Sarı uyarı hangi iller için yapıldı?

Yapılan duyurularda Kastamonu ve Çankırı çevreleri ile Bolu’nun doğu, Karabük’ün güney kesimlerinde yer yer kuvvetli sağanak ve gök gürültülü sağanak beklendiği bildirildi.

Ayrıca Gümüşhane ve Ardahan çevreleri, Giresun, Trabzon ve Rize’nin iç kesimleri ile Kars’ın kuzey kesimlerinde de kuvvetli yağış tahmin edildi.

Meteoroloji’den yeni değerlendirme

Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün son hava tahmin raporunda yağışlı sistemin özellikle Doğu Karadeniz ve Doğu Anadolu’da etkisini sürdürmesinin beklendiği belirtildi. Rapora göre Artvin, Bayburt, Kars, Ardahan ve Iğdır çevreleri ile Erzurum’un kuzey kesimlerinde yağışların yer yer kuvvetli olacağı tahmin ediliyor.

Hava sıcaklıklarında önemli bir değişiklik beklenmezken, Doğu Anadolu’nun güneydoğusunda rüzgarın güney ve güneybatı yönlerden kuvvetli esebileceği bildirildi.

Hangi risklere dikkat edilmeli?

Yetkililer, kuvvetli yağış alan bölgelerde ani sel, su baskını, heyelan, yıldırım, dolu yağışı ve ulaşımda aksama gibi olumsuzluklara karşı tedbirli olunması gerektiğini vurguladı.

Özellikle dere yatakları, eğimli araziler, heyelan riski bulunan bölgeler ve su baskını yaşanabilecek alt geçitler için vatandaşların güncel uyarıları takip etmesi istendi.

Sarı uyarı ne anlama geliyor?

Meteorolojide sarı kod, hava olayının olağan dışı olmadığı ancak belirli riskler nedeniyle dikkatli olunması gerektiği durumları ifade ediyor. Bu uyarı, günlük yaşamı etkileyebilecek meteorolojik hadiselere karşı hazırlıklı olunması gerektiği anlamına geliyor.

Son durum

Son tahminlere göre yağışların yerel ve aralıklı şekilde etkili olması bekleniyor. Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün güncel raporları ve yerel kurum duyuruları takip edilirken, riskli bölgelerde yaşayan vatandaşlara yetkili mercilerin açıklamalarını dikkate almaları çağrısı yapılıyor.

Deja Vu Neden Olur?

Beynin hafıza ve tanıma sistemleri zaman zaman kısa süreli bir karışıklık yaşayabiliyor. Yeni karşılaşılan bir görüntü, ses, ortam ya da konuşma, beyin tarafından yanlışlıkla “tanıdık” olarak işaretlenebiliyor. Böylece kişi, aslında ilk kez yaşadığı bir anı daha önce yaşamış gibi hissediyor.

Bu durum özellikle yorgunluk, uykusuzluk, yoğun stres ve zihinsel dalgınlık dönemlerinde daha belirgin hale gelebiliyor. Bazı kişilerde rüyaların güçlü hatırlanması ya da geçmişte benzer bir ortamda bulunmuş olmak da deja vu hissini tetikleyebiliyor.

Kimlerde Daha Sık Görülür?

Deja vu sağlıklı kişilerde de görülebiliyor. Gençlerde ve yoğun zihinsel tempo içinde olan kişilerde daha sık fark edilebiliyor. Uykusuz kalan, stres altında olan veya dikkat dağınıklığı yaşayan kişiler bu hissi daha belirgin yaşayabiliyor.

Uzmanlar, yılda birkaç kez yaşanan kısa süreli deja vu hissinin genellikle normal kabul edildiğini belirtiyor. Ancak burada önemli olan, hissin ne kadar sık tekrar ettiği ve başka belirtilerin eşlik edip etmediği.

Deja Vu Ne Zaman Hastalık Belirtisi Olabilir?

Ara sıra ortaya çıkan deja vu çoğu zaman zararsızdır. Ancak bu durum sık sık tekrarlıyorsa, günlük yaşamı etkiliyorsa ya da nörolojik belirtilerle birlikte görülüyorsa ciddiye alınmalıdır.

Özellikle bilinç bulanıklığı, bayılma, farkındalık kaybı, kasılma, nöbet benzeri hareketler, şiddetli baş ağrısı veya ani güçsüzlük gibi belirtiler eşlik ediyorsa bir nöroloji uzmanına başvurulması öneriliyor.

Bazı nörolojik hastalıklarda, özellikle temporal lob epilepsisinde, deja vu hissi nöbet öncesi uyarıcı bir belirti olarak ortaya çıkabiliyor. Bu nedenle sık ve tekrarlayan durumlarda “basit bir his” diye geçiştirilmemesi gerekiyor.

Beynin Oyunu mu, Uyarı İşareti mi?

Deja vu çoğu zaman beynin hafıza sistemindeki kısa süreli bir algı yanılmasıdır. Ancak sıklaşan, kişiyi rahatsız eden veya başka bulgularla birlikte görülen durumlarda tıbbi değerlendirme önem taşır.

Uzmanlara göre en doğru yaklaşım, deja vu hissinin sıklığını ve eşlik eden belirtileri takip etmektir. Kısa süren, nadiren yaşanan ve kendiliğinden geçen durumlar genellikle endişe nedeni değildir. Ancak tablo tekrar ediyor ve kişinin günlük yaşamını etkiliyorsa, uzman görüşü almak erken tanı açısından değerli olabilir.

Karara göre;

* Ankara İdare Mahkemesi Başkanı Gülten Hatipoğlu,
* İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Başkanı Recep Yılmaz Korkmaz,

Danıştay üyeliğine seçilen isimler oldu.

HSK’nın kararı, 2575 sayılı Danıştay Kanunu’nun 8 ve 9’uncu maddeleri ile Geçici 27’nci maddesinin 17’nci fıkrası uyarınca boş bulunan üyelik kadrolarına yapılan seçim sonucunda alındı.

Yargı teşkilatının önemli görevlerinde bulunan iki başkanın Danıştay üyeliğine seçilmesiyle birlikte, Türkiye’nin en yüksek idari yargı organlarından biri olan Danıştay’ın üye kadrosu da güçlenmiş oldu.

Kararda, seçimin Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 155’inci maddesi ile 2575 sayılı Danıştay Kanunu’nun 8 ve 9’uncu maddeleri uyarınca gerçekleştirildiği belirtildi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın imzasını taşıyan karar, 10 Haziran 2026 tarihinde alındı ve Resmî Gazete’nin 11 Haziran 2026 tarihli sayısında yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Danıştay, Türkiye’nin en yüksek idari yargı organı olarak görev yaparken, yapılan atama ile birlikte Şükran Doğan yüksek mahkemenin üyeleri arasında yer aldı.

Barnaamijkan waxaa si wadajir ah u soo qabanqaabiyay Kulliyadda Cilmiga Caafimaadka ee Recep Tayyip Erdoğan ee Muqdisho, Kulliyadda Caafimaadka ee Gülhane iyo Kulliyadda Kalkaalisada ee Gülhane. Ujeeddadiisu waxay ahayd horumarinta xirfadaha waxbarid iyo barbaarin ee macallimiinta Soomaaliyeed iyo tayeynta waxbarashada caafimaadka.

Tababarka oo socday muddo saddex maalmood ah intii u dhaxaysay 2 ilaa 4 Juunyo 2026, ayaa lagu qabtay qaab isku dhafan oo isugu jiray kulamo fool ka fool ah iyo kuwo onlayn ah. Ka qaybgalayaashu waxay heleen casharro ku saabsan aasaaska waxbaridda iyo barashada dadka waaweyn, hababka iyo farsamooyinka waxbaridda, qiimeynta iyo cabbirka waxbarashada, waxbaridda caafimaadka ee goobaha caafimaadka iyo xirfadaha bandhigga wax ku oolka ah.

Barnaamijka waxaa casharro ka bixiyay khubaro iyo aqoonyahanno ku xeel dheer culuumta caafimaadka iyo waxbarashada, kuwaas oo la wadaagay ka qaybgalayaasha aqoon iyo waayo-aragnimo muhiim ah. Intii uu socday tababarku, macallimiintu waxay fursad u heleen inay bartaan hababka waxbarasho ee casriga ah, waxbaridda ku saleysan ardayga iyo xeeladaha tababarka ee wax ku oolka ah.

Dhammaadka barnaamijka, ka qaybgalayaashu waxay xoojiyeen aqoontooda iyo xirfadahooda ku saabsan hababka waxbaridda casriga ah, qiimeynta waxbarashada iyo tababarka caafimaadka ee la xiriira adeegyada caafimaadka.

Guddoomiyaha Kulliyadda Cilmiga Caafimaadka ee Recep Tayyip Erdoğan ee Muqdisho ayaa sheegay in tababarkani uu door muhiim ah ka qaatay horumarinta awoodda macallimiinta iyo tayada waxbarashada caafimaadka ee Soomaaliya. Waxa uu sidoo kale xusay in iskaashiga ka dhexeeya hay’adaha waxbarashada ee Soomaaliya iyo Turkiga uu sii xoojinayo horumarka tacliinta caafimaadka, isla markaana uu tusaale u noqon doono mashaariicda mustaqbalka ee horumarinta aqoonta iyo cilmi-baarista.

GLP-1 İlaçları Kanserle Nasıl İlişkilendiriliyor?

Başta diyabet ve obezite tedavisinde kullanılan GLP-1 reseptör agonistleri, kilo kaybı sağlamalarının yanı sıra vücuttaki kronik iltihabı azaltabiliyor, insülin dengesini iyileştirebiliyor ve metabolik sağlığı olumlu yönde etkileyebiliyor. Araştırmacılar, kanser riskindeki azalmanın yalnızca kilo kaybından kaynaklanmadığını, ilaçların doğrudan tümör biyolojisi üzerinde de etkili olabileceğini değerlendiriyor.

Meme Kanserinde Dikkat Çeken Sonuçlar

2026 yılında açıklanan geniş kapsamlı bir çalışmada, GLP-1 ilaçları kullanan 110 binden fazla kadın incelendi. Araştırmada, bu ilaçları kullanan kadınlarda meme kanseri gelişme riskinin yaklaşık yüzde 30 daha düşük olduğu bildirildi. Ancak uzmanlar, bunun neden-sonuç ilişkisini kesin olarak kanıtlamadığını ve klinik çalışmalarla doğrulanması gerektiğini vurguluyor.

Kanser Tedavisinin Etkinliğini de Artırabilir

Amerikan Klinik Onkoloji Derneği (ASCO) toplantısında sunulan veriler, GLP-1 kullanan bazı kanser hastalarında daha iyi yaşam süreleri ve daha düşük metastaz oranları görüldüğünü ortaya koydu. Özellikle meme, akciğer, karaciğer ve kolorektal kanserlerde evre ilerlemesinin daha düşük olduğu bildirildi. Bazı analizlerde metastatik hastalığa ilerleme riskinde yüzde 38 ila 50 arasında azalma gözlendi.

Uzmanlar Temkinli

Elde edilen sonuçlar umut verici olsa da araştırmaların büyük bölümü gözlemsel nitelikte. Bu nedenle bilim insanları, GLP-1 ilaçlarının doğrudan kanseri önlediğini veya tedavi ettiğini söylemek için henüz erken olduğunu belirtiyor. Kanser tedavisinde rutin kullanım kararı verilebilmesi için randomize klinik çalışmaların tamamlanması gerekiyor.

Yeni Bir Dönemin Kapısı mı Açılıyor?

Son yılların en dikkat çekici ilaç sınıflarından biri haline gelen GLP-1 tedavileri; diyabet, obezite, kalp-damar hastalıkları ve böbrek sağlığı üzerindeki olumlu etkilerinin ardından şimdi de kanser alanında umut verici sonuçlarla gündeme geliyor. Bilim insanları, önümüzdeki yıllarda yapılacak klinik çalışmaların bu ilaçların kanserden korunma ve tedavi süreçlerindeki gerçek rolünü daha net ortaya koyacağını düşünüyor.

İddiaya göre İran’dan çay toplama işi için getirilen 38 işçi, yaklaşık 15 gün boyunca bölgede çalıştı. İşçilere günlük 1100 TL ödeme yapıldığı, bölgede çay toplama yevmiyelerinin ise 3 bin ile 4 bin TL arasında değiştiği ileri sürüldü.

Ücretlerini İsteyince Tartışma Çıktı

İranlı işçilerin, çalıştıkları günlerin karşılığını talep etmesi üzerine kendilerine iş bulduğu öne sürülen M.Y. ile aralarında tartışma yaşandığı belirtildi. Tartışmanın büyümesinin ardından yaklaşık 15 kişilik bir grubun olay yerine geldiği ve işçilere saldırdığı iddia edildi.

Saldırıda çok sayıda işçinin yaralandığı, aralarında kadınların da bulunduğu bazı işçilerin darp edildiği öne sürüldü. Yaralanan işçilerden birinin çenesinin kırıldığı ve tedavi için Trabzon’daki Karadeniz Teknik Üniversitesi Farabi Hastanesi’ne sevk edildiği aktarıldı.

Yaralı İşçiler Otogarda Kaldı

Olayın ardından mağdur işçilerin Çayeli Otogarı’na bırakıldığı öğrenildi. Otogarda işçilerin durumunu fark eden vatandaşların ve bir otobüs işletmecisinin polise haber verdiği, yaralı işçilerin geçici olarak terminal mescidinde misafir edildiği belirtildi.

İşçilere yiyecek ve temel ihtiyaç desteği sağlandığı, daha sonra İran’a gönderilmek üzere Doğubayazıt’a yönlendirildikleri ifade edildi.

Adli Süreç Başlatıldı

Olayla ilgili güvenlik güçlerinin inceleme başlattığı bildirildi. Saldırı iddiasıyla adı geçen M.Y.’nin gözaltına alındığı, savcılık işlemlerinin ardından adli kontrol şartıyla serbest bırakıldığı öğrenildi.

Çayeli Kaymakamlığı’nın da konuyla ilgili adli sürecin başlatıldığını belirttiği aktarıldı. Olayın işçi hakları, kayıt dışı çalışma, aracı kişiler ve insan kaçakçılığı ihtimali yönünden de araştırılması bekleniyor.

Mevsimlik İşçilerin Koşulları Yeniden Gündemde

Çay sezonunda Doğu Karadeniz’e gelen mevsimlik işçilerin barınma, ücret ve güvenlik koşulları zaman zaman kamuoyuna yansıyor. Çayeli’nde yaşandığı iddia edilen son olay ise özellikle yabancı uyruklu işçilerin korunması, ücret denetimi ve aracı sisteminin kontrol altına alınması gerektiğini bir kez daha gündeme taşıdı.

Yetkililerin soruşturma kapsamında hem darp iddialarını hem de işçilerin çalışma ve barınma şartlarını tüm yönleriyle incelemesi bekleniyor.

“Hastanın yanında geçirilen bir gün, kitaplarla geçirilen aylardan daha öğretici olabilir.”

Tıp tarihinin gelişimi yalnızca yeni bilgilerin keşfiyle değil, mevcut bilgilerin sorgulanmasıyla da mümkün olmuştur. Bu dönüşümün en önemli temsilcilerinden biri, Batı dünyasında Rhazes adıyla tanınan Ebû Bekir Muhammed bin Zekeriyyâ er-Râzî'dir.

Hipokrat gözlem temelli tıbbın temellerini atmış, Galen bu sistemi büyük ölçüde geliştirmiş, Huneyn bin İshak ise antik dünyanın tıp mirasını Arapçaya kazandırarak korumuştu. Râzî ise bu mirası sorgulayan, deneysel yöntemlerle test eden ve klinik gözlemlerle geliştiren ilk büyük hekimlerden biri oldu.

Bugün birçok tıp tarihçisi tarafından "İslam medeniyetinin en büyük klinisyeni" ve "Orta Çağ'ın en önemli hekimi" olarak kabul edilmektedir.

---

Rey'den Bağdat'a Uzanan Bir Bilim Yolculuğu

Râzî yaklaşık 865 yılında İran'ın Rey şehrinde doğdu.

Çocukluğu ve gençliği bilim, müzik ve felsefeyle iç içe geçti. İlk yıllarında hekimlikten çok:

- Müzik teorisi
- Matematik
- Astronomi
- Mantık
- Simya (el-kimya)

ile ilgilendi.

Özellikle simya alanındaki çalışmaları nedeniyle uzun yıllar laboratuvarlarda deneyler yaptı.

Bazı kaynaklar, kimyasal buharlarla uzun süre çalışmasının gözlerinde ciddi hasar oluşturduğunu ve bu nedenle daha sonra tıbba yöneldiğini belirtmektedir.

Otuzlu yaşlarından sonra Bağdat'a giderek tıp eğitimi aldı ve kısa sürede dönemin en önemli hekimleri arasına yükseldi.

---

Başhekimlik Yaptığı Hastaneler

Rey Bimaristanı

Râzî'nin ilk büyük görevi Rey şehrindeki hastanenin başhekimliğidir.

Burada:

- Hasta kayıt sistemleri oluşturdu.
- Klinik gözlem yöntemlerini geliştirdi.
- Öğrencileri hasta başında eğitti.
- Hastaların uzun dönem izlem kayıtlarını tuttu.

Bu uygulamalar günümüz klinik eğitim sisteminin erken örnekleri arasında kabul edilmektedir.

---

Bağdat Adudî Bimaristanı

Râzî'nin adı en çok Bağdat'taki Adudî Bimaristanı ile anılır.

Büveyhî hükümdarı Adudüddevle tarafından kurulan bu kurum döneminin en büyük sağlık merkezlerinden biriydi.

Kaynaklarda:

- 24–28 uzman hekim,
- Cerrahi servisi,
- Dahiliye servisi,
- Göz hastalıkları kliniği,
- Akıl hastalıkları bölümü,
- Eczane,
- Kütüphane,

bulunduğu belirtilmektedir.

Yaklaşık 300–400 yatak kapasitesine sahip olduğu tahmin edilmektedir.

Bu rakam onu Orta Çağ'ın en büyük hastanelerinden biri yapmaktadır.

---

Hastane Yerini Belirlemek İçin Yaptığı Deney

Tıp tarihinin en meşhur çevre sağlığı deneylerinden biri Râzî'ye aittir.

Bağdat'ta yeni hastanenin nereye kurulacağı tartışılırken şehirdeki farklı bölgelere eşit büyüklükte et parçaları astırmıştır.

Bir süre sonra etlerin bozulma hızlarını karşılaştırmıştır.

En geç bozulan etin bulunduğu bölgenin havasının daha sağlıklı olduğunu düşünerek hastanenin oraya yapılmasını önermiştir.

Bu çalışma:

- Hava kalitesi,
- Çevresel sağlık,
- Epidemiyoloji,

alanlarında tarihin ilk uygulamalı gözlemlerinden biri kabul edilmektedir.

---

Simya ve Kimya Alanındaki Çalışmaları

Râzî yalnızca hekim değil aynı zamanda İslam dünyasının en büyük kimyagerlerinden biridir.

Avrupa kimyasını da derinden etkilemiştir.

Kimyasal Maddeleri İlk Sistematik Sınıflandıran Bilim İnsanlarından Biri

Maddeleri üç ana gruba ayırmıştır:

1. Bitkisel Kökenliler

- Sakızlar
- Reçineler
- Bitkisel yağlar

2. Hayvansal Kökenliler

- Süt ürünleri
- Yağlar
- Kemik ve boynuz türevleri

3. Mineral Kökenliler

- Kükürt
- Tuzlar
- Bakır
- Demir
- Kurşun
- Civa

Bu sınıflama modern kimyanın öncüllerinden kabul edilmektedir.

---

Kimya Laboratuvarına Kazandırdığı Araçlar

Eserlerinde ayrıntılı biçimde tanımladığı cihazlar:

- İmbik (alembik)
- Retort
- Damıtma kapları
- Kristallendirme kapları
- Filtreleme düzenekleri

olmuştur.

Bu cihazların büyük kısmı Avrupa laboratuvarlarında da kullanılmaya devam etmiştir.

---

Sülfürik Asit ve Alkol Çalışmaları

Râzî:

- Vitriolden (zaç) sülfürik asit elde edilmesini tarif etmiştir.
- Etil alkolün damıtılması konusunda ayrıntılı yöntemler açıklamıştır.
- Antiseptik özelliklerinden yararlanmıştır.

Bu nedenle birçok bilim tarihçisi onu deneysel kimyanın kurucuları arasında göstermektedir.

---

Farmakoloji Alanındaki Deneyleri

Râzî ilaçların etkilerini sistematik biçimde inceleyen ilk hekimlerden biridir.

Civa Merhemleri

Civa içeren preparatları deri hastalıklarında kullanmıştır.

Alkol Uygulamaları

Yaraların temizlenmesinde damıtılmış alkolün kullanılmasını önermiştir.

Afyon

Ağrı tedavisinde kontrollü kullanımını tarif etmiştir.

Müshiller

Doz aşımının zararlarını açıklamıştır.

Bu çalışmalar farmakoloji tarihinin erken örnekleri kabul edilir.

---

Deneysel Tıp ve Klinik Araştırmalar

Râzî gözleme dayalı tıbbın en önemli temsilcisidir.

Yaklaşık 2.000 klinik vaka kaydı bıraktığı düşünülmektedir.

Her vaka için:

- Belirtiler
- Muayene bulguları
- Tedavi
- Sonuç

ayrı ayrı kaydedilmiştir.

Bu yaklaşım modern vaka sunumlarının temelidir.

---

Galen'i Neden Eleştirdi?

Râzî'nin bilim tarihindeki en önemli yönlerinden biri otoriteyi sorgulamasıdır.

Bu amaçla:

Şükûk alâ Câlînûs

(Galen Üzerine Şüpheler)

adlı eserini yazmıştır.

---

Galen'e Yönelttiği Başlıca Eleştiriler

1.

Her hastalığın belirli kriz günleri olduğu görüşünü reddetti.

2.

Aynı hastalığın her insanda aynı seyri göstermediğini belirtti.

3.

Bazı ateşli hastalıkların Galen'in tariflerinden farklı ilerlediğini gösterdi.

4.

Klinik gözlemin teoriden üstün olduğunu savundu.

5.

Anatomik bazı açıklamaların hayvan diseksiyonlarına dayandığını belirtti.

6.

İlaçların etkilerinin her bireyde farklı olabileceğini söyledi.

7.

Hastalıkların yalnızca dört hılt teorisiyle açıklanamayacağını savundu.

8.

Tedavinin kişiselleştirilmesi gerektiğini vurguladı.

Bu eleştiriler bilim tarihinde deneysel yaklaşımın güçlenmesine katkı sağlamıştır.

---

Çiçek Hastalığı ve Kızamık Üzerine Devrim Niteliğindeki Çalışmaları

Kitâb fi'l-Cüderî ve'l-Hasbe

Tıp tarihinin en ünlü enfeksiyon hastalıkları eserlerinden biridir.

Bu kitapta:

- Çiçek hastalığını
- Kızamığı

ilk kez sistematik biçimde birbirinden ayırmıştır.

---

Çiçek Hastalığı İçin Tanımladığı Bulgular

- Şiddetli ateş
- Sırt ağrısı
- Derin püstüller
- Kalıcı iz bırakma eğilimi

---

Kızamık İçin Tanımladığı Bulgular

- Daha yüzeyel döküntüler
- Burun akıntısı
- Göz kızarıklığı
- Solunum yolu belirtileri

Bu tanımlar günümüzdeki klinik bilgilerle büyük ölçüde uyumludur.

---

Bağışıklık Kavramına Yaklaşımı

Râzî önemli bir gözlem yaptı:

Çiçek hastalığını geçiren bireylerin ikinci kez aynı hastalığa yakalanmadığını fark etti.

Bu gözlem:

immünite kavramının tarihteki en erken klinik tanımlarından biri olarak kabul edilmektedir.

---

Cerrahiye Katkıları

Râzî:

- Kırıkların tespiti,
- Mesane taşları,
- Travma tedavileri,
- Yaralanmaların pansumanı

konularında ayrıntılı bilgiler vermiştir.

Cerrahiyi bağımsız bir uzmanlık alanı olarak değerlendiren ilk hekimlerden biridir.

---

Psikiyatriye Katkıları

Râzî ruhsal hastalıkların şeytani güçlerden değil biyolojik ve psikolojik nedenlerden kaynaklandığını savunmuştur.

Bu yaklaşım:

- Depresyon
- Melankoli
- Kaygı bozuklukları

alanında erken bilimsel değerlendirmeler arasında sayılmaktadır.

---

Günümüze Ulaşan Başlıca Eserleri

Tıp Eserleri

1. El-Hâvî fi't-Tıb
2. Kitâbü'l-Mansûrî fi't-Tıb
3. Kitâb fi'l-Cüderî ve'l-Hasbe
4. Tıbbü'r-Rûhânî
5. Şükûk alâ Câlînûs
6. Kitâbü'l-Mülûkî
7. Menâfiu'l-Ağziye ve Def'u Madarrihâ

---

Kimya Eserleri

1. Kitâbü'l-Esrâr
2. Sırrü'l-Esrâr
3. Kitâbü't-Tedbîr

---

Latinceye Çevrilen Eserleri

Liber Continens

(El-Hâvî)

1279 yılında Faraj ben Salim tarafından çevrildi.

Liber ad Almansorem

(Kitâbü'l-Mansûrî)

12. yüzyılda Gerardus Cremonensis tarafından çevrildi.

De Variolis et Morbillis

(Çiçek ve Kızamık Kitabı)

Avrupa'da onlarca kez basıldı.

Liber Experimentorum

Farmakoloji çalışmalarını Avrupa'ya taşıdı.

Bu eserler 17. yüzyıla kadar Avrupa üniversitelerinde okutuldu.

---

Etkilediği Bilim İnsanları

İbn Sina

- Klinik gözlem
- Hastalık sınıflandırması
- Vaka analizi

konularında Râzî'nin yaklaşımını geliştirdi.

Ali bin Abbas el-Mecusî

Cerrahi ve dahiliye uygulamalarında Râzî'den yararlandı.

İbn Rüşd

Galen eleştirilerini sürdürdü.

Musa bin Meymun

Klinik yaklaşımını benimsedi.

Zehravi

Farmakoloji ve klinik kayıt yöntemlerinden etkilendi.

Avrupa Hekimleri

- Constantinus Africanus
- Gerardus Cremonensis
- Arnaldus de Villanova

Râzî'nin eserlerinden yararlandı.

---

Eserlerinin Bulunduğu Başlıca Kütüphaneler

- Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi (İstanbul)
- Topkapı Sarayı Yazma Eser Koleksiyonu
- British Library (Londra)
- Bodleian Library (Oxford)
- Bibliothèque Nationale de France (Paris)
- Leiden University Library (Hollanda)
- Escorial Library (İspanya)
- Chester Beatty Library (Dublin)

---

Sonuç

Hipokrat tıbbın temelini attı.

Galen sistemi kurdu.

Huneyn bin İshak bilgiyi korudu.

Râzî ise bilgiyi sorguladı.

Onun en büyük katkısı yeni bir ilaç keşfetmekten ya da yeni bir hastalık tanımlamaktan daha büyüktür: Bilimsel otoritenin karşısına klinik gözlemi koymuştur.

Bu nedenle Râzî yalnızca İslam medeniyetinin değil, insanlık tarihinin en büyük hekimlerinden biri olarak kabul edilmektedir.

Kaynakça

1. Pormann PE, Savage-Smith E. Medieval Islamic Medicine. Edinburgh University Press, 2007.
2. Ullmann M. Islamic Medicine. Edinburgh University Press, 1978.
3. Goodman LE. Islamic Humanism. Oxford University Press, 2003.
4. Richter-Bernburg L. "Al-Razi", Encyclopaedia Iranica.
5. Iskandar AZ. Al-Razi and His Contributions to Medicine.
6. Amr SS, Tbakhi A. Abu Bakr Muhammad Ibn Zakariya Al-Razi. Annals of Saudi Medicine.
7. National Library of Medicine, Islamic Medical Manuscripts Collection.
8. British Library Arabic Scientific Manuscripts Catalogue.
9. Gutas D. Greek Thought, Arabic Culture. Routledge.
10. Hamarneh S. Health Sciences in Early Islam.

Bu yazıya başlık spot Seo meta

Beşiktaş için ise İskoç basınında Youssef Chermiti iddiası yer aldı. Rangers forması giyen genç santrforla Beşiktaş’ın yanı sıra Galatasaray, Feyenoord ve PSV’nin de ilgilendiği, İskoç ekibinin oyuncu için yüksek bonservis beklentisine sahip olduğu yazıldı.

Günün en dikkat çekici iddialarından biri Çorum FK için geldi. İskoç basını, Celtic’te kiralık dönemi sona eren eski Galatasaraylı Marcelo Saracchi’nin yeni sezonda Süper Lig’e yükselen Çorum FK’nın gündemine girdiğini öne sürdü. Haberde transferin gerçekleşmesi halinde kulüp rekoru anlamına gelebileceği belirtildi.

Galatasaray ve Fenerbahçe cephesinde ise Kim Min-jae ismi yabancı basında konuşulmaya devam ediyor. Ancak Bayern Münih kaynaklı haberlerde Güney Koreli savunmacının şu aşamada ayrılığa sıcak bakmadığı yönünde bilgiler de yer aldı.

Kulüplerden bu iddialara ilişkin resmi açıklama yapılmadı. Transfer kulislerinde hareketlilik artarken, özellikle Rizespor-Dawa, Beşiktaş-Chermiti ve Çorum FK-Saracchi dosyaları yabancı basında takip edilen başlıklar arasında yer alıyor.

Fenerbahçe’de kısa süre forma giymişti

Oleksandr Karavaev, Türk futbolseverlerin de yakından hatırladığı isimler arasında yer alıyor. Ukraynalı futbolcu, 2016-2017 sezonunda kiralık olarak Fenerbahçe kadrosunda bulunmuştu. Sarı-lacivertli takımda uzun süreli bir iz bırakmasa da kariyerine Ukrayna futbolunda önemli kulüplerde devam etti.

Sağ bek ve kanat hattında görev yapabilen Karavaev, çok yönlü yapısıyla teknik heyetin rotasyon seçeneklerini artıracak isimlerden biri olarak görülüyor.

Eski kulübüne dönüş

Karavaev’in Shakhtar Donetsk’e transferi aynı zamanda kariyerinde dikkat çekici bir dönüş anlamı taşıyor. Oyuncu, futbol gelişiminde Shakhtar altyapısının izlerini taşıyan isimlerden biri olarak biliniyor. Tecrübeli futbolcunun yeniden Shakhtar formasını giyecek olması, Ukrayna futbol kamuoyunda da geniş yankı uyandırdı.

Arda Turan kadroyu şekillendiriyor

Teknik direktörlük kariyerinde Avrupa sahnesinde yeni bir sayfa açan Arda Turan, Shakhtar Donetsk’te kadro planlamasını sürdürüyor. Karavaev transferi, genç ve dinamik yapıya tecrübe ekleme hamlesi olarak değerlendiriliyor.

Shakhtar Donetsk’in yeni sezon öncesinde transfer çalışmalarına devam etmesi beklenirken, Karavaev hamlesi Arda Turan döneminin dikkat çeken adımlarından biri oldu.

Huneyn bin İshak.

O yalnızca bir çevirmen değildi.

O, medeniyetler arasında bilgi taşıyan bir köprüydü.

Hira'dan Bağdat'a Uzanan Yolculuk

Huneyn bin İshak yaklaşık 809 yılında Irak'ın güneyindeki Hira kentinde doğdu.

Babası İshak bir eczacıydı. Bu nedenle Huneyn küçük yaşlardan itibaren ilaçlar, bitkiler ve tedavi yöntemleriyle tanıştı.

Ana dili Süryaniceydi.

Ancak kısa sürede:

Süryanice, Arapça, Yunanca, Farsça

öğrendi.

Bu çok dilli eğitim onun gelecekteki bilimsel kariyerinin temelini oluşturdu.

Genç yaşta dönemin bilim merkezi olan Bağdat'a giderek tıp öğrenimine başladı.

Eğitim Aldığı Hocalar

Huneyn'in ilk ve en önemli hocası dönemin ünlü hekimi:

Yuhanna bin Maseveyh (777-857) olmuştur.

Yuhanna bin Maseveyh, Beytü'l Hikme çevresindeki en önemli hekimlerden biriydi ve Abbasi sarayında görev yapıyordu.

Ancak kaynaklara göre Huneyn ile hocası arasında zaman zaman anlaşmazlıklar yaşandı.

Huneyn'in çok fazla soru sorması ve eleştirel yaklaşımı nedeniyle eğitim sürecinin bir döneminde Yuhanna'nın çevresinden uzaklaştığı aktarılmaktadır.

Bu olay onun hayatında önemli bir dönüm noktası oldu.

Çünkü Huneyn bundan sonra doğrudan Yunanca öğrenmeye ve kaynakların asıllarına ulaşmaya karar verdi.

Eğitiminde etkili olduğu düşünülen diğer isimler:

Cibril bin Buhtişu
Buhtişu ailesinin hekimleri
Süryani kilise okullarındaki dil âlimleri olarak gösterilmektedir.

Yunanca Eserlerin Peşinde: Araştırma Yolculukları

Huneyn'in en dikkat çekici yönlerinden biri, çeviri yapmadan önce metinlerin en güvenilir nüshalarını bulmaya çalışmasıdır.

Kendi risalesinde anlattığına göre birçok metnin farklı kopyalarını toplamış ve karşılaştırmıştır.

Bu amaçla:

Bağdat, Basra. Kûfe, Şam, Harran, Musul gibi merkezlerdeki kütüphanelerden yararlanmıştır.

Bazı kaynaklar onun Bizans sınırlarına kadar uzanan araştırma gezileri yaptığını belirtmektedir.

Kesin güzergâhlar bilinmemekle birlikte Yunanca el yazmalarının bulunduğu manastır ve bilim merkezlerinden nüshalar topladığı anlaşılmaktadır.

Huneyn'in yöntemi günümüz filoloji çalışmalarına oldukça benzemektedir.

Önce farklı nüshaları topluyor,

sonra bunları karşılaştırıyor,

eksik bölümleri tamamlıyor,

ardından çeviriye başlıyordu.

Bu nedenle bilim tarihçileri onu "ilk bilimsel metin editörlerinden biri" olarak tanımlar.

Beytü'l Hikme'deki Görevi

Huneyn bin İshak'ın yükselişi özellikle Halife:

el-Me'mun ve onu takip eden Abbasi halifeleri döneminde gerçekleşti.

Yaklaşık 830'lardan itibaren Bağdat'taki Beytü'l Hikme çevresinde çalışmaya başladı.

840'lı yıllardan sonra ise çeviri faaliyetlerinin fiili lideri haline geldi.

Görevleri arasında:

Yunanca eserlerin bulunması
El yazmalarının karşılaştırılması
Süryanice çevirilerin hazırlanması
Arapça çevirilerin yapılması
Çevirmenlerin denetlenmesi
Bilimsel terminolojinin oluşturulması
Saray kütüphanesinin bilimsel danışmanlığı yer alıyordu.

Huneyn'in çevresinde çalışan büyük bir ekip vardı.

Bu ekipte:

İshak bin Huneyn (oğlu)

Hubeyş bin el-Hasan el-A'sem (yeğeni)

İsa bin Yahya gibi çevirmenler bulunuyordu.

Bu nedenle tarihçiler bazen "Huneyn Çeviri Okulu" kavramını kullanırlar.

Hangi Dilden Hangi Dile Çeviri Yaptı?

Huneyn'in çalışma sistemi oldukça sistematikti.

Yunanca → Süryanice

Önce özgün metni Süryaniceye çeviriyordu.

Süryanice → Arapça

Daha sonra Arapça bilim dili için yeniden düzenliyordu.

Bazı eserleri ise doğrudan:

Yunanca → Arapça

olarak çevirmiştir.

Bu yöntem sayesinde hem Süryani hem de Arap bilim çevreleri aynı bilgiye ulaşabilmiştir.

Hipokrat'tan Çevirdiği Eserler

Hipokrat Külliyatı'nın önemli bölümleri Huneyn ve ekibi tarafından çevrilmiştir.

Bunlar arasında:

Aforizmalar, Prognostikon, Epidemiler, Hava, Su ve Yerler Üzerine, İnsan Doğası Üzerine, Akut Hastalıklar Üzerine bulunmaktadır.

Galen'den Çevirdiği Eserler

Huneyn'in en büyük çalışması Galen üzerinedir.

Kendi hazırladığı katalogda yaklaşık 129 Galen eserinin durumunu açıklamaktadır.

Bunların önemli bir kısmını:

Yunancadan Süryaniceye
Yunancadan Arapçaya çeviren kişi kendisidir.

Başlıca eserler:

De Usu Partium
De Methodo Medendi
De Pulsibus
De Crisibus
De Elementis
De Facultatibus Naturalibus
De Anatomica Administratione olmuştur.

Bugün Galen'in bazı Yunanca metinleri kaybolmuştur.

Bu eserlerin içeriği yalnızca Huneyn'in Arapça veya Süryanice çevirileri sayesinde bilinmektedir.

Kendi Yazdığı Eserler

Huneyn yalnızca çevirmen değildi.

Yaklaşık yüz civarında eser kaleme aldığı düşünülmektedir.

En önemli eseri:

Kitabü'l Aşr Makalat fi'l Ayn
(Göz Hakkında On Risale)

Bu eser:

göz anatomisi, göz sinirleri, kornea, retina, göz hastalıkları, cerrahi uygulamalar hakkında ayrıntılı bilgiler içermektedir.

İslam dünyasında yazılmış ilk sistematik göz hastalıkları kitabı kabul edilir.

Diğer eserlerinden bazıları:

Mesail fi't-Tıb
Kitab fi'l Esnan
Kitab fi'l Ağziye
Risale fi Tercemetü'l Kütüb
Galen Bibliyografyası olarak bilinmektedir.

Günümüze Ulaşan Yazmaları Nerelerdedir?

Huneyn'in eserleri ve çevirileri dünyanın çeşitli kütüphanelerinde korunmaktadır.

Başlıca koleksiyonlar:

British Library (Londra)

Bibliothèque Nationale de France (Paris)

Vatican Apostolic Library (Vatikan)

Bodleian Library (Oxford)

Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi
Escorial Library
Chester Beatty Library

koleksiyonlarında Huneyn'e ait veya onun okulundan çıkan yazmalar bulunmaktadır.

Özellikle göz hastalıkları kitabının birçok nüshası günümüze ulaşmıştır.

Avrupa'nın Yeniden Keşfettiği Bilgi
yüzyılda:
Constantine the African
Gerard of Cremona gibi isimler Arapça metinleri Latinceye çevirmeye başladılar.

Böylece Huneyn'in koruduğu Hipokrat ve Galen bilgisi Avrupa üniversitelerine ulaştı.

Salerno, Bologna, Montpellier ve Paris'te okutulan birçok tıp kitabının arkasında Huneyn'in emeği bulunuyordu.

Sonuç

Hipokrat tıbbın temellerini attı.

Galen bu temelleri sistemleştirdi.

Huneyn bin İshak ise bu bilgilerin kaybolmasını engelleyerek insanlığın ortak mirası haline getirdi.

O yalnızca bir çevirmen değil; bilimsel metin eleştirisinin öncüsü, tıbbi terminolojinin kurucularından biri ve medeniyetler arasında bilgi taşıyan büyük bir hekimdi.

Tıp tarihinin sessiz kahramanlarından biri olan Huneyn bin İshak, bugün hâlâ dünya bilim tarihinin en önemli bilgi koruyucularından biri olarak kabul edilmektedir.

Kaynakça

Gutas D. Greek Thought, Arabic Culture. Routledge, 1998.

Meyerhof M. Hunain ibn Ishaq and His School. Cairo University Press, 1928.

Bergsträsser G. Hunain ibn Ishaq über die syrischen und arabischen Galen-Übersetzungen. Leipzig, 1925.

Ullmann M. Islamic Medicine. Edinburgh University Press, 1978.

Pormann PE, Savage-Smith E. Medieval Islamic Medicine. Edinburgh University Press, 2007.

Siraisi NG. Medieval and Early Renaissance Medicine. University of Chicago Press, 1990.

Rosenthal F. The Classical Heritage in Islam. Routledge, 1994.

Brock S. The Syriac Background to Hunayn's Translation Technique. Journal of the Royal Asiatic Society. 1979.

Leclerc L. Histoire de la Médecine Arabe. Paris, 1876.

Meyerhof M. New Light on Hunain ibn Ishaq and his Period. Isis. 1926.

Çevredeki vatandaşların ihbarı üzerine olay yerine sağlık ve güvenlik ekipleri sevk edildi. Sağlık ekiplerinin yaptığı incelemede Kemal Demir’in olay yerinde hayatını kaybettiği belirlendi.

Demir’in cenazesi, gerekli incelemelerin ardından morga kaldırıldı. Kazanın kesin nedeninin belirlenmesi için çalışma başlatılırken, olayla ilgili soruşturmanın sürdüğü öğrenildi.

Patpat kazaları özellikle Karadeniz Bölgesi’nin eğimli ve engebeli arazilerinde sık sık yaşanırken, yetkililer tarım araçlarının kullanımında sürücülerin dikkatli olması konusunda uyarılarda bulunuyor.

André Onana Dosyası Gündemdeki Yerini Koruyor

İngiliz basınında yer alan iddialara göre Trabzonspor, geçtiğimiz sezon kadrosunda yer alan Kamerunlu orta saha André Onana’yı yeniden gündemine aldı.

Haberlere göre oyuncunun kulübüne dönmesinin ardından bordo-mavililerin yeniden devreye girdiği belirtiliyor. Ancak yüksek maaş beklentisinin transferin önündeki en büyük engel olduğu ifade edilirken, Beşiktaş’ın da oyuncuyla ilgilenen kulüpler arasında gösterildiği öne sürülüyor.

Zubkov İçin Ayrılık İddiaları

Transfer kulislerinde dikkat çeken bir diğer gelişme ise Oleksandr Zubkov hakkında ortaya atılan iddialar oldu.

Bazı kaynaklarda Trabzonspor Başkanı Ertuğrul Doğan’ın oyuncunun ailevi nedenlerle ayrılmak istediğine yönelik açıklamalar yaptığı öne sürülüyor. Henüz resmi bir ayrılık süreci başlamasa da Ukraynalı futbolcu için transfer ihtimalinin gündemde olduğu değerlendiriliyor.

Tsygankov Transferinde İlerleme İddiası

Trabzonspor’un uzun süredir takip ettiği öne sürülen Viktor Tsygankov konusunda da yeni iddialar ortaya atıldı.

Türk kaynaklı transfer haberlerinde bordo-mavililerin oyuncuyla anlaşmaya yaklaştığı belirtilirken, bazı uluslararası transfer takip platformlarında da benzer kayıtların yer aldığı görülüyor. Ancak transferle ilgili resmi açıklama veya kulüpler arasında doğrulanmış bir anlaşma bulunmuyor.

Morgan Whittaker İsmi Yeniden Gündemde

İngiliz futbolcu Morgan Whittaker da Trabzonspor ile anılan isimler arasında yer alıyor.

Yabancı transfer kaynaklarında bordo-mavililerin oyuncuya ilgisinin sürdüğü öne sürülse de şu aşamada somut ilerleme yaşandığına dair güçlü bir bilgi bulunmuyor. Dosyanın daha çok takip edilen ve değerlendirilen transferler arasında olduğu ifade ediliyor.

Bordo-Mavililer Çok Yönlü Transfer Operasyonu Yürütüyor

Trabzonspor yönetiminin yeni sezon planlamasında orta saha, kanat ve hücum bölgelerine takviye hedeflediği biliniyor. Onana, Tsygankov ve Whittaker gibi isimlerin gündemde yer alması da bu stratejinin bir parçası olarak değerlendiriliyor.

Transfer döneminin ilerleyen günlerinde kulüpten gelecek resmi açıklamaların, iddiaların ne ölçüde gerçeğe dönüşeceğini netleştirmesi bekleniyor.

Can Uzun Dosyası Gücünü Koruyor

Transfer kulislerine göre Galatasaray’ın en ciddi şekilde ilgilendiği isimlerden biri genç milli futbolcu Can Uzun. Sarı-kırmızılı yönetimin oyuncunun transferi için çalışmalarını sürdürdüğü ve dosyanın halen masadaki en güçlü seçeneklerden biri olduğu öne sürülüyor.

Teknik heyetin genç oyuncunun potansiyeline sıcak baktığı, ancak transferin mali şartlar ve kulüpler arasındaki görüşmelere bağlı olduğu belirtiliyor.

Virgil van Dijk Sürprizi

Avrupa basınında yer alan bazı haberlerde Galatasaray’ın Liverpool’un deneyimli savunmacısı Virgil van Dijk’ın durumunu araştırdığı iddia edildi. Ancak bu konuda somut bir girişim ya da resmi doğrulama bulunmuyor.

Transfer çevrelerinde bu dosya daha çok “yüksek profilli yoklama” seviyesinde değerlendirilirken, iddiaların teyit düzeyinin sınırlı olduğu ifade ediliyor.

Dusan Vlahovic İddiası

İtalyan kaynaklarında yer alan bazı transfer haberlerinde Galatasaray’ın Juventus forması giyen Dusan Vlahovic için şartları araştırdığı öne sürüldü.

Sırp golcünün Avrupa’nın önemli kulüplerinin radarında bulunması ve yüksek maliyeti nedeniyle transferin oldukça zorlu olduğu belirtilirken, şu aşamada resmi bir görüşme doğrulanmış değil.

Roma’dan Barış Alper Yılmaz Hamlesi

Transfer gündeminin bir diğer dikkat çeken başlığı ise Barış Alper Yılmaz oldu. İtalyan ekibi Roma’nın milli futbolcu için ilgisini sürdürdüğü ve oyuncunun durumunu yakından takip ettiği ileri sürülüyor.

Galatasaray’ın önemli değerlerinden biri haline gelen Barış Alper Yılmaz için gelecek resmi tekliflerin yaz döneminin dikkat çeken dosyalarından biri olması bekleniyor.

Osimhen ve Diğer Yıldızlar Gündemde

Transfer kulislerinde Victor Osimhen, Gabriel Sara, Nicolo Zaniolo, Rafael Leão ve Bernardo Silva gibi isimlerin de Galatasaray ile anıldığı görülüyor. Ancak bu oyuncularla ilgili haberlerin önemli bölümünün menajer önerileri, piyasa yoklamaları veya yabancı basındaki spekülasyonlardan oluştuğu değerlendiriliyor.

Özellikle Victor Osimhen dosyası taraftarların en çok merak ettiği konular arasında yer alırken, kulüpten bu isimlerle ilgili resmi bir açıklama yapılmış değil.

Son Durum

Galatasaray’da transfer gündeminin merkezinde Can Uzun dosyası yer alırken, Vlahovic ve Van Dijk gibi dünya çapındaki isimlerle ilgili iddialar şimdilik kulis seviyesinde bulunuyor. Barış Alper Yılmaz’a Avrupa’dan ilginin devam ettiği görülürken, sarı-kırmızılı yönetimin önümüzdeki günlerde transfer çalışmalarını hızlandırması bekleniyor.

TransferFeed’de yer alan aktarımlara göre Beşiktaş’ın, PSG bağlantılı kaleci Odysseas Vlachodimos için adım attığı belirtildi. Mundo Deportivo kaynaklı olduğu ifade edilen kayıtta, siyah-beyazlıların tecrübeli file bekçisiyle ilgilendiği öne sürüldü.

Beşiktaş’ın gündemine gelen bir diğer kaleci adayının ise Elia Caprile olduğu iddia edildi. Cagliari forması giyen İtalyan kaleci için siyah-beyazlıların girişim başlattığı yazıldı. Ancak bu dosyada da taraflardan resmi doğrulama gelmedi.

Orta saha hattı için ise Ruben Loftus-Cheek ismi öne çıktı. Tuttomercato’ya dayandırılan kayıtlarda Beşiktaş’ın, İngiliz futbolcuyla ilgilenen Türk kulüpleri arasında yer aldığı belirtildi. Deneyimli oyuncunun maliyeti ve kulübünün tutumu, olası transfer sürecinin belirleyici başlıkları arasında gösteriliyor.

Hücum hattında ise Mohamed Bayo ve Issa Doumbia isimleri yeniden gündeme taşındı. Foot Mercato ve Tuttomercato kaynaklı eski kayıtların hâlâ transfer listelerinde yer aldığı, Beşiktaş bağlantısının kulislerde konuşulmaya devam ettiği ifade edildi.

Şu aşamada söz konusu iddiaların tamamı yabancı basın ve transfer platformlarında yer alan kulis bilgilerine dayanıyor. Beşiktaş yönetimi veya oyuncuların kulüplerinden resmi açıklama yapılmadığı için transferlerin kesinleşmiş gibi değerlendirilmemesi gerekiyor.

El Bilal Touré Dosyası Gündeme Geldi

TransferFeed’de yer alan bilgilere göre Fenerbahçe’nin, İtalya Serie A ekiplerinden Atalanta’nın Malili golcüsü El Bilal Touré için girişim başlattığı ve oyuncuyu transfer hedefleri arasına aldığı öne sürüldü.

23 yaşındaki santrforun fizik gücü ve ceza sahası etkinliği nedeniyle teknik heyetin dikkatini çektiği iddia edilirken, taraflardan henüz resmi bir açıklama gelmedi.

Guirassy İçin Şartlar Zor Görünüyor

Borussia Dortmund’un golcüsü Serhou Guirassy de Fenerbahçe ile anılan isimler arasında yer almaya devam ediyor.

Ancak yabancı kaynaklarda yer alan son değerlendirmelerde Alman kulübünün oyuncuyu satmaya sıcak bakmadığı belirtiliyor. Ayrıca olası bir transfer için 40 milyon euronun üzerinde bir bonservis zemininin konuşulduğu, Fenerbahçe’ye özel herhangi bir çıkış maddesinin bulunmadığı ifade ediliyor.

Bu nedenle Guirassy transferinin gerçekleşmesinin mevcut şartlarda oldukça zor olduğu yorumları yapılıyor.

Savunmada Giménez İddiası

İspanyol basınına dayandırılan bazı haberlerde ise Fenerbahçe’nin, Atletico Madrid’in deneyimli Uruguaylı stoperi José María Giménez’i takip ettiği ileri sürüldü.

30 yaşındaki savunmacının Avrupa’nın önemli stoperleri arasında gösterilmesi nedeniyle transferin mali açıdan zorlu bir dosya olduğu değerlendirilirken, şu aşamada resmi temasları doğrulayan bir açıklama bulunmuyor.

Dünya Yıldızları da Konuşuluyor

Transfer kulislerinde zaman zaman Mason Greenwood, Luis Suárez ve Robert Lewandowski gibi dünya futbolunun önemli isimleri de Fenerbahçe ile ilişkilendiriliyor.

Ancak bu isimlerle ilgili haberlerin daha çok sosyal medya ve taraftar çevrelerinde dolaştığı, somut ve güçlü kaynaklarla desteklenen bir gelişmenin bulunmadığı belirtiliyor.

Resmi Açıklama Bekleniyor

Transfer döneminin açılmasıyla birlikte Fenerbahçe’nin birçok oyuncuyla anılması normal karşılanırken, şu an için El Bilal Touré, Serhou Guirassy ve José María Giménez dosyalarının yabancı basında yer alan iddialardan ibaret olduğu görülüyor.

Sarı-lacivertli kulübün önümüzdeki günlerde yapacağı resmi hamleler transfer gündeminin yönünü belirleyecek.

Dawa Dosyası Öne Çıkıyor

30 yaşındaki Joyskim Dawa, fizik gücü ve savunma merkezindeki tecrübesiyle dikkat çeken bir isim olarak öne çıkıyor. Yabancı transfer takip kaynaklarında Rizespor’un oyuncuya ilgisinin hâlâ kayıtlarda yer alması, bu dosyayı yeşil-mavililer adına güncel tutuyor.

Ancak şu ana kadar Çaykur Rizespor veya FCSB cephesinden resmi bir açıklama yapılmadı. Bu nedenle Dawa transferi, şimdilik kulis düzeyinde değerlendiriliyor.

Savanier ve Karl Hein’de Yeni İvme Yok

Rizespor’un adı daha önce Fransız orta saha Téji Savanier ve Estonyalı kaleci Karl Hein ile de anılmıştı. Ancak bu iki oyuncu için yabancı kaynaklarda yeni bir ilerleme ya da somut görüşme bilgisi bulunmuyor.

Savanier’in maliyeti ve kariyer planlaması, Karl Hein’in ise kulüp tercihleri nedeniyle iki dosyanın şu an bekleme aşamasında olduğu değerlendiriliyor.

Resmi Açıklama Bekleniyor

Çaykur Rizespor’un savunma, orta saha ve kaleci rotasyonu için yabancı oyuncu havuzunu geniş tuttuğu belirtilirken, kulüp cephesinden transfer iddialarına ilişkin resmi açıklama bekleniyor.

İnsan Papilloma Virüsü (HPV) enfeksiyonlarının dünya genelinde en yaygın viral enfeksiyonlardan biri olduğunu ifade eden Doç. Dr. Semiha Çelik Ekinci, virüsün çoğu zaman belirti vermeden yıllarca vücutta kalabildiğini, bazı yüksek riskli tiplerinin ise ilerleyen yıllarda kansere dönüşebilen hücresel değişikliklere yol açabildiğini kaydetti.

HPV’nin rahim ağzı kanseri başta olmak üzere penis, vulva, vajina, anüs ve ağız-boğaz bölgesindeki bazı kanserlerle ilişkisinin bilimsel olarak ortaya konduğunu vurgulayan Ekinci, “Modern tıbbın en dikkat çekici başarılarından biri, bazı kanserlerin ortaya çıkmasını beklemeden önlem alabilmesidir. HPV aşısı da bu koruyucu yaklaşımın en güçlü örneklerinden biridir” dedi.

“Aşı Tedavi Etmez, Korur”

Toplumda sık karşılaşılan yanlış inanışlardan birinin HPV aşısının mevcut enfeksiyonu tedavi ettiği düşüncesi olduğunu belirten Ekinci, aşıların temel görevinin hastalık ortaya çıkmadan önce bağışıklık sistemini hazırlamak olduğunu söyledi.

“HPV aşısı mevcut HPV enfeksiyonunu temizlemez, oluşmuş siğil veya lezyonları ortadan kaldırmaz” diyen Ekinci, “Aşılar bağışıklık sistemine adeta bir eğitim süreci sunar. Gerçek virüsle karşılaşıldığında vücudun hızlı ve etkili yanıt verebilmesini sağlar. Bu nedenle koruyucu etkisi enfeksiyon gelişmeden önce en üst düzeye ulaşmaktadır” ifadelerini kullandı.

HPV Enfeksiyonu Geçirenler de Aşıdan Yararlanabiliyor

Daha önce HPV enfeksiyonu geçirmiş olmanın aşı için mutlak bir engel oluşturmadığını belirten Ekinci, kişinin bir HPV tipiyle karşılaşmış olsa bile aşının kapsadığı diğer yüksek riskli tiplere karşı koruma sağlayabileceğini söyledi.

Bu nedenle aşılama kararının bireysel risk değerlendirmesi ve hekim görüşü doğrultusunda verilmesi gerektiğini ifade eden Ekinci, uygun bireylerde geçmiş HPV enfeksiyonunun aşıdan fayda görme ihtimalini tamamen ortadan kaldırmadığını vurguladı.

En Yüksek Koruma Erken Yaşlarda Sağlanıyor

HPV aşısının en etkili olduğu dönemin virüsle karşılaşmadan önceki yaşlar olduğunu belirten Ekinci, uluslararası kılavuzların rutin aşılamayı 11-12 yaşlarında önerdiğini, aşılamanın 9 yaşından itibaren başlayabildiğini söyledi.

Türkiye Erişkin Bağışıklama Rehberi’nin de HPV aşısının özellikle cinsel aktivite başlamadan önce uygulanmasının en yüksek koruyucu etkinliği sağladığını ortaya koyduğunu belirten Ekinci, erken yaşta yapılan aşının uzun vadeli koruma açısından önemli avantajlar sunduğunu ifade etti.

Kimlere Kaç Doz Yapılıyor?

HPV aşısının uygulanma şemasının yaş ve bağışıklık durumuna göre değiştiğini belirten Ekinci şu bilgileri paylaştı:

• 9-14 yaş arasında aşılamaya başlayanlarda iki doz uygulanıyor.
• 15 yaş ve üzerindeki bireylerde üç dozluk aşılama programı öneriliyor.
• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişilerde ise yaşa bakılmaksızın üç doz uygulanması tavsiye ediliyor.

“26 Yaşa Kadar Güçlü Şekilde Öneriliyor”

Doç. Dr. Semiha Çelik Ekinci, uluslararası önerilere göre 26 yaşına kadar yeterince aşılanmamış tüm bireylerde HPV aşısının tavsiye edildiğini belirterek, 27-45 yaş aralığında ise aşılama kararının bireysel risk faktörleri ve hekim değerlendirmesi doğrultusunda verilmesinin uygun olduğunu söyledi.

45 yaş üzerindeki bireylerde ise rutin aşılama önerisinin bulunmadığını ifade eden Ekinci, bunun nedeninin güvenlik sorunu değil, beklenen ek koruyucu faydanın daha sınırlı olması ve bu yaş grubuna ilişkin etkinlik verilerinin daha kısıtlı olması olduğunu belirtti.

Güvenlik Profili Yakından İzleniyor

Dünya genelinde milyonlarca doz uygulanan HPV aşılarının güvenlik verilerinin oldukça güçlü olduğunu vurgulayan Ekinci, en sık görülen yan etkilerin uygulama bölgesinde ağrı, kızarıklık ve şişlik gibi geçici reaksiyonlar olduğunu söyledi.

Hafif ateş, baş ağrısı ve halsizlik gibi kısa süreli sistemik yakınmaların da görülebildiğini belirten Ekinci, ciddi alerjik reaksiyonların ise son derece nadir olduğunu ifade etti.

“Bazı Kanserleri Ortaya Çıkmadan Önleyebiliyoruz”

Açıklamasının sonunda koruyucu hekimliğin önemine dikkat çeken Doç. Dr. Semiha Çelik Ekinci, şu değerlendirmede bulundu:

“Yıllar boyunca tıp bilimi hastalıkları tedavi etmeye odaklandı. Ancak bugün bazı kanserleri ortaya çıkmadan önce önleyebilme imkanına sahibiz. HPV aşısı bu açıdan son derece kıymetli bir halk sağlığı aracıdır. Hiçbir aşı yüzde yüz koruma sağlamaz ve HPV aşısı da mevcut enfeksiyonları tedavi etmez. Ancak bilimsel veriler, doğru yaşta ve uygun bireylere uygulandığında HPV ilişkili kanserlerin yükünü azaltmada son derece etkili olduğunu göstermektedir. Bazen tıpta en büyük başarı, bir hastalığı yenmek değil; onun hiç başlamasına izin vermemektir.”

Üniversite camiasında üzüntüye neden olan vefat haberinin ardından, akademisyenler, öğrenciler ve sevenleri sosyal medya üzerinden taziye mesajları paylaştı.

Hakkari Üniversitesi AVESİS kayıtlarında Sarıbulak’ın İlahiyat Fakültesi bünyesinde görev yaptığı görülüyor. Akademik çalışmalarında kelam, İslam mezhepleri tarihi ve temel İslam bilimleri alanlarında yoğunlaştığı belirtilen Sarıbulak’ın çeşitli bilimsel yayın ve akademik faaliyetlerde yer aldığı kaydediliyor.

Sarıbulak’ın ismi, Hakkari İlahiyat Yazıları çalışmaları ve akademik yayınlarda da yer aldı.

Cenaze programına ilişkin resmi açıklama yapılması halinde detayların ayrıca duyurulması bekleniyor.

ÖSYM takvimine göre YKS’nin ilk oturumu olan Temel Yeterlilik Testi 20 Haziran 2026 Cumartesi saat 10.15’te yapılacak. Alan Yeterlilik Testleri 21 Haziran Pazar saat 10.15’te, Yabancı Dil Testi ise aynı gün saat 15.45’te uygulanacak. Sonuçların 22 Temmuz 2026’da açıklanması planlanıyor.

Adayların sınav günü yanlarında sınav giriş belgesi ile geçerli kimlik belgesi bulundurması gerekiyor. Belgede yer alan sınav merkezi, bina, salon ve oturum bilgileri dikkatle kontrol edilmeli. Adayların mağduriyet yaşamamaları için sınav binalarına erken gitmeleri ve ÖSYM’nin sınav kurallarını önceden incelemeleri önem taşıyor.

2026-YKS’ye 2 milyon 425 bin 560 adayın başvurduğu açıklanmıştı. Başvurular 6 Şubat’ta başlamış, geç başvuru işlemleri ise 10-12 Mart tarihleri arasında alınmıştı.

Edinilen bilgilere göre, yolun karşısına geçmeye çalışan genç kıza cadde üzerinde ilerleyen bir otomobil çarptı. Çarpmanın etkisiyle genç kız metrelerce savrularak yere düştü.

Kazayı gören çevredeki vatandaşlar hızla olay yerine koşarak yaralıya ilk müdahaleyi yaptı. Durumun 112 Acil Sağlık ekiplerine bildirilmesi üzerine bölgeye kısa sürede ambulans sevk edildi.

Olay yerine ulaşan sağlık ekipleri, ağır yaralanan genç kıza ilk müdahaleyi olay yerinde gerçekleştirdi. Ardından ambulansla hastaneye kaldırılan genç kızın tedavi altına alındığı öğrenildi.

Hastaneden edinilen bilgilere göre genç kızın sağlık durumunun ciddiyetini koruduğu ve yoğun bakım ünitesinde entübe edilerek tedavisinin sürdüğü bildirildi.

Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.

Son yıllarda hem tarama programlarının yaygınlaşması hem de ailelerin bilinçlenmesiyle SMA hastalığı daha fazla konuşuluyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi, Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, özellikle erken belirti ve tanının hayati önem taşıdığını vurguluyor:
“Bugün artık SMA hastalığında erken tanı, hastalığın seyrini değiştirebiliyor. Ancak belirtiler gözden kaçarsa tablo ağırlaşabiliyor.”

SMA Hastalığı nedir?

SMA hastalığı (Spinal Müsküler Atrofi), omurilikteki hareket sinir hücrelerini etkileyen genetik bir kas hastalığıdır.

Bu hastalıkta, kasları çalıştıran motor nöronlar hasar görür. Sonuç olarak:

• Kaslarda güçsüzlük

• Hareket kısıtlılığı

• Zamanla kas erimesi

• İleri vakalarda solunum problemleri

görülebilir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’a göre, SMA hastalığı doğuştan gelen genetik bir bozukluktur ve SMN1 genindeki eksiklik nedeniyle ortaya çıkar. “Kasın kendisi sağlamdır, sorun kası çalıştıran sinirdedir” diyerek hastalığın mekanizmasını sade bir dille anlatıyor.

SMA hastalığı tiplerine göre farklı şiddette seyreder. Bazı bebeklerde ilk aylarda ağır tablo görülürken, bazı çocuklarda belirtiler daha geç ortaya çıkabilir.

En sinsi belirtiler

SMA hastalığı çoğu zaman sessiz başlar. Aileler ilk etapta fark etmeyebilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler:

• Baş kontrolünde gecikme

• Emme ve yutma güçlüğü

• Yaşıtlarına göre daha az hareket

• Kol ve bacaklarda gevşeklik

• Sık solunum yolu enfeksiyonu

• Oturamama ya da yürüyememe

Prof. Dr. Kafadar, “Bebek çok sakin diye sevinen aileler oluyor. Oysa aşırı hareketsizlik bazen SMA hastalığı belirtisi olabilir” uyarısında bulunuyor.

Özellikle bacaklarda güçsüzlük ön plandadır. Bazı vakalarda dilde titreme bile görülebilir. Bu belirtiler erken dönemde yakalanırsa, tedavi seçenekleri daha etkili olabilir.

Kimler risk altında?

SMA hastalığı kalıtsal bir hastalıktır.

Risk grupları şunlardır:

• Anne ve babanın taşıyıcı olduğu bebekler

• Akraba evliliği bulunan aileler

• Ailesinde SMA öyküsü olanlar

Türkiye’de taşıyıcılık oranının yaklaşık 1/40–1/50 civarında olduğu belirtilmektedir. Bu da toplumda azımsanmayacak bir genetik risk bulunduğunu gösterir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “Anne ve baba sağlıklı olabilir. Taşıyıcı olduklarını bilmeyebilirler. Bu nedenle evlilik öncesi ve gebelik öncesi taramalar çok önemlidir” diyor.

Neden artıyor?

Son yıllarda “SMA hastalığı artıyor mu?” sorusu sıkça soruluyor.

Uzmanlara göre artışın birkaç nedeni var:

• Yenidoğan tarama programlarının yaygınlaşması

• Genetik testlere erişimin artması

• Toplumsal farkındalığın yükselmesi

• Akraba evliliklerinin devam etmesi

Prof. Dr. Kafadar, “Eskiden tanı alamayan vakalar vardı. Bugün erken tarama sayesinde SMA hastalığını daha erken yakalayabiliyoruz” diyerek görünürdeki artışın tanı kapasitesiyle ilişkili olduğunu vurguluyor.

Ayrıca son yıllarda geliştirilen gen tedavileri ve yeni ilaç seçenekleri de hastalığın daha fazla gündeme gelmesine yol açtı.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir çocuk nörolojisi uzmanına başvurulmalı:

• Bebek başını 3–4 ayda tutamıyorsa

• 6–7 ayda desteksiz oturamıyorsa

• 1 yaşında yürümeye başlamamışsa

• Kol ve bacaklarda belirgin güçsüzlük varsa

• Emme ve beslenme problemi sürüyorsa

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “SMA hastalığında erken tanı hayat kurtarır. Gecikme kas kaybını artırabilir” diyerek aileleri uyarıyor.

Bugün SMA hastalığı tedavisi için kullanılan ilaçlar, hastalığın ilerlemesini yavaşlatabiliyor. Bazı vakalarda gen tedavisi uygulanabiliyor. Ancak tedavinin başarısı büyük ölçüde erken teşhise bağlı.

Nasıl korunulur?

SMA hastalığı tamamen önlenebilir bir hastalık değildir. Ancak risk azaltılabilir.

Korunma yolları:

• Evlilik öncesi taşıyıcılık testi

• Gebelik öncesi genetik danışmanlık

• Aile öyküsü varsa ileri genetik testler

• Yenidoğan tarama programlarına katılım

Prof. Dr. Kafadar, “Toplumsal bilinç en güçlü silahtır. Taşıyıcı olduğunuzu bilmek kader değildir, önlem alma fırsatıdır” diyor.

Türkiye’de yenidoğan tarama programlarının genişlemesi sayesinde SMA hastalığı artık daha erken evrede tespit edilebiliyor. Bu da çocukların yaşam kalitesini artırma açısından umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Uzman Uyarısı: Erken Tanı Hayat Değiştiriyor

SMA hastalığı kader değil, geç kalınmış tanı kader olabilir.

Kas kaybı başladıktan sonra geri dönüş sınırlıdır. Bu nedenle belirti, risk, genetik öykü ve erken tarama hayati önemdedir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar son olarak şu mesajı veriyor:
“Her hareketsizlik masum değildir. Aileler gelişim basamaklarını yakından takip etmeli. Şüphe varsa zaman kaybetmeden uzmana başvurulmalı.”

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Çocuk Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada epilepsinin toplumda hâlâ yanlış bilinen yönleri olduğunu vurguladı.

Epilepsi (Sara) Nedir?

Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin ani ve kontrolsüz elektriksel boşalımları sonucu ortaya çıkan, tekrarlayan nöbetlerle karakterize bir hastalıktır. Halk arasında “sara” olarak bilinir.

Prof. Dr. Kafadar’a göre:

“Epilepsi tek bir hastalık değil, birçok farklı nedeni ve türü olan bir beyin hastalıkları grubudur. Her nöbet epilepsi değildir; tanı için nöbetlerin tekrarlayıcı olması gerekir.”

Nöbet Nasıl Ortaya Çıkar?

Beynimiz milyarlarca sinir hücresinin uyumlu çalışmasıyla görev yapar. Ancak bazı durumlarda bu hücreler bir anda aşırı ve düzensiz elektrik sinyali üretir. Sonuç?

• Ani bilinç kaybı

• Kasılmalar

• Sabit bir noktaya dalıp kalma

• Ağızda köpürme

• Kısa süreli hafıza kaybı

• Garip kokular ya da tatlar hissetme

Bazı nöbetler dramatiktir, bazıları ise sadece birkaç saniyelik “donma” şeklinde geçer. Bu nedenle birçok epilepsi vakası uzun süre fark edilmeden devam edebilir.

Çocuklarda Epilepsi Daha mı Farklı?

Prof. Dr. Kafadar, özellikle çocukluk çağında epilepsinin farklı belirtilerle ortaya çıkabileceğini belirtiyor:

“Çocuklarda dalıp gitme, ders sırasında kısa süreli kopmalar, ani sıçramalar ya da sebepsiz düşmeler epilepsi belirtisi olabilir. Ailelerin bu belirtileri hafife almaması gerekir.”

Çocukluk çağı epilepsilerinin bir kısmı yaşla birlikte düzelebilirken, bazı türleri uzun süreli takip gerektirir.

Epilepsinin Nedenleri Neler?

Epilepsi her zaman tek bir nedene bağlı değildir. Olası sebepler arasında:

• Doğum sırasında beyin hasarı

• Genetik yatkınlık

• Beyin enfeksiyonları

• Kafa travmaları

• Beyin tümörleri

• Nedeni bilinmeyen (idiopatik) durumlar

Vakaların önemli bir kısmında ise net bir sebep saptanamayabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Epilepsi tanısında en önemli testlerden biri EEG (Elektroensefalografi)’dir. EEG, beynin elektriksel aktivitesini kaydeder.

Bunun yanında:

• Beyin MR görüntülemesi

• Ayrıntılı nörolojik muayene

• Nöbet öyküsünün detaylı değerlendirilmesi

Tanı sürecinde büyük önem taşır.

Tedavisi Var mı?

Evet. Epilepsi hastalarının büyük bir kısmı düzenli ilaç tedavisiyle nöbetsiz bir yaşam sürebilir.

Prof. Dr. Kafadar’ın altını çizdiği en önemli nokta şu:

“Epilepsi tedavi edilebilir bir hastalıktır. İlaçlar düzenli kullanıldığında hastaların yaklaşık yüzde 70’inde nöbetler tamamen kontrol altına alınabilir.”

Dirençli vakalarda ise:

• Ketojenik diyet

• Vagus sinir stimülasyonu

• Cerrahi tedavi

gibi seçenekler gündeme gelebilir.

Nöbet Anında Ne Yapılmalı?

Toplumda en sık yapılan yanlış, nöbet geçiren kişinin ağzına bir şey koymaya çalışmaktır. Bu son derece tehlikelidir.

Doğru yaklaşım:

✔️ Kişiyi yan yatırmak
✔️ Başını sert bir zeminden korumak
✔️ Süreyi takip etmek
✔️ Nöbet 5 dakikayı aşarsa acil yardım çağırmak

Toplumsal Yanlış Algılar

Epilepsi bulaşıcı değildir.
Ruhsal bir hastalık değildir.
Akıl hastalığı değildir.

Bu hastalık, beynin elektriksel düzeniyle ilgilidir. Doğru tedavi ve takip ile bireyler eğitimlerine, iş hayatlarına ve sosyal yaşamlarına devam edebilir.

Son Söz

Epilepsi korkulacak değil, bilinmesi gereken bir hastalıktır. Bilgi, ön yargının panzehiridir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’ın da ifade ettiği gibi, erken tanı ve düzenli takip hayat kalitesini belirleyen en kritik faktördür.

Beynin elektriği bazen kontrolden çıkabilir. Önemli olan, o dalgayı doğru yönetmektir. ⚡
Epilepsi (Sara Hastalığı) Nedir? Epilepsi Çeşitleri Nelerdir? Epilepsi Neden Olur? Epilepsi Belirtileri Nelerdir? Epilepsi Nasıl Teşhis Edilir? Epilepsi Tedavisi Nasıl Yapılır? Epilepsi Risk Faktörleri Nelerdir? Epilepsi öldürür mü? Epilepsi nasıl anlaşılır? Epilepsi geçer mi? Stres epilepsiyi etkiler mi? Epilepsi nöbeti uyurken olur mu? Epilepsi nöbeti geçirdikten sonra kişi neler hisseder? Anksiyete epilepsiye neden olur mu?

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Asuman İnan, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada özellikle yaz aylarında artan vakalara dikkat çekti.

Prof. Dr. İnan, “Salmonella en sık gıdalar yoluyla bulaşır. Çiğ veya iyi pişmemiş tavuk, yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri ve iyi yıkanmamış sebzeler risk taşır” dedi.

🧫 Salmonella Nedir?

Salmonella, bağırsak sistemini etkileyen bir bakteri grubudur. Halk arasında çoğu zaman “gıda zehirlenmesi” olarak bilinen tabloya neden olur. Ancak her gıda zehirlenmesi Salmonella değildir.

Uzmanlara göre bakteri, uygun sıcaklıkta hızla çoğalır ve özellikle hijyen kurallarına uyulmayan mutfaklarda kolayca yayılır.

⚠️ Salmonella Belirtileri Nelerdir?

Prof. Dr. İnan’ın verdiği bilgilere göre belirtiler genellikle bakterinin alınmasından 6–72 saat sonra ortaya çıkıyor:

• Yüksek ateş

• Sulu veya kanlı ishal

• Karın ağrısı ve kramp

• Bulantı ve kusma

• Halsizlik

Çoğu vaka 4–7 gün içinde düzeliyor. Ancak bağışıklık sistemi zayıf kişilerde enfeksiyon kana karışabiliyor ve ciddi sonuçlar doğurabiliyor.

🚨 Kimler Risk Altında?

Uzman isim özellikle şu grupları uyardı:

• Bebekler

• 65 yaş üstü bireyler

• Hamileler

• Kronik hastalığı olanlar

• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler

Bu kişilerde tablo daha ağır seyredebilir ve hastane tedavisi gerekebilir.

🛡 Nasıl Korunmalı?

Prof. Dr. İnan’a göre korunmanın temel anahtarı mutfak hijyeni:

• Çiğ et ve sebzeler ayrı kesme tahtasında hazırlanmalı

• Tavuk ve et iyice pişirilmeli

• Eller en az 20 saniye sabunla yıkanmalı

• Soğuk zincir korunmalı

“Salmonella gözle görülmez, tadı değişmez. Bu nedenle en güçlü silahımız temizliktir” uyarısında bulundu.

📌 Uzmandan Net Mesaj

Salmonella hafife alınacak bir enfeksiyon değil. Basit görünen bir ishal tablosu bazı gruplarda hayati risk oluşturabiliyor. Uzmanlar özellikle yaz aylarında açıkta satılan ve iyi muhafaza edilmeyen gıdalara karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Uzmanların ortak mesajı

“Mucize aramayın.
Bilimsel önlemlerle ve sağlıklı yaşamla riskleri azaltın.”

Kanser riskini tamamen sıfırlamak mümkün olmasa da, bu 12 başlıkla risk belirgin biçimde azaltılabiliyor.

Uzmanlara göre kanserden korunma bir günde değil, bir yaşam tarzıyla mümkün. İşte bilimsel kanıtlarla desteklenen 12 altın kural: