlu bir pens yardımıyla deriye en yakın noktadan tutulup ezmeden ve döndürmeden çekilerek çıkarılması öneriliyor. Uzmanlar, kolonya, alkol, yağ veya sigara gibi yöntemlerin kullanılmaması gerektiğini belirtiyor.

En Belirgin İşaret “Hedef Tahtası” Görünümündeki Döküntü

Lyme hastalığının erken dönemindeki en karakteristik bulgu, tıpta “eritema migrans” olarak adlandırılan halka şeklindeki cilt döküntüsü olarak kabul ediliyor.

Kene ısırığından günler sonra ortaya çıkabilen bu döküntü, ortası daha açık renkli ve çevresi genişleyen yapısıyla hedef tahtasını andırıyor. Ancak uzmanlar, bu döküntünün her hastada görülmediğini ve görülmemesinin Lyme hastalığını dışlamadığını ifade ediyor.

Erken dönemde ayrıca şu belirtiler görülebiliyor:

* Ateş
* Halsizlik
* Baş ağrısı
* Kas ve eklem ağrıları
* Boyun tutulması
* Lenf bezlerinde büyüme
* Yoğun yorgunluk hissi

Tedavi Edilmezse Kalp ve Sinir Sistemini Etkileyebiliyor

Erken tanı konulmayan Lyme hastalığında enfeksiyon haftalar veya aylar içinde vücudun farklı bölgelerine yayılabiliyor.

Uzmanlara göre ileri dönemde;

* Diz başta olmak üzere büyük eklemlerde iltihaplanma,
* Yüz felci gibi sinir sistemi tutulumları,
* Menenjit ve nörolojik sorunlar,
* Kalpte ritim bozuklukları ve ileti sistemi problemleri,
* Periferik nöropati,
* Uzun süreli yorgunluk

gibi komplikasyonlar gelişebiliyor.

Özellikle Lyme karditi adı verilen kalp tutulumu vakalarında ciddi ritim bozuklukları görülebileceği için erken değerlendirme büyük önem taşıyor.

Tanıda Klinik Bulgular Önemli

Lyme hastalığının tanısında hastanın öyküsü, klinik bulguları ve laboratuvar testleri birlikte değerlendiriliyor.

Uzmanlar, tipik eritema migrans döküntüsünün bulunduğu vakalarda tanının çoğu zaman klinik olarak konulabildiğini ve tedavinin geciktirilmeden başlanabildiğini belirtiyor.

Laboratuvar incelemelerinde ise en sık iki aşamalı serolojik test yöntemi kullanılıyor. İlk aşamada ELISA benzeri testler uygulanırken gerekli durumlarda doğrulayıcı immünoblot yöntemlerinden yararlanılıyor. Ancak erken dönemde antikorların henüz oluşmamış olması nedeniyle testlerin yalancı negatif sonuç verebileceği ifade ediliyor.

Antibiyotik Tedavisiyle Başarı Şansı Yüksek

Uzmanlar, Lyme hastalığının uygun zamanda başlanan antibiyotik tedavisine büyük ölçüde yanıt verdiğini belirtiyor.

Tedavi süresi ve yöntemi hastalığın evresine ve organ tutulumuna göre planlanıyor. Gereksiz yere uzun süreli antibiyotik kullanımının ise bilimsel olarak önerilmediği vurgulanıyor.

Bazı hastalarda tedavi sonrasında bir süre daha yorgunluk veya kas-eklem ağrıları devam edebiliyor. Bu durum “Tedavi Sonrası Lyme Hastalığı Sendromu” olarak tanımlanıyor.

Korunmanın En Etkili Yolu Kene Temasını Önlemek

Uzmanlar, Lyme hastalığından korunmanın en etkili yolunun kene temasını azaltmak olduğunu belirtiyor.

Korunmak için şu önlemler öneriliyor:

* Uzun kollu kıyafetler tercih etmek,
* Pantolon paçalarını çorap içine almak,
* Açık renkli giysiler kullanmak,
* Böcek kovucu ürünlerden yararlanmak,
* Doğa gezileri sonrası tüm vücudu kontrol etmek,
* Çocukları ve evcil hayvanları incelemek,
* Deriye tutunmuş keneleri en kısa sürede doğru yöntemle çıkarmak.

Türkiye’de Lyme Hastalığına Karşı Farkındalık Artıyor

Türkiye’de Lyme hastalığının gerçek görülme sıklığı tam olarak bilinmese de uzmanlar, enfekte kene türlerinin ve etken bakterinin varlığını gösteren çalışmalar nedeniyle dikkatli olunması gerektiğini belirtiyor.

Özellikle kene teması sonrası halka şeklinde döküntü, ateş, eklem ağrısı veya nörolojik belirtiler gelişen kişilerin vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurması öneriliyor.

Erken tanı ve uygun tedavi sayesinde Lyme hastalığının neden olabileceği ciddi komplikasyonların büyük ölçüde önlenebileceği vurgulanıyor.

Kaynaklar

* Dünya Sağlık Örgütü WHO – Kene kaynaklı hastalıklar ve Lyme hastalığına ilişkin bilgilendirme dokümanları
* ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri CDC – Lyme Disease:
* Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi ECDC – Lyme borreliosis bilgi sayfası
* T.C. Sağlık Bakanlığı ve ilgili enfeksiyon hastalıkları uzmanlık derneklerinin kene kaynaklı hastalıklara yönelik güncel bilgilendirmeleri.
* Infectious Diseases Society of America IDSA, American Academy of Neurology AAN ve American College of Rheumatology ACR tarafından yayımlanan Lyme hastalığı tanı ve tedavi kılavuzları.

Babalar Günü’nde bazen uzun cümlelere ihtiyaç duyulmaz. İçten söylenen birkaç kelime bile yılların emeğine ve sevgisine anlamlı bir karşılık olabilir. İşte paylaşılmaya değer, özgün ve sıcak Babalar Günü mesajları…

En Güzel Babalar Günü Mesajları

1. Hayatın zor yollarında elimi bırakmadan yürüdüğün için teşekkür ederim. Babalar Günün kutlu olsun.
2. Güven duygusunun ne olduğunu bana öğreten ilk insan sensin. İyi ki babamsın.
3. Sessizce verdiğin emeklerin kıymeti yıllar geçtikçe daha iyi anlaşılıyor. Babalar Günün kutlu olsun.
4. Çocukluğumun kahramanı, bugünümün en büyük desteği… İyi ki varsın baba.
5. Hayata karşı dik durmayı senden öğrendim. Her şey için teşekkürler.
6. Bir evin en sağlam direği, çoğu zaman en az konuşanıdır. Babalar Günün kutlu olsun.
7. Varlığın her zaman güç verdi. Nice sağlıklı ve mutlu Babalar Günlerine.
8. Yorgunluğunu gizleyip mutluluğum için çalışan tüm babaların günü kutlu olsun.
9. Bana sadece hayatı değil, hayatla mücadele etmeyi de öğrettin.
10. Başarılarımın arkasındaki görünmez kahraman sensin baba.
11. Her zaman yanımda olduğunu bilmek, hayattaki en büyük şanslarımdan biri.
12. Bir çocuğun ilk kahramanı, çoğu zaman babasıdır. İyi ki benim kahramanımsın.
13. Güçlü olmanın sadece kuvvet değil, merhamet olduğunu senden öğrendim.
14. Yıllar geçse de öğütlerin yolumu aydınlatmaya devam ediyor.
15. Fedakârlığın ve sevgin için ne söylesem eksik kalır. Babalar Günün kutlu olsun.
16. Çocukluğumun güvenli limanı, bugünümün en büyük dayanağısın.
17. Her başarımda emeğin, her mutluluğumda izlerin var.
18. Bana inandığın için bugün olduğum insan olabildim.
19. İyi bir baba olmak, hayat boyu süren bir emek. Sen bunu en güzel şekilde başardın.
20. Kalbinle öğrettiklerin, sözlerinle anlattıklarından çok daha değerliydi.
21. Hayatın her döneminde sırtımı yaslayabildiğim kişi oldun.
22. Bugün sadece bir kutlama değil, sana duyduğum minneti hatırlama günü.
23. Evimizin huzuru, ailemizin gücü olan tüm babaların günü kutlu olsun.
24. Bir ömür boyunca verdiğin emeğin karşılığı yok ama sevgisi sonsuz.
25. İyi ki varsın baba. Varlığın en güzel güven duygusu.

Kısa Babalar Günü Mesajları

• İyi ki varsın baba, Babalar Günün kutlu olsun.
• Gücümün ve cesaretimin kaynağı sensin.
• Her zaman yanımda olduğun için teşekkürler.
• En büyük şansım senin evladın olmak.
• Babalar Günün sevgi ve mutlulukla dolu geçsin.

Kurumsal Babalar Günü Mesajları

1. Ailelerine sevgi ve emekleriyle güç veren tüm babaların Babalar Günü’nü kutlarız.
2. Geleceğin inşasında önemli rol üstlenen tüm babalara sağlık, mutluluk ve huzur dolu bir yaşam diliyoruz.
3. Fedakârlıkları ve sorumluluk anlayışlarıyla topluma değer katan tüm babaların Babalar Günü kutlu olsun.
4. Sevgi, emek ve özverileriyle hayatlara dokunan tüm babalara teşekkür ediyor, Babalar Günü’nü kutluyoruz.
5. Aile kurumunun temel taşı olan tüm babalara saygı ve şükranlarımızla; Babalar Gününüz kutlu olsun.

Ancak iki oyuncuyla ilgili sürecin henüz başlangıç aşamasında olduğu ve resmi görüşme noktasına ulaşılmadığı belirtiliyor. Samsunspor yönetiminin teknik heyetin raporları doğrultusunda alternatif isimlerle birlikte bu dosyaları da takip ettiği ifade ediliyor.

Kulübün özellikle kiralık transfer modeline sıcak baktığı, genç oyuncuların gelişim potansiyelini değerlendirerek kadro derinliğini artırmayı hedeflediği öğrenildi. Avrupa kupaları hedefi doğrultusunda geniş ve rekabetçi bir kadro oluşturmak isteyen Karadeniz temsilcisinin önümüzdeki günlerde transfer çalışmalarına hız vermesi bekleniyor.

Yiğit Efe Demir ve Renato Ngaha isimleriyle ilgili şu an için somut bir gelişme bulunmazken, transfer kulislerinde dolaşan bilgiler dosyaların izleme ve değerlendirme aşamasında olduğunu gösteriyor. Samsunspor’un ilerleyen süreçte resmi adım atıp atmayacağı ise merakla bekleniyor.

Transfer kulislerinde konuşulan rakamlara göre Nantes’ın genç forvet için yüksek bir bonservis beklentisi içerisinde olduğu belirtiliyor. Oyuncunun yaşının genç olması, gelişim potansiyeli ve Fransa’da gösterdiği performans nedeniyle maliyetin Galatasaray açısından transfer sürecini zorlaştırabilecek en önemli unsur olduğu değerlendiriliyor.

1.89 boyundaki santrfor, fizik gücü, hava toplarındaki etkinliği ve ceza sahasındaki bitiriciliğiyle ön plana çıkıyor. Modern santrfor profiline uygun özellikleri nedeniyle Avrupa’nın önemli scouting ağları tarafından uzun süredir takip edilen Abline’ın kariyerinde yeni bir adım atmaya hazırlandığı konuşuluyor.

Galatasaray cephesinden transfer iddialarına ilişkin resmi bir açıklama yapılmazken, sarı-kırmızılı yönetimin alternatif forvet listesinde birçok isim üzerinde çalışma yürüttüğü biliniyor. Abline transferinin gerçekleşebilmesi için hem yüksek maliyet engelinin aşılması hem de Premier Lig kulüpleriyle yaşanabilecek rekabetin kazanılması gerekiyor.

Transfer döneminin ilerleyen günlerinde Galatasaray’ın genç Fransız golcü için resmi girişimde bulunup bulunmayacağı netlik kazanacak.

Edinilen bilgilere göre, yolun karşısına geçmeye çalışan genç kıza cadde üzerinde ilerleyen bir otomobil çarptı. Çarpmanın etkisiyle genç kız metrelerce savrularak yere düştü.

Kazayı gören çevredeki vatandaşlar hızla olay yerine koşarak yaralıya ilk müdahaleyi yaptı. Durumun 112 Acil Sağlık ekiplerine bildirilmesi üzerine bölgeye kısa sürede ambulans sevk edildi.

Olay yerine ulaşan sağlık ekipleri, ağır yaralanan genç kıza ilk müdahaleyi olay yerinde gerçekleştirdi. Ardından ambulansla hastaneye kaldırılan genç kızın tedavi altına alındığı öğrenildi.

Hastaneden edinilen bilgilere göre genç kızın sağlık durumunun ciddiyetini koruduğu ve yoğun bakım ünitesinde entübe edilerek tedavisinin sürdüğü bildirildi.

Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.

Son yıllarda hem tarama programlarının yaygınlaşması hem de ailelerin bilinçlenmesiyle SMA hastalığı daha fazla konuşuluyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi, Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, özellikle erken belirti ve tanının hayati önem taşıdığını vurguluyor:
“Bugün artık SMA hastalığında erken tanı, hastalığın seyrini değiştirebiliyor. Ancak belirtiler gözden kaçarsa tablo ağırlaşabiliyor.”

SMA Hastalığı nedir?

SMA hastalığı (Spinal Müsküler Atrofi), omurilikteki hareket sinir hücrelerini etkileyen genetik bir kas hastalığıdır.

Bu hastalıkta, kasları çalıştıran motor nöronlar hasar görür. Sonuç olarak:

• Kaslarda güçsüzlük

• Hareket kısıtlılığı

• Zamanla kas erimesi

• İleri vakalarda solunum problemleri

görülebilir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’a göre, SMA hastalığı doğuştan gelen genetik bir bozukluktur ve SMN1 genindeki eksiklik nedeniyle ortaya çıkar. “Kasın kendisi sağlamdır, sorun kası çalıştıran sinirdedir” diyerek hastalığın mekanizmasını sade bir dille anlatıyor.

SMA hastalığı tiplerine göre farklı şiddette seyreder. Bazı bebeklerde ilk aylarda ağır tablo görülürken, bazı çocuklarda belirtiler daha geç ortaya çıkabilir.

En sinsi belirtiler

SMA hastalığı çoğu zaman sessiz başlar. Aileler ilk etapta fark etmeyebilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler:

• Baş kontrolünde gecikme

• Emme ve yutma güçlüğü

• Yaşıtlarına göre daha az hareket

• Kol ve bacaklarda gevşeklik

• Sık solunum yolu enfeksiyonu

• Oturamama ya da yürüyememe

Prof. Dr. Kafadar, “Bebek çok sakin diye sevinen aileler oluyor. Oysa aşırı hareketsizlik bazen SMA hastalığı belirtisi olabilir” uyarısında bulunuyor.

Özellikle bacaklarda güçsüzlük ön plandadır. Bazı vakalarda dilde titreme bile görülebilir. Bu belirtiler erken dönemde yakalanırsa, tedavi seçenekleri daha etkili olabilir.

Kimler risk altında?

SMA hastalığı kalıtsal bir hastalıktır.

Risk grupları şunlardır:

• Anne ve babanın taşıyıcı olduğu bebekler

• Akraba evliliği bulunan aileler

• Ailesinde SMA öyküsü olanlar

Türkiye’de taşıyıcılık oranının yaklaşık 1/40–1/50 civarında olduğu belirtilmektedir. Bu da toplumda azımsanmayacak bir genetik risk bulunduğunu gösterir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “Anne ve baba sağlıklı olabilir. Taşıyıcı olduklarını bilmeyebilirler. Bu nedenle evlilik öncesi ve gebelik öncesi taramalar çok önemlidir” diyor.

Neden artıyor?

Son yıllarda “SMA hastalığı artıyor mu?” sorusu sıkça soruluyor.

Uzmanlara göre artışın birkaç nedeni var:

• Yenidoğan tarama programlarının yaygınlaşması

• Genetik testlere erişimin artması

• Toplumsal farkındalığın yükselmesi

• Akraba evliliklerinin devam etmesi

Prof. Dr. Kafadar, “Eskiden tanı alamayan vakalar vardı. Bugün erken tarama sayesinde SMA hastalığını daha erken yakalayabiliyoruz” diyerek görünürdeki artışın tanı kapasitesiyle ilişkili olduğunu vurguluyor.

Ayrıca son yıllarda geliştirilen gen tedavileri ve yeni ilaç seçenekleri de hastalığın daha fazla gündeme gelmesine yol açtı.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir çocuk nörolojisi uzmanına başvurulmalı:

• Bebek başını 3–4 ayda tutamıyorsa

• 6–7 ayda desteksiz oturamıyorsa

• 1 yaşında yürümeye başlamamışsa

• Kol ve bacaklarda belirgin güçsüzlük varsa

• Emme ve beslenme problemi sürüyorsa

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “SMA hastalığında erken tanı hayat kurtarır. Gecikme kas kaybını artırabilir” diyerek aileleri uyarıyor.

Bugün SMA hastalığı tedavisi için kullanılan ilaçlar, hastalığın ilerlemesini yavaşlatabiliyor. Bazı vakalarda gen tedavisi uygulanabiliyor. Ancak tedavinin başarısı büyük ölçüde erken teşhise bağlı.

Nasıl korunulur?

SMA hastalığı tamamen önlenebilir bir hastalık değildir. Ancak risk azaltılabilir.

Korunma yolları:

• Evlilik öncesi taşıyıcılık testi

• Gebelik öncesi genetik danışmanlık

• Aile öyküsü varsa ileri genetik testler

• Yenidoğan tarama programlarına katılım

Prof. Dr. Kafadar, “Toplumsal bilinç en güçlü silahtır. Taşıyıcı olduğunuzu bilmek kader değildir, önlem alma fırsatıdır” diyor.

Türkiye’de yenidoğan tarama programlarının genişlemesi sayesinde SMA hastalığı artık daha erken evrede tespit edilebiliyor. Bu da çocukların yaşam kalitesini artırma açısından umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Uzman Uyarısı: Erken Tanı Hayat Değiştiriyor

SMA hastalığı kader değil, geç kalınmış tanı kader olabilir.

Kas kaybı başladıktan sonra geri dönüş sınırlıdır. Bu nedenle belirti, risk, genetik öykü ve erken tarama hayati önemdedir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar son olarak şu mesajı veriyor:
“Her hareketsizlik masum değildir. Aileler gelişim basamaklarını yakından takip etmeli. Şüphe varsa zaman kaybetmeden uzmana başvurulmalı.”

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Çocuk Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada epilepsinin toplumda hâlâ yanlış bilinen yönleri olduğunu vurguladı.

Epilepsi (Sara) Nedir?

Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin ani ve kontrolsüz elektriksel boşalımları sonucu ortaya çıkan, tekrarlayan nöbetlerle karakterize bir hastalıktır. Halk arasında “sara” olarak bilinir.

Prof. Dr. Kafadar’a göre:

“Epilepsi tek bir hastalık değil, birçok farklı nedeni ve türü olan bir beyin hastalıkları grubudur. Her nöbet epilepsi değildir; tanı için nöbetlerin tekrarlayıcı olması gerekir.”

Nöbet Nasıl Ortaya Çıkar?

Beynimiz milyarlarca sinir hücresinin uyumlu çalışmasıyla görev yapar. Ancak bazı durumlarda bu hücreler bir anda aşırı ve düzensiz elektrik sinyali üretir. Sonuç?

• Ani bilinç kaybı

• Kasılmalar

• Sabit bir noktaya dalıp kalma

• Ağızda köpürme

• Kısa süreli hafıza kaybı

• Garip kokular ya da tatlar hissetme

Bazı nöbetler dramatiktir, bazıları ise sadece birkaç saniyelik “donma” şeklinde geçer. Bu nedenle birçok epilepsi vakası uzun süre fark edilmeden devam edebilir.

Çocuklarda Epilepsi Daha mı Farklı?

Prof. Dr. Kafadar, özellikle çocukluk çağında epilepsinin farklı belirtilerle ortaya çıkabileceğini belirtiyor:

“Çocuklarda dalıp gitme, ders sırasında kısa süreli kopmalar, ani sıçramalar ya da sebepsiz düşmeler epilepsi belirtisi olabilir. Ailelerin bu belirtileri hafife almaması gerekir.”

Çocukluk çağı epilepsilerinin bir kısmı yaşla birlikte düzelebilirken, bazı türleri uzun süreli takip gerektirir.

Epilepsinin Nedenleri Neler?

Epilepsi her zaman tek bir nedene bağlı değildir. Olası sebepler arasında:

• Doğum sırasında beyin hasarı

• Genetik yatkınlık

• Beyin enfeksiyonları

• Kafa travmaları

• Beyin tümörleri

• Nedeni bilinmeyen (idiopatik) durumlar

Vakaların önemli bir kısmında ise net bir sebep saptanamayabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Epilepsi tanısında en önemli testlerden biri EEG (Elektroensefalografi)’dir. EEG, beynin elektriksel aktivitesini kaydeder.

Bunun yanında:

• Beyin MR görüntülemesi

• Ayrıntılı nörolojik muayene

• Nöbet öyküsünün detaylı değerlendirilmesi

Tanı sürecinde büyük önem taşır.

Tedavisi Var mı?

Evet. Epilepsi hastalarının büyük bir kısmı düzenli ilaç tedavisiyle nöbetsiz bir yaşam sürebilir.

Prof. Dr. Kafadar’ın altını çizdiği en önemli nokta şu:

“Epilepsi tedavi edilebilir bir hastalıktır. İlaçlar düzenli kullanıldığında hastaların yaklaşık yüzde 70’inde nöbetler tamamen kontrol altına alınabilir.”

Dirençli vakalarda ise:

• Ketojenik diyet

• Vagus sinir stimülasyonu

• Cerrahi tedavi

gibi seçenekler gündeme gelebilir.

Nöbet Anında Ne Yapılmalı?

Toplumda en sık yapılan yanlış, nöbet geçiren kişinin ağzına bir şey koymaya çalışmaktır. Bu son derece tehlikelidir.

Doğru yaklaşım:

✔️ Kişiyi yan yatırmak
✔️ Başını sert bir zeminden korumak
✔️ Süreyi takip etmek
✔️ Nöbet 5 dakikayı aşarsa acil yardım çağırmak

Toplumsal Yanlış Algılar

Epilepsi bulaşıcı değildir.
Ruhsal bir hastalık değildir.
Akıl hastalığı değildir.

Bu hastalık, beynin elektriksel düzeniyle ilgilidir. Doğru tedavi ve takip ile bireyler eğitimlerine, iş hayatlarına ve sosyal yaşamlarına devam edebilir.

Son Söz

Epilepsi korkulacak değil, bilinmesi gereken bir hastalıktır. Bilgi, ön yargının panzehiridir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’ın da ifade ettiği gibi, erken tanı ve düzenli takip hayat kalitesini belirleyen en kritik faktördür.

Beynin elektriği bazen kontrolden çıkabilir. Önemli olan, o dalgayı doğru yönetmektir. ⚡
Epilepsi (Sara Hastalığı) Nedir? Epilepsi Çeşitleri Nelerdir? Epilepsi Neden Olur? Epilepsi Belirtileri Nelerdir? Epilepsi Nasıl Teşhis Edilir? Epilepsi Tedavisi Nasıl Yapılır? Epilepsi Risk Faktörleri Nelerdir? Epilepsi öldürür mü? Epilepsi nasıl anlaşılır? Epilepsi geçer mi? Stres epilepsiyi etkiler mi? Epilepsi nöbeti uyurken olur mu? Epilepsi nöbeti geçirdikten sonra kişi neler hisseder? Anksiyete epilepsiye neden olur mu?

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Asuman İnan, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada özellikle yaz aylarında artan vakalara dikkat çekti.

Prof. Dr. İnan, “Salmonella en sık gıdalar yoluyla bulaşır. Çiğ veya iyi pişmemiş tavuk, yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri ve iyi yıkanmamış sebzeler risk taşır” dedi.

🧫 Salmonella Nedir?

Salmonella, bağırsak sistemini etkileyen bir bakteri grubudur. Halk arasında çoğu zaman “gıda zehirlenmesi” olarak bilinen tabloya neden olur. Ancak her gıda zehirlenmesi Salmonella değildir.

Uzmanlara göre bakteri, uygun sıcaklıkta hızla çoğalır ve özellikle hijyen kurallarına uyulmayan mutfaklarda kolayca yayılır.

⚠️ Salmonella Belirtileri Nelerdir?

Prof. Dr. İnan’ın verdiği bilgilere göre belirtiler genellikle bakterinin alınmasından 6–72 saat sonra ortaya çıkıyor:

• Yüksek ateş

• Sulu veya kanlı ishal

• Karın ağrısı ve kramp

• Bulantı ve kusma

• Halsizlik

Çoğu vaka 4–7 gün içinde düzeliyor. Ancak bağışıklık sistemi zayıf kişilerde enfeksiyon kana karışabiliyor ve ciddi sonuçlar doğurabiliyor.

🚨 Kimler Risk Altında?

Uzman isim özellikle şu grupları uyardı:

• Bebekler

• 65 yaş üstü bireyler

• Hamileler

• Kronik hastalığı olanlar

• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler

Bu kişilerde tablo daha ağır seyredebilir ve hastane tedavisi gerekebilir.

🛡 Nasıl Korunmalı?

Prof. Dr. İnan’a göre korunmanın temel anahtarı mutfak hijyeni:

• Çiğ et ve sebzeler ayrı kesme tahtasında hazırlanmalı

• Tavuk ve et iyice pişirilmeli

• Eller en az 20 saniye sabunla yıkanmalı

• Soğuk zincir korunmalı

“Salmonella gözle görülmez, tadı değişmez. Bu nedenle en güçlü silahımız temizliktir” uyarısında bulundu.

📌 Uzmandan Net Mesaj

Salmonella hafife alınacak bir enfeksiyon değil. Basit görünen bir ishal tablosu bazı gruplarda hayati risk oluşturabiliyor. Uzmanlar özellikle yaz aylarında açıkta satılan ve iyi muhafaza edilmeyen gıdalara karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Uzmanların ortak mesajı

“Mucize aramayın.
Bilimsel önlemlerle ve sağlıklı yaşamla riskleri azaltın.”

Kanser riskini tamamen sıfırlamak mümkün olmasa da, bu 12 başlıkla risk belirgin biçimde azaltılabiliyor.

Uzmanlara göre kanserden korunma bir günde değil, bir yaşam tarzıyla mümkün. İşte bilimsel kanıtlarla desteklenen 12 altın kural: