“Megalomani”, kişinin kendisini olduğundan çok daha güçlü, önemli, başarılı veya üstün görmesiyle karakterize edilen bir kavramdır. Ancak güncel tanı sistemleri olan DSM-5-TR ve ICD-11’de “megalomani” adıyla bağımsız bir psikiyatrik hastalık bulunmamaktadır. Bunun yerine bu durum, grandiyözite (büyüklük düşünceleri) olarak tanımlanır ve farklı ruhsal hastalıkların belirtisi olarak değerlendirilir.

Grandiyözite en sık şu durumlarda görülebilir:

• Narsisistik kişilik bozukluğu
• Bipolar bozukluğun mani dönemi
• Bazı psikotik bozukluklar
• Madde kullanımına bağlı psikiyatrik tablolar

Günlük yaşamda “megaloman” sözcüğü çoğu zaman kibirli veya kendini beğenmiş kişiler için kullanılsa da psikiyatride tanı koymak bundan çok daha kapsamlı bir değerlendirme gerektirir.

Megalomani Neden Olur?

Tek bir nedeni yoktur.

Bilimsel çalışmalar aşağıdaki faktörlerin birlikte rol oynayabileceğini göstermektedir:

Genetik yatkınlık

• Ailede bipolar bozukluk
• Kişilik bozukluğu öyküsü
• Bazı psikiyatrik hastalıklar

Beyin işlevleri

Özellikle karar verme, dürtü kontrolü ve gerçeklik değerlendirmesinde görev alan beyin bölgelerindeki işlev farklılıklarının etkili olabileceği düşünülmektedir.

Psikolojik etkenler

• Çocukluk travmaları
• Aşırı eleştirel aile ortamı
• Gerçekçi olmayan övgü veya değersizleştirme
• Düşük benlik saygısını aşırı üstünlük algısıyla telafi etme

Psikiyatrik hastalıklar

• Bipolar bozukluk
• Narsisistik kişilik bozukluğu
• Şizofreni
• Şizoaffektif bozukluk

Madde kullanımı

Özellikle uyarıcı maddeler ve bazı ilaçlar geçici grandiyöz düşüncelere yol açabilir.

Megalomani İçin Kimler Risk Altındadır?

Risk şu kişilerde daha yüksektir:

• Bipolar bozukluğu olanlar
• Narsisistik kişilik özellikleri taşıyanlar
• Psikotik hastalık öyküsü bulunanlar
• Aile öyküsünde ciddi psikiyatrik hastalık bulunanlar
• Uyarıcı madde kullananlar

Megalomani Belirtileri Nelerdir?

En sık görülen belirtiler:

• Kendisini herkesten üstün görme
• Sürekli hayranlık bekleme
• Eleştiriye tahammül edememe
• Başkalarını küçümseme
• Empati eksikliği
• Gerçekçi olmayan başarı beklentileri
• Yeteneklerini abartma
• Kuralları kendisi için geçersiz görme
• Riskli kararlar alma

Bipolar manide görülebilen belirtiler

• Çok az uyuma
• Aşırı enerji
• Kontrolsüz para harcama
• Gerçekçi olmayan büyük projeler
• Hızlı konuşma
• Dürtüsel davranışlar

Megalomani Hangi Hastalıklarla Karıştırılabilir?

Benzer belirtiler şu hastalıklarda görülebilir:

• Narsisistik kişilik bozukluğu
• Bipolar bozukluk
• Şizofreni
• Sanrısal bozukluk
• Antisosyal kişilik bozukluğu

Kesin tanı yalnızca psikiyatri uzmanı tarafından yapılan ayrıntılı değerlendirme ile konulabilir.

Megalomani Nasıl Teşhis Edilir?

Tek bir laboratuvar testi bulunmaz.

Tanıda;

• Ayrıntılı psikiyatrik görüşme
• Ruhsal durum muayenesi
• Kişilik değerlendirmeleri
• Gerekirse nörolojik incelemeler
• Madde kullanımının araştırılması

uygulanabilir.

Kan testi veya MR görüntülemesi yalnızca başka hastalıkların dışlanması amacıyla istenebilir.

Megalomani Tedavisi Nasıl Yapılır?

Tedavi tamamen altta yatan nedene göre planlanır.

Psikoterapi

En önemli tedavi seçeneklerinden biridir.

Özellikle;

• Bilişsel davranışçı terapi
• Psikodinamik terapi
• Şema terapi
• Destekleyici psikoterapi

uygulanabilir.

İlaç tedavisi

Megalomani için özel bir ilaç yoktur.

Ancak;

• Bipolar bozuklukta duygudurum düzenleyiciler
• Psikotik tabloda antipsikotik ilaçlar
• Eşlik eden depresyon veya anksiyetede uygun ilaç tedavileri

kullanılabilir.

Yaşam tarzı

• Düzenli uyku
• Madde kullanımından kaçınma
• Stres yönetimi
• Düzenli psikiyatri kontrolleri

Tedavi kişiye ve altta yatan hastalığa göre değişir.

Megalomani İçin En Güncel Yaklaşımlar

Son yıllarda öne çıkan çalışmalar şunlardır:

• Kişilik bozukluklarında boyutsal değerlendirme modelleri (ICD-11)
• Yapay zekâ destekli psikiyatrik değerlendirme araçları üzerine araştırmalar
• Dijital psikoterapi uygulamaları
• Erken tanıyı destekleyen klinik karar sistemleri

Bunların önemli bir kısmı araştırma aşamasındadır ve rutin klinik uygulamanın yerini almamaktadır.

Megalomani İçin Son Bilimsel Gelişmeler

Son yıllarda yayımlanan çalışmalar:

• ICD-11 kişilik bozukluklarında boyutsal sınıflandırmayı güçlendirdi.
• Grandiyöz ve kırılgan narsisistik özelliklerin klinik olarak farklı değerlendirilmesi gerektiği gösterildi.
• Tedavide kişiye özgü psikoterapi planlarının önemi daha fazla vurgulanmaya başladı.

Megalomani İçin Umut Vadeden Araştırmalar

Araştırmalar şu alanlarda sürüyor:

• Dijital biyobelirteçler
• Yapay zekâ destekli erken tarama sistemleri
• Beyin görüntüleme teknikleri
• Kişiselleştirilmiş psikoterapi modelleri
• Narsisistik özelliklerin alt tiplerini daha doğru ayırabilecek yeni değerlendirme yöntemleri

Henüz standart tedavi haline gelmiş yeni bir biyolojik veya gen tedavisi bulunmamaktadır.

Megalomani Nasıl Önlenebilir?

Tam olarak önlenmesi mümkün değildir.

Riski azaltabilecek yaklaşımlar:

• Çocuklukta sağlıklı benlik gelişimini desteklemek
• Ruhsal hastalıkların erken tedavisi
• Düzenli uyku
• Madde kullanımından kaçınmak
• Psikolojik destek almaktan çekinmemek

Megalomani ile Yaşam

Tedavi gören birçok kişi sosyal ve mesleki yaşamını sürdürebilir.

Yararlı olabilecek öneriler:

• Düzenli terapi
• İlaçların aksatılmaması
• Yakın çevrenin desteği
• Stres yönetimi
• Düzenli egzersiz
• Sağlıklı beslenme
• Düzenli uyku

Megalomani Hakkında En Sık Yapılan Hatalar

• Her kibirli kişinin megaloman olduğunu düşünmek.
• Megalomaniyi resmi bir psikiyatrik tanı sanmak.
• Tedavinin yalnızca ilaçtan ibaret olduğunu düşünmek.
• Psikoterapinin etkisiz olduğuna inanmak.
• Bipolar mani ile kişilik özelliklerini birbirine karıştırmak.
• İnternetten kendi kendine tanı koymak.

Megalomani Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Altta yatan hastalığa bağlı olarak;

• İlişki sorunları
• İş yaşamında bozulma
• Mali kayıplar
• Dürtüsel davranışlar
• Hukuki sorunlar
• Psikotik belirtilerin ağırlaşması
• Bipolar bozuklukta ciddi mani atakları

gelişebilir.

Megalomani Ne Zaman Acil Müdahale Gerektirir?

Aşağıdaki durumlarda 112 aranmalı veya en yakın acil servise başvurulmalıdır:

• Gerçeklikle bağın kopması
• Kendine veya başkasına zarar verme riski
• Şiddet eğilimi
• Ağır mani belirtileri
• İntihar düşünceleri
• Kontrol edilemeyen saldırganlık

Megalomani İçin Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Şu durumlarda gecikmeden değerlendirme gerekir:

• Sürekli büyüklük düşünceleri
• İş ve aile yaşamında ciddi sorunlar
• Eleştiriye aşırı öfke
• Riskli davranışlarda artış
• Uyku ihtiyacının belirgin azalması

Başvurulacak bölüm:

• Psikiyatri

Merak Edilen Sorular

Megalomani bir hastalık mıdır?
Hayır. Günümüzde tek başına resmi bir psikiyatrik tanı değildir.

Megalomani ile narsisizm aynı şey midir?
Hayır. Megalomanik düşünceler narsisistik kişilik bozukluğunda görülebilir ancak iki kavram aynı değildir.

Megalomani tedavi edilebilir mi?
Altta yatan hastalığın tedavisiyle belirtiler önemli ölçüde kontrol altına alınabilir.

Megaloman kişiler hasta olduklarını kabul eder mi?
Her zaman değil. İçgörü kişiden kişiye değişebilir.

Megalomani bipolar bozukluk belirtisi olabilir mi?
Evet. Özellikle mani döneminde görülebilir.

Çocuklarda görülür mü?
Kalıcı kişilik bozukluğu tanıları çocuklarda dikkatle değerlendirilir. Çocuk psikiyatrisi uzmanının değerlendirmesi gerekir.

İlaç kullanmak şart mı?
Altta yatan tanıya göre değişir.

Psikoterapi etkili midir?
Birçok hastada tedavinin temel bileşenlerinden biridir.

Kaynaklar

• PubMed
• StatPearls
• American Psychiatric Association
• ICD-11 Dünya Sağlık Örgütü sınıflandırma yaklaşımı
• Journal of Clinical Psychology
• Focus (American Psychiatric Association)
• MSD Manual Professional Edition

Ahmetcan Kaplan’ın Trabzonspor altyapısından yetişmiş olması, dosyayı taraftar nezdinde daha dikkat çekici hale getiriyor. Genç savunmacının sol ayaklı stoper profili, oyun kurulumuna katkısı ve Süper Lig tecrübesi nedeniyle teknik heyetin değerlendirdiği isimler arasında yer aldığı belirtiliyor.

Transfer süreciyle ilgili henüz resmi açıklama yapılmış değil. Taraflardan doğrulama gelmezken, kulüp kaynaklarından gelecek olası açıklamalar bekleniyor.

Trabzonspor’un savunma hattında alternatiflerini artırmak istediği, Ahmetcan Kaplan dosyasının da transfer döneminde takip edilen başlıklardan biri olduğu ifade ediliyor.

1. “Ben seni tanıyorum” demeyin

Ayı sizi tanımıyor olabilir. Hatta büyük ihtimalle tanımıyor. Eski mahalleden çıkmış gibi samimi davranmanın herhangi bir faydası bulunmuyor.

2. Koşarak dünya rekoru kırmaya çalışmayın

İnsan psikolojisi “kaç!” diye bağırsa da, ayının bunu “yakalamaca başladı” şeklinde yorumlama ihtimali var. Olimpiyat seçmeleri için uygun zaman olmayabilir.

3. Selfie çubuğunu cebinizde bırakın

“Bir fotoğraf alıp çıkarım.” diye başlayan cümlelerin sonu, genellikle sosyal medyada değil, haber bültenlerinde bitiyor.

4. Sandviçinizi paylaşmak zorunda kalabilirsiniz

Piknik çantasından yükselen sucuk kokusu, doğanın en güçlü davetiyelerinden biri olabilir. Ayı davetsiz misafir olmayı pek dert etmiyor.

5. “Korkmuyorum” bakışı işe yaramaz

Mahallede işe yarayan sert bakışlar, 300 kiloluk bir ayı üzerinde beklenen etkiyi oluşturmayabilir. Ayının öz güven seviyesi zaten oldukça yüksek.

6. Doğayı diskoya çevirmeyin

Ormanda yüksek sesle müzik açmak yerine yürürken normal ses tonunda konuşmak daha mantıklı. Böylece hem siz birbirinizi kaybetmezsiniz hem de sürpriz karşılaşmaların ihtimali azalır.

7. Ayıya “Gel pisi pisi” demeyin

Bu yöntem kediler için bile her zaman çalışmazken, ayılarda başarı oranı bilimsel olarak “denemeseniz daha iyi” seviyesindedir.

8. En güvenli yöntem: Mesafeyi korumak

Doğa uzmanlarının ortak tavsiyesi nettir. Ayıyı uzaktan görmek güzel bir anıdır. Yakından görmek ise genellikle planlanmış bir aktivite değildir.

Günün Özeti

Doğa hepimizin. Orman yürüyüşlerinde çevreyi kirletmemek, yiyecekleri açıkta bırakmamak ve yabani hayvanlara yaklaşmamak hem insanlar hem de hayvanlar için en güvenli yaklaşım.

Kısacası; ayıyla karşılaşırsanız kahraman olmaya çalışmayın, fenomen olmaya hiç çalışmayın. Bırakın ayı kendi yoluna, siz de kendi yolunuza devam edin. Böylece anlatacak güzel bir hikâyenizin olma ihtimali çok daha yüksek olur.

Avrupa futbolunda önemli kulüplerin formasını giyen Jović’in tecrübesi nedeniyle teknik ekibin dikkatini çektiği belirtilirken, transfer sürecinde oyuncunun maaş beklentisi ve kariyer planlamasının belirleyici olacağı konuşuluyor.

Transfer iddiasına ilişkin Trabzonspor veya oyuncu cephesinden resmi bir açıklama yapılmadı. Taraflardan doğrulama gelmezken, kulüp kaynaklarından gelecek olası açıklamalar bekleniyor.

Yeni sezon öncesinde hücum hattına önemli bir takviye yapmak isteyen Trabzonspor’un, Luka Jović dosyasını değerlendirdiği ve transfer çalışmalarını farklı alternatifler üzerinden sürdürdüğü ifade ediliyor.

Dinamik oyun yapısı, pas kalitesi ve iki yönlü orta saha performansıyla dikkat çeken 23 yaşındaki futbolcunun Avrupa’da birçok kulübün radarında bulunduğu belirtilirken, bordo mavili ekibin de oyuncunun transfer şartlarını yakından takip ettiği iddia ediliyor.

Henüz transfer sürecine ilişkin Trabzonspor veya oyuncu cephesinden resmi bir açıklama yapılmış değil. Taraflardan doğrulama gelmezken, kulüp kaynaklarından gelecek olası açıklamalar bekleniyor.

Yeni sezon öncesi orta saha hattına takviye yapmak isteyen Trabzonspor’un, Benjamin Bouchouari dosyasını alternatif transfer seçenekleri arasında değerlendirdiği konuşuluyor.

25 yaşındaki Kamerunlu futbolcu, son yıllarda Fransa’da gösterdiği performansla dikkat çekerken, savunmadaki istikrarının yanı sıra hücuma verdiği katkıyla da ön plana çıkıyor. Bonservisinin elinde olması nedeniyle transfer piyasasında birçok kulübün ilgisini çeken oyuncunun, Trabzonspor’un alternatif listesinde yer aldığı belirtiliyor.

Transfer süreciyle ilgili henüz Trabzonspor veya oyuncu cephesinden resmi bir açıklama yapılmadı. Taraflardan doğrulama gelmezken, kulüp kaynaklarından gelecek olası açıklamalar bekleniyor.

Bordo mavili ekibin savunma hattına yönelik çalışmalarını sürdürdüğü, Darlin Yongwa dosyasının da transfer döneminde yakından takip edilen başlıklardan biri olduğu konuşuluyor.

Son yıllarda yapılan bilimsel çalışmalar ve uzman değerlendirmeleri, fibromiyaljinin yalnızca “kas ağrısı” olmadığını, beynin ve omuriliğin ağrı sinyallerini işleme biçimindeki değişikliklerle ilişkili karmaşık bir kronik ağrı sendromu olduğunu ortaya koyuyor. WebMD’nin güncel sağlık değerlendirmesinde de hastalığın en önemli belirtileri ve tedavi yaklaşımları ayrıntılı biçimde ele alınıyor.

Görünmeyen Hastalık, Gerçek Ağrı

Fibromiyaljide en dikkat çekici özellik, hastanın yaşadığı ağrının laboratuvar testleriyle çoğu zaman gösterilememesi. Bu nedenle birçok hasta yıllarca farklı branşlara başvuruyor, çeşitli tetkikler yaptırıyor ancak tanıya ulaşmakta gecikiyor.

Uzmanlara göre bu durum, hastalığın psikolojik olduğu anlamına gelmiyor. Aksine günümüzde fibromiyalji, merkezi sinir sisteminde ağrı algısının değişmesiyle ilişkili kabul edilen gerçek bir tıbbi hastalık olarak değerlendiriliyor.

Sadece Ağrı Değil

Fibromiyalji birçok sistemi aynı anda etkileyebiliyor. En sık görülen belirtiler arasında şunlar yer alıyor:

* Vücudun her iki tarafında yaygın ağrı
* Sürekli yorgunluk
* Sabah dinlenmeden uyanma
* Uyku bozukluğu
* “Fibro fog” olarak bilinen dikkat ve hafıza sorunları
* Baş ağrısı ve migren
* İrritabl bağırsak sendromu
* Çene ve yüz ağrıları
* Kaygı ve depresyon belirtileri

Uzmanlar, hastaların çoğunda bu yakınmaların birlikte görüldüğünü belirtiyor.

Kimler Risk Altında?

Kesin nedeni bilinmese de araştırmalar bazı risk faktörlerine işaret ediyor.

* Kadınlarda daha sık görülüyor.
* Aile öyküsü riski artırabiliyor.
* Enfeksiyonlar, cerrahi girişimler veya fiziksel travmalar hastalığı tetikleyebiliyor.
* Uzun süreli stres belirtilerin başlamasında rol oynayabiliyor.
* Romatoid artrit ve lupus gibi bazı romatizmal hastalıklarla birlikte görülebiliyor.

Tanı Kan Tahliliyle Konulmuyor

Fibromiyalji için tek başına tanı koydurucu bir kan testi veya MR incelemesi bulunmuyor.

Hekimler tanıyı;

* yaygın ağrının süresi,
* belirtilerin şiddeti,
* diğer hastalıkların dışlanması
* ve ayrıntılı fizik muayene sonucunda koyuyor.

Bu nedenle normal çıkan tetkikler, hastanın ağrısının gerçek olmadığı anlamına gelmiyor.

Tedavide Tek Bir Mucize Çözüm Yok

Bilimsel kılavuzlar, fibromiyaljide en başarılı sonucun çok yönlü tedaviyle elde edildiğini gösteriyor.

Tedavi planında;

* düzenli aerobik egzersiz,
* fizik tedavi,
* uyku düzeninin sağlanması,
* stres yönetimi,
* bilişsel davranışçı terapi,
* gerektiğinde hekim kontrolünde ilaç tedavisi

birlikte uygulanabiliyor.

Uzmanlar özellikle tamamen hareketsiz kalmanın hastalığın daha da ağırlaşmasına neden olabileceğini vurguluyor.

Erken Tanı Yaşam Kalitesini Artırıyor

Fibromiyalji yaşam süresini kısaltan bir hastalık olarak kabul edilmese de; kronik ağrı, uyku bozukluğu ve sürekli yorgunluk nedeniyle iş yaşamını, sosyal ilişkileri ve ruh sağlığını ciddi biçimde etkileyebiliyor.

Bu nedenle üç aydan uzun süren yaygın ağrı, açıklanamayan bitkinlik, uyku sorunları ve odaklanma güçlüğü yaşayan kişilerin romatoloji, fizik tedavi ve rehabilitasyon veya ilgili uzmanlık alanlarına başvurarak değerlendirilmesi öneriliyor. Erken tanı ve kişiye özel tedaviyle hastaların önemli bölümünde yaşam kalitesinin belirgin şekilde artırılabildiği belirtiliyor.

Kaynaklar

* WebMD. A Visual Guide to Fibromyalgia. 2024.
* Mayo Clinic. Fibromyalgia: Symptoms and Causes.
* Mayo Clinic. Fibromyalgia: Diagnosis and Treatment.
* American College of Rheumatology (ACR). Fibromyalgia.
* U.S. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Fibromyalgia.
* National Institute of Arthritis and Musculoskeletal and Skin Diseases (NIAMS). Fibromyalgia.
* National Health Service (NHS). Fibromyalgia.

Bilimsel yayınlar

* Arnold LM. Improving the Recognition and Diagnosis of Fibromyalgia. Mayo Clinic Proceedings. 2011.
* Siracusa R, et al. Fibromyalgia: Pathogenesis, Mechanisms, Diagnosis and Treatment Options Update. International Journal of Molecular Sciences. 2021.
* Filipovic T, et al. Fibromyalgia: Understanding, Diagnosis and Modern Approaches to Treatment. Journal of Clinical Medicine. 2025.

Hem kanatlarda hem de hücum hattının farklı bölgelerinde görev yapabilen Bertrand Traoré’nin kariyeri ve uluslararası tecrübesi nedeniyle teknik ekibin dikkatini çektiği belirtiliyor. Transfer dosyasında mali şartlar ve oyuncunun beklentilerinin belirleyici olacağı konuşuluyor.

Transfer sürecine ilişkin henüz Trabzonspor veya oyuncu cephesinden resmi bir açıklama yapılmadı. Taraflardan doğrulama gelmezken, kulüp kaynaklarından gelecek olası açıklamalar bekleniyor.

Trabzonspor’un yeni sezon kadro planlaması kapsamında farklı kanat oyuncularını değerlendirdiği, Bertrand Traoré dosyasının da bu süreçte gündeme gelen isimlerden biri olduğu ifade ediliyor.

Edinilen bilgilere göre, telefonla yönlendirildiği değerlendirilen H.K., sahip olduğu yaklaşık 85 gram altını bozdurduktan sonra parayı bankaya yatırmak istedi. Kadının hareketlerinden ve işlemin seyrinden şüphelenen ekipler, durumu kısa sürede fark ederek devreye girdi.

Polis ekiplerinin dikkatli takibi sayesinde olay büyümeden önlendi. Yapılan müdahaleyle dolandırıcılık girişimi başarısızlıkla sonuçlanırken, yaşlı kadının yüksek miktarda maddi kayıp yaşamasının da önüne geçildi.

Akçaabat’ta yaşanan olay, özellikle yaşlı vatandaşları hedef alan telefon dolandırıcılığı girişimlerine karşı güvenlik güçlerinin sahadaki dikkatinin ne kadar hayati olduğunu bir kez daha gösterdi. Polis ekiplerinin zamanında müdahalesi, olası bir mağduriyetin önüne set çekti.

Olayla ilgili inceleme başlatılırken, yetkililerin vatandaşları benzer yöntemlerle yapılan dolandırıcılık girişimlerine karşı dikkatli olmaları konusunda uyardığı öğrenildi.

ABD Gıda ve İlaç Dairesi’ne göre Botox, erişkinlerde kronik migrene bağlı baş ağrılarının önlenmesi amacıyla onaylı bir tedavi. FDA etiketi, bu kullanım alanını “ayda 15 veya daha fazla gün baş ağrısı olan ve her baş ağrısı günü 4 saat ya da daha uzun süren erişkin hastalar” için tanımlıyor. Episodik migren, yani ayda 14 veya daha az baş ağrısı günü olan hastalarda ise etkinlik ve güvenlilik aynı düzeyde gösterilmiş değil. (FDA Access Data)

Kronik migren, yalnızca sık baş ağrısı yaşamak anlamına gelmiyor. Kişinin iş yaşamını, sosyal ilişkilerini, uyku düzenini ve günlük hareket kabiliyetini etkileyebilen nörolojik bir tablo olarak kabul ediliyor. Bu nedenle tedavide amaç sadece atağı geçirmek değil, atakların sayısını azaltmak, ağrının şiddetini hafifletmek ve hastanın yaşam kalitesini yükseltmek.

Botox tedavisi bu noktada “koruyucu tedavi” sınıfında yer alıyor. Yani ağrı başladığında kullanılan bir ağrı kesici gibi çalışmıyor; düzenli aralıklarla uygulanarak migren ataklarının daha seyrek ve daha hafif geçirilmesine katkı sağlamayı hedefliyor. Mayo Clinic de Botox enjeksiyonlarının özellikle ayda 15 gün veya daha fazla baş ağrısı yaşayan kronik migren hastalarında migren sıklığını azaltmaya yardımcı olabileceğini belirtiyor. (Mayo Clinic)

Tedavi genellikle baş, alın, şakak, ense, boyun ve omuz çevresindeki belirli noktalara küçük iğnelerle uygulanıyor. Avrupa Baş Ağrısı Federasyonu kılavuzunda onabotulinumtoxinA’nın PREEMPT protokolüne göre 31 ila 39 noktaya, toplam 155–195 ünite doz aralığında ve 12 haftada bir uygulanması öneriliyor. (PubMed)

Botox’un migren üzerindeki etkisi kasları gevşetmekten ibaret değil. Migren sırasında bazı sinir yolları aşırı duyarlı hâle geliyor ve ağrı sinyalleri beyne taşınıyor. OnabotulinumtoxinA’nın, sinir uçlarında ağrı iletiminde rol oynayan bazı kimyasal maddelerin salınımını azaltarak bu sinyallerin güçlenmesini engellediği düşünülüyor. Cleveland Clinic, tedavinin baş, boyun ve omuz bölgesindeki sinirlerle ilişkili alanlara uygulandığını ve ağrı sinyallerinin beyne ulaşmadan önce baskılanmasına yardımcı olabileceğini aktarıyor. (Cleveland Clinic)

Tedavinin etkisi çoğu hastada ilk uygulamadan hemen sonra tam olarak ortaya çıkmayabilir. Bazı hastalarda belirgin yanıt için birkaç uygulama dönemi gerekebilir. Bu nedenle hekimler genellikle baş ağrısı günlüğü tutulmasını ister. Hastanın ay içindeki baş ağrısı günleri, migren şiddeti, ilaç kullanımı ve günlük yaşam etkilenmesi takip edilir. Bu kayıtlar tedavinin işe yarayıp yaramadığını anlamada büyük önem taşır.

NICE kılavuzuna göre botulinum toksin tip A, kronik migreni olan ve önceki koruyucu ilaç tedavilerine yeterli yanıt alamayan bazı erişkinlerde seçenek olarak öneriliyor. NICE ayrıca kronik migreni, ayda en az 15 baş ağrısı günü ve bunların en az 8’inde migren özellikleri bulunması şeklinde tanımlıyor. (NICE)

Her tıbbi uygulamada olduğu gibi Botox tedavisinin de yan etkileri olabilir. En sık bildirilen yan etkiler arasında enjeksiyon yerinde ağrı, morarma, boyun ağrısı, kas sertliği, geçici kas güçsüzlüğü, baş ağrısında kısa süreli artış ve nadiren göz kapağı düşüklüğü yer alır. Cleveland Clinic bu etkilerin çoğunun hafif ve geçici olduğunu bildiriyor. (Cleveland Clinic)

Bununla birlikte tedavi mutlaka nöroloji uzmanı veya migren tedavisinde deneyimli hekimler tarafından planlanmalı. Hamilelik, emzirme, nöromüsküler hastalıklar, bazı ilaç kullanımları, daha önce botulinum toksine karşı reaksiyon gelişmesi veya yakın zamanda kozmetik Botox yaptırılmış olması gibi durumlar hekime mutlaka bildirilmelidir.

Uzmanlara göre Botox kronik migren için “mucize tedavi” değil, doğru hasta seçildiğinde etkili olabilen bilimsel bir seçenektir. Bazı hastalarda baş ağrısı günlerini belirgin azaltabilirken, bazı hastalarda tek başına yeterli olmayabilir. Bu durumda yaşam tarzı düzenlemeleri, uyku hijyeni, tetikleyici yönetimi, akut migren ilaçları ve diğer koruyucu tedavilerle birlikte kişiye özel bir plan yapılır.

Sonuç olarak Botox, estetik alanın ötesinde kronik migren tedavisinde önemli bir yere sahip. Ayda 15 günden fazla baş ağrısı yaşayan, sık ağrı kesici kullanmak zorunda kalan veya migren nedeniyle yaşam kalitesi düşen kişiler için uzman değerlendirmesi kritik önem taşıyor. Doğru tanı, düzenli takip ve kişiye özel tedavi planı ile kronik migrenin günlük yaşam üzerindeki yükü azaltılabilir.

Seboreik Dermatit Nedir?

Seboreik dermatit, sebase (yağ) bezlerinin zengin olduğu bölgelerde ortaya çıkan kronik, tekrarlayıcı bir inflamatuar cilt hastalığıdır. En sık saçlı deri, yüz (kaşlar, burun kenarları, kulaklar, göz kapakları), göğüs ön duvarı ve üst sırtı etkiler. Lezyonlar genellikle eritemli (kızarık), yağlı sarımsı-beyaz pullu plaklar şeklindedir.

Hastalığa her yaşta rastlansa da en sık bebeklik döneminde (beşik başlığı/cradle cap) ve 30-60 yaş arası yetişkinlerde görülür. Erkeklerde kadınlara göre daha sıktır. Küresel prevalansı %1-5 civarındadır; Türkiye’deki hasta serilerinde de benzer oranlar ve erkek predominansı rapor edilmiştir.

Günlük yaşamı etkileri arasında şiddetli kaşıntıya bağlı uyku bozuklukları, görünüm kaygısı, sosyal çekilme ve iş/ okul performansında düşüş sayılabilir. Kronik seyirli olması nedeniyle uzun vadeli bakım gerektirir.

Seboreik Dermatit Neden Olur?

Hastalığın nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte multifaktöriyel olduğu kabul edilir. En önemli rolü Malassezia cinsi lipofilik maya oynar. Bu mantar normal cilt florasında bulunur ancak bazı kişilerde sebumu parçalayarak irritan yağ asitleri açığa çıkarır ve iltihabi yanıtı tetikler.

Diğer katkıda bulunan faktörler:

• Yağ bezlerinin androjenlere bağlı hiperaktivitesi (sebum artışı)

• Cilt bariyer fonksiyon bozukluğu

• Değişmiş immün yanıt (T-hücre ve kompleman aktivasyonu)

• Genetik yatkınlık

• Çevresel tetikleyiciler (soğuk-kuru hava, düşük nem)

• Stres ve yetersiz uyku

• İmmünsüpresyon (HIV, organ nakli, kemoterapi)

Hormonal faktörler erkeklerde daha fazla sebum üretimiyle ilişkiyi açıklar.

Seboreik Dermatit İçin Kimler Daha Fazla Risk Altındadır?

Risk grupları şunlardır:

• 30-60 yaş arası yetişkin erkekler

• Bebekler (özellikle ilk 3 ay)

• İmmün yetmezliği olanlar (HIV/AIDS, immünsüpresif ilaç kullananlar)

• Nörolojik hastalıkları bulunanlar (Parkinson hastalığı, epilepsi)

• Stresli yaşam tarzı olanlar veya kronik yorgunluk çekenler

• Yağlı cilt tipine sahip bireyler

• Kış mevsiminde alevlenme yaşayanlar

Türkiye verilerinde de en sık 20-30 yaş grubunda ve erkeklerde görüldüğü belirtilmiştir.

Seboreik Dermatit Belirtileri Nelerdir?

En sık belirtiler:

• Saçlı deride kepek benzeri yağlı pullanma ve kaşıntı

• Yüzde (burun kenarları, kaşlar, kulak arkası) eritemli, pullu plaklar

• Göğüs ve sırt üst kısmında halka şeklinde veya petaloid lezyonlar

• Göz kapaklarında blefarit (kapak iltihabı)

• Şiddetli kaşıntı (özellikle gece artar)

Erken dönemde hafif kepeklenme ve kaşıntı ön plandadır. İleri dönemde lezyonlar kalınlaşabilir, ikincil enfeksiyon eklenebilir. Bebeklerde genellikle sadece saçlı deride sarımsı yağlı kabuklar (beşik başlığı) şeklinde görülür ve çoğu zaman kendiliğinden geriler. Yaşlılarda daha yaygın ve inatçı olabilir.

Seboreik Dermatit Hangi Hastalıklarla Karıştırılabilir?

Ayırıcı tanıda en sık karışanlar:

• Psoriasis (daha kalın gümüş-beyaz pullar, tırnak değişiklikleri, dirsek-diz tutulumu)

• Atopik dermatit (daha kuru, kaşıntılı, çocukluk çağı öyküsü)

• Kontakt dermatit (alerjen temas öyküsü, veziküller)

• Tinea capitis/facialis (mantar enfeksiyonu – KOH incelemesiyle ayrılır)

• Rozasea (yüzde flushing, telanjiektazi, papülopüstüller)

• Sebopsoriasis (her ikisinin özelliklerini taşıyan overlap tablo)

Kesin tanı yalnızca dermatoloji hekimi muayenesiyle konulur. Gerektiğinde biyopsi veya mikolojik inceleme yapılır.

Seboreik Dermatit Nasıl Teşhis Edilir?

Tanı büyük ölçüde klinik muayeneye dayanır. Hekim lezyonların yerleşimi, görünümü ve öyküyü değerlendirir. Rutin kan testi veya görüntüleme gerekmez. Atipik vakalarda:

• Wood lambası veya KOH preparatı (mantar ayırımı için)

• Cilt biyopsisi (histopatoloji: spongioz, parakeratoz, Malassezia varlığı)

• HIV testi (ani şiddetli başlangıçta)

Seboreik Dermatit Tedavisi Nasıl Yapılır?

Tedavi hastanın yaşı, lezyon yaygınlığı, şiddeti ve eşlik eden hastalıklara göre bireyselleştirilir. Amaç alevlenmeleri kontrol etmek, kaşıntıyı gidermek ve remisyon süresini uzatmaktır.

İlaç tedavisi:

• Topikal antifungaller: Ketokonazol %2 şampuan/krem (en güçlü kanıt), siklopiroks, çinko pirition, selenyum sülfit. Saçlı deride haftada 2-3 kez, 5-10 dakika bekletilerek kullanılır.

• Topikal anti-enflamatuarlar: Kısa süreli düşük potent kortikosteroidler (hidrokortizon %1, desonid). Yüz ve uzun süreli kullanımda tercih edilmez.

• Steroid tasarruflu ajanlar: Takrolimus ve pimekrolimus (yüz için idealdir).

• Ağır vakalarda kısa süreli oral antifungal (itrakonazol) veya diğer sistemik tedaviler.

Yaşam tarzı değişiklikleri: Nazik temizlik, alkol içeren ürünlerden kaçınma, stres yönetimi, düzenli idame tedavisi.

Tedavi seçenekleri ve süresi her hastada farklıdır; mutlaka dermatolog kontrolünde yürütülmelidir.

Seboreik Dermatit İçin En İleri ve En Güncel Tedaviler

2023 Aralık ayında FDA onayı alan roflumilast %0.3 köpük formu, seboreik dermatit tedavisinde yirmi yılı aşkın süredir ilk yeni mekanizmalı ilaçtır. PDE4 inhibitörü olarak iltihabı doğrudan hedefler, steroid içermez ve günde bir kez kullanılır. Faz 3 çalışmalarında 8. haftada %79,5 oranında tedavi başarısı (IGA clear/almost clear + en az 2 derece iyileşme) sağlanmış, kaşıntıda 48 saat içinde belirgin azalma görülmüştür. Yüz, saçlı deri ve vücut için uygundur, farklı cilt ve saç tiplerinde tolere edilebilirliği yüksektir.

Diğer güncel yaklaşımlar arasında krisaborol (PDE4 inhibitörü) ve mikrobiyom odaklı dermokozmetik ürünler yer alır. Biyolojik ilaçlar veya gen tedavisi bu hastalıkta rutin kullanımda değildir.

Seboreik Dermatit İçin Son Bilimsel Gelişmeler

Son bir yılda (2024-2025) roflumilast köpüğünün uzun dönem güvenlilik ve etkinlik verileri (52 haftaya kadar) yayınlanmıştır. Çalışmalar, ilacın kaşıntı, eritem ve skuamda hızlı ve sürdürülebilir iyileşme sağladığını, yan etki profilinin araç grubuyla benzer olduğunu göstermiştir. EADV ve diğer konsensüslerde akut alevlenmede antifungal + anti-enflamatuar kombinasyonu, idamede steroid tasarruflu ajanlar veya yeni PDE4 inhibitörleri vurgulanmaktadır. Anti-enflamatuar tedavilerin önemi artmış, salt antifungal yaklaşım bazı uzmanlarca sorgulanmaya başlanmıştır.

Seboreik Dermatit İçin Umut Vadeden Bilimsel Çalışmalar

Son 2-5 yılda:

• PDE4 inhibitörleri (roflumilast başta olmak üzere) klinik kullanıma girmiş ve yeni formülasyon çalışmaları devam etmektedir.

• Cilt mikrobiyomunun restorasyonuna yönelik probiyotik/prebiyotik içeren dermokozmetik ürünler araştırılmaktadır.

• Topikal JAK inhibitörleri gibi yeni anti-enflamatuar ajanların erken faz çalışmaları sürmektedir.

• Cilt bariyeri onarımına odaklanan lipid replasman tedavileri ve kişiselleştirilmiş bakım protokolleri geliştirilmektedir.

• Dermoskopi ve yapay zekâ destekli tanı sistemleri genel dermatolojide yaygınlaşmakta, seboreik dermatit ayırıcı tanısında yardımcı olmaktadır.

Bu çalışmaların çoğu henüz rutin klinik uygulamaya girmemiştir; hastalar hekimlerinin önerdiği kanıtlanmış tedavilere öncelik vermelidir.

Seboreik Dermatit Nasıl Önlenebilir?

Tamamen önlenemez ancak alevlenmeler azaltılabilir:

• Düzenli nazik saç ve cilt bakımı (hekim önerili şampuanlarla idame tedavi)

• Stres yönetimi ve yeterli uyku

• Soğuk-kuru havalarda nemlendirici kullanımı

• Yağlı, alkollü kozmetik ürünlerden kaçınma

• Tetikleyici ilaçların gözden geçirilmesi (hekimle)

Seboreik Dermatit ile Yaşam

Hastalar günlük rutinde nazik temizlik, kaşıntıyı artıran ürünlerden uzak durma ve tedavi uyumuna dikkat etmelidir. Stres ve yorgunluk alevlenmeyi artırabildiği için egzersiz, gevşeme teknikleri faydalıdır. İş ve sosyal yaşamda görünüm kaygısı yaşayanlar tedaviyle semptom kontrolü sağladığında özgüven artışı bildirir. Seyahatlerde bakım ürünlerini yanlarında bulundurmaları önerilir. Yaşam kalitesini artırmak için düzenli dermatoloji takibi şarttır.

Seboreik Dermatit Hakkında En Sık Yapılan Hatalar

1. “Sadece kirli saçlardan veya yetersiz hijyenden olur” – Yanlış. Malassezia herkesin cildinde bulunur; hastalık iltihabi yanıt ve sebum metabolizmasıyla ilişkilidir.

2. “Bulaşıcı bir hastalıktır” – Yanlış. Kişiden kişiye geçmez.

3. “Kesin ve kalıcı tedavisi vardır, bir kez tedaviyle kurtulunur” – Yanlış. Kronik bir hastalıktır; kontrol altına alınır ancak nüks edebilir.

4. “Evde sirke, zeytinyağı veya doğal yöntemlerle tamamen geçer” – Kanıtlanmamıştır; bazı uygulamalar tahrişe yol açabilir.

5. “Yüzdeki lezyonlar için kortizonlu krem uzun süre güvenle kullanılabilir” – Risklidir; cilt incelmesi, renk değişikliği ve rebound alevlenmeye neden olabilir.

6. “Sadece kepek şampuanı yeterlidir” – Hafif vakalarda yardımcı olur ancak iltihap kontrolü için ek tedavi gerekebilir.

Seboreik Dermatit Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Kronik kaşıntı uyku ve yaşam kalitesini bozar. Sürekli kaşıma ikincil bakteriyel enfeksiyon, likenifikasyon (cilt kalınlaşması) ve pigment değişikliklerine yol açabilir. Saçlı deride kalıcı saç kaybı nadirdir ancak mümkündür. Psikososyal etkiler (anksiyete, depresyon, sosyal izolasyon) önemli boyutlara ulaşabilir. İmmün yetmezliği olanlarda yaygın ve inatçı seyir görülebilir.

Seboreik Dermatit Ne Zaman Acil Müdahale Gerektirir?

Acil servise başvurmayı gerektiren durumlar nadirdir:

• Ateş, yaygın şişlik ve hızla yayılan lezyonlarla birlikte ikincil enfeksiyon şüphesi

• İmmün yetmezliği olan hastalarda ani ve şiddetli yaygın tutulum

• Göz çevresinde ağır tutulumla görme sorunu veya göz enfeksiyonu

Seboreik Dermatit İçin Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Evde kullanılan şampuan veya kremlerle 2-4 haftada belirgin düzelme olmazsa, lezyonlar yayılıyor veya şiddetleniyorsa, kaşıntı uykuyu ve günlük aktiviteleri etkiliyorsa dermatoloji polikliniğine başvurulmalıdır. Tanıdan emin olunamayan veya başka sistemik belirtiler eşlik eden durumlarda da hekim değerlendirmesi şarttır.

Merak Edilen Sorular

Seboreik dermatit bulaşıcı mıdır?

Hayır. Malassezia mantarı normal cilt florasında bulunur. Hastalık kişiden kişiye bulaşmaz.

Seboreik dermatit tamamen iyileşir mi?

Kronik bir hastalıktır. Tamamen yok olmaz ancak uygun tedaviyle uzun süre kontrol altında tutulabilir ve alevlenmeler azaltılabilir.

Saçımı her gün yıkamak hastalığı kötüleştirir mi?

Hafif vakalarda düzenli yıkama faydalıdır. Ancak aşırı yıkama veya sert şampuanlar cildi kurutup kaşıntıyı artırabilir. Hekim önerili ürünleri kullanın.

Yüzdeki seboreik dermatit için kortizonlu krem kullanmak güvenli midir?

Kısa süreli düşük potent kremler hekim kontrolünde kullanılabilir. Uzun süreli kullanım cilt incelmesi ve diğer yan etkilere yol açabilir; steroid tasarruflu ajanlar tercih edilir.

Bebeklerdeki beşik başlığı seboreik dermatit midir?

Evet, infant formudur. Genellikle zararsızdır ve ilk yılda kendiliğinden geriler. Gerektiğinde nazik bakım ve hekim önerisiyle tedavi edilir.

Stres seboreik dermatiti tetikler mi?

Evet. Stres, yorgunluk ve uyku bozukluğu alevlenmeleri artırabilir. Stres yönetimi faydalıdır.

Diyetle seboreik dermatit tedavi edilebilir mi?

Spesifik bir diyetle tedavi edildiğine dair güçlü kanıt yoktur. Sağlıklı beslenme ve kilo kontrolü genel cilt sağlığına katkı sağlar ancak tek başına yeterli değildir.

Hangi doktora gidilmelidir?

Dermatoloji uzmanına başvurulmalıdır. Gerektiğinde ilgili branşlarla (enfeksiyon hastalıkları, nöroloji) konsültasyon yapılır.

Seboreik Dermatit Tedavi Edilmezse Ne Olur? (tekrar vurgu için kısa)

Yukarıda detaylandırıldığı gibi kronik şikayetler artar, ikincil sorunlar ve psikososyal yük ağırlaşır.

KAYNAKLAR

Mayo Clinic, American Academy of Dermatology (AAD), StatPearls (NCBI), JAAD ve Dermatology and Therapy dergilerinde yayımlanan 2023-2025 tarihli klinik çalışmalar ve narrative review’ler, Türk Dermatoloji Derneği hasta bilgilendirme materyalleri ve ilgili epidemiyolojik çalışmalar.

Prof. Dr. Yıldız Saraçlar, uzun yıllar Hacettepe Üniversitesi Çocuk Hastanesi’nde görev yaparak özellikle çocuk alerjisi, astım ve immünoloji alanlarında Türkiye’de bilimsel çalışmaların gelişmesine önemli katkılar sundu. Yetiştirdiği çok sayıda uzman hekim ve akademisyenle, çocuk alerjisi disiplininin kurumsallaşmasında öncü isimlerden biri olarak kabul edildi.

Akademik kariyeri boyunca ulusal ve uluslararası saygın dergilerde yayımlanan çok sayıda bilimsel makaleye imza atan Saraçlar; çocuklarda astım, alerjik hastalıklar, bronşiyolit, immünoterapi ve alerji epidemiyolojisi gibi konularda yürüttüğü araştırmalarla tıp literatürüne önemli katkılar sağladı. Çalışmaları uluslararası bilim dünyasında da geniş yankı buldu ve yüzlerce kez atıf aldı.

Vefat haberi, Hacettepe Üniversitesi mensupları ile çocuk sağlığı camiasında büyük üzüntüyle karşılandı. Meslektaşları ve öğrencileri, Prof. Dr. Yıldız Saraçlar’ı yalnızca başarılı bir bilim insanı olarak değil, aynı zamanda pek çok hekimin yetişmesine katkı sunan örnek bir akademisyen olarak andı.

Türkiye çocuk alerjisi alanının gelişiminde iz bırakan isimlerden biri olan Prof. Dr. Yıldız Saraçlar’ın vefatı, tıp dünyasında önemli bir kayıp olarak değerlendiriliyor.

Mısır üstün başladı

Mısır, Yasser Ibrahim’in golüyle maçta öne geçti. İkinci yarıda Zico’nun golüyle fark ikiye çıktı. Mısır’ın bir golü ise VAR incelemesinin ardından geçersiz sayıldı.

Arjantin son bölümde döndü

Arjantin’de geri dönüşü 79. dakikada Cristian Romero başlattı. Lionel Messi 83. dakikada skoru eşitlerken, Enzo Fernandez uzatma bölümünde attığı golle Arjantin’e 3-2’lik galibiyeti getirdi.

Son durum

Bu sonuçla Arjantin çeyrek finale yükseldi. Mısır ise güçlü performansına rağmen turnuvaya son 16 turunda veda etti. Arjantin’in bir sonraki rakibi İsviçre-Kolombiya eşleşmesinin galibi olacak.

Gülhane’de Biyokimya ve Klinik Biyokimya alanında uzun yıllar görev yapan Karaca, akademik çalışmaları ve yetiştirdiği öğrencilerle askeri tıp camiasında iz bırakan isimler arasında yer aldı. Karaca’nın adı, Gülhane Biyokimya biriminin akademik geçmişinde ve çeşitli bilimsel yayınlarda da yer aldı.

Prof. Tbp. Tuğg. Levent Karaca’nın vefatı sonrası Askeri Tıbbiyeliler camiasından başsağlığı mesajları paylaşıldı.

Geride kalan sezonda İngiltere’de forma giyen deneyimli savunmacının, bonservis bedeli bulunmaması nedeniyle Eyüpspor’un transfer planlamasında öne çıkan isimlerden biri olduğu ifade ediliyor. Taraflardan henüz resmi açıklama yapılmazken, transfer sürecinin kısa süre içinde netlik kazanması bekleniyor.

Eyüpspor’un savunma rotasyonunu güçlendirmek amacıyla yürüttüğü çalışmalarda Zak Jules dosyasının ön plana çıktığı konuşulurken, resmi açıklama gelene kadar sürecin temkinli şekilde takip edilmesi gerektiği belirtiliyor.

Fizik gücü, savunma refleksleri ve hava toplarındaki etkisiyle dikkat çeken Cissé’nin, teknik heyetin aradığı savunmacı profiline uygun alternatiflerden biri olarak değerlendirildiği belirtiliyor. Amedspor’un transfer sürecinde mali şartları ve oyuncunun sözleşme durumunu yakından takip ettiği ifade ediliyor.

Transfer iddiasına ilişkin henüz resmi bir açıklama yapılmadı. Taraflardan doğrulama gelmezken, kulüp kaynaklarından teyit bekleniyor.

Yeni sezon kadro yapılanmasını sürdüren Amedspor’da savunma hattı için yürütülen çalışmalar kapsamında Amadou Cissé ismi transfer kulislerinde konuşulan dosyalar arasında yer aldı.

Transfer kulislerinde konuşulan bilgilere göre Alman ekibinin oyuncu için talep ettiği bonservis bedeli görüşmelerin en önemli başlıklarından biri olarak görülüyor. Samsunspor’un ise mali şartları zorlamadan farklı transfer formülleri üzerinde durduğu konuşuluyor.

Henüz taraflardan resmi bir açıklama yapılmış değil. Transfer sürecinin devam ettiği ve kulüp kaynaklarından gelecek olası açıklamaların beklendiği kaydediliyor. Samsunspor’un hücum hattını genç ve gelişime açık bir isimle güçlendirme hedefi doğrultusunda Jovan Milošević dosyasını açık tuttuğu ifade ediliyor.

Erzurumspor’un genç ve gelişime açık yabancı oyuncu pazarını takip ettiği, bu doğrultuda fizik gücü ve potansiyeliyle öne çıkan isimlerin değerlendirmeye alındığı konuşuluyor. Mamadou Ba ve Almamy Traore dosyalarının da geleceğe dönük kadro planlaması kapsamında ele alındığı kaydediliyor.

İki futbolcuyla ilgili henüz resmi açıklama yapılmış değil. Kamp sürecinin ardından teknik heyetin vereceği raporun transfer kararında belirleyici olması bekleniyor.

Yeni sezon hazırlıklarına devam eden Erzurumspor’da genç yabancı oyuncu arayışı dikkat çekerken, Mamadou Ba ve Almamy Traore isimleri mavi-beyazlı ekibin takip ettiği dosyalar arasında yer alıyor.

Fizik gücü, savunmadaki sertliği ve gelişime açık profiliyle dikkat çeken Tanguy Zoukrou’nun, Kocaelispor’un yeni sezon kadro planlamasında değerlendirilen isimlerden biri olduğu kaydediliyor. Teknik heyetin savunma hattında rekabeti artırmak istediği, bu doğrultuda transfer çalışmalarının sürdüğü ifade ediliyor.

Transfer süreciyle ilgili kulüpten resmi açıklama beklenirken, taraflardan gelecek duyuruların ardından dosyanın netlik kazanması bekleniyor.

Kocaelispor’un savunma hattına takviye arayışında olduğu, Tanguy Zoukrou isminin de bu kapsamda öne çıkan transfer başlıklarından biri haline geldiği konuşuluyor.

Geçtiğimiz sezon kiralık olarak forma giydiği dönemde gösterdiği performansla dikkat çeken Ivan Cedric’in, yeni sezon öncesi transfer piyasasında ilgi gören isimlerden biri olduğu belirtiliyor. Bursaspor’un mali şartları da göz önünde bulundurarak farklı transfer formülleri üzerinde durduğu konuşuluyor.

Transfer süreciyle ilgili henüz resmi bir açıklama yapılmış değil. Taraflardan doğrulama gelmezken, kulüp kaynaklarından gelecek olası açıklamalar bekleniyor.

Yeni sezon kadro planlamasını sürdüren Bursaspor’un gol yollarındaki rekabeti artırmak için çalışmalarına devam ettiği, Ivan Cedric dosyasının da takip edilen isimler arasında yer aldığı ifade ediliyor.

Edinilen bilgilere göre, yolun karşısına geçmeye çalışan genç kıza cadde üzerinde ilerleyen bir otomobil çarptı. Çarpmanın etkisiyle genç kız metrelerce savrularak yere düştü.

Kazayı gören çevredeki vatandaşlar hızla olay yerine koşarak yaralıya ilk müdahaleyi yaptı. Durumun 112 Acil Sağlık ekiplerine bildirilmesi üzerine bölgeye kısa sürede ambulans sevk edildi.

Olay yerine ulaşan sağlık ekipleri, ağır yaralanan genç kıza ilk müdahaleyi olay yerinde gerçekleştirdi. Ardından ambulansla hastaneye kaldırılan genç kızın tedavi altına alındığı öğrenildi.

Hastaneden edinilen bilgilere göre genç kızın sağlık durumunun ciddiyetini koruduğu ve yoğun bakım ünitesinde entübe edilerek tedavisinin sürdüğü bildirildi.

Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.

Son yıllarda hem tarama programlarının yaygınlaşması hem de ailelerin bilinçlenmesiyle SMA hastalığı daha fazla konuşuluyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi, Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, özellikle erken belirti ve tanının hayati önem taşıdığını vurguluyor:
“Bugün artık SMA hastalığında erken tanı, hastalığın seyrini değiştirebiliyor. Ancak belirtiler gözden kaçarsa tablo ağırlaşabiliyor.”

SMA Hastalığı nedir?

SMA hastalığı (Spinal Müsküler Atrofi), omurilikteki hareket sinir hücrelerini etkileyen genetik bir kas hastalığıdır.

Bu hastalıkta, kasları çalıştıran motor nöronlar hasar görür. Sonuç olarak:

• Kaslarda güçsüzlük

• Hareket kısıtlılığı

• Zamanla kas erimesi

• İleri vakalarda solunum problemleri

görülebilir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’a göre, SMA hastalığı doğuştan gelen genetik bir bozukluktur ve SMN1 genindeki eksiklik nedeniyle ortaya çıkar. “Kasın kendisi sağlamdır, sorun kası çalıştıran sinirdedir” diyerek hastalığın mekanizmasını sade bir dille anlatıyor.

SMA hastalığı tiplerine göre farklı şiddette seyreder. Bazı bebeklerde ilk aylarda ağır tablo görülürken, bazı çocuklarda belirtiler daha geç ortaya çıkabilir.

En sinsi belirtiler

SMA hastalığı çoğu zaman sessiz başlar. Aileler ilk etapta fark etmeyebilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler:

• Baş kontrolünde gecikme

• Emme ve yutma güçlüğü

• Yaşıtlarına göre daha az hareket

• Kol ve bacaklarda gevşeklik

• Sık solunum yolu enfeksiyonu

• Oturamama ya da yürüyememe

Prof. Dr. Kafadar, “Bebek çok sakin diye sevinen aileler oluyor. Oysa aşırı hareketsizlik bazen SMA hastalığı belirtisi olabilir” uyarısında bulunuyor.

Özellikle bacaklarda güçsüzlük ön plandadır. Bazı vakalarda dilde titreme bile görülebilir. Bu belirtiler erken dönemde yakalanırsa, tedavi seçenekleri daha etkili olabilir.

Kimler risk altında?

SMA hastalığı kalıtsal bir hastalıktır.

Risk grupları şunlardır:

• Anne ve babanın taşıyıcı olduğu bebekler

• Akraba evliliği bulunan aileler

• Ailesinde SMA öyküsü olanlar

Türkiye’de taşıyıcılık oranının yaklaşık 1/40–1/50 civarında olduğu belirtilmektedir. Bu da toplumda azımsanmayacak bir genetik risk bulunduğunu gösterir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “Anne ve baba sağlıklı olabilir. Taşıyıcı olduklarını bilmeyebilirler. Bu nedenle evlilik öncesi ve gebelik öncesi taramalar çok önemlidir” diyor.

Neden artıyor?

Son yıllarda “SMA hastalığı artıyor mu?” sorusu sıkça soruluyor.

Uzmanlara göre artışın birkaç nedeni var:

• Yenidoğan tarama programlarının yaygınlaşması

• Genetik testlere erişimin artması

• Toplumsal farkındalığın yükselmesi

• Akraba evliliklerinin devam etmesi

Prof. Dr. Kafadar, “Eskiden tanı alamayan vakalar vardı. Bugün erken tarama sayesinde SMA hastalığını daha erken yakalayabiliyoruz” diyerek görünürdeki artışın tanı kapasitesiyle ilişkili olduğunu vurguluyor.

Ayrıca son yıllarda geliştirilen gen tedavileri ve yeni ilaç seçenekleri de hastalığın daha fazla gündeme gelmesine yol açtı.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir çocuk nörolojisi uzmanına başvurulmalı:

• Bebek başını 3–4 ayda tutamıyorsa

• 6–7 ayda desteksiz oturamıyorsa

• 1 yaşında yürümeye başlamamışsa

• Kol ve bacaklarda belirgin güçsüzlük varsa

• Emme ve beslenme problemi sürüyorsa

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “SMA hastalığında erken tanı hayat kurtarır. Gecikme kas kaybını artırabilir” diyerek aileleri uyarıyor.

Bugün SMA hastalığı tedavisi için kullanılan ilaçlar, hastalığın ilerlemesini yavaşlatabiliyor. Bazı vakalarda gen tedavisi uygulanabiliyor. Ancak tedavinin başarısı büyük ölçüde erken teşhise bağlı.

Nasıl korunulur?

SMA hastalığı tamamen önlenebilir bir hastalık değildir. Ancak risk azaltılabilir.

Korunma yolları:

• Evlilik öncesi taşıyıcılık testi

• Gebelik öncesi genetik danışmanlık

• Aile öyküsü varsa ileri genetik testler

• Yenidoğan tarama programlarına katılım

Prof. Dr. Kafadar, “Toplumsal bilinç en güçlü silahtır. Taşıyıcı olduğunuzu bilmek kader değildir, önlem alma fırsatıdır” diyor.

Türkiye’de yenidoğan tarama programlarının genişlemesi sayesinde SMA hastalığı artık daha erken evrede tespit edilebiliyor. Bu da çocukların yaşam kalitesini artırma açısından umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Uzman Uyarısı: Erken Tanı Hayat Değiştiriyor

SMA hastalığı kader değil, geç kalınmış tanı kader olabilir.

Kas kaybı başladıktan sonra geri dönüş sınırlıdır. Bu nedenle belirti, risk, genetik öykü ve erken tarama hayati önemdedir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar son olarak şu mesajı veriyor:
“Her hareketsizlik masum değildir. Aileler gelişim basamaklarını yakından takip etmeli. Şüphe varsa zaman kaybetmeden uzmana başvurulmalı.”

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Çocuk Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada epilepsinin toplumda hâlâ yanlış bilinen yönleri olduğunu vurguladı.

Epilepsi (Sara) Nedir?

Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin ani ve kontrolsüz elektriksel boşalımları sonucu ortaya çıkan, tekrarlayan nöbetlerle karakterize bir hastalıktır. Halk arasında “sara” olarak bilinir.

Prof. Dr. Kafadar’a göre:

“Epilepsi tek bir hastalık değil, birçok farklı nedeni ve türü olan bir beyin hastalıkları grubudur. Her nöbet epilepsi değildir; tanı için nöbetlerin tekrarlayıcı olması gerekir.”

Nöbet Nasıl Ortaya Çıkar?

Beynimiz milyarlarca sinir hücresinin uyumlu çalışmasıyla görev yapar. Ancak bazı durumlarda bu hücreler bir anda aşırı ve düzensiz elektrik sinyali üretir. Sonuç?

• Ani bilinç kaybı

• Kasılmalar

• Sabit bir noktaya dalıp kalma

• Ağızda köpürme

• Kısa süreli hafıza kaybı

• Garip kokular ya da tatlar hissetme

Bazı nöbetler dramatiktir, bazıları ise sadece birkaç saniyelik “donma” şeklinde geçer. Bu nedenle birçok epilepsi vakası uzun süre fark edilmeden devam edebilir.

Çocuklarda Epilepsi Daha mı Farklı?

Prof. Dr. Kafadar, özellikle çocukluk çağında epilepsinin farklı belirtilerle ortaya çıkabileceğini belirtiyor:

“Çocuklarda dalıp gitme, ders sırasında kısa süreli kopmalar, ani sıçramalar ya da sebepsiz düşmeler epilepsi belirtisi olabilir. Ailelerin bu belirtileri hafife almaması gerekir.”

Çocukluk çağı epilepsilerinin bir kısmı yaşla birlikte düzelebilirken, bazı türleri uzun süreli takip gerektirir.

Epilepsinin Nedenleri Neler?

Epilepsi her zaman tek bir nedene bağlı değildir. Olası sebepler arasında:

• Doğum sırasında beyin hasarı

• Genetik yatkınlık

• Beyin enfeksiyonları

• Kafa travmaları

• Beyin tümörleri

• Nedeni bilinmeyen (idiopatik) durumlar

Vakaların önemli bir kısmında ise net bir sebep saptanamayabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Epilepsi tanısında en önemli testlerden biri EEG (Elektroensefalografi)’dir. EEG, beynin elektriksel aktivitesini kaydeder.

Bunun yanında:

• Beyin MR görüntülemesi

• Ayrıntılı nörolojik muayene

• Nöbet öyküsünün detaylı değerlendirilmesi

Tanı sürecinde büyük önem taşır.

Tedavisi Var mı?

Evet. Epilepsi hastalarının büyük bir kısmı düzenli ilaç tedavisiyle nöbetsiz bir yaşam sürebilir.

Prof. Dr. Kafadar’ın altını çizdiği en önemli nokta şu:

“Epilepsi tedavi edilebilir bir hastalıktır. İlaçlar düzenli kullanıldığında hastaların yaklaşık yüzde 70’inde nöbetler tamamen kontrol altına alınabilir.”

Dirençli vakalarda ise:

• Ketojenik diyet

• Vagus sinir stimülasyonu

• Cerrahi tedavi

gibi seçenekler gündeme gelebilir.

Nöbet Anında Ne Yapılmalı?

Toplumda en sık yapılan yanlış, nöbet geçiren kişinin ağzına bir şey koymaya çalışmaktır. Bu son derece tehlikelidir.

Doğru yaklaşım:

✔️ Kişiyi yan yatırmak
✔️ Başını sert bir zeminden korumak
✔️ Süreyi takip etmek
✔️ Nöbet 5 dakikayı aşarsa acil yardım çağırmak

Toplumsal Yanlış Algılar

Epilepsi bulaşıcı değildir.
Ruhsal bir hastalık değildir.
Akıl hastalığı değildir.

Bu hastalık, beynin elektriksel düzeniyle ilgilidir. Doğru tedavi ve takip ile bireyler eğitimlerine, iş hayatlarına ve sosyal yaşamlarına devam edebilir.

Son Söz

Epilepsi korkulacak değil, bilinmesi gereken bir hastalıktır. Bilgi, ön yargının panzehiridir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’ın da ifade ettiği gibi, erken tanı ve düzenli takip hayat kalitesini belirleyen en kritik faktördür.

Beynin elektriği bazen kontrolden çıkabilir. Önemli olan, o dalgayı doğru yönetmektir. ⚡
Epilepsi (Sara Hastalığı) Nedir? Epilepsi Çeşitleri Nelerdir? Epilepsi Neden Olur? Epilepsi Belirtileri Nelerdir? Epilepsi Nasıl Teşhis Edilir? Epilepsi Tedavisi Nasıl Yapılır? Epilepsi Risk Faktörleri Nelerdir? Epilepsi öldürür mü? Epilepsi nasıl anlaşılır? Epilepsi geçer mi? Stres epilepsiyi etkiler mi? Epilepsi nöbeti uyurken olur mu? Epilepsi nöbeti geçirdikten sonra kişi neler hisseder? Anksiyete epilepsiye neden olur mu?

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Asuman İnan, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada özellikle yaz aylarında artan vakalara dikkat çekti.

Prof. Dr. İnan, “Salmonella en sık gıdalar yoluyla bulaşır. Çiğ veya iyi pişmemiş tavuk, yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri ve iyi yıkanmamış sebzeler risk taşır” dedi.

🧫 Salmonella Nedir?

Salmonella, bağırsak sistemini etkileyen bir bakteri grubudur. Halk arasında çoğu zaman “gıda zehirlenmesi” olarak bilinen tabloya neden olur. Ancak her gıda zehirlenmesi Salmonella değildir.

Uzmanlara göre bakteri, uygun sıcaklıkta hızla çoğalır ve özellikle hijyen kurallarına uyulmayan mutfaklarda kolayca yayılır.

⚠️ Salmonella Belirtileri Nelerdir?

Prof. Dr. İnan’ın verdiği bilgilere göre belirtiler genellikle bakterinin alınmasından 6–72 saat sonra ortaya çıkıyor:

• Yüksek ateş

• Sulu veya kanlı ishal

• Karın ağrısı ve kramp

• Bulantı ve kusma

• Halsizlik

Çoğu vaka 4–7 gün içinde düzeliyor. Ancak bağışıklık sistemi zayıf kişilerde enfeksiyon kana karışabiliyor ve ciddi sonuçlar doğurabiliyor.

🚨 Kimler Risk Altında?

Uzman isim özellikle şu grupları uyardı:

• Bebekler

• 65 yaş üstü bireyler

• Hamileler

• Kronik hastalığı olanlar

• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler

Bu kişilerde tablo daha ağır seyredebilir ve hastane tedavisi gerekebilir.

🛡 Nasıl Korunmalı?

Prof. Dr. İnan’a göre korunmanın temel anahtarı mutfak hijyeni:

• Çiğ et ve sebzeler ayrı kesme tahtasında hazırlanmalı

• Tavuk ve et iyice pişirilmeli

• Eller en az 20 saniye sabunla yıkanmalı

• Soğuk zincir korunmalı

“Salmonella gözle görülmez, tadı değişmez. Bu nedenle en güçlü silahımız temizliktir” uyarısında bulundu.

📌 Uzmandan Net Mesaj

Salmonella hafife alınacak bir enfeksiyon değil. Basit görünen bir ishal tablosu bazı gruplarda hayati risk oluşturabiliyor. Uzmanlar özellikle yaz aylarında açıkta satılan ve iyi muhafaza edilmeyen gıdalara karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Uzmanların ortak mesajı

“Mucize aramayın.
Bilimsel önlemlerle ve sağlıklı yaşamla riskleri azaltın.”

Kanser riskini tamamen sıfırlamak mümkün olmasa da, bu 12 başlıkla risk belirgin biçimde azaltılabiliyor.

Uzmanlara göre kanserden korunma bir günde değil, bir yaşam tarzıyla mümkün. İşte bilimsel kanıtlarla desteklenen 12 altın kural: