Fitz-Hugh-Curtis sendromu nedir?

Fitz-Hugh-Curtis sendromu, karaciğerin kendisinden çok karaciğeri saran zarın iltihaplanmasıyla ortaya çıkan bir durumdur. Tıbbi olarak “perihepatit” olarak da adlandırılır.

Genellikle pelvik inflamatuar hastalığın bir komplikasyonu olarak görülür. Bu nedenle karın ağrısı yalnızca mide, bağırsak ya da safra kesesi kaynaklı sanılmamalıdır.

Fitz-Hugh-Curtis sendromu neden olur?

En sık neden, cinsel yolla bulaşabilen bazı bakterilerin yol açtığı pelvik enfeksiyonlardır. Klamidya ve gonore bu tabloyla ilişkilendirilen başlıca etkenler arasında yer alır.

Enfeksiyon rahim, tüpler ve çevre dokulardan yukarı doğru ilerleyerek karaciğer zarı çevresinde iltihabi reaksiyona neden olabilir. Bu süreç her hastada aynı şekilde ilerlemez; kişinin yaşı, bağışıklık durumu, enfeksiyonun süresi ve tedaviye başvuru zamanı tabloyu etkileyebilir.

Fitz-Hugh-Curtis sendromu nasıl anlaşılır?

En dikkat çekici belirti sağ üst karın ağrısıdır. Ağrı bazen nefes almakla, hareketle ya da öksürmekle artabilir.

Bazı hastalarda alt karın veya kasık ağrısı, ateş, bulantı, kusma, vajinal akıntı, ilişki sırasında ağrı ya da adet düzensizliği görülebilir. Ancak belirtiler her zaman belirgin olmayabilir.

Bu hastalık safra kesesi iltihabı, apandisit, böbrek enfeksiyonu, dış gebelik, karaciğer hastalıkları ve akciğerle ilgili bazı acil tablolarla karışabilir. Bu nedenle tanı yalnızca belirtilere bakılarak konulamaz.

Kimlerde daha sık görülür?

Fitz-Hugh-Curtis sendromu daha çok üreme çağındaki kadınlarda görülür. Pelvik inflamatuar hastalık öyküsü olanlar, cinsel yolla bulaşan enfeksiyon açısından risk taşıyanlar ve daha önce tedavi edilmemiş genital enfeksiyon geçirenlerde risk artabilir.

Korunmasız cinsel ilişki, birden fazla partner, daha önce klamidya veya gonore tanısı almak ve pelvik enfeksiyonun geç fark edilmesi tabloyu kolaylaştırabilir.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Sağ üst karın ağrısı birkaç saat içinde şiddetleniyorsa, ateş eşlik ediyorsa, kasık ağrısı veya anormal vajinal akıntı varsa doktora başvurulmalıdır.

Bayılma hissi, şiddetli karın ağrısı, gebelik ihtimali, kusma, nefes darlığı veya genel durumda bozulma varsa acil değerlendirme gerekir. Geciken başvuru enfeksiyonun ilerlemesine ve üreme sağlığıyla ilgili sorunlara yol açabilir.

Fitz-Hugh-Curtis sendromu için hangi doktora gidilir?

İlk değerlendirme için kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurulabilir. Şiddetli karın ağrısı varsa acil servise gidilmesi daha doğru olur.

Bazı durumlarda enfeksiyon hastalıkları, genel cerrahi, gastroenteroloji veya üroloji değerlendirmesi gerekebilir. Çünkü benzer belirtiler farklı organ sistemlerinden kaynaklanabilir.

Fitz-Hugh-Curtis sendromu nasıl teşhis edilir?

Teşhis; şikâyetlerin değerlendirilmesi, jinekolojik muayene, kan testleri, gebelik testi, enfeksiyon testleri ve görüntüleme yöntemleriyle birlikte yapılır.

Ultrason, bilgisayarlı tomografi veya manyetik rezonans görüntüleme bazı hastalarda ayırıcı tanıya yardımcı olabilir. Kesin tanı bazı durumlarda laparoskopi sırasında karaciğer çevresindeki tipik yapışıklıkların görülmesiyle konulabilir.

Ancak her hastada laparoskopi gerekmez. Hekim, hastanın klinik durumuna göre en uygun yolu belirler.

Fitz-Hugh-Curtis sendromu tedavisi var mı?

Evet, tedavi mümkündür. Tedavinin temelinde altta yatan pelvik enfeksiyonun uygun antibiyotiklerle kontrol altına alınması yer alır.

Antibiyotik seçimi hastanın yaşı, gebelik durumu, enfeksiyon şüphesi, eşlik eden hastalıkları ve muayene bulgularına göre belirlenir. Partner değerlendirmesi ve gerekirse partner tedavisi de tekrar enfeksiyon riskini azaltmak açısından önemlidir.

Şiddetli ağrı, apse şüphesi, gebelik, genel durum bozukluğu veya ağızdan tedaviyi sürdürememe gibi durumlarda hastanede tedavi gerekebilir.

Fitz-Hugh-Curtis sendromu ölümcül müdür?

Fitz-Hugh-Curtis sendromu çoğu hastada uygun tedaviyle kontrol altına alınabilir. Ancak altta yatan enfeksiyon ilerlerse tablo ağırlaşabilir.

Tedavi edilmeyen pelvik inflamatuar hastalık; kronik kasık ağrısı, tüplerde hasar, dış gebelik riski ve infertilite gibi ciddi sonuçlara yol açabilir. Bu nedenle hastalık hafife alınmamalı, belirtiler sürüyorsa uzman değerlendirmesi geciktirilmemelidir.

Fitz-Hugh-Curtis sendromu kendiliğinden geçer mi?

Bazı belirtiler zaman zaman hafifleyebilir, ancak bu durum enfeksiyonun tamamen düzeldiği anlamına gelmez. Özellikle cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar tedavi edilmediğinde sessiz ilerleyebilir.

Bu nedenle karın ağrısı, kasık ağrısı, akıntı veya ateş gibi bulgular varsa kendi kendine geçmesini beklemek doğru değildir. Tedavi planı hastanın durumuna göre belirlenmelidir.

Fitz-Hugh-Curtis sendromu nasıl önlenir?

Önlemede cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan korunmak önemlidir. Kondom kullanımı, düzenli jinekolojik kontrol, riskli temas sonrası gecikmeden test yaptırmak ve tanı konulan enfeksiyonların uygun şekilde tedavi edilmesi koruyucu adımlar arasındadır.

Pelvik enfeksiyon belirtileri erken dönemde fark edilirse komplikasyon riski azaltılabilir. Ayrıca partnerin değerlendirilmesi ve tedavi sürecinin yarım bırakılmaması tekrar enfeksiyon riskini düşürür.

Fitz-Hugh-Curtis sendromu tedavisinde güncel gelişmeler neler?

Fitz-Hugh-Curtis sendromunda güncel yaklaşım, hastalığı pelvik inflamatuar hastalığın bir komplikasyonu olarak ele almak ve altta yatan enfeksiyonu hedeflemektir. Tedavide antibiyotikler temel rol oynar; ancak antibiyotik seçimi rehberlere, yerel direnç durumuna ve hastanın klinik özelliklerine göre değişebilir.

Son yıllarda dikkat çeken nokta, pelvik inflamatuar hastalığın her zaman belirgin bulgu vermeyebileceğidir. Bu nedenle risk grubundaki hastalarda hafif belirtiler bile ciddiye alınmalı, tanı geciktiğinde üreme sağlığını etkileyebilecek sonuçlar oluşabileceği unutulmamalıdır.

Araştırmalar daha çok erken tanı, görüntüleme bulguları, cinsel yolla bulaşan enfeksiyonların kontrolü ve direnç gelişimi üzerine yoğunlaşmaktadır. Yeni bir yöntemin her hasta için standart tedavi olduğu söylenemez; tedavi kararı hekim değerlendirmesiyle verilmelidir.

Kısa Soru-Cevap

Fitz-Hugh-Curtis sendromu kendiliğinden geçer mi?
Belirtiler azalabilir ancak altta yatan enfeksiyon sürebilir. Uzman değerlendirmesi gerekir.

Aynı belirtiler başka hastalıklarla karışır mı?
Evet. Safra kesesi hastalıkları, apandisit, böbrek enfeksiyonu, dış gebelik ve bazı akciğer sorunlarıyla karışabilir.

Tedavi gecikirse ne olur?
Enfeksiyon ilerleyebilir; kronik kasık ağrısı, tüplerde hasar, dış gebelik riski ve infertilite gibi sonuçlar gelişebilir.

Fitz-Hugh-Curtis sendromu bulaşıcı mı?
Sendromun kendisi bulaşıcı kabul edilmez; ancak çoğu zaman ilişkili olduğu klamidya veya gonore gibi enfeksiyonlar cinsel yolla bulaşabilir.

WebMD’de yer alan değerlendirmeye göre ikiz çalışmaları, depresyon ve anksiyetenin kısmen kalıtsal olabileceğine işaret ediyor. Benzer biçimde Stanford Medicine, majör depresyonda kalıtsallık oranının yaklaşık yüzde 40-50 düzeyinde olabileceğini, ağır depresyon tablolarında bu oranın daha yüksek değerlendirilebileceğini aktarıyor.

Ancak uzmanlar, ailede depresyon ya da anksiyete öyküsü bulunmasının kişinin mutlaka bu hastalıkları yaşayacağı anlamına gelmediğini vurguluyor. Çocukluk çağı travmaları, yoğun stres, ihmal, kayıp, sosyal destek eksikliği ve yaşam tarzı gibi faktörler de ruh sağlığı üzerinde belirleyici rol oynuyor.

2026’da Nature Genetics’te yayımlanan geniş çaplı bir araştırmada, anksiyete bozukluklarıyla ilişkili 58 bağımsız genetik varyant belirlendi. Araştırmada anksiyete, depresyon, travma sonrası stres bozukluğu ve bazı psikiyatrik özellikler arasında genetik örtüşme bulunduğu bildirildi.

Bilim insanlarına göre bu bulgular, ruhsal hastalıkların biyolojik zeminini anlamak açısından önemli olsa da genetik testlerin tek başına depresyon ya da anksiyete tanısı koymak için kullanılmasını desteklemiyor. Tanı, kişinin belirtileri, klinik öyküsü, muayenesi ve uzman değerlendirmesiyle konuluyor.

Uzmanlar, aile öyküsü bulunan kişilerin ruhsal belirtileri hafife almaması gerektiğini belirtiyor. Uzun süren çökkünlük, isteksizlik, uyku ve iştah değişiklikleri, yoğun kaygı, panik ataklar, günlük yaşamı bozan korkular ve işlev kaybı durumunda psikiyatri uzmanına başvurulması öneriliyor.

iOS 27 Hangi iPhone Modellerine Gelecek?

Apple’ın yeni mobil işletim sistemi iOS 27, iPhone 11 ve sonrası modellerde kullanılabilecek. Böylece 2019 yılında tanıtılan iPhone 11 ailesi de yeni yazılım desteği almaya devam edecek.

Bu karar, Apple’ın eski cihazlara yazılım desteğini sürdürme politikasının önemli bir göstergesi olarak değerlendiriliyor. Ancak bazı gelişmiş yapay zeka özelliklerinin daha yeni işlemcilere sahip modellerde çalışması bekleniyor.

Siri Baştan Aşağı Yenilendi

iOS 27’nin en dikkat çeken yeniliği Siri tarafında geldi. Apple, sesli asistanını daha konuşkan, bağlamı anlayabilen ve yapay zeka destekli bir yapıya taşıyor.

Yeni Siri, yalnızca kısa komutlara yanıt veren bir araç olmaktan çıkarak kullanıcıyla daha doğal sohbet edebilen bir asistan haline geliyor. Böylece kullanıcılar Siri’ye daha karmaşık sorular yöneltebilecek, çok adımlı işlemler yaptırabilecek ve daha kişiselleştirilmiş yanıtlar alabilecek.

Apple Intelligence Daha Güçlü Hale Geliyor

iOS 27 ile Apple Intelligence tarafında da yeni özellikler sunulacak. Fotoğraf düzenleme araçlarının yapay zeka desteğiyle gelişmesi bekleniyor.

Kullanıcılar fotoğraflar üzerinde daha pratik düzenlemeler yapabilecek, istenmeyen nesneleri kaldırabilecek ve görselleri daha hızlı biçimde iyileştirebilecek.

Liquid Glass Tasarımı Özelleştirilebilecek

Apple’ın son dönemde öne çıkardığı Liquid Glass tasarımı da iOS 27 ile daha esnek hale geliyor. Kullanıcılar arayüzdeki şeffaflık düzeyini ayarlayabilecek.

Bu yenilik, özellikle okunabilirlik konusunda yapılan eleştirilerin ardından önemli bir adım olarak görülüyor. Böylece kullanıcılar görsel efektleri kendi kullanım alışkanlıklarına göre daha sade ya da daha belirgin hale getirebilecek.

Klavye Dil Bilgisi Hatalarını da Düzeltecek

iOS 27 ile klavye deneyimi de gelişiyor. Yeni sistem yalnızca yazım yanlışlarını değil, dil bilgisi hatalarını da algılayarak kullanıcıya öneriler sunabilecek.

Bu özellik, özellikle uzun mesajlar, e-postalar ve notlar yazan kullanıcılar için daha akıcı bir yazma deneyimi sağlayacak.

Arama Sistemi Daha Hızlı ve Kapsamlı Olacak

Apple, iOS 27’de sistem genelindeki arama altyapısını da güçlendiriyor. Yeni arama sistemi; uygulamalar, dosyalar, fotoğraflar, mesajlar ve ayarlar arasında daha hızlı sonuçlar sunacak.

Bu yenilikle iPhone içindeki bilgilere erişimin daha pratik hale gelmesi hedefleniyor.

Performans ve Optimizasyon Ön Planda

iOS 27 yalnızca yeni özelliklerle değil, performans odaklı iyileştirmelerle de geliyor. Apple, sistem genelinde daha iyi optimizasyon, daha akıcı geçişler ve daha verimli pil kullanımı hedefliyor.

Özellikle iPhone 11 gibi daha eski modellerde bu optimizasyonların günlük kullanım deneyimini doğrudan etkilemesi bekleniyor.

iOS 27 Ne Zaman Yayınlanacak?

iOS 27’nin geliştirici beta sürümünün WWDC 2026 sonrasında kullanıma açılması, genel beta sürecinin yaz aylarında başlaması ve kararlı sürümün eylül ayında yayınlanması bekleniyor.

Yeni sürüm, Apple’ın yapay zeka yarışında daha güçlü bir konum alma çabasının en somut adımlarından biri olarak değerlendiriliyor.

Tarihin En Pahalı Transferi Olabilir

Haberde yer alan bilgilere göre Çorum FK yönetimi, Saracchi transferini gerçekleştirebilmek için kulüp tarihinin bonservis rekorunu kırmaya hazır. Daha önce bir oyuncu için 250 bin sterlinin üzerinde bonservis ödemeyen kulübün, bu transferde 3 milyon sterlin seviyesini aşabilecek bir bütçeyi değerlendirdiği öne sürüldü.

Bu rakam gerçekleşirse Saracchi, Çorum FK tarihinin açık ara en maliyetli transferi olacak.

Galatasaray Geçmişi Bulunuyor

28 yaşındaki Uruguaylı futbolcu, 2020-2021 sezonunda RB Leipzig’den Galatasaray’a kiralanmış ve Süper Lig tecrübesi yaşamıştı. Son dönemde ise Boca Juniors’ın oyuncusu olarak Celtic’te kiralık forma giydi.

Celtic’in de oyuncuyu bonservisiyle kadrosuna katmak istediği, ancak Boca Juniors ile yapılan görüşmelerde henüz anlaşma sağlanamadığı belirtiliyor.

Avrupa ve Güney Amerika’dan Talipleri Var

Saracchi’nin yalnızca Çorum FK’nın değil, Celtic başta olmak üzere Güney Amerika’dan bazı kulüplerin de radarında olduğu ifade ediliyor. Bu nedenle transfer yarışının kolay geçmesi beklenmiyor.

Çorum FK cephesinden ise konuya ilişkin resmi bir açıklama yapılmadı.

Süper Lig Öncesi Güçlü Kadro Planı

Tarihi yükselişinin ardından ilk kez Süper Lig’de mücadele etmeye hazırlanan Çorum FK’nın, ligde kalıcı olabilmek adına deneyimli ve üst düzey isimlere yöneldiği belirtiliyor. Saracchi transferi gerçekleşirse kulübün yalnızca savunma hattını güçlendirmekle kalmayıp lig genelinde de dikkat çeken bir mesaj vermiş olacağı değerlendiriliyor.

Son dönemde sosyal medya üzerinden yayın yapan, reklam alan veya yüksek takipçili içerik üreten bazı kamu çalışanlarıyla ilgili tartışmalar sürerken, Ankara kulislerinde yeni bir disiplin düzenlemesi hazırlığı olduğu yönündeki iddialar dikkat çekti.

Kulis bilgilerine göre kamu görevlilerinin mesai saatleri içinde canlı yayın yapması, kurum içinde içerik üretmesi, resmi üniforma veya ekipmanlarla sosyal medya paylaşımında bulunması ve kamu görevinden kaynaklanan görünürlüğün ticari kazanca dönüştürülmesi gibi başlıkların daha yakından takip edilmesi değerlendiriliyor.

Ancak şu ana kadar ilgili bakanlıklardan veya Cumhurbaşkanlığı tarafından bu konuda yayımlanmış resmi bir düzenleme, yönetmelik taslağı ya da mevzuat değişikliği bulunmuyor.

Dünyada Kamu Görevlileri İçin Sosyal Medya Kuralları Yaygınlaşıyor

Uzmanlara göre kamu çalışanlarının sosyal medya kullanımı yalnızca Türkiye’de değil, dünyanın birçok ülkesinde tartışma konusu.

ABD’de federal kurumlar, çalışanların görevleriyle ilgili konularda tarafsızlık ilkesini korumasını ve kamu görevini kişisel kazanç amacıyla kullanmamasını şart koşuyor. Özellikle üniforma, resmi unvan veya kurum kaynaklarının ticari içeriklerde kullanılması etik ihlal olarak değerlendirilebiliyor.

İngiltere’de kamu personeline yönelik rehberlerde, kurum tarafsızlığını zedeleyebilecek siyasi veya ticari içeriklere karşı dikkatli olunması isteniyor. Bazı kamu görevlileri için sosyal medya hesaplarında kurumla ilişkilendirilen paylaşımlar ayrıca incelemeye tabi tutulabiliyor.

Almanya’da ise memurların “kamu hizmetine duyulan güveni koruma yükümlülüğü” çerçevesinde sosyal medya davranışları değerlendiriliyor. Kurum itibarını etkileyen paylaşımlar disiplin süreçlerine konu olabiliyor.

“Fenomen Memur” Tartışması Büyüyor

Son yıllarda özellikle TikTok, Instagram ve YouTube gibi platformlarda milyonlarca görüntülenmeye ulaşan öğretmenler, sağlık çalışanları, güvenlik personelleri ve diğer kamu görevlileri yeni bir tartışma alanı oluşturdu.

Bir yanda kamu çalışanlarının ifade özgürlüğü ve bireysel içerik üretme hakkı bulunurken, diğer yanda kamu görevinden kaynaklanan görünürlüğün ticari faaliyetlere dönüşmesi konusu tartışılıyor.

Özellikle reklam anlaşmaları, sponsorluk gelirleri ve canlı yayın bağışları gibi gelir modelleri, bazı ülkelerde kamu etiği kurullarının gündeminde yer alıyor.

Mevcut Mevzuatta Hangi Kurallar Var?

Türkiye’de kamu görevlileri hâlihazırda 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu başta olmak üzere çeşitli etik ve disiplin hükümlerine tabi bulunuyor.

Kamu görevinin tarafsızlığını zedeleyen davranışlar, kurum itibarını olumsuz etkileyen paylaşımlar veya görev sırasında gerçekleştirilen ticari faaliyetler mevcut mevzuat kapsamında değerlendirilebiliyor.

Bu nedenle bazı hukukçular, yeni bir düzenleme yerine mevcut hükümlerin dijital çağın ihtiyaçlarına göre güncellenmesinin de seçenekler arasında olabileceğini belirtiyor.

Resmi Açıklama Bekleniyor

Kulislerde dile getirilen iddialar kamu çalışanları arasında merak uyandırırken, şu ana kadar konuya ilişkin resmi bir açıklama yapılmadı.

Olası bir düzenlemenin gündeme gelmesi halinde kapsamı, hangi meslek gruplarını etkileyeceği ve sosyal medya faaliyetlerine ne tür sınırlar getirileceği yapılacak resmi açıklamalarla netleşecek.

Kazanın, sahil bölgesinde kullanılan eğlence aracının devrilmesiyle meydana geldiği aktarıldı. İlk bilgilere göre Mila Peker kazayı küçük sıyrıklarla atlatırken, Lina Peker’in kazanın hemen ardından baygın halde getirildiği ve kolunda kanama olduğu ifade edildi.

Anne Özge Peker, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada kazanın aile için büyük bir sarsıntı olduğunu belirterek, “Cumartesi günü, hayata dair her şeyi yeniden sorguladığım bir gün oldu. Gerçekten çok ciddi bir kazaydı” ifadelerini kullandı.

Peker, Mila’nın kazayı hafif sıyrıklarla atlattığını, Lina’nın ise ilk anda baygın ve yaralı şekilde getirildiğini anlattı. Yaşadığı paniği “Bende sonrası yok. Sakinliğimi koruyamamışım” sözleriyle dile getiren Özge Peker, çocuklarının sağlık durumunun iyiye gittiğini belirtti.

Açıklamasında dua edenlere teşekkür eden Özge Peker, “Şu anda çok iyiler. Çok şükür. Rabbim kimseyi evladıyla sınamasın” dedi.

Olay, sosyal medyada kısa sürede gündem olurken, aileye çok sayıda geçmiş olsun mesajı iletildi.

İhbar üzerine bölgeye sağlık ve polis ekipleri sevk edildi. Sağlık ekiplerinin yaptığı kontrolde Emrah Gezgiç’in yaşamını yitirdiği belirlendi.

Arka arkaya gelen iki acı haber, aile yakınları ve sevenlerini yasa boğdu. Olaylarla ilgili inceleme başlatıldı.

İtalya ve Birleşik Krallık’tan araştırmacıların Ageing Research Reviews dergisinde yayımladığı kapsamlı değerlendirme, insülin direncinin yaşlı bireylerde sadece diyabet riskini artıran bir durum olmadığını, aynı zamanda kırılganlık, bilişsel gerileme ve depresyon gibi yaşlılık sorunlarının merkezinde yer alabileceğini öne sürüyor.

Araştırmada Ne Bulundu?

Çalışmaya göre yaşlanan vücutta insülin direnci tek bir organdan kaynaklanmıyor. Kaslar, yağ dokusu ve beyin birlikte etkileniyor.

Araştırmacılar özellikle şu mekanizmalara dikkat çekiyor:

• Kas kütlesi ve kas kalitesinde azalma
• Karın içi yağlanmanın artması
• Kronik düşük düzeyli iltihaplanma
• Hücresel yaşlanma (senesens)
• Mitokondri fonksiyonlarında bozulma
• Beyinde insülin sinyalizasyonunun azalması

Bu değişimlerin birlikte hareket ederek metabolik esnekliği azalttığı ve insülin direncini güçlendirdiği belirtiliyor.

Kaslar Neden Bu Kadar Önemli?

Araştırmanın en dikkat çekici mesajlarından biri, yaşlı bireylerde insülin duyarlılığını belirleyen en önemli faktörlerden birinin yağ miktarı değil, kasların metabolik kalitesi olabileceği.

Bilim insanlarına göre yaşlanan kas dokusunda meydana gelen yağ birikimi, mitokondri bozuklukları ve enerji üretimindeki azalma, glukoz kullanımını ciddi şekilde etkiliyor. Bu nedenle normal kilolu bir yaşlı bireyde bile belirgin insülin direnci görülebiliyor.

Beyin de Etkileniyor

Makalenin dikkat çektiği bir diğer nokta ise “beyin insülin direnci”.

Araştırmacılar, yaşlanmayla birlikte beynin insüline verdiği yanıtın azalmasının:

• Beyin glukoz kullanımını düşürdüğünü,
• Nöroinflamasyonu artırdığını,
• Sinaptik işlevleri bozduğunu,
• Bilişsel gerileme riskini yükselttiğini belirtiyor.

Bu durumun Alzheimer hastalığında görülen bazı biyolojik değişikliklerle benzerlik gösterdiği ifade ediliyor.

İnsülin Direnci Yeniden Tanımlanıyor

Araştırmacılar, insülin direncinin yaşlılıkta yalnızca “şeker hastalığının öncüsü” olarak görülmesinin yetersiz kaldığını savunuyor.

Yeni önerilen modele göre insülin direnci:

“Vücudun streslere uyum sağlama kapasitesinin azalmasının bir göstergesi”

olarak değerlendirilmeli. Bu yaklaşım, insülin direncini metabolik yaşlanmanın temel belirtilerinden biri olarak konumlandırıyor.

Bu Sonuç Neden Önemli?

Uzmanlara göre yaşlanan nüfusun hızla arttığı dünyada sadece kan şekeri değerlerine odaklanmak yeterli olmayabilir.

Kas gücünün korunması, fiziksel aktivite, inflamasyonun azaltılması ve metabolik dayanıklılığın desteklenmesi; sağlıklı yaşlanma stratejilerinin merkezine yerleşebilir. Araştırmacılar gelecekte geliştirilecek tedavilerin de yalnızca glukoz düşürmeye değil, metabolik rezervi korumaya odaklanması gerektiğini vurguluyor.

Çalışmanın Sınırları Neler?

Bu çalışma yeni bir klinik deney değil, mevcut bilimsel verilerin değerlendirildiği bir derleme çalışmasıdır. Bu nedenle neden-sonuç ilişkisini doğrudan kanıtlamaz. Ancak yaşlanma, kas sağlığı, beyin fonksiyonları ve insülin direnci arasındaki bağlantıları bir araya getirerek yeni bir teorik çerçeve sunmaktadır.

Sonuç Ne Anlama Geliyor?

Bilim insanları, yaşlılıkta insülin direncinin sadece pankreas veya kan şekeri sorunu olmadığını düşünüyor. Kaslardan yağ dokusuna, mitokondrilerden beyne kadar uzanan geniş bir biyolojik ağın bozulması, metabolik dayanıklılığı azaltıyor olabilir. Bu nedenle sağlıklı yaşlanmanın anahtarlarından biri, yalnızca kilo kontrolü değil; kas kalitesini, metabolik esnekliği ve genel fizyolojik rezervi korumak olabilir.

Kaynak

Çalışmanın Adı: Rethinking Insulin Resistance in Aging: A Reserve-Oriented Clinical Framework
Dergi: Ageing Research Reviews
Yayın Tarihi: Mayıs 2026 (çevrim içi), Temmuz 2026 sayısı
Yazarlar: Virginia Boccardi, Alan J. Sinclair
Çalışma Türü: Anlatı derlemesi (Narrative Review)

Farelerde Yaşam Süresi Yaklaşık Yüzde 30 Arttı

Çalışmada trametinib, rapamisin ve iki ilacın birlikte kullanımı erkek ve dişi farelerde karşılaştırıldı. Araştırmacılar, trametinibin tek başına yaşam süresini dişi farelerde yüzde 7,2; erkek farelerde yüzde 10,2 oranında artırdığını bildirdi.

Rapamisin tek başına da yaşam süresinde artış sağladı. Ancak iki ilacın birlikte kullanıldığı grupta etki daha güçlü oldu. Kombine tedavide yaşam süresi dişi farelerde yüzde 34,9, erkek farelerde ise yüzde 27,4 oranında arttı.

Hafıza ve Öğrenme Yetileri Korundu

Araştırmada yalnızca yaşam süresi değil, yaşlılıkla ilişkili sağlık göstergeleri de değerlendirildi. Kombine ilaç uygulamasının, yaşlanan farelerde beyin dokusundaki bazı olumsuz değişimleri azalttığı ve bilişsel performansla ilişkili göstergeleri desteklediği bildirildi.

Çalışmada özellikle hafıza ve öğrenme yetileri açısından kombine tedavi grubunda daha olumlu sonuçlar gözlendi. Araştırmacılar, bu etkinin yaşlanmayla ilişkili enflamasyonun azalması ve dokuların işlevsel bütünlüğünün korunmasıyla bağlantılı olabileceğini değerlendiriyor.

Enflamasyon ve Tümör Gelişiminde Azalma Görüldü

Çalışmada kombine ilaç uygulamasının karaciğer tümörlerini her iki cinsiyette azalttığı, erkek farelerde ise dalak tümörlerinde düşüşle ilişkili olduğu belirtildi.

Araştırmada ayrıca beyin, böbrek, dalak ve kas dokularında yaşlanmayla artan enflamasyonun azaldığı; dolaşımdaki bazı pro-enflamatuvar sitokin düzeylerinde de düşüş gözlendiği aktarıldı.

Prof. Dr. Kaan Yılancıoğlu’ndan Longevity Değerlendirmesi

Longevity, epigenetik yaşlanma ve sağlıklı yaşam süresi (healthspan) üzerine çalışan Moleküler Biyoloji ve Genetik Uzmanı Prof. Dr. Kaan Yılancıoğlu, çalışmanın yaşlanma biyolojisini hedefleyen yeni nesil araştırmalar açısından dikkat çekici olduğunu belirtti.

Yılancıoğlu, “Bugün artık bilim dünyası yalnızca insan ömrünü uzatmayı değil, sağlıklı yaşam süresini artırmayı hedefliyor. Bu çalışmada kullanılan ilaçlar yaşlanmayla ilişkili biyolojik mekanizmalara müdahale ederek farelerde hem yaşam süresini hem de sağlık göstergelerini iyileştirmiş görünüyor. Ancak bu sonuçlar henüz insanlara uyarlanabilecek düzeyde değil. Önümüzdeki yıllarda benzer mekanizmaları hedefleyen daha güvenli ve kişiselleştirilmiş longevity yaklaşımlarını görebiliriz.” değerlendirmesinde bulundu.

Yaşlanma Karşıtı Tedavi İçin Erken Bulgular

Araştırmacılar, trametinibin farelerde “geroprotektör” yani yaşlanma sürecine karşı koruyucu etki gösterebilen bir aday olduğunu belirtti. Rapamisinle birlikte kullanımın ise tek başına ilaç uygulamalarından daha etkili olduğu ifade edildi.

Bununla birlikte çalışma insanlarda yapılmadı. Bu nedenle sonuçlar, trametinib veya rapamisinin yaşlanma karşıtı amaçla kullanılabileceği anlamına gelmiyor. Uzmanlar, bu tür ilaçların ciddi yan etkileri ve klinik kullanım sınırları bulunduğunu, insanlarda güvenlik ve etkinlik için kontrollü klinik araştırmalara ihtiyaç olduğunu vurguluyor.

Sonuç Ne Anlama Geliyor?

Çalışma, yaşlanmanın biyolojik yollarını hedefleyen ilaç kombinasyonlarının sağlıklı yaşam süresini uzatma potansiyelini araştırmak açısından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Ancak bulgular şimdilik fare modelleriyle sınırlı.

Araştırma, insan ömrünü uzatmaya yönelik kesin bir tedavi sunmuyor; yaşlanma biyolojisinin ilaçlarla nasıl etkilenebileceğine dair yeni bir bilimsel pencere açıyor.

Kaynak

Çalışma: “The geroprotectors trametinib and rapamycin combine additively to extend mouse healthspan and lifespan”
Dergi: Nature Aging
Yayın tarihi: 28 Mayıs 2025
Çalışma türü: Fare modeli üzerinde deneysel araştırma

“Doktorlar” dizisinde canlandırdığı Arslan İbrahimoğlu karakteriyle geniş kitlelerce tanınan oyuncu Devrim Nas, babası Recep Nas’ın hayatını kaybettiğini açıkladı. Nas’ın sosyal medya paylaşımı sonrası gelişme kısa sürede magazin gündeminde yer aldı.

Oyuncunun paylaşımında babasına veda ettiği ve cenaze sürecine ilişkin duygusal ifadeler kullandığı görüldü. Habere ilişkin kamu kurumlarından yapılmış ayrı bir resmi açıklama bulunmuyor.

Recep Nas kimdir?

Basına yansıyan bilgilere göre Recep Nas, eğitim alanındaki çalışmalarıyla bilinen emekli öğretmendi. Bazı haberlerde akademisyen, yazar ve araştırmacı yönüne de dikkat çekildi.

Recep Nas’ın vefat nedeni konusunda doğrulanmış ayrıntılı bir açıklama paylaşılmadı. Bu nedenle ölüm nedenine ilişkin kesin bilgi aktarılmıyor.

Sanat dünyasından taziye mesajları

Devrim Nas’ın paylaşımının ardından sosyal medyada çok sayıda başsağlığı mesajı yayımlandı. Oyuncunun sevenleri ve sanat çevresinden isimler, Nas ailesine taziyelerini iletti.

Gelişmenin gündeme gelmesinde, Devrim Nas’ın uzun yıllardır tiyatro, sinema ve televizyon alanında tanınan bir isim olması etkili oldu.

Devrim Nas neden tanınıyor?

Devrim Nas, özellikle “Doktorlar” dizisindeki Arslan İbrahimoğlu rolüyle geniş izleyici kitlesinin hafızasında yer edindi. Tiyatro kökenli oyuncu, kariyeri boyunca farklı dizi, sinema ve sahne projelerinde yer aldı.

Bu nedenle “Devrim Nas’ın baba acısı” başlığı, oyuncunun son paylaşımı sonrası arama motorlarında ve haber sitelerinde öne çıkan konular arasında yer aldı.

Son durum

Devrim Nas’ın babası Recep Nas’ın vefatı, oyuncunun sosyal medya paylaşımıyla kamuoyuna yansıdı. Cenaze ve defin sürecine ilişkin ayrıntılar haber kaynaklarında sınırlı biçimde yer aldı.

Konuya ilişkin yeni bir resmi açıklama yapılması halinde cenaze bilgileri ve aileden gelecek açıklamalar takip edilecek.

Danimarkalı biyoteknoloji şirketi Zealand Pharma’nın hisseleri, ortağı Alman ilaç devi Boehringer Ingelheim tarafından geliştirilen deneysel obezite ilacı survodutide ile ilgili yeni verilerin açıklanmasının ardından sert değer kaybetti. Şirket hisseleri bir günde yaklaşık yüzde 24 gerilerken, yatırımcıların temel endişesi ilacın etkinliğinden çok yan etki profili oldu.

Faz 3 Sonuçları Umut Verdi

Amerikan Diyabet Derneği (ADA) 2026 Bilimsel Oturumları’nda sunulan Faz 3 SYNCHRONIZE-1 çalışmasına göre survodutide kullanan bireylerde 76 hafta sonunda ortalama yüzde 16,6’ya varan kilo kaybı elde edildi. Araştırma ayrıca ilacın:

• Visseral (karın içi) yağ dokusunu yüzde 34’e kadar azalttığını,
• Karaciğer yağını yüzde 63’e kadar düşürdüğünü,
• Kas kütlesini büyük ölçüde koruduğunu ortaya koydu.

Araştırmacılar bu sonuçların yalnızca kilo vermenin ötesinde metabolik sağlık açısından da önemli olabileceğini belirtiyor. Özellikle yağlı karaciğer hastalığı bulunan bireylerde dikkat çekici faydalar gözlendi.

Asıl Sorun: Tedaviyi Bırakanların Oranı

Ancak piyasalardaki olumsuz tepkinin nedeni etkinlik verileri değil, ilacın tolere edilebilirliği oldu.

Çalışmada survodutide kullanan katılımcıların yüzde 19’u mide-bağırsak yan etkileri nedeniyle tedaviyi bıraktı. Plasebo grubunda bu oran yalnızca yüzde 2,9 olarak kaydedildi. En sık görülen yan etkiler arasında:

• Bulantı
• Kusma
• İshal
• Kabızlık

yer aldı. Araştırmacılar bu yan etkilerin çoğunun hafif veya orta şiddette olduğunu ve genellikle doz artırma döneminde ortaya çıktığını bildirdi.

Obezite İlacı Yarışında Rekabet Kızışıyor

Obezite ilaçları pazarı son yıllarda büyük bir büyüme gösterirken, sektörün liderleri arasında Novo Nordisk ve Eli Lilly bulunuyor. Survodutide’in sunduğu yağ kaybı avantajları dikkat çekse de yatırımcılar, yüksek tedaviyi bırakma oranlarının ilacın ticari başarısını sınırlayabileceğinden endişe ediyor.

Uzmanlar, obezite tedavisinde geleceğin yalnızca daha fazla kilo kaybı sağlayan ilaçlarda değil, aynı zamanda hastaların uzun süre kullanabileceği daha iyi tolere edilen tedavilerde şekilleneceğini belirtiyor.

Şirket İçin Finansal Önemi Büyük

Survodutide’in küresel geliştirme ve pazarlama hakları Boehringer Ingelheim’da bulunuyor. Zealand Pharma ise ilacın satışlarından telif geliri elde edecek ve belirli kilometre taşlarının gerçekleşmesi halinde toplam 315 milyon euroya kadar ek ödeme alma hakkına sahip olacak.

Ufuk Üniversitesi, resmi sosyal medya hesaplarından yaptığı paylaşımla Eğitim Fakültesi İngilizce Öğretmenliği Lisans Programı öğrencisi Alper Başören’in vefat ettiğini duyurdu.

Üniversitenin yayımladığı taziye mesajında, “Üniversitemiz Eğitim Fakültesi İngilizce Öğretmenliği Lisans Programı öğrencisi Alper Başören’in vefatını derin bir üzüntüyle öğrenmiş bulunmaktayız” ifadelerine yer verildi.

Üniversiteden Başsağlığı Mesajı

Açıklamada, hayatını kaybeden öğrenci için Allah’tan rahmet dilenirken ailesine, yakınlarına, arkadaşlarına ve üniversite camiasına sabır ve başsağlığı temennisinde bulunuldu.

Paylaşımda ayrıca, “Mekânı cennet, ruhu şad olsun” ifadeleri kullanıldı.

Üniversite Camiasında Üzüntü

Genç yaşta hayatını kaybeden Alper Başören’in vefatı, üniversite öğrencileri ve akademik çevrede üzüntüyle karşılandı. Vefat nedenine ilişkin üniversitenin açıklamasında herhangi bir bilgi paylaşılmadı.

Başören’in cenaze programına ilişkin detayların ise ailesi veya yakınları tarafından yapılacak duyurularla netleşmesi bekleniyor.

Kinteh İçin Avrupa Rekabeti

TransferFeed’de yer alan bilgilere göre Trabzonspor, 19 yaşındaki stoper Abubacarr Sedi Kinteh ile ilgileniyor. Haberde Köln’ün de oyuncu için devrede olduğu, Leeds United ve bazı Avrupa kulüplerinin de genç savunmacının durumunu takip ettiği belirtildi. Kinteh’in bu sezon Tromsø formasıyla Norveç Ligi’nde süre aldığı ve Gambiya Milli Takımı formasını da giydiği aktarıldı. (Transfer Feed⁠)

Transfermarkt forumlarında da Trabzonspor ilgisine ilişkin kulisler yer aldı. Oyuncunun 30 Kasım 2006 doğumlu olduğu, 1.86 boyunda, sol ayaklı ve stoper mevkisinde görev yaptığı bilgileri paylaşıldı. Kinteh’in Tromsø ile sözleşmesinin 2029 sonuna kadar sürdüğü görülüyor. (Transfermarkt⁠)

Genç Yatırım Profili

Trabzonspor’un Kinteh ilgisi, kulübün genç ve gelişime açık oyuncu arayışıyla örtüşüyor. Sol ayaklı stoper profili, Avrupa kulüplerinin de radarında olması ve uzun sözleşmesi nedeniyle transferin kolay olmayacağı değerlendiriliyor. AfrikaSoccer’da yer alan değerlendirmede ise henüz doğrulanmış kulüpler arası görüşme veya anlaşma bulunmadığı, dosyanın kulis seviyesinde olduğu vurgulandı. (AfricaSoccercom⁠)

Samet Akaydin Yerli Alternatif Olarak Öne Çıktı

Trabzonspor’un savunma hattı için gündemine gelen bir diğer isim ise Samet Akaydin oldu. Yerli basında yer alan haberlere göre Çaykur Rizespor’dan ayrılan deneyimli stoperin bordo-mavili kulüple anlaşmaya vardığı öne sürüldü. Haberde resmi imzanın Dünya Kupası sonrasına kalabileceği iddia edildi.

TransferFeed verilerinde Samet Akaydin’in geçmiş transfer sürecinde Çaykur Rizespor’a Fenerbahçe’den katıldığı bilgisi yer alırken, oyuncunun savunma hattında yerli rotasyon için değerlendirilebilecek profiller arasında olduğu görülüyor. (Transfer Feed⁠)

Trabzonspor’da İki Farklı Plan

Kinteh dosyası daha çok uzun vadeli yatırım ve potansiyel transfer olarak dikkat çekerken, Samet Akaydin ismi kısa vadede tecrübe ve yerli oyuncu rotasyonu açısından öne çıkıyor. Bordo-mavili yönetimin savunma hattında hem geleceğe dönük hem de doğrudan katkı verebilecek isimleri birlikte değerlendirdiği yorumları yapılıyor.

Her iki dosyada da kulüpten yapılmış resmi bir açıklama bulunmuyor. Bu nedenle gelişmeler şimdilik transfer kulisi olarak takip ediliyor.

Gece Saatlerinde Gelen SMS’ler Endişe Yarattı

“Telegram Ayyıldız Teams Ziraat Bankası” araması, 8 Haziran 2026’da çok sayıda kullanıcının benzer SMS aldığını paylaşması üzerine gündeme geldi. Mesajlarda, “Telegram @AyyıldızTeams” isimli iş yerinden 1.000.000 TL tutarında harcama yapılmak istendiği ve işlem için şifre gönderildiği belirtildi.

Sosyal medya paylaşımları ve şikâyet platformlarında yer alan kayıtlara göre bazı kullanıcılar, mesajın ardından mobil bankacılık üzerinden hesap ve kart hareketlerini kontrol ettiğini, belirtilen tutarda işlem görmediğini ifade etti.

Resmi Açıklama Bulunmuyor

Konuya ilişkin Ziraat Bankası’nın resmi duyuru kanallarında, haberin hazırlandığı saat itibarıyla olaya özel bir açıklama bulunmuyor. Bu nedenle SMS’lerin sistemsel hata, sahte bildirim, yetkisiz işlem denemesi ya da farklı bir teknik sorun kaynaklı olup olmadığı kesinlik kazanmadı.

Bankadan resmi açıklama yapılmadan, hesaplardan para çekildiği veya banka sistemlerinin ele geçirildiği yönündeki iddialar doğrulanmış kabul edilmiyor.

Kullanıcılar Müşteri Hizmetlerine Yöneldi

Mesajı alan bazı müşteriler, şüpheli işlem endişesiyle banka müşteri hizmetlerine ulaşmaya çalıştığını bildirdi. Yerel ve ulusal haber sitelerinde, yoğunluk nedeniyle çağrı merkezine erişimde zorluk yaşandığı yönünde kullanıcı şikâyetlerine yer verildi.

Şikâyet kayıtlarında öne çıkan ortak nokta, mesajın yüksek tutarlı olması ve alıcıların işlemi kendilerinin yapmadığını belirtmesi oldu.

Ayyıldız Teams İfadesi Merak Konusu Oldu

SMS metinlerinde geçen “Telegram Ayyıldız Teams” ifadesi de arama motorlarında öne çıktı. Ancak bu ifadenin işlem mesajlarında neden yer aldığı, bir Telegram hesabıyla mı yoksa farklı bir ödeme/iş yeri adıyla mı bağlantılı olduğu konusunda doğrulanmış resmi bilgi bulunmuyor.

Bu nedenle söz konusu isim üzerinden kesin bağlantı kurulması veya suç isnadında bulunulması hukuken ve editoryal olarak doğru görülmüyor.

Son Durum

Son durumda olay, kullanıcı bildirimleri, şikâyet kayıtları ve haber sitelerinde yer alan bilgiler üzerinden takip ediliyor. Ziraat Bankası veya ilgili resmi kurumlardan açıklama yapılması halinde, SMS’lerin kaynağı ve işlem güvenliğiyle ilgili tablo netleşecek.

Kullanıcıların, benzer mesajlarda şifre paylaşmaması, hesap hareketlerini resmi bankacılık kanalları üzerinden kontrol etmesi ve şüpheli durumlarda bankanın resmi iletişim kanallarına başvurması önem taşıyor.

İlerleyen yaşla birlikte vücudun doğal kolajen üretimi azalıyor. Bu durum ciltte kırışıklıkların artmasına, eklemlerde sertliğe ve kas kütlesinde azalmaya yol açabiliyor. Son yıllarda popüler hale gelen kolajen peptitleri ise bu kaybı telafi etmeyi amaçlayan takviyeler arasında yer alıyor.

Kolajen Peptitleri Nedir?

Kolajen peptitleri, kolajenin sindirimi ve emilimi kolaylaştırılmış küçük protein parçacıklarıdır. “Hidrolize kolajen” olarak da bilinen bu ürünler genellikle sığır, domuz veya balık kaynaklarından elde edilir.

Kolajen, insan vücudundaki toplam proteinin yaklaşık yüzde 30’unu oluşturur. Cilt, kemik, tendon, bağ dokusu ve damarların yapısında önemli rol oynar.

Cilt Sağlığına Katkı Sağlayabilir

Cleveland Clinic uzmanlarına göre kolajen peptitleri cildin elastikiyetini ve nem dengesini destekleyebilir. Yapılan bazı çalışmalarda düzenli kullanımın cilt kuruluğunu azaltabildiği ve ince kırışıklıkların görünümünü hafifletebildiği bildiriliyor.

Ancak uzmanlar, bu etkilerin kişiden kişiye değişebileceğini ve güneşten korunma, sağlıklı beslenme gibi faktörlerin de büyük önem taşıdığını belirtiyor.

Eklem Ağrılarında Umut Veren Sonuçlar

Kolajen üretiminin azalmasıyla birlikte osteoartrit gibi eklem sorunlarının görülme sıklığı artabiliyor. Bazı araştırmalar, kolajen peptitlerinin sporcularda, yaşlı bireylerde ve dejeneratif eklem hastalığı bulunan kişilerde ağrıların azalmasına ve eklem fonksiyonlarının iyileşmesine katkı sağlayabileceğini gösteriyor.

Kemik ve Kas Sağlığını Destekleyebilir

Kemik dokusunun önemli bir kısmı kolajenden oluşuyor. Bu nedenle yaşla birlikte azalan kolajen miktarı kemik yoğunluğunda düşüşe katkıda bulunabiliyor. Uzmanlar, kolajen peptitlerinin osteoporoz riskinin azaltılmasına ve kas kaybı yaşayan kişilerde destekleyici rol oynayabileceğine dikkat çekiyor.

Bilimsel Kanıtlar Ne Düzeyde?

Araştırmaların önemli bir bölümü kolajen peptitlerinin cilt nemi, elastikiyet ve eklem fonksiyonları üzerinde olumlu etkileri olabileceğini gösterse de uzmanlar mevcut verilerin hâlâ sınırlı olduğunu vurguluyor. Özellikle büyük ölçekli ve bağımsız klinik çalışmaların sayısının artırılması gerektiği belirtiliyor.

Cleveland Clinic dermatologlarından Dr. Shilpi Khetarpal ise kolajen takviyelerinin etkinliğine ilişkin verilerin sınırlı olduğunu, cildi korumanın en etkili yollarının güneşten korunma, sigara kullanmama ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları olduğunu ifade ediyor.

Kolajen Takviyesi Herkes İçin Gerekli mi?

Uzmanlara göre kolajen peptitleri genel olarak güvenli kabul edilse de alerjisi olan kişiler içerik etiketlerini dikkatle incelemeli. Ayrıca kolajen, eksiksiz bir protein kaynağı değildir ve dengeli beslenmenin yerini tutmaz.

Vücudun kolajen üretimini desteklemek için yeterli protein tüketimi, C vitamini, çinko ve bakır gibi besin öğelerinin alınması da önem taşıyor.

Sonuç Ne Anlama Geliyor?

Kolajen peptitleri özellikle cilt sağlığı, eklem fonksiyonları ve kemik desteği açısından bazı kişilerde fayda sağlayabilir. Ancak mevcut bilimsel veriler bu ürünleri “gençlik iksiri” olarak tanımlamak için yeterli değil. Uzmanlar, kolajen takviyelerinin sağlıklı yaşam alışkanlıklarının yerine geçmediğini ve beklentilerin gerçekçi tutulması gerektiğini vurguluyor.

Kaynak

* Cleveland Clinic, “Everything You Should Know About Collagen Peptides”
* Cleveland Clinic, “Collagen: What It Is, Types, Function & Benefits”
* Health.com, “Can Collagen Supplements Improve Skin and Joint Health?”
* Health.com, “What Happens to Your Metabolism When You Take Collagen?”

Kazayı görenlerin ihbarı üzerine bölgeye sağlık, jandarma ve kurtarma ekipleri sevk edildi. Ekiplerin olay yerinde yaptığı incelemede sürücü Şaban Kara ile araçta bulunan Güzel Narin’in hayatını kaybettiği belirlendi.

Kazada yaralanan E.N., sağlık ekiplerinin ilk müdahalesinin ardından hastaneye kaldırıldı. Yaralının sağlık durumuna ilişkin resmi açıklama bekleniyor.

Bölgede ekiplerin kurtarma ve inceleme çalışması yürüttüğü öğrenildi. Kazanın kesin nedeni yapılacak teknik inceleme ve jandarma soruşturmasının ardından netlik kazanacak.

Olay, Kürtün ve çevre köylerde büyük üzüntüye neden oldu.

Kürtün-Kazıkbeli Yolunda Acı Kaza

Dağlık ve virajlı yapısıyla bilinen Kürtün-Kazıkbeli yolu üzerinde meydana gelen kaza, ağır tonajlı araçların bu tür güzergâhlardaki seyir güvenliğini yeniden gündeme taşıdı.

Yetkililerin kazayla ilgili incelemesi sürüyor.

Olayın ardından genç öğretmenin daha önce görev yeri değişikliği talebinde bulunduğu ve çalışma koşullarıyla ilgili bazı sıkıntılar yaşadığı yönünde iddialar gündeme geldi. Ancak bu iddialara ilişkin resmi makamlardan henüz doğrulama yapılmadı.

Savcılık olayla ilgili adli soruşturma başlatırken, Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından da sürecin idari yönden incelendiği öğrenildi.

Uzmanlara göre bu artışın tek bir sebebi yok. İnsanların daha uzun yaşaması, tanı imkânlarının gelişmesi, tarama programlarının yaygınlaşması, çevresel risklerin artması ve yaşam tarzındaki değişim kanser yükünü büyüten başlıca etkenler arasında gösteriliyor.

Sigara Kanserin En Büyük Önlenebilir Nedenlerinden Biri

Kanser denildiğinde ilk akla gelmesi gereken risk faktörlerinden biri sigaradır. Tütün ve tütün ürünleri yalnızca akciğer kanseriyle değil; ağız, gırtlak, yemek borusu, mide, pankreas, böbrek, mesane ve rahim ağzı kanseri gibi birçok kanser türüyle ilişkilendiriliyor.

Pasif içicilik de önemli bir tehlike oluşturuyor. Sigara içmeyen kişilerin kapalı ortamlarda tütün dumanına maruz kalması, özellikle çocuklar, gebeler, yaşlılar ve kronik hastalığı olan kişiler için ciddi sağlık riski taşıyor.

Uzmanlar, “Kanserden korunma” başlığı altında sigaranın asla ikinci plana atılamayacağını belirtiyor. Çünkü tütün kullanımı, kanser açısından en güçlü ve en önlenebilir risk faktörlerinden biri olmaya devam ediyor.

Kirli Hava Sessiz Bir Risk Olarak Öne Çıkıyor

Hava kirliliği de kanser riskini artıran çevresel faktörler arasında yer alıyor. Özellikle yoğun trafik, sanayi kaynaklı emisyonlar, fosil yakıt kullanımı ve şehirleşmeyle birlikte artan partikül madde maruziyeti, solunum sistemi üzerinde uzun vadeli hasar oluşturabiliyor.

Kirli hava, özellikle akciğer kanseri açısından önemli bir risk olarak değerlendiriliyor. Uzmanlara göre temiz hava yalnızca çevre meselesi değil, doğrudan halk sağlığı meselesidir.

Trans Yağlar ve Ultra İşlenmiş Gıdalar Riski Artırıyor

Beslenme alışkanlıklarındaki değişim de kanser yükünü etkileyen önemli başlıklardan biri. Trans yağ içeren ürünler, fast-food tipi beslenme, aşırı işlenmiş paketli gıdalar, yüksek kalorili yiyecekler ve şekerli içecekler obeziteye, metabolik bozukluklara ve kronik iltihaplanmaya zemin hazırlayabiliyor.

Trans yağların doğrudan tek başına kanser yaptığı söylenemese de sağlıksız beslenme düzeni, kilo artışı ve vücutta uzun süreli inflamasyon üzerinden kanser riskini artıran tabloya katkı sağlayabiliyor.

Obezite Birçok Kanser Türüyle İlişkili

Fazla kilo ve obezite, çağımızın en büyük sağlık sorunlarından biri haline geldi. Vücutta yağ dokusunun artması; hormon dengesi, insülin direnci ve kronik iltihaplanma üzerinden kanser riskini etkileyebiliyor.

Meme, bağırsak, rahim, böbrek, karaciğer ve pankreas kanseri gibi bazı kanser türleriyle obezite arasında ilişki bulunduğu biliniyor.

Hareketsiz Yaşam Vücudu Savunmasız Bırakıyor

Uzun süre oturarak çalışmak, fiziksel aktivitenin azalması ve günlük hareketin sınırlanması da kanser riskini artıran yaşam tarzı faktörleri arasında yer alıyor.

Düzenli yürüyüş, merdiven kullanımı, egzersiz ve aktif yaşam alışkanlıkları yalnızca kilo kontrolü için değil, bağışıklık sistemi ve genel metabolik sağlık için de önem taşıyor.

Alkol Kullanımı Göz Ardı Edilmemeli

Alkol tüketimi; ağız, boğaz, yemek borusu, karaciğer, meme ve bağırsak kanseri riskini artırabilen faktörler arasında yer alıyor. Uzmanlar, kanserden korunma önerileri içinde alkol tüketiminin azaltılması ya da bırakılmasının önemine dikkat çekiyor.

Çevresel Kimyasallar ve Mesleki Maruziyetler

Asbest, benzen, bazı pestisitler, ağır metaller ve endüstriyel kimyasallar uzun süreli maruziyet durumunda kanser riskini artırabiliyor.

Bu nedenle iş sağlığı ve güvenliği önlemleri, koruyucu ekipman kullanımı, düzenli denetim ve çevresel kontrol mekanizmaları kanserle mücadelede kritik önem taşıyor.

Enfeksiyonlar da Kanser Nedeni Olabiliyor

Bazı enfeksiyonlar kanser gelişiminde rol oynayabiliyor. HPV rahim ağzı kanseriyle, hepatit B ve C karaciğer kanseriyle, bazı mide enfeksiyonları ise mide kanseriyle ilişkilendiriliyor.

Aşılama, güvenli sağlık hizmeti, hijyen ve düzenli tarama programları bu risklerin azaltılmasında etkili olabiliyor.

Güneş Işınları ve Solaryum Tehlikesi

Kontrolsüz güneş maruziyeti ve solaryum kullanımı cilt kanseri riskini artırabiliyor. Özellikle yaz aylarında güneşten korunmak, koruyucu ürün kullanmak ve öğle saatlerinde doğrudan güneşe maruz kalmamak önem taşıyor.

Kanserden Korunmak İçin Neler Yapılmalı?

Uzmanlara göre kanserden tamamen korunmak her zaman mümkün olmasa da risk önemli ölçüde azaltılabilir. Bunun için şu adımlar öne çıkıyor:

Sigara ve tütün ürünlerinden uzak durulmalı. Pasif içicilikten korunulmalı. Sağlıklı kilo korunmalı. Düzenli fiziksel aktivite yapılmalı. Trans yağlardan, ultra işlenmiş gıdalardan ve aşırı şeker tüketiminden kaçınılmalı. Sebze, meyve, tam tahıl ve liften zengin beslenme tercih edilmeli. Alkol tüketimi sınırlandırılmalı. Kirli hava, kimyasal maruziyet ve iş yeri risklerine karşı koruyucu önlemler alınmalı. Güneşten korunmaya dikkat edilmeli. Yaşa ve risk durumuna uygun kanser taramaları ihmal edilmemeli.

Erken Teşhis Hayat Kurtarır

Kanserde erken teşhis, tedavi başarısını artıran en önemli unsurlardan biridir. Meme, rahim ağzı, bağırsak ve akciğer kanseri gibi bazı kanser türlerinde tarama programları sayesinde hastalık erken evrede yakalanabiliyor.

Uzmanlar, hiçbir belirti olmasa bile yaşa, aile öyküsüne ve kişisel risk durumuna göre düzenli sağlık kontrollerinin yapılması gerektiğini vurguluyor.

Sonuç: Kanserle Mücadele Bir Yaşam Tarzı Meselesidir

Kanserin yaygınlaşmasında sigara, kirli hava, sağlıksız beslenme, trans yağlar, obezite, hareketsizlik, alkol, çevresel kimyasallar, enfeksiyonlar ve yaşlanma gibi birçok faktör birlikte rol oynuyor.

Ancak bu tablo çaresizlik anlamına gelmiyor. Tütünle mücadele, temiz hava politikaları, sağlıklı beslenme, aktif yaşam, aşılama, tarama programları ve güçlü halk sağlığı önlemleriyle kanser yükünü azaltmak mümkün.

Kanserle mücadele yalnızca hastanelerde değil; sofrada, sokakta, okulda, iş yerinde ve soluduğumuz havada başlıyor.

Çarşamba Evleri”, “Vay Be Gülüm Vay”, “Bu Mezarda” ve “Ağla Sevdiğim” gibi eserlerle tanınan Rahmi Aydın, özellikle Karadeniz ezgilerini kendine has yorumuyla seslendiren mahalli sanatçılar arasında yer alıyordu. Dijital müzik platformlarında Rahmi Aydın adına yayımlanmış birçok eser bulunuyor.

Rahmi Aydın Kimdir?

Aslen Trabzon Köprübaşılı olan Rahmi Aydın, Türk halk müziği ve Karadeniz müziği alanında eserler veren mahalli sanatçıdır. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı kayıtlı mahalli sanatçısı olarak bilinen Aydın, geleneksel Karadeniz ezgilerini ve halk müziği eserlerini yorumlamasıyla geniş bir dinleyici kitlesine ulaşmıştır.

Sanat yaşamı boyunca bağlama ve yöresel müzik geleneğiyle anılan Aydın, “Vay Be Gülüm Vay”, “Çarşamba Evleri”, “Bu Mezarda”, “Ağla Sevdiğim”, “Ela Gözlüm” ve “Gözünün Yeşiline” gibi parçalarla tanındı.

Rahmi Aydın’ın cenaze programına ilişkin ayrıntıların ailesi veya yakınları tarafından paylaşılması bekleniyor.

Yayınevlerinin kitabı ticari gerekçelerle basmak istemediğini ifade eden Kadıoğlu, bu bilginin çocukların can güvenliği için hayati önem taşıdığını vurguladı.

Kitabın bir vakıf tarafından basılarak okullara ücretsiz ve geniş biçimde dağıtılmasını isteyen Kadıoğlu, tüm hakları bu amaç doğrultusunda ilgili vakfa tahsis etmeye hazır olduğunu açıkladı.

Kadıoğlu’nun çağrısı, son dönemde okullarda güvenlik, afet hazırlığı ve kriz yönetimi konularının yeniden gündeme geldiği bir süreçte dikkat çekti. Güvenli okul yaklaşımının yalnızca fiziki tedbirlerden ibaret olmadığı, kriz anında doğru karar alma, tahliye, iletişim, panik yönetimi ve koordinasyon gibi başlıkları da kapsadığı belirtiliyor.

Edinilen bilgilere göre, yolun karşısına geçmeye çalışan genç kıza cadde üzerinde ilerleyen bir otomobil çarptı. Çarpmanın etkisiyle genç kız metrelerce savrularak yere düştü.

Kazayı gören çevredeki vatandaşlar hızla olay yerine koşarak yaralıya ilk müdahaleyi yaptı. Durumun 112 Acil Sağlık ekiplerine bildirilmesi üzerine bölgeye kısa sürede ambulans sevk edildi.

Olay yerine ulaşan sağlık ekipleri, ağır yaralanan genç kıza ilk müdahaleyi olay yerinde gerçekleştirdi. Ardından ambulansla hastaneye kaldırılan genç kızın tedavi altına alındığı öğrenildi.

Hastaneden edinilen bilgilere göre genç kızın sağlık durumunun ciddiyetini koruduğu ve yoğun bakım ünitesinde entübe edilerek tedavisinin sürdüğü bildirildi.

Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.

Son yıllarda hem tarama programlarının yaygınlaşması hem de ailelerin bilinçlenmesiyle SMA hastalığı daha fazla konuşuluyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi, Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, özellikle erken belirti ve tanının hayati önem taşıdığını vurguluyor:
“Bugün artık SMA hastalığında erken tanı, hastalığın seyrini değiştirebiliyor. Ancak belirtiler gözden kaçarsa tablo ağırlaşabiliyor.”

SMA Hastalığı nedir?

SMA hastalığı (Spinal Müsküler Atrofi), omurilikteki hareket sinir hücrelerini etkileyen genetik bir kas hastalığıdır.

Bu hastalıkta, kasları çalıştıran motor nöronlar hasar görür. Sonuç olarak:

• Kaslarda güçsüzlük

• Hareket kısıtlılığı

• Zamanla kas erimesi

• İleri vakalarda solunum problemleri

görülebilir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’a göre, SMA hastalığı doğuştan gelen genetik bir bozukluktur ve SMN1 genindeki eksiklik nedeniyle ortaya çıkar. “Kasın kendisi sağlamdır, sorun kası çalıştıran sinirdedir” diyerek hastalığın mekanizmasını sade bir dille anlatıyor.

SMA hastalığı tiplerine göre farklı şiddette seyreder. Bazı bebeklerde ilk aylarda ağır tablo görülürken, bazı çocuklarda belirtiler daha geç ortaya çıkabilir.

En sinsi belirtiler

SMA hastalığı çoğu zaman sessiz başlar. Aileler ilk etapta fark etmeyebilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler:

• Baş kontrolünde gecikme

• Emme ve yutma güçlüğü

• Yaşıtlarına göre daha az hareket

• Kol ve bacaklarda gevşeklik

• Sık solunum yolu enfeksiyonu

• Oturamama ya da yürüyememe

Prof. Dr. Kafadar, “Bebek çok sakin diye sevinen aileler oluyor. Oysa aşırı hareketsizlik bazen SMA hastalığı belirtisi olabilir” uyarısında bulunuyor.

Özellikle bacaklarda güçsüzlük ön plandadır. Bazı vakalarda dilde titreme bile görülebilir. Bu belirtiler erken dönemde yakalanırsa, tedavi seçenekleri daha etkili olabilir.

Kimler risk altında?

SMA hastalığı kalıtsal bir hastalıktır.

Risk grupları şunlardır:

• Anne ve babanın taşıyıcı olduğu bebekler

• Akraba evliliği bulunan aileler

• Ailesinde SMA öyküsü olanlar

Türkiye’de taşıyıcılık oranının yaklaşık 1/40–1/50 civarında olduğu belirtilmektedir. Bu da toplumda azımsanmayacak bir genetik risk bulunduğunu gösterir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “Anne ve baba sağlıklı olabilir. Taşıyıcı olduklarını bilmeyebilirler. Bu nedenle evlilik öncesi ve gebelik öncesi taramalar çok önemlidir” diyor.

Neden artıyor?

Son yıllarda “SMA hastalığı artıyor mu?” sorusu sıkça soruluyor.

Uzmanlara göre artışın birkaç nedeni var:

• Yenidoğan tarama programlarının yaygınlaşması

• Genetik testlere erişimin artması

• Toplumsal farkındalığın yükselmesi

• Akraba evliliklerinin devam etmesi

Prof. Dr. Kafadar, “Eskiden tanı alamayan vakalar vardı. Bugün erken tarama sayesinde SMA hastalığını daha erken yakalayabiliyoruz” diyerek görünürdeki artışın tanı kapasitesiyle ilişkili olduğunu vurguluyor.

Ayrıca son yıllarda geliştirilen gen tedavileri ve yeni ilaç seçenekleri de hastalığın daha fazla gündeme gelmesine yol açtı.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir çocuk nörolojisi uzmanına başvurulmalı:

• Bebek başını 3–4 ayda tutamıyorsa

• 6–7 ayda desteksiz oturamıyorsa

• 1 yaşında yürümeye başlamamışsa

• Kol ve bacaklarda belirgin güçsüzlük varsa

• Emme ve beslenme problemi sürüyorsa

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “SMA hastalığında erken tanı hayat kurtarır. Gecikme kas kaybını artırabilir” diyerek aileleri uyarıyor.

Bugün SMA hastalığı tedavisi için kullanılan ilaçlar, hastalığın ilerlemesini yavaşlatabiliyor. Bazı vakalarda gen tedavisi uygulanabiliyor. Ancak tedavinin başarısı büyük ölçüde erken teşhise bağlı.

Nasıl korunulur?

SMA hastalığı tamamen önlenebilir bir hastalık değildir. Ancak risk azaltılabilir.

Korunma yolları:

• Evlilik öncesi taşıyıcılık testi

• Gebelik öncesi genetik danışmanlık

• Aile öyküsü varsa ileri genetik testler

• Yenidoğan tarama programlarına katılım

Prof. Dr. Kafadar, “Toplumsal bilinç en güçlü silahtır. Taşıyıcı olduğunuzu bilmek kader değildir, önlem alma fırsatıdır” diyor.

Türkiye’de yenidoğan tarama programlarının genişlemesi sayesinde SMA hastalığı artık daha erken evrede tespit edilebiliyor. Bu da çocukların yaşam kalitesini artırma açısından umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Uzman Uyarısı: Erken Tanı Hayat Değiştiriyor

SMA hastalığı kader değil, geç kalınmış tanı kader olabilir.

Kas kaybı başladıktan sonra geri dönüş sınırlıdır. Bu nedenle belirti, risk, genetik öykü ve erken tarama hayati önemdedir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar son olarak şu mesajı veriyor:
“Her hareketsizlik masum değildir. Aileler gelişim basamaklarını yakından takip etmeli. Şüphe varsa zaman kaybetmeden uzmana başvurulmalı.”

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Çocuk Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada epilepsinin toplumda hâlâ yanlış bilinen yönleri olduğunu vurguladı.

Epilepsi (Sara) Nedir?

Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin ani ve kontrolsüz elektriksel boşalımları sonucu ortaya çıkan, tekrarlayan nöbetlerle karakterize bir hastalıktır. Halk arasında “sara” olarak bilinir.

Prof. Dr. Kafadar’a göre:

“Epilepsi tek bir hastalık değil, birçok farklı nedeni ve türü olan bir beyin hastalıkları grubudur. Her nöbet epilepsi değildir; tanı için nöbetlerin tekrarlayıcı olması gerekir.”

Nöbet Nasıl Ortaya Çıkar?

Beynimiz milyarlarca sinir hücresinin uyumlu çalışmasıyla görev yapar. Ancak bazı durumlarda bu hücreler bir anda aşırı ve düzensiz elektrik sinyali üretir. Sonuç?

• Ani bilinç kaybı

• Kasılmalar

• Sabit bir noktaya dalıp kalma

• Ağızda köpürme

• Kısa süreli hafıza kaybı

• Garip kokular ya da tatlar hissetme

Bazı nöbetler dramatiktir, bazıları ise sadece birkaç saniyelik “donma” şeklinde geçer. Bu nedenle birçok epilepsi vakası uzun süre fark edilmeden devam edebilir.

Çocuklarda Epilepsi Daha mı Farklı?

Prof. Dr. Kafadar, özellikle çocukluk çağında epilepsinin farklı belirtilerle ortaya çıkabileceğini belirtiyor:

“Çocuklarda dalıp gitme, ders sırasında kısa süreli kopmalar, ani sıçramalar ya da sebepsiz düşmeler epilepsi belirtisi olabilir. Ailelerin bu belirtileri hafife almaması gerekir.”

Çocukluk çağı epilepsilerinin bir kısmı yaşla birlikte düzelebilirken, bazı türleri uzun süreli takip gerektirir.

Epilepsinin Nedenleri Neler?

Epilepsi her zaman tek bir nedene bağlı değildir. Olası sebepler arasında:

• Doğum sırasında beyin hasarı

• Genetik yatkınlık

• Beyin enfeksiyonları

• Kafa travmaları

• Beyin tümörleri

• Nedeni bilinmeyen (idiopatik) durumlar

Vakaların önemli bir kısmında ise net bir sebep saptanamayabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Epilepsi tanısında en önemli testlerden biri EEG (Elektroensefalografi)’dir. EEG, beynin elektriksel aktivitesini kaydeder.

Bunun yanında:

• Beyin MR görüntülemesi

• Ayrıntılı nörolojik muayene

• Nöbet öyküsünün detaylı değerlendirilmesi

Tanı sürecinde büyük önem taşır.

Tedavisi Var mı?

Evet. Epilepsi hastalarının büyük bir kısmı düzenli ilaç tedavisiyle nöbetsiz bir yaşam sürebilir.

Prof. Dr. Kafadar’ın altını çizdiği en önemli nokta şu:

“Epilepsi tedavi edilebilir bir hastalıktır. İlaçlar düzenli kullanıldığında hastaların yaklaşık yüzde 70’inde nöbetler tamamen kontrol altına alınabilir.”

Dirençli vakalarda ise:

• Ketojenik diyet

• Vagus sinir stimülasyonu

• Cerrahi tedavi

gibi seçenekler gündeme gelebilir.

Nöbet Anında Ne Yapılmalı?

Toplumda en sık yapılan yanlış, nöbet geçiren kişinin ağzına bir şey koymaya çalışmaktır. Bu son derece tehlikelidir.

Doğru yaklaşım:

✔️ Kişiyi yan yatırmak
✔️ Başını sert bir zeminden korumak
✔️ Süreyi takip etmek
✔️ Nöbet 5 dakikayı aşarsa acil yardım çağırmak

Toplumsal Yanlış Algılar

Epilepsi bulaşıcı değildir.
Ruhsal bir hastalık değildir.
Akıl hastalığı değildir.

Bu hastalık, beynin elektriksel düzeniyle ilgilidir. Doğru tedavi ve takip ile bireyler eğitimlerine, iş hayatlarına ve sosyal yaşamlarına devam edebilir.

Son Söz

Epilepsi korkulacak değil, bilinmesi gereken bir hastalıktır. Bilgi, ön yargının panzehiridir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’ın da ifade ettiği gibi, erken tanı ve düzenli takip hayat kalitesini belirleyen en kritik faktördür.

Beynin elektriği bazen kontrolden çıkabilir. Önemli olan, o dalgayı doğru yönetmektir. ⚡
Epilepsi (Sara Hastalığı) Nedir? Epilepsi Çeşitleri Nelerdir? Epilepsi Neden Olur? Epilepsi Belirtileri Nelerdir? Epilepsi Nasıl Teşhis Edilir? Epilepsi Tedavisi Nasıl Yapılır? Epilepsi Risk Faktörleri Nelerdir? Epilepsi öldürür mü? Epilepsi nasıl anlaşılır? Epilepsi geçer mi? Stres epilepsiyi etkiler mi? Epilepsi nöbeti uyurken olur mu? Epilepsi nöbeti geçirdikten sonra kişi neler hisseder? Anksiyete epilepsiye neden olur mu?

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Asuman İnan, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada özellikle yaz aylarında artan vakalara dikkat çekti.

Prof. Dr. İnan, “Salmonella en sık gıdalar yoluyla bulaşır. Çiğ veya iyi pişmemiş tavuk, yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri ve iyi yıkanmamış sebzeler risk taşır” dedi.

🧫 Salmonella Nedir?

Salmonella, bağırsak sistemini etkileyen bir bakteri grubudur. Halk arasında çoğu zaman “gıda zehirlenmesi” olarak bilinen tabloya neden olur. Ancak her gıda zehirlenmesi Salmonella değildir.

Uzmanlara göre bakteri, uygun sıcaklıkta hızla çoğalır ve özellikle hijyen kurallarına uyulmayan mutfaklarda kolayca yayılır.

⚠️ Salmonella Belirtileri Nelerdir?

Prof. Dr. İnan’ın verdiği bilgilere göre belirtiler genellikle bakterinin alınmasından 6–72 saat sonra ortaya çıkıyor:

• Yüksek ateş

• Sulu veya kanlı ishal

• Karın ağrısı ve kramp

• Bulantı ve kusma

• Halsizlik

Çoğu vaka 4–7 gün içinde düzeliyor. Ancak bağışıklık sistemi zayıf kişilerde enfeksiyon kana karışabiliyor ve ciddi sonuçlar doğurabiliyor.

🚨 Kimler Risk Altında?

Uzman isim özellikle şu grupları uyardı:

• Bebekler

• 65 yaş üstü bireyler

• Hamileler

• Kronik hastalığı olanlar

• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler

Bu kişilerde tablo daha ağır seyredebilir ve hastane tedavisi gerekebilir.

🛡 Nasıl Korunmalı?

Prof. Dr. İnan’a göre korunmanın temel anahtarı mutfak hijyeni:

• Çiğ et ve sebzeler ayrı kesme tahtasında hazırlanmalı

• Tavuk ve et iyice pişirilmeli

• Eller en az 20 saniye sabunla yıkanmalı

• Soğuk zincir korunmalı

“Salmonella gözle görülmez, tadı değişmez. Bu nedenle en güçlü silahımız temizliktir” uyarısında bulundu.

📌 Uzmandan Net Mesaj

Salmonella hafife alınacak bir enfeksiyon değil. Basit görünen bir ishal tablosu bazı gruplarda hayati risk oluşturabiliyor. Uzmanlar özellikle yaz aylarında açıkta satılan ve iyi muhafaza edilmeyen gıdalara karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Uzmanların ortak mesajı

“Mucize aramayın.
Bilimsel önlemlerle ve sağlıklı yaşamla riskleri azaltın.”

Kanser riskini tamamen sıfırlamak mümkün olmasa da, bu 12 başlıkla risk belirgin biçimde azaltılabiliyor.

Uzmanlara göre kanserden korunma bir günde değil, bir yaşam tarzıyla mümkün. İşte bilimsel kanıtlarla desteklenen 12 altın kural: