Barutçuoğlu’nun vefatı, ailesi, yakınları ve meslektaşları arasında üzüntüyle karşılandı. Merhum doktorun Hediye Barutçuoğlu’nun eşi, Özgür ve Umut Barutçuoğlu’nun babası olduğu öğrenildi.

Aile tarafından paylaşılan bilgilere göre Dr. Esat Mahmut Barutçuoğlu’nun cenazesi, 13 Temmuz Pazartesi günü ikindi namazının ardından Silivri Yeniköy Camii’nden kaldırılacak. Cenaze namazının ardından Barutçuoğlu’nun naaşı Yeniköy Mezarlığı’nda toprağa verilecek.

Uzun yıllar hekimlik mesleğine hizmet eden Dr. Esat Mahmut Barutçuoğlu’nun vefatı dolayısıyla sevenleri ve yakınları başsağlığı mesajları yayımladı.

Almanya’nın 2026 yılında Avrupa Birliği ve Schengen bölgesi dışındaki 62 ülkenin vatandaşlarına vizesiz giriş hakkı tanıdığına ilişkin haberler sosyal medyada ve bazı uluslararası yayınlarda hızla yayıldı.

Almanya Dışişleri Bakanlığının güncel vize düzenlemeleri incelendiğinde, paylaşımların yeni alınmış bir “62 ülkeye vize kaldırma kararı” anlamına gelmediği görüldü. Liste, Avrupa Birliği mevzuatı kapsamında zaten kısa süreli seyahatlerde vizeden muaf tutulan ülkeleri kapsıyor. (⁠Auswärtiges Amt)

Türkiye için vize uygulaması devam ediyor

Almanya Dışişleri Bakanlığının ülkelere göre vize zorunluluğunu gösteren resmî tablosunda Türkiye’nin karşısında “vize gerekli” ifadesi bulunuyor.

Bu nedenle umuma mahsus, yani bordo pasaport sahibi Türk vatandaşlarının Almanya’ya turizm, aile ziyareti veya iş görüşmesi amacıyla yapacakları kısa süreli seyahatlerde Schengen vizesine başvurması gerekiyor. (⁠Auswärtiges Amt)

Diplomatik, hususi veya hizmet pasaportlarına uygulanan kurallar ise pasaport türüne ve seyahat şartlarına göre farklılık gösterebiliyor.

Vizesiz seyahat hangi süreyi kapsıyor?

Listede yer alan ülkelerin vatandaşları Almanya’da ve diğer Schengen ülkelerinde, genel kural olarak 180 günlük dönem içinde en fazla 90 gün vizesiz kalabiliyor.

Vize muafiyeti;

* Turistik gezileri,
* Aile ve arkadaş ziyaretlerini,
* Kısa süreli iş toplantılarını,
* Fuar ve benzeri etkinlikleri

kapsayabiliyor.

Ancak vizesiz giriş, Almanya’da çalışma veya süresiz oturma hakkı vermiyor. Çalışmak, eğitim görmek ya da 90 günden uzun süre kalmak isteyenlerin uygun ulusal vize veya oturma iznine başvurması gerekiyor. (⁠Auswärtiges Amt)

Almanya’ya vizesiz girebilen 62 ülke

Güncel listede Avrupa Birliği ve Schengen bölgesi dışından şu ülkeler ve bölgeler bulunuyor:

Arnavutluk, Andorra, Antigua ve Barbuda, Arjantin, Avustralya, Bahamalar, Barbados, Bosna Hersek, Brezilya, Brunei, Kanada, Şili, Kolombiya, Kosta Rika, Dominika, El Salvador, Gürcistan, Grenada, Guatemala, Honduras, Hong Kong, İsrail, Japonya, Kiribati, Kosova, Makao, Malezya, Marshall Adaları, Mauritius, Meksika, Mikronezya, Moldova, Monako, Karadağ, Yeni Zelanda, Kuzey Makedonya, Nikaragua, Palau, Panama, Paraguay, Peru, Saint Kitts ve Nevis, Saint Lucia, Saint Vincent ve Grenadinler, Samoa, San Marino, Sırbistan, Seyşeller, Singapur, Solomon Adaları, Güney Kore, Tayvan, Doğu Timor, Tonga, Trinidad ve Tobago, Tuvalu, Ukrayna, Birleşik Arap Emirlikleri, ABD, Uruguay, Vanuatu, Vatikan ve Venezuela. (⁠Gulf News)

Bazı ülkelerde vize muafiyetinin yalnızca biyometrik pasaport sahipleri için geçerli olduğu belirtiliyor.

Yeni bir vize kaldırma kararı açıklanmadı

Almanya Dışişleri Bakanlığının 16 Haziran 2026 tarihinde güncellediği vize bilgilendirmesinde, üçüncü ülke vatandaşlarının genel olarak vizeye tabi olduğu; Avrupa Birliği tarafından muaf tutulan ülke vatandaşlarının ise 180 günde 90 güne kadar vizesiz seyahat edebildiği kaydediliyor. (⁠Auswärtiges Amt)

Bu nedenle gündeme gelen gelişmenin “Almanya bugün 62 ülkeye vizeyi kaldırdı” şeklinde yorumlanması doğru değil. Paylaşımlara konu olan liste, mevcut vize muafiyeti uygulamasının 2026 yılı için yeniden gündeme taşınmasından oluşuyor.

Son durum

Almanya’nın Türk vatandaşları için genel vize uygulamasını kaldırdığına ilişkin resmî bir açıklama bulunmuyor.

Bordo pasaport sahibi Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının Almanya’ya kısa süreli seyahatlerinde Schengen vizesi zorunluluğu devam ediyor. Türkiye, Almanya’ya vizesiz girebilen 62 ülke arasında yer almıyor.

Olay, Trabzon’un önemli turizm merkezlerinden Uzungöl’de meydana geldi. Edinilen bilgilere göre, göle düşen bir çantayı almak isteyen iki turist suya girdi.

Turistlerden biri, çantayla birlikte çevrede bulunan bir Türk vatandaşının yardımıyla kıyıya çıkarıldı. Ürdün vatandaşı Omar Mohammad Omar Alhendi ise bir süre sonra suda gözden kayboldu.

Çevredekilerin ihbarı üzerine bölgeye AFAD, UMKE, jandarma, polis ve polis dalgıç ekipleri sevk edildi. Gölde ve kıyı çevresinde kapsamlı arama çalışması başlatıldı.

Dalgıç ekiplerinin gerçekleştirdiği çalışmalar sonucunda Alhendi’nin cansız bedenine, kaybolduğu noktadan yaklaşık 30 metre uzaklıkta ve 8 metre derinlikte ulaşıldı.

Sudan çıkarılan Alhendi’nin cenazesi, gerekli incelemelerin ardından hastane morguna kaldırıldı. Olayla ilgili inceleme başlatıldı.

وفاة السائح الأردني عمر محمد عمر الهندي في أوزنجول التركية

لقي السائح الأردني عمر محمد عمر الهندي مصرعه غرقًا في بحيرة أوزنجول التابعة لولاية طرابزون شمالي تركيا، بعد أن دخل المياه لمحاولة استعادة حقيبة سقطت في البحيرة.

ووفقًا للمعلومات الواردة، دخل سائحان إلى البحيرة لاستعادة حقيبة سقطت في الماء. وتمكن أحدهما من الخروج إلى الشاطئ بمساعدة أحد المواطنين الأتراك، بينما اختفى عمر محمد عمر الهندي تحت سطح الماء بعد وقت قصير.

وعقب تلقي البلاغ، هرعت إلى المكان فرق هيئة إدارة الكوارث والطوارئ (AFAD)، وفرق الإسعاف الطبي (UMKE)، والدرك، والشرطة، بالإضافة إلى فرق الغواصين التابعة للشرطة، حيث بدأت عمليات بحث مكثفة في البحيرة.

وبعد جهود استمرت لفترة، عثرت فرق الغواصين على جثمان عمر محمد عمر الهندي على بعد نحو 30 مترًا من مكان اختفائه، وعلى عمق يقارب 8 أمتار.

وتم نقل الجثمان إلى المشرحة لاستكمال الإجراءات القانونية، فيما باشرت الجهات المختصة تحقيقًا للوقوف على ملابسات الحادث

Hipotiroidi Belirtileri Nelerdir?

Hipotiroidi çoğunlukla birdenbire başlamıyor. Belirtiler aylar, hatta yıllar içerisinde yavaşça gelişebiliyor. Bu nedenle kişi yaşadığı değişiklikleri yaşlanma, stres, yoğun çalışma temposu, uykusuzluk veya beslenme düzeniyle ilişkilendirebiliyor. [3,4]

Hipotiroidide en sık görülebilen belirtiler şunlardır:

• Sürekli yorgunluk ve enerji düşüklüğü
• Normalden daha fazla üşüme
• Açıklanamayan kilo artışı
• Kabızlık
• Ciltte kuruluk
• Saçlarda kuruma, incelme veya dökülme
• Konsantrasyon güçlüğü
• Zihinsel bulanıklık ve unutkanlık
• Depresif ruh hali veya isteksizlik
• Kas ve eklem ağrıları
• Yüzde veya göz çevresinde şişkinlik
• Kalp hızında yavaşlama
• Sesin kalınlaşması veya kısılması
• Tırnakların kırılganlaşması
• Ellerde uyuşma veya karıncalanma [3,4,5]

Bu belirtilerin tamamının aynı kişide görülmesi gerekmiyor. Ayrıca yorgunluk, kilo artışı, saç dökülmesi ve unutkanlık; demir veya B12 eksikliği, uyku bozuklukları, depresyon ve başka sağlık sorunlarında da ortaya çıkabiliyor.

Bu nedenle yalnızca belirtilere bakılarak hipotiroidi tanısı konulamıyor. Amerikan Tiroid Derneği, kesin değerlendirme için kan testi yapılması gerektiğini vurguluyor. [2]

Kadınlarda Adet Düzeni Etkilenebilir

Hipotiroidi kadınlarda adet kanamalarının normalden yoğun, uzun veya düzensiz hale gelmesine neden olabiliyor. Bazı kadınlarda yumurtlama düzeni ve doğurganlık da etkilenebiliyor. [1,3]

Gebelik öncesinde veya gebelik döneminde ortaya çıkan tiroid hormonu yetersizliği ayrıca önem taşıyor. Tiroid hormonları hem annenin sağlığı hem de bebeğin gelişimi açısından gerekli olduğundan, gebelik planlayan veya hamile olan kadınların sonuçları doktorları tarafından yakından değerlendirilmelidir. [6]

Doğum sonrasında görülen aşırı yorgunluk, düşük ruh hali ve konsantrasyon sorunları da yalnızca yeni anneliğin doğal sonucu kabul edilmemeli. Bu dönemde ortaya çıkabilen tiroid bozukluklarının da değerlendirilmesi gerekebilir.

En Yaygın Nedenlerden Biri Hashimoto Hastalığı

Hipotiroidinin en sık nedenlerinden biri Hashimoto tiroiditidir. Bu hastalıkta bağışıklık sistemi yanlışlıkla tiroid hücrelerini hedef alır. Tiroid dokusunda zaman içerisinde oluşan hasar, bezin yeterli miktarda hormon üretememesine yol açabilir. [7]

Hashimoto hastalığı çoğunlukla yavaş ilerler. Hastalığın ilk dönemlerinde tiroid antikorları yüksek olsa bile kişi herhangi bir belirti yaşamayabilir. Tiroid hormonları azaldıkça hipotiroidi belirtileri belirginleşebilir. [7]

Tiroid ameliyatları, radyoaktif iyot tedavisi, boyun bölgesine uygulanan radyoterapi, bazı ilaçlar ve tiroid bezinin iltihaplanması da hipotiroidiye neden olabilir. [1,2]

Hipotiroidi Tanısı Nasıl Konulur?

Hipotiroidi tanısında genellikle TSH ve serbest T4 kan testlerinden yararlanılır. Primer hipotiroidide çoğunlukla TSH seviyesi yükselirken serbest T4 seviyesi düşer.

Hashimoto hastalığından şüphelenildiğinde tiroid peroksidaz antikoru gibi tiroid antikorlarının ölçülmesi de istenebilir. Antikor testleri, bağışıklık sisteminin tiroid bezine karşı tepki oluşturup oluşturmadığının anlaşılmasına yardımcı olabilir. [8]

Ancak sonuçların yaş, gebelik durumu, kullanılan ilaçlar, eşlik eden hastalıklar ve kişinin yakınmalarıyla birlikte değerlendirilmesi gerekir. Tek bir belirti veya sınırda çıkan tek bir laboratuvar sonucu, kişinin kendi kendine ilaç başlaması için yeterli değildir.

Hipotiroidi Nasıl Tedavi Edilir?

Hipotiroidinin standart tedavisinde, vücudun yeterince üretemediği tiroid hormonunun levotiroksin içeren ilaçlarla yerine konulması amaçlanır. Levotiroksin, tiroid bezinin doğal olarak ürettiği T4 hormonunun sentetik biçimidir. [1,6,9]

İlacın dozu şu etkenlere göre kişiye özel belirlenir:

• Yaş
• Vücut ağırlığı
• TSH ve serbest T4 değerleri
• Kalp hastalıkları
• Gebelik durumu
• Kullanılan diğer ilaçlar

Tedavi başladıktan sonra TSH değerinin hedef aralığa ulaşması zaman alabilir. Bu nedenle düzenli kan kontrolleri yapılması ve dozun doktor tarafından ayarlanması gerekir.

İlacın düzensiz kullanılması, doktor önerisi olmadan dozun artırılması veya azaltılması ciddi sorunlara yol açabilir. Gereğinden fazla tiroid hormonu alınması kalp ritim bozukluğu ve kemik kaybı riskini artırabilir. [7]

Tiroid İlacı Kullanırken Nelere Dikkat Edilmeli?

Levotiroksinin emilimi bazı yiyeceklerden, ilaçlardan ve takviyelerden etkilenebilir. Özellikle demir ve kalsiyum içeren ürünler tiroid ilacıyla aynı anda alınmamalıdır.

İlacın nasıl ve hangi saatte kullanılacağı konusunda hekimin veya eczacının önerilerine uyulmalıdır. İlacın markası, dozu veya kullanım şekli doktor bilgisi dışında değiştirilmemelidir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Yorgunluk, üşüme, kabızlık, kilo artışı, saç dökülmesi ve zihinsel bulanıklık gibi yakınmalardan birkaçının haftalar boyunca birlikte devam etmesi durumunda aile hekimi, iç hastalıkları veya endokrinoloji uzmanına başvurulması önerilir.

Özellikle şu gruplar kontrollerini aksatmamalıdır:

• Ailesinde tiroid hastalığı bulunanlar
• Hashimoto tanısı olanlar
• Tiroid ameliyatı geçirenler
• Radyoaktif iyot tedavisi alanlar
• Gebelik planlayan kadınlar
• Hamileler
• Doğum sonrası dönemde belirgin yakınmaları bulunanlar

Hipotiroidinin belirtileri çoğu zaman yüksek sesle değil, fısıltıyla ortaya çıkar. Vücuttaki genel yavaşlamayı yalnızca strese veya yaşlanmaya bağlamamak, basit kan testleriyle fark edilebilecek bir sağlık sorununun erken dönemde belirlenmesini sağlayabilir.

Kaynaklar

1. WebMD. Hypothyroidism: Symptoms, Causes, Diagnosis and Treatment. Güncelleme: 13 Ocak 2025.
2. American Thyroid Association. Hypothyroidism.
3. NHS. Underactive Thyroid – Hypothyroidism.
4. Mayo Clinic. Hypothyroidism: Symptoms and Causes.
5. WebMD. Understanding Thyroid Problems: Symptoms. Güncelleme: 18 Temmuz 2025.
6. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK). Thyroid Disease and Pregnancy.
7. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK). Hashimoto’s Disease.
8. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK). Thyroid Tests.
9. WebMD. Hypothyroidism Treatment: How Underactive Thyroid Is Treated. Güncelleme: 26 Nisan 2024.

Olay, 13 Temmuz 2026 tarihinde Haliliye ilçesine bağlı Paşabağı Mahallesi’nde bulunan Yol-İş Sendikası Misafirhanesi’nde meydana geldi.

Edinilen bilgilere göre, misafirhanede konaklayan Dr. Ahmet Güneri’den bir süre haber alamayan görevliler, kaldığı odayı kontrol etmek istedi. Kapının açılmaması üzerine durum 112 Acil Çağrı Merkezi’ne bildirildi.

Sağlık ekipleri vefat ettiğini belirledi

İhbar üzerine misafirhaneye sağlık ve polis ekipleri sevk edildi. Odaya giren ekipler, Güneri’yi hareketsiz halde buldu. Sağlık görevlilerinin yaptığı kontrolde 34 yaşındaki doktorun hayatını kaybettiği belirlendi.

Güneri’nin Karaköprü İlçe Sağlık Müdürlüğünde tabip olarak görev yaptığı bilgisi, kamuya açık personel kayıtlarında da yer alıyor.

Kesin vefat nedeni otopsiyle belirlenecek

Olay yeri inceleme ekipleri ile cumhuriyet savcısının misafirhanedeki çalışmalarının ardından Dr. Ahmet Güneri’nin cenazesi, kesin vefat nedeninin belirlenmesi amacıyla Şanlıurfa Adli Tıp Kurumu morguna kaldırıldı.

İlk incelemelerde vefat nedenine ilişkin kesinleşmiş bir bilgi paylaşılmadı. Bu nedenle olayla ilgili sosyal medyada yer alan doğrulanmamış iddialara itibar edilmemesi gerekiyor.

Polis ekiplerinin olayla ilgili başlattığı soruşturma devam ediyor.

Listenin ilk sırasında Ahmetcan Kaplan yer alıyor. Genç yaşına rağmen Avrupa tecrübesi bulunan milli stoperin durumu yakından takip edilirken, transfer şartlarının oluşması halinde dosyanın yeniden hareketlenebileceği ifade ediliyor.

Cenk Özkaçar, hem stoper hem de sol bekte görev yapabilmesi nedeniyle çok yönlü alternatif olarak öne çıkıyor. Yabancı adaylar arasında ise Oumar Solet, fizik gücü ve atletik yapısıyla dikkat çekerken, Juan Cabal ise sol ayaklı oyun kurma becerisi nedeniyle teknik ekibin ilgisini çeken profiller arasında gösteriliyor.

Beşiktaş’ın savunma transferinde mali şartlar, yabancı kontenjanı ve kadro planlamasına göre karar vermesi bekleniyor. Transfer dosyalarıyla ilgili henüz resmi bir açıklama yapılmadı.

Listenin yerli seçeneği Oğuz Aydın. Milli futbolcunun Türkiye ligini tanıması ve yerli rotasyonuna katkı sağlayabilecek olması dosyayı dikkat çekici hale getiriyor.

Inter forması giyen Luis Henrique, fizik gücü ve çizgi üzerindeki süratiyle öne çıkıyor. Beşiktaş’ın bu transferde kiralık veya satın alma opsiyonlu formülü değerlendirebileceği konuşuluyor.

Leicester City bağlantılı Abdul Fatawu, gençliği ve gelişim potansiyeliyle yatırım transferi profili sunuyor. Andreas Skov Olsen ise sol ayağıyla sağ kanattan merkeze kat ederek gol ve asist üretebilmesiyle listenin skor gücü yüksek alternatifi olarak gösteriliyor.

Beşiktaş’ın bonservis talepleri, maaş beklentileri ve teknik heyetin raporuna göre dört kişilik listeyi daraltması bekleniyor. Transferlerle ilgili henüz resmi açıklama yapılmadı.

Listenin öne çıkan isimlerinden Alexander Nübel, üst düzey lig tecrübesi ve ayağını etkili kullanabilmesiyle dikkat çekiyor. Siyah-beyazlıların oyuncunun mevcut durumunu yakından takip ettiği ifade ediliyor.

Hırvatistan temsilcisi Dinamo Zagreb’in başarılı kalecisi Dominik Kotarski, refleksleri ve oyun kurulumundaki başarısıyla alternatifler arasında gösteriliyor. Fransız ekibi Nantes’ın file bekçisi Alban Lafont ise tecrübesi ve istikrarıyla listenin güçlü adaylarından biri olarak değerlendiriliyor.

Genç yaşına rağmen Avrupa’nın yükselen kalecileri arasında gösterilen Bart Verbruggen de Beşiktaş’ın uzun vadeli planlamasında adı geçen profiller arasında yer alıyor. Yönetimin mali şartlar, bonservis dengesi ve yabancı kontenjanını göz önünde bulundurarak kaleci listesini daraltması bekleniyor.

Transfer süreciyle ilgili kulüpten resmi bir açıklama yapılmazken, Beşiktaş’ın kaleci operasyonunu sessiz şekilde sürdürdüğü ve farklı senaryolar üzerinde çalıştığı öne sürülüyor.

Trabzon’un önemli turizm merkezlerinden Uzungöl’de yaşanan olay, bölgede paniğe neden oldu.

Edinilen bilgilere göre, ailesiyle birlikte Uzungöl’e gelen yabancı uyruklu çocuğun çantası göle düştü. Çantasını almak isteyen çocuk suya girdikten kısa süre sonra gözden kayboldu. Bunun üzerine çocuğun babası, oğlunu kurtarmak amacıyla göle atladı.

Olayı gören vatandaşlar hızla müdahale ederek babayı sudan çıkardı. Ancak çocuk akıntıda kaybolurken, durumun 112 Acil Çağrı Merkezi’ne bildirilmesi üzerine bölgeye AFAD, itfaiye, sağlık ve diğer arama kurtarma ekipleri sevk edildi.

Ekipler, göl ve çevresinde kayıp çocuğa ulaşabilmek için yoğun arama çalışması yürütüyor. Çaykara Belediye Başkanı Hanefi Tok da arama kurtarma çalışmalarının aralıksız sürdüğünü açıkladı.

Olayla ilgili inceleme devam ederken, çocuğun bulunması için çalışmaların sürdüğü bildirildi. Yetkililerden gelecek yeni açıklamalar doğrultusunda olayın ayrıntılarının netleşmesi bekleniyor.

Muhammet Emre Kaplan’ın cenazesi, 13 Temmuz 2026 Pazartesi günü ikindi namazına müteakiben Adapazarı Fatih Camii’nde kılınacak cenaze namazının ardından Emir Sultan Mezarlığı’nda toprağa verilecek.

Hazırlanan aday listesinde Bamba Dieng, Evidence Makgopa, Tshegofatso Mabasa, Jordan Siebatcheu ve Ali Sowe isimlerinin farklı transfer senaryoları kapsamında değerlendirildiği iddia ediliyor.

Teknik heyetin özellikle hava toplarında etkili, geçiş oyununa uyum sağlayabilecek ve tek forvet sisteminde görev alabilecek bir oyuncu profili istediği belirtiliyor. Yönetimin ise bonservis yükünü azaltacak kiralama ve satın alma opsiyonlu formüller üzerinde durduğu ifade ediliyor.

Erzurumspor'un yalnızca yabancı değil, yerli forvet alternatiflerini de takip ettiği, ancak önceliğin tecrübeli bir yabancı santrfor transferinde olduğu konuşuluyor. Transfer süreciyle ilgili kulüpten henüz resmi bir açıklama yapılmadı.

Listenin santrfor adaylarından Kevin Carlos, fizik gücü ve hava toplarındaki etkinliğiyle öne çıkıyor. Samsunspor’un yüksek bonservis maliyetini aşmak için kiralık transfer formülünü değerlendirebileceği konuşuluyor.

Kanat hattında Samuel Ballet, sürati ve Süper Lig tecrübesiyle dikkat çekiyor. Mariusz Fornalczyk ise gençliği, bire bir becerisi ve gelişim potansiyeli nedeniyle yatırım transferi profili sunuyor.

Galatasaray’ın genç oyuncusu Can Armando Güner, yerli rotasyonunu güçlendirebilecek kiralık seçenek olarak öne çıkarken, Bamba Dieng hem santrfor hem kanat bölgelerinde kullanılabilecek güçlü alternatifler arasında gösteriliyor.

Samsunspor’un mali şartlar, yabancı kontenjanı ve teknik heyetin raporuna göre listesini daraltması bekleniyor. Oyuncularla ilgili henüz resmi açıklama yapılmadı.

Listenin ilk sırasında Yunus Emre Konak yer alıyor. İngiltere'de forma giyen genç orta saha için farklı transfer formüllerinin değerlendirildiği belirtiliyor.

Yerli alternatifler arasında Salih Özcan ve Mithat Pala isimleri öne çıkarken, çok yönlü yapısıyla dikkat çeken Kenan Haroun da teknik ekibin değerlendirdiği oyuncular arasında gösteriliyor.

Trabzonspor'un gelişim potansiyeli yüksek oyunculara yöneldiği, mali şartlara göre listeyi daraltacağı ifade ediliyor. Teknik heyetin yeni sezon planlamasında merkez orta saha transferini öncelikli bölgelerden biri olarak gördüğü belirtiliyor.

Kulüpten transfer çalışmalarıyla ilgili resmi bir açıklama yapılmazken, orta saha operasyonunun önümüzdeki günlerde netlik kazanması bekleniyor.

Listenin yerli statüsündeki dikkat çekici ismi Oğuz Aydın. Beşiktaş’ın oyuncunun kulübündeki durumunu takip ettiği ve transfer şartlarını araştırdığı konuşuluyor.

Inter forması giyen Luis Henrique, güçlü fiziği ve çizgi üzerindeki süratiyle listenin öne çıkan yabancı adaylarından biri. Siyah-beyazlıların bu transfer için kiralama veya satın alma opsiyonlu formülü değerlendirebileceği iddia ediliyor.

Abdul Fatawu, yaşı ve gelişim potansiyeli nedeniyle yatırım transferi profiliyle dikkat çekiyor. Andreas Skov Olsen ise sol ayağıyla sağ kanattan merkeze kat ederek skor üretebilmesiyle teknik heyetin aradığı özellikleri taşıyor.

Listenin en tecrübeli seçeneklerinden Riccardo Orsolini için ise yüksek bonservis beklentisinin süreci zorlaştırabileceği belirtiliyor.

Beşiktaş’ın mali şartlar, yabancı kontenjanı ve teknik heyetin raporuna göre beş kişilik listeyi daraltması bekleniyor. Oyuncularla ilgili henüz resmi açıklama yapılmadı.

Tercih döneminde öğrenciler, hem merkezi sınav puanıyla öğrenci alan okulları hem de yerel yerleştirme kapsamındaki liseleri tercih edebilecek. Tercihlerin tamamlanmasının ardından başvuruların geçerli sayılması için ilgili ortaokul müdürlüğü tarafından onaylanması gerekiyor.

Merkezi sınav puanıyla öğrenci alan liseler için en fazla 10 okul tercih edilebiliyor. Ayrıca yerel yerleştirme ve pansiyonlu okullar için de tercih hakkı bulunuyor. Öğrencilerin tercih listelerini oluştururken yalnızca puanlarını değil, yüzdelik dilimlerini, kontenjan durumunu ve geçmiş yıllardaki yerleştirme verilerini de dikkate almaları öneriliyor.

Milli Eğitim Bakanlığı, tercih sürecinde öğrenci ve velilere rehberlik edilmesi amacıyla Türkiye genelinde binlerce tercih danışmanlığı komisyonu oluşturdu. Adaylar, okullarındaki rehber öğretmenlerden ve tercih danışmanlığı birimlerinden destek alabilecek.

Tercih sürecinin tamamlanmasının ardından yerleştirme sonuçları ve boş kontenjanlar 5 Ağustos’ta ilan edilecek. Sonrasında ise iki aşamalı nakil başvuru süreci başlayacak. İlk nakil başvuruları 5-7 Ağustos, ikinci nakil başvuruları ise 10-12 Ağustos tarihleri arasında alınacak.

Soruşturma kapsamında haklarında işlem başlatılan şüphelilerden 25’i gözaltına alındı. Yetkililer, 2 şüphelinin başka suçlardan cezaevinde bulunduğunu, 2 şüphelinin ise yurt dışında olduğunun belirlendiğini açıkladı. Operasyonun, soruşturma dosyasında yer alan deliller ve yürütülen incelemeler doğrultusunda gerçekleştirildiği bildirildi.

Dosya, geçen ay Kahramanmaraş Cumhuriyet Başsavcılığı’nın verdiği yetkisizlik kararının ardından Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı’na devredilmişti. Yetkisizlik kararında, bazı şüphelilerin olay tarihinde Ankara’da görev yapmaları nedeniyle soruşturmanın Ankara’da yürütülmesinin daha sağlıklı olacağı değerlendirilmişti. Bu kapsamda dosya ve adli emanetler de Ankara’ya gönderilmişti.

Muhsin Yazıcıoğlu ile birlikte BBP yöneticileri Erhan Üstündağ, Yüksel Yancı, Murat Çetinkaya, İHA muhabiri İsmail Güneş ve pilot Mustafa Kaya İstektepe’nin yaşamını yitirdiği helikopter kazası, Türkiye’nin en uzun soluklu adli soruşturmalarından biri olmayı sürdürüyor. Dosyada geçmiş yıllarda verilen bazı takipsizlik kararlarının bir kısmı itirazlar üzerine kaldırılmış, soruşturma farklı aşamalardan geçerek yeniden değerlendirmeye alınmıştı.

Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturmada gözaltına alınan şüphelilerin ifadelerinin ardından adli sürecin nasıl ilerleyeceği ve yeni delillerin dosyaya nasıl yansıyacağı önümüzdeki günlerde netlik kazanacak.

Listenin dikkat çeken isimlerinden Matviy Ponomarenko, Dinamo Kiev formasıyla gösterdiği gelişim ve ceza sahasındaki etkinliğiyle öne çıkıyor. Galatasaray’ın Ukraynalı oyuncunun bonservis şartlarını araştırdığı konuşuluyor.

Midtjylland forması giyen Franculino, sürati ve hücum hattındaki hareketliliği nedeniyle listenin atletik seçeneği olarak gösteriliyor. Sarı-kırmızılıların bu dosyada bonuslar ve sonraki satış payı içeren bir formülü değerlendirebileceği belirtiliyor.

Porto’nun genç santrforu Deniz Gül, yerli statüsü ve Avrupa tecrübesiyle güçlü bir alternatif oluşturuyor. Lucas Stassin ise bitiriciliği ve gelişim potansiyeliyle scout ekibinin takip ettiği profiller arasında anılıyor.

Galatasaray’ın mali şartlar, yabancı kontenjanı ve teknik heyetin raporuna göre dört kişilik listeyi daraltması bekleniyor. Oyuncularla ilgili henüz resmi bir açıklama yapılmadı.

Kişilik psikolojisinde bu soruların yanıtı, “Karanlık Kişilik Faktörü” veya kısaca “D Faktörü” kavramıyla araştırılıyor.

D Faktörü, tek başına bir psikiyatrik hastalık veya kişilik bozukluğu değil. Kişinin kendi çıkarını artırırken başkalarının zarar görmesini önemsememesi, bu zararı kabul etmesi veya kimi zaman bilinçli olarak ortaya çıkarması ve davranışlarını haklı gösterecek inançlar geliştirmesi şeklinde tanımlanan genel bir kişilik eğilimi olarak ele alınıyor. [1]

D Faktörü ne anlama geliyor?

D Faktörü kavramı, 2018 yılında psikologlar Morten Moshagen, Benjamin Hilbig ve Ingo Zettler tarafından geliştirilen kapsamlı bir modelle bilim dünyasına sunuldu.

Araştırmacılar, toplumsal açıdan olumsuz kabul edilen farklı kişilik özelliklerini inceleyerek bunların altında ortak bir çekirdek bulunup bulunmadığını araştırdı. Çalışmada şu özellikler değerlendirildi:

• Narsisizm
• Psikopati
• Makyavelizm
• Sadizm
• Kincilik
• Bencillik
• Psikolojik hak görme
• Ahlaki kopukluk
• Kişisel çıkarcılık

Sonuçlar, bu özelliklerin birbirinden tamamen bağımsız olmadığını ve ortak bir “karanlık çekirdeği” paylaşabildiğini gösterdi. [1]

Kendi çıkarı için başkasının zararını önemsememek

Araştırmacıların tanımına göre yüksek D Faktörü, yalnızca bencil olmak anlamına gelmiyor. Temel nokta, kişinin kendi hedeflerine ulaşmak için başkalarının kaybını veya acısını kabul edebilmesi.

Bu çıkar her zaman para veya makam olmak zorunda değil. Üstünlük hissetmek, karşı tarafı küçük düşürmek, intikam almak, kontrol sağlamak veya bir başkasının başarısızlığından haz duymak da kişi tarafından “kazanç” olarak algılanabiliyor. [2]

D Faktörü yüksek bir kişi şu düşüncelere daha yatkın olabilir:

“Ben kazanıyorsam başkasının zarar görmesi önemli değil.”

“Bunu hak etti.”

“Herkes aynı şeyi yapıyor.”

“Güçlü olanın kazanması doğaldır.”

Araştırmacılar, bu tür gerekçelerin önemli olduğunu vurguluyor. Çünkü kişi, etik açıdan sorunlu davranışını yalnızca gerçekleştirmekle kalmıyor; aynı zamanda zihninde meşru ve kabul edilebilir hale getirebiliyor. [3]

D Faktörü hangi kişilik özelliklerini kapsıyor?

D Faktörü, karanlık özelliklerin tamamının aynı olduğu anlamına gelmiyor. Aksine bu özelliklerin farklı yüzleri bulunuyor.

Narsisizmde üstünlük, hayranlık beklentisi ve hak görme öne çıkabiliyor.

Makyavelizmde insanları stratejik biçimde yönlendirme, çıkar amacıyla kullanma ve aldatma görülebiliyor.

Psikopatik özelliklerde empati ve suçluluk duygusunun azalması, duygusal soğukluk ve dürtüsellik dikkat çekebiliyor.

Sadizmde başkasının acısından, korkusundan veya aşağılanmasından haz alma eğilimi görülebiliyor.

Kincilikte kişi, kendisi de zarar görecek olsa karşı tarafa zarar vermeyi tercih edebiliyor.

Araştırmacılara göre bu özelliklerin dış görünüşü farklı olsa da ortak paydaları, kişinin kendi çıkarını başkalarının çıkarının üzerinde tutması ve ortaya çıkan zararı haklı gösterebilmesidir. [1]

Bir karanlık özellik diğerlerini de düşündürebilir

D Faktörü yaklaşımının en dikkat çekici iddiası şu: Bir kişide belirli bir karanlık özellik güçlü biçimde bulunuyorsa diğer olumsuz kişilik eğilimlerinin görülme olasılığı da artabilir.

Örneğin yüksek düzeyde manipülatif davranış gösteren bir kişide mutlaka sadizm bulunmaz. Ancak ortak D çekirdeği güçlüyse hak görme, duyarsızlık, aldatma veya intikamcılık gibi başka özelliklerin ortaya çıkma ihtimali yükselebilir. [4]

Bu durum, karanlık özelliklerin birbirinin aynısı olduğu anlamına gelmiyor. Her özellik, ortak çekirdeğin üzerine kendine özgü davranışlar ekliyor. Bir kişide D Faktörü daha çok narsisizm biçiminde görünürken başka bir kişide psikopatik soğukluk, sadizm veya Makyavelist hesapçılık şeklinde ortaya çıkabiliyor.

Empati ve yardım davranışıyla ilişkisi araştırıldı

2026 yılında yayımlanan bir çalışmada D Faktörü; empati, başkalarına yardım etme isteği ve prososyal davranışlarla birlikte incelendi.

Araştırmada D Faktörü yükseldikçe kişinin bildirdiği empati ve yardım etme eğiliminin azaldığı görüldü. Duygusuzluk, sadizm, aldatıcılık, narsisistik hak görme ve intikamcılık gibi alt özellikler de daha düşük empatiyle bağlantılı bulundu. Bununla birlikte araştırmacılar, zihinsel durumları anlama becerisi ile D Faktörü arasında aynı ölçüde belirgin bir ilişki saptamadı. [5]

Bu bulgu önemli bir ayrımı gündeme getiriyor: Bazı kişiler başkalarının ne hissettiğini anlayabilir, fakat bu anlayışı yardım etmek yerine yönlendirmek veya manipüle etmek amacıyla kullanabilir.

İş hayatında nasıl ortaya çıkabilir?

D Faktörü doğrudan bir “kötü yönetici testi” olarak kullanılamaz. Ancak karanlık kişilik özellikleri ile iş yerindeki zarar verici davranışlar arasındaki bağlantı uzun süredir araştırılıyor.

Meta-analizlerde Makyavelizm ve psikopatik özelliklerin daha düşük iş performansı ve iş yerine zarar veren davranışlarla; narsisizmin ise özellikle kişilerarası sorunlarla ilişkili olabildiği bildirildi. Bu ilişkilerin kurum kültürü, kişinin yetkisi ve denetim düzeyi gibi şartlardan etkilendiği belirtildi. [6]

Yüksek karanlık özellikler iş ortamında şu davranışlarla görülebilir:

• Çalışanları kişisel çıkar için kullanma
• Hataların sorumluluğunu başkasına yükleme
• Başarıyı sahiplenip başarısızlığı astlara bırakma
• Üstlere farklı, astlara farklı davranma
• İnsanları birbirine karşı kullanma
• Küçük düşürme ve korkutma
• Kuralları yalnızca kendi çıkarına göre uygulama

Bununla birlikte bu davranışlardan hareketle bir kişiye D Faktörü, narsisizm veya psikopati tanısı konulamaz.

D Faktörü psikiyatrik hastalık mı?

Hayır. D Faktörü, DSM veya ICD gibi tanı sistemlerinde bulunan bir psikiyatrik hastalık değildir. Ayrıca bipolar bozukluk, depresyon veya şizofreni gibi klinik rahatsızlıkların karşılığı da değildir.

D Faktörü, kişilik araştırmalarında kullanılan teorik ve ölçülebilir bir eğilimdir. Toplumdaki bireyler düşükten yükseğe uzanan bir ölçek üzerinde değerlendirilebilir. Yüksek puan almak da tek başına kişilik bozukluğu tanısı anlamına gelmez.

İnternet üzerinden uygulanan D Faktörü testleri bilimsel araştırmalardan yararlanılarak hazırlanmış olsa da profesyonel psikiyatrik değerlendirme veya klinik tanı yerine geçmez. [2]

Araştırmaların vardığı temel sonuç

D Faktörü yaklaşımı, narsisizmden sadizme kadar uzanan farklı karanlık kişilik özelliklerini tek bir etikette eritmek yerine, bu özelliklerin ortak motorunu açıklamaya çalışıyor.

Bu motorun özünde üç unsur bulunuyor:

Kendi çıkarını en üst düzeye çıkarma, başkalarının zararını önemsememe ve yapılan davranışı haklı gösterecek gerekçeler üretme.

Kısacası D Faktörü, karanlık kişiliğin tek bir yüzü değil; farklı maskelerin arkasında çalışan ortak mekanizma olarak tanımlanıyor.

Kaynaklar

[1] Moshagen M, Hilbig BE, Zettler I. The Dark Core of Personality. Psychological Review, 2018.

[2] Moshagen M, Zettler I, Hilbig BE. Measuring the Dark Core of Personality. Psychological Assessment, 2020.

[3] Hilbig BE ve arkadaşları. Karanlık kişilikte inançların ve davranışı haklı göstermenin rolünü inceleyen çalışmalar.

[4] Bader M ve arkadaşları. Decomposing the Dark Triad Traits Into Their Common Core and Unique Components. Journal of Personality, 2023.

[5] Hurezan L ve arkadaşları. Dark Personality, Empathy and Prosocial Behavior. Scientific Reports, 2026.

[6] O’Boyle EH ve arkadaşları. A Meta-Analysis of the Dark Triad and Work Behavior. Journal of Applied Psychology, 2012.

Listenin genç ve yerli statüsündeki seçeneği Mert Kömür. Augsburg forması giyen futbolcunun Beşiktaş seçeneğine sıcak baktığı, siyah-beyazlıların oyuncunun transfer şartlarını araştırdığı konuşuluyor.

Serbest oyuncu durumundaki Dani Ceballos, pas kalitesi ve üst düzey deneyimiyle listenin en dikkat çekici isimlerinden biri. İspanyol orta sahanın Beşiktaş’a önerildiği ve son kararın teknik heyetin değerlendirmesine bırakıldığı öne sürülüyor.

Roma’nın tecrübeli kaptanı Lorenzo Pellegrini, 10 numara ve merkez orta saha rollerinde görev yapabilmesi nedeniyle takip edilen bir diğer aday. Ancak oyuncunun maaş beklentisi bu dosyanın en zor başlığı olarak görülüyor.

Listenin çok yönlü seçeneği Marcel Sabitzer ise 6, 8 ve 10 numara pozisyonlarında oynayabilmesiyle öne çıkıyor. Beşiktaş’ın mali şartlara ve yabancı kontenjanına göre dört kişilik listeyi daraltması bekleniyor.

Transfer dosyalarıyla ilgili henüz resmi açıklama yapılmadı.

Amerikan Psikiyatri Birliğinin ruhsal hastalıkların sınıflandırılmasında kullandığı DSM-5-TR’de “narsisistik bipolar” adıyla bir tanı bulunmuyor. Bilimsel açıdan daha doğru ifade, bipolar bozukluğa eşlik eden narsisistik kişilik bozukluğu veya narsisistik kişilik özelliklerinin eşlik ettiği bipolar bozukluk olarak kabul ediliyor. [1]

“Narsisistik bipolar” terimini kimler kullandı?

Bilimsel literatürde “narsisistik bipolar” adıyla yeni ve bağımsız bir hastalık tanımlayan yerleşik bir uzman grubu bulunmuyor.

Bununla birlikte bipolar bozukluk ile narsisizm arasındaki ilişkiyi doğrudan inceleyen psikologlar ve psikiyatri araştırmacıları bulunuyor.

Psikologlar Madeline G. Nagel, David K. Marcus ve Virgil Zeigler-Hill, 2023 yılında yayımlanan “Bipolar Disorders and Narcissism” başlıklı çalışmalarında bipolar bozukluk ile narsisistik kişilik bozukluğu arasındaki tanısal benzerlikleri ve olası ortak özellikleri inceledi. [2]

Araştırmacılar özellikle her iki klinik görünümde de ortaya çıkabilen büyüklük duygusuna, yani grandiyöziteye dikkat çekti. Ancak çalışma, “narsisistik bipolar” adıyla yeni bir hastalık veya tanı önermedi.

Bu nedenle ifade daha çok bazı psikiyatristlerin, klinik psikologların, psikoterapistlerin veya ruh sağlığı alanındaki içerik üreticilerinin, bipolar bozuklukla birlikte belirgin narsisistik özellikler gösteren kişileri tarif ederken kullandığı gayriresmî bir tanımlama olarak değerlendiriliyor.

Mani ile narsisizm neden karıştırılıyor?

Bipolar bozukluğun mani veya hipomani döneminde kişi kendisini olağanüstü güçlü, başarılı, yetenekli, önemli ya da dokunulmaz hissedebilir.

Bu dönemlerde şu belirtiler görülebilir:

• Çok az uyumasına rağmen kendisini enerjik hissetme
• Hızlı ve baskılı konuşma
• Düşüncelerin hızlanması
• Aşırı özgüven
• Büyük ve gerçekçi olmayan projeler geliştirme
• Kontrolsüz para harcama
• Cinsel dürtülerde artış
• Riskli kararlar alma
• Eleştiriye karşı öfkeli veya saldırgan tepkiler verme

Narsisistik kişilik bozukluğunda da büyüklük duygusu, üstün görülme beklentisi, sürekli hayranlık ihtiyacı, ayrıcalıklı davranılma isteği ve empati sorunları görülebilir. Amerikan Psikiyatri Birliği, narsisistik kişilik bozukluğunu süreklilik gösteren büyüklük duygusu, hayranlık ihtiyacı ve empati eksikliği örüntüsüyle tanımlıyor. [3]

Benzerlik özellikle büyüklük düşüncesinde ortaya çıkıyor. Ancak iki durum arasındaki temel ayrım, belirtilerin dönemsel mi yoksa kalıcı mı olduğunda saklı.

En önemli ayrım: Dönemsel mi, kalıcı mı?

Maniye bağlı büyüklük düşünceleri çoğunlukla hastalık dönemi sırasında ortaya çıkar. Kişinin duygu durumu dengelendiğinde veya mani tedavi edildiğinde bu düşünceler önemli ölçüde azalabilir.

Narsisistik kişilik özellikleri ise yalnızca birkaç gün ya da birkaç hafta süren taşkınlık dönemleriyle sınırlı değildir.

Bu özellikler kişinin:

• İş ilişkilerinde
• Aile hayatında
• Arkadaşlıklarında
• Eleştiriye verdiği tepkilerde
• Kendini değerlendirme biçiminde
• Başkalarına yönelik empatisinde

uzun yıllar boyunca devam eden daha kalıcı bir örüntü oluşturabilir.

Örneğin kişi yalnızca mani dönemlerinde kendisini üstün görüyor, çok büyük projelerden söz ediyor ve eleştiriye öfkeyle karşılık veriyorsa bu belirtiler bipolar bozuklukla ilişkili olabilir.

Ancak üstünlük duygusu, hayranlık beklentisi, empati eksikliği, insanları kendi çıkarı için kullanma ve eleştiriye tahammülsüzlük kişinin dengeli dönemlerinde de sürekli devam ediyorsa narsisistik kişilik bozukluğu ayrıca değerlendirilmelidir.

Araştırmalar narsisizm ve mani arasında ne buldu?

Daniel Fulford, Sheri L. Johnson ve Charles S. Carver tarafından yapılan araştırmada, mani eğilimi taşıyan kişilerle narsisistik özellikleri yüksek kişiler arasındaki ortak ve farklı yönler incelendi. [4]

Çalışmada iki grup arasında yüksek hedefler belirleme, başarıya aşırı önem verme, kendini güçlü görme ve ödüle duyarlılık gibi bazı ortak özellikler bulundu.

Bununla birlikte mani riski ile narsisizmin tamamen aynı psikolojik yapı olmadığı da gösterildi. Başka bir ifadeyle, benzer görünen davranışların arkasında farklı ruhsal mekanizmalar bulunabiliyor.

Katherine Stanton ve çalışma arkadaşlarının araştırması da narsisizm ile mani eğilimi arasında ölçülebilir ilişkiler bulunduğunu, ancak iki yapının birbirinden tamamen ayırt edilemez olmadığını ortaya koydu. [5]

Bipolar hastaların tamamı narsisistik mi?

Hayır. Bipolar bozukluğu bulunan bir kişinin otomatik olarak narsisistik olduğu söylenemez.

1998 yılında yayımlanan bir araştırmada, duygu durumu dengeli olan bipolar hastaların diğer psikiyatri hastalarından daha yüksek düzeyde patolojik narsisizm veya narsisistik kişilik bozukluğu göstermediği bildirildi. [6]

Bu bulgu önemli bir ayrımı ortaya koyuyor: Mani sırasında görülen büyüklük düşünceleri, kişinin kalıcı olarak narsisistik bir kişilik yapısına sahip olduğunu göstermeyebilir.

Bu nedenle tanı yalnızca kişinin taşkın, öfkeli veya kontrolsüz olduğu bir döneme bakılarak konulmamalıdır. Kişinin dengeli dönemlerdeki davranışları, geçmiş ilişkileri ve uzun süreli kişilik yapısı da değerlendirilmelidir.

İki hastalık aynı kişide bulunabilir mi?

Evet. Bipolar bozukluk ile narsisistik kişilik bozukluğu aynı kişide birlikte görülebilir.

Psikiyatride iki ayrı hastalığın aynı kişide bulunmasına eş tanı veya komorbidite adı verilir.

Bu durumda bilimsel olarak daha doğru tanımlama:

“Bipolar bozukluk ve narsisistik kişilik bozukluğu eş tanısı”

veya

“Narsisistik kişilik özelliklerinin eşlik ettiği bipolar bozukluk”

şeklindedir.

Ancak yalnızca mani sırasında narsisizme benzeyen davranışların görülmesi, narsisistik kişilik bozukluğu tanısı koymak için yeterli değildir.

Her öfkeli veya kibirli kişi “narsisistik bipolar” değildir

Bir kişinin çalışanlarını azarlaması, öfke nöbetleri yaşaması, kendisini üstün görmesi, geceleri uyumaması veya eleştiriye sert tepki vermesi tek başına bipolar bozukluk ya da narsisistik kişilik bozukluğu tanısı koydurmaz.

Benzer davranışlar şu durumlarda da görülebilir:

• Başka kişilik bozuklukları
• Madde veya alkol kullanımı
• Uyarıcı ilaçlar
• Kortizon içeren tedaviler
• Tiroit hastalıkları
• Uyku bozuklukları
• Yoğun stres
• Bazı nörolojik hastalıklar
• Başka psikiyatrik rahatsızlıklar

Bipolar bozukluk değerlendirmesinde belirtilerin günler veya haftalar boyunca belirgin bir dönem oluşturması önemlidir. Çok az uyuma, enerji artışı, hızlı konuşma, aşırı özgüven, kontrolsüz harcama ve riskli davranışların birlikte görülmesi klinik açıdan daha anlamlıdır.

“Narsisistik bipolar” doğru bir ifade mi?

“Narsisistik bipolar” ifadesi bir kişinin klinik görünümünü kabaca tarif edebilir. Ancak bu ifade resmî bir tanıymış gibi kullanıldığında yanıltıcı ve damgalayıcı olabilir.

Bilimsel ve tıbbi açıdan tercih edilebilecek ifadeler şunlardır:

• Bipolar bozukluk ve narsisistik kişilik bozukluğu eş tanısı
• Narsisistik kişilik özelliklerinin eşlik ettiği bipolar bozukluk
• Bipolar bozuklukta belirgin narsisistik özellikler
• Bipolar bozukluk ile narsisizm arasındaki klinik örtüşme

Sonuç olarak “narsisistik bipolar”, belirli bir araştırmacının ortaya koyduğu veya psikiyatri sınıflandırmalarında kabul edilmiş bağımsız bir hastalık adı değildir.

Bipolar bozukluk ile narsisizm arasındaki ilişkiyi inceleyen bilimsel çalışmalar vardır. Ancak bu çalışmalar iki durumu tek bir tanı altında birleştirmekten çok, mani sırasında görülen büyüklük düşüncelerinin narsisistik kişilik özelliklerinden nasıl ayırt edileceğini tartışmaktadır.

Asıl klinik soru, kişinin narsisizme benzeyen davranışlarının yalnızca mani dönemlerinde mi ortaya çıktığı, yoksa duygu durumu dengeliyken de kalıcı biçimde devam edip etmediğidir.

Bu ayrım ancak psikiyatri uzmanının yapacağı ayrıntılı görüşme, geçmiş yaşam öyküsü, yakınlarından alınan bilgiler ve kişinin zaman içindeki takibiyle ortaya konabilir.

Kaynaklar

1. American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition, Text Revision, DSM-5-TR. American Psychiatric Association Publishing, 2022.

2. Nagel MG, Marcus DK, Zeigler-Hill V. Bipolar disorders and narcissism: Diagnostic concerns, conceptual commonalities, and potential antecedents. Clinical Psychology & Psychotherapy. 2023;30(2):235-249. DOI: 10.1002/cpp.2796.

3. American Psychiatric Association. What Is Narcissistic Personality Disorder? APA News and Blogs, 30 Ocak 2024.

4. Fulford D, Johnson SL, Carver CS. Commonalities and differences in characteristics of persons at risk for narcissism and mania. Journal of Research in Personality. 2008;42(6):1427-1438. DOI: 10.1016/j.jrp.2008.06.002.

5. Stanton K, McDonnell CG, Hayden EP, Watson D. An integrative analysis of the narcissistic personality inventory and hypomanic personality scale. Assessment. 2017;24(3):315-327. DOI: 10.1177/1073191115625801.

6. Stormberg D, Roningstam E, Gunderson J, Tohen M. Pathological narcissism in bipolar disorder patients. Journal of Personality Disorders. 1998;12(2):179-185.

Edinilen bilgilere göre, yolun karşısına geçmeye çalışan genç kıza cadde üzerinde ilerleyen bir otomobil çarptı. Çarpmanın etkisiyle genç kız metrelerce savrularak yere düştü.

Kazayı gören çevredeki vatandaşlar hızla olay yerine koşarak yaralıya ilk müdahaleyi yaptı. Durumun 112 Acil Sağlık ekiplerine bildirilmesi üzerine bölgeye kısa sürede ambulans sevk edildi.

Olay yerine ulaşan sağlık ekipleri, ağır yaralanan genç kıza ilk müdahaleyi olay yerinde gerçekleştirdi. Ardından ambulansla hastaneye kaldırılan genç kızın tedavi altına alındığı öğrenildi.

Hastaneden edinilen bilgilere göre genç kızın sağlık durumunun ciddiyetini koruduğu ve yoğun bakım ünitesinde entübe edilerek tedavisinin sürdüğü bildirildi.

Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.

Son yıllarda hem tarama programlarının yaygınlaşması hem de ailelerin bilinçlenmesiyle SMA hastalığı daha fazla konuşuluyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi, Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, özellikle erken belirti ve tanının hayati önem taşıdığını vurguluyor:
“Bugün artık SMA hastalığında erken tanı, hastalığın seyrini değiştirebiliyor. Ancak belirtiler gözden kaçarsa tablo ağırlaşabiliyor.”

SMA Hastalığı nedir?

SMA hastalığı (Spinal Müsküler Atrofi), omurilikteki hareket sinir hücrelerini etkileyen genetik bir kas hastalığıdır.

Bu hastalıkta, kasları çalıştıran motor nöronlar hasar görür. Sonuç olarak:

• Kaslarda güçsüzlük

• Hareket kısıtlılığı

• Zamanla kas erimesi

• İleri vakalarda solunum problemleri

görülebilir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’a göre, SMA hastalığı doğuştan gelen genetik bir bozukluktur ve SMN1 genindeki eksiklik nedeniyle ortaya çıkar. “Kasın kendisi sağlamdır, sorun kası çalıştıran sinirdedir” diyerek hastalığın mekanizmasını sade bir dille anlatıyor.

SMA hastalığı tiplerine göre farklı şiddette seyreder. Bazı bebeklerde ilk aylarda ağır tablo görülürken, bazı çocuklarda belirtiler daha geç ortaya çıkabilir.

En sinsi belirtiler

SMA hastalığı çoğu zaman sessiz başlar. Aileler ilk etapta fark etmeyebilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler:

• Baş kontrolünde gecikme

• Emme ve yutma güçlüğü

• Yaşıtlarına göre daha az hareket

• Kol ve bacaklarda gevşeklik

• Sık solunum yolu enfeksiyonu

• Oturamama ya da yürüyememe

Prof. Dr. Kafadar, “Bebek çok sakin diye sevinen aileler oluyor. Oysa aşırı hareketsizlik bazen SMA hastalığı belirtisi olabilir” uyarısında bulunuyor.

Özellikle bacaklarda güçsüzlük ön plandadır. Bazı vakalarda dilde titreme bile görülebilir. Bu belirtiler erken dönemde yakalanırsa, tedavi seçenekleri daha etkili olabilir.

Kimler risk altında?

SMA hastalığı kalıtsal bir hastalıktır.

Risk grupları şunlardır:

• Anne ve babanın taşıyıcı olduğu bebekler

• Akraba evliliği bulunan aileler

• Ailesinde SMA öyküsü olanlar

Türkiye’de taşıyıcılık oranının yaklaşık 1/40–1/50 civarında olduğu belirtilmektedir. Bu da toplumda azımsanmayacak bir genetik risk bulunduğunu gösterir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “Anne ve baba sağlıklı olabilir. Taşıyıcı olduklarını bilmeyebilirler. Bu nedenle evlilik öncesi ve gebelik öncesi taramalar çok önemlidir” diyor.

Neden artıyor?

Son yıllarda “SMA hastalığı artıyor mu?” sorusu sıkça soruluyor.

Uzmanlara göre artışın birkaç nedeni var:

• Yenidoğan tarama programlarının yaygınlaşması

• Genetik testlere erişimin artması

• Toplumsal farkındalığın yükselmesi

• Akraba evliliklerinin devam etmesi

Prof. Dr. Kafadar, “Eskiden tanı alamayan vakalar vardı. Bugün erken tarama sayesinde SMA hastalığını daha erken yakalayabiliyoruz” diyerek görünürdeki artışın tanı kapasitesiyle ilişkili olduğunu vurguluyor.

Ayrıca son yıllarda geliştirilen gen tedavileri ve yeni ilaç seçenekleri de hastalığın daha fazla gündeme gelmesine yol açtı.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir çocuk nörolojisi uzmanına başvurulmalı:

• Bebek başını 3–4 ayda tutamıyorsa

• 6–7 ayda desteksiz oturamıyorsa

• 1 yaşında yürümeye başlamamışsa

• Kol ve bacaklarda belirgin güçsüzlük varsa

• Emme ve beslenme problemi sürüyorsa

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “SMA hastalığında erken tanı hayat kurtarır. Gecikme kas kaybını artırabilir” diyerek aileleri uyarıyor.

Bugün SMA hastalığı tedavisi için kullanılan ilaçlar, hastalığın ilerlemesini yavaşlatabiliyor. Bazı vakalarda gen tedavisi uygulanabiliyor. Ancak tedavinin başarısı büyük ölçüde erken teşhise bağlı.

Nasıl korunulur?

SMA hastalığı tamamen önlenebilir bir hastalık değildir. Ancak risk azaltılabilir.

Korunma yolları:

• Evlilik öncesi taşıyıcılık testi

• Gebelik öncesi genetik danışmanlık

• Aile öyküsü varsa ileri genetik testler

• Yenidoğan tarama programlarına katılım

Prof. Dr. Kafadar, “Toplumsal bilinç en güçlü silahtır. Taşıyıcı olduğunuzu bilmek kader değildir, önlem alma fırsatıdır” diyor.

Türkiye’de yenidoğan tarama programlarının genişlemesi sayesinde SMA hastalığı artık daha erken evrede tespit edilebiliyor. Bu da çocukların yaşam kalitesini artırma açısından umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Uzman Uyarısı: Erken Tanı Hayat Değiştiriyor

SMA hastalığı kader değil, geç kalınmış tanı kader olabilir.

Kas kaybı başladıktan sonra geri dönüş sınırlıdır. Bu nedenle belirti, risk, genetik öykü ve erken tarama hayati önemdedir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar son olarak şu mesajı veriyor:
“Her hareketsizlik masum değildir. Aileler gelişim basamaklarını yakından takip etmeli. Şüphe varsa zaman kaybetmeden uzmana başvurulmalı.”

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Çocuk Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada epilepsinin toplumda hâlâ yanlış bilinen yönleri olduğunu vurguladı.

Epilepsi (Sara) Nedir?

Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin ani ve kontrolsüz elektriksel boşalımları sonucu ortaya çıkan, tekrarlayan nöbetlerle karakterize bir hastalıktır. Halk arasında “sara” olarak bilinir.

Prof. Dr. Kafadar’a göre:

“Epilepsi tek bir hastalık değil, birçok farklı nedeni ve türü olan bir beyin hastalıkları grubudur. Her nöbet epilepsi değildir; tanı için nöbetlerin tekrarlayıcı olması gerekir.”

Nöbet Nasıl Ortaya Çıkar?

Beynimiz milyarlarca sinir hücresinin uyumlu çalışmasıyla görev yapar. Ancak bazı durumlarda bu hücreler bir anda aşırı ve düzensiz elektrik sinyali üretir. Sonuç?

• Ani bilinç kaybı

• Kasılmalar

• Sabit bir noktaya dalıp kalma

• Ağızda köpürme

• Kısa süreli hafıza kaybı

• Garip kokular ya da tatlar hissetme

Bazı nöbetler dramatiktir, bazıları ise sadece birkaç saniyelik “donma” şeklinde geçer. Bu nedenle birçok epilepsi vakası uzun süre fark edilmeden devam edebilir.

Çocuklarda Epilepsi Daha mı Farklı?

Prof. Dr. Kafadar, özellikle çocukluk çağında epilepsinin farklı belirtilerle ortaya çıkabileceğini belirtiyor:

“Çocuklarda dalıp gitme, ders sırasında kısa süreli kopmalar, ani sıçramalar ya da sebepsiz düşmeler epilepsi belirtisi olabilir. Ailelerin bu belirtileri hafife almaması gerekir.”

Çocukluk çağı epilepsilerinin bir kısmı yaşla birlikte düzelebilirken, bazı türleri uzun süreli takip gerektirir.

Epilepsinin Nedenleri Neler?

Epilepsi her zaman tek bir nedene bağlı değildir. Olası sebepler arasında:

• Doğum sırasında beyin hasarı

• Genetik yatkınlık

• Beyin enfeksiyonları

• Kafa travmaları

• Beyin tümörleri

• Nedeni bilinmeyen (idiopatik) durumlar

Vakaların önemli bir kısmında ise net bir sebep saptanamayabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Epilepsi tanısında en önemli testlerden biri EEG (Elektroensefalografi)’dir. EEG, beynin elektriksel aktivitesini kaydeder.

Bunun yanında:

• Beyin MR görüntülemesi

• Ayrıntılı nörolojik muayene

• Nöbet öyküsünün detaylı değerlendirilmesi

Tanı sürecinde büyük önem taşır.

Tedavisi Var mı?

Evet. Epilepsi hastalarının büyük bir kısmı düzenli ilaç tedavisiyle nöbetsiz bir yaşam sürebilir.

Prof. Dr. Kafadar’ın altını çizdiği en önemli nokta şu:

“Epilepsi tedavi edilebilir bir hastalıktır. İlaçlar düzenli kullanıldığında hastaların yaklaşık yüzde 70’inde nöbetler tamamen kontrol altına alınabilir.”

Dirençli vakalarda ise:

• Ketojenik diyet

• Vagus sinir stimülasyonu

• Cerrahi tedavi

gibi seçenekler gündeme gelebilir.

Nöbet Anında Ne Yapılmalı?

Toplumda en sık yapılan yanlış, nöbet geçiren kişinin ağzına bir şey koymaya çalışmaktır. Bu son derece tehlikelidir.

Doğru yaklaşım:

✔️ Kişiyi yan yatırmak
✔️ Başını sert bir zeminden korumak
✔️ Süreyi takip etmek
✔️ Nöbet 5 dakikayı aşarsa acil yardım çağırmak

Toplumsal Yanlış Algılar

Epilepsi bulaşıcı değildir.
Ruhsal bir hastalık değildir.
Akıl hastalığı değildir.

Bu hastalık, beynin elektriksel düzeniyle ilgilidir. Doğru tedavi ve takip ile bireyler eğitimlerine, iş hayatlarına ve sosyal yaşamlarına devam edebilir.

Son Söz

Epilepsi korkulacak değil, bilinmesi gereken bir hastalıktır. Bilgi, ön yargının panzehiridir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’ın da ifade ettiği gibi, erken tanı ve düzenli takip hayat kalitesini belirleyen en kritik faktördür.

Beynin elektriği bazen kontrolden çıkabilir. Önemli olan, o dalgayı doğru yönetmektir. ⚡
Epilepsi (Sara Hastalığı) Nedir? Epilepsi Çeşitleri Nelerdir? Epilepsi Neden Olur? Epilepsi Belirtileri Nelerdir? Epilepsi Nasıl Teşhis Edilir? Epilepsi Tedavisi Nasıl Yapılır? Epilepsi Risk Faktörleri Nelerdir? Epilepsi öldürür mü? Epilepsi nasıl anlaşılır? Epilepsi geçer mi? Stres epilepsiyi etkiler mi? Epilepsi nöbeti uyurken olur mu? Epilepsi nöbeti geçirdikten sonra kişi neler hisseder? Anksiyete epilepsiye neden olur mu?

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Asuman İnan, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada özellikle yaz aylarında artan vakalara dikkat çekti.

Prof. Dr. İnan, “Salmonella en sık gıdalar yoluyla bulaşır. Çiğ veya iyi pişmemiş tavuk, yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri ve iyi yıkanmamış sebzeler risk taşır” dedi.

🧫 Salmonella Nedir?

Salmonella, bağırsak sistemini etkileyen bir bakteri grubudur. Halk arasında çoğu zaman “gıda zehirlenmesi” olarak bilinen tabloya neden olur. Ancak her gıda zehirlenmesi Salmonella değildir.

Uzmanlara göre bakteri, uygun sıcaklıkta hızla çoğalır ve özellikle hijyen kurallarına uyulmayan mutfaklarda kolayca yayılır.

⚠️ Salmonella Belirtileri Nelerdir?

Prof. Dr. İnan’ın verdiği bilgilere göre belirtiler genellikle bakterinin alınmasından 6–72 saat sonra ortaya çıkıyor:

• Yüksek ateş

• Sulu veya kanlı ishal

• Karın ağrısı ve kramp

• Bulantı ve kusma

• Halsizlik

Çoğu vaka 4–7 gün içinde düzeliyor. Ancak bağışıklık sistemi zayıf kişilerde enfeksiyon kana karışabiliyor ve ciddi sonuçlar doğurabiliyor.

🚨 Kimler Risk Altında?

Uzman isim özellikle şu grupları uyardı:

• Bebekler

• 65 yaş üstü bireyler

• Hamileler

• Kronik hastalığı olanlar

• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler

Bu kişilerde tablo daha ağır seyredebilir ve hastane tedavisi gerekebilir.

🛡 Nasıl Korunmalı?

Prof. Dr. İnan’a göre korunmanın temel anahtarı mutfak hijyeni:

• Çiğ et ve sebzeler ayrı kesme tahtasında hazırlanmalı

• Tavuk ve et iyice pişirilmeli

• Eller en az 20 saniye sabunla yıkanmalı

• Soğuk zincir korunmalı

“Salmonella gözle görülmez, tadı değişmez. Bu nedenle en güçlü silahımız temizliktir” uyarısında bulundu.

📌 Uzmandan Net Mesaj

Salmonella hafife alınacak bir enfeksiyon değil. Basit görünen bir ishal tablosu bazı gruplarda hayati risk oluşturabiliyor. Uzmanlar özellikle yaz aylarında açıkta satılan ve iyi muhafaza edilmeyen gıdalara karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Uzmanların ortak mesajı

“Mucize aramayın.
Bilimsel önlemlerle ve sağlıklı yaşamla riskleri azaltın.”

Kanser riskini tamamen sıfırlamak mümkün olmasa da, bu 12 başlıkla risk belirgin biçimde azaltılabiliyor.

Uzmanlara göre kanserden korunma bir günde değil, bir yaşam tarzıyla mümkün. İşte bilimsel kanıtlarla desteklenen 12 altın kural: