What helps with chemotherapy-related nausea and vomiting?

Nausea and vomiting are among the best-known chemotherapy side effects, but modern anti-nausea treatment can substantially reduce them.

Depending on the risk associated with the chemotherapy regimen, doctors may prescribe antiemetic medications such as serotonin (5-HT3) receptor antagonists, dexamethasone, NK1 receptor antagonists or olanzapine. These drugs are often given in combinations and may be started before chemotherapy rather than waiting for nausea to develop.

Patients should take prescribed anti-nausea medication exactly as directed. Persistent vomiting is particularly important because it can lead to dehydration and electrolyte disturbances.

Nutrition may also help. Smaller, more frequent meals are often easier to tolerate than large portions. Bland or relatively low-fat foods may be better tolerated during periods of nausea, while strong smells, greasy meals and foods that personally trigger symptoms can be avoided.

Sipping fluids regularly may be easier than drinking a large amount at once.

What can you eat when chemotherapy causes loss of appetite?

Loss of appetite can make it difficult to consume enough calories and protein during cancer treatment.

Rather than forcing three large meals, some people find it easier to eat small meals or snacks throughout the day. When appetite is poor, foods that provide more energy and protein in smaller portions can be useful.

Depending on individual tolerance, options may include:

• Eggs
• Yogurt and other dairy products
• Fish, chicken and other protein-rich foods
• Legumes
• Nut or seed butters
• Soups enriched with protein and calories
• Smoothies or oral nutrition supplements recommended by the healthcare team

Cancer treatment is generally not the time to begin a highly restrictive diet without medical advice. Maintaining adequate nutrition and preventing unintended weight loss may become more important than following rigid ideas about “perfect” eating.

A dietitian experienced in oncology can provide individualized support when eating becomes difficult.

What helps with chemotherapy-related mouth sores?

Some chemotherapy drugs can cause oral mucositis, producing soreness, ulcers and difficulty eating or swallowing.

Good oral hygiene is important. A soft toothbrush may make cleaning more comfortable. The oncology team may also recommend specific mouth rinses or medications depending on the severity and cause of the symptoms.

Soft, moist and easy-to-swallow foods are often more comfortable.

Very spicy, acidic, rough or extremely hot foods may irritate an already sensitive mouth. Alcohol-containing mouthwashes may also cause discomfort for some patients.

Severe mouth sores, inability to drink or difficulty swallowing should be reported to the treatment team.

What can help with diarrhea?

Chemotherapy and other cancer treatments can sometimes cause diarrhea.

The first priority is preventing dehydration. Fluids should generally be replaced regularly, while the healthcare team may recommend additional strategies depending on the cause and severity.

Antidiarrheal medicines such as loperamide are appropriate in some situations, but they should not automatically be taken for every episode of diarrhea during cancer treatment. Infection and certain treatment-related complications can also cause diarrhea.

Contact the oncology team if diarrhea is severe, persistent, accompanied by fever or blood, or makes it difficult to maintain adequate fluid intake.

What helps with constipation during chemotherapy?

Constipation may result from chemotherapy itself, reduced physical activity, changes in food intake or supportive medications. Opioid pain medicines and some anti-nausea drugs can also contribute.

Adequate fluid intake, physical activity when medically appropriate and dietary fiber may help some patients.

However, rapidly increasing fiber is not always appropriate. People with bowel obstruction, severe abdominal symptoms or certain gastrointestinal complications may require a different approach.

Doctors may recommend laxatives or stool-softening strategies depending on the patient’s medications and clinical situation.

How can chemotherapy-related fatigue be managed?

Cancer-related fatigue is different from ordinary tiredness and may not disappear completely after a night’s sleep.

Although resting is important, spending most of the day in bed can sometimes worsen physical deconditioning. When the medical team considers it safe, regular light-to-moderate activity — even short walks — can help some patients maintain function and reduce fatigue.

Persistent or worsening fatigue should also be evaluated because treatable problems such as anemia, infection, dehydration, sleep disturbance, inadequate nutrition, pain or medication effects may contribute.

What if food tastes different after chemotherapy?

Chemotherapy can alter taste and smell. Foods may suddenly taste metallic, bitter, unusually sweet or simply different.

Trying foods at different temperatures, experimenting with seasonings and choosing alternative protein sources may help. If a metallic taste is troublesome, some people find that using non-metal utensils improves the eating experience, although responses vary considerably.

The goal is not to force foods that have become unpleasant but to find nutritious alternatives that remain tolerable.

Is there a special “chemotherapy diet”?

There is no single diet that prevents chemotherapy side effects or works for every person receiving cancer treatment.

Nutritional priorities depend on the patient’s weight, appetite, gastrointestinal symptoms, cancer type, treatment and laboratory findings.

In many cases, the practical goals are straightforward: obtain enough calories and protein, maintain hydration, preserve body weight and muscle as much as possible, and adapt food choices to symptoms.

Food safety is particularly important for patients whose immune systems are suppressed. Raw or undercooked meat, poultry, seafood and eggs can increase exposure to foodborne pathogens. Safe food handling, proper refrigeration and thorough cooking are important.

Be cautious with supplements and herbal products

“Natural” does not necessarily mean safe during chemotherapy.

Herbal products, vitamins, minerals and concentrated dietary supplements can interact with cancer medicines or affect drug metabolism. High-dose antioxidant supplements and other products should not be started simply because they are marketed as supporting the immune system or reducing chemotherapy toxicity.

Patients should tell their oncologist or oncology pharmacist about every vitamin, supplement, herbal product and over-the-counter medicine they use.

When should you contact your healthcare team urgently?

Instructions vary according to the treatment regimen, so patients should follow the emergency guidance provided by their oncology center.

Prompt medical assessment may be necessary for fever, chills, breathing difficulty, confusion, uncontrolled vomiting, severe or persistent diarrhea, inability to drink, signs of dehydration, unusual bleeding, severe mouth sores or rapidly worsening general condition.

Fever during chemotherapy deserves particular attention because some treatments can substantially reduce neutrophils, the white blood cells that help fight infection. Fever with neutropenia can represent a medical emergency.

Do not wait for symptoms to become severe if your oncology team has instructed you to report them earlier.

The most effective strategy is often prevention

Supportive care has become an important part of modern cancer treatment. Many chemotherapy side effects do not have to be endured until they become severe.

Antiemetic medications can be given before nausea develops, bowel problems can often be addressed early, nutritional support can begin before major weight loss occurs, and mouth care can start before significant mucositis develops.

The safest strategy is therefore individualized: anticipate likely side effects, use preventive treatments when indicated, maintain adequate nutrition and hydration, and report concerning symptoms early.

MEDICAL DISCLAIMER

This article is intended for general health information and does not replace medical advice. Chemotherapy regimens and supportive medications differ substantially between patients. Do not start, stop or change prescription medicines, supplements or restrictive diets without consulting your oncology team.

SOURCES

National Cancer Institute — Side Effects of Cancer Treatment

American Cancer Society — Managing Cancer-Related Side Effects

American Society of Clinical Oncology — Cancer.Net, Side Effects of Cancer Treatment

National Comprehensive Cancer Network — NCCN Guidelines for Patients: Distress During Cancer Care

Multinational Association of Supportive Care in Cancer / European Society for Medical Oncology — Supportive Care and Antiemetic Guidance

Kemoterapi sırasında bulantı, kusma, halsizlik, iştahsızlık, ağız yaraları, tat değişikliği, ishal, kabızlık ve enfeksiyona yatkınlık görülebilir. Ancak bu yakınmaların önemli bir bölümü yalnızca “kemoterapinin kaçınılmaz sonucu” olarak kabul edilmemeli. Günümüzde yan etkileri önlemeye veya azaltmaya yönelik ilaçlar, beslenme düzenlemeleri ve destek tedavileri bulunuyor.

Hangi yöntemin uygun olduğu kullanılan kemoterapi ilacına, doza, kanser türüne, hastanın kan değerlerine ve diğer hastalıklarına göre değişir. Bu nedenle özellikle ilaçlar, vitaminler ve bitkisel ürünler onkoloji ekibine danışılmadan başlanmamalıdır.

Kemoterapi bulantısı ve kusması nasıl azaltılır?

Kemoterapinin en çok bilinen yan etkilerinden biri bulantı ve kusmadır. Ancak modern destek tedavisinde amaç, bulantı başladıktan sonra müdahale etmekten çok onu baştan önlemektir.

Kemoterapinin bulantı oluşturma riskine göre hekimler farklı ilaç kombinasyonları kullanabilir. Bunlar arasında 5-HT3 reseptör antagonistleri, NK1 reseptör antagonistleri, kortikosteroidler ve bazı tedavi protokollerinde olanzapin bulunabilir.

Ondansetron ve granisetron 5-HT3 grubuna; aprepitant ve fosaprepitant ise NK1 grubuna örnektir. Hangi ilacın veya kombinasyonun kullanılacağı kemoterapinin bulantı-kusma riskine göre belirlenir.

Bu ilaçların kemoterapi öncesinde verilmesi özellikle önemlidir. Bulantı ortaya çıktıktan sonra kontrol altına almak bazı hastalarda daha zor olabilir.

Bulantı varsa nasıl beslenmeli?

Bulantının olduğu günlerde büyük ve ağır öğünler yerine küçük miktarlarda ve daha sık yemek bazı kişiler tarafından daha iyi tolere edilebilir.

Yağlı, kızartılmış, çok baharatlı veya yoğun kokulu yemekler bulantıyı artırıyorsa sınırlandırılabilir.

Soğuk veya oda sıcaklığındaki yiyeceklerin kokusu sıcak yemeklerden daha az belirgin olduğundan bazı hastalarda daha kolay tüketilebilir.

Sıvıyı gün boyunca küçük yudumlarla almak da yeterli sıvı alımını kolaylaştırabilir.

Ancak sürekli kusma, sıvı alamama veya idrar miktarında belirgin azalma varsa yalnızca beslenme önerileriyle yetinilmemelidir.

Kemoterapi sırasında iştahsızlık varsa ne yenebilir?

Kanser tedavisi sırasında amaç her zaman klasik anlamda “çok sağlıklı ve düşük kalorili” beslenmek değildir. Yeterli enerji ve proteinin alınması da önemlidir.

İştah azaldığında üç büyük öğün yerine küçük ve sık öğünler denenebilir.

Tolere edilebiliyorsa yumurta, yoğurt, peynir, süt ürünleri, balık, tavuk, et ve kurubaklagiller gibi protein kaynakları beslenmeye eklenebilir.

Normal öğünlerle yeterli enerji ve protein alınamıyorsa onkoloji ekibi veya diyetisyen tarafından tıbbi beslenme ürünleri değerlendirilebilir.

İstenmeyen kilo kaybı, kas kaybı veya beslenme yetersizliği gelişiyorsa erken dönemde onkoloji konusunda deneyimli bir diyetisyenden destek alınması önemlidir.

Kemoterapi ağız yarası yaparsa ne yapılabilir?

Kemoterapi ağız ve sindirim sistemindeki hızlı yenilenen hücreleri etkileyebildiğinden mukozit olarak adlandırılan ağız içi hassasiyeti ve yaralar gelişebilir.

Ağız yarası varsa yumuşak, kolay çiğnenen ve kolay yutulan yiyecekler tercih edilebilir.

Yiyecekleri püre haline getirmek veya küçük parçalara ayırmak yemek yemeyi kolaylaştırabilir. Soğuk veya oda sıcaklığındaki yiyecekler bazı kişilerde daha rahat olabilir.

Turunçgiller, çok ekşi yiyecekler, acı ve baharatlı ürünler, sert ve keskin kenarlı yiyecekler ağız yaralarını tahriş edebilir.

Alkol içeren ağız gargaralarından da kaçınılması gerekebilir.

Ağız bakımının düzenli yapılması önemlidir. Ağrı yemek yemeyi engelliyorsa hekim ağız içindeki ağrıyı azaltmaya yönelik tedaviler önerebilir.

Ağız içinde beyaz plaklar, yaygın yaralar, kanama veya yutmayı engelleyen ağrı gelişmesi enfeksiyon dahil başka sorunların değerlendirilmesini gerektirir.

Tat ve koku değişikliği olursa ne yapılabilir?

Kemoterapi sırasında bazı hastalar yiyeceklerin metalik, acı veya alışılmıştan tamamen farklı geldiğini söyleyebilir.

Bu durumda herkese uyan tek bir beslenme yöntemi yoktur.

Farklı sıcaklıklardaki yiyecekleri denemek, ağır kokulu yemeklerden uzaklaşmak ve kişinin o dönemde daha kolay tüketebildiği protein kaynaklarını seçmek yararlı olabilir.

Tat değişikliği nedeniyle yemek tüketimi belirgin şekilde azalırsa bunun kilo kaybına dönüşmesini beklemeden sağlık ekibine bildirilmelidir.

Kemoterapi ishali nasıl yönetilir?

Bazı kemoterapi ilaçları ishale neden olabilir. Ancak kemoterapi alan kişide her ishal doğrudan ilaca bağlanmamalıdır; enfeksiyon ve başka nedenler de değerlendirilmelidir.

En önemli sorunlardan biri sıvı ve elektrolit kaybıdır. Yeterli sıvı alınması önem taşır.

Doktor gerekli gördüğünde ishal giderici ilaçlar kullanabilir. Örneğin bazı durumlarda loperamid kullanılabilmektedir; ancak kemoterapi alan kişinin kendi kendine başlaması doğru değildir.

Şiddetli veya uzun süren ishal, ateş, kanlı dışkı, baş dönmesi, belirgin halsizlik ya da sıvı alamama varsa onkoloji ekibiyle hızla iletişime geçilmelidir.

Kemoterapi kabızlık yaparsa ne yapılabilir?

Kabızlık yalnızca kemoterapiden kaynaklanmayabilir. Bulantı ilaçları, bazı ağrı kesiciler, az sıvı tüketimi, hareketsizlik ve beslenmedeki değişiklikler de etkili olabilir.

Hekimin sıvı kısıtlaması koymadığı kişilerde yeterli sıvı tüketmek, tolere edildiği ölçüde hareket etmek ve uygun durumlarda lif içeren besinlerden yararlanmak yardımcı olabilir.

Ancak ciddi karın ağrısı, belirgin şişkinlik, kusma veya gaz ve dışkı çıkaramama varsa daha fazla lif tüketmeye çalışmak yerine tıbbi değerlendirme gerekir.

Gerekli olduğunda hekim dışkı yumuşatıcı veya farklı kabızlık ilaçları önerebilir.

Kemoterapi sonrası halsizliğe ne iyi gelir?

Kemoterapiye bağlı yorgunluk oldukça yaygındır ancak her halsizliğin nedeni aynı değildir.

Anemi, enfeksiyon, yetersiz beslenme, sıvı kaybı, uyku sorunları, ağrı ve bazı ilaçlar yorgunluğu artırabilir.

Bu nedenle yeni başlayan veya giderek artan ciddi halsizlik yalnızca “kemoterapiden oluyor” denilerek geçiştirilmemelidir.

Kişinin durumuna uygunsa hafif fiziksel aktivite, kısa yürüyüşler, düzenli uyku ve yeterli enerji-protein alımı destekleyici olabilir. Ancak ciddi anemi veya başka tıbbi neden varsa öncelikle bunun tedavisi gerekir.

El ve ayaklarda uyuşma, yanma ve karıncalanma

Paklitaksel ve platin içeren bazı kemoterapiler dahil çeşitli ilaçlar periferik nöropatiye yol açabilir.

Uyuşma, karıncalanma, yanma, elektriklenme hissi, düğme iliklemekte güçlük veya yürümede dengesizlik gelişebilir.

Bu belirtilerin erken bildirilmesi önemlidir. Çünkü bazı hastalarda tedavi dozunun veya programının yeniden değerlendirilmesi gerekebilir.

Nöropati için kullanılan ilaçlar da hastaya göre seçilir. Kişinin kendi kendine ağrı kesici, vitamin veya takviye kullanması doğru değildir.

Enfeksiyon riskine karşı nelere dikkat edilmeli?

Kemoterapi beyaz kan hücrelerini, özellikle nötrofilleri azaltabilir. Bu durumda enfeksiyonlar daha hızlı ağırlaşabilir.

El hijyeni, hasta kişilerle yakın temastan kaçınma ve gıdaların güvenli hazırlanması önemlidir.

Çiğ veya yeterince pişmemiş yumurta, et, tavuk ve deniz ürünleri gibi gıda kaynaklı enfeksiyon riski taşıyan ürünlere karşı özellikle dikkat edilmelidir. Sebze ve meyveler güvenli biçimde yıkanmalı, mutfakta çapraz bulaşma önlenmelidir.

Kemoterapi sırasında ateş neden önemlidir?

Kemoterapi alan bir kişide ateş sıradan bir enfeksiyon belirtisi olmayabilir. Özellikle nötropeni varsa acil değerlendirme gerektiren febril nötropeni gelişebilir.

Onkoloji merkezinin hastaya verdiği ateş eşiği ve acil başvuru talimatı önceliklidir. Genel olarak 38°C ve üzerindeki ateş kemoterapi alan hastada gecikmeden sağlık ekibine bildirilmelidir.

Ateşi yalnızca parasetamol gibi bir ilaçla düşürüp beklemek altta yatan ciddi enfeksiyonun fark edilmesini geciktirebilir.

Kemoterapi sırasında vitamin ve takviye kullanılabilir mi?

“Doğal” olması bir ürünün kemoterapi sırasında güvenli olduğu anlamına gelmez.

Vitaminler, yüksek doz antioksidan takviyeleri, bitkisel ürünler ve çeşitli gıda takviyeleri kemoterapi ilaçlarının metabolizmasını veya etkisini değiştirebilir.

Bu nedenle C vitamini, E vitamini, bitkisel karışımlar veya diğer takviyeler dahil herhangi bir ürüne başlamadan önce onkoloji ekibine danışılmalıdır.

Vitamin ve mineral gereksiniminin mümkün olduğunca dengeli beslenmeyle karşılanması genellikle tercih edilir. Kanıtlanmış bir eksiklik varsa takviyenin gerekip gerekmediği ve dozu hekim tarafından belirlenebilir.

Kemoterapi sırasında “kan yapıcı” besin yeterli olur mu?

Kemoterapi sırasında hemoglobin, nötrofil veya trombosit düşüklüğünü yalnızca belirli yiyeceklerle düzeltmeye çalışmak doğru değildir.

Örneğin anemi demir eksikliğinden kaynaklanmıyorsa gelişigüzel demir kullanılması sorunu çözmeyebilir.

Kan sayımındaki düşüklüğün nedeni ve derecesine göre hekim tedaviyi erteleyebilir veya dozunu değiştirebilir; bazı hastalarda büyüme faktörleri, transfüzyon veya başka destek tedavileri gerekebilir.

Kemoterapi alan kişi ne zaman hemen sağlık ekibini aramalı?

Kemoterapi alan hastaya kendi merkezinin verdiği acil durum talimatları her zaman önceliklidir.

Özellikle şu durumlarda gecikmeden onkoloji ekibiyle iletişime geçilmelidir:

• 38°C veya üzeri ateş ya da merkezin belirlediği ateş sınırının aşılması
• Kontrol edilemeyen veya tekrarlayan kusma
• Sıvı içememe
• Şiddetli veya devam eden ishal
• Nefes darlığı veya göğüs ağrısı
• Bilinç değişikliği veya belirgin sersemlik
• Olağandışı kanama
• Hızla artan halsizlik
• Çok az idrar yapma veya belirgin susuzluk bulguları
• Şiddetli karın ağrısı
• Yemeyi veya içmeyi engelleyen ağız ve boğaz yaraları

Yan etkileri erken bildirmek tedavinin bir parçasıdır

Kemoterapi yan etkilerini sağlık ekibinden saklamak veya “tedavi böyle olur” düşüncesiyle beklemek doğru değildir.

Modern kanser tedavisinde destek tedavisi kemoterapinin önemli bir parçasıdır. Bulantının önlenmesinden beslenmenin korunmasına, enfeksiyon riskinden ağız bakımına kadar birçok sorun için etkili yaklaşımlar bulunmaktadır.

En iyi plan ise genel bir “kemoterapi diyeti” veya standart ilaç listesinden değil; kullanılan kemoterapi rejimi, kan değerleri, eşlik eden hastalıklar ve hastanın yaşadığı gerçek yan etkiler üzerinden oluşturulur.

TIBBİ UYARI

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişisel tedavi önerisi değildir. Kemoterapi sırasında reçetesiz ilaç, vitamin, bitkisel ürün veya gıda takviyesi kullanmadan önce onkoloji ekibine danışılmalıdır. Ateş, nefes darlığı, kontrol edilemeyen kusma, ciddi ishal, kanama veya sıvı alamama gibi belirtilerde tıbbi değerlendirme geciktirilmemelidir.

KAYNAKLAR

National Cancer Institute (NCI) — Side Effects of Cancer Treatment

National Cancer Institute (NCI) — Nutrition During Cancer Treatment

National Cancer Institute (NCI) — Nausea and Vomiting and Cancer Treatment

National Cancer Institute (NCI) — Oral Complications of Cancer Therapies

American Society of Clinical Oncology (ASCO) — Antiemetics Guideline

American Cancer Society — Chemotherapy Side Effects

American Cancer Society — Nutrition During and After Cancer Treatment

Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ), Türkiye genelinde 47 ilde bulunan 405 arsayı açık artırma yöntemiyle satışa çıkarıyor. Satış listesindeki taşınmazlarda başlangıç fiyatı 255 bin TL’ye kadar inerken, açık artırmalar 29-30 Eylül 2026 tarihlerinde gerçekleştirilecek.

TOKİ arsa satışı kapsamında konut alanından ticarete, tarımdan sanayiye kadar farklı kullanım niteliğine sahip taşınmazlar bulunuyor. Satış koşulları uygun taşınmazlarda yüzde 25 peşinat ve 48 ay vade uygulanacak. Peşin ödeme seçeneğinde ise yüzde 15 indirim yapılacak.

TOKİ ARSA SATIŞI NE ZAMAN?

TOKİ’nin 47 ilde gerçekleştireceği arsa satışları 29 ve 30 Eylül 2026 tarihlerinde yapılacak.

Açık artırmalar saat 10.30’da başlayacak. Katılımcılar Ankara Bilkent Otel ve TOKİ İstanbul Hizmet Binası’nda düzenlenecek oturumlara katılabilecek. Satışlara internet üzerinden teklif verilmesi de mümkün olacak.

TOKİ ARSA FİYATLARI NE KADAR?

Satışa sunulan taşınmazların fiyatları bulunduğu il, konum, yüzölçümü, imar ve kullanım niteliğine göre değişiyor. İlan edilen taşınmazlar arasında başlangıç bedeli 255 bin TL olan arsa da bulunuyor.

Bu nedenle “TOKİ arsaları 255 bin TL” ifadesi bütün arsaların 255 bin TL’ye satılacağı anlamına gelmiyor. 255 bin TL satış listesindeki başlangıç fiyatını ifade ediyor. Nihai satış fiyatı açık artırmada verilen tekliflere göre yükselebilecek.

YÜZDE 25 PEŞİNAT, 48 AY VADE

Satış programının dikkat çeken başlıklarından biri ödeme koşulları oldu.

Uygun taşınmazlarda alıcılar satış bedelinin yüzde 25’ini peşin ödeyerek kalan tutarı 48 aya kadar vadeyle ödeyebilecek. Bazı taşınmazların ise yalnızca peşin ödeme yöntemiyle satışa çıkarılması planlanıyor.

Peşin ödeme yapılan uygun taşınmazlarda yüzde 15 indirim uygulanacak.

HANGİ TÜR ARSALAR SATILACAK?

TOKİ’nin satış listesi yalnızca konut arsalarından oluşmuyor.

Açık artırma kapsamında konut, ticaret, turizm, eğitim, tarım, sanayi ve spor alanlarının yanı sıra kentsel çalışma, plansız alan, rekreasyon, depolama, akaryakıt istasyonu, lojistik tesis ve ağaçlandırılacak alan niteliğindeki taşınmazlar da yer alıyor.

Bu nedenle açık artırmaya katılmayı düşünenlerin yalnızca fiyatı değil, satın alacakları taşınmazın imar ve kullanım niteliğini de incelemesi gerekiyor.

TOKİ ARSA SATIŞI HANGİ İLLERDE?

Satış kapsamındaki arsalar 47 ilde bulunuyor:

Adana, Adıyaman, Afyonkarahisar, Ağrı, Aksaray, Amasya, Ankara, Antalya, Ardahan, Artvin, Aydın, Balıkesir, Batman, Bayburt, Bilecik, Bingöl, Bolu, Çankırı, Çorum, Diyarbakır, Elazığ, Erzincan, Erzurum, Eskişehir, Gaziantep, Giresun, Hatay, Iğdır, İstanbul, İzmir, Kahramanmaraş, Kars, Kastamonu, Kayseri, Kırıkkale, Kilis, Konya, Manisa, Mardin, Mersin, Muğla, Sinop, Sivas, Tekirdağ, Van, Yozgat ve Zonguldak.

İSTANBUL, ANKARA VE İZMİR DE LİSTEDE

Satış programında İstanbul, Ankara ve İzmir’in de bulunması dikkat çekiyor. Ancak her ilde satışa sunulan taşınmazların fiyatı, büyüklüğü ve kullanım amacı farklılık gösteriyor.

Bu nedenle özellikle “TOKİ İstanbul arsa satışı”, “TOKİ Ankara arsa satışı” veya “TOKİ İzmir arsa satışı” araması yapanların ilgili taşınmazın ayrıntılı şartnamesini kontrol etmesi önem taşıyor.

TOPLAM 1,7 MİLYON METREKAREDEN FAZLA

Satışa çıkarılan arsaların toplam yüzölçümü yaklaşık 1 milyon 768 bin metrekareye ulaşıyor.

Taşınmazların toplam muhammen bedeli ise yaklaşık 10,78 milyar TL olarak açıklandı. Bu rakam satışların başlangıcındaki tahmini toplam değeri ifade ediyor; açık artırmalar sonucunda oluşacak nihai toplam satış bedeli farklı olabilir.

TOKİ ARSA SATIŞINA NASIL KATILINIR?

Açık artırmaya fiziki veya çevrim içi olarak katılım sağlanabilecek.

Fiziki açık artırmalar Ankara Bilkent Otel ile TOKİ İstanbul Hizmet Binası’nda yapılacak. İnternet üzerinden katılmak isteyenler ise Emlak Yönetim’in müzayede sistemi üzerinden teklif verebilecek.

Katılım öncesinde ilgili taşınmazın şartnamesi, teminat tutarı, ödeme yöntemi, imar durumu, yüzölçümü ve özel satış koşullarının kontrol edilmesi gerekiyor.

TOKİ ARSA SATIŞI 2026 İÇİN KRİTİK TARİHLER

Açık artırma: 29-30 Eylül 2026

Başlangıç saati: 10.30

Fiziki katılım: Ankara Bilkent Otel ve TOKİ İstanbul Hizmet Binası

Çevrim içi katılım: Emlak Yönetim müzayede sistemi

TOKİ’nin 47 ildeki arsa satışında en düşük başlangıç bedeli 255 bin TL seviyesinde bulunuyor. Ancak taşınmazların açık artırmayla satılması nedeniyle ilan edilen muhammen bedelin nihai satış fiyatı olmadığı unutulmamalı. Tekliflerin yükselmesi halinde satış bedeli de artacak.

Ayrıca arsa satın almayı düşünenlerin imar durumu, yapılaşma koşulları, tapu bilgileri, konum ve satış şartnamesini teklif vermeden önce ayrı ayrı incelemesi önem taşıyor.

İstanbul, 1848.

Galatasaray’daki Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane’de yaklaşık on yıldır büyük bir bilimsel dönüşüm yaşanıyordu.

Avrupa’dan hocalar getirilmiş, klinik eğitim geliştirilmiş, kadavra üzerinde anatomi öğretiminin önü açılmış, laboratuvarlar, müzeler, botanik bahçesi ve kütüphane kurulmuştu.

Fakat Osmanlı yönetiminin önünde çok önemli bir soru vardı:

İstanbul’da yetiştirilen bu yeni hekimler, Avrupa’nın önde gelen tıp fakültelerinin mezunlarıyla gerçekten aynı bilimsel düzeyde miydi?

Bu sorunun cevabını İstanbul’da vermek yerine Avrupa’nın önemli tıp merkezlerinden birinde aramaya karar verdiler.

Dört genç hekim seçildi.

Gidecekleri yer Viyana’ydı.

Tarih 4 Ocak 1848’di. [1][2]

DÖRT GENÇ HEKİMİN İSİMLERİ

Mekteb-i Tıbbiye’nin 1846-1847 öğretim yılı faaliyet raporunu inceleyen tıp tarihçisi Yeşim Işıl Ülman’ın çalışmasına göre Viyana’ya gönderilen dört genç hekim şunlardı:

Arif Musa Efendi,
Gregoire Yanovitch,
Stepan Elias (İstepan Arslanyan),
Nikolas Nikifor. [1]

İsimlerin farklı tarihî kaynaklarda Fransızca, Almanca ve Osmanlıca aktarım nedeniyle değişik yazılışlarıyla karşılaşılabiliyor.

Ancak olayın ana çerçevesi açık:

Sultan Abdülmecid’in isteği üzerine Mekteb-i Tıbbiye’den dört yeni mezun Viyana’ya gönderildi. [1][2]

Amaç sıradan bir eğitim gezisi değildi.

İstanbul’daki modern tıp eğitiminin bilimsel seviyesinin Avrupa’nın önemli tıp merkezlerinden birinde sınanmasıydı.

NEDEN VİYANA?

Viyana’nın seçilmesi tesadüf değildi.

19. yüzyılda Viyana, Avrupa tıbbının en önemli merkezlerinden biriydi.

Üstelik Mekteb-i Tıbbiye’nin modernleşmesinin Viyana ile güçlü bir ilişkisi vardı.

Karl Ambros Bernard ve Sigmund Spitzer gibi Avusturyalı hekimler İstanbul’daki modern tıp eğitiminin şekillenmesinde önemli görevler üstlenmişti.

Özellikle Spitzer, Mekteb-i Tıbbiye’de anatomi eğitiminin gelişmesinde etkili olmuştu.

Tıp tarihi araştırmaları, Galatasaray Tıbbiyesi’nin Avrupa çapında eğitim verdiğini göstermek isteyen Spitzer’in başarılı öğrencilerin Viyana’da sınanması sürecinde önemli rol oynadığını aktarıyor. [3]

Bu nedenle Viyana’da sınava girecek olan yalnız dört genç doktor değildi.

Bir anlamda Mekteb-i Tıbbiye’nin kendisi sınanacaktı.

4 OCAK 1848: SINAV BAŞLIYOR

Kaynakların önemli bir bölümü sınavı 4 Ocak 1848 tarihine yerleştiriyor. [2][4]

Dört genç hekim Viyana Tıp Fakültesi’nde dönemin öğretim üyelerinin karşısına çıktı.

Ülman’ın Mekteb-i Tıbbiye faaliyet raporuna dayanan araştırmasına göre öğrenciler ağır bir tez savunması ve mezuniyet sınavından geçirildi. [1]

Fakat yeni araştırmalar sınavın içeriğine ilişkin çok daha ilginç ayrıntılar ortaya koyuyor.

Tıbbiyelilere yalnız genel tıp bilgisi sorulmamıştı.

Anatomi, fizyoloji ve genel patoloji alanlarında sınanmışlardı. [4]

HANGİ TIBBİYELİYE NE SORULDU?

Dönemin kayıtlarını inceleyen İstanbul Tıp Fakültesi fizyoloji tarihi araştırması, Viyana’daki sınavda sorulan fizyoloji sorularının bir bölümünü dahi ortaya çıkarıyor. [4]

Arif Efendi’ye:

Sindirim fizyolojisi.

Gregoire Yanovitch’e:

Solunum; solunumun mekanik ve kimyasal olayları.

İstepan Arslanyan’a:

Fetüste ve erişkinde kan dolaşımı, kalp sesleri ve kalp vurumu.

Nikolas’a ise:

Üreme, döllenme, yumurtanın gelişimi ve menstruasyon.

sorulduğu kaydediliyor. [4]

Bu ayrıntılar 1848’deki sınavın sembolik bir gösteriden ibaret olmadığını ortaya koyması açısından son derece değerli.

İstanbul’dan gelen genç hekimler dönemin temel tıp bilimleri üzerinden sorgulanıyordu.

DÖRT TIBBİYELİ DE BAŞARILI OLDU

Sonuç Mekteb-i Tıbbiye açısından son derece önemliydi.

Dört genç hekim de sınavlarda başarılı oldu. [1][2]

Faaliyet raporuna dayanan araştırmaya göre genç hekimlerin performansı o kadar dikkat çekiciydi ki kendilerine Viyana Tıp Fakültesi’nde doktora çalışmalarını sürdürmeleri teklif edildi. [1]

Osmanlı yönetiminin göstermeye çalıştığı şey gerçekleşmişti:

İstanbul’da yetiştirilen hekimler, Avrupa’nın önemli tıp merkezlerinden birinin akademik değerlendirmesinden başarıyla geçebiliyordu.

OLAYIN VİYANA’DA DA KAYDI VAR

Hikâyeyi daha değerli hale getiren ayrıntılardan biri olayın yalnız Osmanlı kaynaklarında anlatılmaması.

İstanbul Tıp Fakültesi tarihine ilişkin akademik araştırmada Viyana sınavının kaynaklarından biri olarak doğrudan 1848 tarihli Avusturya yayını gösteriliyor:

Sonntagsblättern / Wiener Bote, No. 2, 1848. [3]

Bu son derece önemli bir ayrıntı.

Çünkü dört Tıbbiyelinin Viyana’daki başarısının izi dönemin Avusturya yayınlarına kadar takip edilebiliyor.

Başka bir ifadeyle olay, yıllar sonra oluşturulmuş bir Tıbbiye efsanesinden ibaret değil.

19. yüzyıl Viyana kaynaklarında da karşılığı bulunan tarihsel bir hadise.

SINAVIN BAŞINDA ÜNLÜ ANATOMİST JOSEPH HYRTL

Hikâyenin Viyana tarafında çok önemli bir isim daha karşımıza çıkıyor:

Joseph Hyrtl.

19. yüzyılın en tanınmış anatomistlerinden biri olan Hyrtl, Viyana anatomi ekolünün önde gelen isimlerindendi.

Arslan Terzioğlu’nun Viyana ve Osmanlı tıp ilişkilerini inceleyen çalışmasına göre 1848’de Tıbbiyelilerin Viyana’daki sınavını yöneten isim Hyrtl’di. [5]

Bu bağlantı daha sonra da devam etti.

Viyana sınavına giren genç hekimlerden Stephan Arslanian’ın sonraki yıllarda Hyrtl ile ilişkisini sürdürdüğünü gösteren bir mektup günümüze ulaşmıştır.

Hyrtl’den İstanbul’daki Tıbbiye için anatomik preparatlar temin edilmesinde Arslanian’ın aracılık ettiği anlaşılmaktadır. [5]

Dolayısıyla 1848 sınavı yalnız tek günlük bir akademik karşılaşma değildi.

İstanbul ile Viyana arasında yıllarca devam edecek bilimsel ilişkilerin parçalarından biriydi.

DÖRT HEKİM, DÖRT FARKLI OSMANLI TOPLULUĞU

Hikâyenin dikkat çekici bir başka yönü genç hekimlerin kimliklerinde görülüyor.

İngilizce tıp tarihi araştırmalarında dört hekimin Osmanlı toplumunun farklı dinî topluluklarından seçildiği belirtiliyor.

Arif Musa Müslüman, Stephan Elias Ermeni, Nicolas Nikifore Rum ve Gregoire Yanovitch Musevi olarak aktarılıyor. [6]

1847-1848 tarihli okul raporuna dayanan İngilizce akademik çalışma da dört genç hekimin imparatorluğun farklı dinî topluluklarını temsil edecek biçimde seçilmiş göründüğünü belirtiyor. [6]

Ancak bunun bilinçli olarak tasarlanmış resmî bir “temsili heyet” olduğunu söyleyebilmek için daha güçlü bir birincil belgeye ihtiyaç var.

Yine de tablo, 1840’ların Mekteb-i Tıbbiye’sinin çok kimlikli öğrenci yapısını göstermesi bakımından dikkat çekici.

VİYANA’DA SINANDILAR, SONRA TIBBİYE SINAMAYA BAŞLADI

1848’in ardından çok önemli başka bir gelişme yaşandı.

Yabancı ülkelerde tıp eğitimi alan ve Osmanlı Devleti’nde hekimlik yapmak isteyen doktorlara Mekteb-i Tıbbiye’de kolokyum sınavı uygulanmaya başlandı. [2]

Başarılı olanların diplomaları onaylanıyor ve çalışma izni veriliyordu.

Başka ülkelerde tıp diploması almış Osmanlı vatandaşları da aynı değerlendirmeye tabi tutuluyordu. [2]

Bu gelişme Tıbbiye’nin konumundaki değişimi gösteriyordu.

1848’in başında Viyana, İstanbul’dan gelen hekimleri sınamıştı.

Kısa süre sonra Mekteb-i Tıbbiye, dışarıda eğitim görmüş hekimlerin Osmanlı’da çalışmaya yeterli olup olmadığını değerlendiren kurumlardan biri haline geliyordu.

Tıbbiye artık yalnız doktor yetiştiren bir okul değildi.

Hekimlik mesleğinin bilimsel standartlarını belirleyen bir otoriteye dönüşüyordu.

VİYANA’YA ÖĞRENCİ GİTTİ, BİRİ YILLAR SONRA TIBBİYE’NİN BAŞINA GEÇTİ

Dört genç hekimin sonraki hayatları da en az sınav kadar ilginç.

Arif Musa Efendi başarılı bir meslek hayatının ardından 1861’de Mekteb-i Tıbbiye Nazırı oldu. [3]

Yani Viyana’nın karşısına genç bir mezun olarak çıkan Tıbbiyeli, yıllar sonra kendisini yetiştiren kurumun yönetimine gelecekti.

Stephan Arslanian da akademik hayatta yükseldi.

Tıbbiye’de patoloji hocalığı yaptı ve paşa unvanı aldı. Viyana’daki bilim çevreleriyle ilişkisini sürdürdü. [5]

Böylece 1848’de Avrupa’ya gönderilen gençler yalnız bir sınavı kazanıp İstanbul’a dönmediler.

Osmanlı tıbbının sonraki kuşaklarını şekillendiren isimler arasına girdiler.

1848’İN İKİ YÜZÜ: VİYANA’DA BAŞARI, İSTANBUL’DA FELAKET

1848, Mekteb-i Tıbbiye tarihinin belki de en çarpıcı yıllarından biridir.

Yılın başında dört Tıbbiyeli Viyana’da Avrupa’nın önemli tıp hocalarının karşısına çıktı ve başarılı oldu. [1][2]

Aynı dönemde okul Avrupa’daki yeni tıbbi gelişmeleri yakından izliyordu.

Mekteb-i Tıbbiye’nin 1846-1847 faaliyet raporunu inceleyen araştırmada, Batı’da henüz yeni kullanılmaya başlayan kloroformun 1848’de okulda gerçekleştirilen ameliyatlarda anestezik olarak kullanıldığı da kaydediliyor. [1]

Fakat 11 Ekim 1848’de büyük Beyoğlu yangını çıktı.

Galatasaray’daki Mekteb-i Tıbbiye ağır biçimde zarar gördü.

Okulun eğitim araçları ve bilimsel altyapısı büyük kayba uğradı; Tıbbiye daha sonra Humbarahane’ye taşınmak zorunda kaldı. [2][3]

Böylece aynı yıl içerisinde Tıbbiye tarihinin iki zıt sahnesi yaşandı:

Viyana’da bilimsel başarı.

İstanbul’da büyük yangın.

OSMANLI TIP EĞİTİMİNİN ÖZGÜVEN ANI

1848 Viyana sınavını bugünkü anlamıyla resmî bir “uluslararası akreditasyon” olarak tanımlamak doğru olmaz.

19. yüzyılın akademik sistemi bugünkünden farklıydı.

Ancak olayın tarihsel önemi bundan daha az değil.

1827’de Tıphâne-i Âmire ile başlayan modernleşme hareketinde Osmanlı önce Avrupa’dan bilgi ve insan getiriyordu.

Karl Ambros Bernard İstanbul’a geldi.

Sigmund Spitzer İstanbul’a geldi.

Avrupa’dan kitaplar, öğretim yöntemleri ve bilimsel araçlar getirildi.

1848’de hareketin yönü ilk kez sembolik biçimde tersine döndü.

Bu kez İstanbul’da yetiştirilen hekimler Avrupa’ya gönderildi.

Ve Viyana’nın karşısına çıktılar.

Anatomi sorularını cevapladılar.

Fizyoloji sorularını cevapladılar.

Patoloji bilgilerini ortaya koydular.

Başarılı oldular.

Bu nedenle 4 Ocak 1848 yalnız dört genç hekimin kariyerindeki bir sınav günü değildi.

Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane’nin yaklaşık yirmi yıllık modernleşme çabasının Avrupa önündeki en önemli sınavlarından biriydi.

Ve o sınavdan dört Tıbbiyeli birlikte geçti.

KAYNAKLAR

[1] Yeşim Işıl Ülman, “Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane’nin 1846-1847 Öğretim Yılı Faaliyet Raporu”, Yeni Tıp Tarihi Araştırmaları / The New History of Medicine Studies, Cilt 4, 1998, s. 117-148.

[2] Türk Maarif Ansiklopedisi, “Mekteb-i Tıbbiye-yi Şâhâne”. Sultan Abdülmecid’in isteğiyle dört mezunun Viyana’ya gönderilmesi, 4 Ocak 1848 sınavları ve kolokyum uygulamasına ilişkin bölüm.

[3] Nuran Yıldırım, İstanbul Tıp Fakültesi tarihine ilişkin çalışmalar. 1848 Viyana sınavı için dönem Avusturya kaynağı olarak Sonntagsblättern / Wiener Bote, No. 2, 1848 gösterilmektedir.

[4] “Tıphane-i Âmire’den Dârülfünun’a İstanbul Tıp Fakültesi’nde Fizyoloji, 1827-1933”. Viyana sınavının anatomi, fizyoloji ve genel patoloji bölümleri ile öğrencilere yöneltilen fizyoloji sorularına ilişkin çalışma.

[5] Arslan Terzioğlu, Osmanlı tıbbında Viyanalı hekimler ve Mekteb-i Tıbbiye’nin Avusturya bağlantıları üzerine çalışmalar. Joseph Hyrtl, Sigmund Spitzer ve Stephan Arslanian ilişkisine dair belgeler.

[6] Yeşim Işıl Ülman, “Medical Modernization in 19th Century Turkey”; Mekteb-i Tıbbiye’nin 1847-1848 faaliyet raporu ve dört genç hekimin kimliklerine ilişkin değerlendirme.

Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM), 2026-2027 eğitim öğretim yılı yükseköğretim programlarına ek yerleştirme işlemlerini gerçekleştirecek.

Adaylar 2026 YKS ek tercihlerini 17-21 Eylül 2026 tarihleri arasında yapabilecek. Tercih işlemleri 17 Eylül saat 16.00’da başlayacak ve 21 Eylül saat 23.59’da sona erecek.

Ek tercih kılavuzu 2026 yayımlandı mı?

Evet. 2026-YKS Yükseköğretim Programlarına Ek Yerleştirme Kılavuzu adayların erişimine açıldı.

Ek yerleştirme yapmak isteyen adayların tercihlerini oluşturmadan önce kılavuzdaki programları, kontenjanları ve yerleştirme kurallarını dikkatle incelemesi gerekiyor. 2026-2027 eğitim öğretim yılı için ek yerleştirme kılavuzunun yayımlandığı ve tercih sürecinin başlayacağı duyuruldu.

YKS ek tercihler ne zaman başlayacak?

2026 YKS ek tercih takvimi şöyle:

* Ek tercih başlangıcı: 17 Eylül 2026, saat 16.00
* Ek tercih son günü: 21 Eylül 2026
* Son tercih saati: 23.59
* Tercih yöntemi: ÖSYM Aday İşlemleri Sistemi (AİS) veya ÖSYM Aday İşlemleri Mobil Uygulaması

ÖSYM’nin açıkladığı tarihlere göre adayların işlemlerini bu süre içerisinde tamamlamaları gerekiyor.

2026 YKS ek tercih nasıl yapılır?

YKS ek tercihleri elektronik ortamda ve bireysel olarak gerçekleştirilecek.

Adaylar T.C. kimlik numaraları ve aday şifreleriyle ÖSYM Aday İşlemleri Sistemi’ne giriş yaparak tercihlerini oluşturabilecek. Tercihler ÖSYM Aday İşlemleri Mobil Uygulaması üzerinden de yapılabilecek.

ÖSYM Aday İşlemleri Sistemi (AİS)⁠

YKS ek tercih kılavuzu 2026 neden önemli?

Ek yerleştirme kılavuzu yalnızca tercih tarihlerinin yer aldığı bir takvim değil. Adayların hangi programları tercih edebileceğini belirlerken esas alması gereken kurallar ve boş kontenjan bilgileri açısından temel kaynak niteliğinde.

Bu nedenle adayların internette yayımlanan eski kontenjan listeleri yerine 2026 ek yerleştirme kılavuzundaki güncel bilgileri dikkate alması önemli.

YKS ek tercihlerinde hangi bölümler var?

Ek yerleştirme, merkezi yerleştirme sonrasında üniversitelerde boş kalan veya ilgili kurallar kapsamında ek yerleştirmeye açılan kontenjanlar üzerinden gerçekleştiriliyor.

Adaylar tercih yaparken yalnızca bölüm adına değil; üniversite, program türü, kontenjan, puan koşulları ve kılavuzda program için belirtilen özel şartlara da dikkat etmeli.

YKS ek tercih boş kontenjanları nereden öğrenilir?

2026 YKS ek tercih boş kontenjanları, ek yerleştirme kılavuzundaki program tablolarından kontrol edilebilecek.

Ön lisans ve lisans programlarını araştıran adayların, tercihlerini yapmadan önce ilgili programın kılavuzdaki güncel durumunu incelemesi gerekiyor.

Kimler YKS ek tercih yapabilir?

Ek yerleştirmede en önemli noktalardan biri merkezi yerleştirme sonucudur.

Merkezi yerleştirme sonucunda herhangi bir yükseköğretim programına yerleştirilmiş adaylar, kayıt yaptırmamış olsalar dahi genel olarak ek yerleştirmeden yararlanamaz. Merkezi yerleştirmede bir programa yerleşmeyen adaylar ise puan ve kılavuzdaki diğer koşulları sağlamaları halinde ek yerleştirme sürecine katılabilir.

Adayların kendi durumları açısından kesin kuralları 2026-YKS Ek Yerleştirme Kılavuzu’ndan kontrol etmesi gerekiyor.

Ek tercihte taban puan şartı var mı?

Ek yerleştirmede en çok dikkat edilmesi gereken konulardan biri de programların puan koşulları.

Adayların yalnızca boş kontenjan bulunmasına bakarak tercih yapmaması gerekiyor. Merkezi yerleştirme sonunda oluşan puanlar ve ÖSYM’nin ek yerleştirme için belirlediği kurallar tercih edilebilecek programları etkileyebiliyor.

Bu nedenle adayın YKS puanını, tercih edeceği programın durumunu ve ek yerleştirme kılavuzundaki koşulları birlikte değerlendirmesi gerekiyor.

Ek tercihte kaç tercih yapılabilir?

Ek yerleştirme sürecinde adayların tercih listesi için kılavuzda belirlenen sayı ve kurallar geçerli olacak. Adayların tercih ekranını doldurmadan önce 2026 kılavuzunun ilgili bölümünü kontrol etmesi ve tercihlerini buna göre sıralaması önemli.

YKS ek tercih sonuçları ne zaman açıklanacak?

ÖSYM’nin 16 Eylül’de duyurduğu takvimde şu aşamada öne çıkan tarih 17-21 Eylül 2026 tercih dönemi. Ek yerleştirme sonuçlarının açıklanmasına ilişkin gelişmelerin ÖSYM’nin resmi duyurularından takip edilmesi gerekiyor.

Ek tercih yaparken nelere dikkat edilmeli?

Adayların tercih listesini onaylamadan önce program kodunu, üniversite ve bölüm adını, öğretim türünü, kontenjanı ve varsa özel koşulları kontrol etmesi önemli.

Özellikle internette daha önce yayımlanmış tercih listeleri yerine güncel ek tercih kılavuzu 2026 esas alınmalı.

Tercihin sistemde başarıyla tamamlanıp tamamlanmadığı da işlem sonrasında AİS üzerinden kontrol edilmeli.

2026 YKS ek tercihleri hakkında kısa sorular

Ek tercih kılavuzu 2026 yayımlandı mı?
Evet. 2026-YKS ek yerleştirme sürecine ilişkin kılavuz yayımlandı.

YKS ek tercihler ne zaman?
17 Eylül 2026 saat 16.00’da başlayacak, 21 Eylül saat 23.59’da sona erecek.

YKS ek tercih nereden yapılır?
ÖSYM Aday İşlemleri Sistemi veya ÖSYM Aday İşlemleri Mobil Uygulaması üzerinden yapılacak.

Ek tercih için ÖSYM merkezine gitmek gerekiyor mu?
Hayır. Tercihler adaylar tarafından elektronik ortamda bireysel olarak yapılacak.

Ek tercih boş kontenjanları nereden bakılır?
2026-YKS Ek Yerleştirme Kılavuzu’ndaki program ve kontenjan tablolarından kontrol edilmeli.

Merkezi yerleştirmede üniversite kazanan aday ek tercih yapabilir mi?
Merkezi yerleştirmede bir programa yerleştirilen adaylar, kayıt yaptırmamış olsalar dahi ek yerleştirmeden yararlanamaz. Adayların kendi durumlarını güncel kılavuz hükümleri üzerinden kontrol etmeleri gerekir.

Yıllarca SSK bünyesinde hekimlik yapan Dr. Ural’ın vefatı, ailesi ve yakınlarının yanı sıra sağlık camiasında ve kendisini tanıyan Antakyalılar arasında üzüntüyle karşılandı.

ANTAKYA’DA UZUN YILLAR HEKİMLİK YAPTI

Dr. Adnan Ural, meslek hayatının önemli bölümünü Antakya’da geçirdi.

SSK’da uzun yıllar hekim olarak görev yapan Ural, özel muayenehanesinde de hasta kabul ederek sağlık hizmeti vermeyi sürdürdü.

Kentte uzun yıllar hekimlik yapması nedeniyle farklı kuşaklardan çok sayıda Antakyalının tanıdığı isimlerden biri olan Ural, meslek yaşamı boyunca çok sayıda hastanın tedavisiyle ilgilendi.

DR. ADNAN URAL KİMDİR?

Dr. Adnan Ural, Antakya’da uzun yıllar görev yapan hekimler arasında yer aldı.

SSK bünyesindeki hekimlik görevinin ardından özel muayenehanesinde mesleğini sürdüren Ural, kentte uzun yıllara yayılan hekimlik hizmetiyle tanınıyordu.

Dr. Adnan Ural, Sanu Ural’ın eşi; Münip, Sezin ve Selin Ural’ın babasıydı.

SON YOLCULUĞUNA UĞURLANIYOR

Dr. Adnan Ural’ın cenazesi 16 Eylül 2026 Çarşamba günü ikindi namazının ardından Arsuz-Karaağaç Mezarlığı’nda toprağa verilecek.

Dr. Adnan Ural’a Allah’tan rahmet; ailesine, yakınlarına, meslektaşlarına ve sevenlerine başsağlığı diliyoruz.

Kişinin kendi ağız kokusunu fark etmesi ise düşündüğünden daha zor olabilir. Cleveland Clinic’e göre elinize nefes verip koklamak güvenilir bir kontrol yöntemi değildir. Ağızda sürekli kötü tat, ağız kuruluğu, dil üzerinde belirgin tabaka ve diş aralarında kalan yiyecekler ağız kokusuna ilişkin bazı ipuçları sağlayabilir.

Ağız kokusu neden olur?

Ağız kokusunun mutlaka mideden kaynaklandığı düşüncesi oldukça yaygın. Oysa bilimsel çalışmalar halitozis vakalarının büyük bölümünün ağız içi kaynaklarla ilişkili olduğunu gösteriyor.

Dil üzerindeki bakteriyel tabaka, diş eti hastalıkları, yetersiz ağız hijyeni ve diş aralarında kalan yiyecekler başlıca nedenler arasında bulunuyor. Ağızdaki bazı bakteriler proteinleri parçalarken kötü kokuyla ilişkili uçucu kükürt bileşikleri oluşturabiliyor.

Bu nedenle kalıcı ağız kokusunda ilk bakılması gereken yerlerden biri ağız ve diş sağlığıdır.

Ağız kokunuz olduğunu nasıl anlayabilirsiniz?

Kendi nefesinizi doğrudan koklamak her zaman doğru sonuç vermeyebilir. İnsan sürekli maruz kaldığı kokulara zaman içinde alışabildiğinden kendi ağız kokusunu fark etmekte zorlanabilir.

Güvendiğiniz bir kişiden değerlendirme istemek basit seçeneklerden biridir. Bunun yanında bazı bulgular ağız kokusuna eşlik edebilir:

Ağızda sürekli kötü veya alışılmadık tat

Ağız kuruluğu

Dil üzerinde beyazımsı veya sarımsı tabaka

Diş ipinde belirgin kötü koku

Diş eti kanaması veya şişliği

Diş aralarında yiyecek birikmesi

Ancak bunların hiçbiri tek başına halitozis tanısı koydurmaz.

Ağız kokusu nasıl geçer?

Ağız kokusunun kalıcı biçimde kontrol edilmesinde temel amaç kokuyu parfümlü ürünlerle örtmek değil, kaynağını azaltmaktır.

1. Dişlerinizi düzenli ve doğru şekilde fırçalayın

Dişlerin günde iki kez, yaklaşık iki dakika boyunca florürlü diş macunuyla fırçalanması plak ve yiyecek artıklarının uzaklaştırılmasına yardımcı olur.

Özellikle diş eti çizgisi ve arka dişler ihmal edilmemelidir.

2. Diş aralarını her gün temizleyin

Diş fırçasının kılları dişlerin arasındaki bütün bölgelere ulaşamayabilir. Bu alanlarda kalan plak ve yiyecek artıkları kötü kokuya katkıda bulunabilir.

Diş ipi veya kişiye uygun başka bir diş arası temizleme yöntemi günlük ağız bakımının önemli bir parçasıdır.

Diş ipini kullandıktan sonra sürekli belirgin kötü koku fark edilmesi, o bölgede plak, yiyecek birikimi veya diş eti problemi bulunduğuna ilişkin bir ipucu olabilir.

3. Dilinizi temizlemeyi unutmayın

Ağız kokusuyla mücadelede en fazla gözden kaçan alanlardan biri dildir.

Özellikle dilin arka bölümü bakterilerin, yiyecek artıklarının ve dökülen hücrelerin birikebildiği girintili bir yüzeye sahiptir. Bilimsel çalışmalar dil kaplamasının ağız içinden kaynaklanan halitoziste önemli rol oynayabildiğini gösteriyor.

Dilin nazikçe fırçalanması veya uygun bir dil temizleyici kullanılması bu birikimin azaltılmasına yardımcı olabilir. Tahrişe yol açacak kadar sert uygulama yapılmamalıdır.

4. Ağız kuruluğunu azaltın

Tükürük yalnızca ağzı ıslatan bir sıvı değildir. Ağız içindeki yiyecek artıklarının temizlenmesine ve ağız ortamının korunmasına yardımcı olur.

Tükürük miktarı azaldığında kötü koku oluşturan maddelerin birikmesi kolaylaşabilir.

Yeterli sıvı tüketmek ağız kuruluğunun azaltılmasına yardımcı olabilir. Şekersiz sakız da tükürük üretimini artırarak bazı kişilerde geçici rahatlama sağlayabilir.

Ancak sürekli ağız kuruluğu varsa nedeninin araştırılması önemlidir. Bazı ilaçlar ve sağlık sorunları ağız kuruluğuna yol açabilir.

5. Nane ve sakızı kalıcı çözüm sanmayın

Naneli ürünler nefesi kısa süreli olarak daha ferah hissettirebilir. Ancak bu durum kötü kokunun kaynağının ortadan kalktığı anlamına gelmez.

Şekersiz sakızın tükürük salgısını artırması yararlı olabilir; buna karşılık yalnızca kokuyu maskeleyen ürünler diş eti hastalığı, dil kaplaması veya çürük gibi temel problemi tedavi etmez.

6. Protez ve ağız içi apareylerin temizliğine dikkat edin

Takma dişler, ortodontik plaklar, retainerlar ve diğer çıkarılabilir ağız içi araçlarında bakteriler ve yiyecek artıkları birikebilir.

Bu nedenle kullanılan apareyin önerilen yöntemle düzenli olarak temizlenmesi önemlidir.

7. Tütün ürünlerinden uzak durun

Sigara ve diğer tütün ürünleri ağız kokusuna katkıda bulunabilir. Ayrıca ağız kuruluğu ve diş eti hastalıkları açısından da olumsuz etkileri bulunur.

Ağız kokusuyla mücadele yalnızca daha güçlü bir gargara kullanmak değil, kokuyu artıran alışkanlıkları da değiştirmek anlamına gelir.

Gargara ağız kokusunu geçirir mi?

Gargara bazı kişilerde nefes kokusunu geçici olarak azaltabilir ve kullanılan ürüne göre ağız bakımına katkıda bulunabilir.

Ancak gargara diş fırçalama ve diş arası temizliğinin yerine geçmez. Özellikle altta çürük veya periodontal hastalık bulunuyorsa yalnızca gargara kullanarak problemi çözmeye çalışmak gerçek nedeni geciktirebilir.

Ağız kokusunun nedeni diş eti hastalığı olabilir mi?

Olabilir.

Periodontitis ile halitozis arasındaki ilişkiyi inceleyen sistematik derleme ve meta-analizler iki durum arasında ilişki bulunduğunu gösteriyor.

Diş eti kanaması, kızarıklık, şişlik veya çekilme gibi belirtiler ağız kokusuna eşlik ediyorsa diş hekimi değerlendirmesi özellikle önemlidir.

Sabah ağız kokusu neden daha belirgin olabilir?

Uyku sırasında tükürük üretiminin azalması ağızda bakterilerin ve koku oluşturan bileşiklerin daha kolay birikmesine neden olabilir.

Bu nedenle sabahları nefesin daha kötü kokması sık görülebilir.

Ancak koku gün boyunca devam ediyor ve düzenli ağız bakımına rağmen düzelmiyorsa başka nedenlerin araştırılması gerekir.

Ağız kokusu mideden gelir mi?

Her ağız kokusunu mideye bağlamak doğru değildir.

Araştırmalar halitozisin büyük bölümünde ağız içi nedenlerin rol oynadığını gösteriyor. Bununla birlikte ağız ve diş değerlendirmesinde neden bulunamadığında reflü, kulak-burun-boğaz bölgesindeki sorunlar, bademcik taşları, bazı ilaçlar ve başka tıbbi durumlar değerlendirmeye alınabilir.

Bu nedenle sürekli ağız kokusunda neden araştırılırken önce sık görülen ağız içi kaynakların dışlanması önemlidir.

Ağız kokusu ne zaman ciddiye alınmalı?

Düzenli diş fırçalama, diş arası temizliği ve dil temizliğine rağmen ağız kokusu devam ediyorsa diş hekimine başvurmak uygun olur.

Özellikle şu durumlarda profesyonel değerlendirme önemlidir:

Sürekli veya tekrarlayan ağız kokusu

Diş eti kanaması veya şişliği

Diş ağrısı

Dişlerde hareketlilik

Kalıcı ağız kuruluğu

Ağızda sürekli kötü tat

Ağız veya dişlerde belirgin enfeksiyon bulguları

Diş hekimi ağız içinde kokuyu açıklayabilecek bir neden saptamazsa gerekli görüldüğünde tıbbi değerlendirmeye yönlendirme yapılabilir.

Ağız kokusunda en önemli nokta: Kokuyu değil nedeni hedefleyin

Ağız kokusuyla mücadelede nane, sakız veya gargara ilk akla gelen seçenekler olsa da bunların bazıları yalnızca geçici ferahlık sağlayabilir.

Daha kalıcı yaklaşım ağız kokusunun kaynağını belirlemektir.

Dişlerin ve diş aralarının düzenli temizlenmesi, dil bakımının ihmal edilmemesi ve ağız kuruluğunun kontrolü temel adımlardır. Bunlara rağmen ağız kokusu sürüyorsa diş ve diş eti hastalıklarının araştırılması gerekir.

Çünkü ağız kokusunun çözümü çoğu zaman daha güçlü bir kokuyla onu bastırmak değil, kokuyu oluşturan nedeni ortadan kaldırmaktır.

TIBBİ UYARI

Bu içerik genel sağlık bilgilendirmesi amacıyla hazırlanmıştır ve kişisel tanı veya tedavinin yerini tutmaz. Kalıcı ağız kokusu, ağız kuruluğu, diş eti kanaması, ağrı veya diğer ağız-diş sorunlarında diş hekimi ya da ilgili sağlık profesyoneline başvurulmalıdır.

KAYNAKLAR

Cleveland Clinic — How To Tell if You Have Bad Breath: 5 Signs

Cleveland Clinic — Tips To Get Rid of Bad Breath: Quick Fixes and Long-Term Solutions

Mayo Clinic — Bad Breath: Symptoms and Causes

Mayo Clinic — Bad Breath: Diagnosis and Treatment

Memon MA ve ark. Aetiology and associations of halitosis: A systematic review. Oral Diseases.

Wang N ve ark. The association between halitosis and periodontitis: a systematic review and meta-analysis. Clinical Oral Investigations.

Seerangaiyan K ve ark. Tongue coating: its characteristics and role in intra-oral halitosis and general health — a review. Journal of Breath Research.

Üniversite Rektörlüğü tarafından yayımlanan taziye mesajında, Karadağ’ın Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bölümü 3. sınıf öğrencisi olduğu belirtildi.

Üniversiteden taziye mesajı

Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Rektörlüğünün yayımladığı mesajda, genç öğrencinin vefatından duyulan derin üzüntü dile getirilerek ailesine ve yakınlarına başsağlığı temennisinde bulunuldu

Cenazesi Karacakılavuz’da defnedildi

Üniversitenin paylaştığı taziye ilanına göre Ayberk Karadağ’ın cenazesi 15 Eylül 2026 Salı günü Karacakılavuz Mahallesi’nde defnedildi.

Ayberk Karadağ’a Allah’tan rahmet; ailesine, yakınlarına, arkadaşlarına ve Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi camiasına başsağlığı diliyoruz.

Üniversite tarafından yayımlanan resmî taziye mesajında, Sinem Çetintaş’ın Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölümü öğrencisi olduğu belirtilerek vefatından duyulan üzüntü paylaşıldı.

Rektör Karahocagil’den taziye mesajı

Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Mustafa Kasım Karahocagil imzasıyla yayımlanan mesajda, Çetintaş’a Allah’tan rahmet; ailesine, yakınlarına ve üniversite camiasına başsağlığı dilendi.

Edinilen bilgilere göre 24 yaşındaki Sinem Çetintaş, Kırşehir’de kaldığı öğrenci yurdunda gece saatlerinde rahatsızlandı. Durumun fark edilmesi üzerine sağlık ekiplerine haber verildi.

Çetintaş, ilk müdahalenin ardından Kırşehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi’ne kaldırıldı. Genç öğrenci, hastanede yapılan müdahalelere rağmen hayatını kaybetti.

Hemşirelik eğitimi alıyordu

Gaziantep’ten üniversite eğitimi için Kırşehir’e geldiği bildirilen Sinem Çetintaş’ın Hemşirelik Bölümü 4. sınıfta öğrenim gördüğü yerel basına yansıdı.

Henüz 24 yaşında hayatını kaybeden Çetintaş’ın vefatı, birlikte eğitim gördüğü arkadaşları ve üniversite çevresinde büyük üzüntüye neden oldu.

Tıp dünyasında bazı dergiler yalnızca yeni araştırmaları yayımlamaz.

Zamanla bilimin nasıl değiştiğini de kaydeder.

Hastalıkların nasıl anlaşıldığını, tedavilerin nasıl dönüştüğünü ve hekimliğin düşünce biçiminin nasıl değiştiğini sayfalarında saklar.

JAMA – Journal of the American Medical Association bu dergilerden biri.

Ancak JAMA’yı önemli yapan yalnızca 1883’ten beri yayımlanıyor olması değil.

Asıl dikkat çekici olan, modern tıbbın bazı önemli dönüm noktalarının onun sayfalarında yer almış olması.

Her şey 1883’te başladı

American Medical Association 1847’de kuruldu.

Derneğin toplantılarında sunulan çalışmalar ve alınan kararlar uzun yıllar Transactions adı verilen yıllık ciltlerde yayımlanıyordu.

1883’te Cleveland’da yapılan AMA toplantısında bunun yerine derneğin kontrolünde haftalık bir tıp dergisi yayımlanmasına karar verildi.

Journal of the American Medical Association’ın ilk sayısı 14 Temmuz 1883’te Chicago’da yayımlandı.

İlk editör Nathan Smith Davis’ti.

Bir sayının fiyatı yalnızca 10 sent, yıllık abonelik ise 5 dolardı.

İlk sayıda çocuklarda tütün kullanımı, göğüs travmaları, nörolojik hastalıklar, diyabet tedavileri, kulak hastalıkları ve cerrahi yöntemler gibi oldukça farklı konular bulunuyordu.

Derginin ilk editoryalinde haftada yaklaşık 32 sayfalık okuma içeriği sunulması planlanıyor ve Amerika’nın farklı bölgelerindeki hekimlerden bilimsel çalışmalar göndermeleri isteniyordu.

JAMA daha ilk sayısından yalnızca bir dernek bülteni değil, geniş bir bilimsel yayın olmayı hedefliyordu.

1912: Kalp krizinin klinik tarihinde önemli bir çalışma

Bugün kalp krizinin koroner damarlardaki tıkanmayla ilişkili olduğu temel tıp bilgisidir.

Ancak 20. yüzyılın başında koroner arterlerin aniden tıkanmasının çoğu zaman kaçınılmaz biçimde hızlı ölüme yol açtığı düşünülüyordu.

Chicago’lu hekim James B. Herrick, 1912’de JAMA’da yayımlanan Clinical Features of Sudden Obstruction of the Coronary Arteries başlıklı makalesinde koroner arter tıkanıklığının her zaman ani ölümle sonuçlanmadığını ve yaşayan hastalarda klinik olarak tanınabileceğini anlattı.

Bu çalışma, miyokard enfarktüsünün klinik olarak anlaşılmasının gelişmesinde önemli kilometre taşlarından biri oldu.

1923: Nobel ödüllü bir bilim insanı JAMA’da

JAMA’nın yazarları arasında Nobel ödülü kazanacak bilim insanları da vardı.

Bunlardan biri Edward A. Doisy idi.

Doisy ve Edgar Allen, 1923’te JAMA’da yumurtalık hormonları üzerine öncü çalışmalarından birini yayımladı.

Doisy daha sonra vitamin K’nın kimyasal yapısıyla ilgili araştırmaları nedeniyle Henrik Dam ile birlikte 1943 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü’nü aldı.

JAMA’nın 1987’de yayımladığı “100 Citation Classics” incelemesinde Nobel ödüllü Edward Doisy ve Baruch Blumberg de derginin en çok atıf alan tarihsel çalışmalarının yazarları arasında yer alıyordu.

1927: Hastalığı değil, hastayı görmek

Harvardlı hekim Francis Weld Peabody, 1927’de JAMA’da The Care of the Patient başlıklı yazısını yayımladı.

Peabody’nin temel mesajı son derece güçlüydü:

Hekimlik yalnızca laboratuvar sonuçlarından, fizik muayeneden ve hastalık tanısından ibaret değildi.

Hastanın yaşamı, ailesi, korkuları, işi ve beklentileri de hekimliğin parçasıydı.

Makale ilerleyen yıllarda JAMA tarafından yeniden “JAMA Classics” kapsamında ele alındı ve hasta merkezli hekimliğin tarihindeki klasik metinlerden biri hâline geldi.

Yaklaşık bir asır sonra bile tıp eğitiminde aynı soru geçerliliğini koruyor:

İyi hekim yalnızca hastalığı mı tedavi eder, yoksa hastayı da anlamak zorunda mıdır?

1950: Sigara ve akciğer kanseri

20. yüzyılın ortalarında sigaranın akciğer kanseriyle bağlantısı bugünkü açıklıkta kabul edilmiş değildi.

Ernest L. Wynder ve Evarts A. Graham, 1950’de JAMA’da 684 doğrulanmış akciğer kanseri vakasını inceleyen çalışmalarını yayımladı.

Araştırmacılar, akciğer kanseri bulunan hastalarda uzun süreli ve yoğun sigara kullanımının kontrol gruplarına göre çok daha fazla olduğunu gösterdi.

Bu çalışma tek başına sigaranın kansere neden olduğunu kanıtlamadı.

Ancak sigara ile akciğer kanseri arasındaki nedensel ilişkinin kabulüne giden bilimsel kanıt birikiminin en önemli erken çalışmalarından biri oldu.

JAMA daha sonra bu makaleyi yalnızca kendi tarihinin değil, epidemiyoloji tarihinin klasik çalışmalarından biri olarak değerlendirdi.

1955: Jonas Salk ve çocuk felci aşısı

1950’li yılların en korkulan bulaşıcı hastalıklarından biri çocuk felciydi.

Hastalığa karşı geliştirilen aşının öncü ismi Jonas Salk, 1955’te JAMA’da Considerations in the Preparation and Use of Poliomyelitis Virus Vaccine başlıklı çalışmasını yayımladı.

Aynı sayıda 1954’te gerçekleştirilen büyük çocuk felci aşısı saha çalışmasının planı ve Salk aşısının paralitik poliomiyeliti önlemedeki etkinliğine ilişkin değerlendirmeler de yayımlandı.

Böylece 20. yüzyılın en önemli halk sağlığı başarılarından birine ilişkin bilimsel tartışmalar JAMA’nın sayfalarına taşındı.

1969: Baruch Blumberg ve hepatit B’ye giden yol

JAMA’da yayımlanan bilim insanlarından biri de Baruch S. Blumberg idi.

Blumberg, Alton Sutnick ve W. Thomas London 1969’da JAMA’da Australia Antigen and Hepatitis başlıklı makalelerini yayımladı.

Australia antijeni üzerinde yürütülen araştırmalar hepatit B virüsünün anlaşılmasında kritik rol oynadı.

Blumberg’in çalışmaları daha sonra hepatit B için kan testlerinin ve aşının geliştirilmesine uzanan sürece katkı sağladı.

Blumberg, bulaşıcı hastalıkların kökeni ve yayılmasıyla ilgili keşifleri nedeniyle 1976 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü’nü aldı.

JAMA böylece Nobel ödülüyle sonuçlanacak bilimsel araştırma çizgisinin yayımlandığı platformlardan biri olmuştu.

1992: Kanıta dayalı tıp geniş kitlelere ulaşıyor

Modern hekimliğin düşünce biçimini değiştiren kavramlardan biri de kanıta dayalı tıp oldu.

1992’de Gordon Guyatt ve Evidence-Based Medicine Working Group üyeleri JAMA’da Evidence-Based Medicine: A New Approach to Teaching the Practice of Medicine başlıklı makaleyi yayımladı.

Yazının temel düşüncesi açıktı:

Klinik kararlar yalnızca otoriteye, kişisel deneyime veya fizyopatolojik varsayımlara dayandırılmamalı; klinik araştırmalardan elde edilen kanıtlar sistematik biçimde değerlendirilmeliydi.

JAMA’da daha sonra yayımlanan değerlendirmelerde, “evidence-based medicine” ifadesinin daha önce bilimsel literatürde kullanılmış olmakla birlikte 1992 JAMA makalesinin kavramı çok daha geniş bir tıp çevresinin gündemine taşıdığı belirtildi.

Bugün sistematik derleme, klinik araştırmaların eleştirel değerlendirilmesi, kanıt düzeyi ve klinik kılavuzlar modern hekimliğin vazgeçilmez parçaları.

Bu dönüşümün bilimsel tarihindeki temel metinlerden biri JAMA’da yayımlandı.

Peki JAMA bugün neden önemli?

JAMA’nın önemi yalnızca geçmişinden kaynaklanmıyor.

2026 yılında hâlâ son derece etkin bir bilimsel yayın.

JAMA’nın Temmuz 2026’da güncellediği resmî verilere göre derginin Journal Impact Factor değeri 65,4.

JAMA, bu değerin tıp ve bilim dergileri arasında ilk üç içinde bulunduğunu bildiriyor.

Derginin makaleleri yılda 86 milyondan fazla görüntüleme ve indirmeye ulaşıyor.

Elektronik içerik ve uyarı sistemlerinin 3,1 milyondan fazla alıcısı, sosyal medya hesaplarının ise 1,8 milyondan fazla takipçisi bulunuyor.

Her 25 araştırmadan yaklaşık biri

JAMA’ya yılda 12.700’den fazla çalışma gönderiliyor.

Bütün makale türleri için genel kabul oranı yaklaşık yüzde 10.

Araştırma makalelerinde ise durum çok daha seçici.

JAMA yılda 5.700’den fazla araştırma makalesi başvurusu aldığını ve bunların yaklaşık yüzde 4’ünü kabul ettiğini bildiriyor.

Başka bir ifadeyle, JAMA’ya gönderilen yaklaşık her 25 araştırma makalesinden yalnızca biri yayımlanıyor.

Bu yüksek seçicilik, dergide yayımlanmanın bilim insanları açısından neden önemli kabul edildiğini açıklayan göstergelerden biri.

Bir makale yayımlandığında yalnız akademisyenlere ulaşmıyor

JAMA’nın etkisini yalnız atıf sayılarıyla ölçmek yeterli değil.

Dergiyi;

hekimler,

araştırmacılar,

sağlık yöneticileri,

politika yapıcılar,

gazeteciler

ve halk sağlığı uzmanları takip ediyor.

JAMA’nın güncel verilerine göre dergide yayımlanan çalışmalar 2025 ve 2026 döneminde 8.800’den fazla medya kuruluşunda 94.000’den fazla kez haber veya içerik konusu oldu.

Bu nedenle JAMA’da yayımlanan büyük bir klinik araştırma kısa sürede yalnız akademik literatüre değil, tıp pratiğine, sağlık politikalarına ve kamuoyundaki sağlık tartışmalarına da ulaşabiliyor.

Bilim için neden önemli?

JAMA’nın etkisi yalnızca önemli araştırmaları seçmesinden kaynaklanmıyor.

Dergi;

randomize klinik araştırmalar,

sistematik derlemeler,

meta-analizler,

tanı ve tedavi araştırmaları,

halk sağlığı çalışmaları,

sağlık politikası araştırmaları

ve önemli klinik önerileri aynı bilimsel platformda buluşturuyor.

Ayrıca yeni makaleler hafta içi her gün çevrim içi yayımlanıyor.

Zaman açısından kritik araştırmalar için kullanılan JAMA Express sistemi ise seçilen çalışmaların hızlandırılmış hakem değerlendirmesinden geçirilerek kabul edilmeleri hâlinde gönderimden itibaren yaklaşık dört hafta içinde çevrim içi yayımlanmasını hedefliyor.

Bu özellik özellikle yeni klinik bulgular ve halk sağlığını doğrudan ilgilendiren gelişmeler açısından önem taşıyor.

Artık tek bir dergi değil

1883’te başlayan JAMA bugün daha büyük bir yayın sisteminin parçası.

JAMA Network toplam 13 hakemli dergiden oluşuyor.

JAMA’nın yanı sıra kardiyoloji, onkoloji, nöroloji, pediatri, psikiyatri, cerrahi, dermatoloji ve diğer alanlara yönelik uzmanlık dergileri bulunuyor.

JAMA Network Open ve JAMA Health Forum ise tamamen açık erişimli yayınlar arasında.

Böylece 19. yüzyılda haftalık tek bir tıp dergisi olarak başlayan yapı, 21. yüzyılda çok sayıda uzmanlık alanını kapsayan uluslararası bir bilimsel yayın ağına dönüşmüş durumda.

10 sentten bilim tarihine

1883…

Chicago’da yeni yayımlanmaya başlayan haftalık bir tıp dergisi.

Bir nüshası 10 sent.

Ardından o sayfalarda;

James Herrick koroner arter tıkanmasının klinik özelliklerini anlattı.

Edward Doisy hormon araştırmalarını yayımladı.

Francis Peabody hekimlere hastalığın arkasındaki insanı hatırlattı.

Wynder ve Graham sigara ile akciğer kanseri arasındaki güçlü ilişkiyi gösterdi.

Jonas Salk çocuk felci aşısını tartıştı.

Baruch Blumberg hepatit araştırmalarını yayımladı.

Gordon Guyatt ve çalışma arkadaşları kanıta dayalı tıbbın yeni yaklaşımını geniş bir hekim kitlesinin gündemine taşıdı.

Ve JAMA bugün de yeni klinik araştırmaları dünyaya ulaştırmaya devam ediyor.

Bu nedenle JAMA’yı önemli yapan yalnızca 143 yıldır yayımlanıyor olması değildir.

Onu farklı kılan, tıp tarihinin önemli kırılma noktalarında bilim insanlarının bulgularını onun sayfalarında tartışmış olması ve bugün de klinik bilginin dünya çapında yayılmasında güçlü bir rol üstlenmesidir.

JAMA yalnızca tıp tarihini kaydetmedi.

Bazı sayfalarında tıbbın değişimine doğrudan tanıklık etti.

Kaynaklar

JAMA – From the July 14, 1883, Inaugural Issue of JAMA

JAMA – JAMA Classics: Celebrating 125 Years of Publication

American Medical Association – AMA History

JAMA – James B. Herrick, Clinical Features of Sudden Obstruction of the Coronary Arteries, 1912

JAMA – Edgar Allen & Edward A. Doisy, An Ovarian Hormone, 1923

JAMA – Francis W. Peabody, The Care of the Patient, 1927

JAMA – Ernest L. Wynder & Evarts A. Graham, Tobacco Smoking as a Possible Etiologic Factor in Bronchiogenic Carcinoma, 1950

JAMA – Jonas E. Salk, Considerations in the Preparation and Use of Poliomyelitis Virus Vaccine, 1955

JAMA – Baruch S. Blumberg, Alton I. Sutnick & W. Thomas London, Australia Antigen and Hepatitis, 1969

JAMA – Evidence-Based Medicine Working Group, Evidence-Based Medicine: A New Approach to Teaching the Practice of Medicine, 1992

JAMA – 100 Citation Classics From The Journal of the American Medical Association

JAMA – For Authors / About JAMA, güncelleme Temmuz 2026

“Daha sağlıklı kalpler için birlikte” mesajıyla gerçekleştirilecek program, SBÜ Uluslararası Tıp Amfisi I Salonu ile Anatomi Salonu’nda yapılacak. Etkinlikte kalp ve damar cerrahisinin geleceğinden robotik cerrahiye, kalp naklinden obezite tedavilerinin kardiyovasküler etkilerine kadar güncel başlıklar ele alınacak.

Da Vinci robot simülasyonu ile uygulamalı eğitim

Programın dikkat çeken bölümlerinden biri sabah saatlerinde Anatomi Laboratuvarı’nda gerçekleştirilecek uygulamalı kurslar olacak.

“Kalp Damar Cerrahisinde Robotik Uygulamalar” başlıklı kursta Da Vinci robot simülasyonu üzerinden cerrahi uygulamalar ele alınacak. Eğitimde Prof. Dr. Murat Bülent Rabuş, Prof. Dr. Ersin Kadiroğulları ve Dr. Öğr. Üyesi Barış Timur görev alacak.

Aynı bölümde “Dana Kalbinden Kalbin Anatomisi ve Anastomoz Tekniği” başlıklı uygulamalı eğitim de gerçekleştirilecek. Katılımcılar kalp anatomisi ve cerrahi anastomoz tekniklerini uygulamalı olarak değerlendirme fırsatı bulacak.

Açılışta Rektör Aydın’ın da yer alması bekleniyor

Programın resmi açılışı saat 14.00’te yapılacak. Açılış bölümünde SBÜ Hamidiye Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Murat Bülent Rabuş ve Hamidiye Tıp Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Ayşe Batırel yer alacak.

SBÜ Rektörü Prof. Dr. Kemalettin Aydın’ın da teşrifleri halinde açılış programına katılması öngörülüyor.

Kalp sağlığının geleceği konuşulacak

İlk bilimsel oturum “Kalp Sağlığının Geleceği: Bilim, Teknoloji ve Araştırma” başlığıyla gerçekleştirilecek.

Oturumda ekstrakorporeal kalp ve akciğer sistemlerinde Türkiye’nin geldiği nokta, deneysel hayvan çalışmalarının araştırmacı üniversite hedefindeki yeri ve yetişkinlerin kalp sağlığına yönelik tutumları değerlendirilecek.

TÜSEB Başkan Yardımcısı Doç. Dr. Murat Şahin, Türkiye’de ekstrakorporeal kalp ve akciğer sistemlerindeki yeni üretimleri ve gelecek perspektifini anlatacak. Prof. Dr. Ersin Kadiroğulları ise deneysel hayvan çalışmalarını araştırmacı üniversite perspektifinden ele alacak.

Kalp nakli ve obezitede yeni nesil tedaviler gündemde

Günün ikinci bilimsel oturumu ise “Kalp Sağlığında Yeni Ufuklar: Tedavi, Transplantasyon ve Cerrahi” başlığını taşıyor.

Doç. Dr. Arzu Cennet Işık, obezite ve kalp sağlığı ilişkisini yeni nesil tedavilerin kardiyovasküler etkileri üzerinden değerlendirecek.

Prof. Dr. Ahmet Erdal Taşçı, “Türkiye’de Organ Transplantasyonu” başlıklı sunumuyla organ naklinin mevcut durumunu ele alacak.

Prof. Dr. Babürhan Özbek ise pediatrik kardiyovasküler cerrahideki gelişmeleri “Büyük Emekler: Kalbin Dili Sevgidir” başlıklı konuşmasıyla aktaracak.

Tıp öğrencileri de programın içinde

Toplantının dikkat çeken özelliklerinden biri de tıp öğrencilerinin bilimsel programa doğrudan katılımı olacak. Hamidiye Tıp Fakültesi 3. sınıf öğrencisi Nisanur Hatipoğlu ilk bilimsel oturumun moderatörleri arasında yer alacak.

Program, tartışma bölümlerinin ardından Dünya Kalp Günü’ne özel Kahoot bilgi yarışmasıyla tamamlanacak. Yarışmanın ödülü, 2026 Türk Kalp ve Damar Cerrahisi Derneği Ulusal Kongresi’ne katılım olarak açıklandı.

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Hamidiye Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi Ana Bilim Dalı tarafından düzenlenen etkinlik, 29 Eylül 2026 tarihinde saat 10.00 ile 17.30 arasında gerçekleştirilecek.

15 Kasım 1853.

İngiltere’de yeni bir tıp dergisinin ilk sayısı yayımlandı.

Adı The Asylum Journal idi.

İlk editörü, İngiliz psikiyatri tarihinin önemli isimlerinden John Charles Bucknill oldu.

Derginin kuruluşunun temelleri bir yıl önce atılmıştı. 1852’de Oxford’da yapılan mesleki toplantıda yeni bir dergi çıkarılması kararlaştırılmış ve Bucknill editörlüğe getirilmişti.

Yaklaşık 18 ay sonra ilk sayı okuyucuyla buluştu.

Bu yayın, psikiyatrinin kendisini ayrı bir tıbbi uzmanlık alanı olarak tanımlamaya çalıştığı dönemin önemli belgelerinden biri olacaktı.

“Mental science” dönemi

Derginin adı uzun süre aynı kalmadı.

1855 yılında başlığa “mental science” ifadesi eklendi:

The Asylum Journal of Mental Science

Derginin kendi tarihini ele alan yayınlarda bu değişikliğin, Bucknill’in derginin kapsamına ilişkin geniş bilimsel yaklaşımını yansıtmış olabileceği belirtiliyor.

1858’de ise “Asylum” ifadesi tamamen kaldırıldı.

Yeni adı:

Journal of Mental Science

oldu.

Bu isim 1962 yılı sonuna kadar kullanılacaktı.

Bir derginin adında değişen psikiyatri

Derginin isimleri yan yana getirildiğinde dikkat çekici bir tarih ortaya çıkıyor:

Asylum

Mental Science

Psychiatry

19. yüzyılın ortalarında ruhsal hastalıkların tedavisi büyük ölçüde akıl hastaneleri ve kurumsal bakım çevresinde şekilleniyordu.

Zamanla klinik tıp, nöroloji, psikoloji, patoloji ve farmakolojideki gelişmeler psikiyatrinin araştırma ve tedavi alanını genişletti.

Bu nedenle derginin adındaki değişimlerin psikiyatrinin dönüşümünü tek başına açıkladığını söylemek doğru olmaz. Ancak kullanılan kavramlar, farklı dönemlerde ruhsal hastalıklara ve psikiyatriye nasıl yaklaşıldığının dikkat çekici bir göstergesi.

1963: British Journal of Psychiatry

Derginin tarihindeki büyük değişimlerden biri 1963 yılında gerçekleşti.

Bir asırdan uzun süre kullanılan Journal of Mental Science adı bırakıldı.

Dergi bundan sonra:

The British Journal of Psychiatry

adıyla yayımlanmaya başladı.

Cambridge University Press arşivine göre bugünkü ad ilk kez 109. ciltte, 1963 yılında kullanıldı.

İsim yolculuğu kısaca şöyleydi:

1853: The Asylum Journal

1855: The Asylum Journal of Mental Science

1858: Journal of Mental Science

1963: The British Journal of Psychiatry

Bir derginin değişen başlıkları, aynı zamanda psikiyatri dilinin yaklaşık iki yüzyılda geçirdiği dönüşümün de izlerini taşıyordu.

Dünyanın en eski psikiyatri dergilerinden

BJPsych’nin 2012 yılında yayımlanan tarihsel değerlendirmesinde dergi, dünyanın üçüncü en eski psikiyatri dergisi olarak tanımlanıyor.

Bu değerlendirmeye göre daha önce yayımlanmaya başlayan iki dergi:

Annales Médico-Psychologiques — 1843

ve

American Journal of Insanity — 1844

idi.

American Journal of Insanity daha sonra American Journal of Psychiatry adını aldı.

Bu nedenle BJPsych’nin arşivi yalnızca eski bilimsel makalelerin bulunduğu bir koleksiyon değil; psikiyatride kullanılan kavramların, tedavilerin ve mesleki tartışmaların zaman içinde nasıl değiştiğinin de önemli bir kaydı.

İlk sayıda neler tartışılıyordu?

1853’te yayımlanan ilk sayının konuları, dönemin psikiyatri dünyasını anlamak açısından oldukça çarpıcıydı.

Akıl hastanelerinin yönetimi, dizanteri ve koleranın önlenmesi, adli psikiyatri, “monomani” tanısı, doğum sonrası ruhsal bozukluklar, beynin yapısına ilişkin görüşler ve hastaların mekanik olarak kısıtlanmadan tedavi edilmesi gibi konular ele alınıyordu.

Özellikle “non-restraint”, yani hastaların mekanik yöntemlerle bağlanmasına veya kısıtlanmasına karşı gelişen yaklaşım, dönemin önemli tartışmalarından biriydi.

Daha ilk sayıda bu kadar farklı konunun yer alması, derginin yalnızca akıl hastanelerinin yönetimiyle ilgilenmediğini; klinik, adli ve toplumsal meseleleri de tartışmaya açtığını gösteriyordu.

Bugün BJPsych

Günümüzde The British Journal of Psychiatry (BJPsych), Royal College of Psychiatrists adına Cambridge University Press tarafından yayımlanan uluslararası ve hakemli bir bilimsel dergi.

Psikiyatrinin bütün alanlarını kapsıyor ve özellikle ruhsal hastalıkların önlenmesi, araştırılması, tanısı, tedavisi ve bakımına ilişkin klinik çalışmalara yer veriyor.

Dergi aylık yayımlanıyor.

Ancak BJPsych’yi tıp tarihi açısından özel kılan yalnızca günümüzde yayımladığı araştırmalar değil.

1853’e uzanan arşivi sayesinde psikiyatrinin 19. yüzyıldaki tartışmalarından modern ruh sağlığı araştırmalarına kadar uzanan büyük dönüşümü aynı yayın geleneği içinde izlemek mümkün.

Bir derginin adında saklı psikiyatri tarihi

British Journal of Psychiatry’nin uzun hikâyesini üç kavramla özetlemek mümkün:

Asylum.

Mental Science.

Psychiatry.

1853’te The Asylum Journal adıyla başlayan yayın, bugün dünyanın farklı ülkelerinden psikiyatri araştırmalarının yayımlandığı uluslararası bir bilimsel dergi olarak yoluna devam ediyor.

Bu nedenle British Journal of Psychiatry’nin tarihi yalnızca bir bilimsel derginin geçmişi değil.

Aynı zamanda modern psikiyatrinin nasıl değiştiğini gösteren 170 yılı aşkın bir bilim tarihi.

KAYNAKLAR

Cambridge University Press – The British Journal of Psychiatry, Past Titles

Tyrer P, Craddock N. The bicentennial volume of the British Journal of Psychiatry: the winding pathway of mental science

Malhi GS. The BJPsych: from asylum to psychiatry by dint of mental science

Cambridge University Press – About The British Journal of Psychiatry

Yaklaşık 60 yıllık meslek yaşamının büyük bölümünü doğup büyüdüğü Siirt’te geçiren Bağış’ın vefatı, kentte ve sağlık camiasında üzüntüyle karşılandı.

Dr. Feridun Bağış, henüz hekim sayısının oldukça sınırlı olduğu yıllardan itibaren Siirt’te sağlık hizmeti verdi. Meslek hayatı boyunca yüz binlerce hastayı muayene eden Bağış, kentte birkaç kuşağın yakından tanıdığı hekimlerden biri haline geldi.

DR. FERİDUN BAĞIŞ KİMDİR?

Dr. Feridun Bağış, 1942 yılında doğdu.

İlk, orta ve lise eğitimini Siirt’te tamamladı. Üniversite eğitimini İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesinde alan Bağış, mezuniyetinin ardından 1967 yılında memleketi Siirt’te hekimlik yapmaya başladı.

Bağış, mesleki yaşamını başka bir şehirde sürdürmek yerine Siirt’te kalmayı tercih etti ve uzun yıllar kent halkına sağlık hizmeti verdi.

2016 yılında Anadolu Ajansına verdiği röportajda, meslek yaşamının tamamını Siirt’te geçirdiğini, askerlik döneminde de yedek subay olarak yine kentte bulunduğunu anlatmıştı.

SİİRT DEVLET HASTANESİ’NDE BAŞHEKİM VEKİLLİĞİ YAPTI

Dr. Feridun Bağış, hekimlik kariyerinin bir döneminde Siirt Devlet Hastanesi’nde Başhekim Vekili olarak da görev yaptı.

Bağış’ın hekimliğe başladığı yıllarda Siirt’te doktor sayısı bugüne kıyasla oldukça sınırlıydı. Bu nedenle kentte görev yapan hekimlerin hasta yükü de son derece yüksekti.

Bağış, geçmiş yıllara ilişkin anılarında kentin tek doktoru olduğu dönemlerden birinde bir günde 164 hastayı muayene ettiğini anlatmıştı.

YÜZ BİNLERCE HASTAYI MUAYENE ETTİ

Dr. Feridun Bağış’ın meslek yaşamının en dikkat çekici yönlerinden biri, yaklaşık altmış yıla ulaşan kesintisiz hekimlik hizmetiydi.

2016 yılında, meslekte 49 yılı geride bıraktığı dönemde verdiği röportajda o tarihe kadar yüz binlerce insanı muayene ettiğini ifade etmişti.

Bağış, sağlık hizmetini yalnızca hastane ve muayenehaneyle sınırlı tutmayan hekimlerden biri olarak tanınıyordu. Siirt’te kendisine sağlık sorunlarını danışan vatandaşlara günlük yaşam içerisinde de yardımcı olduğu kentte yayımlanan vefat haberlerinde özellikle vurgulandı.

ÜÇ OĞLUNU DA SAĞLIK ALANINA YÖNLENDİRDİ

Dr. Feridun Bağış’ın hekimlik sevgisi ailesine de yansıdı.

Bağış, 2016 yılında yaptığı açıklamada üç oğlunu da insanlara sağlık hizmeti vermeleri amacıyla bu alana yönlendirdiğini anlatmıştı.

Oğlu Prof. Dr. Yıldırım Hakan Bağış diş hekimliği alanında akademisyen oldu. Diğer oğulları Tayfun Bağış ve Bora Bağış da sağlık alanında mesleki ve akademik kariyerlerini sürdürdü.

Bağış ailesinin ikinci kuşağının farklı üniversitelerde sağlık alanında görev yapması, Dr. Feridun Bağış’ın mesleki mirasının dikkat çeken yönlerinden biri oldu.

BİR HEKİMİN EN BÜYÜK MÜKAFATINI ANLATMIŞTI

Dr. Feridun Bağış, yıllar önce verdiği röportajda hekimliğe bakışını anlatırken bir hekimin en büyük karşılığının hastasının iyileştiğini görmek olduğunu vurgulamıştı.

Bağış’ın meslek yaşamından aktardığı dikkat çekici anılardan biri de daha sonra Siirt İl Sağlık Müdürü olan Dr. Serkan Aslan ile ilgiliydi.

Bağış, yaklaşık 45 yıl önce bir hastayı evinde muayene ederken henüz altı aylık olan Serkan Aslan’ın ciddi şekilde hasta olduğunu fark ettiğini ve tedavisinin başlamasını sağladığını anlatmıştı. Dr. Serkan Aslan da yıllar sonra bu olayı doğrulayarak ailesinin kendisine aynı hikâyeyi anlattığını ifade etmişti.

1967’DEN 2026’YA UZANAN HEKİMLİK HAYATI

Dr. Feridun Bağış’ın Siirt’te başlayan hekimlik serüveni yaklaşık altmış yıla ulaştı.

7 Eylül 2026 tarihinde yayımlanan haberde Bağış’ın bir süredir hastanede tedavi gördüğü ve o tarihte yaklaşık 15 gündür tedavisinin devam ettiği belirtilmişti.

Dr. Feridun Bağış, 16 Eylül 2026 tarihinde, 84 yaşında hayatını kaybetti.

1967 yılında memleketinde hekimliğe başlayan Bağış; hastane hizmetleri, muayenehanesi ve uzun yıllara yayılan hasta-hekim ilişkileriyle Siirt sağlık tarihinin uzun süre görev yapan hekimlerinden biri oldu.

Dr. Feridun Bağış’a Allah’tan rahmet; ailesine, yakınlarına, meslektaşlarına ve Siirt halkına başsağlığı diliyoruz.

American Journal of Gastroenterology'de 2026'da yayımlanan araştırmada, mide kanseri tanısından önceki iki yılda PPI kullanan hastaların kanserinin daha ileri evrede saptanmadığı ve beş yıllık ölüm risklerinin artmadığı görüldü.

Ancak sonuçların önemli bir sınırı var: Araştırma gözlemsel. Bu nedenle bulgular, PPI ilaçlarının mide kanserini önlediğini, kanseri tedavi ettiğini veya hastaların yaşam süresini uzattığını kanıtlamıyor.

21.433 mide kanseri hastası incelendi

Araştırmacılar Danimarka, Finlandiya, İzlanda, Norveç ve İsveç'teki ulusal kayıtları kullanarak mide non-kardia adenokarsinomu tanısı alan 21.433 kişiyi değerlendirdi.

Hastaların 9.736'sı tanıdan önce PPI kullanmış, 11.697'si ise kullanmamıştı.

PPI kullananlar ayrıca kullanım miktarlarına göre hafif ve yoğun kullanıcılar olarak ayrıldı. Araştırmacılar tanıdan önceki iki yıllık dönemdeki PPI kullanımını değerlendirdi.

Analizlerde yaş, cinsiyet, ülke, tanı yılı, eşlik eden hastalıklar ve Helicobacter pylori tedavisi gibi faktörler için istatistiksel düzeltmeler yapıldı.

PPI kullananlarda ölüm riski daha yüksek çıkmadı

Çalışmanın temel amacı, PPI kullanımının mide kanseri belirtilerini baskılayarak tanıyı geciktirip geciktirmediğini ve bunun kanser sonuçlarını kötüleştirip kötüleştirmediğini araştırmaktı.

Sonuçlar bu hipotezi desteklemedi.

Yoğun PPI kullananlarda beş yıllık mide kanserine özgü ölüm için düzeltilmiş hazard oranı 0,90 olarak hesaplandı.

Hafif PPI kullananlarda ise bu değer 0,87 idi.

Başka bir ifadeyle, PPI kullananlarda hastalığa özgü ölüm riski kullanmayanlara göre daha yüksek değildi; gözlemsel analizde daha düşük görünüyordu.

Benzer sonuçlar beş yıllık tüm nedenlere bağlı ölüm açısından da elde edildi.

Metastatik hastalık açısından dikkat çekici sonuç

Araştırmanın en ilgi çekici bulgularından biri hastaların tanı anındaki kanser evresiydi.

Yoğun PPI kullananlarda metastatik hastalıkla tanı alma olasılığı için düzeltilmiş odds oranı 0,70 bulundu. Bu, PPI kullanmayanlarla karşılaştırıldığında yaklaşık yüzde 30 daha düşük odds anlamına geliyor.

İleri tümör evresiyle tanı alma açısından düzeltilmiş odds oranı ise 0,71 olarak hesaplandı.

Dolayısıyla çalışmada PPI kullanımının belirtileri maskeleyerek hastaların daha ileri evrede tanı almasına yol açtığı yönünde bir işaret görülmedi.

Peki PPI mide kanserinden koruyor mu?

Hayır. Bu çalışmadan böyle bir sonuç çıkarılamaz.

Araştırma randomize kontrollü bir klinik çalışma değil, popülasyon kayıtlarının incelendiği gözlemsel bir kohort çalışmasıdır. PPI kullanan ve kullanmayan kişiler arasında sağlık hizmetine başvurma sıklığı, endoskopi yapılma ihtimali, ilaç kullanım nedenleri ve ölçülmemiş başka özellikler bakımından farklılıklar bulunabilir.

Bu nedenle PPI kullananlarda gözlenen daha düşük ölüm veya ileri evre oranlarının doğrudan ilaçtan kaynaklandığı söylenemez.

Araştırmacıların daha temkinli temel sonucu da budur: Tanı öncesindeki PPI kullanımı, mide non-kardia adenokarsinomunda daha ileri hastalık veya artmış ölüm riskiyle ilişkili görünmemektedir.

PPI'lar mide kanseri riskini artırıyor mu?

Burada iki farklı soruyu birbirinden ayırmak gerekiyor.

Yeni çalışma, mide kanseri geliştirme riskini değil, zaten mide non-kardia adenokarsinomu gelişmiş kişilerde tanı öncesi PPI kullanımı ile kanserin evresi ve sağkalım arasındaki ilişkiyi araştırdı.

Bununla birlikte 2026'da BMJ'de yayımlanan, yine beş İskandinav ülkesinden 17.232 mide non-kardia adenokarsinomu vakası ile 172.297 kontrolü kapsayan başka bir büyük çalışma da uzun süreli PPI kullanımının mide non-kardia adenokarsinomu riskinde artışla ilişkili olmadığını bildirdi.

Bu araştırmada uzun süreli PPI kullanımı için düzeltilmiş odds oranı 1,01 ve yüzde 95 güven aralığı 0,96–1,07 olarak bulundu.

Araştırmacılar özellikle Helicobacter pylori ile ilişkili faktörlerin ve tanıya yakın dönemde başlayan PPI kullanımının analizlerde yanıltıcı ilişkiler oluşturabileceğine dikkat çekti.

Mide şikâyeti PPI ile geçiyorsa sorun yok mu?

Bu sonuç da çıkarılamaz.

PPI'lar mide asidini azaltarak reflü, ülser ve çeşitli asitle ilişkili hastalıklarda belirtileri hafifletebilir. Ancak belirtilerin azalması, altta önemli bir hastalık bulunmadığını tek başına göstermez.

Özellikle açıklanamayan kilo kaybı, gastrointestinal kanama bulguları, tekrarlayan kusma, yutma güçlüğü, demir eksikliği anemisi veya kalıcı ve açıklanamayan üst gastrointestinal yakınmalar olduğunda klinik değerlendirme önem taşır.

Gerektiğinde üst gastrointestinal endoskopi, mide ve yemek borusunun doğrudan değerlendirilmesini ve şüpheli bölgelerden biyopsi alınmasını sağlar.

PPI endoskopinin alternatifi değil

Yeni araştırmanın günlük yaşam açısından en önemli mesajlarından biri bu noktada ortaya çıkıyor.

Sonuçlar, PPI kullanımının mide kanserini geciktirdiğine ilişkin hipotezi desteklemese de mide yakınmalarının yalnızca ilaçla baskılanıp değerlendirilmemesi gerektiği gerçeğini değiştirmiyor.

PPI tedavisi gerekli hastalarda hekim önerisi doğrultusunda kullanılabilir; ancak ilaca rağmen devam eden, tekrarlayan veya alarm özellikleri taşıyan belirtiler uygun klinik değerlendirme gerektirir.

Sonuç olarak 21 binden fazla hastayı kapsayan yeni çalışma, tanıdan önceki iki yılda PPI kullanımının mide non-kardia adenokarsinomunun daha geç tanınmasına, daha ileri evrede yakalanmasına veya daha yüksek beş yıllık ölüm riskine yol açtığı hipotezini desteklemedi.

Bulgular PPI'ların kanserden koruduğunu kanıtlamıyor. Daha doğru yorum, mevcut büyük popülasyon verilerinin “PPI kullanımı mide kanserinin tanısını geciktirerek sonuçları kötüleştiriyor” endişesine destek sağlamadığıdır.

TIBBİ UYARI
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişisel tanı veya tedavi önerisi değildir. PPI ilaçlarını doktorunuza danışmadan başlatmayın, bırakmayın veya dozunu değiştirmeyin. Süren ya da alarm bulguları içeren mide-bağırsak yakınmaları tıbbi değerlendirme gerektirir.

KAYNAKLAR
American Journal of Gastroenterology — Duru O ve ark. The Effect of Prior Proton Pump Inhibitor Use on Gastric Cancer Survival: A Population-Based Cohort Study in the 5 Nordic Countries. 2026.

PubMed — PMID: 42262519.

BMJ — Long term use of proton pump inhibitors and risk of stomach cancer: population based case-control study in five Nordic countries. 2026.

American College of Gastroenterology — Clinical Guideline: Diagnosis and Management of Gastric Premalignant Conditions.

Patlıcan ile köfteyi aynı tepside buluşturan fırında patlıcan kebabı, özellikle yaz sonu ve sonbahar başında hazırlanabilecek klasik ana yemeklerden biri. Kalın patlıcan dilimleri ile kıymalı köfteler sırayla diziliyor; domates, biber ve sarımsak eklenerek fırında birlikte pişiriliyor.

Bu tarifte patlıcanlar önceden yağda kızartılmıyor. Patlıcan yüzeyine ölçülü miktarda zeytinyağı sürülmesi ve tepsinin ilk bölümde kapalı pişirilmesi sebzenin yumuşamasına yardımcı oluyor.

Köftenin patlıcanla benzer kalınlıkta hazırlanması da önemli. Böylece hem köfte hem patlıcan yaklaşık aynı sürede pişiyor ve tepside daha düzenli bir görünüm oluşuyor.

Sağlıklı beslenme açısından neden öne çıkıyor?

Patlıcan sebze tüketimine ve lif alımına katkıda bulunur. Domates, biber ve sarımsak da yemeğin sebze çeşitliliğini artırır.

Dana kıyma tarifin temel protein kaynağıdır. Kullanılan kıymanın yağ oranı yemeğin toplam enerji ve doymuş yağ miktarını önemli ölçüde etkileyebilir.

Patlıcanların kızartılmaması, sebzenin yüksek miktarda yağ çekmesini önleyerek ilave yağ miktarının daha kolay kontrol edilmesini sağlar.

Tarif bilgileri

Hazırlama süresi: 25 dakika
Pişirme süresi: 40-45 dakika
Toplam süre: Yaklaşık 1 saat 10 dakika
Kaç kişilik: 6 kişilik
Yaklaşık porsiyon büyüklüğü: 3-4 köfte ve patlıcan dilimleri
Zorluk: Orta
Öğün: Akşam yemeği / ana yemek
Kategori: Sağlıklı Tarifler

Yaklaşık besin değerleri

1 porsiyon için yaklaşık:

Kalori: 390 kcal
Protein: 28 g
Karbonhidrat: 18 g
Yağ: 24 g
Lif: 6 g

Değerler kullanılan kıymanın yağ oranı, patlıcanların büyüklüğü, zeytinyağı ve porsiyon miktarına göre değişebilir.

Malzemeler

4 büyük patlıcan, yaklaşık 1,2 kilogram
600 gram orta yağlı dana kıyma
1 orta boy kuru soğan
2 diş sarımsak
Yarım demet maydanoz
1 çay kaşığı kimyon
1 çay kaşığı karabiber
1 çay kaşığı kırmızı toz biber
Kontrollü miktarda tuz
2 yemek kaşığı zeytinyağı, yaklaşık 30 ml

Tepsi için:

3 orta boy domates
4-5 adet yeşil biber
4 diş sarımsak

Sosu için:

1 yemek kaşığı domates salçası
250 ml sıcak su
Yarım çay kaşığı karabiber

Fırında köfteli patlıcan kebabı nasıl yapılır?

1. Patlıcanları yıkayın ve saplarını kesin.

2. Kabuklarını tamamen soymak yerine isteğe göre alacalı soyun.

3. Patlıcanları yaklaşık 2 santimetre kalınlığında yuvarlak dilimler halinde kesin.

4. Patlıcanlarda belirgin acılık varsa hafif tuzlu suda yaklaşık 15 dakika bekletin. Ardından iyice durulayıp tamamen kurulayın.

5. Köfte için soğanı rendeleyin ve fazla suyunu sıkın.

6. Kıyma, soğan, ezilmiş sarımsak, ince kıyılmış maydanoz, kimyon, karabiber, kırmızı toz biber ve kontrollü miktarda tuzu geniş bir kaba alın.

7. Harcı malzemeler eşit dağılana kadar birkaç dakika yoğurun.

8. Köfte harcını yaklaşık 15 dakika buzdolabında dinlendirin.

9. Fırını 200 derece alt-üst ayarda önceden ısıtın.

10. Dinlenen kıymadan patlıcan dilimleriyle yaklaşık aynı çapta ve kalınlıkta yassı köfteler hazırlayın.

11. Geniş yuvarlak veya dikdörtgen fırın kabına bir patlıcan, bir köfte olacak şekilde sırayla dizin.

12. Domatesleri iri dilimlere, biberleri birkaç parçaya kesin ve boşluklara yerleştirin.

13. Sarımsakları bütün veya ikiye bölerek tepsiye dağıtın.

14. Zeytinyağını patlıcanların üzerine fırça yardımıyla ince biçimde sürün.

15. Sos için salçayı sıcak suyla tamamen açın ve karabiber ekleyin.

16. Salçalı suyu tepsinin kenarından dökün.

17. Tepsiyi pişirme kağıdı ve üzerine folyo ile sıkıca kapatın.

18. Önceden ısıtılmış 200 derece fırında yaklaşık 25 dakika kapalı olarak pişirin.

19. 25 dakikanın sonunda folyoyu ve pişirme kağıdını dikkatlice kaldırın.

20. Tepsideki pişme suyundan bir kaşık alıp patlıcanların üzerine gezdirin. Patlıcanlar hâlâ belirgin biçimde sertse tepsiyi tekrar kapatıp 5-10 dakika daha pişirin.

21. Patlıcanlar yumuşamaya başladığında tepsiyi açık şekilde tekrar fırına verin.

22. Yaklaşık 15-20 dakika daha, köftelerin yüzeyi kızarana ve domates-biberler hafifçe renk alana kadar pişirin.

23. Köftelerin yalnızca dış renginin değişmesine güvenmeyin. Kıymanın merkezinin tamamen pişmiş olması gerekir. Mutfak termometresi kullanılıyorsa kıymalı köftelerin merkezinde yaklaşık 71 derece güvenli pişirme için temel referanslardan biridir.

24. Patlıcanların pişip pişmediğini ince bir bıçak veya çatalla kontrol edin. Çatal fazla direnç göstermeden içeri girebilmelidir.

25. Tepside gereğinden fazla sıvı kaldıysa son birkaç dakika açık şekilde pişirmeye devam edin. Sosun tamamen kurumasına izin vermeyin.

26. Fırından çıkardıktan sonra yaklaşık 10 dakika dinlendirin.

27. Patlıcan ve köfteleri dağıtmadan birlikte servis edin. Tepside kalan domatesli sostan üzerlerine gezdirin.

Şefin püf noktası

Patlıcan ve köftelerin kalınlığını birbirine yakın tutun. Çok kalın patlıcan dilimleri kullanılırsa köfte piştiği halde patlıcan sert kalabilir.

Patlıcanları önceden kızartmak yerine yüzeylerine ölçülü zeytinyağı sürüp ilk aşamada tepsiyi kapalı pişirmek sebzenin kendi buharıyla yumuşamasına yardımcı olur.

Soğanın fazla suyunu köfte harcına eklemeyin. Çok sulu köfte harcı pişerken dağılabilir ve tepside gereğinden fazla sıvı oluşturabilir.

Tepsiyi fırından çıkarır çıkarmaz servis etmek yerine 10 dakika dinlendirin. Böylece hem sos biraz toparlanır hem de köfteler ve patlıcanlar daha rahat servis edilir.

Daha sağlıklı hale nasıl getirilebilir?

Patlıcanın yağda kızartılmaması bu tarifte kullanılan ilave yağ miktarını kontrol etmeyi kolaylaştırır.

Kıyma seçerken aşırı yağlı kıyma yerine orta veya daha düşük yağ oranına sahip dana kıyma tercih edilebilir.

Tuz miktarını artırmak yerine kimyon, karabiber, kırmızı biber, sarımsak ve maydanoz gibi aromalardan yararlanılabilir.

Yemeğin yanına ayrıca kızartma eklemek yerine büyük bir mevsim salatası veya sade yoğurt servis edilebilir.

Kimler için uygun?

Fırında köfteli patlıcan kebabı, et tüketen kişiler için protein ve sebzeyi aynı ana yemekte buluşturan bir seçenektir.

Tarifin standart halinde ekmek kırıntısı, galeta unu veya buğday unu kullanılmadığı için gluten içeren bir tahıl eklenmez. Ancak çölyak hastalığı bulunan kişilerin salça, baharat ve diğer paketli ürünlerin etiketlerini ve çapraz bulaşma riskini kontrol etmesi gerekir.

Tarif standart haliyle yumurta ve süt ürünü içermez.

Fırında patlıcan kebabı kaç kaloridir?

Bu tarif altı eşit porsiyona ayrıldığında bir porsiyon yaklaşık 390 kalori sağlayabilir. Kıymanın yağ oranı, kullanılan zeytinyağı ve gerçek porsiyon büyüklüğü toplam enerji değerini değiştirebilir.

Patlıcan kebabı fırında kaç dakikada pişer?

Yaklaşık 2 santimetre kalınlığındaki patlıcan ve köftelerle hazırlanan bu tarif 200 derece fırında toplam yaklaşık 40-50 dakikada pişebilir.

İlk bölümde tepsiyi kapalı tutmak patlıcanların yumuşamasına, son bölümde açık pişirmek ise köfte ve sebzelerin renk almasına yardımcı olur.

Patlıcanları önceden kızartmak gerekir mi?

Hayır. Bu tarifte patlıcanlar kızartılmadan kullanılıyor. Yüzeylerine ölçülü zeytinyağı sürülüyor ve tepsi ilk aşamada kapalı pişiriliyor.

Bu yöntem kızartmaya göre daha az ilave yağ kullanılmasını sağlarken patlıcanların fırında yumuşamasına yardımcı olur.

Patlıcan kebabında köfte neden dağılır?

Köfte harcındaki soğanın fazla sulu olması, harcın yeterince yoğrulmaması veya dinlendirilmemesi başlıca nedenler arasındadır.

Soğanın suyunu sıkmak ve köfte harcını şekillendirmeden önce yaklaşık 15 dakika dinlendirmek daha sağlam köfteler elde etmeye yardımcı olur.

Fırında patlıcan kebabının yanına ne gider?

Sade veya sarımsaklı yoğurt ve büyük bir mevsim salatası iyi eşlikçilerdir.

Daha doyurucu bir öğün istenirse kişinin gereksinimine uygun porsiyonda bulgur veya pirinç eklenebilir.

Saklama ve servis

Kıyma içeren yemek oda sıcaklığında uzun süre bekletilmemelidir. Artan yemek uygun şekilde soğutulduktan sonra kapalı bir kapta buzdolabında muhafaza edilmelidir.

Yeniden ısıtırken yalnızca sosun değil köftelerin merkezinin de tamamen ısındığından emin olun.

Fırında ısıtılacaksa yemeğin kurumasını azaltmak için tepsinin üzeri ilk bölümde kapatılabilir.

Fırında köfteli patlıcan kebabı, patlıcanın kızartılmadan kullanılabildiği ve bütün yemeğin tek tepside hazırlanabildiği doyurucu bir akşam yemeği.

Başarılı sonuç için en önemli üç ayrıntı patlıcan ve köfteleri benzer kalınlıkta hazırlamak, ilk aşamada tepsiyi kapalı pişirmek ve son bölümde üzerini açarak kızarmasını sağlamak.

Kaynaklar

Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı – Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER 2022)
USDA – FoodData Central
USDA – Food Safety and Inspection Service

Tıp fakültesi öğrencilerine yönelik 2026-2027 eğitim öğretim yılı burs başvuruları devam ediyor.

Ankara Tabip Odası (ATO), Ankara’da eğitim gören ve ekonomik desteğe ihtiyaç duyan tıp fakültesi öğrencilerine yönelik Tıp Öğrenci Bursu için başvuruları kabul ediyor.

Başvurular 18 Ağustos’ta başladı ve 21 Eylül 2026 tarihinde sona erecek.

Kimler başvurabilir?

Ankara Tabip Odası Tıp Öğrenci Bursu, Ankara’da eğitim gören tıp fakültesi öğrencilerine yönelik.

Burs programının temel amacı ekonomik açıdan yardım ve desteğe ihtiyaç duyan tıp öğrencilerinin eğitim yaşamlarına katkı sağlamak.

Dolayısıyla bu burs genel üniversite burslarından farklı olarak doğrudan tıp fakültesi öğrencilerini hedefliyor.

Hangi üniversitelerdeki öğrenciler başvurabilir?

ATO’nun güncel duyurusunda tek tek üniversite isimlerinden oluşan sınırlayıcı bir liste yayımlanmıyor.

Temel kriter öğrencinin Ankara’da tıp fakültesinde öğrenim görüyor olması.

Bu nedenle Ankara’daki tıp fakültelerinde eğitimine devam eden öğrencilerin ekonomik ihtiyaç koşulunu sağlamaları halinde başvuru dosyalarını hazırlamaları gerekiyor.

Üniversiteye yeni başlayanlar başvurabilir mi?

Başvuru evrakları arasında ÖSYM Aday İşlemleri Sisteminden alınan TYT/AYT sonucu ile güncel öğrenci belgesinin bulunması, üniversiteye yeni başlayan tıp öğrencilerinin de değerlendirme sürecine dahil edilebildiğini gösteriyor.

Ara sınıftaki öğrencilerden ise son dönem not durumlarını gösteren belge isteniyor.

Geçen yıl burs alanlar yeniden başvuracak mı?

Evet.

Ankara Tabip Odası, önceki dönemde burs alan öğrencilerin de 2026-2027 eğitim öğretim döneminde burs desteğinden yararlanmak istiyorlarsa yeniden başvuru yapmalarını istiyor.

Bu öğrencilerin de güncel evraklarını hazırlayarak başvurularını yenilemeleri gerekiyor.

KYK bursu veya kredisi bilgisi isteniyor

Başvuruda öğrencinin KYK burs ve kredi durumu da değerlendiriliyor.

Bu nedenle adaylardan kendilerine ait güncel KYK burs ve kredi bilgilerini gösteren belge talep ediliyor.

Öğrencilerin aldıkları veya yararlandıkları eğitim desteklerini başvuru sırasında eksiksiz şekilde beyan etmeleri gerekiyor.

Başvuruda hangi belgeler isteniyor?

ATO’nun burs değerlendirmesi öğrencinin hem eğitim hem de ekonomik durumunun ayrıntılı biçimde incelenmesine dayanıyor.

Öğrenciden öncelikle doldurulmuş burs başvuru formu isteniyor.

Başvuru dosyasına yazılı özgeçmiş, fotoğraf, nüfus cüzdanı fotokopisi ve ikametgâh belgesi de ekleniyor.

ÖSYM Aday İşlemleri Sisteminden alınan TYT/AYT sonucu ile tıp fakültesinde öğrenim görüldüğünü gösteren güncel öğrenci belgesinin sunulması gerekiyor.

Ara sınıftaki öğrencilerden son dönem not durumunu gösteren belge de talep ediliyor.

Ailenin ekonomik durumu ayrıntılı inceleniyor

Burs başvurusunda ailenin ekonomik ve sosyal durumunun belirlenebilmesi amacıyla kapsamlı belgeler isteniyor.

Tüm aile bireylerini gösteren vukuatlı nüfus kayıt örneği bunlardan biri.

Öğrenci yurtta kalıyorsa kurum tarafından imzalanmış yurt belgesi, kiralık evde kalıyorsa kira kontratının fotokopisi gerekiyor.

Anne ve babaya ait SGK tescil ve hizmet dökümleri de başvuru dosyasına ekleniyor.

Çalışan anne ve babaların maaş bordroları, emeklilerin ise emekli aylık bilgileri isteniyor.

Anne ve babaya ait e-Devlet vergi levhası da talep edilen belgeler arasında.

Ev ve araç bilgileri de bildirilecek

Ekonomik ihtiyaç değerlendirmesinde yalnızca aylık gelir dikkate alınmıyor.

Öğrencinin kendisine, annesine ve babasına ait tapu ve taşınmaz bilgilerinin de sunulması gerekiyor.

Aynı şekilde öğrenci, anne ve baba adına kayıtlı araç bilgileri de başvuru belgeleri arasında bulunuyor.

Ailenin oturduğu konut kiralıksa kira kontratının fotokopisinin dosyaya eklenmesi isteniyor.

Anne veya baba vefat etmişse ek belge gerekiyor

Anne veya babasını kaybetmiş öğrencilerden kendi adlarına kayıtlı 4A, 4B ve 4C aylık bilgilerini gösteren belgeler talep ediliyor.

Böylece öğrencinin ölüm aylığı veya benzeri bir sosyal güvenlik ödemesi alıp almadığı da ekonomik durum değerlendirmesine dahil ediliyor.

Başvuru nasıl yapılacak?

Başvuru formu ve gerekli belgelerin hazırlanmasının ardından dosya Ankara Tabip Odasına e-posta yoluyla gönderilebiliyor.

Öğrencilerin başvuru dosyalarını Ankara Tabip Odasının resmi burs duyurusunda belirtilen e-posta adresine göndermeleri gerekiyor.

Eksik belgeli başvurular kabul edilmeyecek

Ankara Tabip Odası bu konuda açık bir uyarıda bulunuyor.

Eksik evrakla yapılan burs başvuruları değerlendirmeye alınmayacak.

Bu nedenle öğrencilerin başvuru formunu göndermeden önce ilan edilen belge listesini tek tek kontrol etmeleri önem taşıyor.

Burs miktarı ne kadar?

Ankara Tabip Odasının 2026-2027 başvuru duyurusunda yeni dönemde öğrencilere ödenecek aylık burs miktarı açıklanmıyor.

Bu nedenle geçmiş yıllardaki burs tutarlarının 2026-2027 dönemi için geçerli olduğu varsayılmamalı.

Güncel burs miktarı konusunda Ankara Tabip Odasının yeni dönem için yapacağı bildirimlerin esas alınması gerekiyor.

Burs fonuna hekimler destek oluyor

Ankara Tabip Odasının tıp öğrenci bursunun dikkat çeken özelliklerinden biri finansman modeli.

ATO, burs fonuna katkı sağlamak isteyen hekimlerin bağış yapabilmesi için ayrı bir burs fonu yürütüyor.

Odanın bazı bilimsel ve mesleki etkinliklerinde de konuşmacılar adına Tıp Öğrencileri Burs Fonuna bağış yapılması uygulaması bulunuyor.

Son başvuru 21 Eylül

Ankara Tabip Odası 2026-2027 Tıp Öğrenci Bursuna başvurular 21 Eylül 2026 tarihinde sona erecek.

Ankara’da tıp fakültesinde öğrenim gören ve ekonomik desteğe ihtiyaç duyan öğrencilerin başvuru formu ile gerekli belgeleri eksiksiz hazırlayarak belirtilen süre içerisinde Ankara Tabip Odasına iletmeleri gerekiyor.

Geçen eğitim döneminde ATO bursundan yararlanan öğrencilerin de güncel belgeleriyle yeniden başvuru yapması gerekiyor.

Üniversite öğrencilerine yönelik 2026-2027 eğitim öğretim yılı burs programlarına bir yenisi daha eklendi.

Rönesans Eğitim Vakfı’nın (REV) yeni dönem burs başvuruları 15 Eylül 2026 tarihinde başladı.

Program, Türkiye’deki devlet üniversitelerinin lisans programlarında öğrenim gören ve maddi desteğe ihtiyaç duyan öğrencilere yönelik.

Üniversiteye yeni kayıt hakkı kazanan öğrencilerin yanı sıra ara sınıflarda öğrenimine devam eden öğrenciler de başvurabiliyor.

REV bursuna kimler başvurabilir?

Burs programına başvuracak öğrencinin Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olması gerekiyor.

Öğrencinin Türkiye’deki devlete ait bir yükseköğretim kurumunun lisans programına kayıt hakkı kazanmış veya ara sınıflarda öğrenimine devam ediyor olması gerekiyor.

Maddi desteğe ihtiyaç duymak da temel başvuru koşullarından biri.

Öğrencinin herhangi bir kurumdan maaş veya ücret almaması gerekiyor. Eğitim kapsamında yapılan zorunlu stajlardan alınan ödemeler ise bu koşulun dışında tutuluyor.

Tıp öğrencileri başvurabilir mi?

Evet.

REV Burs Programında belirli bir fakülte veya bölüm sınırlaması bulunmuyor.

Bu nedenle devlet üniversitelerinin tıp fakültelerinde lisans öğrenimi gören öğrenciler diğer koşulları sağlamaları halinde burs başvurusunda bulunabilir.

Diş hekimliği ve eczacılık öğrencileri başvurabilir mi?

Evet.

Devlet üniversitelerinde diş hekimliği ve eczacılık programlarında öğrenim gören öğrenciler açısından bölüm kaynaklı bir başvuru engeli bulunmuyor.

Öğrencinin REV’in genel burs koşullarını karşılaması gerekiyor.

Hemşirelik ve sağlık bilimleri öğrencileri başvurabilir mi?

Evet.

Devlet üniversitelerindeki hemşirelik ve diğer sağlık bilimleri lisans programlarında öğrenim gören öğrenciler de burs programına başvurabiliyor.

Vakıf üniversitesi öğrencileri başvurabilir mi?

Hayır.

REV Burs Programının güncel koşullarında öğrencinin devlete ait bir yükseköğretim kurumunda öğrenim görüyor olması gerekiyor.

Dolayısıyla vakıf veya özel üniversitelerde öğrenim gören öğrenciler program kapsamında bulunmuyor.

Üniversiteye yeni başlayan öğrenciler başvurabilir mi?

Evet.

Üniversiteye yeni yerleşen öğrenciler için henüz üniversite not ortalaması koşulu bulunmuyor.

Bu adayların bir lisans programına kayıt hakkı kazandıklarını gösteren belgeye sahip olması gerekiyor.

Ara sınıflarda not ortalaması kaç olmalı?

Ara sınıflardaki öğrencilerin genel başarı ortalamasının 4,00 üzerinden en az 2,00 olması gerekiyor.

Öğrencinin ayrıca bir üst sınıfa geçiş hakkı kazanmış olması şartı aranıyor.

Disiplin cezası başvuruya engel

REV bursuna başvuracak öğrencinin herhangi bir disiplin cezası almamış olması gerekiyor.

Bu koşul yeni başvuruların değerlendirilmesinde dikkate alınıyor.

Aynı aileden iki öğrenci burs alabilir mi?

REV’in güncel başvuru şartlarına göre aynı aileden burs programına devam eden başka bir öğrencinin bulunmaması gerekiyor.

Dolayısıyla aileden bir öğrenci hâlihazırda REV bursiyeriyse aynı aileden ikinci öğrencinin başvurusu bu koşulu karşılamıyor.

İkinci üniversitesini okuyanlar başvurabilir mi?

Genel olarak hayır.

REV bursundan yararlanmak için öğrencinin ilk örgün üniversitesini okuyor olması gerekiyor.

Daha önce başka bir örgün üniversiteyi bitiren veya ikinci bir örgün üniversitede öğrenim gören öğrenciler burs programından yararlanamıyor.

Ancak yan dal, çift ana dal ve açık öğretim bu kuralın dışında tutuluyor.

Burs kaç ay ödeniyor?

REV bursu ekim-haziran döneminde ödeniyor.

Bursiyerlere bir eğitim öğretim yılında toplam 9 ay burs desteği sağlanıyor.

Burs miktarı ne kadar?

Rönesans Eğitim Vakfı’nın aktif 2026-2027 başvuru portalında yeni dönem için uygulanacak aylık burs tutarı açıklanmış değil.

Bu nedenle önceki yıllarda uygulanan rakamların 2026-2027 burs miktarı olarak kullanılmaması gerekiyor.

Burs tutarı konusunda Vakfın güncel açıklamalarının esas alınması gerekiyor.

Başvuru nasıl yapılacak?

REV burs başvuruları tamamen çevrim içi gerçekleştiriliyor.

Öğrencilerin Rönesans Eğitim Vakfı Burs Başvuru ve Bursiyer Gelişim Platformunda hesap oluşturarak başvuru formunu doldurması gerekiyor.

Önceki yıllarda başvuru yapan öğrencilerin yeniden hesap oluşturmasına gerek bulunmuyor. Bu öğrenciler mevcut hesaplarıyla yeni dönem başvurusuna devam edebiliyor.

İlk başvuruda hangi belgeler gerekiyor?

REV bu konuda başvuru sürecini kolaylaştıran bir yöntem uyguluyor.

Çevrim içi ilk başvuru sırasında öğrencinin yalnızca kendisini tanıtan bir fotoğraf yüklemesi yeterli.

Diğer belgeler ön değerlendirmeyi geçen adaylardan daha sonra isteniyor.

Ön değerlendirmeyi geçenlerden hangi belgeler istenecek?

İkinci aşamaya geçen öğrencilerden nüfus cüzdanı fotokopisi ve güncel öğrenci belgesi talep ediliyor.

Ara sınıf öğrencilerinin transkript sunması gerekiyor.

Öğrencinin tüm SGK hizmet dökümü de zorunlu belgeler arasında bulunuyor.

Ailenin ekonomik durumunu gösteren gelir ve diğer belgeler de değerlendirme aşamasında talep edilebiliyor.

İstenen belgelerin Vakfın Ankara adresine elden, kargo veya posta yoluyla gönderilmesi gerekiyor.

Gönüllülük şartı bulunuyor

REV bursu yalnızca maddi eğitim desteğinden oluşmuyor.

Bursiyerlerin REV Akademi kapsamında kendilerine sunulan kişisel gelişim eğitimlerini tamamlamaları bekleniyor.

Programda ayrıca gönüllülük yükümlülüğü bulunuyor.

Bursiyerlerin kendi oluşturacakları sosyal sorumluluk projesinde veya belirlenen kriterlere uygun bir sivil toplum kuruluşunda yılda toplam en az 50 saat gönüllülük çalışması gerçekleştirmesi gerekiyor.

Bu çalışmaların Vakfa belgelenmesi de bursiyerin sorumlulukları arasında.

14 bin öğrenciye burs verildi

Rönesans Eğitim Vakfı 2009 yılında kuruldu.

Vakfın güncel kurumsal bilgilerine göre REV Burs Programı aracılığıyla bugüne kadar 14 bin öğrenciye karşılıksız burs imkânı sağlandı.

Programda burs desteğinin yanı sıra öğrencilerin kişisel ve mesleki gelişimlerini destekleyen çevrim içi eğitimler ve sosyal sorumluluk çalışmaları da yürütülüyor.

Son başvuru tarihi konusunda güncel sistemi kontrol edin

2026-2027 başvuruları 15 Eylül tarihinde başladı.

REV’in güncel Sıkça Sorulan Sorular bölümünde başvuru tarihleri için başvuru sisteminin giriş sayfasında ilan edilen güncel takvimin geçerli olduğu özellikle belirtiliyor.

Bu nedenle öğrencilerin son başvuru tarihini REV Burs Başvuru Sistemindeki güncel duyurudan kontrol ederek işlemlerini mümkün olduğunca erken tamamlamaları gerekiyor.

Devlet üniversitelerinde öğrenim gören tıp, diş hekimliği, eczacılık, hemşirelik ve diğer sağlık bilimleri lisans öğrencileri de genel şartları sağlamaları halinde programa başvurabilir.

Tıp Öğrencilerine Aylık 7 Bin TL Burs: Son Gün 20 Eylül

Tıp fakültesini yeni kazanan öğrencilere yönelik dikkat çeken burs programlarından birinde başvurular devam ediyor.

Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Mezunları Derneği (CTFMED), 2026-2027 eğitim öğretim döneminde Cerrahpaşa Tıp Fakültesinde öğrenim gören ve maddi desteğe ihtiyaç duyan öğrencilere aylık 7 bin TL burs verecek.

Yeni kayıt yaptıran öğrenciler için başvurular 20 Eylül 2026 tarihinde sona erecek.

Burs 10 ay boyunca ödenecek

CTFMED bursu 2026-2027 eğitim öğretim döneminde aylık 7 bin TL olarak belirlendi.

Ödemeler ekim-temmuz dönemini kapsayacak şekilde toplam 10 ay boyunca yapılacak.

Böylece bursiyer olmaya hak kazanan bir tıp öğrencisine bir eğitim döneminde toplam 70 bin TL eğitim desteği sağlanacak.

Ağustos ve eylül aylarında burs ödemesi yapılmayacak.

Kimler başvurabilir?

CTFMED bursu doğrudan Cerrahpaşa Tıp Fakültesi öğrencilerine yönelik.

Programa Cerrahpaşa Tıp Fakültesini yeni kazanan veya hâlihazırda fakültede öğrenimine devam eden, eğitimi için maddi desteğe ihtiyaç duyan öğrenciler başvurabiliyor.

Öğrencinin Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olması gerekiyor.

Ancak iki öğrenci grubu için başvuru tarihleri farklı.

Yeni kazananlar için başvurular devam ediyor

Cerrahpaşa Tıp Fakültesini 2026 yılında yeni kazanan öğrenciler için burs başvuruları 1 Ağustos’ta başladı.

Bu öğrenciler 20 Eylül 2026 tarihine kadar başvurularını tamamlayabilecek.

Hâlen Cerrahpaşa Tıp’ta okuyan öğrenciler için ise başvuru dönemi 1 Haziran-10 Eylül arasında gerçekleştirildi ve bu grubun yeni başvuru süresi sona erdi.

Burs başarı bursu değil

CTFMED tarafından sağlanan destek bir ihtiyaç bursu.

Dolayısıyla bursiyer seçimindeki temel amaç maddi desteğe ihtiyaç duyan Cerrahpaşa Tıp Fakültesi öğrencilerine eğitim desteği sağlamak.

Akademik başarı ise tamamen önemsiz değil.

Adayların değerlendirme puanlarının eşit olması durumunda hâlen okuyan öğrenciler arasında not ortalaması yüksek olana, fakülteyi yeni kazanan öğrenciler arasında ise YKS puanı daha yüksek olan adaya öncelik veriliyor.

Burs geri ödemeli mi?

Hayır.

CTFMED bursu karşılıksız ihtiyaç bursu olarak veriliyor.

Bursiyerin normal koşullarda mezuniyet sonrasında aldığı burs tutarını geri ödemesi gerekmiyor.

Ancak başvuru sırasında eksik veya gerçeğe aykırı bilgi verildiğinin tespit edilmesi halinde burs kalıcı olarak kesilebiliyor ve ödenmiş tutarların faiziyle geri alınması söz konusu olabiliyor.

Başvuru nasıl yapılacak?

Burs başvuruları Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Mezunları Derneğinin çevrim içi burs başvuru sistemi üzerinden gerçekleştiriliyor.

Adayın burs başvuru formunu doldurması ve formda belirtilen belgeleri hazırlaması gerekiyor.

Hangi belgeler isteniyor?

Başvuruda öğrencinin ve ailesinin ekonomik durumunu ayrıntılı şekilde gösteren belgeler talep ediliyor.

Yeni başvuran öğrencilerden YKS sonuç belgesi isteniyor.

Vukuatlı nüfus kayıt örneği, adli sicil kaydı ve ikametgâh belgesi de başvuru dosyasında yer alıyor.

Aile bireylerinin tapu kayıtları ile SGK kapsamında çalışıp çalışmadıklarını gösteren belgeler de isteniyor.

Aile gelirlerinin kaynağına göre maaş bordrosu, emekli maaşı dökümü, kira kontratı veya diğer gelir belgelerinin sunulması gerekiyor.

Öğrencinin ailesi kirada yaşıyorsa kira kontratı ile son üç aylık kira ödemelerine ilişkin banka dekontları da talep ediliyor.

Aynı hanede yaşayan öğrenci kardeşler bulunması halinde kardeşlere ait öğrenci belgeleri de dosyaya ekleniyor.

Bursiyerler nasıl seçiliyor?

CTFMED, adayların ekonomik ve ailevi durumlarını puanlayarak değerlendiriyor.

Anne ve babanın hayatta olup olmadığı, ailenin kendisine ait evinin bulunup bulunmadığı, toplam aile geliri ve hanede yaşayan kişi sayısı değerlendirme kriterleri arasında.

Adayın şehit veya gazi çocuğu olması gibi durumlar da değerlendirmeye dahil ediliyor.

Başvurular bu kriterler doğrultusunda puanlandıktan sonra adaylar en yüksek puandan başlayarak sıralanıyor.

Derneğin o yılki burs bütçesine göre desteklenebilecek adaylar burs komitesiyle görüşmeye alınıyor ve nihai bursiyer listesi belirleniyor.

Sonuçlar 30 Eylül’de açıklanacak

2026-2027 döneminde burs almaya hak kazanan öğrencilerin 30 Eylül’de açıklanması planlanıyor.

Burs hakkı kazanan öğrencilerin, başvuru sırasında sundukları belgelerin asıllarını sonuçların açıklanmasının ardından 30 gün içerisinde Derneğe teslim etmesi gerekiyor.

Belgeler elden veya kargo yoluyla ulaştırılabiliyor.

İlk ödeme 5 Ekim’de

Yeni dönem burs ödemeleri 5 Ekim 2026 tarihinde başlayacak.

Sonraki ödemeler her ayın 1’i ile 5’i arasında gerçekleştirilecek.

Aylık 7 bin TL ödeme toplam 10 ay devam edecek.

Son başvuru 20 Eylül

Cerrahpaşa Tıp Fakültesini 2026 yılında yeni kazanan ve maddi desteğe ihtiyaç duyan öğrencilerin CTFMED bursuna başvurmak için 20 Eylül’e kadar işlemlerini tamamlaması gerekiyor.

Burs almaya hak kazanan öğrencilere aylık 7 bin TL olmak üzere 10 ayda toplam 70 bin TL karşılıksız eğitim desteği sağlanacak.

Diz Kireçlenmesinde Yeni Rehber: GLP-1 İlaçları Neden Öneriler Arasına Girdi?

Eklem kireçlenmesi olarak bilinen osteoartritin tedavisinde dikkat çekici bir değişiklik yaşandı. Amerikan Romatoloji Koleji (ACR), 14 Eylül 2026’da açıkladığı güncellenmiş osteoartrit önerilerinde egzersiz, öz yönetim ve uygun hastalarda kilo kaybını tedavinin temel unsurları arasında tutarken, GLP-1 reseptör agonistlerini diz osteoartritinde belirli hastalar için koşullu seçenekler arasına aldı.

Ancak burada önemli bir ayrım var: GLP-1 ilaçları doğrudan kıkırdağı onaran veya osteoartriti ortadan kaldıran ilaçlar olarak önerilmiyor. ACR’nin yeni yaklaşımında bu ilaçlar, klinik olarak uygun diz osteoartriti hastalarının optimal kiloya ulaşmasına yardımcı olmak amacıyla değerlendirilebilecek bir seçenek olarak yer alıyor.

Diz kireçlenmesi tedavisinde neler öneriliyor?

Yeni ACR rehberi tek bir ilaç veya girişim yerine kapsamlı ve kişiye göre düzenlenen bir tedavi yaklaşımını öne çıkarıyor.

Güçlü önerilerin temelinde kişinin hastalığını yönetme becerisinin geliştirilmesi, egzersiz ve uygun hastalarda kilo kaybı bulunuyor.

Klinik açıdan uygun hastalarda topikal ve ağızdan kullanılan nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar (NSAİİ) da önemli tedavi seçenekleri arasında.

Eklem içine uygulanan glukokortikoid, yani kortizon enjeksiyonları da tedavi seçenekleri arasındaki yerini koruyor.

Tedavinin; hastanın ağrısı, fonksiyon kaybı, diğer hastalıkları, daha önce aldığı tedaviler, ilaç riskleri ve kişisel tercihleri dikkate alınarak belirlenmesi gerekiyor.

GLP-1 ilaçları neden diz kireçlenmesi rehberine girdi?

Yeni rehberin en dikkat çekici değişikliklerinden biri GLP-1 reseptör agonistlerine ilişkin koşullu öneri.

ACR’ye göre bu ilaçlar, klinik olarak uygun olduğunda diz osteoartriti bulunan kişilerin optimal kiloya ulaşmasına yardımcı olmak amacıyla düşünülebilir.

Bu ayrım önemli. Rehber, GLP-1 ilaçlarını tüm diz kireçlenmesi hastalarının kullanması gereken yeni bir osteoartrit tedavisi olarak tanımlamıyor.

“Koşullu öneri” de güçlü bir tavsiye anlamına gelmiyor. ACR, bu tür kararların beklenen yarar, olası zarar, hastanın diğer hastalıkları, tedavi yükü, maliyet ve erişim gibi faktörler değerlendirilerek hasta ile hekim arasında verilmesi gerektiğini belirtiyor.

GLP-1 ilaçları kireçlenmeyi tedavi ediyor mu?

Mevcut rehber açısından bunu söylemek doğru değil.

GLP-1 ilaçlarının öneriye girmesindeki temel nokta kilo yönetimi. Fazla vücut ağırlığı özellikle diz gibi yük taşıyan eklemlerde mekanik yükü artırabilir. Kilo kaybı bu nedenle fazla kilolu veya obezitesi bulunan uygun osteoartrit hastalarında tedavinin önemli parçalarından biri.

Dolayısıyla “GLP-1 kireçlenme ilacı oldu” ifadesi bilimsel açıdan fazla geniş olur. Daha doğru ifade, “GLP-1 ilaçları diz osteoartritinde uygun hastalarda kilo yönetimine yardımcı olmak amacıyla koşullu olarak önerildi” şeklinde.

Egzersiz hâlâ tedavinin merkezinde

Yeni ve dikkat çekici ilaç seçeneklerine rağmen rehberin temel mesajlarından biri değişmedi: Egzersiz osteoartrit yönetiminin merkezindeki güçlü önerilerden biri.

Bu nedenle yeni GLP-1 önerisinin egzersizin yerini aldığı şeklinde yorumlanmaması gerekiyor.

ACR aynı zamanda uygun hastalarda kilo kaybını ve hastanın kendi hastalığını yönetebilmesini sağlayan öz yönetim yaklaşımlarını da güçlü biçimde destekliyor.

Başka bir ifadeyle yeni rehber, osteoartrit tedavisini yalnızca ilaçlardan oluşan bir yaklaşım olarak görmüyor.

Kortizon enjeksiyonları artık önerilmiyor mu?

Hayır. Güncellenmiş ACR açıklamasında eklem içi glukokortikoid enjeksiyonları güçlü öneriler arasında sayılan tedavi yaklaşımlarından biri olmaya devam ediyor.

Ancak bu, her osteoartrit hastasına kortizon enjeksiyonu yapılması gerektiği anlamına gelmiyor. Hangi eklemin etkilendiği, hastanın yakınmaları, eşlik eden hastalıkları ve önceki tedavileri karar üzerinde etkili.

PRP ve kök hücre enjeksiyonlarında önemli nüans

PRP (trombositten zengin plazma) ve kök hücre uygulamalarına ilişkin haberlerde özellikle dikkatli olmak gerekiyor.

ACR’nin 2019/2020 osteoartrit rehberinde PRP tedavisi diz ve kalça osteoartritinde güçlü biçimde önerilmiyordu. Bunun önemli nedenlerinden biri kullanılan PRP preparatları ve uygulama tekniklerindeki standardizasyon eksikliğiydi.

Aynı rehberde kök hücre enjeksiyonları da diz ve kalça osteoartriti için güçlü biçimde önerilmiyordu; burada da kullanılan hücresel ürünler ve yöntemler arasındaki heterojenlik önemli bir sorun olarak gösterilmişti.

14 Eylül 2026 tarihli ACR duyurusu, güncellenen rehberde kanıtların desteklemediği veya zarar, maliyet ve diğer kaygıların beklenen yarardan ağır bastığı çeşitli enjeksiyon ve oral tedavilere karşı güçlü ya da koşullu öneriler bulunduğunu belirtiyor. Ancak yayımlanan basın açıklaması bu tedavilerin tamamını tek tek sıralamıyor.

Bu nedenle yeni rehberin tam öneri tabloları dikkate alınmadan “2026 rehberi PRP ve kök hücreyi ilk kez reddetti” demek doğru olmaz. ACR’nin bu uygulamalara karşı güçlü yaklaşımı zaten önceki rehberde bulunuyordu.

Ayrıca farklı uzmanlık kuruluşlarının PRP gibi uygulamalara ilişkin önerileri birbirinden farklı olabilir. Bu nedenle tek bir kuruluşun rehberi tüm dünyadaki tıbbi görüş birliği olarak yorumlanmamalı.

Metotreksatta önemli değişiklik: Her el kireçlenmesi için değil

Yeni rehberdeki ikinci önemli değişiklik metotreksatla ilgili.

ACR, metotreksatın eroziv el osteoartriti bulunan kişilerde koşullu olarak değerlendirilebileceğini açıkladı.

Buradaki “eroziv” ifadesi kritik öneme sahip. Öneri bütün el osteoartriti hastalarını kapsamıyor.

Daha da dikkat çekici olan, önceki ACR/Arthritis Foundation rehberinde metotreksatın diz, kalça ve el osteoartritinde güçlü biçimde önerilmemiş olması. Yeni koşullu öneri bu nedenle özellikle eroziv el osteoartriti açısından kayda değer bir değişiklik oluşturuyor.

Bu gelişme “metotreksat artık bütün kireçlenmelerde kullanılabilir” şeklinde yorumlanmamalı. ACR’nin açıkladığı yeni olumlu öneri spesifik olarak eroziv el osteoartritine yönelik.

Osteoartrit tedavisinde neden tek reçete yok?

Osteoartrit yalnızca eklem kıkırdağının aşınmasından ibaret basit bir süreç olarak değerlendirilmiyor. Ağrı, sertlik, şişlik ve hareket kısıtlılığına yol açabilen ve kişinin günlük yaşamını önemli ölçüde etkileyebilen bir eklem hastalığı.

Üstelik diz, kalça ve el osteoartriti aynı şekilde yönetilmeyebilir.

ACR bu nedenle tedavinin hastalığın şiddeti, ağrı ve fonksiyon kaybı, eşlik eden hastalıklar, daha önce geçirilen ameliyatlar, ilaçların riskleri, tedaviye erişim ve hastanın tercihleri dikkate alınarak kişiselleştirilmesini istiyor.

Yeni rehberden çıkarılabilecek temel sonuç ne?

2026 güncellemesinin en önemli mesajı “kireçlenmenin yeni ilacı GLP-1 oldu” değil.

Asıl değişiklik, kilo yönetiminin osteoartrit tedavisindeki öneminin yeni farmakolojik seçeneklerle desteklenmesi ve GLP-1 reseptör agonistlerinin klinik olarak uygun diz osteoartriti hastalarında optimal kiloya ulaşmaya yardımcı olmak amacıyla koşullu seçenek haline gelmesi.

Buna karşılık egzersiz, uygun hastalarda kilo kaybı ve öz yönetim gibi temel yaklaşımlar güçlü konumlarını koruyor.

Eroziv el osteoartritinde metotreksata yönelik yeni koşullu öneri de rehberdeki diğer önemli değişikliklerden biri.

Yeni öneriler, osteoartrit tedavisinin tek bir ilaç veya enjeksiyondan ziyade hastanın özelliklerine göre oluşturulan kapsamlı bir plan olması gerektiğini bir kez daha ortaya koyuyor.

TIBBİ UYARI

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişisel tanı veya tedavi önerisi değildir. Osteoartrit tedavisi; etkilenen eklem, hastalığın şiddeti, vücut ağırlığı, eşlik eden hastalıklar ve kullanılan ilaçlara göre değişebilir. GLP-1 ilaçları, metotreksat, NSAİİ veya eklem içi enjeksiyonlar hekim değerlendirmesi olmadan başlanmamalı veya değiştirilmemelidir.

KAYNAKLAR

American College of Rheumatology — American College of Rheumatology Updates Osteoarthritis Guidance, Reinforcing Personalized, Comprehensive Care, 14 Eylül 2026

American College of Rheumatology/Arthritis Foundation — 2019 Guideline for the Management of Osteoarthritis of the Hand, Hip, and Knee, Arthritis & Rheumatology / Arthritis Care & Research, 2020

Kolasinski SL, Neogi T, Hochberg MC ve ark. — 2019 American College of Rheumatology/Arthritis Foundation Guideline for the Management of Osteoarthritis of the Hand, Hip, and Knee

Özkan’ın son haftalarda da kent genelinde hastaneler, birinci basamak sağlık kuruluşları ve devam eden yatırımlara yönelik saha çalışmalarını sürdürmesi dikkat çekiyor.

Antalya’da yoğun bir sağlık gündemi

Prof. Dr. Behzat Özkan, 23 Eylül 2024 tarihinde Antalya İl Sağlık Müdürü olarak göreve başladı.

Özkan’ın görev dönemi Antalya açısından yalnızca mevcut sağlık hizmetlerinin yönetildiği değil, aynı zamanda yeni hastane yatırımlarının ve sağlık kapasitesini artırmaya yönelik projelerin gündemde olduğu yoğun bir dönem oldu.

Bunların başında Aksu’da yapımı devam eden 300 yataklı yeni devlet hastanesi geliyor. Projenin tamamlanmasıyla Aksu ve çevresindeki yerleşimlerin sağlık hizmeti kapasitesinin önemli ölçüde artırılması hedefleniyor.

Antalya Atatürk Devlet Hastanesinin yeniden yapılması ve Serik’e yönelik yeni hastane çalışmaları da kentin önümüzdeki dönemdeki önemli sağlık yatırımları arasında bulunuyor.

Özkan, yatırımların yanı sıra ilçelerde sunulan sağlık hizmetlerini de sahada takip ediyor. Eylül 2026’nın ilk günlerinde Elmalı Devlet Hastanesi ile ilçedeki sağlık kuruluşlarında incelemelerde bulunması, sağlık hizmetlerinin yerinde değerlendirilmesine yönelik çalışmaların son dönemde de sürdüğünü gösteriyor.

112’de dikkat çeken performans

Özkan döneminde Antalya’nın acil sağlık hizmetlerine ilişkin açıklanan veriler de dikkat çekiyor.

2026 yılında açıklanan verilere göre Antalya’da 112 Acil Sağlık ekipleri, ihbarın ardından şehir merkezindeki vakalara en geç 10 dakika, kırsal bölgelerde ise en geç 30 dakika içerisinde ulaşabiliyor.

Prof. Dr. Özkan, Antalya’nın geniş coğrafyası ve dağınık kırsal yerleşim yapısına rağmen ulaşılan bu sürelerin önemine dikkat çekmişti.

Sağlık Bakanlığı tarafından Antalya’ya 15 yeni ambulans kazandırılması da kentin acil sağlık hizmetleri kapasitesini güçlendiren gelişmelerden biri oldu.

Aynı dönemde Antalya Şehir Hastanesine 12 yeni yoğun bakım yatağı kazandırıldığı açıklandı.

Evde sağlıkta 120 bin hastaya hizmet

Antalya’da son dönemde öne çıkan bir diğer alan ise evde sağlık hizmetleri oldu.

2025 yılı içerisinde kent genelinde 120 bin hastaya evde sağlık kapsamında muayene, tahlil, tıbbi bakım, psikolojik ve sosyal destek hizmetleri sunuldu.

Özellikle yatağa bağımlı, ileri yaştaki, engelli ve kronik hastalığı bulunan vatandaşların sağlık hizmetlerine erişiminin kolaylaştırılması amacıyla evde sağlık ekiplerinin ilçelere ve kırsal bölgelere kadar ulaşması sağlandı.

Bu model 2026 yılında yeni uygulamalarla da devam etti. Kepez Devlet Hastanesinde yürütülen multidisipliner evde sağlık modelinde hekim, fizyoterapist, psikolog ve diyetisyen gibi farklı sağlık profesyonellerinin aynı sistem içerisinde hastayı takip etmesi öne çıktı.

Hastaneden birinci basamağa geniş saha yönetimi

Özkan’ın Antalya’daki yönetim döneminde yalnız büyük hastane yatırımlarının değil, aile sağlığı merkezleri, KETEM’ler ve ilçe sağlık kuruluşlarının da gündemde tutulması dikkat çekti.

Son dönemde Elmalı’da Antalya Ticaret ve Sanayi Odası, Elmalı Belediyesi ve Antalya İl Sağlık Müdürlüğü iş birliğiyle hayata geçirilen Eğitim ve Sağlık Merkezi bünyesinde Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezi (KETEM) ile Aile Sağlığı Merkezi hizmete kazandırıldı.

Özkan’ın özellikle ilçelerde sağlık hizmetlerini yerinde inceleyen saha yönetimi anlayışı, görev süresinin belirgin özelliklerinden biri oldu.

Akademisyen kimliğiyle sağlık yönetiminde

Prof. Dr. Behzat Özkan, sağlık bürokrasisinin yanı sıra uzun bir akademik geçmişe sahip.

1964 yılında Trabzon’un Sürmene ilçesinde doğan Özkan, 1989 yılında Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesinden mezun oldu.

1994 yılında Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatri Anabilim Dalında çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanlığını tamamladı. Ardından Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatri Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dalında eğitim aldı.

2000 yılında doçent, 2006 yılında profesör unvanını aldı.

Akademik kariyerinin yanında sağlık yönetiminin farklı kademelerinde de görev yapan Özkan, Atatürk Üniversitesi Araştırma Hastanelerinde başhekim yardımcılığı yaptı.

2012 yılında İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Başhekimi oldu. Aynı yıl Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu İzmir İli Güney Bölgesi Genel Sekreterliği görevine getirildi ve 2017 yılına kadar bu görevi yürüttü.

Daha sonra Sağlık Bilimleri Üniversitesi İzmir Dr. Behçet Uz Çocuk Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesinde görev yapan Özkan, 2020-2024 yılları arasında hastanenin başhekimliğini yürüttü.

23 Eylül 2024 tarihinde ise Antalya İl Sağlık Müdürü olarak göreve başladı.

Antalya’da sağlık yönetiminde devamlılık beklentisi

Yaklaşık iki yıllık dönemde hastane yatırımlarından 112 Acil Sağlık hizmetlerine, evde sağlıktan birinci basamağa kadar geniş bir alanda çalışmalar yürüten Prof. Dr. Behzat Özkan’ın yeni dönemde de Antalya sağlık yönetiminin başında kalacağı yönündeki beklenti sağlık camiasında güçleniyor.

Özkan’ın yeniden Antalya İl Sağlık Müdürlüğü görevine atanacağı yönünde güçlü kulis bilgileri bulunurken, süreç henüz resmî makamlar tarafından açıklanmış değil.

Bu nedenle gözler şimdi Sağlık Bakanlığından gelecek resmî açıklamaya çevrildi.

Resmî kararın açıklanması halinde Antalya’da sağlık yönetiminde Prof. Dr. Behzat Özkan ile yeni bir dönemin başlaması bekleniyor.

Edinilen bilgilere göre, yolun karşısına geçmeye çalışan genç kıza cadde üzerinde ilerleyen bir otomobil çarptı. Çarpmanın etkisiyle genç kız metrelerce savrularak yere düştü.

Kazayı gören çevredeki vatandaşlar hızla olay yerine koşarak yaralıya ilk müdahaleyi yaptı. Durumun 112 Acil Sağlık ekiplerine bildirilmesi üzerine bölgeye kısa sürede ambulans sevk edildi.

Olay yerine ulaşan sağlık ekipleri, ağır yaralanan genç kıza ilk müdahaleyi olay yerinde gerçekleştirdi. Ardından ambulansla hastaneye kaldırılan genç kızın tedavi altına alındığı öğrenildi.

Hastaneden edinilen bilgilere göre genç kızın sağlık durumunun ciddiyetini koruduğu ve yoğun bakım ünitesinde entübe edilerek tedavisinin sürdüğü bildirildi.

Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.

Son yıllarda hem tarama programlarının yaygınlaşması hem de ailelerin bilinçlenmesiyle SMA hastalığı daha fazla konuşuluyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi, Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, özellikle erken belirti ve tanının hayati önem taşıdığını vurguluyor:
“Bugün artık SMA hastalığında erken tanı, hastalığın seyrini değiştirebiliyor. Ancak belirtiler gözden kaçarsa tablo ağırlaşabiliyor.”

SMA Hastalığı nedir?

SMA hastalığı (Spinal Müsküler Atrofi), omurilikteki hareket sinir hücrelerini etkileyen genetik bir kas hastalığıdır.

Bu hastalıkta, kasları çalıştıran motor nöronlar hasar görür. Sonuç olarak:

• Kaslarda güçsüzlük

• Hareket kısıtlılığı

• Zamanla kas erimesi

• İleri vakalarda solunum problemleri

görülebilir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’a göre, SMA hastalığı doğuştan gelen genetik bir bozukluktur ve SMN1 genindeki eksiklik nedeniyle ortaya çıkar. “Kasın kendisi sağlamdır, sorun kası çalıştıran sinirdedir” diyerek hastalığın mekanizmasını sade bir dille anlatıyor.

SMA hastalığı tiplerine göre farklı şiddette seyreder. Bazı bebeklerde ilk aylarda ağır tablo görülürken, bazı çocuklarda belirtiler daha geç ortaya çıkabilir.

En sinsi belirtiler

SMA hastalığı çoğu zaman sessiz başlar. Aileler ilk etapta fark etmeyebilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler:

• Baş kontrolünde gecikme

• Emme ve yutma güçlüğü

• Yaşıtlarına göre daha az hareket

• Kol ve bacaklarda gevşeklik

• Sık solunum yolu enfeksiyonu

• Oturamama ya da yürüyememe

Prof. Dr. Kafadar, “Bebek çok sakin diye sevinen aileler oluyor. Oysa aşırı hareketsizlik bazen SMA hastalığı belirtisi olabilir” uyarısında bulunuyor.

Özellikle bacaklarda güçsüzlük ön plandadır. Bazı vakalarda dilde titreme bile görülebilir. Bu belirtiler erken dönemde yakalanırsa, tedavi seçenekleri daha etkili olabilir.

Kimler risk altında?

SMA hastalığı kalıtsal bir hastalıktır.

Risk grupları şunlardır:

• Anne ve babanın taşıyıcı olduğu bebekler

• Akraba evliliği bulunan aileler

• Ailesinde SMA öyküsü olanlar

Türkiye’de taşıyıcılık oranının yaklaşık 1/40–1/50 civarında olduğu belirtilmektedir. Bu da toplumda azımsanmayacak bir genetik risk bulunduğunu gösterir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “Anne ve baba sağlıklı olabilir. Taşıyıcı olduklarını bilmeyebilirler. Bu nedenle evlilik öncesi ve gebelik öncesi taramalar çok önemlidir” diyor.

Neden artıyor?

Son yıllarda “SMA hastalığı artıyor mu?” sorusu sıkça soruluyor.

Uzmanlara göre artışın birkaç nedeni var:

• Yenidoğan tarama programlarının yaygınlaşması

• Genetik testlere erişimin artması

• Toplumsal farkındalığın yükselmesi

• Akraba evliliklerinin devam etmesi

Prof. Dr. Kafadar, “Eskiden tanı alamayan vakalar vardı. Bugün erken tarama sayesinde SMA hastalığını daha erken yakalayabiliyoruz” diyerek görünürdeki artışın tanı kapasitesiyle ilişkili olduğunu vurguluyor.

Ayrıca son yıllarda geliştirilen gen tedavileri ve yeni ilaç seçenekleri de hastalığın daha fazla gündeme gelmesine yol açtı.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir çocuk nörolojisi uzmanına başvurulmalı:

• Bebek başını 3–4 ayda tutamıyorsa

• 6–7 ayda desteksiz oturamıyorsa

• 1 yaşında yürümeye başlamamışsa

• Kol ve bacaklarda belirgin güçsüzlük varsa

• Emme ve beslenme problemi sürüyorsa

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “SMA hastalığında erken tanı hayat kurtarır. Gecikme kas kaybını artırabilir” diyerek aileleri uyarıyor.

Bugün SMA hastalığı tedavisi için kullanılan ilaçlar, hastalığın ilerlemesini yavaşlatabiliyor. Bazı vakalarda gen tedavisi uygulanabiliyor. Ancak tedavinin başarısı büyük ölçüde erken teşhise bağlı.

Nasıl korunulur?

SMA hastalığı tamamen önlenebilir bir hastalık değildir. Ancak risk azaltılabilir.

Korunma yolları:

• Evlilik öncesi taşıyıcılık testi

• Gebelik öncesi genetik danışmanlık

• Aile öyküsü varsa ileri genetik testler

• Yenidoğan tarama programlarına katılım

Prof. Dr. Kafadar, “Toplumsal bilinç en güçlü silahtır. Taşıyıcı olduğunuzu bilmek kader değildir, önlem alma fırsatıdır” diyor.

Türkiye’de yenidoğan tarama programlarının genişlemesi sayesinde SMA hastalığı artık daha erken evrede tespit edilebiliyor. Bu da çocukların yaşam kalitesini artırma açısından umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Uzman Uyarısı: Erken Tanı Hayat Değiştiriyor

SMA hastalığı kader değil, geç kalınmış tanı kader olabilir.

Kas kaybı başladıktan sonra geri dönüş sınırlıdır. Bu nedenle belirti, risk, genetik öykü ve erken tarama hayati önemdedir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar son olarak şu mesajı veriyor:
“Her hareketsizlik masum değildir. Aileler gelişim basamaklarını yakından takip etmeli. Şüphe varsa zaman kaybetmeden uzmana başvurulmalı.”

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Çocuk Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada epilepsinin toplumda hâlâ yanlış bilinen yönleri olduğunu vurguladı.

Epilepsi (Sara) Nedir?

Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin ani ve kontrolsüz elektriksel boşalımları sonucu ortaya çıkan, tekrarlayan nöbetlerle karakterize bir hastalıktır. Halk arasında “sara” olarak bilinir.

Prof. Dr. Kafadar’a göre:

“Epilepsi tek bir hastalık değil, birçok farklı nedeni ve türü olan bir beyin hastalıkları grubudur. Her nöbet epilepsi değildir; tanı için nöbetlerin tekrarlayıcı olması gerekir.”

Nöbet Nasıl Ortaya Çıkar?

Beynimiz milyarlarca sinir hücresinin uyumlu çalışmasıyla görev yapar. Ancak bazı durumlarda bu hücreler bir anda aşırı ve düzensiz elektrik sinyali üretir. Sonuç?

• Ani bilinç kaybı

• Kasılmalar

• Sabit bir noktaya dalıp kalma

• Ağızda köpürme

• Kısa süreli hafıza kaybı

• Garip kokular ya da tatlar hissetme

Bazı nöbetler dramatiktir, bazıları ise sadece birkaç saniyelik “donma” şeklinde geçer. Bu nedenle birçok epilepsi vakası uzun süre fark edilmeden devam edebilir.

Çocuklarda Epilepsi Daha mı Farklı?

Prof. Dr. Kafadar, özellikle çocukluk çağında epilepsinin farklı belirtilerle ortaya çıkabileceğini belirtiyor:

“Çocuklarda dalıp gitme, ders sırasında kısa süreli kopmalar, ani sıçramalar ya da sebepsiz düşmeler epilepsi belirtisi olabilir. Ailelerin bu belirtileri hafife almaması gerekir.”

Çocukluk çağı epilepsilerinin bir kısmı yaşla birlikte düzelebilirken, bazı türleri uzun süreli takip gerektirir.

Epilepsinin Nedenleri Neler?

Epilepsi her zaman tek bir nedene bağlı değildir. Olası sebepler arasında:

• Doğum sırasında beyin hasarı

• Genetik yatkınlık

• Beyin enfeksiyonları

• Kafa travmaları

• Beyin tümörleri

• Nedeni bilinmeyen (idiopatik) durumlar

Vakaların önemli bir kısmında ise net bir sebep saptanamayabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Epilepsi tanısında en önemli testlerden biri EEG (Elektroensefalografi)’dir. EEG, beynin elektriksel aktivitesini kaydeder.

Bunun yanında:

• Beyin MR görüntülemesi

• Ayrıntılı nörolojik muayene

• Nöbet öyküsünün detaylı değerlendirilmesi

Tanı sürecinde büyük önem taşır.

Tedavisi Var mı?

Evet. Epilepsi hastalarının büyük bir kısmı düzenli ilaç tedavisiyle nöbetsiz bir yaşam sürebilir.

Prof. Dr. Kafadar’ın altını çizdiği en önemli nokta şu:

“Epilepsi tedavi edilebilir bir hastalıktır. İlaçlar düzenli kullanıldığında hastaların yaklaşık yüzde 70’inde nöbetler tamamen kontrol altına alınabilir.”

Dirençli vakalarda ise:

• Ketojenik diyet

• Vagus sinir stimülasyonu

• Cerrahi tedavi

gibi seçenekler gündeme gelebilir.

Nöbet Anında Ne Yapılmalı?

Toplumda en sık yapılan yanlış, nöbet geçiren kişinin ağzına bir şey koymaya çalışmaktır. Bu son derece tehlikelidir.

Doğru yaklaşım:

✔️ Kişiyi yan yatırmak
✔️ Başını sert bir zeminden korumak
✔️ Süreyi takip etmek
✔️ Nöbet 5 dakikayı aşarsa acil yardım çağırmak

Toplumsal Yanlış Algılar

Epilepsi bulaşıcı değildir.
Ruhsal bir hastalık değildir.
Akıl hastalığı değildir.

Bu hastalık, beynin elektriksel düzeniyle ilgilidir. Doğru tedavi ve takip ile bireyler eğitimlerine, iş hayatlarına ve sosyal yaşamlarına devam edebilir.

Son Söz

Epilepsi korkulacak değil, bilinmesi gereken bir hastalıktır. Bilgi, ön yargının panzehiridir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’ın da ifade ettiği gibi, erken tanı ve düzenli takip hayat kalitesini belirleyen en kritik faktördür.

Beynin elektriği bazen kontrolden çıkabilir. Önemli olan, o dalgayı doğru yönetmektir. ⚡
Epilepsi (Sara Hastalığı) Nedir? Epilepsi Çeşitleri Nelerdir? Epilepsi Neden Olur? Epilepsi Belirtileri Nelerdir? Epilepsi Nasıl Teşhis Edilir? Epilepsi Tedavisi Nasıl Yapılır? Epilepsi Risk Faktörleri Nelerdir? Epilepsi öldürür mü? Epilepsi nasıl anlaşılır? Epilepsi geçer mi? Stres epilepsiyi etkiler mi? Epilepsi nöbeti uyurken olur mu? Epilepsi nöbeti geçirdikten sonra kişi neler hisseder? Anksiyete epilepsiye neden olur mu?

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Asuman İnan, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada özellikle yaz aylarında artan vakalara dikkat çekti.

Prof. Dr. İnan, “Salmonella en sık gıdalar yoluyla bulaşır. Çiğ veya iyi pişmemiş tavuk, yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri ve iyi yıkanmamış sebzeler risk taşır” dedi.

🧫 Salmonella Nedir?

Salmonella, bağırsak sistemini etkileyen bir bakteri grubudur. Halk arasında çoğu zaman “gıda zehirlenmesi” olarak bilinen tabloya neden olur. Ancak her gıda zehirlenmesi Salmonella değildir.

Uzmanlara göre bakteri, uygun sıcaklıkta hızla çoğalır ve özellikle hijyen kurallarına uyulmayan mutfaklarda kolayca yayılır.

⚠️ Salmonella Belirtileri Nelerdir?

Prof. Dr. İnan’ın verdiği bilgilere göre belirtiler genellikle bakterinin alınmasından 6–72 saat sonra ortaya çıkıyor:

• Yüksek ateş

• Sulu veya kanlı ishal

• Karın ağrısı ve kramp

• Bulantı ve kusma

• Halsizlik

Çoğu vaka 4–7 gün içinde düzeliyor. Ancak bağışıklık sistemi zayıf kişilerde enfeksiyon kana karışabiliyor ve ciddi sonuçlar doğurabiliyor.

🚨 Kimler Risk Altında?

Uzman isim özellikle şu grupları uyardı:

• Bebekler

• 65 yaş üstü bireyler

• Hamileler

• Kronik hastalığı olanlar

• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler

Bu kişilerde tablo daha ağır seyredebilir ve hastane tedavisi gerekebilir.

🛡 Nasıl Korunmalı?

Prof. Dr. İnan’a göre korunmanın temel anahtarı mutfak hijyeni:

• Çiğ et ve sebzeler ayrı kesme tahtasında hazırlanmalı

• Tavuk ve et iyice pişirilmeli

• Eller en az 20 saniye sabunla yıkanmalı

• Soğuk zincir korunmalı

“Salmonella gözle görülmez, tadı değişmez. Bu nedenle en güçlü silahımız temizliktir” uyarısında bulundu.

📌 Uzmandan Net Mesaj

Salmonella hafife alınacak bir enfeksiyon değil. Basit görünen bir ishal tablosu bazı gruplarda hayati risk oluşturabiliyor. Uzmanlar özellikle yaz aylarında açıkta satılan ve iyi muhafaza edilmeyen gıdalara karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Uzmanların ortak mesajı

“Mucize aramayın.
Bilimsel önlemlerle ve sağlıklı yaşamla riskleri azaltın.”

Kanser riskini tamamen sıfırlamak mümkün olmasa da, bu 12 başlıkla risk belirgin biçimde azaltılabiliyor.

Uzmanlara göre kanserden korunma bir günde değil, bir yaşam tarzıyla mümkün. İşte bilimsel kanıtlarla desteklenen 12 altın kural: