Nijeryalı forvetin sakatlık sürecinin ardından güncel durumunun yakından takip edildiği iddia ediliyor. Beşiktaş’ın transfer maliyetini düşürmek amacıyla kiralama veya satın alma opsiyonlu kiralama formülünü değerlendirebileceği konuşuluyor.

Teknik heyetin ceza sahasında etkili, sırtı dönük oynayabilen ve geçiş hücumlarında fark yaratabilecek bir santrfor istediği ifade ediliyor. Terem Moffi’nin bu özellikleri nedeniyle alternatifler arasında öne çıktığı belirtiliyor.

Transferle ilgili henüz resmi açıklama yapılmadı. Beşiktaş’ın oyuncunun sağlık durumu ve mali şartlarına göre karar vermesi bekleniyor.

Leicester City’nin genç oyuncu için yaklaşık 20 milyon euro seviyesinde bonservis beklentisi taşıması, transferin önündeki en önemli engel olarak gösteriliyor. Beşiktaş’ın rakamı aşağı çekmek amacıyla bonuslar, sonraki satış payı veya satın alma opsiyonlu kiralama formülünü masaya getirebileceği konuşuluyor.

Hızı, bire bir becerisi ve iki kanatta görev yapabilmesiyle öne çıkan Fatawu’nun da düzenli forma şansı bulabileceği yeni bir seçeneğe sıcak baktığı belirtiliyor. Beşiktaş’ın mali şartlarda uygun zemin oluşması halinde görüşmeleri hızlandırması bekleniyor.

Transferle ilgili henüz resmi açıklama yapılmadı.

Bodrum Belediyesi vefat kayıtlarında, Ankara doğumlu Baran’ın cenazesinin 13 Temmuz’da İstanbul’a nakledildiği bilgisi yer aldı.

Türk Periodontoloji Derneğinden başsağlığı mesajı

Türk Periodontoloji Derneği tarafından yayımlanan taziye mesajında, Prof. Dr. Baran’ın büyük emekleri, akademik katkıları ve yetiştirdiği öğrencilerle mesleğe değer kattığı belirtildi.

Mesajda, Baran’a Allah’tan rahmet; ailesine, yakınlarına, öğrencilerine ve periodontoloji camiasına başsağlığı dilekleri iletildi.

Cenazesi İstanbul’da

Prof. Dr. Coşkun Celal Baran için cenaze töreninin 14 Temmuz 2026 Salı günü öğle namazının ardından İstanbul’daki Zincirlikuyu Camisi’nde düzenleneceği duyuruldu.

Baran’ın vefat nedenine ilişkin ailesi veya yetkili kurumlar tarafından kamuoyuna açıklanmış bir bilgiye ulaşılamadı.

Seyir halindeki kamyonet, henüz belirlenemeyen bir nedenle sürücüsünün kontrolünden çıkarak şarampole yuvarlandı. Kaza sırasında araçtan savrulan ve kamyonetin altında kalan Halil Kork (64), olay yerinde hayatını kaybetti. Araçta bulunan Muhammet Yılmaz ile Mustafa Kolivar ise yaralandı.

Kamyonetten kendi imkânlarıyla çıkan yaralılar, 112 Acil Çağrı Merkezi’ni arayarak yardım istedi. İhbarın ardından güvenlik güçleri ve sağlık ekipleri saat 04.00 sıralarında bölgeye ulaştı.

Sağlık ekiplerinin yaptığı kontrolde Halil Kork’un yaşamını yitirdiği belirlendi. Yaralılar Muhammet Yılmaz ve Mustafa Kolivar ise ilk müdahalelerinin ardından ambulanslarla hastaneye kaldırılarak tedavi altına alındı.

Halil Kork’un, Milliyetçi Hareket Partisi Çayeli eski İlçe Başkanı Hayati Kork ile TEMA Vakfı Çayeli Temsilcisi Ahmet Ali Kork’un kardeşi olduğu öğrenildi.

Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.

Sürekli üşümenin en yaygın nedenleri

Uzmanlar, uzun süren üşüme şikâyetinin altında şu nedenlerin bulunabileceğini belirtiyor:

• Demir eksikliği anemisi
• B12 vitamini eksikliği
• Hipotiroidi (tiroit bezinin yavaş çalışması)
• Düşük vücut ağırlığı
• Düşük tansiyon
• Dolaşım bozuklukları
• Raynaud fenomeni
• Diyabet
• Kronik böbrek hastalıkları
• Bazı ilaçların yan etkileri [1][2][3][4]

Hipotiroidi üşümeye neden olur mu?

Evet. Tiroit bezinin yeterince hormon üretemediği hipotiroidi hastalarında metabolizma yavaşlar ve vücut daha az ısı üretir. Bu nedenle kişi sıcak ortamlarda bile üşüyebilir. [2]

Hipotiroidiye şu belirtiler de eşlik edebilir:

• Halsizlik
• Kilo alma
• Kabızlık
• Cilt kuruluğu
• Saç dökülmesi
• Uyku hali

Kansızlık neden üşütür?

Demir eksikliği anemisinde kandaki oksijen taşıma kapasitesi azalır. Bu durum dokuların yeterince oksijenlenememesine ve kişinin kendisini sürekli üşüyor hissetmesine neden olabilir. [3]

Kansızlıkta ayrıca şu belirtiler görülebilir:

• Çabuk yorulma
• Baş dönmesi
• Soluk cilt
• Çarpıntı
• Nefes darlığı

Eller ve ayaklar neden sürekli soğuk olur?

Bazı kişilerde yalnızca el ve ayaklarda belirgin soğukluk hissi görülür.

Bu durum;

• Raynaud fenomeni
• Damar hastalıkları
• Diyabet
• Sigara kullanımı
• Uzun süre soğuğa maruz kalma

gibi nedenlerle ilişkili olabilir. Özellikle parmakların beyazlaşması veya morarması Raynaud fenomenini düşündürebilir. [4]

Sürekli üşümek ne zaman ciddiye alınmalı?

Aşağıdaki belirtilerden biri varsa dahiliye veya aile hekimine başvurulması önerilir:

• Üşümenin haftalarca devam etmesi
• Nedensiz kilo kaybı veya kilo artışı
• Sürekli halsizlik
• Parmaklarda morarma
• Çarpıntı
• Nefes darlığı
• Ateş
• Gece terlemesi

Bu belirtiler farklı hastalıkların habercisi olabileceği için tıbbi değerlendirme önem taşır. [1][2][3]

Sürekli üşümeyi azaltmak için neler yapılabilir?

• Dengeli beslenin.
• Demir ve B12 eksikliği açısından değerlendirme yaptırın.
• Sigaradan uzak durun.
• Düzenli egzersiz yapın.
• Yeterli sıvı tüketin.
• Hipotiroidi gibi kronik hastalıklar açısından gerekli görüldüğünde kan tahlili yaptırın.
• Doktor önerisi olmadan demir veya vitamin takviyesi kullanmayın.

Sonuç

Sürekli üşümek çoğu zaman basit nedenlerle ortaya çıksa da bazen vücudun önemli bir uyarısı olabilir. Özellikle kansızlık, hipotiroidi ve dolaşım bozuklukları erken tanı konulduğunda başarılı şekilde tedavi edilebilen sağlık sorunları arasında yer alıyor. Şikâyetiniz uzun sürüyor veya başka belirtilerle birlikte görülüyorsa bir sağlık kuruluşuna başvurmanız önerilir.

Kaynaklar

1. MedlinePlus Medical Encyclopedia – Cold Intolerance
2. NHS – Underactive Thyroid (Hypothyroidism)
3. National Heart, Lung, and Blood Institute – Iron-Deficiency Anemia
4. Mayo Clinic – Raynaud's Disease: Symptoms and Causes
5. Cleveland Clinic – Cold Intolerance

Gece terlemesi, uyku sırasında ortam sıcaklığına bağlı olmaksızın aşırı terleme yaşanması olarak tanımlanır. Yaz aylarında sıcak bir odada hafif terlemek ile gece terlemesi aynı durum değildir.

Gerçek gece terlemesi, kişinin kıyafetlerini veya yatağını değiştirecek kadar yoğun olabilir.

Gece terlemesinin en sık nedenleri

Uzmanlara göre gece terlemesine yol açabilecek nedenler şunlardır:

• Ateşli enfeksiyonlar
• Grip ve COVID-19 gibi viral hastalıklar
• Menopoz
• Tiroit bezinin fazla çalışması (hipertiroidi)
• Kaygı bozukluğu ve panik atak
• Bazı antidepresan ilaçlar
• Kan şekeri düşüklüğü
• Obezite
• Uyku apnesi
• Alkol tüketimi
• Baharatlı yiyecekler

Bu nedenlerin büyük bölümü tedavi edilebilir veya yaşam tarzı değişiklikleriyle kontrol altına alınabilir.

Gece terlemesi kanser belirtisi olabilir mi?

Tek başına gece terlemesi kanser anlamına gelmez. Ancak uzun süren ve aşağıdaki belirtilerle birlikte görülen gece terlemeleri mutlaka değerlendirilmelidir:

• Nedensiz kilo kaybı
• Uzun süren ateş
• Boyun, koltuk altı veya kasıkta lenf bezi büyümesi
• Sürekli halsizlik
• İştahsızlık

Özellikle lenf sistemi hastalıklarında gece terlemesi görülebilir. Ancak bu belirti tek başına tanı koydurmaz.

Gece terlemesi hangi hormon hastalıklarında görülür?

Hormon sistemiyle ilgili bazı hastalıklar da gece terlemesine neden olabilir.

Bunlar arasında:

• Hipertiroidi
• Menopoz
• Diyabette gece hipoglisemisi
• Nadir görülen bazı hormon tümörleri

yer alabilir.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda doktora başvurulması önerilir:

• Gece terlemesi haftalarca devam ediyorsa
• Haftada birkaç kez tekrarlıyorsa
• Ateş eşlik ediyorsa
• Nedensiz kilo kaybı varsa
• Şiddetli halsizlik geliştiyse
• Lenf bezlerinde şişlik fark edildiyse
• Öksürük uzun sürüyorsa
• Uyku kalitesini ciddi şekilde bozuyorsa

Evde neler yapılabilir?

Gece terlemesini azaltmak için:

• Yatak odasını serin tutun.
• Pamuklu ve nefes alan kıyafetler tercih edin.
• Akşam saatlerinde alkol ve aşırı kafeinden kaçının.
• Baharatlı yiyecekleri gece geç saatlerde tüketmeyin.
• Sağlıklı kiloyu koruyun.
• Uyku apnesi belirtileri varsa değerlendirme yaptırın.

Sonuç

Gece terlemesi çoğu zaman enfeksiyon, menopoz, hipertiroidi veya kullanılan ilaçlar gibi nedenlerle ortaya çıkar. Ancak uzun süren, sık tekrarlayan ve kilo kaybı, ateş veya lenf bezi büyümesi gibi belirtilerle birlikte görülen gece terlemeleri mutlaka hekim tarafından değerlendirilmelidir.

Bir insanın kalbi, yaşamı boyunca milyarlarca kez kasılır.

Her atımda kanı akciğerlere, beyne, kaslara ve bedenin en uzak dokularına doğru iter. Bugün bu bilgi bize sıradan görünebilir. Oysa yüzyıllar boyunca hekimler kanın kapalı bir sistem içinde sürekli dolaştığını bilmiyordu.

Kalp, farklı kültürlerde duyguların, ruhun ve yaşamın merkezi olarak görülüyordu. Ancak nasıl çalıştığı, kanı hangi yönde gönderdiği ve atardamarlarla toplardamarların neden farklı yapıda olduğu tam olarak anlaşılamamıştı.

William Harvey bu gizemi çözmek için yalnızca eski kitapları okumadı.

Kalbi çalışırken izledi.

Damarları parmaklarıyla sıkıştırdı.

Hayvanların göğsünü açarak kalbin kasılma sırasını takip etti.

Sonra gözlemlerini sayılarla sınadı.

Ortaya çıkan sonuç, tıp tarihinin en büyük dönüşümlerinden birini başlattı.

Galen’in Bin Yıllık Dünyası

Harvey’den önce Avrupa tıbbının dolaşıma ilişkin temel görüşleri, ikinci yüzyılda yaşamış Galen’in öğretilerine dayanıyordu.

Galen’e göre besinlerden oluşan kan karaciğerde üretiliyor, toplardamarlarla organlara dağılıyor ve dokular tarafından tüketiliyordu. Kalbin sağ tarafındaki kanın bir bölümünün, iki karıncık arasındaki duvarda bulunduğu varsayılan görünmez gözeneklerden sol tarafa geçtiği düşünülüyordu.

Burada akciğerlerden gelen havayla karışan kan, yaşamsal bir nitelik kazanıyordu. Atardamarlar ve toplardamarlar ise büyük ölçüde ayrı çalışan iki sistem olarak kabul ediliyordu.

Bu görüş bütünüyle sorgulanmamış değildi.

On üçüncü yüzyılda İbnü’n-Nefîs, kalbin iki karıncığı arasında kanın geçebileceği gözenekler bulunmadığını savunmuş ve kanın sağ kalpten akciğerlere giderek sol kalbe döndüğünü açıklamıştı. On altıncı yüzyılda Michael Servetus ve Realdo Colombo da küçük dolaşıma ilişkin önemli görüşler ortaya koydu.

Harvey’in başarısı, kendisinden önceki katkıları yok sayarak kanı ilk kez fark etmek değildi. Onun asıl önemi; kalbi, akciğerleri, atardamarları ve toplardamarları tek bir kesintisiz sistem içinde açıklaması ve bu görüşü karşılaştırmalı gözlemler, tekrarlanabilir deneyler ve nicel hesaplarla desteklemesiydi.

Folkestone’dan Padua’ya

William Harvey, 1 Nisan 1578’de İngiltere’nin Kent bölgesindeki Folkestone’da doğdu. Dönemin bazı kayıtları doğum tarihini 1 ya da 2 Nisan olarak verse de 1 Nisan yaygın biçimde kabul edilir.

Ailenin en büyük oğluydu. Babası Thomas Harvey, kendi arazisini işleten, maddi durumu iyi bir çiftçi ve arazi sahibiydi. William on yaşındayken Canterbury’deki King’s School’a gönderildi; burada Latince ve Yunanca öğrendi.

1593’te Cambridge Üniversitesine bağlı Gonville and Caius College’a girdi. 1597’de Bachelor of Arts derecesini aldı ve tıp eğitimi için Avrupa’ya yöneldi. Fransa ve Almanya üzerinden dönemin en güçlü tıp merkezlerinden biri olan Padua Üniversitesine gitti.

Padua yalnızca eski metinlerin okutulduğu bir okul değildi. Anatomi salonları, insan diseksiyonları ve doğrudan gözleme dayanan yaklaşımıyla Avrupa tıbbının en canlı merkezlerinden biriydi.

Harvey burada ünlü anatomist Hieronymus Fabricius’un öğrencisi oldu.

Fabricius, toplardamarların içinde kapakçıklar bulunduğunu ayrıntılı biçimde göstermişti. Fakat bu yapıların kan akımındaki gerçek görevini açıklayamamıştı. Harvey yıllar sonra, hocasının tarif ettiği kapakçıkların kanın kalbe doğru ilerlemesine izin verdiğini ve ters yöndeki hareketi engellediğini gösterecekti.

Harvey, 25 Nisan 1602’de Padua’dan tıp doktoru olarak mezun oldu. İngiltere’ye döndükten sonra derecesini Cambridge’de tanıttı ve Londra’ya yerleşti.

1604’te hekim Lancelot Browne’ın kızı Elizabeth Browne ile evlendi. Aynı yıl Londra Hekimler Kolejine aday üye olarak kabul edildi; 1607’de kolejin tam üyeliğine seçildi. 1609’da St Bartholomew’s Hospital’da hekimlik görevine başladı.

Ders Kürsüsünde Olgunlaşan Fikir

Harvey, 1615’te Lumleian öğretim görevliliğine getirildi ve Nisan 1616’da anatomi derslerine başladı.

Günümüze ulaşan ders notları, o yıllarda kalbin hareketleri ve damarların yapısı üzerine yoğun biçimde düşündüğünü gösterir. Ancak kanın kesintisiz bir çember içinde dolaştığına ilişkin kuramının 1616’da bütünüyle tamamlandığını söylemek doğru değildir.

Harvey sonraki yıllarda gözlemlerini derinleştirdi, damar bağlama deneylerini geliştirdi ve farklı canlılar üzerinde çalıştı. 1628 tarihli kitabının önsözünde, dolaşıma ilişkin görüşlerini dokuz yılı aşkın süredir meslektaşlarına gösterdiğini, yeni kanıtlarla desteklediğini ve yöneltilen itirazlara cevap verdiğini belirtecekti.

Kalbin hareketi canlı memelilerde çok hızlı olduğu için anlaşılması güçtü. Harvey bu nedenle kalbi daha yavaş atan balıklar, yılanlar, kurbağalar ve başka soğukkanlı hayvanlar üzerinde gözlem yaptı. Farklı türleri ve gelişim evrelerini karşılaştırdı.

Kalbin gevşeme ve kasılma anlarını ayırdı. Kulakçıkların önce, karıncıkların sonra kasıldığını gördü. Kalbin kanı içine çeken pasif bir yapı değil, kasılarak kanı ileri iten etkin bir pompa olduğunu ortaya koydu.

Bir atardamar kesildiğinde kanın kalbin kasılmasıyla eş zamanlı olarak ileri fışkırması, bu görüşün en açık kanıtlarından biriydi.

Damar Bağlama Deneyleri

Harvey’in en güçlü kanıtlarından biri, insan kolunda yaptığı damar bağlama deneyleriydi.

Kolun üst bölümüne çok sıkı bir bağ uygulandığında aşağıdaki atardamar nabzı kayboluyor, el soluyor ve kanın kalpten kola ulaşması engelleniyordu.

Bağ biraz gevşetildiğinde atardamar akımı devam ediyor, fakat toplardamar dönüşü zorlaşıyordu. Bu kez toplardamarlar belirginleşiyor ve kol şişiyordu.

Harvey, belirginleşen bir toplardamarın üzerine parmağıyla bastırarak damardaki kanı belirli bir yönde boşalttı. Damarın yeniden doluş biçimi, kapakçıkların kanı çevreden kalbe doğru yönlendirdiğini gösteriyordu. Ters yöndeki hareket ise kapakçıklar tarafından engelleniyordu.

Bu basit görünen deney büyük bir soruyu doğurdu:

Kan toplardamarlarla sürekli kalbe dönüyorsa, kalpten yeniden nereye gidiyordu?

Cevap atardamarlardaydı.

Kalbin kasılmasıyla kan atardamarlara gönderiliyor, dokulara ulaşıyor ve ardından toplardamarlarla yeniden kalbe dönüyordu. Harvey, kanın atardamarlardan toplardamarlara dokuların içinde gerçekleşen görünmez bir geçişle ulaştığını düşünüyordu.

Bu geçişin anatomik yapısını doğrudan gösteremedi. Dönemin büyütme araçları, damarların dokular içindeki en ince uzantılarını görmesine imkân vermiyordu. Ancak kanın atardamar sisteminden toplardamar sistemine geçtiğini, dolaşımın zorunlu bir sonucu olarak ortaya koydu.

Eski Teoriyi Yıkan Hesap

Harvey yalnızca gözlem yapmadı; sayıları da kullandı.

Kalbin her kasılmada belirli miktarda kanı dışarı attığını kabul etti. Bu miktarı olduğundan düşük tahmin edip dakikadaki atım sayısını temkinli alsa bile, kısa sürede kalpten geçen toplam kan miktarı bedenin bütün kan hacmini aşacaktı.

Galen’in görüşü doğru olsaydı karaciğerin sürekli olarak çok büyük miktarda yeni kan üretmesi, dokuların da aynı hızla bu kanı tüketmesi gerekirdi. Böyle bir üretim ve tüketim biyolojik olarak mümkün görünmüyordu.

O hâlde kalpten geçen kan yeni üretilen kan değil, tekrar tekrar dolaşan aynı kandı.

Harvey’in dehası burada belirginleşti. Doğrudan göremediği bütün dolaşımı gözlem, deney, anatomi ve hesaplamayı birleştirerek ortaya koydu.

Bedenin içindeki hareketi yalnızca betimlemedi; miktarların eski açıklamayı imkânsız hâle getirdiğini gösterdi. Bu nicel yaklaşım, onun modern deneysel fizyolojinin kurucu isimlerinden biri sayılmasının başlıca nedenidir.

De Motu Cordis

Harvey bulgularını hemen yayımlamadı. Deneylerini yıllarca tekrarladı, farklı hayvanlarda sınadı ve meslektaşlarının itirazlarını dinledi.

1628’de Frankfurt’ta, kısa adıyla De Motu Cordis olarak bilinen Exercitatio Anatomica de Motu Cordis et Sanguinis in Animalibus yayımlandı. Eser 72 sayfa, iki numarasız sayfa ve iki levhadan oluşuyordu. Küçük hacmine rağmen tıp tarihinin en etkili kitaplarından biri oldu.

Harvey kitabı yayımladığında elli yaşındaydı. Bu çalışma ani bir ilhamın değil, yıllarca tekrarlanan gözlemlerin ve sabırla sınanan düşüncelerin sonucuydu. Eski tıp anlayışını sarsacak bir görüş ileri sürdüğünü biliyordu. Bu nedenle yalnızca ulaştığı sonucu açıklamakla yetinmedi; okurun aynı sonuca nasıl ulaşabileceğini de gösterdi.

Harvey kitapta, kalbin kasıldığında küçülüp sertleşerek kanı atardamarlara ittiğini açıkladı. Sağ kalpten çıkan kan akciğerlere gidiyor, oradan sol kalbe ulaşıyordu. Sol kalpten bedene dağılan kan ise toplardamarlarla yeniden kalbe dönüyordu.

Böylece küçük ve büyük dolaşımı tek, sürekli bir hareket içinde birleştirdi.

Kitabın gücü yalnızca vardığı sonuçta değildi.

Harvey okurunu adım adım deneylere götürüyor, gördüklerini açıklıyor, olası itirazları sıralıyor ve bunlara yeni gözlemlerle cevap veriyordu. Bir düşüncenin doğruluğunu saygın bir otoritenin sözüne değil, yeniden yapılabilecek deneylere dayandırıyordu.

İtirazlar ve Eksik Halka

Harvey’in görüşü hemen herkes tarafından kabul edilmedi.

Galen’in otoritesi tıp eğitiminde yüzyıllardır güçlüydü. Kalbin bir pompa, kanın da sürekli dolaşan bir sıvı olduğu düşüncesi yalnızca küçük bir anatomi ayrıntısını değil, bedenin işleyişine ilişkin bütün sistemi değiştiriyordu.

Bazı hekimler Harvey’in atardamarlarla toplardamarlar arasındaki bağlantıyı gösterememesini önemli bir eksiklik saydı. Bazıları ise kalbin bütün bedene kan gönderecek kadar güçlü olamayacağını savundu.

Harvey eleştirilere çoğunlukla ölçülü bir dille cevap verdi ve görüşünü yeni deneylerle savundu. Yaşamının sonuna gelindiğinde dolaşım kuramı Avrupa’nın önemli tıp okullarında büyük ölçüde kabul edilmişti.

Harvey’in ölümünden dört yıl sonra, 1661’de Marcello Malpighi mikroskopla kurbağa akciğerindeki kılcal damarları gözlemledi. Böylece atardamarlarla toplardamarlar arasındaki eksik anatomik halka görünür hâle geldi.

Harvey kılcal damarları görememiş ve bugün bildiğimiz anlamda bir kılcal damar ağı tarif etmemişti. Ancak kanın atardamar sisteminden toplardamar sistemine geçmesi gerektiğini doğru biçimde göstermişti. Malpighi’nin gözlemleri, Harvey’in açıklamasında görünmeyen bu anatomik halkayı tamamladı.

Saray Hekimi ve Savaşın Ortasında

Harvey’in yaşamı yalnızca hastane ve anatomi salonlarında geçmedi.

1618’e gelindiğinde Kral I. James’in hekimleri arasındaydı. Daha sonra Kral I. Charles’ın saray hekimi oldu. Kraliyet çevresindeki görevi, farklı hayvanları ve özellikle av hayvanlarının gelişimini incelemesine de imkân verdi.

İngiliz İç Savaşı başladığında kralın yanında kaldı. 23 Ekim 1642’deki Edgehill Muharebesi’nde, on iki yaşındaki Prens Charles ile dokuz yaşındaki kardeşi James’in güvenliğinden sorumluydu.

Harvey’in arkadaşı John Aubrey’nin daha sonra aktardığına göre, iki genç prensi bir çitin arkasına götürdü ve beklerken cebinden çıkardığı kitabı okumaya başladı. Yakınlarına bir top mermisinin düşmesi üzerine yerlerini değiştirmek zorunda kaldılar. Harvey savaşın ardından yaralıların bakımına da yardım etti.

Kraliyet yanlısı olması ağır bir bedel getirdi.

İç savaş sırasında Whitehall’da kaldığı ve çalışmalarını sürdürdüğü yer yağmalandı. Eşyalarının yanı sıra yıllar boyunca hazırladığı bazı bilimsel notlar ve özellikle böceklerin gelişimine ilişkin çalışmaları kayboldu. Harvey’in el yazmalarının bir bölümünün bu baskında, bir bölümünün ise ölümünden sonra Londra Hekimler Kolejini etkileyen 1666 yangınında yok olmuş olabileceği düşünülmektedir.

Oxford’un 1646’da Parlamento kuvvetlerine teslim edilmesinden sonra Londra’ya döndü ve aktif hekimlikten büyük ölçüde çekildi.

Dolaşımdan Embriyolojiye

Harvey’in merakı kalp ve kanla sınırlı değildi.

Canlıların nasıl oluştuğunu anlamaya çalıştı. Tavuk yumurtalarını farklı günlerde açarak embriyonun gelişimini izledi; geyiklerin gebeliklerini ve çeşitli hayvanların üremesini inceledi.

1651’de Exercitationes de Generatione Animalium adlı eserini yayımladı. Dönemin etkili açıklamalarından biri, canlının başlangıçtan itibaren küçük ve tamamlanmış bir beden hâlinde bulunduğu ve gelişim sırasında yalnızca büyüdüğü düşüncesiydi.

Harvey ise organların aşamalı biçimde ortaya çıktığını savunan epigenez yaklaşımına gözlemsel destek sundu. Farklı gelişim günlerindeki tavuk yumurtalarını yaklaşık iki hafta boyunca inceledi.

Önce küçük, atan kanlı bir noktanın; ardından damarların, kalbin, organların ve uzuvların belirdiğini kaydetti.

Eserin ön kapak resminde yer alan “Ex ovo omnia”, yani “Her şey yumurtadan” ifadesi, onun canlıların oluşumuna ilişkin yaklaşımını simgeliyordu.

Harvey döllenmenin hücresel mekanizmasını açıklayamadı; dönemin büyütme araçları buna elverişli değildi. Yine de embriyoyu baştan tamamlanmış bir minyatür değil, zaman içinde örgütlenen canlı bir süreç olarak ele alması embriyoloji tarihinde önemli bir aşamaydı.

Bilime Bırakılan Miras

Harvey yaşamının son yıllarında Londra Hekimler Kolejine büyük destek verdi.

Kolej için alt katında toplantı salonu, üst katında kütüphane bulunan ve bilimsel koleksiyonların korunacağı yeni bir bina yaptırarak kuruma devretti. 1656’da Kent’teki Burmarsh mülkünü, düzenli gelir sağlaması amacıyla koleje bıraktı. Vasiyetinde kitaplarının, bilimsel belgelerinin ve bazı kişisel eşyalarının da kuruma verilmesini istedi.

William Harvey, 3 Haziran 1657’de 79 yaşında hayatını kaybetti. Londra Hekimler Kolejinden çok sayıda meslektaşı cenazesine katıldı. Naaşı Essex’teki Hempstead’de, ailesine ait mezar odasına defnedildi.

Onun en büyük mirası yalnızca “Kan dolaşır.” cümlesi değildi.

Harvey, tıpta otoriteye duyulan saygının gözlemin önüne geçemeyeceğini gösterdi. Bir görüş ne kadar eski, yaygın ve saygın olursa olsun, doğadaki bulgularla uyuşmuyorsa yeniden sınanmalıydı.

Kalbi mistik bir merkez olmaktan çıkarıp işlevi incelenebilir bir kas olarak ele aldı.

Damarları yalnızca anatomik borular değil, yönü ve görevi deneyle anlaşılabilen bir sistem olarak gördü.

Ölçümü tıbbi düşüncenin merkezine yerleştirdi.

Bugün tansiyon ölçümünden kalp cerrahisine, kan transfüzyonundan yoğun bakıma, damar yoluyla ilaç verilmesinden modern kardiyolojiye kadar sayısız alan, kanın kapalı bir dolaşım sistemi içinde hareket ettiği bilgisine dayanıyor.

Tıp tarihindeki bazı keşifler yeni bir bilgi ekler.

Bazıları ise bütün bilgilerin yerini değiştirir.

William Harvey’in yaptığı buydu.

Kalbin her atımında kanın ileri doğru fırladığını gördü. Fakat bundan daha önemlisi, bilimin ilerleyebilmesi için eski kabullerin yerine gözlemi, deneyi ve hesabı koydu.

İnsan bedeninin içinde durmadan dönen kanı açıklarken, modern tıbbın düşünme biçimini de harekete geçirdi.

Listeye öne çıkan ilk isim Jhon Arias Osorio oldu. Hızı, bire birdeki etkinliği ve hücumdaki üretkenliği nedeniyle teknik ekibin dikkatini çeken oyuncunun transfer şartlarının değerlendirildiği iddia ediliyor.

Bir diğer aday Riccardo Orsolini. İtalyan kanat oyuncusunun tecrübesi ve skor katkısı nedeniyle Trabzonspor’un üst sıralarında yer aldığı belirtiliyor. Bonservis maliyetinin ise sürecin en önemli başlıklarından biri olduğu ifade ediliyor.

Genç ve gelişime açık profil arayışında ise Abdul Fatawu ismi öne çıkıyor. Bordo-mavililerin, uzun vadeli yatırım niteliği taşıyan oyuncular üzerinde de çalışmalarını sürdürdüğü konuşuluyor.

Trabzonspor’un sağ kanat transferinde mali şartlar ve oyuncuların kulüpleriyle yapılacak görüşmelere göre listesini daraltması bekleniyor. Transfer dosyalarıyla ilgili henüz resmi bir açıklama yapılmadı.

En yoğun ilginin genç orta saha Christ Inao Oulai üzerinde toplandığı belirtiliyor. Trabzonspor’un oyuncu için yüksek bonservis beklentisini koruduğu ve aceleci davranmayacağı konuşuluyor.

Sağ bek Wagner Pina, atletik özellikleri ve gelişim potansiyeli nedeniyle Avrupa kulüplerinin radarına girerken, orta saha oyuncusu Tim Jabol-Folcarelli için de farklı liglerden ilgi bulunduğu öne sürülüyor.

Hücum hattının etkili isimlerinden Ernest Muçi için gelen tekliflerin ise Trabzonspor’un mali beklentisini henüz karşılamadığı ifade ediliyor.

Bordo-mavili yönetimin oyuncuların sportif önemi, teklif edilen bonservis bedelleri ve olası yeni transfer ihtiyaçlarını birlikte değerlendirerek karar vermesi bekleniyor.

Fas Milli Takımı’nın tecrübeli file bekçisi; refleksleri, hava toplarındaki hâkimiyeti ve kritik maçlardaki performansıyla dikkat çekiyor. Fenerbahçe’nin Bounou’nun sözleşme durumunu, maaş beklentisini ve olası transfer maliyetini araştırdığı konuşuluyor.

Sarı-lacivertlilerin alternatif kaleci havuzunda Alexander Nübel, Dominik Kotarski ve Diogo Costa gibi farklı profilleri de değerlendirebileceği belirtiliyor.

Yassine Bounou transferi, doğrudan Ederson’un geleceğine bağlı bir zincir transfer dosyası olarak öne çıkıyor. Taraflardan henüz resmi açıklama yapılmadı.

Kartal Belediyesi çevresinden yayımlanan taziye mesajlarında Büyükbesnili’nin uzun yıllar boyunca özveriyle görev yaptığı, çalışma arkadaşları ve hastaları tarafından sevilen bir hekim olduğu belirtildi.

Dr. Hacı Büyükbesnili kimdir?

1965 yılında Kahramanmaraş’ta doğan Hacı Büyükbesnili, ilk ve ortaöğrenimini memleketinde tamamladı.

1983 yılında başladığı İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesindeki eğitimini 1990 yılında tamamlayan Büyükbesnili, mezuniyetinin ardından devlet kurumlarında birinci basamak hekimlik yaptı.

1990 ile 2006 yılları arasında kamu kurumlarında görev alan Büyükbesnili, ilerleyen yıllarda çalışmalarını psikoterapi, bütüncül sağlık ve fonksiyonel tıp alanlarında yoğunlaştırdı.

2006-2012 yılları arasında Psikoterapi Enstitüsü bünyesinde teorik ve uygulamalı bütüncül psikoterapi eğitimlerini tamamlayan Büyükbesnili, 2013 yılında Kadıköy’de kendi psikoterapi merkezini kurdu.

Dr. Büyükbesnili, meslek yaşamı boyunca fonksiyonel tıp, fitoterapi, kronik hastalıklar, psikoterapi ve koruyucu sağlık konularında çalışmalar yürüttü. Televizyon programlarına da katılan Büyükbesnili, sağlık alanındaki bilgi ve deneyimlerini kamuoyuyla paylaştı.

Ölüm nedeni açıklandı mı?

Dr. Hacı Büyükbesnili’nin hangi nedenle hayatını kaybettiğine ilişkin doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor.

Ailesi, görev yaptığı kurum veya sağlık kuruluşları tarafından vefat nedenine yönelik ayrıntılı bir açıklama yapılmadı. Bu nedenle sosyal medyada yer alan ve herhangi bir resmî kaynağa dayanmayan iddialar doğrulanmış bilgi olarak kabul edilmiyor.

Kahramanmaraş’ta son yolculuğuna uğurlanacak

Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesinin cenaze kayıtlarına göre Dr. Hacı Büyükbesnili’nin cenazesi, 14 Temmuz 2026 Salı günü öğle namazının ardından Dede Mehmet Çınarlı Camii’nden kaldırılacak.

Büyükbesnili’nin cenazesi, Dulkadiroğlu ilçesindeki Şeyhadil Mezarlığı’nın 4 numaralı Şehitlik Kapısı bölümünde toprağa verilecek.

Taziyelerin ise 14-16 Temmuz tarihleri arasında Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi Divanlı Kümbet Taziye Evi’nde kabul edileceği bildirildi.

WebMD’nin yayımladığı değerlendirmede, farklı orman meyvelerinin kalp ve damar sağlığından sindirime, bağışıklık sisteminden beyin fonksiyonlarına kadar çeşitli alanlarda destekleyici rol oynayabileceğine dikkat çekiliyor.[1] Ancak uzmanlar, bu meyvelerin herhangi bir hastalığı tek başına önleyen veya tedavi eden “mucize besinler” olarak görülmemesi gerektiğini vurguluyor.

Renklerini Veren Maddeler Neden Önemli?

Yaban mersini, böğürtlen ve ahududu gibi koyu renkli meyveler, antosiyanin adı verilen bitkisel pigmentler bakımından zengin. Meyvelere kırmızı, mor ve lacivert tonlarını veren bu maddeler, vücutta oksidatif stres ve inflamasyon süreçleriyle ilişkili mekanizmalar üzerinde etkili olabiliyor.

Randomize araştırmaların incelendiği kapsamlı bir analizde, antosiyanin ve antosiyanin bakımından zengin meyvelerin düzenli tüketiminin kan yağları ve bazı kalp-damar göstergeleri üzerinde olumlu etkiler sağlayabileceği bildirildi.[2] Bununla birlikte araştırmacılar, sonuçların kişiden kişiye değişebileceğini ve daha uzun süreli çalışmalara ihtiyaç bulunduğunu belirtiyor.

Lif İçeriği Bağırsakları Destekliyor

Orman meyvelerinin en önemli özelliklerinden biri de lif içermeleri. Özellikle ahududu ve böğürtlen, porsiyon başına yüksek lif sağlayan meyveler arasında yer alıyor.

Lif; bağırsak hareketlerinin düzenlenmesine, daha uzun süre tok kalınmasına ve yemek sonrasında kan şekerinin daha dengeli yükselmesine katkıda bulunabiliyor. Meyvelerdeki bazı karbonhidratlar aynı zamanda bağırsaktaki yararlı mikroorganizmalar için besin kaynağı görevi görebiliyor.

Harvard Üniversitesi tarafından yayımlanan beslenme değerlendirmelerinde, sebze ve meyveden zengin beslenmenin kalp hastalıkları, inme ve bazı sindirim sistemi sorunları bakımından daha düşük riskle ilişkili olduğu ifade ediliyor.[3]

Çilek C Vitaminiyle Öne Çıkıyor

Çilek; C vitamini, folat, lif ve çeşitli antioksidan bileşenler içeriyor. C vitamini bağışıklık sisteminin normal çalışmasına katkı sağlarken, kolajen üretimi ve demir emiliminde de görev alıyor.

Yaban mersini ise özellikle antosiyanin içeriğiyle dikkat çekiyor. Bazı çalışmalar, yaban mersini ve diğer koyu renkli meyvelerin damar fonksiyonu, glikoz metabolizması ve bilişsel performans üzerinde destekleyici etkiler gösterebileceğini bildiriyor.[4] Ancak hafızayı kesin biçimde güçlendirdiği veya bunamayı önlediği yönünde kesin bir sonuç henüz bulunmuyor.

Turna Yemişi İdrar Yolları İçin Araştırılıyor

Turna yemişi, özellikle tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları üzerindeki olası etkileri nedeniyle uzun süredir araştırılıyor. Meyvedeki bazı bileşenlerin bakterilerin idrar yolu yüzeyine tutunmasını zorlaştırabileceği düşünülüyor.[1]

Ancak turna yemişi suyu veya takviyeleri başlamış bir enfeksiyonun tedavisi değildir. Ateş, yanma, sık idrara çıkma veya böbrek bölgesinde ağrı bulunması halinde tıbbi değerlendirme gerekir.

Taze mi, Dondurulmuş mu?

Taze meyveler iyi bir seçenek olsa da mevsim dışında şekersiz dondurulmuş ürünler de tercih edilebilir. Dondurulmuş meyveler uzun süre saklanabilmeleri ve yoğurt, yulaf veya içeceklerle kolayca tüketilebilmeleri bakımından avantaj sağlıyor.

Kurutulmuş meyvelerde ise porsiyon küçülürken şeker ve kalori yoğunluğu artabiliyor. Reçel, şurup, meyveli yoğurt ve meyve suyu gibi ürünlerde eklenmiş şeker bulunabileceği için etiketlerin kontrol edilmesi öneriliyor.

Ne Kadar Tüketilmeli?

Tek bir meyveye ağırlık vermek yerine farklı renk ve türleri dönüşümlü tüketmek, daha geniş bir vitamin, mineral ve polifenol çeşitliliği sağlayabilir. Bir avuç orman meyvesi yoğurda, kefire, yulafa veya salatalara eklenebilir.

Diyabet, böbrek hastalığı, gıda alerjisi bulunanların veya düzenli ilaç kullananların porsiyon ve tüketim sıklığı konusunda hekim ya da diyetisyene danışması önem taşıyor.

Uzmanların ortak mesajı açık: Sağlığı belirleyen tek bir “süper meyve” değil, düzenli ve çeşitli beslenme alışkanlığıdır. Orman meyveleri bu tablonun güçlü renklerinden biri olabilir, fakat resmin tamamı değildir.

Kaynaklar

[1] WebMD, Health Benefits of Berries
[2] National Library of Medicine, antosiyaninlerin kalp-damar sağlığı üzerindeki etkilerine ilişkin sistematik değerlendirme
[3] Harvard T.H. Chan School of Public Health, Vegetables and Fruits
[4] National Library of Medicine, yaban mersini ve bilişsel sağlık ilişkisine dair bilimsel değerlendirme

Hızı, fizik gücü ve ceza sahasındaki bitiriciliğiyle dikkat çeken Cedric’in transfer şartlarının araştırıldığı belirtilirken, resmi teklif sürecine ilişkin henüz netleşen bir gelişme bulunmuyor.

Vanspor yönetiminin ise oyuncuyla ilgili oluşabilecek teklifleri kulübün ekonomik planlaması doğrultusunda değerlendirebileceği ifade ediliyor. Golcü futbolcunun takımın hücum planındaki önemli rolü nedeniyle ayrılık kararının kolay verilmeyeceği belirtiliyor.

Transfer sürecine ilişkin resmi açıklama yapılmazken, Ivan Cedric dosyasının önümüzdeki günlerde hareketlenebileceği konuşuluyor.

Al-Ittihad’ın Amrabat için yaklaşık 20 milyon euroluk bir paket üzerinde çalıştığı konuşuluyor. Fenerbahçe yönetiminin ise resmi teklifin içeriğini görmeden oyuncunun ayrılığına ilişkin kesin karar vermeyeceği belirtiliyor.

Tecrübeli futbolcunun kariyerine ilişkin farklı seçenekleri değerlendirdiği, Avrupa’dan bazı kulüplerin de durumunu takip ettiği öne sürülüyor. Sarı-lacivertliler, Amrabat’ın ayrılması halinde orta sahaya fizik gücü yüksek bir takviye yapmayı planlayabilir.

Fenerbahçe’nin olası orta saha listesinde Ibrahim Sangaré, Orel Mangala, Florentino Luís ve Youssouf Fofana profillerinin öne çıkabileceği değerlendiriliyor.

Sofyan Amrabat için henüz taraflardan resmi açıklama yapılmadı. Transfer sürecinin Al-Ittihad’ın sunacağı teklif ve oyuncunun vereceği karara göre şekillenmesi bekleniyor.

Sarı lacivertli yönetimin, sezonun ikinci yarısında kadroya katılan 25 yaşındaki futbolcu için 10 milyon avronun üzerinde bir teklif gelmesi halinde dosyayı değerlendirebileceği konuşuluyor. Ancak kulübün oyuncuyu düşük bir bedelle göndermeyi düşünmediği belirtiliyor.

Musaba’nın İngiltere’de daha önce forma giymiş olması nedeniyle Premier Lig’e dönüş fikrine sıcak baktığı öne sürülürken, Ipswich Town’ın yanı sıra farklı kulüplerin de oyuncunun durumunu takip ettiği ifade ediliyor

Bilkent Üniversitesi tarafından yayımlanan taziye mesajında, Shaw’ın 1999-2014 yılları arasında üniversitenin Tarih Bölümü’nde görev yaptığı belirtildi. Açıklamada, deneyimli tarihçinin tarihi yalnızca bir ders alanı olarak değil, hayatla iç içe bir öğrenme, sorgulama ve düşünme yöntemi olarak ele aldığı vurgulandı.

Shaw’ın 14 Haziran 2026 tarihinde Almanya’da hayatını kaybettiği bilgisi, Bilkent camiasından yapılan paylaşımlarda da yer aldı. Vefat nedenine ilişkin kamuoyuna yansıyan bir açıklama bulunmuyor.

Osmanlı ve modern Türkiye tarihine odaklandı

Akademik çalışmalarını Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemi, modernleşme hareketleri ve Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş süreci üzerinde yoğunlaştıran Ezel Kural Shaw, bir dönem Kaliforniya Üniversitesi Los Angeles’taki Yakın Doğu Araştırmaları Merkezi’nde araştırmacı tarihçi olarak çalıştı.

Shaw, tarihçi eşi Prof. Dr. Stanford J. Shaw ile birlikte hazırladığı iki ciltlik “History of the Ottoman Empire and Modern Turkey” adlı eserle uluslararası akademik çevrelerde tanındı. Cambridge University Press tarafından yayımlanan çalışmanın ikinci cildi, 1808-1975 yılları arasındaki reform, devrim ve Cumhuriyet dönemlerini ele aldı.

Türkçeye “Osmanlı İmparatorluğu ve Modern Türkiye” adıyla çevrilen eser, Osmanlı tarihine ilişkin kapsamlı başvuru kaynaklarından biri olarak farklı baskılarla okuyucuyla buluştu.

Shaw koleksiyonunu Bilkent’e bağışlamıştı

Ezel Kural Shaw, 2006 yılında hayatını kaybeden eşi Stanford J. Shaw’a ait 10 bini aşkın kitap ve süreli yayından oluşan koleksiyonun Bilkent Üniversitesi Kütüphanesi’ne kazandırılmasını sağladı. Üniversite kayıtlarında, koleksiyonun yaklaşık 8 bin 500 eserinin ilk aşamada kütüphaneye ulaştırıldığı belirtilmişti.

Bilkent Üniversitesi, Prof. Dr. Ezel Kural Shaw’ın ailesine, yakınlarına, öğrencilerine ve akademi camiasına başsağlığı dileklerini iletti.

Nach bisherigen Informationen blieb Moor im Wohnmobil zurück, während seine Familienangehörigen das Stadtzentrum besuchten. Als sie zurückkehrten, fanden sie den 47-Jährigen regungslos vor und alarmierten umgehend die Rettungskräfte.

Sanitäter konnten nur noch den Tod des Mannes feststellen. Polizeibeamte sicherten den Bereich und führten gemeinsam mit der Spurensicherung Untersuchungen im Wohnmobil durch.

Der Leichnam wurde zur Gerichtsmedizin in Şanlıurfa gebracht. Dort soll eine Obduktion die genaue Todesursache klären.

Die türkischen Behörden haben eine Untersuchung eingeleitet. Bislang wurden keine offiziellen Angaben zur Todesursache veröffentlicht. Die Ermittlungen dauern an.

Edinilen bilgilere göre, ailesiyle birlikte Türkiye’yi gezmek amacıyla Şanlıurfa’ya gelen İsviçre vatandaşı Alexander Johannes Moor, konakladıkları karavanda kaldı. Yakınları ise kenti gezmek üzere araçtan ayrıldı.

Yakınları hareketsiz halde buldu

Bir süre sonra karavana dönen aile üyeleri, 47 yaşındaki Moor’u hareketsiz halde buldu. Durumun bildirilmesi üzerine alışveriş merkezi otoparkına sağlık ve polis ekipleri sevk edildi.

Sağlık ekiplerinin yaptığı kontrolde İsviçreli turistin yaşamını yitirdiği belirlendi.

Karavanda inceleme yapıldı

Polis ekipleri olayın meydana geldiği alanda güvenlik önlemi alırken, olay yeri inceleme ekipleri karavanın içinde ayrıntılı çalışma gerçekleştirdi.

Alexander Johannes Moor’un cenazesi, savcılık incelemesinin ardından kesin ölüm nedeninin belirlenmesi amacıyla Şanlıurfa Adli Tıp Kurumu morguna kaldırıldı.

Ölüm nedeni otopsiyle belirlenecek

İsviçreli turistin herhangi bir sağlık sorunu bulunup bulunmadığına veya ölümün hangi nedenle gerçekleştiğine ilişkin henüz resmi bir açıklama yapılmadı.

Olayla ilgili başlatılan soruşturma sürerken, kesin ölüm nedeninin otopsi ve laboratuvar incelemelerinin ardından netleşmesi bekleniyor.

Կուզգունջուկի Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի եկեղեցու հիմնադրամի վարչությունը հրապարակած ցավակցական հայտարարության մեջ նշել է, որ մեծ ցավով է տեղեկացել երիտասարդ բժշկի մահվան մասին։ Հայտարարության մեջ ցավակցություն է հայտնվել Ալջան և Թավլյան ընտանիքներին, հարազատներին ու ընկերներին։

Կրթությունը

Նարոդ Ալջանը ծնվել է 1995 թվականի փետրվարի 18-ին Ստամբուլի Եշիլքյոյ թաղամասում։

Նա ավարտել է Եշիլքյոյի հայկական դպրոցը, այնուհետև գերազանցությամբ ավարտել է Կետրոնական հայկական վարժարանը (Getronagan Armenian High School)։ Հետագայում ընդունվել է Յեդիթեփե համալսարանի ատամնաբուժության ֆակուլտետ, որն ավարտել է բարձր առաջադիմությամբ։

Մասնագիտական գործունեությունը

Ուսումը ավարտելուց հետո Նարոդ Ալջանը շարունակել է իր մասնագիտական գործունեությունը նախ ԱՄՆ-ում, ապա հաստատվել է Կանադայի Տորոնտո քաղաքում։

Նա աշխատել է Տորոնտոյի Leaside Orthodontic Centre կլինիկայում և իր գործընկերների կողմից հիշատակվում է որպես բարեհամբույր, նվիրված և բարձր մասնագիտական որակներով բժիշկ։

Մահվան հանգամանքները

Ընտանիքի տարածած տեղեկության համաձայն, Նարոդ Ալջանը մահացել է Կանադայում տեղի ունեցած դժբախտ պատահարի հետևանքով։ Դեպքի մանրամասների վերաբերյալ պաշտոնական լրացուցիչ տեղեկատվություն չի հրապարակվել։

Վերջին հրաժեշտը

Նարոդ Ալջանի հոգեհանգստի և հուղարկավորության արարողությունը տեղի է ունեցել 2026 թվականի հուլիսի 11-ին Ստամբուլի Կումկափըի Սուրբ Աստվածածին պատրիարքական եկեղեցում։ Նրան վերջին հրաժեշտն են տվել ընտանիքի անդամները, ընկերները, գործընկերներն ու բազմաթիվ համայնքային ներկայացուցիչներ։

Kuzguncuk Surp Krikor Lusavoriç Kilisesi Vakfı Yönetim Kurulu da yayımladığı başsağlığı mesajında, Alcan’ın genç yaşta kaybedilmesinden duyulan derin üzüntüyü dile getirdi. Mesajda Alcan ve Tavlıyan aileleri ile yakınlarına sabır ve başsağlığı temennisinde bulunuldu.

İstanbul’da doğdu, eğitimini dereceyle tamamladı

Ailesi tarafından paylaşılan bilgilere göre Narod Alcan, 18 Şubat 1995’te İstanbul’un Yeşilköy semtinde, Garabet Alcan ve İrma Yokyemez’in ilk çocuğu olarak dünyaya geldi.

İlk ve orta öğrenimini Yeşilköy Ermeni Okulu’nda tamamlayan Alcan, Getronagan Ermeni Lisesi’nden dereceyle mezun oldu. Yeditepe Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesini burslu kazanan Alcan, üniversite eğitimini de dereceyle tamamladı.

Meslek yaşamını Toronto’da sürdürüyordu

Mezuniyetinin ardından diş hekimliği uzmanlık eğitimine kabul edilen Alcan, kariyerine yurt dışında devam etmeyi tercih etti. Bir süre ABD’nin New York ve Pensilvanya eyaletlerinde yaşayan genç diş hekimi, daha sonra Kanada’nın Toronto kentine yerleşti.

Alcan’ın 2020-2023 yılları arasında Toronto’daki Leaside Orthodontic Centre bünyesinde çalıştığı, klinikten ayrıldıktan sonra da ihtiyaç duyulduğu dönemlerde eski çalışma arkadaşlarına destek verdiği belirtildi. Meslektaşları Alcan’ı yardımseverliği, güler yüzü ve insanlarla kurduğu güçlü iletişimle anlattı.

Ailesi “elim bir kaza” açıklamasını yaptı

Ailesinin Agos gazetesine verdiği bilgilere göre Narod Alcan’ın yaşamı Kanada’da meydana gelen “elim bir kaza” sonucu beklenmedik şekilde sona erdi. Kazanın yeri ve oluş şekline ilişkin kamuoyuyla doğrulanmış ayrıntılı bir bilgi paylaşılmadı.

Genç hekimin Kanada’daki arkadaşları, cenazesinin Türkiye’ye nakledilmesi ve masrafların karşılanması amacıyla bir dayanışma kampanyası da başlattı. Kampanyadan kalan bağışların, Narod Alcan’ın hatırasını yaşatmak amacıyla Toronto Surp Yerortutyun Ermeni Apostolik Kilisesi aracılığıyla ihtiyaç sahiplerine ulaştırıldığı bildirildi.

İstanbul’da son yolculuğuna uğurlandı

Narod Alcan için 11 Temmuz 2026 Cumartesi günü İstanbul Kumkapı Surp Asdvadzadzin Patriklik Kilisesi’nde cenaze töreni düzenlendi. Genç diş hekimi, ailesi, yakınları, meslektaşları ve sevenlerinin katıldığı törenin ardından son yolculuğuna uğurlandı.

Edinilen bilgilere göre, yolun karşısına geçmeye çalışan genç kıza cadde üzerinde ilerleyen bir otomobil çarptı. Çarpmanın etkisiyle genç kız metrelerce savrularak yere düştü.

Kazayı gören çevredeki vatandaşlar hızla olay yerine koşarak yaralıya ilk müdahaleyi yaptı. Durumun 112 Acil Sağlık ekiplerine bildirilmesi üzerine bölgeye kısa sürede ambulans sevk edildi.

Olay yerine ulaşan sağlık ekipleri, ağır yaralanan genç kıza ilk müdahaleyi olay yerinde gerçekleştirdi. Ardından ambulansla hastaneye kaldırılan genç kızın tedavi altına alındığı öğrenildi.

Hastaneden edinilen bilgilere göre genç kızın sağlık durumunun ciddiyetini koruduğu ve yoğun bakım ünitesinde entübe edilerek tedavisinin sürdüğü bildirildi.

Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.

Son yıllarda hem tarama programlarının yaygınlaşması hem de ailelerin bilinçlenmesiyle SMA hastalığı daha fazla konuşuluyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi, Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, özellikle erken belirti ve tanının hayati önem taşıdığını vurguluyor:
“Bugün artık SMA hastalığında erken tanı, hastalığın seyrini değiştirebiliyor. Ancak belirtiler gözden kaçarsa tablo ağırlaşabiliyor.”

SMA Hastalığı nedir?

SMA hastalığı (Spinal Müsküler Atrofi), omurilikteki hareket sinir hücrelerini etkileyen genetik bir kas hastalığıdır.

Bu hastalıkta, kasları çalıştıran motor nöronlar hasar görür. Sonuç olarak:

• Kaslarda güçsüzlük

• Hareket kısıtlılığı

• Zamanla kas erimesi

• İleri vakalarda solunum problemleri

görülebilir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’a göre, SMA hastalığı doğuştan gelen genetik bir bozukluktur ve SMN1 genindeki eksiklik nedeniyle ortaya çıkar. “Kasın kendisi sağlamdır, sorun kası çalıştıran sinirdedir” diyerek hastalığın mekanizmasını sade bir dille anlatıyor.

SMA hastalığı tiplerine göre farklı şiddette seyreder. Bazı bebeklerde ilk aylarda ağır tablo görülürken, bazı çocuklarda belirtiler daha geç ortaya çıkabilir.

En sinsi belirtiler

SMA hastalığı çoğu zaman sessiz başlar. Aileler ilk etapta fark etmeyebilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler:

• Baş kontrolünde gecikme

• Emme ve yutma güçlüğü

• Yaşıtlarına göre daha az hareket

• Kol ve bacaklarda gevşeklik

• Sık solunum yolu enfeksiyonu

• Oturamama ya da yürüyememe

Prof. Dr. Kafadar, “Bebek çok sakin diye sevinen aileler oluyor. Oysa aşırı hareketsizlik bazen SMA hastalığı belirtisi olabilir” uyarısında bulunuyor.

Özellikle bacaklarda güçsüzlük ön plandadır. Bazı vakalarda dilde titreme bile görülebilir. Bu belirtiler erken dönemde yakalanırsa, tedavi seçenekleri daha etkili olabilir.

Kimler risk altında?

SMA hastalığı kalıtsal bir hastalıktır.

Risk grupları şunlardır:

• Anne ve babanın taşıyıcı olduğu bebekler

• Akraba evliliği bulunan aileler

• Ailesinde SMA öyküsü olanlar

Türkiye’de taşıyıcılık oranının yaklaşık 1/40–1/50 civarında olduğu belirtilmektedir. Bu da toplumda azımsanmayacak bir genetik risk bulunduğunu gösterir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “Anne ve baba sağlıklı olabilir. Taşıyıcı olduklarını bilmeyebilirler. Bu nedenle evlilik öncesi ve gebelik öncesi taramalar çok önemlidir” diyor.

Neden artıyor?

Son yıllarda “SMA hastalığı artıyor mu?” sorusu sıkça soruluyor.

Uzmanlara göre artışın birkaç nedeni var:

• Yenidoğan tarama programlarının yaygınlaşması

• Genetik testlere erişimin artması

• Toplumsal farkındalığın yükselmesi

• Akraba evliliklerinin devam etmesi

Prof. Dr. Kafadar, “Eskiden tanı alamayan vakalar vardı. Bugün erken tarama sayesinde SMA hastalığını daha erken yakalayabiliyoruz” diyerek görünürdeki artışın tanı kapasitesiyle ilişkili olduğunu vurguluyor.

Ayrıca son yıllarda geliştirilen gen tedavileri ve yeni ilaç seçenekleri de hastalığın daha fazla gündeme gelmesine yol açtı.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir çocuk nörolojisi uzmanına başvurulmalı:

• Bebek başını 3–4 ayda tutamıyorsa

• 6–7 ayda desteksiz oturamıyorsa

• 1 yaşında yürümeye başlamamışsa

• Kol ve bacaklarda belirgin güçsüzlük varsa

• Emme ve beslenme problemi sürüyorsa

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “SMA hastalığında erken tanı hayat kurtarır. Gecikme kas kaybını artırabilir” diyerek aileleri uyarıyor.

Bugün SMA hastalığı tedavisi için kullanılan ilaçlar, hastalığın ilerlemesini yavaşlatabiliyor. Bazı vakalarda gen tedavisi uygulanabiliyor. Ancak tedavinin başarısı büyük ölçüde erken teşhise bağlı.

Nasıl korunulur?

SMA hastalığı tamamen önlenebilir bir hastalık değildir. Ancak risk azaltılabilir.

Korunma yolları:

• Evlilik öncesi taşıyıcılık testi

• Gebelik öncesi genetik danışmanlık

• Aile öyküsü varsa ileri genetik testler

• Yenidoğan tarama programlarına katılım

Prof. Dr. Kafadar, “Toplumsal bilinç en güçlü silahtır. Taşıyıcı olduğunuzu bilmek kader değildir, önlem alma fırsatıdır” diyor.

Türkiye’de yenidoğan tarama programlarının genişlemesi sayesinde SMA hastalığı artık daha erken evrede tespit edilebiliyor. Bu da çocukların yaşam kalitesini artırma açısından umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Uzman Uyarısı: Erken Tanı Hayat Değiştiriyor

SMA hastalığı kader değil, geç kalınmış tanı kader olabilir.

Kas kaybı başladıktan sonra geri dönüş sınırlıdır. Bu nedenle belirti, risk, genetik öykü ve erken tarama hayati önemdedir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar son olarak şu mesajı veriyor:
“Her hareketsizlik masum değildir. Aileler gelişim basamaklarını yakından takip etmeli. Şüphe varsa zaman kaybetmeden uzmana başvurulmalı.”

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Çocuk Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada epilepsinin toplumda hâlâ yanlış bilinen yönleri olduğunu vurguladı.

Epilepsi (Sara) Nedir?

Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin ani ve kontrolsüz elektriksel boşalımları sonucu ortaya çıkan, tekrarlayan nöbetlerle karakterize bir hastalıktır. Halk arasında “sara” olarak bilinir.

Prof. Dr. Kafadar’a göre:

“Epilepsi tek bir hastalık değil, birçok farklı nedeni ve türü olan bir beyin hastalıkları grubudur. Her nöbet epilepsi değildir; tanı için nöbetlerin tekrarlayıcı olması gerekir.”

Nöbet Nasıl Ortaya Çıkar?

Beynimiz milyarlarca sinir hücresinin uyumlu çalışmasıyla görev yapar. Ancak bazı durumlarda bu hücreler bir anda aşırı ve düzensiz elektrik sinyali üretir. Sonuç?

• Ani bilinç kaybı

• Kasılmalar

• Sabit bir noktaya dalıp kalma

• Ağızda köpürme

• Kısa süreli hafıza kaybı

• Garip kokular ya da tatlar hissetme

Bazı nöbetler dramatiktir, bazıları ise sadece birkaç saniyelik “donma” şeklinde geçer. Bu nedenle birçok epilepsi vakası uzun süre fark edilmeden devam edebilir.

Çocuklarda Epilepsi Daha mı Farklı?

Prof. Dr. Kafadar, özellikle çocukluk çağında epilepsinin farklı belirtilerle ortaya çıkabileceğini belirtiyor:

“Çocuklarda dalıp gitme, ders sırasında kısa süreli kopmalar, ani sıçramalar ya da sebepsiz düşmeler epilepsi belirtisi olabilir. Ailelerin bu belirtileri hafife almaması gerekir.”

Çocukluk çağı epilepsilerinin bir kısmı yaşla birlikte düzelebilirken, bazı türleri uzun süreli takip gerektirir.

Epilepsinin Nedenleri Neler?

Epilepsi her zaman tek bir nedene bağlı değildir. Olası sebepler arasında:

• Doğum sırasında beyin hasarı

• Genetik yatkınlık

• Beyin enfeksiyonları

• Kafa travmaları

• Beyin tümörleri

• Nedeni bilinmeyen (idiopatik) durumlar

Vakaların önemli bir kısmında ise net bir sebep saptanamayabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Epilepsi tanısında en önemli testlerden biri EEG (Elektroensefalografi)’dir. EEG, beynin elektriksel aktivitesini kaydeder.

Bunun yanında:

• Beyin MR görüntülemesi

• Ayrıntılı nörolojik muayene

• Nöbet öyküsünün detaylı değerlendirilmesi

Tanı sürecinde büyük önem taşır.

Tedavisi Var mı?

Evet. Epilepsi hastalarının büyük bir kısmı düzenli ilaç tedavisiyle nöbetsiz bir yaşam sürebilir.

Prof. Dr. Kafadar’ın altını çizdiği en önemli nokta şu:

“Epilepsi tedavi edilebilir bir hastalıktır. İlaçlar düzenli kullanıldığında hastaların yaklaşık yüzde 70’inde nöbetler tamamen kontrol altına alınabilir.”

Dirençli vakalarda ise:

• Ketojenik diyet

• Vagus sinir stimülasyonu

• Cerrahi tedavi

gibi seçenekler gündeme gelebilir.

Nöbet Anında Ne Yapılmalı?

Toplumda en sık yapılan yanlış, nöbet geçiren kişinin ağzına bir şey koymaya çalışmaktır. Bu son derece tehlikelidir.

Doğru yaklaşım:

✔️ Kişiyi yan yatırmak
✔️ Başını sert bir zeminden korumak
✔️ Süreyi takip etmek
✔️ Nöbet 5 dakikayı aşarsa acil yardım çağırmak

Toplumsal Yanlış Algılar

Epilepsi bulaşıcı değildir.
Ruhsal bir hastalık değildir.
Akıl hastalığı değildir.

Bu hastalık, beynin elektriksel düzeniyle ilgilidir. Doğru tedavi ve takip ile bireyler eğitimlerine, iş hayatlarına ve sosyal yaşamlarına devam edebilir.

Son Söz

Epilepsi korkulacak değil, bilinmesi gereken bir hastalıktır. Bilgi, ön yargının panzehiridir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’ın da ifade ettiği gibi, erken tanı ve düzenli takip hayat kalitesini belirleyen en kritik faktördür.

Beynin elektriği bazen kontrolden çıkabilir. Önemli olan, o dalgayı doğru yönetmektir. ⚡
Epilepsi (Sara Hastalığı) Nedir? Epilepsi Çeşitleri Nelerdir? Epilepsi Neden Olur? Epilepsi Belirtileri Nelerdir? Epilepsi Nasıl Teşhis Edilir? Epilepsi Tedavisi Nasıl Yapılır? Epilepsi Risk Faktörleri Nelerdir? Epilepsi öldürür mü? Epilepsi nasıl anlaşılır? Epilepsi geçer mi? Stres epilepsiyi etkiler mi? Epilepsi nöbeti uyurken olur mu? Epilepsi nöbeti geçirdikten sonra kişi neler hisseder? Anksiyete epilepsiye neden olur mu?

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Asuman İnan, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada özellikle yaz aylarında artan vakalara dikkat çekti.

Prof. Dr. İnan, “Salmonella en sık gıdalar yoluyla bulaşır. Çiğ veya iyi pişmemiş tavuk, yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri ve iyi yıkanmamış sebzeler risk taşır” dedi.

🧫 Salmonella Nedir?

Salmonella, bağırsak sistemini etkileyen bir bakteri grubudur. Halk arasında çoğu zaman “gıda zehirlenmesi” olarak bilinen tabloya neden olur. Ancak her gıda zehirlenmesi Salmonella değildir.

Uzmanlara göre bakteri, uygun sıcaklıkta hızla çoğalır ve özellikle hijyen kurallarına uyulmayan mutfaklarda kolayca yayılır.

⚠️ Salmonella Belirtileri Nelerdir?

Prof. Dr. İnan’ın verdiği bilgilere göre belirtiler genellikle bakterinin alınmasından 6–72 saat sonra ortaya çıkıyor:

• Yüksek ateş

• Sulu veya kanlı ishal

• Karın ağrısı ve kramp

• Bulantı ve kusma

• Halsizlik

Çoğu vaka 4–7 gün içinde düzeliyor. Ancak bağışıklık sistemi zayıf kişilerde enfeksiyon kana karışabiliyor ve ciddi sonuçlar doğurabiliyor.

🚨 Kimler Risk Altında?

Uzman isim özellikle şu grupları uyardı:

• Bebekler

• 65 yaş üstü bireyler

• Hamileler

• Kronik hastalığı olanlar

• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler

Bu kişilerde tablo daha ağır seyredebilir ve hastane tedavisi gerekebilir.

🛡 Nasıl Korunmalı?

Prof. Dr. İnan’a göre korunmanın temel anahtarı mutfak hijyeni:

• Çiğ et ve sebzeler ayrı kesme tahtasında hazırlanmalı

• Tavuk ve et iyice pişirilmeli

• Eller en az 20 saniye sabunla yıkanmalı

• Soğuk zincir korunmalı

“Salmonella gözle görülmez, tadı değişmez. Bu nedenle en güçlü silahımız temizliktir” uyarısında bulundu.

📌 Uzmandan Net Mesaj

Salmonella hafife alınacak bir enfeksiyon değil. Basit görünen bir ishal tablosu bazı gruplarda hayati risk oluşturabiliyor. Uzmanlar özellikle yaz aylarında açıkta satılan ve iyi muhafaza edilmeyen gıdalara karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Uzmanların ortak mesajı

“Mucize aramayın.
Bilimsel önlemlerle ve sağlıklı yaşamla riskleri azaltın.”

Kanser riskini tamamen sıfırlamak mümkün olmasa da, bu 12 başlıkla risk belirgin biçimde azaltılabiliyor.

Uzmanlara göre kanserden korunma bir günde değil, bir yaşam tarzıyla mümkün. İşte bilimsel kanıtlarla desteklenen 12 altın kural: