Uzun yıllardır akademik çalışmaların yanı sıra üniversite yönetiminde de görev alan Prof. Dr. Resul Çekin, Amasya Üniversitesi’nde Rektör Yardımcılığı görevini yürütüyordu. Eğitim alanındaki çalışmaları ve üniversitenin gelişimine sunduğu katkılarla tanınan Çekin, akademik camiada önemli bir isim olarak biliniyordu.

Acı haberin duyulmasının ardından akademisyenler, öğrenciler ve mezunlar sosyal medya üzerinden taziye mesajları paylaşırken, Amasya Üniversitesi mensupları da merhum hocayı rahmet ve minnetle andı.

Prof. Dr. Resul Çekin’in cenaze programına ilişkin resmi bilgilendirmenin üniversite ve ailesi tarafından yapılması bekleniyor.

Amasya Üniversitesi camiasına ve merhum Prof. Dr. Resul Çekin’in ailesine başsağlığı diliyoruz.

Depresyon, yalnızca ruh halini değil; uyku düzenini, günlük enerjiyi, iş ve okul yaşamını, sosyal ilişkileri de etkileyebilen yaygın bir sağlık sorunu. Bu nedenle mevcut tedavilere destek olabilecek güvenli ve etkili yaklaşımlar bilim dünyasında yakından izleniyor.

Bu Gelişme Neden Dikkat Çekiyor?

Magnezyum, sinir sistemi başta olmak üzere vücutta birçok temel süreçte görev alan önemli minerallerden biri. Son yıllarda magnezyum düzeyi ile ruh sağlığı arasındaki ilişki üzerine yapılan çalışmalar artıyor.

Yeni çalışma, depresyon tanısı alan ve antidepresan kullanan hastalarda magnezyumun ek destek olarak incelenmesi nedeniyle dikkat çekti.

Araştırmada Ne Bulundu?

Çalışmada depresyon tanısı bulunan 44 hasta değerlendirildi. Hastaların bir kısmı yalnızca standart antidepresan tedavi alırken, diğer gruba antidepresan tedaviye ek olarak magnezyum glisinat verildi.

Hastaların depresyon belirtileri başlangıçta, 14. günde ve 28. günde ölçüldü. Araştırmacılar, magnezyum desteği alan grupta belirti puanlarında daha belirgin azalma görüldüğünü bildirdi.

Kimleri İlgilendiriyor?

Araştırma, depresyon tedavisi gören ve antidepresan kullanan kişileri yakından ilgilendiriyor. Ancak çalışma, magnezyumun herkes için uygun olduğu veya depresyon tedavisinde tek başına kullanılabileceği anlamına gelmiyor.

Depresyon tedavisinde ilaç, psikolojik destek ve yaşam tarzı düzenlemeleri kişiye göre planlanmalıdır. Takviye kullanımı da hekim değerlendirmesiyle ele alınmalıdır.

Uzmanlar Neye Dikkat Çekiyor?

Uzmanlar, magnezyumun bu çalışmada ana tedavi olarak değil, mevcut antidepresan tedaviye ek destek olarak değerlendirildiğine dikkat çekiyor.

Ayrıca çalışmanın açık etiketli ve randomize olmayan yapısı, sonuçların dikkatli yorumlanmasını gerektiriyor. Yani araştırmada hastalar rastgele gruplara ayrılmadı ve hangi tedavinin verildiği biliniyordu.

Halk Bundan Ne Anlamalı?

Bu araştırma, magnezyum desteğinin depresyon belirtilerinin azaltılmasında destekleyici rol oynayabileceğini gösteren sınırlı bir klinik veri sunuyor.

Ancak okuyucular açısından en önemli mesaj şu: Depresyon belirtileri yaşayan kişiler kendi kendine takviye başlamamalı, mevcut ilaçlarını bırakmamalı veya doz değişikliği yapmamalıdır. Her adım hekim kontrolünde değerlendirilmelidir.

Bu Gelişme Ne Anlama Gelmiyor?

Bu çalışma, magnezyumun depresyonu kesin olarak tedavi ettiğini göstermiyor.

Antidepresanların yerine magnezyum kullanılabileceği, herkesin magnezyum desteği alması gerektiği veya takviyenin tüm hastalarda aynı etkiyi göstereceği sonucuna varılamaz.

Çalışmanın Sınırları Neler?

Araştırma sınırlı sayıda hasta ile yapıldı. Toplam 44 kişinin dahil edildiği çalışmada takip süresi 28 günle sınırlı kaldı.

Çalışmanın randomize, çift kör ve plasebo kontrollü olmaması da önemli bir sınırlılık olarak öne çıkıyor. Bu nedenle sonuçların daha büyük, daha uzun süreli ve güçlü klinik araştırmalarla doğrulanması gerekiyor.

Sonuç

Magnezyum desteğinin depresyon tedavisine eklenmesi, küçük ölçekli klinik çalışmada belirti puanlarında azalmayla ilişkilendirildi. Bulgular dikkat çekici olsa da depresyon tedavisinde yeni bir standart oluşturmak için henüz yeterli değil.

Araştırma, magnezyumun ruh sağlığı alanındaki olası destekleyici rolünün daha fazla incelenmesi gerektiğini gösteriyor. Depresyon tedavisinde ilaç, terapi ve takviye kararları mutlaka uzman değerlendirmesiyle verilmelidir.

Kaynak

Çalışmanın adı: Clinical evaluation of adjunctive magnesium therapy in patients receiving antidepressants for depression: open label, non-randomized clinical trial

Yayınlandığı dergi: Naunyn-Schmiedeberg’s Archives of Pharmacology / Springer Nature

Australia defeated Türkiye 2-0 in their opening match of the 2026 FIFA World Cup, drawing significant international attention and pushing several player names into trending search results.

Playing in Vancouver, the Socceroos secured all three points thanks to goals from rising star Nestory Irankunda and midfielder Connor Metcalfe. The result gives Australia an early advantage in Group D, while Türkiye begins its World Cup campaign without a point.

Irankunda and Metcalfe Deliver

Nestory Irankunda opened the scoring with a composed finish that rewarded Australia’s energetic start. Connor Metcalfe later doubled the lead, putting the result beyond doubt and sealing an impressive performance from the Socceroos.

Irankunda’s display attracted particular attention from fans and media, contributing to a sharp increase in online searches for the young forward.

Türkiye Struggles to Find a Breakthrough

Türkiye enjoyed periods of possession but struggled to convert opportunities into goals. Australia’s disciplined defensive structure and effective counterattacking approach limited Türkiye’s attacking threat throughout the contest.

Goalkeeper Patrick Beach also played an important role with several key interventions to preserve Australia’s clean sheet.

Why Are Jacob Italiano and Jackson Irvine Trending?

Alongside Irankunda and Metcalfe, searches for Jacob Italiano and Jackson Irvine increased following the match.

Italiano featured as part of Australia’s defensive setup, while Irvine remained a key figure in the team’s midfield organization and leadership. Their involvement in Australia’s successful opening performance contributed to the growing public interest surrounding the squad.

Group D Outlook

The victory places Australia in a favorable position in Group D as the tournament progresses. Türkiye, meanwhile, faces increased pressure in its remaining group-stage fixtures and will need positive results to strengthen its hopes of reaching the knockout rounds.

Latest Situation

Australia leaves the opening matchday with three points and momentum, while Türkiye turns its focus to upcoming group matches. Attention now shifts to team selections, tactical adjustments, and the evolving Group D standings as the World Cup continues.

Saldırıda 4 kişi olay yerinde hayatını kaybetti. M.G. ise olayın ardından aynı silahla intihar girişiminde bulunarak ağır yaralandı.

İhbar üzerine bölgeye çok sayıda polis ve sağlık ekibi sevk edildi. Yaralı uzman çavuş, sağlık ekiplerinin ilk müdahalesinin ardından hastaneye kaldırıldı.

Polis ekipleri olayın meydana geldiği bölgede geniş güvenlik önlemleri alırken, olayla ilgili çok yönlü soruşturma başlatıldı.

Çalışmaya göre gıda boyalarına daha yüksek düzeyde maruz kalan kişilerde Tip 2 diyabet riskinde artış gözlendi. Bazı doğal renklendiriciler özelinde de dikkat çeken sonuçlar kaydedildi. Kurkumin, beta-karoten ve antosiyanin gibi katkı maddeleriyle diyabet riski arasında istatistiksel ilişki bildirildi.

Araştırmalarda gıda renklendiricilerinin genel kanser riski ve özellikle meme kanseri riskiyle de bağlantılı olabileceği belirtildi. Ancak uzmanlar, bulguların doğrudan neden-sonuç ilişkisi anlamına gelmediğini, daha fazla çalışmaya ihtiyaç bulunduğunu vurguluyor.

Sonuçlar, “doğal” ifadesinin her zaman “risksiz” anlamına gelmediğini bir kez daha gündeme taşıdı. Uzmanlara göre doğal kaynaklardan elde edilen renklendiriciler, endüstriyel işlemden geçerek katkı maddesi haline geldiğinde vücutta farklı etkiler oluşturabilir.

Bilim insanları asıl risk alanlarından birinin ultra işlenmiş gıdalar olduğuna dikkat çekiyor. Renklendiricilerin çoğu, ürünlerin görünümünü cazip hale getirmek için kullanılıyor. Bu nedenle uzmanlar, tüketicilere paketli ürün etiketlerini dikkatle inceleme ve mümkün olduğunca az işlenmiş gıdaları tercih etme çağrısı yapıyor.

“Her İlde ve Her Üniversitede e-Sınav”

Ankara’daki ÖSYM Esenboğa e-Sınav Merkezi’nde konuşan Ersoy, elektronik sınav uygulamalarının yaygınlaştırılması için çalışmalar yürüttüklerini belirterek, “Her ilde ve her üniversitede inşallah online bir şekilde e-Sınavını yapan bir ÖSYM olacak” ifadelerini kullandı.

ÖSYM Başkanı, Türkiye genelindeki üniversitelerin gelecekte elektronik sınav merkezleri olarak kullanılmasının hedeflendiğini, böylece sınav süreçlerinin daha dijital hale geleceğini söyledi.

YKS ve KPSS Hemen Online Olacak mı?

Mevcut açıklamalar, YKS ve KPSS’nin kısa vadede tamamen uzaktan veya evden internet üzerinden yapılacağı anlamına gelmiyor.

ÖSYM’nin üzerinde çalıştığı model, adayların güvenlik önlemleri altında bilgisayar tabanlı sınav merkezlerinde sınava girmesi esasına dayanıyor. Hâlihazırda e-YDS, e-YÖKDİL, EUS ve bazı kurum sınavları elektronik ortamda uygulanıyor.

Uzmanlar, milyonlarca adayın katıldığı YKS ve KPSS gibi sınavların elektronik ortama geçirilmesinin güçlü teknik altyapı, siber güvenlik sistemleri ve kapsamlı pilot uygulamalar gerektirdiğine dikkat çekiyor.

Dünyanın En Büyük Kapalı e-Sınav Merkezi

ÖSYM’nin Ankara Esenboğa’da bulunan e-Sınav Merkezi’nin 5 bin aday kapasitesiyle dünyanın en büyük kapalı elektronik sınav merkezi olduğu belirtiliyor. Bu merkez, kurumun dijital dönüşüm stratejisinin önemli bir parçası olarak görülüyor.

Hedef: Kademeli Dijital Dönüşüm

Bayram Ali Ersoy’un açıklamalarına göre ÖSYM’nin nihai hedefi, kağıt tabanlı sınavlardan bilgisayar tabanlı sınavlara geçiş sürecini hızlandırmak. Bu kapsamda öncelikle aday sayısı daha düşük olan sınavların elektronik ortama taşınması planlanıyor.

Şu aşamada YKS ve KPSS için resmi bir online sınav takvimi açıklanmış değil. Ancak ÖSYM’nin dijitalleşme çalışmalarını hızlandırdığı ve önümüzdeki yıllarda elektronik sınav uygulamalarının daha yaygın hale geleceği görülüyor.

Milli maç ne zaman, saat kaçta?

Avustralya - Türkiye karşılaşması, 14 Haziran 2026 Pazar günü oynanacak. Mücadelenin Türkiye saatiyle 07.00’de başlaması bekleniyor.

Karşılaşma, Kanada’nın Vancouver kentindeki BC Place Stadı’nda oynanacak. Maç, 2026 FIFA Dünya Kupası D Grubu’nun dikkat çeken ilk hafta mücadeleleri arasında yer alıyor.

Türkiye maçı hangi kanalda?

Türkiye - Avustralya maçı TRT 1 ekranlarından canlı yayınlanacak. TRT Spor’un turnuva merkezi sayfasında da karşılaşmanın yayın bilgisi TRT 1 olarak yer aldı.

Maç öncesinde “TRT Spor mu, TRT 1 mi?” sorusu da arama gündemine girdi. Güncel yayın bilgisine göre mücadele TRT 1’de izleyiciyle buluşacak.

2026 Dünya Kupası D Grubu’nda Türkiye’nin rakipleri

A Milli Takım, 2026 FIFA Dünya Kupası D Grubu’nda Avustralya, Paraguay ve ev sahibi ABD ile mücadele ediyor.

Türkiye, gruptaki ilk sınavını Avustralya karşısında verecek. Grupta ilk iki sırayı alan takımlar doğrudan üst tura çıkacak. Üçüncü sıradaki bazı takımlar da turnuva formatı gereği son 32 turuna kalma şansı elde edecek.

A Milli Takım 24 yıl sonra Dünya Kupası’nda

Türkiye, 2002 Dünya Kupası’ndan sonra ilk kez turnuvada mücadele ediyor. Bu nedenle Avustralya maçı, yalnızca grup puanı açısından değil, milli takımın Dünya Kupası’na dönüşü bakımından da önem taşıyor.

Teknik heyetin maç kadrosu ve ilk 11 tercihi karşılaşma saatine yakın netleşecek. Resmi ilk 11 açıklanmadan muhtemel kadrolara kesin bilgi olarak yer verilmemesi gerekiyor.

Son durum

Avustralya - Türkiye maçı için güncel tabloya göre karşılaşma 14 Haziran Pazar günü saat 07.00’de başlayacak ve TRT 1’den canlı yayınlanacak. A Milli Takım’ın D Grubu’ndaki ilk maçı öncesinde yayın bilgisi, maç saati ve grup durumu futbolseverlerin en çok aradığı başlıklar arasında yer alıyor.

1953 yılında İzmir Karşıyaka’da doğan Sukatar, Ege Üniversitesi Fen Fakültesi Botanik-Zooloji Bölümünden mezun oldu. 1995 yılında doçent, 2006 yılında profesör unvanını aldı. Akademik yaşamı boyunca çok sayıda öğrenci yetiştiren Sukatar, Ege Üniversitesi Biyoloji Bölümü Hidrobiyoloji Anabilim Dalı’nda önemli görevler üstlendi.

Sukatar’ın adı, bilim dünyasında keşfedilen bir kırmızı yosun türüne de verildi. Anadolu Ajansı’nın 2022 tarihli haberine göre Bafa Gölü’nde tespit edilen yeni kırmızı yosun türü, Sukatar’a ithafen “Polysiphonia sukatarii” olarak adlandırıldı.

Prof. Dr. Atakan Sukatar’ın vefatı, Ege Üniversitesi camiasında “bir çınarın kaybı” olarak karşılandı.

Olay, Menteşe ilçesi Şeyh Mahallesi Pazar Yeri Sokak’ta meydana geldi. İddiaya göre uzman çavuş Gökhan Yıldırım, eski eşi Hande Sincar’ın iş yerine giderek tartışma çıkardı. Tartışmanın büyümesi üzerine Sincar, telefonundaki Kadın Destek Uygulaması üzerinden yardım çağrısında bulundu.

İhbar üzerine bölgeye polis ekipleri sevk edildi. Adrese gelen polis memuru Tayfun Baş’a, şüpheli tarafından tabancayla ateş açıldı. Kurşunların isabet ettiği Baş ile Hande Sincar yere yığıldı.

Polis memuru hastanede şehit oldu

Sağlık ekiplerinin ilk müdahalesinin ardından yaralılar hastaneye kaldırıldı. Polis memuru Tayfun Baş, yapılan tüm müdahalelere rağmen kurtarılamayarak şehit oldu.

Saldırgan olduğu belirtilen Gökhan Yıldırım’ın olayın ardından aynı silahla kendisine ateş ettiği, Hande Sincar ile birlikte hayati tehlikesinin sürdüğü öğrenildi.

Olayla ilgili geniş çaplı soruşturma başlatıldı.

Rektör Özcoşar mesajında, merhum öğrenciye Allah’tan rahmet, ailesine, yakınlarına, arkadaşlarına ve üniversite camiasına sabır ve başsağlığı dileklerini iletti. Üniversite tarafından paylaşılan açıklamada, genç öğrencinin vefatının eğitim camiasında büyük üzüntü oluşturduğu ifade edildi.

Turizm Rehberliği Bölümü son sınıf öğrencisi olan Muhammet Burak Güven’in vefat haberi sonrası çok sayıda öğrenci, akademisyen ve mezun sosyal medya üzerinden taziye mesajları paylaştı.

Mardin Artuklu Üniversitesi camiası, genç yaşta hayatını kaybeden öğrencileri Muhammet Burak Güven’i rahmet ve saygıyla anarken, ailesi ve sevenlerine başsağlığı dileklerinde bulundu.

Araştırmada, toplam 147 binden fazla kişinin verileri incelendi. Katılımcılar uzun yıllar boyunca takip edilirken, düzenli olarak ağırlık kaldırma, direnç bantları kullanma veya vücut ağırlığıyla yapılan kuvvet egzersizlerine katılan bireylerde dikkat çekici sağlık avantajları tespit edildi.

Kalp ve Beyin Sağlığında Önemli Etki

Araştırma sonuçlarına göre haftada 90-119 dakika kuvvet antrenmanı yapan bireylerde:

* Tüm nedenlere bağlı ölüm riski yüzde 13 daha düşük,
* Kalp ve damar hastalıklarına bağlı ölüm riski yüzde 19 daha düşük,
* Nörolojik hastalıklara bağlı ölüm riski ise yüzde 27 daha düşük bulundu.

Bilim insanları, kuvvet antrenmanının kas kütlesini artırmasının yanı sıra metabolik sağlığı desteklediğini, insülin duyarlılığını iyileştirdiğini ve iltihaplanmayı azaltabileceğini belirtiyor.

Haftada İki Gün Yeterli Olabilir

Uzmanlar, fayda sağlamak için yoğun spor programlarına gerek olmadığını vurguluyor. Haftada iki veya üç güne yayılan toplam 90-120 dakikalık direnç egzersizlerinin önemli sağlık kazanımları sağlayabileceği ifade ediliyor.

Araştırmada ayrıca kuvvet antrenmanının yürüyüş, koşu veya bisiklet gibi aerobik aktivitelerle birlikte yapılmasının koruyucu etkileri daha da artırabileceğine dikkat çekildi.

Yaşlanmaya Karşı Güçlü Bir Silah

Kas kaybı yaşlanmanın doğal sonuçlarından biri olarak görülse de düzenli direnç egzersizleri bu süreci yavaşlatabiliyor. Uzmanlara göre kuvvet antrenmanı yalnızca kasları değil, dengeyi, hareket kabiliyetini ve bağımsız yaşam becerilerini de destekliyor.

Araştırmacılar, toplumun her yaş grubunda kuvvet antrenmanına daha fazla önem vermesi gerektiğini belirtirken, özellikle orta yaş ve üzerindeki bireylerin haftalık egzersiz planlarına direnç çalışmalarını eklemelerinin önemli sağlık faydaları sağlayabileceğini ifade ediyor.

Kaynaklar

* BBC News
* British Journal of Sports Medicine (BJSM)
* BMJ Group
* PubMed

Son yıllarda yapılan araştırmalar, düzenli egzersiz sırasında çalışan kasların salgıladığı biyolojik moleküllerin beyni koruyabildiğini ve yaşlanma sürecini yavaşlatabildiğini gösteriyor.

Kaslardan Beyne Uzanan İletişim Ağı

Araştırmalara göre egzersiz sırasında kaslar kasılıp gevşerken “miyokin” adı verilen çeşitli protein ve sinyal molekülleri salgılıyor. Kan dolaşımına katılan bu moleküller, vücudun farklı bölgelerine ulaşarak birçok biyolojik süreci etkiliyor.

Bilim insanları, bazı miyokinlerin beyin üzerinde de etkili olduğunu ve sinir hücrelerinin sağlığını desteklediğini belirtiyor. Bu mekanizma sayesinde düzenli fiziksel aktivitenin yalnızca kas gücünü artırmakla kalmadığı, aynı zamanda bilişsel fonksiyonları da desteklediği düşünülüyor.

Beyindeki İltihaplanmayı Azaltabiliyor

Yaşlanma süreciyle birlikte beyinde düşük düzeyli kronik iltihaplanma görülebiliyor. Uzmanlar, egzersizin salgılanan biyolojik sinyaller aracılığıyla bu inflamatuvar süreci azaltabileceğini ifade ediyor.

Beyindeki iltihaplanmanın azalması; hafıza, dikkat ve öğrenme gibi bilişsel işlevlerin korunmasına katkı sağlayabiliyor.

Kan Akışını ve Sinir Hücrelerini Destekliyor

Düzenli egzersizin beyin damarlarında kan akışını artırdığı da bilinen bir gerçek. Artan kan dolaşımı sayesinde beyin dokusu daha fazla oksijen ve besin alabiliyor.

Bunun yanında egzersiz, sinir hücrelerinin büyümesini ve hayatta kalmasını destekleyen BDNF (Beyin Kaynaklı Nörotrofik Faktör) gibi koruyucu moleküllerin düzeyini artırabiliyor. Bu durum yeni sinir bağlantılarının oluşmasına ve mevcut bağlantıların güçlenmesine yardımcı olabiliyor.

Beyin Yaşlanmasını Yavaşlatabilir

Uzmanlar, düzenli fiziksel aktivitenin Alzheimer hastalığı ve yaşa bağlı bilişsel gerileme riskini azaltabileceğine yönelik giderek artan bilimsel kanıtlar bulunduğunu belirtiyor. Ancak egzersizin tek başına beyin hastalıklarını önlediğini söylemek mümkün değil.

Araştırmacılar, sağlıklı beslenme, kaliteli uyku, zihinsel aktiviteler ve düzenli egzersizin birlikte uygulanmasının beyin sağlığının korunmasında en etkili yaklaşım olduğunu vurguluyor.

Uzmanlardan Öneri

Bilimsel veriler, haftada en az 150 dakika orta şiddette fiziksel aktivitenin hem fiziksel hem de zihinsel sağlık açısından önemli faydalar sağlayabileceğini gösteriyor. Yürüyüş, bisiklet, yüzme ve direnç egzersizleri gibi aktiviteler, kasları güçlendirirken aynı zamanda beynin de daha sağlıklı yaşlanmasına katkıda bulunabiliyor.

Kaynak Notu

“Bu haberde yer alan bilgiler, Nature Reviews Neuroscience, Nature Reviews Endocrinology, Journal of Physiology, National Institute on Aging ve Alzheimer’s Association tarafından yayımlanan bilimsel çalışmalar ve derlemelerden derlenmiştir.”

Olay yerine ulaşan ekiplerin yaptığı ilk incelemelerde, araç içerisinde bulunan 32 yaşındaki özel harekat polisi Ceyhun Öztürk’ün yaşamını yitirdiği belirlendi. Trabzon nüfusuna kayıtlı olduğu öğrenilen Öztürk’ün evli ve iki çocuk babası olduğu belirtildi.

İlk incelemelerde vücudunda ateşli silah ya da kesici alet yarasına rastlanmadığı öğrenildi. Olayın kesin nedeninin belirlenebilmesi için Cumhuriyet Savcılığı tarafından soruşturma başlatıldı.

Güner, Tandoğan Alpaslan’ın uzun yıllar sağlık camiasına emek verdiğini belirterek, “Çalışkanlığı, mütevazılığı ve insanlığıyla çevresinde iz bırakmış kıymetli bir ismi kaybetmenin acısını yaşıyoruz” ifadelerini kullandı.

Alpaslan’ın görev yaptığı kurumda mesai arkadaşları ve sağlık çalışanları tarafından sevilen bir yönetici olduğu belirtildi. Vefat haberi, ailesi, yakınları, çalışma arkadaşları ve sağlık teşkilatında derin üzüntü oluşturdu.

Doç. Dr. Abdullah Emre Güner mesajında, merhuma Allah’tan rahmet; ailesine, yakınlarına, çalışma arkadaşlarına ve tüm sağlık camiasına sabır ve başsağlığı diledi.

Proje kapsamında, Ortez ve Protez uygulamalarında mevcut yapay zekâ algoritmalarının kullanım alanlarının incelenmesi, sahadaki uzman deneyimlerinin değerlendirilmesi ve alana ilişkin gelecek beklentilerinin ortaya konulması amaçlanıyor.

Araştırma iki aşamalı olarak yürütülecek. İlk aşamada son 10 yılda yayımlanan bilimsel çalışmalar incelenerek makine öğrenmesi ve derin öğrenme gibi yapay zekâ algoritmalarının Ortez-Protez alanındaki kullanım alanları değerlendirilecek. İkinci aşamada ise alan uzmanlarıyla yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilecek.

Görüşmelerde, klinik uygulamalarda yapay zekâ kullanımına ilişkin deneyimler, karşılaşılan sınırlılıklar ve geleceğe yönelik öngörüler ele alınacak. Elde edilecek veriler tematik analiz yöntemiyle değerlendirilecek.

Çalışmanın, Ortez-Protez alanında yapay zekâ uygulamalarının mevcut durumuna ışık tutması, literatürdeki bilgilerle saha deneyimlerini karşılaştırması ve klinik uygulamaların geliştirilmesine katkı sunması hedefleniyor.

Türkiye’de sınırlı sayıda üniversitede bulunan Ortez ve Protez lisans programlarından birine sahip olan Sağlık Bilimleri Üniversitesi, bu projeyle alandaki akademik üretime önemli bir katkı sunuyor.

Proje, Türkiye’de lisans düzeyindeki Ortez ve Protez öğrencileri arasında TÜBİTAK tarafından desteklenen ilk yapay zekâ odaklı çalışma olma özelliği taşıyor.

Merhum Özgür Konak’ın cenazesi, 14 Haziran 2026 Pazar günü Trabzon’un Maçka ilçesindeki Merkez Camii’nde ikindi namazına müteakip kılınacak cenaze namazının ardından Konakoğlu Aile Mezarlığı’nda toprağa verilecek.

Bir süre sonra iki din görevlisinin suda hareketsiz kaldığını gören vatandaşlar durumu 112 Acil Çağrı Merkezi’ne bildirdi. İhbar üzerine bölgeye sağlık, jandarma ve itfaiye ekipleri sevk edildi.

Ekiplerin çalışması sonucu sudan çıkarılan Mustafa Gedikli ve Rüstem Özdemir’e olay yerinde ilk müdahale yapıldı. Ardından ambulanslarla Arhavi Devlet Hastanesi’ne kaldırılan iki imam, doktorların tüm çabalarına rağmen kurtarılamadı.

Yaşanan olayın ardından Arhavi’de büyük üzüntü yaşanırken, görev yaptıkları camilerin cemaatleri ve yakınları acı haberle sarsıldı. İlçe genelinde derin bir üzüntüye neden olan olay sonrası çok sayıda vatandaş taziye mesajları paylaştı.

Jandarma ekipleri olayla ilgili inceleme başlatırken, kesin ölüm nedenlerinin yapılacak adli ve teknik değerlendirmelerin ardından netlik kazanacağı öğrenildi.

Arhavi’de sevilen din görevlileri olarak bilinen Mustafa Gedikli ve Rüstem Özdemir’in vefatı, başta aileleri olmak üzere görev yaptıkları cami cemaatlerinde büyük üzüntü oluşturdu. Olay, bölgede son yılların en acı vakalarından biri olarak kayıtlara geçti.

Olayın ardından çok sayıda kurtarma ekibi bölgeye sevk edilirken, kazada yaralanan dört personel çevredeki hastanelere kaldırılarak tedavi altına alındı. Yaralıların sağlık durumlarının yakından takip edildiği öğrenildi.

İçişleri Bakanı Mustafa Çiftci, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, görevi başında yaşamını yitiren AFAD personeli Ömer Faruk Özkan için taziye mesajı yayımladı. Bakan Çiftci mesajında, Özkan’a Allah’tan rahmet, ailesine, yakınlarına ve AFAD teşkilatına başsağlığı diledi.

Bakan Çiftci ayrıca, kazada yaralanan personellere geçmiş olsun dileklerini ileterek acil şifalar temennisinde bulundu. Açıklamasında AFAD personelinin zorlu şartlarda büyük fedakârlıkla görev yaptığını vurgulayan Çiftci, tüm arama kurtarma ekiplerine teşekkür etti.

Yaşanan facia, görevleri sırasında hayatlarını riske atan arama kurtarma personelinin karşı karşıya kaldığı zorlukları bir kez daha gözler önüne serdi.

Galatasaray adına son günlerin en ses getiren yabancı basın iddiası Rafael Leao oldu. GOAL’de yer alan haberde sarı kırmızılıların Milan yıldızına yıllık 10 milyon euro civarında bir teklif sunduğu, oyuncunun da kariyerinde yeni bir sayfa açma düşüncesiyle ayrılık seçeneğini değerlendirdiği aktarıldı. Bu dosyada resmi bir aşamadan söz edilmiyor ancak rakamın büyüklüğü ve oyuncunun geleceğine dair belirsizlik, iddiayı yabancı basında manşet seviyesine taşıdı.

Fenerbahçe tarafında en çok yankı uyandıran başlık Mason Greenwood oldu. GOAL’in İngilizce ve Türkçe içeriklerinde, başkan adaylarının Greenwood’u öncelikli hedef olarak gördüğü, hatta Hakan Safi cephesinden oyuncuyla ilgili anlaşma zemini kurulduğu yönünde açıklamalar geldiği aktarıldı. Ancak aynı akış içinde Roma’nın kişisel şartlarda öne geçtiğine dair yeni haberler de yer aldı. Bu nedenle Greenwood dosyası Fenerbahçe için tamamen kapanmış görünmüyor, fakat yabancı basındaki son dalga, sürecin artık daha rekabetli bir zemine kaydığını gösteriyor.

Fenerbahçe ile anılan bir diğer isim Kim Min-jae. Bu başlık diğer üç dosyaya göre daha temkinli okunmalı. Bavarian Football Works’te yer alan son haberlerde Bayern Münih’in oyuncu için bonservis beklentisini aşağı çekebileceği, aynı zamanda Türk kulüplerinin de ilgisinin sürdüğü belirtildi. Yine aynı yayın grubunda, Fenerbahçe’nin olası dönüş adresleri arasında anıldığı ancak oyuncunun Bayern’de kalma ihtimalinin de tamamen masadan kalkmadığı vurgulandı. Bu yüzden Kim dosyası şu an için “güçlü kulis” düzeyinde, ancak Greenwood veya Onana kadar ileri aşama izlenimi vermiyor.

Trabzonspor cephesinde ise Andre Onana dosyası daha somut bir çizgiye oturdu. Sport Witness, Başkan Ertuğrul Doğan’ın oyuncuyla her gün görüştüklerini ve kalıcı transfer konusunda sorun beklemediklerini söylediğini yazdı. talkSPORT da Trabzonspor’un Onana’nın mali şartlarını karşıladığını ve transferi bitirme konusunda iyimser olduğunu aktardı. Yabancı kaynak dili burada diğer dosyalara göre daha net: Trabzonspor, Onana için sadece ilgilenen değil, şartları zorlayan kulüp görüntüsü veriyor.

Bugünkü yabancı basın taramasında tablo şöyle şekilleniyor: Galatasaray cephesinde Leao haberi en yüksek sesli manşet olarak öne çıkıyor. Fenerbahçe’de Greenwood dosyası hâlâ sıcak, Kim Min-jae bağlantısı ise daha ihtiyatlı bir kulis başlığı olarak izleniyor. Trabzonspor’da Onana tarafı ise gerçekleşme ihtimali en yüksek dosyalardan biri gibi duruyor. Kısacası transfer piyasasında Türk kulüpleri için sis perdesi tam kalkmış değil, ancak yabancı basının radarında dört önemli başlık şimdiden netleşmiş durumda.

İddialara göre 58 yaşındaki Ahmet Selçuk Yaşacan, yaşanan tartışmanın ardından evine giderek pompalı tüfeğini aldı. Daha sonra akrabası Behzat Atacan’ın bulunduğu adrese giden Yaşacan, burada silahla ateş açtı. Açılan ateş sonucu ağır yaralanan Behzat Atacan olay yerinde hayatını kaybetti.

Olayın ardından bölgeden ayrılan Ahmet Selçuk Yaşacan’ın Kesikköprü Mahallesi’nde park halindeki aracında olduğu tespit edildi. İhbar üzerine bölgeye sevk edilen güvenlik güçleri, şahsın teslim olması için çağrıda bulundu.

Yetkililerden edinilen bilgilere göre, yapılan çağrılara yanıt vermeyen Yaşacan’ın yanında bulunan silahla yaşamına son verdiği belirlendi.

Yaşanan acı olayın ardından bölgede geniş güvenlik önlemleri alınırken, olay yeri inceleme ekipleri çalışma başlattı. Cumhuriyet savcısının talimatıyla başlatılan soruşturmanın sürdüğü öğrenildi.

Arazi anlaşmazlığı nedeniyle yaşandığı belirtilen olay, Ortayol köyünde ve ilçede büyük üzüntüye neden oldu. Yetkililer, olayın tüm yönleriyle araştırıldığını açıkladı.

Edinilen bilgilere göre, yolun karşısına geçmeye çalışan genç kıza cadde üzerinde ilerleyen bir otomobil çarptı. Çarpmanın etkisiyle genç kız metrelerce savrularak yere düştü.

Kazayı gören çevredeki vatandaşlar hızla olay yerine koşarak yaralıya ilk müdahaleyi yaptı. Durumun 112 Acil Sağlık ekiplerine bildirilmesi üzerine bölgeye kısa sürede ambulans sevk edildi.

Olay yerine ulaşan sağlık ekipleri, ağır yaralanan genç kıza ilk müdahaleyi olay yerinde gerçekleştirdi. Ardından ambulansla hastaneye kaldırılan genç kızın tedavi altına alındığı öğrenildi.

Hastaneden edinilen bilgilere göre genç kızın sağlık durumunun ciddiyetini koruduğu ve yoğun bakım ünitesinde entübe edilerek tedavisinin sürdüğü bildirildi.

Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.

Son yıllarda hem tarama programlarının yaygınlaşması hem de ailelerin bilinçlenmesiyle SMA hastalığı daha fazla konuşuluyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi, Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, özellikle erken belirti ve tanının hayati önem taşıdığını vurguluyor:
“Bugün artık SMA hastalığında erken tanı, hastalığın seyrini değiştirebiliyor. Ancak belirtiler gözden kaçarsa tablo ağırlaşabiliyor.”

SMA Hastalığı nedir?

SMA hastalığı (Spinal Müsküler Atrofi), omurilikteki hareket sinir hücrelerini etkileyen genetik bir kas hastalığıdır.

Bu hastalıkta, kasları çalıştıran motor nöronlar hasar görür. Sonuç olarak:

• Kaslarda güçsüzlük

• Hareket kısıtlılığı

• Zamanla kas erimesi

• İleri vakalarda solunum problemleri

görülebilir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’a göre, SMA hastalığı doğuştan gelen genetik bir bozukluktur ve SMN1 genindeki eksiklik nedeniyle ortaya çıkar. “Kasın kendisi sağlamdır, sorun kası çalıştıran sinirdedir” diyerek hastalığın mekanizmasını sade bir dille anlatıyor.

SMA hastalığı tiplerine göre farklı şiddette seyreder. Bazı bebeklerde ilk aylarda ağır tablo görülürken, bazı çocuklarda belirtiler daha geç ortaya çıkabilir.

En sinsi belirtiler

SMA hastalığı çoğu zaman sessiz başlar. Aileler ilk etapta fark etmeyebilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler:

• Baş kontrolünde gecikme

• Emme ve yutma güçlüğü

• Yaşıtlarına göre daha az hareket

• Kol ve bacaklarda gevşeklik

• Sık solunum yolu enfeksiyonu

• Oturamama ya da yürüyememe

Prof. Dr. Kafadar, “Bebek çok sakin diye sevinen aileler oluyor. Oysa aşırı hareketsizlik bazen SMA hastalığı belirtisi olabilir” uyarısında bulunuyor.

Özellikle bacaklarda güçsüzlük ön plandadır. Bazı vakalarda dilde titreme bile görülebilir. Bu belirtiler erken dönemde yakalanırsa, tedavi seçenekleri daha etkili olabilir.

Kimler risk altında?

SMA hastalığı kalıtsal bir hastalıktır.

Risk grupları şunlardır:

• Anne ve babanın taşıyıcı olduğu bebekler

• Akraba evliliği bulunan aileler

• Ailesinde SMA öyküsü olanlar

Türkiye’de taşıyıcılık oranının yaklaşık 1/40–1/50 civarında olduğu belirtilmektedir. Bu da toplumda azımsanmayacak bir genetik risk bulunduğunu gösterir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “Anne ve baba sağlıklı olabilir. Taşıyıcı olduklarını bilmeyebilirler. Bu nedenle evlilik öncesi ve gebelik öncesi taramalar çok önemlidir” diyor.

Neden artıyor?

Son yıllarda “SMA hastalığı artıyor mu?” sorusu sıkça soruluyor.

Uzmanlara göre artışın birkaç nedeni var:

• Yenidoğan tarama programlarının yaygınlaşması

• Genetik testlere erişimin artması

• Toplumsal farkındalığın yükselmesi

• Akraba evliliklerinin devam etmesi

Prof. Dr. Kafadar, “Eskiden tanı alamayan vakalar vardı. Bugün erken tarama sayesinde SMA hastalığını daha erken yakalayabiliyoruz” diyerek görünürdeki artışın tanı kapasitesiyle ilişkili olduğunu vurguluyor.

Ayrıca son yıllarda geliştirilen gen tedavileri ve yeni ilaç seçenekleri de hastalığın daha fazla gündeme gelmesine yol açtı.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir çocuk nörolojisi uzmanına başvurulmalı:

• Bebek başını 3–4 ayda tutamıyorsa

• 6–7 ayda desteksiz oturamıyorsa

• 1 yaşında yürümeye başlamamışsa

• Kol ve bacaklarda belirgin güçsüzlük varsa

• Emme ve beslenme problemi sürüyorsa

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “SMA hastalığında erken tanı hayat kurtarır. Gecikme kas kaybını artırabilir” diyerek aileleri uyarıyor.

Bugün SMA hastalığı tedavisi için kullanılan ilaçlar, hastalığın ilerlemesini yavaşlatabiliyor. Bazı vakalarda gen tedavisi uygulanabiliyor. Ancak tedavinin başarısı büyük ölçüde erken teşhise bağlı.

Nasıl korunulur?

SMA hastalığı tamamen önlenebilir bir hastalık değildir. Ancak risk azaltılabilir.

Korunma yolları:

• Evlilik öncesi taşıyıcılık testi

• Gebelik öncesi genetik danışmanlık

• Aile öyküsü varsa ileri genetik testler

• Yenidoğan tarama programlarına katılım

Prof. Dr. Kafadar, “Toplumsal bilinç en güçlü silahtır. Taşıyıcı olduğunuzu bilmek kader değildir, önlem alma fırsatıdır” diyor.

Türkiye’de yenidoğan tarama programlarının genişlemesi sayesinde SMA hastalığı artık daha erken evrede tespit edilebiliyor. Bu da çocukların yaşam kalitesini artırma açısından umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Uzman Uyarısı: Erken Tanı Hayat Değiştiriyor

SMA hastalığı kader değil, geç kalınmış tanı kader olabilir.

Kas kaybı başladıktan sonra geri dönüş sınırlıdır. Bu nedenle belirti, risk, genetik öykü ve erken tarama hayati önemdedir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar son olarak şu mesajı veriyor:
“Her hareketsizlik masum değildir. Aileler gelişim basamaklarını yakından takip etmeli. Şüphe varsa zaman kaybetmeden uzmana başvurulmalı.”

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Çocuk Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada epilepsinin toplumda hâlâ yanlış bilinen yönleri olduğunu vurguladı.

Epilepsi (Sara) Nedir?

Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin ani ve kontrolsüz elektriksel boşalımları sonucu ortaya çıkan, tekrarlayan nöbetlerle karakterize bir hastalıktır. Halk arasında “sara” olarak bilinir.

Prof. Dr. Kafadar’a göre:

“Epilepsi tek bir hastalık değil, birçok farklı nedeni ve türü olan bir beyin hastalıkları grubudur. Her nöbet epilepsi değildir; tanı için nöbetlerin tekrarlayıcı olması gerekir.”

Nöbet Nasıl Ortaya Çıkar?

Beynimiz milyarlarca sinir hücresinin uyumlu çalışmasıyla görev yapar. Ancak bazı durumlarda bu hücreler bir anda aşırı ve düzensiz elektrik sinyali üretir. Sonuç?

• Ani bilinç kaybı

• Kasılmalar

• Sabit bir noktaya dalıp kalma

• Ağızda köpürme

• Kısa süreli hafıza kaybı

• Garip kokular ya da tatlar hissetme

Bazı nöbetler dramatiktir, bazıları ise sadece birkaç saniyelik “donma” şeklinde geçer. Bu nedenle birçok epilepsi vakası uzun süre fark edilmeden devam edebilir.

Çocuklarda Epilepsi Daha mı Farklı?

Prof. Dr. Kafadar, özellikle çocukluk çağında epilepsinin farklı belirtilerle ortaya çıkabileceğini belirtiyor:

“Çocuklarda dalıp gitme, ders sırasında kısa süreli kopmalar, ani sıçramalar ya da sebepsiz düşmeler epilepsi belirtisi olabilir. Ailelerin bu belirtileri hafife almaması gerekir.”

Çocukluk çağı epilepsilerinin bir kısmı yaşla birlikte düzelebilirken, bazı türleri uzun süreli takip gerektirir.

Epilepsinin Nedenleri Neler?

Epilepsi her zaman tek bir nedene bağlı değildir. Olası sebepler arasında:

• Doğum sırasında beyin hasarı

• Genetik yatkınlık

• Beyin enfeksiyonları

• Kafa travmaları

• Beyin tümörleri

• Nedeni bilinmeyen (idiopatik) durumlar

Vakaların önemli bir kısmında ise net bir sebep saptanamayabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Epilepsi tanısında en önemli testlerden biri EEG (Elektroensefalografi)’dir. EEG, beynin elektriksel aktivitesini kaydeder.

Bunun yanında:

• Beyin MR görüntülemesi

• Ayrıntılı nörolojik muayene

• Nöbet öyküsünün detaylı değerlendirilmesi

Tanı sürecinde büyük önem taşır.

Tedavisi Var mı?

Evet. Epilepsi hastalarının büyük bir kısmı düzenli ilaç tedavisiyle nöbetsiz bir yaşam sürebilir.

Prof. Dr. Kafadar’ın altını çizdiği en önemli nokta şu:

“Epilepsi tedavi edilebilir bir hastalıktır. İlaçlar düzenli kullanıldığında hastaların yaklaşık yüzde 70’inde nöbetler tamamen kontrol altına alınabilir.”

Dirençli vakalarda ise:

• Ketojenik diyet

• Vagus sinir stimülasyonu

• Cerrahi tedavi

gibi seçenekler gündeme gelebilir.

Nöbet Anında Ne Yapılmalı?

Toplumda en sık yapılan yanlış, nöbet geçiren kişinin ağzına bir şey koymaya çalışmaktır. Bu son derece tehlikelidir.

Doğru yaklaşım:

✔️ Kişiyi yan yatırmak
✔️ Başını sert bir zeminden korumak
✔️ Süreyi takip etmek
✔️ Nöbet 5 dakikayı aşarsa acil yardım çağırmak

Toplumsal Yanlış Algılar

Epilepsi bulaşıcı değildir.
Ruhsal bir hastalık değildir.
Akıl hastalığı değildir.

Bu hastalık, beynin elektriksel düzeniyle ilgilidir. Doğru tedavi ve takip ile bireyler eğitimlerine, iş hayatlarına ve sosyal yaşamlarına devam edebilir.

Son Söz

Epilepsi korkulacak değil, bilinmesi gereken bir hastalıktır. Bilgi, ön yargının panzehiridir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’ın da ifade ettiği gibi, erken tanı ve düzenli takip hayat kalitesini belirleyen en kritik faktördür.

Beynin elektriği bazen kontrolden çıkabilir. Önemli olan, o dalgayı doğru yönetmektir. ⚡
Epilepsi (Sara Hastalığı) Nedir? Epilepsi Çeşitleri Nelerdir? Epilepsi Neden Olur? Epilepsi Belirtileri Nelerdir? Epilepsi Nasıl Teşhis Edilir? Epilepsi Tedavisi Nasıl Yapılır? Epilepsi Risk Faktörleri Nelerdir? Epilepsi öldürür mü? Epilepsi nasıl anlaşılır? Epilepsi geçer mi? Stres epilepsiyi etkiler mi? Epilepsi nöbeti uyurken olur mu? Epilepsi nöbeti geçirdikten sonra kişi neler hisseder? Anksiyete epilepsiye neden olur mu?

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Asuman İnan, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada özellikle yaz aylarında artan vakalara dikkat çekti.

Prof. Dr. İnan, “Salmonella en sık gıdalar yoluyla bulaşır. Çiğ veya iyi pişmemiş tavuk, yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri ve iyi yıkanmamış sebzeler risk taşır” dedi.

🧫 Salmonella Nedir?

Salmonella, bağırsak sistemini etkileyen bir bakteri grubudur. Halk arasında çoğu zaman “gıda zehirlenmesi” olarak bilinen tabloya neden olur. Ancak her gıda zehirlenmesi Salmonella değildir.

Uzmanlara göre bakteri, uygun sıcaklıkta hızla çoğalır ve özellikle hijyen kurallarına uyulmayan mutfaklarda kolayca yayılır.

⚠️ Salmonella Belirtileri Nelerdir?

Prof. Dr. İnan’ın verdiği bilgilere göre belirtiler genellikle bakterinin alınmasından 6–72 saat sonra ortaya çıkıyor:

• Yüksek ateş

• Sulu veya kanlı ishal

• Karın ağrısı ve kramp

• Bulantı ve kusma

• Halsizlik

Çoğu vaka 4–7 gün içinde düzeliyor. Ancak bağışıklık sistemi zayıf kişilerde enfeksiyon kana karışabiliyor ve ciddi sonuçlar doğurabiliyor.

🚨 Kimler Risk Altında?

Uzman isim özellikle şu grupları uyardı:

• Bebekler

• 65 yaş üstü bireyler

• Hamileler

• Kronik hastalığı olanlar

• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler

Bu kişilerde tablo daha ağır seyredebilir ve hastane tedavisi gerekebilir.

🛡 Nasıl Korunmalı?

Prof. Dr. İnan’a göre korunmanın temel anahtarı mutfak hijyeni:

• Çiğ et ve sebzeler ayrı kesme tahtasında hazırlanmalı

• Tavuk ve et iyice pişirilmeli

• Eller en az 20 saniye sabunla yıkanmalı

• Soğuk zincir korunmalı

“Salmonella gözle görülmez, tadı değişmez. Bu nedenle en güçlü silahımız temizliktir” uyarısında bulundu.

📌 Uzmandan Net Mesaj

Salmonella hafife alınacak bir enfeksiyon değil. Basit görünen bir ishal tablosu bazı gruplarda hayati risk oluşturabiliyor. Uzmanlar özellikle yaz aylarında açıkta satılan ve iyi muhafaza edilmeyen gıdalara karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Uzmanların ortak mesajı

“Mucize aramayın.
Bilimsel önlemlerle ve sağlıklı yaşamla riskleri azaltın.”

Kanser riskini tamamen sıfırlamak mümkün olmasa da, bu 12 başlıkla risk belirgin biçimde azaltılabiliyor.

Uzmanlara göre kanserden korunma bir günde değil, bir yaşam tarzıyla mümkün. İşte bilimsel kanıtlarla desteklenen 12 altın kural: