Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan imzasını taşıyan 17 Ağustos 2026 tarihli ve 2026/261 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararında, atamanın Türkiye ile Kazakistan arasında üniversitenin işleyişine ilişkin anlaşma ve ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda gerçekleştirildiği belirtildi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın imzasıyla atandı

Kararda, Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Kazakistan Cumhuriyeti Hükümeti arasında Hoca Ahmet Yesevi Uluslararası Türk-Kazak Üniversitesi’nin işleyişine ilişkin anlaşmanın 10’uncu maddesi ile üniversite tüzüğünün 4’üncü maddesine atıfta bulunuldu.

Atamanın ayrıca 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 2 ve 3’üncü maddeleri gereğince gerçekleştirildiği kaydedildi.

Buna göre Prof. Dr. Hüseyin Karaman, Hoca Ahmet Yesevi Uluslararası Türk-Kazak Üniversitesi Mütevelli Heyet Başkanlığı görevine getirildi.

Türk-Kazak yükseköğretim iş birliğinin önemli kurumlarından

Hoca Ahmet Yesevi Uluslararası Türk-Kazak Üniversitesi, Türkiye ile Kazakistan arasındaki yükseköğretim ve akademik iş birliğinin önemli kurumları arasında yer alıyor. Üniversitenin yönetim yapısında Mütevelli Heyeti, iki ülke arasındaki ortak kurumsal yapının temel unsurlarından birini oluşturuyor.

Prof. Dr. Hüseyin Karaman’ın Mütevelli Heyet Başkanlığına atanmasıyla üniversitenin üst yönetim yapısında yeni bir dönem başlamış oldu.

Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Rektörlüğünde yeni dönem başladı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın imzasıyla Prof. Dr. Ahmet Ulusoy, üniversitenin rektörlüğüne atandı.

17 Ağustos 2026 tarihli ve 2026/267 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’nda, atamanın 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 13’üncü maddesi ile 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 2’nci, 3’üncü ve 7’nci maddeleri gereğince yapıldığı belirtildi.

Kararda, “Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Rektörlüğüne Prof. Dr. Ahmet Ulusoy atanmıştır” ifadesine yer verildi.

Prof. Dr. Ahmet Ulusoy ZBEÜ Rektörü oldu

Atama kararıyla birlikte Prof. Dr. Ahmet Ulusoy, Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesinin yeni rektörü olarak görevlendirildi.

Karar, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın imzasıyla yürürlüğe girdi.

Sakarya Üniversitesinde rektörlük görevine Prof. Dr. Hamza Al atandı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan imzasını taşıyan 17 Ağustos 2026 tarihli ve 2026/266 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Sakarya Üniversitesi Rektörlüğüne Prof. Dr. Hamza Al’ın atanmasına karar verildi.

Kararda, atamanın 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 13’üncü maddesi ile 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 2’nci, 3’üncü ve 7’nci maddeleri gereğince gerçekleştirildiği belirtildi.

Böylece Prof. Dr. Hamza Al, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın imzasıyla Sakarya Üniversitesinin yeni rektörü olarak görevlendirildi.

Cumhurbaşkanlığı kararında, atamanın 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 13’üncü maddesi ile 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 2’nci, 3’üncü ve 7’nci maddeleri kapsamında gerçekleştirildiği belirtildi.

17 Ağustos 2026 tarihli kararda şu hükme yer verildi:

“Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Rektörlüğüne, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 13 üncü maddesi ile 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 2 nci, 3 üncü ve 7 nci maddeleri gereğince Prof. Dr. Yusuf YILMAZ atanmıştır.”

Böylece Prof. Dr. Yusuf Yılmaz, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın imzasıyla Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Rektörü olarak görevlendirildi.

İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesinin yeni rektörü Prof. Dr. Mustafa Balcı oldu.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından imzalanan 2026/264 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Prof. Dr. Mustafa Balcı, İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Rektörlüğüne atandı.

Kararda, atamanın 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 13’üncü maddesi ile 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 2’nci, 3’üncü ve 7’nci maddeleri gereğince yapıldığı belirtildi.

17 Ağustos 2026 tarihini taşıyan kararla birlikte Prof. Dr. Mustafa Balcı, İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesinin rektörlük görevine getirildi.

İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Rektörlüğüne Prof. Dr. Hüseyin Botanlıoğlu atandı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından imzalanan 17 Ağustos 2026 tarihli ve 2026/263 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile üniversitenin yeni rektörü Prof. Dr. Hüseyin Botanlıoğlu oldu.

Kararda, atamanın 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 13’üncü maddesi ile 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 2’nci, 3’üncü ve 7’nci maddeleri gereğince yapıldığı belirtildi.

Prof. Dr. Hüseyin Botanlıoğlu Rektör Olarak Atandı

Cumhurbaşkanlığı kararında şu hükme yer verildi:

“İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Rektörlüğüne, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 13 üncü maddesi ile 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 2 nci, 3 üncü ve 7 nci maddeleri gereğince Prof. Dr. Hüseyin BOTANLIOĞLU atanmıştır.”

Böylece Prof. Dr. Hüseyin Botanlıoğlu, İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa’nın rektörlük görevine resmen atanmış oldu.

İhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesinin yeni rektörü belli oldu. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın imzasını taşıyan 17 Ağustos 2026 tarihli ve 2026/262 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Prof. Dr. Behzat Orhan Aytür, Bilkent Üniversitesi Rektörlüğüne atandı.

Kararda, atamanın 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 13’üncü maddesi ile 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 2’nci, 3’üncü ve 7’nci maddeleri gereğince yapıldığı belirtildi.

Atama kararı Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın imzasıyla

Cumhurbaşkanlığı kararında şu ifadeye yer verildi:

“İhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi Rektörlüğüne, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 13 üncü maddesi ile 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 2 nci, 3 üncü ve 7 nci maddeleri gereğince Prof. Dr. Behzat Orhan AYTÜR atanmıştır.”

Böylece Prof. Dr. Behzat Orhan Aytür, Türkiye’nin önde gelen vakıf üniversitelerinden İhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesinin rektörlük görevine getirildi.

Gebze Teknik Üniversitesi Rektörlüğüne Prof. Dr. Hacı Ali Mantar atandı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından imzalanan 17 Ağustos 2026 tarihli ve 2026/260 sayılı kararda, Gebze Teknik Üniversitesi Rektörlüğüne yapılan atamanın hukuki dayanaklarına da yer verildi.

Kararda, Prof. Dr. Hacı Ali Mantar’ın 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 13’üncü maddesi ile 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 2’nci, 3’üncü ve 7’nci maddeleri gereğince rektörlük görevine atandığı belirtildi.

Prof. Dr. Hacı Ali Mantar Yeni Rektör Oldu

Atama kararıyla birlikte Prof. Dr. Hacı Ali Mantar, Gebze Teknik Üniversitesinin rektörlük görevini üstlendi.

Kocaeli’nin Gebze ilçesinde faaliyet gösteren Gebze Teknik Üniversitesi, özellikle mühendislik, temel bilimler ve teknoloji alanlarındaki akademik çalışmalarıyla yükseköğretim sisteminde önemli bir konuma sahip bulunuyor.

Atama Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın İmzasıyla Yapıldı

Cumhurbaşkanlığı kararında şu ifadeye yer verildi:

“Gebze Teknik Üniversitesi Rektörlüğüne, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 13 üncü maddesi ile 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 2 nci, 3 üncü ve 7 nci maddeleri gereğince Prof. Dr. Hacı Ali MANTAR atanmıştır.”

Karar, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın imzasını taşıyor.

Kararda şu hükme yer verildi:

“Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Rektörlüğüne, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 13 üncü maddesi ile 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 2 nci, 3 üncü ve 7 nci maddeleri gereğince Prof. Dr. Emine Gümüşsoy atanmıştır.”

Böylece Prof. Dr. Emine Gümüşsoy, Eskişehir Osmangazi Üniversitesinin yeni rektörü olarak görevlendirildi.

Cumhurbaşkanlığının 2026/258 sayılı kararında, atamanın 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 13’üncü maddesi ile 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 2’nci, 3’üncü ve 7’nci maddeleri gereğince gerçekleştirildiği belirtildi.

17 Ağustos 2026 tarihini taşıyan kararla birlikte Prof. Dr. Ufuk Kuyrukluyıldız, Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesinin rektörlük görevine getirildi.

Prof. Dr. Ufuk Kuyrukluyıldız kimdir?

Tıp alanındaki akademik çalışmalarıyla tanınan Prof. Dr. Ufuk Kuyrukluyıldız, özellikle anesteziyoloji ve reanimasyon alanında akademik ve idari görevlerde bulundu. Kuyrukluyıldız, yeni atamayla birlikte akademik kariyerini Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Rektörü olarak sürdürecek.

Atama kararıyla üniversitenin akademik ve idari yönetiminde yeni bir dönem başlamış oldu.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’dan Düzce Üniversitesi’ne Rektör Ataması

Düzce Üniversitesi Rektörlüğüne Prof. Dr. Nedim Sözbir atandı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan imzasıyla 17 Ağustos 2026 tarihli olarak alınan 2026/257 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Düzce Üniversitesinin yeni rektörü Prof. Dr. Nedim Sözbir oldu.

Kararda, atamanın 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 13’üncü maddesi ile 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 2’nci, 3’üncü ve 7’nci maddeleri gereğince gerçekleştirildiği bildirildi.

Böylece Prof. Dr. Nedim Sözbir, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın imzasını taşıyan kararla Düzce Üniversitesi Rektörlüğü görevine atandı.

Prof. Dr. Nedim Sözbir Kimdir?

Akademik kariyerini mühendislik alanında sürdüren Prof. Dr. Nedim Sözbir, makine mühendisliği alanında çalışmaları bulunan bir akademisyen olarak biliniyor. Isı transferi, enerji ve termodinamik başta olmak üzere çeşitli alanlarda akademik çalışmalar yürüten Sözbir, yükseköğretimde akademik ve idari görevlerde bulundu.

Yeni dönemde Düzce Üniversitesinin akademik, bilimsel ve idari çalışmalarını rektör olarak yönetecek olan Prof. Dr. Nedim Sözbir’in ataması, 2026/257 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile resmiyet kazandı.

Beşiktaş’ın sağ kanat transferi için gündemine aldığı Farès Ghedjemis konusunda Fransa’dan dikkat çeken yeni bilgiler geldi.

Foot Mercato’nun Santi Aouna ve Chemssdine Belgacem imzalı haberine göre Monaco, 23 yaşındaki Cezayirli kanat oyuncusunu kadrosuna katmak amacıyla Frosinone’ye yeni bir teklif iletti. Beşiktaş’ın da oyuncunun transferi için görüşmelere dahil olduğu bildirildi.

Beşiktaş’ın teklifi oyuncu açısından daha avantajlı

Fransız kaynağın aktardığı bilgilere göre siyah-beyazlıların Ghedjemis’e sunduğu mali ve sözleşme şartları Monaco’nun teklifinden daha avantajlı durumda.

Buna karşılık oyuncunun şu aşamada sportif proje açısından Monaco’ya öncelik verdiği belirtiliyor. Ancak Ghedjemis’in Türkiye’ye transfer seçeneğini kapatmadığı ve Beşiktaş ihtimalinin masada kalmaya devam ettiği kaydedildi.

Celtic ve Rangers yarıştan çekildi

Transfer yarışındaki önemli gelişmelerden biri de İskoçya’dan geldi.

Ghedjemis ile ilgilenen Celtic ve Rangers’ın transfer girişimlerinden çekildiği bildirildi. Böylece oyuncunun geleceği konusunda öne çıkan iki seçenek Beşiktaş ve Monaco oldu. Get French Football News de Foot Mercato’ya dayandırdığı haberinde Monaco’nun yeni teklifini ve iki İskoç kulübünün yarıştan çekildiğini aktardı.

Monaco ilk teklifinden sonuç alamamıştı

Ghedjemis için Monaco’nun daha önce yaptığı girişim Frosinone tarafından yeterli bulunmamıştı. Fransız ekibinin bunun ardından şartlarını değiştirerek yeni bir teklif sunduğu belirtiliyor.

Yeni teklifin mali büyüklüğü ise açıklanmış değil.

Geçen sezon 15 gol attı

Sol ayaklı hücum oyuncusu Ghedjemis, ağırlıklı olarak sağ kanatta görev yapıyor. 2025-2026 Serie B sezonunda Frosinone formasıyla 37 lig maçında 15 gol ve 3 asist üretti.

Fransa doğumlu olan Ghedjemis, milli takım tercihini ise Cezayir’den yana kullandı.

Transfer henüz sonuçlanmadı

Mevcut bilgiler transferin tamamlandığı anlamına gelmiyor. Son tabloya göre Monaco Frosinone’ye yeni teklifini iletirken, Beşiktaş da oyuncuyla görüşmelerini sürdüren taraflardan biri.

Ghedjemis’in Monaco’ya öncelik verdiği belirtilse de Türkiye seçeneğine kapıyı kapatmaması, siyah-beyazlıların transfer yarışındaki konumunu koruduğunu gösteriyor.

Nach bisherigen Informationen ereignete sich der Unfall in der Nähe des Ortsteils Kurşunlu im Landkreis Sarayönü. Dort kollidierten zwei Pkw miteinander.

Bei dem Zusammenstoß wurden Mehmet Emin Şen, Mustafa Kaya und Hüseyin Sami Eke schwer verletzt. Nach Eingang des Notrufs wurden Rettungs- und Sicherheitskräfte zur Unfallstelle entsandt.

Mustafa Kaya erlag seinen Verletzungen

Die Verletzten wurden nach der medizinischen Erstversorgung in umliegende Krankenhäuser gebracht. Für Mehmet Emin Şen und Mustafa Kaya kam jedoch jede Hilfe zu spät. Beide erlagen trotz medizinischer Behandlung ihren schweren Verletzungen.

Der 45-jährige Mustafa Kaya lebte in Köln. Zunächst kursierten Angaben, wonach auch Kaya aus Lünen stammen beziehungsweise dort leben soll. Nach Angaben aus seinem persönlichen Umfeld war dies jedoch nicht zutreffend. Kaya war in Köln wohnhaft.

Die Verbindung zu Lünen betrifft hingegen Hüseyin Sami Eke, der ebenfalls in den Unfall verwickelt war.

Ermittlungen zur Unfallursache

Die zuständigen Behörden haben Ermittlungen aufgenommen, um den genauen Hergang und die Ursache des schweren Verkehrsunfalls zu klären.

Der Tod von Mustafa Kaya löste sowohl bei seinen Angehörigen und Bekannten in der Türkei als auch in Deutschland große Trauer aus. Informationen zur Beisetzung wurden zunächst nicht bekannt.

Edinilen bilgilere göre kaza, Konya-Afyonkarahisar kara yolunun Sarayönü ilçesi Kurşunlu Mahallesi yakınlarında meydana geldi. Mehmet Emin Şen yönetimindeki otomobil ile Hüseyin Sami Eke idaresindeki otomobil çarpıştı.

Çarpışmanın şiddetiyle araçlarda bulunan Mehmet Emin Şen, Mustafa Kaya ve Hüseyin Sami Eke ağır yaralandı. İhbar üzerine olay yerine sağlık ve güvenlik ekipleri sevk edildi.

Mustafa Kaya hastanede hayatını kaybetti

Sağlık ekiplerinin ilk müdahalesinin ardından hastanelere kaldırılan yaralılardan Mehmet Emin Şen ile Mustafa Kaya, doktorların tüm müdahalelerine rağmen kurtarılamadı.

Kazada yaşamını yitiren 45 yaşındaki Mustafa Kaya’nın Almanya’nın Köln kentinde yaşadığı öğrenildi. Kaya’nın Lünen’de yaşadığı yönündeki ilk bilgilerin aksine, yakın çevresinden yapılan düzeltmede Köln’de yaşadığı belirtildi.

Kazada yaralanan Hüseyin Sami Eke’nin ise Almanya’nın Lünen kenti bağlantılı olduğu bildirildi.

Kazayla ilgili inceleme başlatıldı

İki kişinin yaşamını yitirdiği kazanın meydana geliş nedeninin kesin olarak belirlenmesi amacıyla inceleme başlatıldı.

Mustafa Kaya’nın vefat haberi, Türkiye’deki ve Almanya’daki ailesi ile yakın çevresinde büyük üzüntüye neden oldu. Cenaze ve defin programına ilişkin ayrıntıların netleşmesinin ardından paylaşılması bekleniyor.

Düzce Üniversitesi Sanat, Tasarım ve Mimarlık Fakültesi öğretim üyelerinden Doç. Dr. Sıtkı Akıncıoğlu vefat etti.

Acı haberi Düzce Üniversitesi Rektörlüğü duyurdu. Üniversiteden yapılan açıklamada, Akıncıoğlu’nun Sanat, Tasarım ve Mimarlık Fakültesi’nde uzun yıllar boyunca büyük bir özveri ve başarıyla görev yaptığı belirtildi.

Üniversiteye uzun yıllar hizmet etti

Düzce Üniversitesi Rektörlüğü tarafından yayımlanan taziye mesajında, Doç. Dr. Sıtkı Akıncıoğlu’nun görev süresince gerçekleştirdiği çalışmalarla üniversiteye değer kattığı ve önemli katkılar sunduğu vurgulandı.

Üniversite yönetimi, Akıncıoğlu’nun vefatından duyulan derin üzüntüyü dile getirerek ailesine, üniversite mensuplarına, öğrencilerine ve yakınlarına başsağlığı ve sabır dileklerini iletti.

Rektörlüğün açıklamasında, “Öğretim Üyemiz Doç. Dr. Sıtkı Akıncıoğlu’na Allah’tan rahmet; başta ailesi olmak üzere, Üniversitemiz mensuplarına, öğrencilerine ve yakınlarına başsağlığı ve sabırlar dileriz” ifadelerine yer verildi.

Akıncıoğlu’nun vefatı, uzun yıllar görev yaptığı Düzce Üniversitesi akademik camiasında üzüntüyle karşılandı.

Ekmek seçerken en güvenilir ipucu, paketin önündeki büyük harfler değil içindekiler listesi olabilir. İnsanlar üzerinde yürütülen çalışmaların değerlendirildiği geniş kapsamlı bilimsel araştırmalar, tam tahıl ve liften zengin beslenmenin kalp-damar hastalıkları ve tip 2 diyabet açısından daha olumlu sağlık sonuçlarıyla ilişkili olduğunu gösteriyor. Ancak tam buğdaydan çavdara, yulaftan çok tahıllı ürünlere kadar her ekmek aynı beslenme değerine sahip değil. [1]
Tam buğday ekmeğini öne çıkaran ne?
Tam buğday ekmeğinde buğday tanesinin kepek, rüşeym ve endosperm adı verilen temel bölümleri korunur.
Kepek, tahıl tanesinin lif açısından zengin dış bölümüdür. Rüşeym ise tahılın vitamin, mineral ve çeşitli bitkisel bileşenler içeren kısmıdır. Beyaz un üretilirken bu bölümlerin önemli bir kısmı ayrılır.
Bu nedenle gerçek tam buğday ekmeği genellikle rafine beyaz undan yapılan ekmeğe göre daha fazla lif sağlar.
The Lancet'te yayımlanan geniş kapsamlı sistematik inceleme ve meta-analizlerde, yüksek lif ve tam tahıl tüketimi daha düşük kalp-damar hastalığı, tip 2 diyabet ve kolorektal kanser, yani kalın bağırsak kanseri riskiyle ilişkili bulundu. Kontrollü çalışmalarda daha yüksek lif tüketiminin vücut ağırlığı, tansiyon ve toplam kolesterol gibi bazı sağlık göstergelerinde de daha olumlu sonuçlarla ilişkili olduğu bildirildi. [1]
Ancak paketin üzerinde yalnızca “buğday ekmeği” yazması ürünün tam buğdaydan yapıldığını göstermez.
İçindekiler listesinin ilk sıralarında “tam buğday unu” ifadesinin bulunması daha anlamlı bir işarettir.
Çavdar ekmeğinde tam tahıl oranı önemli
Çavdar özellikle Kuzey Avrupa ülkelerinde uzun yıllardır temel tahıllardan biri olarak tüketiliyor.
Beslenme açısından dikkat çekmesinin başlıca nedenlerinden biri lif yapısı.
2025 yılında yayımlanan bir sistematik derleme ve meta-analizde, çavdar tüketiminin kan şekeri ve insülin üzerindeki etkisini araştıran randomize kontrollü çalışmalar değerlendirildi. Araştırmacılar çavdar tüketiminin açlık veya yemek sonrası kan şekeri üzerinde bütün çalışmalarda tutarlı bir düşüş sağlamadığını, buna karşılık bazı insülin ölçümlerinde daha düşük yanıt görülebildiğini bildirdi. [2]
Bu sonuç, “çavdar ekmeği kan şekerini yükseltmez” anlamına gelmiyor.
Çavdar ekmeği de karbonhidrat içerir ve tüketildiğinde kan şekerini yükseltebilir. Porsiyon miktarı, ürünün tam tahıllı olup olmadığı ve kişinin metabolik özellikleri sonucu değiştirebilir.
Ayrıca koyu renkli her ekmek çavdar ekmeği değildir.
Üründeki gerçek çavdar ve tam tahıl oranını öğrenmenin en güvenilir yollarından biri içindekiler listesini okumaktır.
Yulaflı ekmekte asıl dikkat çeken lif: Beta-glukan
Yulafın beslenme açısından en dikkat çekici özelliklerinden biri beta-glukan adı verilen çözünür lif türünü içermesi.
Çözünür lif bağırsakta suyla birleşerek jel benzeri bir yapı oluşturabilir. Bu özellik sindirim sürecini ve kolesterolün bağırsaktan geri emilmesini etkileyebilir.
British Journal of Nutrition'da yayımlanan ve 58 randomize kontrollü çalışmada toplam 3 bin 974 kişinin verilerini değerlendiren meta-analizde, günlük ortanca 3,5 gram yulaf beta-glukanı tüketimi LDL kolesterolü, yani halk arasında “kötü kolesterol” olarak bilinen kolesterol türünü düşürdü. LDL kolesterolde ortalama düşüş litre başına yaklaşık 0,19 mmol olarak hesaplandı. [3]
Bu sonuç, üzerinde birkaç yulaf tanesi bulunan her ekmeğin aynı etkiyi sağlayacağı anlamına gelmiyor.
Araştırmalarda belirli miktarda beta-glukan tüketildi. Bir ekmeğin içinde ne kadar yulaf veya beta-glukan bulunduğu ise üründen ürüne önemli ölçüde değişebilir.
Bu nedenle “yulaflı” yazısına bakmak yerine yulafın içindekiler listesindeki yerine ve ürünün toplam lif miktarına bakmak daha anlamlıdır.
Arpalı ekmek neden dikkat çekiyor?
Arpa da yulaf gibi beta-glukan içeren tahıllardan biri.
European Journal of Clinical Nutrition'da yayımlanan randomize kontrollü çalışmaların sistematik incelemesi ve meta-analizinde arpa kaynaklı beta-glukan tüketiminin LDL kolesterol ve HDL dışı kolesterol düzeylerinde azalmayla ilişkili olduğu bildirildi. [4]
Ancak buradaki sonuç doğrudan “arpalı ekmek yemek kolesterolü düşürür” şeklinde yorumlanmamalı.
Araştırmalarda önemli olan alınan beta-glukan miktarıydı. Bir ekmeğin adında “arpa” geçmesi, sağlık araştırmalarında kullanılan miktarlarda arpa veya beta-glukan içerdiğini garanti etmez.
Bu nedenle arpalı ürünlerde de tahıl oranı ve lif miktarı önem taşır.
Çok tahıllı ekmekte en sık yapılan hata
“7 tahıllı”, “9 tahıllı” veya “çok tahıllı” ifadeleri ilk bakışta oldukça sağlıklı görünebilir.
Fakat çok tahıllı olmak ile tam tahıllı olmak aynı şey değildir.
Bir ekmek buğday, arpa, çavdar, mısır ve yulaf gibi birçok farklı tahıl içerebilir. Ancak bu tahıllar büyük ölçüde rafine edilmişse ürün yine düşük lifli olabilir.
Başka bir ifadeyle, bir ekmeğin içinde beş farklı tahıl bulunması, tahıl tanesinin bütün bölümlerinin korunduğu anlamına gelmez.
Bu nedenle paketin üzerinde kaç tahıl adı bulunduğundan çok bunların ne kadarının tam tahıl olduğuna bakmak gerekir.
Tohumlu ekmek görünüşüyle yanıltabilir
Keten tohumu, susam, ay çekirdeği, kabak çekirdeği veya chia gibi tohumlar ekmeğe lif, protein ve doymamış yağlar ekleyebilir.
Ancak iki farklı tohumlu ekmek beslenme açısından birbirinden oldukça farklı olabilir.
Bir ürün tam tahıllı undan hazırlanıp tarifinde anlamlı miktarda tohum içerebilir. Başka bir ürün ise büyük ölçüde beyaz undan yapılmış ve yalnızca üzerine az miktarda tohum serpilmiş olabilir.
Görünüşleri benzer olsa da beslenme değerleri aynı değildir.
Tohumların bulunması olumlu bir özellik olabilir ancak ekmeğin temelini oluşturan un yine önemini korur.
Filizlendirilmiş tahıl ekmeklerinin farkı ne?
Filizlendirilmiş ekmeklerde buğday, arpa veya diğer tahıllar belirli koşullarda çimlenmeye başladıktan sonra kullanılır.
Filizlenme sırasında tahılın içinde çeşitli biyokimyasal değişiklikler meydana gelir. Bazı vitamin ve bitkisel bileşiklerin miktarı değişebilir. Fitat adı verilen ve demir ile çinko gibi bazı minerallere bağlanarak bunların vücutta kullanılabilirliğini azaltabilen bileşiğin miktarında da değişiklik meydana gelebilir.
Bu nedenle filizlendirilmiş tahıllar beslenme araştırmalarında ilgi gören ürünlerden biri.
Ancak “filizlendirilmiş” ifadesi de tek başına daha sağlıklı ekmek anlamına gelmiyor.
Ürünün tam tahıl oranı, lif miktarı, ilave şeker ve tuz içeriği birlikte değerlendirilmeli.
Kahverengi ekmek tam buğday ekmeği demek değil
Ekmek seçiminde en yanıltıcı özelliklerden biri renk olabilir.
Koyu kahverengi bir ekmek otomatik olarak tam tahıllı değildir. Ekmeğin rengi kullanılan tahıllara, tarife ve üretim yöntemine göre değişebilir.
Bu nedenle “beyaz ekmek açık renkli, sağlıklı ekmek koyu renkli olur” şeklinde basit bir kural bulunmuyor.
Tam tahıllı ürünü anlamanın daha doğru yolu içindekiler listesini kontrol etmektir.
Beyaz ekmek tamamen sağlıksız mı?
Beyaz ekmeği tek başına “zararlı gıda” olarak tanımlamak bilimsel verileri fazla basitleştirir.
Temel farklardan biri, beyaz un üretiminde tahılın lif açısından zengin dış bölümlerinin önemli kısmının ayrılmasıdır. Bu nedenle beyaz ekmek genellikle gerçek tam tahıllı ekmeklerden daha az lif içerir.
Bilimsel araştırmaların güçlü biçimde desteklediği nokta, genel beslenme düzeninde yeterli lif ve tam tahıla yer verilmesidir. [1]
Başka bir ifadeyle mesele zaman zaman yenilen tek bir dilim beyaz ekmekten çok, kişinin uzun vadede nasıl bir beslenme düzenine sahip olduğudur.
Kan şekerini kontrol etmek isteyenler neye bakmalı?
Tam tahılların en fazla araştırıldığı alanlardan biri tip 2 diyabet ve kan şekeri kontrolü.
Nutrition Journal'da 2024 yılında yayımlanan sistematik derleme ve meta-analizde 10 ileriye dönük toplum çalışması ile 37 randomize kontrollü araştırma değerlendirildi. Daha yüksek tam tahıl tüketimi toplum çalışmalarında daha düşük tip 2 diyabet riskiyle ilişkili bulundu. Randomize kontrollü çalışmalarda ise açlık kan şekeri başta olmak üzere bazı glisemik göstergelerde küçük iyileşmeler bildirildi. [5]
Ancak buradan “tam tahıllı ekmek kan şekerini yükseltmez” sonucu çıkarılamaz.
Tam tahıllı ekmek de karbonhidrat içerir.
Örneğin iki veya üç büyük dilim tam tahıllı ekmek yemek ile tek ince dilim tüketmek aynı karbonhidrat miktarını sağlamaz. Ekmeğin yanında protein, sebze ve yağ içeren yiyeceklerin bulunması da yemek sonrası kan şekeri yanıtını etkileyebilir.
Bu nedenle ekmeğin türü kadar porsiyon miktarı da önemlidir.
“Glutensiz” daha sağlıklı anlamına gelmiyor
Glutensiz ürünlerin sağlıklı beslenmeyle eş anlamlı görülmesi de yaygın bir yanlış.
Gluten, buğday, arpa ve çavdarda bulunan bazı proteinlerin genel adıdır.
Çölyak hastalığı bulunan kişilerde gluten bağışıklık sisteminin ince bağırsağa zarar vermesine yol açabilir. Bu kişiler için glutensiz beslenme tıbbi bir gerekliliktir.
Ancak glutensiz bir ekmek yalnızca gluten içermediği için daha fazla lif veya daha yüksek beslenme değeri kazanmaz.
Bazı glutensiz ekmekler büyük ölçüde pirinç unu veya çeşitli nişastalardan üretilebilir ve lif açısından düşük olabilir.
Bu nedenle glutensiz beslenmesi gereken kişilerde bile ürünün lif ve tahıl içeriği ayrıca değerlendirilmelidir.
Sağlıklı ekmek seçerken etikette bu 4 noktaya bakılabilir
Ekmek reyonunda karar vermek için karmaşık beslenme bilgilerine sahip olmak gerekmiyor.
İlk olarak içindekiler listesindeki una bakılabilir. “Tam buğday unu”, “tam çavdar unu” veya başka bir tam tahılın ilk sıralarda yer alması önemli bir ipucudur.
İkinci nokta lif miktarıdır. Tam tahılların sağlık açısından öne çıkmasının başlıca nedenlerinden biri daha fazla lif sağlayabilmeleridir. Daha yüksek lif tüketiminin daha olumlu sağlık sonuçlarıyla ilişkili olduğuna dair kapsamlı bilimsel veriler bulunuyor. [1]
Üçüncü olarak ilave şeker ve tuz miktarı değerlendirilebilir.
Son olarak “köy”, “geleneksel”, “doğal”, “fit” veya “çok tahıllı” gibi ifadelerin sağlık garantisi olmadığı unutulmamalı.
Tek bir “en sağlıklı ekmek” yok
Bilimsel veriler herkese önerilebilecek tek bir ekmek çeşidini işaret etmiyor.
Tam buğday, tam çavdar, yulaf, arpa, filizlendirilmiş tahıl veya tohum içeren ekmekler iyi seçenekler olabilir. Ancak bu ürünlerin gerçek beslenme değeri tariflerine göre büyük ölçüde değişebilir.
Rafine undan yapılmış koyu renkli bir “çok tahıllı” ekmek, tam tahıllı sade bir ekmekten daha üstün olmak zorunda değil. Benzer biçimde birkaç yulaf veya tohum tanesi de beyaz undan yapılmış bir ekmeği otomatik olarak yüksek lifli hale getirmiyor.
Üstelik yulaf ve arpa beta-glukan çalışmalarında görülen kolesterol etkileri belirli miktarlarda lif tüketimiyle ortaya çıktı; bu nedenle araştırma sonuçlarını herhangi bir yulaflı veya arpalı ekmeğe doğrudan aktarmak doğru olmaz. [3] [4]
Ekmek seçiminde bilimsel kanıtların en güçlü olduğu nokta belirli bir “özel ekmek” değil, genel beslenme düzeninde tam tahıllara ve yeterli life daha fazla yer verilmesi.
Bu nedenle ekmek alırken rengine değil tahılına, adına değil içeriğine bakmak daha doğru bir başlangıç olabilir.
Kaynaklar
[1] Reynolds A, Mann J, Cummings J, Winter N, Mete E, Te Morenga L. Carbohydrate quality and human health: a series of systematic reviews and meta-analyses. The Lancet. 2019;393(10170):434-445. DOI: 10.1016/S0140-6736(18)31809-9.
[2] Ghazvini M ve arkadaşları. Effect of rye consumption on markers of glycemic control: evidence on the rye factor, a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Nutrition & Metabolism. 2025. DOI: 10.1186/s12986-025-00901-8.
[3] Ho HVT, Sievenpiper JL, Zurbau A, Blanco Mejia S, Jovanovski E, Au-Yeung F, Jenkins AL, Vuksan V. The effect of oat β-glucan on LDL-cholesterol, non-HDL-cholesterol and apoB for CVD risk reduction: a systematic review and meta-analysis of randomised-controlled trials. British Journal of Nutrition. 2016;116(8):1369-1382. DOI: 10.1017/S000711451600341X.
[4] Ho HVT, Sievenpiper JL, Zurbau A, Blanco Mejia S, Jovanovski E, Au-Yeung F, Jenkins AL, Vuksan V. A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials of the effect of barley β-glucan on LDL-C, non-HDL-C and apoB for cardiovascular disease risk reduction. European Journal of Clinical Nutrition. 2016;70(11):1239-1245. DOI: 10.1038/ejcn.2016.89.
[5] Ying T, Zheng J, Kan J, Li W, Xue K, Du J, Liu Y, He G. Effects of whole grains on glycemic control: a systematic review and dose-response meta-analysis of prospective cohort studies and randomized controlled trials. Nutrition Journal. 2024;23:47. DOI: 10.1186/s12937-024-00952-2.

Edinilen bilgilere göre Gürler, yaşanan olayın ardından sağlık ekiplerinin müdahalesiyle hastaneye kaldırılarak tedavi altına alındı. Durumu ağır olan genç asker, hastanede 28 gün boyunca yaşam mücadelesi verdi.

Doktorların tüm müdahalelerine rağmen kurtarılamayan Gürler’in hayatını kaybetmesi, ailesi ve yakınlarının yanı sıra memleketi Giresun’da büyük üzüntüye neden oldu.

Şebinkarahisar’da son yolculuğuna uğurlandı

Hayatını kaybeden Uzman Çavuş Gökberk Gürler’in cenazesi, işlemlerin ardından memleketi Giresun’un Şebinkarahisar ilçesine getirildi.

Gürler, bugün Şebinkarahisar’da düzenlenen cenaze töreninin ardından dualarla son yolculuğuna uğurlandı.

Genç yaşta hayatını kaybeden Uzman Çavuş Gürler’in vefatı, ailesini, yakınlarını ve sevenlerini yasa boğdu.

Sertleşme sorunu tedavisinde yaygın kullanılan bazı ilaçların retina üzerindeki olası etkilerini araştıran geniş kapsamlı bir çalışma, dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu. Tayvan’daki araştırmacılar, PDE-5 inhibitörü olarak bilinen ilaçları kullanan erkeklerde santral seröz koryoretinopati riskinin beş yıllık takipte anlamlı biçimde artmadığını bildirdi.

Scientific Reports’ta yayımlanan araştırmada, küresel TriNetX sağlık kayıt ağı kullanıldı. Çalışma, Taipei Veterans General Hospital, National Yang Ming Chiao Tung University ve Taipei Medical University bağlantılı araştırmacılar tarafından yürütüldü.

Araştırmacılar sildenafil, tadalafil, avanafil ve vardenafil gibi sertleşme sorunu tedavisinde kullanılan ilaçların yanı sıra prostat büyümesinde kullanılan alfa blokerleri ve dışarıdan verilen androjen hormonlarının belirli bir retina hastalığıyla ilişkisini değerlendirdi.

Yaklaşık 390 bin sağlık kaydı karşılaştırıldı

Araştırmanın veri havuzunda başlangıçta 205 milyondan fazla kişinin sağlık kaydı tarandı.

PDE-5 inhibitörlerine ilişkin ana analizde bu ilaçlardan birini yeni kullanmaya başlayan 195 bin 161 erkeğin sağlık kayıtları, ilaçları kullanmayan ve benzer özelliklere sahip 195 bin 161 kişilik kontrol grubuyla karşılaştırıldı.

Böylece yalnızca PDE-5 inhibitörlerine yönelik değerlendirmede yaklaşık 390 bin kişinin sağlık kaydı incelendi.

Araştırmacılar grupları oluştururken yaş, mevcut hastalıklar ve sonucu etkileyebilecek diğer sağlık özellikleri bakımından mümkün olduğunca benzer kişileri karşılaştırmaya çalıştı.

PDE-5 inhibitörlerini pulmoner hipertansiyon nedeniyle kullanan hastalar ise analize dahil edilmedi. Böylece değerlendirme esas olarak sertleşme sorunu nedeniyle bu ilaçları kullanan erkeklere odaklandı.

Araştırılan retina hastalığı nedir?

Çalışmada incelenen santral seröz koryoretinopati, gözün arka bölümündeki retina tabakasının altında sıvı birikmesiyle ortaya çıkabilen bir hastalık.

Bu durum özellikle merkezi görmeyi etkileyebiliyor. Hastalarda bulanık görme, görüntülerin eğri veya bozuk algılanması ve merkezi görüşte değişiklikler ortaya çıkabiliyor.

PDE-5 inhibitörlerinin gözün damar bakımından zengin koroid tabakasındaki kan akımı üzerinde etkileri bulunabileceği uzun süredir araştırılıyor. Tadalafil kullanımının ardından santral seröz koryoretinopati geliştiğini bildiren geçmiş vaka raporları da bulunuyor.

Ancak tek tek hastalarda bildirilen vakalar, ilacın geniş toplumda hastalık riskini artırdığını kanıtlamıyor. Yeni araştırmanın önemli yönlerinden biri, bu olası ilişkinin çok daha büyük bir gerçek yaşam verisi üzerinde değerlendirilmesi oldu.

Beş yıllık takipte anlamlı artış bulunmadı

PDE-5 inhibitörü kullanan erkeklerle kontrol grubunun sonuçları beş yıla kadar karşılaştırıldı.

Araştırmada beş yıllık risk oranı 0,917 olarak hesaplandı. Yüzde 95 güven aralığı 0,649 ile 1,296 arasında kaldı ve sonuç istatistiksel anlamlılığa ulaşmadı.

Daha sade ifadeyle araştırmacılar, PDE-5 inhibitörlerini kullanan erkeklerde söz konusu retina hastalığının daha sık görüldüğünü gösteren güvenilir bir fark bulamadı.

Beş yıllık takipte santral seröz koryoretinopati gelişmeden kalanların oranının hem ilaç kullananlarda hem de kontrol grubunda yaklaşık yüzde 99,96 olması, incelenen hastalığın her iki grupta da oldukça seyrek görüldüğünü ortaya koydu.

Sonuçların bir başka önemli noktası ise araştırmanın bu ilaçların göz açısından koruyucu olduğunu göstermemesi. Bulgular yalnızca incelenen hasta grubunda söz konusu retina hastalığının riskinde istatistiksel olarak anlamlı bir artış gösterilemediğine işaret ediyor.

Tadalafil ayrıca incelendi

Araştırmacılar, daha önce yayımlanan bazı vaka bildirimleri nedeniyle tadalafili ayrıca değerlendirdi.

Tadalafil kullananlarda ilk yıl için hesaplanan risk oranı 1,671, ikinci yıl için ise 1,551 oldu.

Bu değerler ilk bakışta riskin daha yüksek olabileceğini düşündürse de sonuçların güven aralıkları genişti ve fark istatistiksel anlamlılığa ulaşmadı.

Takip süresi uzadığında bu eğilim de devam etmedi. Dördüncü yılda risk oranı yaklaşık 1 düzeyine gelirken beşinci yılda 0,948 olarak hesaplandı.

Dolayısıyla tadalafil için ilk yıllarda ortaya çıkan sinyal, araştırmada kalıcı ve istatistiksel olarak doğrulanmış bir risk artışına dönüşmedi.

Prostat ve hormon tedavileri de araştırıldı

Çalışmanın kapsamı sertleşme ilaçlarıyla sınırlı tutulmadı.

İyi huylu prostat büyümesinde kullanılan alfa blokerleri yeni kullanmaya başlayan 214 bin 510 kişinin sağlık kayıtları, aynı sayıda kontrol kaydıyla karşılaştırıldı.

Testosteron ve diğer bazı androjen tedavilerini kullanan 68 bin 403 kişi de aynı büyüklükte bir kontrol grubuyla eşleştirildi.

Üç ana analiz birlikte değerlendirildiğinde araştırmada toplam 478 bin 74 kullanıcı-kontrol çifti yer aldı.

Beş yıllık takipte alfa bloker veya androjen tedavileriyle santral seröz koryoretinopati arasında da istatistiksel olarak anlamlı bir risk artışı saptanmadı.

Bulgular “göz açısından tamamen risksiz” anlamına gelmiyor

Çalışmanın büyüklüğü önemli bir avantaj sağlasa da araştırmanın bazı sınırlılıkları bulunuyor.

Analiz, gerçek yaşam sağlık kayıtlarındaki tanı ve reçete bilgilerine dayanıyor. Araştırmacılar hastaların retina görüntülerini tek tek yeniden incelemedi.

Bir ilacın sağlık kayıtlarında reçete edilmiş görünmesi de kişinin ilacı gerçekten kullanıp kullanmadığını, hangi dozda aldığını veya tedaviye ne kadar süre devam ettiğini kesin olarak göstermiyor.

Santral seröz koryoretinopati vakalarının sayısının düşük olması da özellikle çok nadir yan etkilerin değerlendirilmesini güçleştiriyor.

Bu nedenle çalışma, PDE-5 inhibitörlerinin santral seröz koryoretinopatiye hiçbir koşulda yol açamayacağını kanıtlamıyor. Bulgular, geniş sağlık kayıtları üzerinde beş yıllık takipte sürekli ve anlamlı bir risk artışı gösterilemediğini ortaya koyuyor.

İlaçların bırakılması gerektiğini gösteren bir bulgu yok

Araştırmanın sonuçları, sertleşme sorunu nedeniyle PDE-5 inhibitörü kullanan kişilerin ilaçlarını bu çalışma nedeniyle bırakmasını gerektiren bir bulgu ortaya koymuyor.

Öte yandan ilaç kullanımı sırasında ani veya yeni başlayan görme değişiklikleri ortaya çıkması halinde bunun göz ardı edilmemesi gerekiyor. Bu tür belirtilerin ilaçtan kaynaklanıp kaynaklanmadığı ancak tıbbi değerlendirmeyle belirlenebilir.

Araştırmacıların elde ettiği geniş ölçekli gerçek yaşam verileri, geçmişte tadalafil ve diğer PDE-5 inhibitörleriyle ilgili bildirilen tekil vakalara daha geniş bir çerçeveden bakılmasını sağlıyor.

Sonuçlar, yüz binlerce kişinin sağlık kaydında belirgin bir toplum düzeyi risk artışı göstermese de nadir olayların ve belirli hasta gruplarındaki olası risklerin daha ayrıntılı araştırılması gerektiğine işaret ediyor.

KAYNAKLAR

• Scientific Reports
• Taipei Veterans General Hospital
• National Yang Ming Chiao Tung University
• Taipei Medical University
• TriNetX

Afyonkarahisar sağlık camiası, emekli hekim Dr. Erol Kırelli’nin vefat haberiyle üzüntü yaşadı.

Afyonkarahisar Devlet Hastanesi’nde görev yaptıktan sonra emekliye ayrılan Dr. Erol Kırelli, 77 yaşında hayatını kaybetti. Uzun yıllar sağlık hizmetlerinde görev yapan Kırelli’nin vefatı, ailesi ve yakınlarının yanı sıra sağlık camiasında da üzüntüyle karşılandı.

Örnekevler Mahallesi sakinlerinden olan Erol Kırelli, merhum Sabri Kırelli ile merhume Fatma Kırelli’nin oğluydu. Güler Kırelli’nin eşi olan Kırelli, Serkan ve Ertan Kırelli’nin babasıydı.

Son yolculuğuna uğurlanacak

Dr. Erol Kırelli için cenaze namazının öğle namazının ardından Afyonkarahisar’daki Paşa Camii’nde kılınacağı bildirildi.

Kırelli’nin naaşı, cenaze namazının ardından Sandıklı Mezarlığı’nda toprağa verilecek.

Edinilen bilgilere göre, yolun karşısına geçmeye çalışan genç kıza cadde üzerinde ilerleyen bir otomobil çarptı. Çarpmanın etkisiyle genç kız metrelerce savrularak yere düştü.

Kazayı gören çevredeki vatandaşlar hızla olay yerine koşarak yaralıya ilk müdahaleyi yaptı. Durumun 112 Acil Sağlık ekiplerine bildirilmesi üzerine bölgeye kısa sürede ambulans sevk edildi.

Olay yerine ulaşan sağlık ekipleri, ağır yaralanan genç kıza ilk müdahaleyi olay yerinde gerçekleştirdi. Ardından ambulansla hastaneye kaldırılan genç kızın tedavi altına alındığı öğrenildi.

Hastaneden edinilen bilgilere göre genç kızın sağlık durumunun ciddiyetini koruduğu ve yoğun bakım ünitesinde entübe edilerek tedavisinin sürdüğü bildirildi.

Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.

Son yıllarda hem tarama programlarının yaygınlaşması hem de ailelerin bilinçlenmesiyle SMA hastalığı daha fazla konuşuluyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi, Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, özellikle erken belirti ve tanının hayati önem taşıdığını vurguluyor:
“Bugün artık SMA hastalığında erken tanı, hastalığın seyrini değiştirebiliyor. Ancak belirtiler gözden kaçarsa tablo ağırlaşabiliyor.”

SMA Hastalığı nedir?

SMA hastalığı (Spinal Müsküler Atrofi), omurilikteki hareket sinir hücrelerini etkileyen genetik bir kas hastalığıdır.

Bu hastalıkta, kasları çalıştıran motor nöronlar hasar görür. Sonuç olarak:

• Kaslarda güçsüzlük

• Hareket kısıtlılığı

• Zamanla kas erimesi

• İleri vakalarda solunum problemleri

görülebilir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’a göre, SMA hastalığı doğuştan gelen genetik bir bozukluktur ve SMN1 genindeki eksiklik nedeniyle ortaya çıkar. “Kasın kendisi sağlamdır, sorun kası çalıştıran sinirdedir” diyerek hastalığın mekanizmasını sade bir dille anlatıyor.

SMA hastalığı tiplerine göre farklı şiddette seyreder. Bazı bebeklerde ilk aylarda ağır tablo görülürken, bazı çocuklarda belirtiler daha geç ortaya çıkabilir.

En sinsi belirtiler

SMA hastalığı çoğu zaman sessiz başlar. Aileler ilk etapta fark etmeyebilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler:

• Baş kontrolünde gecikme

• Emme ve yutma güçlüğü

• Yaşıtlarına göre daha az hareket

• Kol ve bacaklarda gevşeklik

• Sık solunum yolu enfeksiyonu

• Oturamama ya da yürüyememe

Prof. Dr. Kafadar, “Bebek çok sakin diye sevinen aileler oluyor. Oysa aşırı hareketsizlik bazen SMA hastalığı belirtisi olabilir” uyarısında bulunuyor.

Özellikle bacaklarda güçsüzlük ön plandadır. Bazı vakalarda dilde titreme bile görülebilir. Bu belirtiler erken dönemde yakalanırsa, tedavi seçenekleri daha etkili olabilir.

Kimler risk altında?

SMA hastalığı kalıtsal bir hastalıktır.

Risk grupları şunlardır:

• Anne ve babanın taşıyıcı olduğu bebekler

• Akraba evliliği bulunan aileler

• Ailesinde SMA öyküsü olanlar

Türkiye’de taşıyıcılık oranının yaklaşık 1/40–1/50 civarında olduğu belirtilmektedir. Bu da toplumda azımsanmayacak bir genetik risk bulunduğunu gösterir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “Anne ve baba sağlıklı olabilir. Taşıyıcı olduklarını bilmeyebilirler. Bu nedenle evlilik öncesi ve gebelik öncesi taramalar çok önemlidir” diyor.

Neden artıyor?

Son yıllarda “SMA hastalığı artıyor mu?” sorusu sıkça soruluyor.

Uzmanlara göre artışın birkaç nedeni var:

• Yenidoğan tarama programlarının yaygınlaşması

• Genetik testlere erişimin artması

• Toplumsal farkındalığın yükselmesi

• Akraba evliliklerinin devam etmesi

Prof. Dr. Kafadar, “Eskiden tanı alamayan vakalar vardı. Bugün erken tarama sayesinde SMA hastalığını daha erken yakalayabiliyoruz” diyerek görünürdeki artışın tanı kapasitesiyle ilişkili olduğunu vurguluyor.

Ayrıca son yıllarda geliştirilen gen tedavileri ve yeni ilaç seçenekleri de hastalığın daha fazla gündeme gelmesine yol açtı.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir çocuk nörolojisi uzmanına başvurulmalı:

• Bebek başını 3–4 ayda tutamıyorsa

• 6–7 ayda desteksiz oturamıyorsa

• 1 yaşında yürümeye başlamamışsa

• Kol ve bacaklarda belirgin güçsüzlük varsa

• Emme ve beslenme problemi sürüyorsa

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “SMA hastalığında erken tanı hayat kurtarır. Gecikme kas kaybını artırabilir” diyerek aileleri uyarıyor.

Bugün SMA hastalığı tedavisi için kullanılan ilaçlar, hastalığın ilerlemesini yavaşlatabiliyor. Bazı vakalarda gen tedavisi uygulanabiliyor. Ancak tedavinin başarısı büyük ölçüde erken teşhise bağlı.

Nasıl korunulur?

SMA hastalığı tamamen önlenebilir bir hastalık değildir. Ancak risk azaltılabilir.

Korunma yolları:

• Evlilik öncesi taşıyıcılık testi

• Gebelik öncesi genetik danışmanlık

• Aile öyküsü varsa ileri genetik testler

• Yenidoğan tarama programlarına katılım

Prof. Dr. Kafadar, “Toplumsal bilinç en güçlü silahtır. Taşıyıcı olduğunuzu bilmek kader değildir, önlem alma fırsatıdır” diyor.

Türkiye’de yenidoğan tarama programlarının genişlemesi sayesinde SMA hastalığı artık daha erken evrede tespit edilebiliyor. Bu da çocukların yaşam kalitesini artırma açısından umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Uzman Uyarısı: Erken Tanı Hayat Değiştiriyor

SMA hastalığı kader değil, geç kalınmış tanı kader olabilir.

Kas kaybı başladıktan sonra geri dönüş sınırlıdır. Bu nedenle belirti, risk, genetik öykü ve erken tarama hayati önemdedir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar son olarak şu mesajı veriyor:
“Her hareketsizlik masum değildir. Aileler gelişim basamaklarını yakından takip etmeli. Şüphe varsa zaman kaybetmeden uzmana başvurulmalı.”

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Çocuk Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada epilepsinin toplumda hâlâ yanlış bilinen yönleri olduğunu vurguladı.

Epilepsi (Sara) Nedir?

Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin ani ve kontrolsüz elektriksel boşalımları sonucu ortaya çıkan, tekrarlayan nöbetlerle karakterize bir hastalıktır. Halk arasında “sara” olarak bilinir.

Prof. Dr. Kafadar’a göre:

“Epilepsi tek bir hastalık değil, birçok farklı nedeni ve türü olan bir beyin hastalıkları grubudur. Her nöbet epilepsi değildir; tanı için nöbetlerin tekrarlayıcı olması gerekir.”

Nöbet Nasıl Ortaya Çıkar?

Beynimiz milyarlarca sinir hücresinin uyumlu çalışmasıyla görev yapar. Ancak bazı durumlarda bu hücreler bir anda aşırı ve düzensiz elektrik sinyali üretir. Sonuç?

• Ani bilinç kaybı

• Kasılmalar

• Sabit bir noktaya dalıp kalma

• Ağızda köpürme

• Kısa süreli hafıza kaybı

• Garip kokular ya da tatlar hissetme

Bazı nöbetler dramatiktir, bazıları ise sadece birkaç saniyelik “donma” şeklinde geçer. Bu nedenle birçok epilepsi vakası uzun süre fark edilmeden devam edebilir.

Çocuklarda Epilepsi Daha mı Farklı?

Prof. Dr. Kafadar, özellikle çocukluk çağında epilepsinin farklı belirtilerle ortaya çıkabileceğini belirtiyor:

“Çocuklarda dalıp gitme, ders sırasında kısa süreli kopmalar, ani sıçramalar ya da sebepsiz düşmeler epilepsi belirtisi olabilir. Ailelerin bu belirtileri hafife almaması gerekir.”

Çocukluk çağı epilepsilerinin bir kısmı yaşla birlikte düzelebilirken, bazı türleri uzun süreli takip gerektirir.

Epilepsinin Nedenleri Neler?

Epilepsi her zaman tek bir nedene bağlı değildir. Olası sebepler arasında:

• Doğum sırasında beyin hasarı

• Genetik yatkınlık

• Beyin enfeksiyonları

• Kafa travmaları

• Beyin tümörleri

• Nedeni bilinmeyen (idiopatik) durumlar

Vakaların önemli bir kısmında ise net bir sebep saptanamayabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Epilepsi tanısında en önemli testlerden biri EEG (Elektroensefalografi)’dir. EEG, beynin elektriksel aktivitesini kaydeder.

Bunun yanında:

• Beyin MR görüntülemesi

• Ayrıntılı nörolojik muayene

• Nöbet öyküsünün detaylı değerlendirilmesi

Tanı sürecinde büyük önem taşır.

Tedavisi Var mı?

Evet. Epilepsi hastalarının büyük bir kısmı düzenli ilaç tedavisiyle nöbetsiz bir yaşam sürebilir.

Prof. Dr. Kafadar’ın altını çizdiği en önemli nokta şu:

“Epilepsi tedavi edilebilir bir hastalıktır. İlaçlar düzenli kullanıldığında hastaların yaklaşık yüzde 70’inde nöbetler tamamen kontrol altına alınabilir.”

Dirençli vakalarda ise:

• Ketojenik diyet

• Vagus sinir stimülasyonu

• Cerrahi tedavi

gibi seçenekler gündeme gelebilir.

Nöbet Anında Ne Yapılmalı?

Toplumda en sık yapılan yanlış, nöbet geçiren kişinin ağzına bir şey koymaya çalışmaktır. Bu son derece tehlikelidir.

Doğru yaklaşım:

✔️ Kişiyi yan yatırmak
✔️ Başını sert bir zeminden korumak
✔️ Süreyi takip etmek
✔️ Nöbet 5 dakikayı aşarsa acil yardım çağırmak

Toplumsal Yanlış Algılar

Epilepsi bulaşıcı değildir.
Ruhsal bir hastalık değildir.
Akıl hastalığı değildir.

Bu hastalık, beynin elektriksel düzeniyle ilgilidir. Doğru tedavi ve takip ile bireyler eğitimlerine, iş hayatlarına ve sosyal yaşamlarına devam edebilir.

Son Söz

Epilepsi korkulacak değil, bilinmesi gereken bir hastalıktır. Bilgi, ön yargının panzehiridir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’ın da ifade ettiği gibi, erken tanı ve düzenli takip hayat kalitesini belirleyen en kritik faktördür.

Beynin elektriği bazen kontrolden çıkabilir. Önemli olan, o dalgayı doğru yönetmektir. ⚡
Epilepsi (Sara Hastalığı) Nedir? Epilepsi Çeşitleri Nelerdir? Epilepsi Neden Olur? Epilepsi Belirtileri Nelerdir? Epilepsi Nasıl Teşhis Edilir? Epilepsi Tedavisi Nasıl Yapılır? Epilepsi Risk Faktörleri Nelerdir? Epilepsi öldürür mü? Epilepsi nasıl anlaşılır? Epilepsi geçer mi? Stres epilepsiyi etkiler mi? Epilepsi nöbeti uyurken olur mu? Epilepsi nöbeti geçirdikten sonra kişi neler hisseder? Anksiyete epilepsiye neden olur mu?

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Asuman İnan, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada özellikle yaz aylarında artan vakalara dikkat çekti.

Prof. Dr. İnan, “Salmonella en sık gıdalar yoluyla bulaşır. Çiğ veya iyi pişmemiş tavuk, yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri ve iyi yıkanmamış sebzeler risk taşır” dedi.

🧫 Salmonella Nedir?

Salmonella, bağırsak sistemini etkileyen bir bakteri grubudur. Halk arasında çoğu zaman “gıda zehirlenmesi” olarak bilinen tabloya neden olur. Ancak her gıda zehirlenmesi Salmonella değildir.

Uzmanlara göre bakteri, uygun sıcaklıkta hızla çoğalır ve özellikle hijyen kurallarına uyulmayan mutfaklarda kolayca yayılır.

⚠️ Salmonella Belirtileri Nelerdir?

Prof. Dr. İnan’ın verdiği bilgilere göre belirtiler genellikle bakterinin alınmasından 6–72 saat sonra ortaya çıkıyor:

• Yüksek ateş

• Sulu veya kanlı ishal

• Karın ağrısı ve kramp

• Bulantı ve kusma

• Halsizlik

Çoğu vaka 4–7 gün içinde düzeliyor. Ancak bağışıklık sistemi zayıf kişilerde enfeksiyon kana karışabiliyor ve ciddi sonuçlar doğurabiliyor.

🚨 Kimler Risk Altında?

Uzman isim özellikle şu grupları uyardı:

• Bebekler

• 65 yaş üstü bireyler

• Hamileler

• Kronik hastalığı olanlar

• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler

Bu kişilerde tablo daha ağır seyredebilir ve hastane tedavisi gerekebilir.

🛡 Nasıl Korunmalı?

Prof. Dr. İnan’a göre korunmanın temel anahtarı mutfak hijyeni:

• Çiğ et ve sebzeler ayrı kesme tahtasında hazırlanmalı

• Tavuk ve et iyice pişirilmeli

• Eller en az 20 saniye sabunla yıkanmalı

• Soğuk zincir korunmalı

“Salmonella gözle görülmez, tadı değişmez. Bu nedenle en güçlü silahımız temizliktir” uyarısında bulundu.

📌 Uzmandan Net Mesaj

Salmonella hafife alınacak bir enfeksiyon değil. Basit görünen bir ishal tablosu bazı gruplarda hayati risk oluşturabiliyor. Uzmanlar özellikle yaz aylarında açıkta satılan ve iyi muhafaza edilmeyen gıdalara karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Uzmanların ortak mesajı

“Mucize aramayın.
Bilimsel önlemlerle ve sağlıklı yaşamla riskleri azaltın.”

Kanser riskini tamamen sıfırlamak mümkün olmasa da, bu 12 başlıkla risk belirgin biçimde azaltılabiliyor.

Uzmanlara göre kanserden korunma bir günde değil, bir yaşam tarzıyla mümkün. İşte bilimsel kanıtlarla desteklenen 12 altın kural: