Kist hidatik nedir?

Kist hidatik, Echinococcus adlı parazitin neden olduğu bir enfeksiyondur. Halk arasında “köpek kisti” olarak da bilinir.

Hastalık en sık karaciğer ve akciğerde kist oluşumuyla görülür. Daha nadir olarak dalak, böbrek, kemik, kalp, beyin ve göz gibi organları da etkileyebilir.

Kist yavaş büyür. Bu nedenle kişi yıllarca hiçbir belirti fark etmeyebilir. Sorun genellikle kist büyüdüğünde, çevre dokulara baskı yaptığında veya tesadüfen çekilen ultrason, tomografi gibi görüntülemelerde ortaya çıkar. CDC, kistlerin yıllarca belirti vermeyebileceğini ve belirtilerin kistin bulunduğu organa göre değiştiğini belirtmektedir.

Kist hidatik neden olur?

Kist hidatik, parazitin yumurtalarının ağız yoluyla alınmasıyla gelişir. Bulaş çoğunlukla köpek, koyun, keçi, sığır gibi hayvanların bulunduğu çevrelerde görülür.

İyi yıkanmamış sebze ve meyveler, kirli eller, hayvan dışkısıyla temas etmiş toprak veya su risk oluşturabilir. Özellikle köpeklerle yakın temas sonrası el hijyenine dikkat edilmemesi bulaş ihtimalini artırır.

Bu hastalık insandan insana kolayca bulaşan klasik bir enfeksiyon gibi değerlendirilmez. Asıl döngü hayvanlar ve çevresel temas üzerinden ilerler.

Kist hidatik nasıl anlaşılır? Erken belirtileri nelerdir?

Kist hidatik erken dönemde çoğu zaman sessizdir. Bu yüzden “nasıl anlaşılır?” sorusunun cevabı yalnızca belirtiye bakarak verilemez.

Karaciğerde yerleşirse sağ üst karın ağrısı, karında dolgunluk, bulantı, iştahsızlık ve nadiren sarılık görülebilir. Akciğerde olursa uzun süren öksürük, göğüs ağrısı, nefes darlığı veya kanlı balgam gibi belirtiler ortaya çıkabilir.

Gözden kaçan nokta şudur: Kist hidatik belirtileri reflü, safra kesesi hastalıkları, zatürre, bronşit veya basit karın ağrısıyla karışabilir. Bu nedenle uzun süren, tekrarlayan veya açıklanamayan şikâyetlerde hekim değerlendirmesi önemlidir.

Kimlerde daha sık görülür?

Kist hidatik, hayvancılığın yaygın olduğu bölgelerde daha sık görülebilir. Köpeklerle yakın temas edenler, çiftçiler, çobanlar, mezbaha çalışanları ve kırsal bölgelerde yaşayan kişiler daha dikkatli olmalıdır.

Çocuklar da risk altında olabilir. Çünkü dış ortam, toprak, hayvan teması ve el hijyeni eksikliği bulaş açısından önem taşır.

Bağışıklık sistemi zayıf kişilerde hastalığın seyri ve tedavi planı daha dikkatli değerlendirilmelidir. Ancak kist hidatik yalnızca belirli bir yaş grubuna ait bir hastalık değildir.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Uzun süren karın ağrısı, karında şişlik hissi, açıklanamayan bulantı, kilo kaybı, sürekli öksürük, göğüs ağrısı veya nefes darlığı varsa sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Daha önce kist hidatik tanısı alan kişilerde ani karın ağrısı, alerjik reaksiyon, bayılma hissi, şiddetli nefes darlığı veya kanlı balgam gibi belirtiler acil değerlendirme gerektirebilir.

Kistin patlaması nadir ama ciddi sonuçlara yol açabilir. Bu nedenle tanı konmuş hastaların takiplerini aksatmaması gerekir.

Kist hidatik için hangi doktora gidilir?

İlk başvuru için aile hekimi, dahiliye veya çocuk hastalarda çocuk sağlığı ve hastalıkları uygun olabilir.

Karaciğer tutulumu düşünülüyorsa gastroenteroloji ve genel cerrahi, akciğer tutulumu varsa göğüs hastalıkları ve göğüs cerrahisi değerlendirmesi gerekebilir.

Tanı ve tedavi sürecinde enfeksiyon hastalıkları uzmanı da önemli rol oynar. Kistin bulunduğu organa göre nöroloji, beyin cerrahisi, üroloji veya kardiyoloji gibi branşlar devreye girebilir.

Kist hidatik nasıl teşhis edilir?

Tanı genellikle muayene, hastanın temas öyküsü ve görüntüleme yöntemleriyle konulur. Ultrason, bilgisayarlı tomografi ve MR en sık kullanılan yöntemler arasındadır.

Kan testleri ve parazite yönelik serolojik testler tanıya yardımcı olabilir. Ancak her test tek başına kesin sonuç vermeyebilir.

Kist hidatik tanısı yalnızca “karın ağrısı var” ya da “öksürük geçmiyor” diye konulmaz. Belirtiler başka hastalıklarla karışabileceği için hekim değerlendirmesi şarttır. CDC, tanıda kist benzeri kitlenin ve riskli temas öyküsünün birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurgular.

Kist hidatik tedavisi var mı?

Evet, kist hidatik tedavi edilebilir. Ancak tedavi şekli kistin yerine, boyutuna, sayısına, evresine ve hastanın genel durumuna göre değişir.

Bazı hastalarda antiparaziter ilaçlar kullanılabilir. Bazı kistlerde cerrahi tedavi gerekebilir. Uygun vakalarda iğneyle boşaltma ve özel işlemlerle kistin kontrol altına alınması gibi girişimsel yöntemler gündeme gelebilir.

Her kist aynı şekilde tedavi edilmez. Bazı inaktif kistlerde düzenli takip tercih edilebilir. Dünya Sağlık Örgütü’nün 2025’te yayımladığı kistik ekinokokkoz tedavi rehberi de gereksiz girişimlerden kaçınarak hastaya ve kistin evresine göre uygun tedavi seçilmesini amaçlamaktadır.

Yeni tedaviler ve güncel gelişmeler

Kist hidatikte güncel yaklaşım, “tek tip tedavi” yerine kistin evresine göre karar vermeye dayanıyor. Bu nedenle bazı hastalarda ilaç, bazılarında cerrahi, bazılarında girişimsel işlem, bazılarında ise yakın takip öne çıkabiliyor.

Yeni gelişmeler daha çok tanı, görüntüleme, takip ve tedavi seçiminin kişiye göre planlanması alanında yoğunlaşıyor. Yapay zekâ destekli görüntüleme çalışmaları tıpta artıyor olsa da kist hidatikte standart karar hâlâ uzman hekim değerlendirmesiyle verilir.

Kist hidatik nasıl önlenir?

Kist hidatikten korunmada hijyen anahtardır. Sebze ve meyveler iyi yıkanmalı, hayvanlarla temas sonrası eller mutlaka temizlenmelidir.

Köpeklerin düzenli veteriner kontrolü, parazit tedavileri ve hayvansal atıkların kontrolsüz şekilde köpeklere verilmemesi önemlidir.

Kırsal bölgelerde çocuklara el yıkama alışkanlığı kazandırmak, temiz su kullanmak ve hayvancılıkla uğraşan kişilerde iş hijyenine dikkat etmek riski azaltabilir.

En sık yapılan hata

Kist hidatikte en sık hata, “Belirti yoksa sorun da yoktur” düşüncesidir. Oysa bu hastalık yıllarca sessiz kalabilir.

İkinci büyük hata ise internette görülen ilaç ya da bitkisel karışımlarla kisti küçültmeye çalışmaktır. Kist hidatikte tedavi planı kişiye ve kistin durumuna göre belirlenmelidir.

Kist hidatik ölümcül müdür?

Kist hidatik her hastada ölümcül seyretmez. Ancak büyük kistler, akciğer veya beyin gibi hassas organ tutulumları, kistin patlaması ya da alerjik reaksiyon gibi durumlar ciddi sonuçlar doğurabilir.

Bu nedenle hastalığı hafife almamak, tanı konduysa düzenli takipten çıkmamak gerekir.

Kist hidatik kendiliğinden geçer mi?

Bazı kistler zamanla inaktif hâle gelebilir ve yalnızca takip edilebilir. Ancak bu kararı hasta değil, hekim verir.

Kistin aktif mi, inaktif mi, riskli mi yoksa takip edilebilir mi olduğu görüntüleme ve uzman değerlendirmesiyle anlaşılır.

Soru-Cevap

Kist hidatik bulaşıcı mı?
Kişiden kişiye kolayca bulaşan bir hastalık değildir. Bulaş genellikle parazit yumurtalarıyla kirlenmiş çevre, gıda veya temas yoluyla olur.

Kist hidatik evde takip edilebilir mi?
Tanı konmadan evde takip güvenli değildir. Tanı konmuş hastalarda takip aralığını hekim belirlemelidir.

Çocuklarda kist hidatik farklı belirti verir mi?
Çocuklarda da karın ağrısı, öksürük veya halsizlik gibi belirsiz şikâyetlerle fark edilebilir. Bazen hiçbir belirti vermeden görüntülemede saptanır.

Tedavi gecikirse ne olur?
Kist büyüyebilir, organlara baskı yapabilir veya nadiren yırtılma gibi ciddi durumlara yol açabilir.

Aynı belirtiler başka hastalıklarla karışır mı?
Evet. Karaciğer, safra kesesi, mide, akciğer ve enfeksiyon hastalıklarıyla karışabilir. Bu yüzden tanı için hekim değerlendirmesi gerekir.

Alevler Kısa Sürede Tüm Evi Sardı

Yangın sırasında evde bulunan Dursun Ali Ahmetoğlu’nun son anda dışarı çıkarak kurtulduğu öğrenildi. Ancak Ahmetoğlu’nun, eşinin de evden çıktığını düşündüğü, daha sonra içeride kaldığını fark ettiği belirtildi. Bu anlar, olayın en dramatik detayları arasında yer aldı.

Ekipler Müdahale Etti Ama…

İhbar üzerine bölgeye sevk edilen itfaiye ve sağlık ekipleri yangına hızla müdahale etti. Yoğun çabalar sonucu alevler kontrol altına alınırken, ev kullanılamaz hale geldi.

Yangının ardından yapılan incelemede, içeride kalan Fatma Ahmetoğlu’nun hayatını kaybettiği tespit edildi. Talihsiz kadının cenazesi, kesin ölüm nedeninin belirlenmesi amacıyla Trabzon Adli Tıp Kurumu’na gönderildi.

Yangının Nedeni Araştırılıyor

Olayın çıkış nedenine ilişkin inceleme başlatılırken, yangının elektrik kontağı ya da benzeri bir teknik arızadan kaynaklanmış olabileceği ihtimali üzerinde duruluyor. Yetkililer, kesin sonucun yapılacak teknik analizlerin ardından netleşeceğini bildirdi.

İngiltere Premier Lig’de kritik haftalardan biri daha geride kaldı. Manchester City, deplasmanda Everton karşısında ilk yarıyı önde kapatmasına rağmen ikinci yarıda oyunun kontrolünü kaybetti.

İlk gol, 43. dakikada Jeremy Doku’dan geldi. Ancak ikinci yarıda savunma hataları City’ye pahalıya mal oldu.

Everton geri döndü, City sarsıldı

Ev sahibi ekip, kısa sürede oyunu tersine çevirdi.
Thierno Barry’nin iki golü ve Jake O’Brien’ın katkısıyla skor bir anda değişti.

City, bir anda geriye düşerken şampiyonluk yarışında ciddi bir baskı altına girdi.

Haaland umut verdi, son sözü Doku söyledi

Dakikalar 83’ü gösterdiğinde Erling Haaland sahneye çıktı ve farkı bire indirdi.

Maçın uzatma anlarında ise yine Doku ortaya çıktı. 90+7’de gelen gol, City’ye 1 puanı getirdi. Ancak bu gol, kaybedilen 2 puanın etkisini silmeye yetmedi.

Şampiyonluk yarışında kritik kayıp

Bu sonuçla Manchester City, zirve yarışında önemli bir avantajı kaçırdı.
Takım, liderin gerisinde kalırken artık şampiyonluk ihtimali yalnızca kendi performansına değil, rakiplerin puan kaybına da bağlı hale geldi.

Kritik detay: Kaçan fırsatlar

• İlk yarı üstünlüğü korunamadı
• Savunma hataları skoru değiştirdi
• Geri dönüş geldi ama geç kaldı

Futbol bazen satranç gibidir… bir hamleyle kazandığını, bir hatayla kaybedersin. City bu maçta tam da bunu yaşadı.

Günlük hayatta öfke, üzüntü, kırgınlık ya da kaygıyı belli etmemek kimi zaman “güçlü durmak” olarak görülür. Ancak duyguları sürekli bastırmak, bedenin stres sistemi üzerinde uzun süreli bir baskı oluşturabilir.

Journal of Psychosomatic Research dergisinde yayımlanan çalışma, duygu bastırma ile ölüm riski arasındaki ilişkiyi 12 yıllık takip verileriyle inceledi. Araştırma, ABD’de ulusal temsiliyeti bulunan General Social Survey-National Death Index verilerine dayanıyor.

Araştırmada Ne Bulundu?

Araştırmada 1996 yılında duygu bastırma ölçeği uygulanan 729 kişi takip edildi. Katılımcıların 1996-2008 yılları arasındaki ölüm kayıtları incelendi.

12 yıllık takipte 111 ölüm tespit edildi. Bunların 37’si kardiyovasküler hastalık, 34’ü ise kanser nedeniyle gerçekleşti.

Duygu bastırma puanı en yüksek grupta yer alan kişilerde, tüm nedenlere bağlı ölüm riskinin daha yüksek olduğu bildirildi. Araştırmada ayrıca kanser kaynaklı ölümlerle de ilişki saptandı. Kardiyovasküler ölüm için ise artış görülse de sonuç istatistiksel olarak daha sınırlı değerlendirildi.

Bu Sonuç Neden Önemli?

Çalışma, duyguları ifade etme biçiminin yalnızca ruh sağlığıyla değil, genel sağlık sonuçlarıyla da ilişkili olabileceğine işaret ediyor.

Bu bulgu, “duyguları içine atmak zararlı mı?”, “stres ve ölüm riski arasında ilişki var mı?” gibi sorulara doğrudan kesin yanıt vermiyor. Ancak uzun süreli psikososyal yükün beden üzerindeki etkilerini anlamak için önemli bir veri sunuyor.

Bulgular Günlük Hayatı Nasıl Etkileyebilir?

Araştırma, herkesin her duygusunu anında dışa vurması gerektiği anlamına gelmiyor. Burada dikkat çekilen nokta, duyguların sürekli bastırılması ve kişinin yaşadığı içsel gerilimi sağlıklı biçimde işleyememesi.

Duyguları konuşmak, destek almak, stresle baş etme yolları geliştirmek ve gerektiğinde uzman değerlendirmesine başvurmak ruh sağlığı açısından önem taşıyabilir.

Uzmanlar Hangi Noktaya Dikkat Çekiyor?

Araştırmacılar, duygu bastırma ile erken ölüm arasındaki ilişkinin biyopsikososyal mekanizmalarının daha iyi anlaşılması gerektiğini belirtiyor.

Yani mesele yalnızca “duygularını saklayan kişi hasta olur” gibi basit bir sonuçla açıklanamaz. Stres hormonları, davranış alışkanlıkları, sosyal destek eksikliği, kronik hastalıklar ve yaşam koşulları bu ilişkide birlikte rol oynayabilir.

Çalışmanın Sınırları Neler?

Bu çalışma gözlemsel bir araştırmadır. Bu nedenle duygu bastırmanın doğrudan ölüme neden olduğunu kanıtlamaz.

Katılımcı sayısı sınırlıdır ve duygu bastırma tek bir dönemde ölçülmüştür. Ayrıca kişinin yaşam tarzı, sağlık geçmişi ve sosyal çevresi gibi birçok etken sonuçları etkileyebilir.

Sonuç Ne Anlama Geliyor?

Araştırma, duyguları sürekli bastırmanın uzun vadeli sağlık sonuçlarıyla ilişkili olabileceğini gösteriyor. Ancak bu bulgu, tek başına tanı, tedavi ya da kesin risk hesabı anlamına gelmez.

En doğru yaklaşım, ruhsal yüklerin küçümsenmemesi ve uzun süren stres, kaygı, öfke ya da içe kapanma durumlarında profesyonel destek alınmasıdır.

Kaynak

Çalışmanın adı: Emotion suppression and mortality risk over a 12-year follow-up
Yayınlandığı dergi / kurum: Journal of Psychosomatic Research
Yayın tarihi: 2013
Araştırmacılar / kurumlar: Benjamin P. Chapman, Kevin Fiscella, Ichiro Kawachi, Paul Duberstein, Peter Muennig; University of Rochester Medical Center, Harvard School of Public Health, Columbia University

Başvurular İŞKUR Üzerinden Alınacak

TTK’nın yayımladığı ilana göre başvurular, 11 Mayıs 2026 ile 15 Mayıs 2026 tarihleri arasında İŞKUR üzerinden yapılacak. Başvuru sürecinin tamamlanmasının ardından adaylar arasından işe alınacak kişiler, 9 Haziran 2026 tarihinde elektronik kura çekimi ile belirlenecek.

Kura sonucu tek başına işe başlama hakkı sağlamayacak. Adayların ilanda belirtilen diploma, belge, yaş ve diğer şartları taşıması gerekecek.

Zonguldak İçin 242 İşçi Alınacak

Zonguldak İş Kurumu üzerinden yapılacak alımda toplam 242 işçi istihdam edilecek. Açılan kadrolar arasında kuvvetli akım tesisatçısı, elektrikçi, ağaç işleri teknisyeni, mekanizasyon-pres işçisi, mekaniker, vinç operatörü, yükleme makinesi operatörü, talaşlı imalat işçisi, demiryolu yol bakım ve onarımcısı, gemici, gemi yağcısı, şoför-yük taşıma, hazırlık işçisi ve sondaj işçisi yer alıyor.

Zonguldak kontenjanında en yüksek alımın 127 kişiyle hazırlık işçisi kadrosunda yapılacağı görüldü. Bunun yanında 25 şoför-yük taşıma, 22 talaşlı imalat, 20 mekaniker, 10 gemici ve 10 sondaj işçisi kadrosu da dikkat çekti.

Bartın İçin 20 İşçi Alımı Yapılacak

Bartın İş Kurumu üzerinden yapılacak alımda ise toplam 20 sürekli işçi alınacak. Bartın kontenjanında kuvvetli akım tesisatçısı, mekanizasyon-pres işçisi, mekaniker, vinç operatörü, yükleme makinesi operatörü, talaşlı imalat, şoför-yük taşıma ve sondaj işçisi kadroları bulunuyor.

Kimler Başvurabilecek?

İlana göre adaylarda genel olarak şu şartlar aranacak:

Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak, başvuru tarihinin son günü itibarıyla 18 yaşını tamamlamış olmak, başvuru tarihinin ilk günü itibarıyla 32 yaşından gün almamış olmak, ilgili ilde ikamet etmek ve tabloda belirtilen eğitim ya da belge şartlarını taşımak.

Bazı kadrolarda mesleki ve teknik lise mezuniyeti aranırken, bazı görevler için özel belge, sertifika veya yeterlilik şartı bulunuyor.

Kura Sonrası Belge Kontrolü Yapılacak

Kurum, kura çekiminin ardından adayların belgelerini kontrol edecek. Başvuru şartlarını taşımayan ya da gerekli belgeleri ibraz edemeyen adaylar işe alınmayacak. Bu nedenle adayların başvuru yapmadan önce eğitim, yaş, ikamet ve belge şartlarını dikkatle incelemesi gerekiyor.

Şebnem Ferah konseri ne zaman?

Şebnem Ferah’ın sahneye dönüş konseri 3 Haziran 2026 tarihinde İstanbul’da gerçekleşecek. Uzun süredir konser programı açıklamayan sanatçının bu duyurusu, özellikle “Şebnem Ferah konser tarihi”, “Şebnem Ferah İstanbul konseri” ve “Şebnem Ferah sahnelere dönüyor mu?” aramalarını da yeniden gündeme taşıdı.

Hayranlarını heyecanlandıran paylaşım

Sanatçı, duyurusunda heyecanını ifade eden kısa bir mesaj da paylaştı. Ferah’ın “Buluşana kadar gün sayacağım” sözleri, yıllardır canlı performansını bekleyen dinleyicileri için dönüş sinyali niteliği taşıdı.

Yıllar sonra aynı sahne heyecanı

Şebnem Ferah, Türkiye’de rock müziğin en güçlü kadın vokallerinden biri olarak geniş bir dinleyici kitlesine sahip. Uzun süre sahnelerden uzak kalması, hayranlarının her yeni paylaşımını daha dikkatle takip etmesine neden oluyordu.

3 Haziran 2026’daki İstanbul konseriyle birlikte Ferah’ın yeniden sahne ışıklarına dönmesi, müzik gündeminin en çok konuşulan başlıklarından biri olmaya aday görünüyor.

Şebnem Ferah nerede konser verecek?

Konserin İstanbul KüçükÇiftlik Park’ta yapılacağı duyuruldu. Bilet ve organizasyon detaylarının ilerleyen günlerde netleşmesi bekleniyor.

KTÜ’nün paylaşımı son derece açık bir çerçeveye dayanıyor: sportif başarıya saygı, fair-play vurgusu ve toplumsal birlik mesajı. Üniversite, Süper Lig’e yükselen kulüpleri tebrik ederken herhangi bir ayrıştırıcı ya da siyasi ifade kullanmadı. Aksine, sporun birleştirici gücüne işaret etti.

Buna rağmen sosyal medyada yükselen tepkiler, konunun içeriğinden çok kimlikler üzerinden tartışıldığını gösteriyor. İşte tam da bu noktada, meselenin yönü değişiyor.

Asıl Sorun: Tepki Değil, Tepkinin Dili

Eleştiri, demokratik bir haktır. Ancak eleştirinin dili; hedef gösterme, yaftalama ve linç kültürüne dönüşüyorsa, bu artık bir fikir tartışması olmaktan çıkar.

KTÜ’ye yöneltilen bazı tepkiler, üniversitenin kurumsal kimliğini hedef alacak noktaya kadar ilerledi. Oysa ortada ne bir siyasi deklarasyon var ne de tarafgir bir duruş. Sadece sporun doğasına uygun bir tebrik mesajı bulunuyor.

Bir üniversitenin, başarı elde eden takımları tebrik etmesi kadar doğal bir refleks yoktur. Bunu tartışma konusu haline getirmek, sporun centilmenlik ruhunu da zedeler.

Üniversiteler Gerilimin Değil, Sağduyunun Temsilcisidir

Karadeniz Teknik Üniversitesi, yalnızca Trabzon’un değil Türkiye’nin köklü yükseköğretim kurumlarından biridir. Böyle bir kurumun dili; kutuplaştıran değil, birleştiren olmak zorundadır.

KTÜ’nün mesajı da tam olarak bunu yapmaktadır. Fair-play, dostluk ve kardeşlik vurgusu; bugün en çok ihtiyaç duyulan toplumsal zemini işaret eder.

Bu nedenle üniversitenin mesajını hedef almak yerine, bu mesajın neden bazı kesimleri rahatsız ettiğini sorgulamak daha sağlıklı bir yaklaşım olacaktır.

Sporun Ruhu Kazanmalı

Futbol rekabeti sert olabilir. Tribünler coşkulu, tartışmalar hararetli olabilir. Ancak bu rekabet, nezaket çizgisini aştığında spor olmaktan çıkar.

KTÜ’nün mesajı, işte tam da bu çizgiyi hatırlatan bir duruştur.

Bugün tartışılması gereken, bir üniversitenin tebrik mesajı değil; bu mesaja karşı geliştirilen linç dilidir. Çünkü spor, ayrıştırmanın değil; bir araya gelmenin en güçlü araçlarından biridir.

Okulundan Taziye Mesajı

Hüseyin Girenes Fen Lisesi öğrencisi olan Şahin’in vefatı, eğitim camiasında da derin bir üzüntüye neden oldu. Okul yönetiminin, genç yaşta hayatını kaybeden öğrencileri için taziye mesajı yayımladığı öğrenildi.

Edinilen bilgilere göre Hüseyin Şahin’in kalbi sabah saatlerinde durdu. Yapılan tüm müdahalelere rağmen kurtarılamayan genç öğrencinin vefatı, Alanya’da geniş bir kesimde hüzünle karşılandı.

Son Yolculuğuna Uğurlandı

Alanya Belediyesi tarafından paylaşılan cenaze duyurusuna göre Hüseyin Şahin, ikindi namazının ardından Çamlıca Kandamış Mezarlığı’nda toprağa verildi.

Şahin ailesinin taziyeleri, Eski Cikcilli Belediye Başkanı Kerim Ertekin’in evinin önünde kabul ettiği belirtildi.

Uzmanlardan Kritik Uyarı: Gençlerde Göğüs Ağrısı Hafife Alınmamalı

Uzmanlar, çocuk ve gençlerde göğüs ağrısı, ani bayılma, çarpıntı, nefes darlığı, efor sırasında fenalaşma ve ailede ani kalp ölümü öyküsü gibi belirtilerin ihmal edilmemesi gerektiğini vurguluyor.

Bu tür şikâyetlerde zaman kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulması, spor yapan gençlerde ise düzenli sağlık kontrollerinin aksatılmaması öneriliyor. Ani gelişen bilinç kaybı, solunum durması veya kalp durması şüphesinde ise 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması hayati önem taşıyor.

Tartışmanın merkezinde, belediyenin 31 Mart 2024 itibarıyla hangi mali tabloyla devredildiği sorusu yer aldı. Üstün, belediyenin yaklaşık 51,6 milyon TL net borçla bırakıldığını savunurken; Azizoğlu tarafından paylaşılan tabloda devralma dönemindeki net borcun 79,7 milyon TL olarak hesaplandığı belirtildi.

Eski yönetim 51 milyon TL dedi

Önceki dönem Sürmene Belediye Başkanı Rahmi Üstün, 2023 faaliyet raporları ve 31 Mart 2024 verileri üzerinden yaptığı değerlendirmede, belediyenin borç ve alacakları düşüldüğünde net borcun yaklaşık 51,6 milyon TL olduğunu ifade etti.

Üstün ayrıca mevcut yönetim döneminde borcun 114 milyon TL seviyesine çıktığını öne sürdü.

Mevcut yönetim tabloyla yanıt verdi

Sürmene Belediye Başkanı Hüseyin Azizoğlu ise Mali Hizmetler Müdürlüğü tarafından hazırlanan “Faaliyet, Borç/Alacak Raporları” tablosunu kamuoyuyla paylaştı.

Tabloda, 31 Mart 2024 itibarıyla toplam borcun 86,8 milyon TL, alacakların ise yaklaşık 7 milyon TL olduğu; buna göre net borcun 79,7 milyon TL seviyesinde hesaplandığı yer aldı.

2026 verileri de paylaşıldı

Paylaşılan verilere göre 1 Nisan 2026 itibarıyla belediyenin toplam borcu 107,8 milyon TL’ye yükseldi. Alacakların da artmasıyla net borcun 88,9 milyon TL düzeyine ulaştığı ifade edildi.

Raporda İller Bankası kredileri, bütçe emanetleri ve çeşitli kamu borç kalemlerinde değişimler bulunduğu; bazı kalemlerde ise güncel borç bulunmadığı bilgisi yer aldı.

Tartışma rakamlar üzerinden sürecek

Sürmene’de belediye borcu tartışması, iki farklı mali yorum üzerinden devam ediyor. Tarafların açıklamalarında öne çıkan fark, borç kalemlerinin hangi yöntemle hesaplandığı ve alacakların nasıl düşüldüğü noktasında yoğunlaşıyor.

Kamuoyunun beklentisi ise belediyenin mali tablosunun daha ayrıntılı ve karşılaştırılabilir verilerle açıklığa kavuşması yönünde.

Trabzon’un Akçaabat ilçesine bağlı Söğütlü Mahallesi’nde bulunan balıkçı barınaklarında sabah saatlerinde acı bir olay yaşandı. Barınaklar çevresinde hareketsiz halde bulunan kişinin 32 yaşındaki Selim Bayrak olduğu öğrenildi.

İhbar üzerine bölgeye sağlık ve polis ekipleri sevk edildi. Sağlık ekiplerinin yaptığı kontrolde Bayrak’ın yaşamını yitirdiği tespit edildi.

Selim Bayrak’ın sosyal tesislerde çalıştığı öğrenildi

Edinilen bilgilere göre Selim Bayrak’ın Trabzon Büyükşehir Belediyesi’ne ait sosyal tesislerde aşçı olarak görev yaptığı belirtildi. Bayrak’ın gece saatlerinde bir arkadaşıyla birlikte işten ayrıldıktan sonra Söğütlü Mahallesi’ndeki eski belediye arkası, Kültür Merkezi önü bölgesinde bulunan bağımsız balıkçı barınaklarına gittiği ifade edildi.

Olayın sabaha karşı meydana geldiği değerlendirilirken, kesin ölüm nedeninin yapılacak incelemelerin ardından netleşmesi bekleniyor.

Olayla ilgili soruşturma başlatıldı

Selim Bayrak’ın ölümü sonrası olay yerine gelen cinayet büro ekipleri ve asayiş birimleri bölgede inceleme yaptı. Ekiplerin, Bayrak’ın son saatlerine ilişkin bilgi topladığı ve olayın tüm yönleriyle araştırıldığı öğrenildi.

Yetkililerden gelecek resmi açıklama ve adli tıp incelemesi, ölüm nedeninin aydınlatılması açısından belirleyici olacak.

Trabzon’da soruşturma sürüyor

Akçaabat’ta yaşanan olay, bölgede üzüntüye neden oldu. Selim Bayrak’ın ölümüyle ilgili soruşturmanın çok yönlü olarak sürdüğü bildirildi.

Çalışmada kalori kısıtlaması ve aralıklı oruç uygulamalarının bazı farelerde yaşam süresini uzattığı görüldü. Ancak bu etkinin her bireyde aynı olmadığı, genetik yapının sonuçlarda güçlü rol oynadığı belirtildi.

Araştırmada ne bulundu?

Araştırmada 960 genetik olarak farklı dişi fare incelendi. Farelere farklı düzeylerde kalori kısıtlaması ve haftada 1 ya da 2 gün aralıklı oruç uygulandı.

Sonuçlara göre hem kalori kısıtlaması hem de aralıklı oruç, bazı gruplarda yaşam süresini uzattı. En güçlü yaşam süresi artışı yüzde 40 kalori kısıtlamasında görüldü.

Ancak aynı uygulama bazı olumsuz etkilerle de ilişkilendirildi. Özellikle ciddi kalori kısıtlamasında yağsız vücut kütlesinde azalma ve bağışıklık sistemiyle ilgili değişiklikler gözlendi.

Bu sonuç neden önemli?

Çalışmanın dikkat çeken yönü, metabolik iyileşmeler ile yaşam süresi artışının her zaman aynı yönde ilerlememesi oldu.

Araştırmada yağ oranının azalması ve açlık kan şekerinin düşmesi gibi olumlu görülen değişiklikler, daha uzun yaşamla doğrudan ilişkili bulunmadı.

Bu sonuç, “kilo vermek eşittir daha uzun yaşamak” şeklindeki basit yorumların bilimsel olarak yeterli olmadığını gösteriyor.

Uzmanlar hangi noktaya dikkat çekiyor?

Araştırmacılar, yaşam süresi üzerinde genetik yapının beslenme müdahalelerinden daha güçlü bir etkiye sahip olabileceğine dikkat çekiyor.

Bu da aynı diyetin herkes için aynı sonucu vermeyebileceği anlamına geliyor. Bir kişide faydalı görünen beslenme modeli, başka bir kişide aynı etkiyi oluşturmayabilir.

Çalışmada ayrıca açlık dönemlerinde vücut ağırlığını koruyabilmenin, stres dayanıklılığı açısından önemli bir işaret olabileceği belirtildi.

Çalışmanın sınırları neler?

Bu araştırma bir hayvan deneyi. Bulgular fareler üzerinde elde edildiği için insanlarda doğrudan aynı sonuçların ortaya çıkacağı söylenemez.

Ayrıca çalışmada yalnızca dişi fareler incelendi. Bu nedenle sonuçların erkek farelerde veya insanlarda nasıl karşılık bulacağı için ek araştırmalara ihtiyaç var.

Kalori kısıtlaması ve aralıklı oruç, özellikle kronik hastalığı olan kişilerde, gebelerde, yaşlılarda veya ilaç kullananlarda doktor değerlendirmesi olmadan uygulanmamalı.

Bu bulgu günlük hayatı nasıl etkileyebilir?

Araştırma, popüler diyetlerin tek başına “uzun yaşam reçetesi” gibi görülmemesi gerektiğini gösteriyor.

Daha az yemek, aralıklı oruç ya da kalori kısıtlaması bazı sağlık göstergelerini etkileyebilir. Ancak bu, herkes için güvenli ya da ömrü uzatan bir yöntem olduğu anlamına gelmez.

Günlük hayatta çıkarılabilecek en güvenli sonuç şu: Beslenme planı kişiye özel olmalı, sağlık durumu dikkate alınmalı ve uzun süreli kısıtlayıcı diyetler uzman görüşü olmadan uygulanmamalı.

Kaynak:

Çalışmanın adı:
Dietary restriction impacts health and lifespan of genetically diverse mice

Yayınlandığı dergi / kurum:
Nature

Play-off 1. Tur rövanşında sahasında Adana 01 FK’yı ağırlayacak olan ekip, taraftarına net ve güçlü bir çağrı yaptı:
“Bordo-beyazla gelin, tribünü tek renk yapalım.”

🎯 Amaç: Görsel güç + psikolojik baskı

Kulüp tarafından yapılan açıklamada, tribünlerde renk bütünlüğü sağlanarak adeta bir “görsel dalga” oluşturulması hedefleniyor. Bu sadece estetik bir tercih değil… Rakip üzerinde baskı kuran, oyuncuya moral veren bir atmosfer planı.

🧣 “Formanla gel, atkınla destek ver”

Yönetim, taraftarlardan özellikle lisanslı ürünlerle tribünde yer almalarını istedi.
Formalar, atkılar, bayraklar… Hepsi sahaya yansıyacak enerjinin parçaları olacak.

🔥 Kritik maç, kritik atmosfer

İlk maçta avantajı alan Elazığspor, rövanşta işi bitirmek istiyor.
Bu nedenle tribün desteği sıradan bir destek değil, doğrudan skorun kaderine etki edebilecek bir faktör olarak görülüyor.

🏟️ Tribün bir renk denizi olacak

Kulübün mesajı aslında çok net:
Dağınık sesler değil, tek bir dalga…
Farklı renkler değil, tek bir kimlik…

Bordo ve beyaz bu kez sadece forma değil, birlik görüntüsünün dili olacak.

Sezon boyunca hücum hattında daha net bitirici arayışı konuşulan Fenerbahçe’de gözler santrfor transferine çevrildi. A Spor kaynaklı habere göre sarı-lacivertli yönetim, 30 yaşındaki Guirassy için resmi girişimlerde bulundu.

Serhou Guirassy transferinde karar yeni yönetime kalabilir

Haberde, tecrübeli golcünün Fenerbahçe’ye sıcak baktığı ancak transfer sürecinin kulüpteki yönetim takvimiyle birlikte şekilleneceği belirtildi. Guirassy için hazırlanan raporun yeni yönetime sunulacağı ve son kararın seçim sonrası verileceği ifade edildi.

Şampiyonlar Ligi performansı dikkat çekiyor

Serhou Guirassy, geçen sezon Şampiyonlar Ligi’nde attığı 13 golle Raphinha ile gol krallığını paylaşmıştı. Dortmund ile 2028’e kadar sözleşmesi bulunan futbolcunun bu sezon 44 maçta 20 gol ve 6 asist ürettiği aktarıldı.

Fenerbahçe’nin bu hamlesi gerçekleşirse, sarı-lacivertliler yeni sezon öncesi hücum hattına Avrupa tecrübesi yüksek ve bitiriciliğiyle öne çıkan bir isim kazandırmış olacak.

Sezonu kiralık olarak Trabzonspor’da geçiren Kamerunlu kalecinin geleceği, bordo-mavili yönetimin transfer masasındaki en kritik başlıklardan biri hâline geldi. Kulüp cephesinde Onana’nın sezon sonunda vereceği karar beklenirken, Trabzonspor’un şartların oluşması halinde oyuncu için yeniden hamle yapabileceği ifade ediliyor.

Trabzonspor’da Tarık Çetin defteri kapandı

Bordo-mavililerin kaleci rotasyonuna yerli ve tecrübeli bir takviye yapabileceği konuşulurken, Tarık Çetin ismi kısa süreliğine gündeme gelmişti. Ancak gelen son bilgilere göre Trabzonspor bu seçeneği transfer listesinden çıkardı.

Bu gelişme, kaleci planlamasında yönetimin daha net bir tercih yaptığını gösterdi. Trabzonspor’da öncelik, kaleyi tanıyan ve sezon içinde performansıyla dikkat çeken Andre Onana’nın durumuna çevrildi.

Andre Onana için karar bekleniyor

Trabzonspor Başkanı Ertuğrul Doğan’ın daha önce yaptığı “Onana’nın aklı ve kalbi burada kalmak olursa, almak için her şeyi yaparız” açıklaması, bordo-mavili kulübün oyuncuya bakışını ortaya koymuştu.

Bu nedenle Onana transferinde belirleyici olacak ana unsurun, oyuncunun sezon sonundaki tercihi olacağı değerlendiriliyor. Trabzonspor yönetimi, kaleci transferinde aceleci davranmadan süreci Onana’nın kararına göre şekillendirmeyi planlıyor.

Kalede istikrar arayışı

Trabzonspor’da yeni sezon öncesi kaleci hattı yalnızca transfer başlığı olarak değil, takımın genel omurgası açısından da önemli görülüyor. Bordo-mavililer, savunma hattıyla uyum sağlayabilecek, büyük maç baskısını kaldırabilecek ve taraftarın güvenini kazanacak bir isimle yola devam etmek istiyor.

Bu denklemde Andre Onana’nın adı öne çıkarken, Trabzonspor’un alternatif isimleri tamamen rafa kaldırmadığı ancak birinci hedefin netleştiği belirtiliyor.

Trabzonspor transferde Onana cevabını bekliyor

Bordo-mavili taraftarların en çok merak ettiği soru ise şu: Andre Onana Trabzonspor’da kalacak mı?

Şimdilik bu sorunun cevabı sezon sonuna bırakılmış durumda. Ancak kulüp içindeki hava, Onana’nın olumlu yaklaşması halinde Trabzonspor’un masaya güçlü şekilde oturacağı yönünde.

SGK’nın resmi ödeme takvimi henüz duyurulmadı. Ancak Kurban Bayramı’nın 27-30 Mayıs 2026 tarihleri arasında idrak edilecek olması nedeniyle ikramiyelerin bayramdan önce, 18-24 Mayıs haftasında hesaplara yatırılması bekleniyor.

Kimler 4.000 TL ikramiye alacak?

SGK’dan emekli aylığı alanlar, yaşlılık aylığı, malullük aylığı, ölüm aylığı, sürekli iş göremezlik geliri alanlar ile şehit yakınları, gaziler ve hak sahipleri bayram ikramiyesi kapsamında yer alıyor. Birden fazla dosyadan ödeme alanlara ise tek ikramiye ödeniyor.

Havacılık sektörü bu kez talep değil maliyet kaynaklı bir türbülansla karşı karşıya. Enerji piyasalarında yaşanan dalgalanma, jet yakıtını şirket bilançolarının en ağır kalemi haline getirdi.

Bu durum, özellikle geniş uçuş ağına sahip taşıyıcıları daha hassas bir dengeye zorluyor. Uçmak mümkün, ancak aynı kârlılıkla uçmak giderek zorlaşıyor.

Türk Hava Yolları Yakıt Baskısını En Fazla Hissedenler Arasında

Uluslararası analizlere göre son haftalarda kapasite planlarını aşağı yönlü revize eden havayolları arasında Türk Hava Yolları öne çıkıyor.

İstanbul merkezli küresel aktarma modeli, yüksek frekanslı uçuş yapısı nedeniyle yakıt maliyetlerindeki artıştan doğrudan etkileniyor.

Bu tablo, şirketin bazı hatlarda frekans azaltma, bazı rotalarda ise daha verimli planlama yoluna gitmesine neden oluyor.

Mayıs Planlarından Milyonlarca Koltuk Çıkarıldı

Küresel ölçekte bakıldığında, havayollarının mayıs ayı uçuş planlarından yaklaşık 2 milyon koltukluk kapasite çıkarıldığı belirtiliyor.

Bu yalnızca iptal anlamına gelmiyor.
Daha küçük uçak kullanımı, sefer sıklığının azaltılması ve talep-maliyet dengesine göre rota optimizasyonu da bu sürecin parçası.

Bilet Fiyatları ve Yaz Sezonu Ne Olacak?

Yakıt giderleri, havayolu maliyetlerinin en belirleyici kalemlerinden biri. Bu nedenle yaşanan baskının bilet fiyatlarına kademeli şekilde yansıması bekleniyor.

Ancak artışın boyutu;

• petrol fiyatlarının seyri
• yolcu talebi
• rekabet düzeyi
• şirketlerin yakıt stratejileri

gibi birçok değişkene bağlı olacak.

Yeni Dönem: Daha Hesaplı Uçuş, Daha Sıkı Planlama

Küresel havacılıkta artık yalnızca doluluk oranı değil, maliyet verimliliği de belirleyici.

Türk Hava Yolları’nın kapasite ayarlamaları, sektörün yeni döneme nasıl adapte olduğunun önemli göstergelerinden biri olarak görülüyor.

Gökyüzü hâlâ dolu. Ama artık her koltuk, daha ince bir hesapla havalanıyor.

Yıldırım, Olivier Ntcham’ın yerine Fransa ekibi Dunkerque’te forma giyen Antoine Sekongo’nun kadroya dahil edileceğini söyledi. 21 yaşındaki orta saha oyuncusu için “geleceği parlak” değerlendirmesi yapılırken, transferin Samsunspor’un gençleşme planının önemli adımlarından biri olduğu belirtildi.

Ntcham’ın Yerine Sekongo Geliyor

Başkan Yıldırım’ın açıklamasına göre Samsunspor, orta sahada yeni bir yapılanmaya gidiyor. Ntcham sonrası oluşacak boşluk için düşünülen isim Antoine Sekongo oldu.

Transfermarkt verilerine göre Sekongo, USL Dunkerque forması giyiyor. 13 Haziran 2004 doğumlu futbolcu, merkez orta saha bölgesinde görev yapıyor ve güncel piyasa değeri 3 milyon euro olarak gösteriliyor.

Samsunspor Genç Oyunculara Yöneliyor

Bu transfer yalnızca bir oyuncu hamlesi olarak görülmüyor. Samsunspor’un yeni sezonda daha genç, gelişime açık ve uzun vadede değer üretebilecek futbolculara yöneldiği anlaşılıyor.

Yıldırım’ın “Birkaç genç oyuncu daha var” sözleri de kırmızı-beyazlılarda transfer döneminin hareketli geçebileceğine işaret etti.

Samsunspor Taraftarı Sekongo’yu Araştırıyor

Açıklamanın ardından “Antoine Sekongo kimdir?”, “Sekongo hangi takımda oynuyor?”, “Samsunspor yeni transferi kim?” aramaları öne çıkmaya başladı.

Genç orta saha oyuncusunun Fransa’dan Süper Lig’e uzanacak kariyer adımı, Samsunspor’un yeni sezon yapılanmasında dikkatle izlenecek başlıklardan biri olacak.

Tatil Planları Şimdiden Başladı

Bayram tatilinin 9 güne çıkarılmasıyla birlikte seyahat planları hız kazandı. Turizm bölgelerinde rezervasyon taleplerinin artması beklenirken, şehirler arası ulaşımda da yoğunluk öngörülüyor. Uzun tatil fırsatı, hem memleket ziyaretlerini hem de tatil organizasyonlarını hareketlendirecek.

Kamu ve Özel Sektör Nasıl Etkilenecek?

Resmî tatil süresinin uzatılması genellikle kamu kurumlarını kapsarken, özel sektörde uygulama işverenlerin kararına göre değişebiliyor. Ancak geçmiş yıllarda olduğu gibi birçok özel sektör kuruluşunun da benzer bir takvim uygulaması bekleniyor.

Ekonomiye Canlılık Etkisi

Uzun bayram tatilleri, özellikle turizm, ulaşım ve perakende sektörlerinde ekonomik hareketliliği artırıyor. Oteller, restoranlar ve tatil bölgeleri için bu karar sezonun en kritik dönemlerinden biri olarak görülüyor.

Gözler Resmî Takvimde

Açıklamanın ardından gözler, tatilin hangi günleri kapsayacağına dair detaylı resmî takvime çevrildi. Özellikle arefe günü ve hafta sonu bağlantılarıyla oluşacak tatil planı, çalışanlar için kritik önem taşıyor.

Fenerbahçe’de kalmak istiyor

Sezonun ilk yarısında yaşanan kadro dışı süreci sonrası Kasımpaşa’nın yolunu tutan İrfan Can Kahveci, kiralık döneminin ardından geleceğiyle ilgili kararını verdi.

Deneyimli oyuncunun planı, iyi bir turnuva dönemi geçirip Fenerbahçe’ye daha güçlü dönmek. Sarı-lacivertli kulüple sözleşmesi 2028’e kadar devam eden milli futbolcunun bu nedenle ayrılıktan çok dönüş ihtimaline odaklandığı ifade ediliyor.

Performansı merak konusu

İrfan Can Kahveci bu sezon 26 maçta 2 gol ve 3 asist üretti. Fenerbahçe’de yeni sezon yapılanması başlarken, oyuncunun teknik heyetin planlarında nasıl bir yer bulacağı merak ediliyor.

Sarı-lacivertli taraftarlar açısından asıl soru ise net: İrfan Can, yeniden çubuklu formayla eski etkisini gösterebilecek mi?

Sağlık camiasını üzen vefat

Pankreas kanseri nedeniyle vefat ettiği öğrenilen Prof. Dr. Oktay’ın kaybı, sağlık camiasında ve Sağlık Bilimleri Üniversitesi ailesinde derin üzüntüye neden oldu.

Rektör Aydın’dan taziye mesajı

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Kemalettin Aydın da yayımladığı taziye mesajında, Prof. Dr. Mehmet Faruk Oktay’ın vefatını derin bir teessürle öğrendiğini belirtti.

Aydın mesajında, merhum hocanın bilim dünyasına yaptığı değerli katkılar, yetiştirdiği öğrenciler ve üniversiteye sunduğu hizmetlerle daima saygıyla anılacağını ifade etti.

“Silinmeyecek bir ilim ve insanlık mirası bıraktı”

Rektör Aydın, mesajında merhum Prof. Dr. Mehmet Faruk Oktay’ın geride silinmeyecek bir ilim ve insanlık mirası bıraktığını vurguladı.

Aydın, “Hocamıza Yüce Allah’tan rahmet; başta ailesi olmak üzere yakınlarına, öğrencilerine ve tüm sağlık camiamıza sabır ve başsağlığı diliyorum” ifadelerini kullandı.

Cenaze Eyüp Sultan Camii’nden kaldırılacak

Merhum Prof. Dr. Mehmet Faruk Oktay’ın cenazesinin, 5 Mayıs 2026 Salı günü öğle namazına müteakip Eyüp Sultan Camii’nden kaldırılacağı bildirildi.

Oktay’ın naaşı, cenaze namazının ardından Eyüp Sultan Mezarlığı’nda defnedilecek.

Taziyeler MAREV’de kabul edilecek

Taziyelerin ise İstanbul Ataşehir’de bulunan MAREV’de kabul edileceği aktarıldı.

Merhum Prof. Dr. Mehmet Faruk Oktay’a Allah’tan rahmet; ailesine, yakınlarına, öğrencilerine, meslektaşlarına ve Sağlık Bilimleri Üniversitesi camiasına başsağlığı dileriz.

Edinilen bilgilere göre, yolun karşısına geçmeye çalışan genç kıza cadde üzerinde ilerleyen bir otomobil çarptı. Çarpmanın etkisiyle genç kız metrelerce savrularak yere düştü.

Kazayı gören çevredeki vatandaşlar hızla olay yerine koşarak yaralıya ilk müdahaleyi yaptı. Durumun 112 Acil Sağlık ekiplerine bildirilmesi üzerine bölgeye kısa sürede ambulans sevk edildi.

Olay yerine ulaşan sağlık ekipleri, ağır yaralanan genç kıza ilk müdahaleyi olay yerinde gerçekleştirdi. Ardından ambulansla hastaneye kaldırılan genç kızın tedavi altına alındığı öğrenildi.

Hastaneden edinilen bilgilere göre genç kızın sağlık durumunun ciddiyetini koruduğu ve yoğun bakım ünitesinde entübe edilerek tedavisinin sürdüğü bildirildi.

Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.

Son yıllarda hem tarama programlarının yaygınlaşması hem de ailelerin bilinçlenmesiyle SMA hastalığı daha fazla konuşuluyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi, Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, özellikle erken belirti ve tanının hayati önem taşıdığını vurguluyor:
“Bugün artık SMA hastalığında erken tanı, hastalığın seyrini değiştirebiliyor. Ancak belirtiler gözden kaçarsa tablo ağırlaşabiliyor.”

SMA Hastalığı nedir?

SMA hastalığı (Spinal Müsküler Atrofi), omurilikteki hareket sinir hücrelerini etkileyen genetik bir kas hastalığıdır.

Bu hastalıkta, kasları çalıştıran motor nöronlar hasar görür. Sonuç olarak:

• Kaslarda güçsüzlük

• Hareket kısıtlılığı

• Zamanla kas erimesi

• İleri vakalarda solunum problemleri

görülebilir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’a göre, SMA hastalığı doğuştan gelen genetik bir bozukluktur ve SMN1 genindeki eksiklik nedeniyle ortaya çıkar. “Kasın kendisi sağlamdır, sorun kası çalıştıran sinirdedir” diyerek hastalığın mekanizmasını sade bir dille anlatıyor.

SMA hastalığı tiplerine göre farklı şiddette seyreder. Bazı bebeklerde ilk aylarda ağır tablo görülürken, bazı çocuklarda belirtiler daha geç ortaya çıkabilir.

En sinsi belirtiler

SMA hastalığı çoğu zaman sessiz başlar. Aileler ilk etapta fark etmeyebilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler:

• Baş kontrolünde gecikme

• Emme ve yutma güçlüğü

• Yaşıtlarına göre daha az hareket

• Kol ve bacaklarda gevşeklik

• Sık solunum yolu enfeksiyonu

• Oturamama ya da yürüyememe

Prof. Dr. Kafadar, “Bebek çok sakin diye sevinen aileler oluyor. Oysa aşırı hareketsizlik bazen SMA hastalığı belirtisi olabilir” uyarısında bulunuyor.

Özellikle bacaklarda güçsüzlük ön plandadır. Bazı vakalarda dilde titreme bile görülebilir. Bu belirtiler erken dönemde yakalanırsa, tedavi seçenekleri daha etkili olabilir.

Kimler risk altında?

SMA hastalığı kalıtsal bir hastalıktır.

Risk grupları şunlardır:

• Anne ve babanın taşıyıcı olduğu bebekler

• Akraba evliliği bulunan aileler

• Ailesinde SMA öyküsü olanlar

Türkiye’de taşıyıcılık oranının yaklaşık 1/40–1/50 civarında olduğu belirtilmektedir. Bu da toplumda azımsanmayacak bir genetik risk bulunduğunu gösterir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “Anne ve baba sağlıklı olabilir. Taşıyıcı olduklarını bilmeyebilirler. Bu nedenle evlilik öncesi ve gebelik öncesi taramalar çok önemlidir” diyor.

Neden artıyor?

Son yıllarda “SMA hastalığı artıyor mu?” sorusu sıkça soruluyor.

Uzmanlara göre artışın birkaç nedeni var:

• Yenidoğan tarama programlarının yaygınlaşması

• Genetik testlere erişimin artması

• Toplumsal farkındalığın yükselmesi

• Akraba evliliklerinin devam etmesi

Prof. Dr. Kafadar, “Eskiden tanı alamayan vakalar vardı. Bugün erken tarama sayesinde SMA hastalığını daha erken yakalayabiliyoruz” diyerek görünürdeki artışın tanı kapasitesiyle ilişkili olduğunu vurguluyor.

Ayrıca son yıllarda geliştirilen gen tedavileri ve yeni ilaç seçenekleri de hastalığın daha fazla gündeme gelmesine yol açtı.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir çocuk nörolojisi uzmanına başvurulmalı:

• Bebek başını 3–4 ayda tutamıyorsa

• 6–7 ayda desteksiz oturamıyorsa

• 1 yaşında yürümeye başlamamışsa

• Kol ve bacaklarda belirgin güçsüzlük varsa

• Emme ve beslenme problemi sürüyorsa

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “SMA hastalığında erken tanı hayat kurtarır. Gecikme kas kaybını artırabilir” diyerek aileleri uyarıyor.

Bugün SMA hastalığı tedavisi için kullanılan ilaçlar, hastalığın ilerlemesini yavaşlatabiliyor. Bazı vakalarda gen tedavisi uygulanabiliyor. Ancak tedavinin başarısı büyük ölçüde erken teşhise bağlı.

Nasıl korunulur?

SMA hastalığı tamamen önlenebilir bir hastalık değildir. Ancak risk azaltılabilir.

Korunma yolları:

• Evlilik öncesi taşıyıcılık testi

• Gebelik öncesi genetik danışmanlık

• Aile öyküsü varsa ileri genetik testler

• Yenidoğan tarama programlarına katılım

Prof. Dr. Kafadar, “Toplumsal bilinç en güçlü silahtır. Taşıyıcı olduğunuzu bilmek kader değildir, önlem alma fırsatıdır” diyor.

Türkiye’de yenidoğan tarama programlarının genişlemesi sayesinde SMA hastalığı artık daha erken evrede tespit edilebiliyor. Bu da çocukların yaşam kalitesini artırma açısından umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Uzman Uyarısı: Erken Tanı Hayat Değiştiriyor

SMA hastalığı kader değil, geç kalınmış tanı kader olabilir.

Kas kaybı başladıktan sonra geri dönüş sınırlıdır. Bu nedenle belirti, risk, genetik öykü ve erken tarama hayati önemdedir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar son olarak şu mesajı veriyor:
“Her hareketsizlik masum değildir. Aileler gelişim basamaklarını yakından takip etmeli. Şüphe varsa zaman kaybetmeden uzmana başvurulmalı.”

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Çocuk Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada epilepsinin toplumda hâlâ yanlış bilinen yönleri olduğunu vurguladı.

Epilepsi (Sara) Nedir?

Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin ani ve kontrolsüz elektriksel boşalımları sonucu ortaya çıkan, tekrarlayan nöbetlerle karakterize bir hastalıktır. Halk arasında “sara” olarak bilinir.

Prof. Dr. Kafadar’a göre:

“Epilepsi tek bir hastalık değil, birçok farklı nedeni ve türü olan bir beyin hastalıkları grubudur. Her nöbet epilepsi değildir; tanı için nöbetlerin tekrarlayıcı olması gerekir.”

Nöbet Nasıl Ortaya Çıkar?

Beynimiz milyarlarca sinir hücresinin uyumlu çalışmasıyla görev yapar. Ancak bazı durumlarda bu hücreler bir anda aşırı ve düzensiz elektrik sinyali üretir. Sonuç?

• Ani bilinç kaybı

• Kasılmalar

• Sabit bir noktaya dalıp kalma

• Ağızda köpürme

• Kısa süreli hafıza kaybı

• Garip kokular ya da tatlar hissetme

Bazı nöbetler dramatiktir, bazıları ise sadece birkaç saniyelik “donma” şeklinde geçer. Bu nedenle birçok epilepsi vakası uzun süre fark edilmeden devam edebilir.

Çocuklarda Epilepsi Daha mı Farklı?

Prof. Dr. Kafadar, özellikle çocukluk çağında epilepsinin farklı belirtilerle ortaya çıkabileceğini belirtiyor:

“Çocuklarda dalıp gitme, ders sırasında kısa süreli kopmalar, ani sıçramalar ya da sebepsiz düşmeler epilepsi belirtisi olabilir. Ailelerin bu belirtileri hafife almaması gerekir.”

Çocukluk çağı epilepsilerinin bir kısmı yaşla birlikte düzelebilirken, bazı türleri uzun süreli takip gerektirir.

Epilepsinin Nedenleri Neler?

Epilepsi her zaman tek bir nedene bağlı değildir. Olası sebepler arasında:

• Doğum sırasında beyin hasarı

• Genetik yatkınlık

• Beyin enfeksiyonları

• Kafa travmaları

• Beyin tümörleri

• Nedeni bilinmeyen (idiopatik) durumlar

Vakaların önemli bir kısmında ise net bir sebep saptanamayabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Epilepsi tanısında en önemli testlerden biri EEG (Elektroensefalografi)’dir. EEG, beynin elektriksel aktivitesini kaydeder.

Bunun yanında:

• Beyin MR görüntülemesi

• Ayrıntılı nörolojik muayene

• Nöbet öyküsünün detaylı değerlendirilmesi

Tanı sürecinde büyük önem taşır.

Tedavisi Var mı?

Evet. Epilepsi hastalarının büyük bir kısmı düzenli ilaç tedavisiyle nöbetsiz bir yaşam sürebilir.

Prof. Dr. Kafadar’ın altını çizdiği en önemli nokta şu:

“Epilepsi tedavi edilebilir bir hastalıktır. İlaçlar düzenli kullanıldığında hastaların yaklaşık yüzde 70’inde nöbetler tamamen kontrol altına alınabilir.”

Dirençli vakalarda ise:

• Ketojenik diyet

• Vagus sinir stimülasyonu

• Cerrahi tedavi

gibi seçenekler gündeme gelebilir.

Nöbet Anında Ne Yapılmalı?

Toplumda en sık yapılan yanlış, nöbet geçiren kişinin ağzına bir şey koymaya çalışmaktır. Bu son derece tehlikelidir.

Doğru yaklaşım:

✔️ Kişiyi yan yatırmak
✔️ Başını sert bir zeminden korumak
✔️ Süreyi takip etmek
✔️ Nöbet 5 dakikayı aşarsa acil yardım çağırmak

Toplumsal Yanlış Algılar

Epilepsi bulaşıcı değildir.
Ruhsal bir hastalık değildir.
Akıl hastalığı değildir.

Bu hastalık, beynin elektriksel düzeniyle ilgilidir. Doğru tedavi ve takip ile bireyler eğitimlerine, iş hayatlarına ve sosyal yaşamlarına devam edebilir.

Son Söz

Epilepsi korkulacak değil, bilinmesi gereken bir hastalıktır. Bilgi, ön yargının panzehiridir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’ın da ifade ettiği gibi, erken tanı ve düzenli takip hayat kalitesini belirleyen en kritik faktördür.

Beynin elektriği bazen kontrolden çıkabilir. Önemli olan, o dalgayı doğru yönetmektir. ⚡
Epilepsi (Sara Hastalığı) Nedir? Epilepsi Çeşitleri Nelerdir? Epilepsi Neden Olur? Epilepsi Belirtileri Nelerdir? Epilepsi Nasıl Teşhis Edilir? Epilepsi Tedavisi Nasıl Yapılır? Epilepsi Risk Faktörleri Nelerdir? Epilepsi öldürür mü? Epilepsi nasıl anlaşılır? Epilepsi geçer mi? Stres epilepsiyi etkiler mi? Epilepsi nöbeti uyurken olur mu? Epilepsi nöbeti geçirdikten sonra kişi neler hisseder? Anksiyete epilepsiye neden olur mu?

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Asuman İnan, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada özellikle yaz aylarında artan vakalara dikkat çekti.

Prof. Dr. İnan, “Salmonella en sık gıdalar yoluyla bulaşır. Çiğ veya iyi pişmemiş tavuk, yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri ve iyi yıkanmamış sebzeler risk taşır” dedi.

🧫 Salmonella Nedir?

Salmonella, bağırsak sistemini etkileyen bir bakteri grubudur. Halk arasında çoğu zaman “gıda zehirlenmesi” olarak bilinen tabloya neden olur. Ancak her gıda zehirlenmesi Salmonella değildir.

Uzmanlara göre bakteri, uygun sıcaklıkta hızla çoğalır ve özellikle hijyen kurallarına uyulmayan mutfaklarda kolayca yayılır.

⚠️ Salmonella Belirtileri Nelerdir?

Prof. Dr. İnan’ın verdiği bilgilere göre belirtiler genellikle bakterinin alınmasından 6–72 saat sonra ortaya çıkıyor:

• Yüksek ateş

• Sulu veya kanlı ishal

• Karın ağrısı ve kramp

• Bulantı ve kusma

• Halsizlik

Çoğu vaka 4–7 gün içinde düzeliyor. Ancak bağışıklık sistemi zayıf kişilerde enfeksiyon kana karışabiliyor ve ciddi sonuçlar doğurabiliyor.

🚨 Kimler Risk Altında?

Uzman isim özellikle şu grupları uyardı:

• Bebekler

• 65 yaş üstü bireyler

• Hamileler

• Kronik hastalığı olanlar

• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler

Bu kişilerde tablo daha ağır seyredebilir ve hastane tedavisi gerekebilir.

🛡 Nasıl Korunmalı?

Prof. Dr. İnan’a göre korunmanın temel anahtarı mutfak hijyeni:

• Çiğ et ve sebzeler ayrı kesme tahtasında hazırlanmalı

• Tavuk ve et iyice pişirilmeli

• Eller en az 20 saniye sabunla yıkanmalı

• Soğuk zincir korunmalı

“Salmonella gözle görülmez, tadı değişmez. Bu nedenle en güçlü silahımız temizliktir” uyarısında bulundu.

📌 Uzmandan Net Mesaj

Salmonella hafife alınacak bir enfeksiyon değil. Basit görünen bir ishal tablosu bazı gruplarda hayati risk oluşturabiliyor. Uzmanlar özellikle yaz aylarında açıkta satılan ve iyi muhafaza edilmeyen gıdalara karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Uzmanların ortak mesajı

“Mucize aramayın.
Bilimsel önlemlerle ve sağlıklı yaşamla riskleri azaltın.”

Kanser riskini tamamen sıfırlamak mümkün olmasa da, bu 12 başlıkla risk belirgin biçimde azaltılabiliyor.

Uzmanlara göre kanserden korunma bir günde değil, bir yaşam tarzıyla mümkün. İşte bilimsel kanıtlarla desteklenen 12 altın kural: