İddiaya göre Rize’de yaşandığı belirtilen olayda, genç bir kadın sevgilisinin askere gitmesi halinde uzun süre ayrı kalacaklarını düşünerek dikkat çeken bir adım attı. Genç kadının, sevgilisinin bedelli askerlik ücretini kendi cebinden ödediği ileri sürüldü.

Kısa sürede çevrede yayılan olay, sosyal medyada da geniş yankı buldu. Konuyla ilgili yapılan paylaşımlarda birçok kullanıcı yaşananları “aşkın geldiği son nokta” şeklinde yorumlarken, bazıları ise durumu esprili ifadelerle değerlendirdi.

İddiaya göre genç kadın, yakın çevresine “Ayrılığa dayanamam, çözümü böyle buldum” sözleriyle düşüncesini anlattı. Bu ifade sosyal medya kullanıcıları arasında da en çok paylaşılan cümlelerden biri oldu.

Rize’de konuşulan olayla ilgili resmi bir açıklama bulunmazken, paylaşılan anlatımın doğruluğu bağımsız kaynaklarca teyit edilmiş değil. Buna rağmen hikâye, sosyal medyada ilginç ve sıra dışı olaylar arasında yerini aldı.

Kentte kulaktan kulağa yayılan bu iddia, bir yandan şaşkınlık oluştururken diğer yandan sosyal medyada mizahi içeriklerin çoğalmasına neden oldu. Olayın gerçek olup olmadığı netlik kazanmazken, bedelli askerlik ve ilişkiler üzerinden yapılan yorumlar dikkat çekti.

Muhoozi Kainerugaba’nın Türkiye paylaşımı neden gündem oldu?

Kainerugaba’nın en çok tepki çeken paylaşımı, Türkiye’den talep ettiği paranın yanında “o ülkedeki en güzel kadını eş olarak istediğini” söylemesi oldu. Sosyal medyada hızla yayılan bu ifadeler, hem diplomatik dil hem de kadınlara yönelik yaklaşım bakımından sert biçimde eleştirildi. Türkçe haberlerde kullanılan “küstah açıklama” ifadesi ise doğrudan alıntı değil, haberleştirme sırasında kullanılan yorumlayıcı başlık dili olarak öne çıktı. Buna karşılık paylaşımdaki alıntı cümlelerin, Kainerugaba’nın X hesabındaki içerikle örtüştüğü görülüyor.

Uganda Genelkurmay Başkanı Muhoozi Kainerugaba kimdir?

Muhoozi Kainerugaba, Uganda Devlet Başkanı Yoweri Museveni’nin oğlu olarak da biliniyor. Reuters haberlerinde kendisinden Uganda’nın askeri şefi olarak söz edilirken, ülkedeki siyasi denklem içinde etkili bir figür olduğuna dikkat çekiliyor. Bu nedenle Kainerugaba’nın yaptığı açıklamalar yalnızca kişisel sosyal medya çıkışı olarak değil, Uganda yönetimiyle ilişkilendirilerek de takip ediliyor.

Kainerugaba’nın tartışmalı çıkışları ilk kez yaşanmıyor

Muhoozi Kainerugaba, sosyal medya üzerinden yaptığı sıra dışı ve gerilim üreten paylaşımlarla daha önce de uluslararası basında gündeme gelmişti. Reuters’ın önceki haberlerinde de Kainerugaba’nın sert üslubu ve siyasi etkisi dikkat çeken başlıklar arasında yer aldı. Bu son Türkiye paylaşımı da onun sosyal medya üzerinden yürüttüğü tartışmalı iletişim çizgisinin yeni bir örneği olarak değerlendiriliyor.

Türkiye hakkında resmi açıklama var mı?

Şu ana kadar kamuya açık ve güvenilir kaynaklara yansıyan bilgiler içinde, Türkiye makamlarından bu paylaşımlara verilmiş resmi bir yanıt görülemiyor. Buna rağmen sosyal medyada dolaşıma giren mesajlar, “Uganda ordu komutanı Türkiye açıklaması”, “Muhoozi Kainerugaba Türkiye paylaşımı” ve “Uganda komutanı 1 milyar dolar” gibi aramalarda dikkat çekici bir yükselişe yol açtı. Olay, diplomatik nezaket sınırlarını aşan üslubu nedeniyle haber siteleri ve sosyal medya kullanıcıları tarafından yoğun biçimde tartışılıyor.

Çalışmaya göre hava kirliliği, sağlıksız konut koşulları, sosyal eşitsizlik, sağlık hizmetlerine sınırlı erişim ve kamusal kırılganlık gibi faktörler tek başına değil, birlikte etkili oluyor. Araştırma ekibi bu tabloyu “sindemik” etki olarak tanımlıyor. Yani riskler yan yana gelmekle kalmıyor, birbirini büyüterek beynin yaşlanma hızını artırıyor.

Makalenin öne çıkan bulgularından biri, sosyal maruziyetlerle fiziksel maruziyetlerin beyinde farklı alanlarla ilişkili olması. Nature Medicine özetine göre sosyal maruziyetler daha hızlı “işlevsel” beyin yaşlanmasıyla, fiziksel maruziyetler ise daha hızlı “yapısal” beyin yaşlanmasıyla bağlantı gösterdi. Bu da yoksulluk, eşitsizlik ve sosyal baskının yalnızca ruh halini değil, beynin çalışma biçimini de etkileyebileceğine işaret ediyor.

Araştırmanın dikkat çeken bir başka yönü de bu etkilerin bazı durumlarda klinik tanıların etkisini aşması. Nature ve bağlı kurumsal özetlerde, eksposom yükünün hızlanmış beyin yaşlanması riskini 3,3 ila 9,1 kat artırdığı ve bu etkinin bazı klinik tanılardan daha güçlü göründüğü belirtildi. Bulguların farklı örneklemlerde, hem kesitsel hem de boylamsal analizlerde doğrulandığı da aktarıldı.

Araştırma yalnızca bireysel yaşam tarzı önerileriyle yetinmenin neden yetersiz kalabileceğini de ortaya koyuyor. Uzmanlara göre beyin sağlığını korumak için sadece egzersiz, beslenme ve uyku önerileri değil; daha temiz hava, daha adil şehirler, daha iyi konut politikaları ve sağlık hizmetlerine daha eşit erişim de gerekiyor. Çalışma bu nedenle beyin yaşlanmasını sadece tıbbi değil, aynı zamanda toplumsal bir mesele olarak konumlandırıyor. Bu çıkarım, çalışmanın yayımlanan bulguları ve araştırmayı duyuran kurumsal özetlerle uyumlu bir değerlendirme niteliği taşıyor.

Uzmanların verdiği mesaj net: Beyin yaşlanması kader değil. Ancak bireyin yaşadığı mahalle, soluduğu hava, erişebildiği sağlık sistemi ve maruz kaldığı eşitsizlikler, beynin takvim yaşından daha hızlı yaşlanıp yaşlanmayacağını belirleyen görünmez bir yük oluşturabiliyor. 34 ülkelik bu geniş çalışma, sağlıklı yaşlanma tartışmalarında çevre ve sosyal adalet başlıklarının artık merkezde yer alması gerektiğini gösteriyor.

Araştırmaya göre zeaksantin, T hücre reseptörü kompleksini daha kararlı hale getirerek bağışıklık hücrelerinin tümör hücrelerini tanıma ve onlara yanıt verme kapasitesini güçlendiriyor. Bu etki, hücre içi sinyalleşmenin artmasına, sitokin üretiminin yükselmesine ve T hücrelerinin kanser hücrelerini öldürme gücünün belirginleşmesine yol açıyor.

Çalışmanın en dikkat çekici yönlerinden biri, zeaksantinin immünoterapi ile birlikte daha güçlü sonuç vermesi oldu. Fare modellerinde zeaksantin tek başına tümör büyümesini yavaşlatırken, bağışıklık kontrol noktası inhibitörleriyle birlikte kullanıldığında daha kuvvetli anti-tümör yanıt oluşturdu. Laboratuvar deneylerinde de zeaksantin destekli T hücrelerinin melanom, multipl miyelom ve glioblastoma hücrelerine karşı daha etkili olduğu bildirildi.

Bilim insanları, zeaksantinin halihazırda besinlerle alınabilen ve takviye olarak da kullanılan bir molekül olmasının, bu bulguyu daha da önemli hale getirdiğini belirtiyor. Ancak araştırmacılar, mevcut sonuçların henüz insanlarda kanıtlanmış bir tedavi anlamına gelmediğinin altını çiziyor. Şimdilik veriler laboratuvar ve hayvan çalışmalarına dayanıyor; klinik kullanım için insan araştırmalarına ihtiyaç duyuluyor.

Uzmanlara göre bu çalışma, “beslenme immünolojisi” olarak adlandırılan yeni yaklaşımın dikkat çekici örneklerinden biri olabilir. Basit bir besin maddesinin ileri kanser tedavilerini destekleme potansiyeli, gelecekte daha erişilebilir ve düşük maliyetli destekleyici stratejilerin yolunu açabilir. Yine de bugünden “kanser tedavisi bulundu” demek için erken. Şimdilik en doğru cümle şu: Zeaksantin, kanser immünoterapisini güçlendirebilecek umut verici bir aday olarak öne çıktı.

Araştırmaya göre sorun, bağışıklık sisteminin adenovirüse ait bir proteini, kanda doğal olarak bulunan platelet factor 4 (PF4) adlı proteinle karıştırmasından kaynaklanıyor. Bu karışıklık sonrasında oluşan bazı antikorlar trombositleri aktive ediyor ve çok ender durumlarda ciddi pıhtılaşma tablosunu tetikleyebiliyor. Bilim insanları, bu sürecin temelinde “moleküler taklit” olarak bilinen mekanizmanın yer aldığını belirtiyor.

Pandeminin ilk dönemlerinde dikkat çeken bu tablo, tıp literatürüne aşıya bağlı immün trombotik trombositopeni yani VITT olarak geçmişti. İlk olarak adenovirüs tabanlı COVID-19 aşıları sonrası tanımlanan bu durumun, daha sonra bazı doğal adenovirüs enfeksiyonlarının ardından da görülebildiği bildirilmişti. Yeni çalışma, hem aşı sonrası hem de enfeksiyon sonrası gelişen bağışıklık yanıtının ortak bir moleküler zeminde buluştuğunu göstererek, uzun süredir tartışılan soruya güçlü bir açıklama getirdi.

Araştırmacılar, kritik tetikleyicinin adenovirüse ait pVII proteini olduğunu belirledi. Çalışmada ayrıca, bazı kişilerde antikor gelişimi sırasında ortaya çıkan özel bir değişimin bu yanlış tanımayı kolaylaştırabildiği saptandı. Başka bir ifadeyle, bağışıklık sistemi normalde virüse karşı savaşmak üzere oluşturduğu yanıtı, çok nadir vakalarda PF4’e yönelterek tehlikeli bir zinciri başlatabiliyor. Bu bulgu, VITT’nin neden yalnızca çok küçük bir grupta görüldüğünü anlamak açısından da önemli kabul ediliyor.

Bilim insanlarına göre bu keşfin en önemli sonucu, gelecekte daha güvenli aşı tasarımlarının önünü açması. Çünkü artık hangi adenovirüs bileşeninin sorunla ilişkili olabileceği daha net biliniyor. Araştırmacılar, özellikle pVII proteininin değiştirilmesi ya da etkisinin ortadan kaldırılmasıyla, adenovirüs temelli aşıların etkinliği korunurken bu çok nadir yan etki riskinin daha da azaltılabileceğini değerlendiriyor.

Uzmanlar bir noktaya özellikle dikkat çekiyor: Bu tablo son derece nadir görülüyor. Yeni çalışma, aşıların genel yararını tartışmaya açmaktan çok, nadir ama ciddi bir yan etkinin nedenini çözerek tıbbi güvenliği daha da ileri taşıyacak bir adım olarak görülüyor. Bu nedenle çalışma, yalnızca COVID-19 aşıları açısından değil, gelecekte geliştirilecek adenovirüs tabanlı diğer aşı ve tedaviler için de kritik bir bilimsel eşik olarak değerlendiriliyor.

Sosyal medyada art arda yapılan mizahi paylaşımlar sonrası Google’da “Güneysu Selamet Köyü Fatma teyze” aramalarında dikkat çekici artış yaşandığı ifade edildi. Çok sayıda kişinin, paylaşımları gerçek sanarak köye nasıl ulaşılacağını, Selamet Köyü’nün nerede olduğunu ve Fatma teyzeye nasıl erişilebileceğini araştırdığı öne sürüldü.

İnternette başlayan bu dalga, kısa sürede sosyal medya şakasını adeta dijital bir köy efsanesine dönüştürdü. Bazı kullanıcıların paylaşımları tamamen mizah olarak değerlendirdiği, bazılarının ise anlatılanları gerçek sanarak detaylı bilgi aradığı görülüyor. Böylece espri niyetiyle başlayan içerikler, zamanla ciddi aramalara da kapı aralamış oldu.

Köy sakinlerinin anlatımlarına göre, son günlerde Selamet Köyü’ne yönelik merakta artış dikkat çekiyor. Ancak ortada doğrulanmış bir “şifacılık merkezi”nden çok, sosyal medyanın büyüttüğü mizahi bir gündem bulunduğu vurgulanıyor. Yani mesele biraz köy haberi, biraz internet şakası, biraz da Karadeniz’e özgü sıcak bir gündem dalgası.

Google aramalarında öne çıkan başlıklar arasında “Fatma teyze kimdir?”, “Selamet Köyü nerede?”, “Fatma teyze gerçekten ziyaretçi kabul ediyor mu?” gibi sorular yer alırken, bu tablo sosyal medyada üretilen mizahın bazen gerçek hayatta da karşılık bulabildiğini gösterdi.

Sonuç olarak “Şifacı Fatma Teyze” başlığı etrafında büyüyen ilginin, büyük ölçüde mizah içerikli paylaşımlardan beslendiği anlaşılıyor. Yani ortada hem tebessüm ettiren bir internet hikâyesi hem de sosyal medyanın gündem üretme hızını gösteren dikkat çekici bir örnek var. Kısacası bu kez Google’da trend olan sadece bir isim değil, mizahın kendisi oldu.

Paylaşımda, “Atatürk Eğitim Fakültesi Özel Eğitim Bölümü öğrencilerimizden Ahmet Ali Gencer’i kaybettik. Sevgili öğrencimize Allah’tan rahmet, ailesi, yakınları ve arkadaşlarına başsağlığı dileriz. Başımız sağ olsun” ifadelerine yer verildi.

Üniversite camiasını yasa boğan vefat haberi, sosyal medyada da çok sayıda kullanıcı tarafından taziye mesajlarıyla karşılandı.

Açıklanan bilgilere göre özellikle Konak, Karşıyaka ve Bayraklı gibi yoğun nüfuslu ilçelerde uzun süreli kesintiler dikkat çekiyor. Konak’ta Alsancak ve Umurbey mahallelerinde sabah saatlerinde başlayacak kesintinin 17.00’ye kadar sürebileceği belirtilirken, Karşıyaka’da Donanmacı ve Bahçelievler mahallelerinde de saatler süren enerji kesintisi planlanıyor. Bayraklı’da ise Adalet, Cengizhan ve Alpaslan mahalleleri gün içinde kesintiden etkilenecek bölgeler arasında yer alıyor.

Buca ve Bornova’da da vatandaşların dikkatli olması isteniyor. Buca’da Seyhan Mahallesi başta olmak üzere bazı bölgelerde gece saatlerine uzanan kısa süreli kesintiler öngörülürken, Bornova’da Egemenlik ve Kemalpaşa mahallelerinde 14.00 ile 18.00 saatleri arasında elektrik verilemeyeceği aktarıldı. Çiğli’de Küçük Çiğli ve Balatçık mahalleleri, Gaziemir’de ise Aktepe Mahallesi planlı çalışmalar nedeniyle kesintiden etkilenecek.

Kesinti listesinde kırsal ilçeler de yer aldı. Bayındır, Bergama, Kiraz, Kınık ve Ödemiş’te daha geniş alanları kapsayan planlı elektrik kesintileri uygulanacağı bildirildi. Özellikle Kiraz’da bazı mahallelerde sabah başlayacak kesintilerin akşamüstüne kadar sürebileceği, Ödemiş’te ise bazı bölgelerde elektriğin 17.00’ye kadar verilemeyeceği kaydedildi. Urla’da Atatürk, İskele, Kalabak ve Yenice mahalleleri ile Torbalı’da Fevzi Çakmak ve Tulum mahalleleri de kesinti programına dahil edildi.

Yetkililer, elektrik kesintisi yaşanacak bölgelerde oturan vatandaşların elektronik cihazlarını korumaya alması, günlük planlarını açıklanan saat aralıklarına göre yapması ve özellikle buzdolabı, modem, kombi gibi cihazlar için tedbirli olması gerektiğini vurguladı. Planlı bakım ve altyapı yenileme çalışmalarının tamamlanmasının ardından enerji akışının kademeli olarak normale dönmesi bekleniyor.

Araştırmacılar çalışmayı meyve sinekleri üzerinde yürüttü. Elde edilen sonuçlar, tümörün vücutta bazı sinyaller göndererek beyindeki iştah düzenini bozabildiğini gösterdi. Bu bozulma ilk aşamada genel iştahsızlık şeklinde değil, özellikle protein açısından zengin besinlere karşı ilgisizlik şeklinde ortaya çıktı. Yani canlı daha her şeyi yemeyi bırakmadan önce, proteinden uzaklaşmaya başladı.

Bilim insanları, bu değişimin daha sonra görülen kilo kaybı, kas erimesi ve organlarda zayıflama gibi ağır belirtilerden önce geldiğini bildirdi. Araştırmada, bu süreci tetikleyen mekanizma baskılandığında protein tüketiminin toparlandığı, buna bağlı olarak kilo kaybı ve ölüm riskinin de azaldığı görüldü.

Kaşeksi özellikle ileri evre kanserlerde görülen, sıradan zayıflamadan çok daha ağır bir tablo olarak tanımlanıyor. Kişi sadece kilo vermiyor; kas gücünü kaybediyor, halsizleşiyor ve tedaviye dayanıklılığı da düşebiliyor. Harvard ekibinin çalışması, bu tablonun başlangıcında beslenme tercihindeki küçük değişimlerin sanılandan daha önemli olabileceğini düşündürüyor.

Araştırmacılar, meyve sineğinde saptanan sistemdeki temel biyolojik parçaların insanlarda da karşılıklarının bulunduğunu belirtiyor. Ayrıca kanser kaşeksisi yaşayan bazı hastalarda etten tiksinme, iltihaplanma ve insülin dengesizliği gibi benzer bulguların görülmesi, bu sonucun insan sağlığı açısından da dikkat çekici olabileceğine işaret ediyor. Ancak uzmanlar, bunun henüz doğrudan insanlarda kanıtlanmış bir tanı ölçütü olmadığını, bulguların şu aşamada deneysel modelden geldiğini özellikle vurguluyor.

Bu nedenle çalışma, “protein yemek istememek kanser belirtisidir” gibi kesin bir sonuç vermiyor. Ama kanser hastalarında ortaya çıkan protein isteksizliğinin, ciddiye alınması gereken erken bir biyolojik uyarı olabileceğini güçlü biçimde gündeme taşıyor. Gelecekte yapılacak insan çalışmaları, doktorların kaşeksiyi daha erken fark etmesine ve yeni tedavi yollarının geliştirilmesine kapı aralayabilir.

Araştırmanın merkezinde, hücre zarında geçici kabarmalar oluşturan “bleb” adı verilen yapılar bulunuyor. Ekip, kuş embriyolarındaki primer germ hücrelerini ve farklı insan kanser hücrelerini inceleyerek, her iki hücre tipinin de damar dışına çıkarken bu zar çıkıntılarından yararlandığını gösterdi. Başka bir ifadeyle, ileride sperm ya da yumurta hücresine dönüşecek gelişimsel hücrelerle metastatik kanser hücreleri, biyolojik amaçları tamamen farklı olsa da, damar duvarını aşmak için benzer bir fiziksel hareket düzeni kullanıyor.

Bilim insanlarına göre asıl çarpıcı nokta, bu ortaklığın yalnızca yüzeysel bir benzerlik olmaması. Çalışma, “kanser metastazı tamamen rastgele ortaya çıkan bir hücresel sapma mı?” sorusuna yeni bir pencere açıyor. Bulgular, kanser hücrelerinin, organizmanın çok erken gelişim evrelerinde kullanılan eski ve temel bir hücre hareket programını yeniden devreye sokuyor olabileceğine işaret ediyor. Bu bakış, metastazı sadece saldırgan bir bozulma olarak değil, bedenin kendi biyolojik yazılımının kötüye kullanılması olarak da okumaya imkân tanıyor. Bu yorum, çalışmanın verilerinden çıkarılan bilimsel bir çerçeve niteliğinde.

Araştırma aynı zamanda tedavi açısından kritik bir ayrımı da ortaya koydu. Her iki hücre tipi de bleb kullansa da, bu yapıyı tetikleyen kalsiyum sinyali aynı değil. Kyushu Üniversitesi’nin açıklamasına göre primer germ hücrelerinde bleb oluşumu, hücre içi depolardan kalsiyum salan IP3 reseptörü üzerinden düzenlenirken; kanser hücrelerinde süreç daha çok hücre dışından kalsiyum girişine dayanan SOCE mekanizmasına bağlı görünüyor. Yani araç ortak, ama kontak anahtarı farklı.

Bu ayrımın önemi büyük. Çünkü metastazı durdurmaya yönelik gelecekteki ilaç stratejileri, teorik olarak kanser hücrelerinin kullandığı kalsiyum devresini hedef alıp normal gelişimsel hücre işlevlerini daha az etkileyebilir. Üniversitenin değerlendirmesinde de bu bulgunun, metastazı baskılamaya dönük yeni tedavi stratejilerine kapı aralayabileceği, ancak şimdilik bunun temel bilim düzeyinde bir keşif olduğu vurgulanıyor. Yani henüz “metastazı durduran ilaç bulundu” demek için erken; fakat metastazın en kritik evrelerinden birine ait mekanik haritanın daha net çizildiği söylenebilir.

Çalışmanın yazarları arasında Mizuki Morita, Manami Morimoto, Junichi Ikenouchi, Bertrand Pain, Yuji Atsuta, Yoshiki Hayashi, Takayuki Teramoto ve Daisuke Saito yer alıyor. Araştırma, Kyushu Üniversitesi ile Fransa’daki INSERM bağlantılı iş birliklerini de içeren disiplinlerarası bir zeminde yürütüldü. Bu yönüyle çalışma, gelişim biyolojisi ile kanser biyolojisini aynı masada buluşturarak metastaz araştırmalarında yeni bir kavramsal hat çiziyor.

Gaziantep’te Psikolog Pınar Erkmen Yüksekten Düşerek Hayatını Kaybetti

Gaziantep’te psikolog Pınar Erkmen’in hayatını kaybetmesi büyük üzüntüye neden oldu. Şehitkamil ilçesine bağlı Değirmiçem Mahallesi’nde meydana gelen olayda, yüksekten düştüğü belirlenen genç kadın ağır yaralı olarak bulundu.

Çevredeki vatandaşların ihbarı üzerine olay yerine sağlık ve polis ekipleri sevk edildi. İlk müdahalesi olay yerinde yapılan Pınar Erkmen, 112 Acil Sağlık ekipleri tarafından ambulansla hastaneye kaldırıldı. Ancak hastanede yapılan tüm müdahalelere rağmen kurtarılamadı.

Psikolog olduğu öğrenilen Pınar Erkmen’in vefat haberi, ailesi, yakın çevresi ve kentte onu tanıyanlar arasında derin üzüntü oluşturdu. Genç yaşta hayatını kaybeden Erkmen’in cansız bedeni, adli işlemlerin ardından toprağa verildi.

Olayın ardından başlatılan incelemede, ölümün kesin nedeninin belirlenmesi için soruşturmanın sürdüğü öğrenildi. Yetkililerin olayın tüm yönlerini değerlendirdiği belirtildi.

Pınar Erkmen’in Ölümü Gaziantep’te Üzüntü Yarattı

Gaziantep’te psikoloji alanında bilinen isimlerden biri olan Pınar Erkmen’in ölümü, kentte geniş yankı uyandırdı. Sosyal çevresinde sevilen bir isim olduğu belirtilen Erkmen’in ani kaybı, sevenlerini yasa boğdu.

Şehitkamil’de yaşanan olay sonrası genç psikoloğun cenazesi, gerçekleştirilen işlemlerin ardından yakınlarının gözyaşları arasında son yolculuğuna uğurlandı.

Yürütülen soruşturma kapsamında şüphelilerin göçmen kaçakçılığı, uyuşturucu ticareti, nitelikli hırsızlık, resmi belgede sahtecilik ve silah kaçakçılığı gibi çeşitli suçlara karıştığı tespit edildi. Operasyonların bir ayağında ise Trabzon’da tefecilere yönelik çalışma gerçekleştirildi.

Yakalanan 83 şüpheliden 49’u tutuklanırken, 23 kişi adli kontrol şartıyla serbest bırakıldı. Geriye kalan şüphelilerle ilgili adli işlemlerin sürdüğü öğrenildi.

Güvenlik güçlerinin organize suç örgütlerine karşı yürüttüğü operasyonların kararlılıkla devam edeceği belirtildi.

Can Holding soruşturmasıyla bağlantılı olarak tutuklanan Remzi Sanver’in başkanı olduğu Hür ve Kabul Edilmiş Masonlar Derneği hakkında dikkat çeken bir karar çıktı. Çeşitli basın organlarında yer alan bilgilere göre, Sanver’in tutuklanmasının ardından dernek yönetiminde ortaya çıkan fiili boşluk ve tüzükte öngörülen süre içinde genel kurulun gerçekleştirilememesi nedeniyle mahkeme tarafından geçici kayyım atandı. Haberlerde, başvurunun dernek içinden yapıldığı ve yargı makamlarının seçim sürecinin işletilmesi amacıyla bu kararı verdiği aktarılıyor.

Remzi Sanver, daha önce Can Holding soruşturması kapsamında gözaltına alınmış, ardından “çıkar amaçlı suç örgütüne üye olma” ve “suçtan elde edilen malvarlığı değerlerini aklama” suçlamalarıyla tutuklanmıştı. Bu tutuklama sürecinin ardından dernek başkanlığı fiilen işleyemez hale gelirken, yönetimsel tıkanmanın genel kurul sürecini de etkilediği belirtiliyor.

Hür ve Kabul Edilmiş Masonlar Derneği nedir?

Kamuoyunda çoğu zaman “Masonlar Derneği” olarak anılan yapı, resmi anlatımında Hür ve Kabul Edilmiş Masonlar Büyük Locası çatısı altında faaliyet gösteren kurumsal bir yapı olarak tanımlanıyor. Derneğin resmi internet sitesinde yer alan bilgilere göre kurum, insanlar arasında sevgi, hoşgörü ve kardeşliğin gelişmesini; özgürlük, barış, adalet ve huzur içinde bir toplumsal iklimin güçlenmesini temel hedefleri arasında gösteriyor. Aynı kaynakta, localarda din ve politika tartışmalarının yapılamayacağı, yapının bireysel gelişim ve ahlaki olgunlaşma ekseninde bir öğretisel çerçeve sunduğu ifade ediliyor.

Derneğin resmi tarih anlatısına göre Türkiye’de masonluğun geçmişi Osmanlı dönemine kadar uzanıyor. Sitede yer alan kronolojiye göre, modern kurumsal yapılanmanın temelleri 20. yüzyıl başlarında şekillendi; 1948’de Türkiye Mason Derneği yeniden faaliyete geçti, 16 Aralık 1956’daki genel kurulun ardından ise Hür ve Kabul Edilmiş Masonlar Büyük Locası bağımsız bir büyük loca olarak hayata geçirildi. Kurumun resmi tarihçesinde, 2023 itibarıyla bünyesinde yüzlerce loca bulunduğu da belirtiliyor.

Resmi sitedeki son paylaşımlarda ise kurumun Türkiye’nin 24 şehrinde ve Kuzey Kıbrıs’ta faaliyet gösterdiği, binlerce üyeye sahip olduğu ifade ediliyor. Bu yönüyle karar, yalnızca bir dernek içi idari işlem değil, aynı zamanda kamuoyunda uzun yıllardır merak edilen Türkiye’de mason yapılanması, mason locası yönetimi ve derneklerde kayyım uygulaması tartışmalarını da yeniden alevlendirdi.

Yargı sürecinin bundan sonraki aşamasında, geçici kayyım yönetiminin derneği yeni bir genel kurula götürüp götürmeyeceği ve kurumsal yapının nasıl yeniden şekilleneceği izlenecek. Şimdilik kamuoyuna yansıyan tablo, soruşturma gölgesinde kalan bir dernekte yönetim krizinin mahkeme kararıyla geçici olarak dış müdahaleyle çözülmeye çalışıldığına işaret ediyor.

Araştırmanın en dikkat çekici bölümü ise yaş grupları arasındaki fark oldu. Anksiyete açısından tüm yaş grupları birlikte değerlendirildiğinde ilişki istatistiksel olarak anlamlı bulunmazken, yalnızca ergenler incelendiğinde odds oranı 1,51’e çıktı. Bu da ergenlerde kahvaltı atlamanın anksiyete belirtileriyle daha güçlü bir bağ taşıdığına işaret ediyor. Görseldeki “ergenlerde yüzde 51 daha yüksek anksiyete” ifadesi de buradan geliyor.

Buna rağmen uzmanların dikkat çektiği kritik nokta değişmiyor: Bu tür meta-analizler, özellikle gözlemsel çalışmalar üzerine kurulduğunda “kahvaltıyı atlamak doğrudan depresyona yol açıyor” sonucunu vermez. Daha düşük uyku süresi, düzensiz yaşam tarzı, yoksulluk, akademik baskı, aile düzeni ve genel beslenme kalitesi gibi birçok etken tabloyu birlikte şekillendirebilir. Yani kahvaltı atlamak bazen neden değil, daha büyük bir yaşam düzeni sorununun işareti de olabilir.

Yine de son yıllardaki veriler aynı yöne bakıyor. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri’nin 2023 Gençlik Risk Davranışları Araştırması’na dayanan 2024 raporu da, kahvaltıyı her gün atlayan lise öğrencilerinde “süregelen üzüntü ya da umutsuzluk hissi” ile anlamlı bir ilişki bulunduğunu gösterdi. Raporda, düzenli kahvaltının yalnızca beslenme değil, okul bağlılığı ve ruhsal iyilik hali açısından da koruyucu olabileceği vurgulandı.

Araştırmacılara göre özellikle çocuklar ve ergenler için sabah öğünü, yalnızca enerji almakla sınırlı değil. Günün ilk saatlerinde kan şekeri dengesi, dikkat, okul performansı ve duygudurum üzerinde etkili olabilecek bu öğünün uzun süreli ihmal edilmesi, ruh sağlığı açısından da alarm zili sayılabilecek bir tabloyu besleyebilir.

Severe LAD-I, ITGB2 genindeki çift taraflı varyantlar nedeniyle gelişen, beyaz kan hücrelerinin enfeksiyonlarla etkili biçimde savaşmasını engelleyen kalıtsal bir immün yetmezlik tablosu olarak tanımlanıyor. FDA’ye göre bu hastalarda yaşamın ilk on yılında tekrarlayan, ağır bakteriyel ve mantar enfeksiyonları görülüyor; bu tablo ciddi hastalık yükü ve ölüm riski taşıyor.

Onay alan Kresladi (marnetegragene autotemcel), hastanın kendi hematopoetik kök hücrelerinin genetik olarak düzeltilmesine dayanıyor. Tedavide hastadan alınan kan yapıcı kök hücrelere işlevsel ITGB2 kopyaları ekleniyor, ardından hazırlık tedavisinden sonra bu hücreler tek doz halinde damar yoluyla geri veriliyor. Amaç, nötrofiller dahil beyaz kan hücrelerinde CD18 ve CD11a yüzey ifadesini yeniden kazandırarak hastalığın temel nedenine müdahale etmek.

FDA, tedaviyi hızlandırılmış onay kapsamında değerlendirdi. Kurumun açıkladığı verilere göre etkinlik ve güvenlilik, açık etiketli, tek kollu, çok merkezli bir çalışmada incelendi. Bu değerlendirme, 12. ayda nötrofillerde CD18 ve CD11a düzeylerindeki artışa ve etkinin 24. aya kadar sürmesine dayandırıldı. Ancak FDA, klinik faydanın pazarlama sonrası çalışmalarla ayrıca doğrulanacağını da vurguladı.

Resmi ürün bilgisinde, Kresladi’nin pediyatrik hastalarda, ağır LAD-I nedeniyle ve HLA uyumlu kardeş donörü bulunmayan olgularda allojenik hematopoetik kök hücre nakline alternatif olarak konumlandığı belirtildi. Tedavi, tek seferlik otolog bir hücre temelli gen tedavisi olarak uygulanıyor.

FDA’nin paylaştığı en sık yan etkiler arasında anemi, trombosit ve beyaz kan hücresi düşüklüğü, ağız yaraları, üst solunum yolu enfeksiyonları, viral enfeksiyonlar, ateş, febril nötropeni, bulantı, kusma, deri enfeksiyonları, döküntü ve karaciğer enzim yüksekliği yer aldı. Kurum ayrıca, hızlandırılmış onay sonrası uzun dönem güvenlilik ve olası ikincil malignite risklerinin izlenmesi için üretici firmadan ek çalışmalar istedi.

Uzman çevrelerde bu gelişme, yalnızca nadir bir hastalık için yeni tedavi kapısı açmasıyla değil, aynı zamanda çocukluk çağı immün yetmezliklerinde kişiselleştirilmiş gen tedavilerinin artık daha görünür biçimde klinik pratiğe girmesi açısından da dikkat çekiyor. Özellikle uygun vericisi olmayan ve klasik nakil seçeneklerinde yüksek risk taşıyan hastalar için bu onay, laboratuvardan kliniğe uzanan yeni bir dönemin işareti olarak değerlendiriliyor.

P. aeruginosa, doğal direnç mekanizmaları, effluks pompaları, porin kaybı ve edinilmiş beta-laktamazlar nedeniyle antimikrobiyal tedavinin en sorunlu etkenlerinden biri olmayı sürdürüyor. IDSA’nın 2024 dirençli Gram-negatif enfeksiyon rehberi, “difficult-to-treat resistance” tanımını, geleneksel ilk basamak ajanların tamamına dirençli P. aeruginosa için kullanıyor ve tedavinin mutlaka enfeksiyon odağı, duyarlılık paterni ve farmakokinetik-farmakodinamik hedefler birlikte değerlendirilerek planlanmasını öneriyor. Rehber, bu olgularda enfeksiyon hastalıkları uzmanı danışmanlığını özellikle vurguluyor.

Bugün klinikte en çok öne çıkan ajanların başında seftolozan/tazobaktam geliyor. Hem FDA belgelerinde komplike üriner sistem enfeksiyonları dahil belirli Gram-negatif etkenlerde kullanım alanı bulunuyor, hem de son yıllardaki gözlemsel klinik veriler bu ajanın çok ilaca dirençli P. aeruginosa enfeksiyonlarında etkili bir seçenek olarak öne çıktığını gösteriyor. 2024’te yayımlanan prospektif gerçek yaşam verileri, yüksek riskli hasta grubunda komplike enfeksiyonlarda klinik etkinliğin güçlü seyrettiğini bildirdi.

Bir diğer önemli seçenek seftazidim/avibaktam. 2025 tarihli Avrupa merkezli güncel değerlendirmeler, duyarlılık gösteren izolatlarda seftolozan/tazobaktam ile birlikte seftazidim/avibaktamın da başlıca tercih edilen ajanlar arasında yer aldığını belirtiyor. Özellikle karbapenem dışı yeni antipsödomonal beta-laktamların, uygun duyarlılık varsa kolistin temelli daha toksik rejimlerin önüne geçmesi gerektiği görüşü güç kazanıyor.

İmipenem/silastatin/relebaktam da güncel tabloda önemli bir yer ediniyor. FDA’nın güncel reçete bilgilerine göre bu kombinasyon, sınırlı ya da alternatif tedavi seçeneği olmayan hastalarda komplike üriner sistem enfeksiyonları dahil belirli Gram-negatif enfeksiyonlarda endike. 2025’te yayımlanan gerçek yaşam verileri, özellikle dirençli P. aeruginosa olgularında bu ajanın uygulanabilir bir seçenek olabileceğini gösterdi; ancak direnç gelişimi ve merkezler arası duyarlılık farklılıkları nedeniyle lokal antimikrobiyal sürveyans hâlâ belirleyici.

Son yılların en dikkat çekici “kurtarıcı” ajanlarından biri ise sefiderokol. FDA belgelerine göre komplike üriner sistem enfeksiyonlarında, pyelonefrit dahil, duyarlı Gram-negatif etkenler arasında P. aeruginosa da yer alıyor. Sefiderokolün farkı, bakterinin demir taşıma sistemlerini kullanarak hücre içine girmesi. Bu özellik, özellikle karbapenem dirençli ve zor tedavi edilen non-fermenterlerde onu ayrı bir yere koyuyor. 2024 ve 2025’te yayımlanan gerçek yaşam çalışmaları da ciddi Gram-negatif enfeksiyonlarda sefiderokol kullanımının klinikte giderek daha görünür hale geldiğini gösteriyor.

Bununla birlikte güncel yaklaşım, “yeni antibiyotik var, sorun çözüldü” kolaycılığına izin vermiyor. 2025 tarihli yayınlar, yeni beta-laktamlara karşı da direnç mekanizmalarının evrildiğini, özellikle bazı enzim profilleri ve porin-effluks kombinasyonlarının tedavi başarısını sınırlayabildiğini ortaya koyuyor. Bu nedenle sadece antibiyogram sonucu değil, mümkünse direnç mekanizmasının hızlı saptanması, uygun doz optimizasyonu, uzatılmış infüzyon stratejileri ve odak kontrolü birlikte düşünülüyor.

Kolistin ise hâlâ bazı merkezlerde son basamak seçenek olarak masada kalsa da, güncel literatür ve rehber eğilimi, duyarlılık varsa daha güvenli ve hedefe yönelik yeni ajanların önce değerlendirilmesi yönünde. Özellikle nefrotoksisite endişesi, heterorezistans ve tedavi başarısındaki dalgalanma nedeniyle kolistin temelli rejimler artık eski “otomatik son çare” konumunu kısmen kaybediyor.

Umut veren çalışmaların başında ise faj tedavisi geliyor. 2025’te Nature Medicine’da yayımlanan kişiselleştirilmiş inhale faj tedavisi çalışması, kistik fibrozisli ve çok ilaca dirençli P. aeruginosa taşıyan hastalarda bakteriyel yükte azalma ve solunum fonksiyonlarında iyileşme sinyali bildirdi. Bu yaklaşım henüz rutin klinik pratiğe girmiş değil; ancak özellikle biyofilm oluşturan, kronikleşmiş ve antibiyotik seçenekleri tükenmeye yaklaşmış enfeksiyonlarda faj-antibiyotik sinerjisi ciddi bir araştırma hattı haline gelmiş durumda.

Klinik araştırma tarafında, nebulize faj kokteyli BX004 için faz 2b düzeyinde çalışmaların yürütülmüş olması da alanın artık deneysel meraktan çıkıp translasyonel eşiğe dayandığını gösteriyor. Yine de bu tedavilerin standart bakımın parçası olabilmesi için daha büyük, kontrollü ve sonlanım odaklı çalışmalara ihtiyaç var.

Bugün için doktorlara düşen en kritik görev, dirençli P. aeruginosa ile karşılaşıldığında tabloyu yalnızca “duyarlı/dirençli” ikiliğine hapsetmemek. Enfeksiyonun yeri, bakteriyemi varlığı, üriner odak mı yoksa pulmoner odak mı olduğu, daha önce alınan antipsödomonal tedaviler, renal fonksiyon, mümkünse hızlı moleküler direnç analizi ve merkez antibiyogramı birlikte ele alınmadan verilen her karar eksik kalıyor. Güncel veri, doğru hastada doğru yeni ajanı erken seçmenin, geç kurtarma tedavisinden daha değerli olduğunu söylüyor.

Ancak işin aslı çok geçmeden ortaya çıktı. Söz konusu içeriklerin espri amaçlı üretildiği, gerçek bir izdihamı yansıtmadığı anlaşıldı. Fakat sosyal medyada dolaşan her şeyin bir süre sonra “acaba doğru mu?” süzgecinden geçmeden ciddiye alınabildiği bu çağda, olay beklenmedik bir resmiyet de kazandı.

Selamet Mahallesi Muhtarı Esat Balcı, gündem olan görüntülerle ilgili açıklama yaparak paylaşımların gerçeği yansıtmadığını söyledi. Balcı, görüntülerde yer alan evin mahallelerinde bulunmadığını, Fatma teyzenin ise şu anda merkezde çocuklarının yanında kaldığını ifade etti. Böylece internetin şaka niyetiyle kurduğu sahneye, köy tarafından resmi perde kapatma geldi.

Olayın en ilginç tarafı ise tam burada başladı. Çünkü sosyal medyada bir kesim baştan beri bunun mizah olduğunu düşünürken, bir başka kesim gerçekten köyde yoğunluk oluştuğuna inandı. Hatta paylaşımlar sonrası birçok yerden mahalleye ulaşıldığı, görüntülerin sorulduğu ve bilgi alınmak istendiği belirtildi. Yani espri niyetiyle atılan bir içerik, kısa sürede köy telefonu trafiğine dönüşmüş oldu.

Dijital çağın belki de en tanıdık manzaralarından biri yine sahneye çıktı: Birileri şaka yaptı, birileri inandı, birileri açıklama yaptı, kalanlar da olup biteni izleyip hem güldü hem düşündü. Sosyal medya bazen haberden hızlı, doğrulamadan da hızlı çalışıyor. Bu olay da tam olarak bunu hatırlattı.

Sonuç olarak ortada anlatıldığı gibi bir köy izdihamı yoktu. Ama ortaya çıkan tablo, başlı başına ayrı bir gündem oldu. Şifacı Fatma teyze iddiası gerçek çıkmadı belki, fakat mizahın bir anda resmî açıklama gerektirecek kadar ciddiye alınması, olayın en dikkat çeken kısmı olarak kayda geçti.

Rize’de yaşanan bu sıra dışı sosyal medya hikâyesi, internet çağında bazen en güçlü şeyin bilgi değil, iyi kurgulanmış bir espri olduğunu bir kez daha gösterdi. Burada asıl kalabalık köy yolunda değil, yorumlarda oluştu.

Ziyarete ilişkin paylaşımında, SBÜ Buhara İbni Sina Tıp Fakültesi’nde yürütülen eğitim faaliyetlerinin iki ülke arasındaki kardeşlik bağlarını daha da güçlendirdiğine işaret eden Memişoğlu, bu anlamlı buluşmanın kendileri açısından ayrı bir değer taşıdığını belirtti.

Program kapsamında şahsına tevdi edilen onursal profesörlük unvanına da değinen Memişoğlu, bu takdiri Türkiye ile Özbekistan arasındaki gönül bağının kıymetli bir nişanesi olarak kabul ettiklerini vurguladı.

Bakan Memişoğlu, İstanbul Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi ile Etlik Şehir Hastanesi’nde eğitim alıp bugün Özbekistan’da hekimlik yapan isimleri görmenin kendisini ayrıca duygulandırdığını ifade etti. Bu tablonun, Türkiye’nin sağlık alanındaki bilgi birikimi ile insan kaynağının dost ve kardeş ülkelerde somut karşılık bulduğunu gösterdiğini kaydetti.

Nazik misafirperverlikleri dolayısıyla Özbekistan Sağlık Bakanı Sayın Asilbek Khudayarov’a teşekkür eden Memişoğlu, burada eğitim gören gençlerin yolunun ve bahtının açık olmasını diledi.

SBÜ Buhara İbni Sina Tıp Fakültesi’ne gerçekleştirilen ziyaret, Türkiye’nin sağlık eğitimi alanındaki kurumsal tecrübesinin uluslararası ölçekteki etkisini göstermesi bakımından da dikkat çekti.

Üniversite yönetimi, alınan kararın KTMÜ’nün uluslararasılaşma vizyonunun önemli bir adımı olduğunu vurguladı. Konuya ilişkin değerlendirmede bulunan KTMÜ Rektörü Prof. Dr. Alpaslan Ceylan, TR-YÖS ile öğrenci kabulünün üniversitenin küresel ölçekte daha güçlü bir konuma taşınması hedefinin bir parçası olduğunu belirtti. Ceylan, bu sistem sayesinde farklı coğrafyalardan gelen adayların akademik yeterliliklerinin objektif kriterlerle değerlendirileceğini ifade etti.

Yeni sistemin yalnızca öğrenci kabul sürecini değil, aynı zamanda üniversitenin akademik yapısını da güçlendirmesi bekleniyor. Prof. Dr. Ceylan, akademik başarı seviyesi yüksek öğrencilerin tercih edeceği bir üniversite yapısı inşa etmeyi amaçladıklarını, bunun da hem eğitim kalitesine hem de bilimsel üretkenliğe katkı sunacağını söyledi.

Aday öğrenciler, TR-YÖS ile başvuru koşullarına ilişkin ayrıntılı bilgilere üniversitenin resmi internet sitesi üzerinden ulaşabilecek. Böylece KTMÜ, uluslararası öğrenci kabulünde daha şeffaf, karşılaştırılabilir ve erişilebilir bir model uygulamaya almış olacak.

Türkiye ile Kırgızistan’ın yükseköğretimdeki ortak kurumu olan Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi, QS dünya üniversite sıralamalarında ilk bin içerisinde yer alıyor. Üniversite, öğrencilerine iki ülkenin diplomasını alma imkânı sunarken, uluslararası nitelikte yükseköğretimi ücretsiz olarak sağlamasıyla da dikkat çekiyor.

Açıklamada, söz konusu sevkin CHP Tüzüğü’nün 63/2, 64 ve 68/1-b maddeleri kapsamında yapıldığı belirtildi. Yüksek Disiplin Kurulu’nun 10 Nisan 2026 tarihli toplantısında dosyanın görüşüldüğü kaydedildi.

Kurulun, Hasbi Dede’nin tüzüğün 68/1-b maddesinde yer alan “partide aldıkları görev ve sorumlulukla ve üyelikle bağdaşmayan tutum ve davranışlarda bulunmak” hükmü uyarınca cezalandırılmasına oy birliğiyle karar verdiği aktarıldı.

Böylece CHP, Görele Belediye Başkanı Hasbi Dede hakkında kesin çıkarma kararı almış oldu.

Edinilen bilgilere göre, yolun karşısına geçmeye çalışan genç kıza cadde üzerinde ilerleyen bir otomobil çarptı. Çarpmanın etkisiyle genç kız metrelerce savrularak yere düştü.

Kazayı gören çevredeki vatandaşlar hızla olay yerine koşarak yaralıya ilk müdahaleyi yaptı. Durumun 112 Acil Sağlık ekiplerine bildirilmesi üzerine bölgeye kısa sürede ambulans sevk edildi.

Olay yerine ulaşan sağlık ekipleri, ağır yaralanan genç kıza ilk müdahaleyi olay yerinde gerçekleştirdi. Ardından ambulansla hastaneye kaldırılan genç kızın tedavi altına alındığı öğrenildi.

Hastaneden edinilen bilgilere göre genç kızın sağlık durumunun ciddiyetini koruduğu ve yoğun bakım ünitesinde entübe edilerek tedavisinin sürdüğü bildirildi.

Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.

Son yıllarda hem tarama programlarının yaygınlaşması hem de ailelerin bilinçlenmesiyle SMA hastalığı daha fazla konuşuluyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi, Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, özellikle erken belirti ve tanının hayati önem taşıdığını vurguluyor:
“Bugün artık SMA hastalığında erken tanı, hastalığın seyrini değiştirebiliyor. Ancak belirtiler gözden kaçarsa tablo ağırlaşabiliyor.”

SMA Hastalığı nedir?

SMA hastalığı (Spinal Müsküler Atrofi), omurilikteki hareket sinir hücrelerini etkileyen genetik bir kas hastalığıdır.

Bu hastalıkta, kasları çalıştıran motor nöronlar hasar görür. Sonuç olarak:

• Kaslarda güçsüzlük

• Hareket kısıtlılığı

• Zamanla kas erimesi

• İleri vakalarda solunum problemleri

görülebilir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’a göre, SMA hastalığı doğuştan gelen genetik bir bozukluktur ve SMN1 genindeki eksiklik nedeniyle ortaya çıkar. “Kasın kendisi sağlamdır, sorun kası çalıştıran sinirdedir” diyerek hastalığın mekanizmasını sade bir dille anlatıyor.

SMA hastalığı tiplerine göre farklı şiddette seyreder. Bazı bebeklerde ilk aylarda ağır tablo görülürken, bazı çocuklarda belirtiler daha geç ortaya çıkabilir.

En sinsi belirtiler

SMA hastalığı çoğu zaman sessiz başlar. Aileler ilk etapta fark etmeyebilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler:

• Baş kontrolünde gecikme

• Emme ve yutma güçlüğü

• Yaşıtlarına göre daha az hareket

• Kol ve bacaklarda gevşeklik

• Sık solunum yolu enfeksiyonu

• Oturamama ya da yürüyememe

Prof. Dr. Kafadar, “Bebek çok sakin diye sevinen aileler oluyor. Oysa aşırı hareketsizlik bazen SMA hastalığı belirtisi olabilir” uyarısında bulunuyor.

Özellikle bacaklarda güçsüzlük ön plandadır. Bazı vakalarda dilde titreme bile görülebilir. Bu belirtiler erken dönemde yakalanırsa, tedavi seçenekleri daha etkili olabilir.

Kimler risk altında?

SMA hastalığı kalıtsal bir hastalıktır.

Risk grupları şunlardır:

• Anne ve babanın taşıyıcı olduğu bebekler

• Akraba evliliği bulunan aileler

• Ailesinde SMA öyküsü olanlar

Türkiye’de taşıyıcılık oranının yaklaşık 1/40–1/50 civarında olduğu belirtilmektedir. Bu da toplumda azımsanmayacak bir genetik risk bulunduğunu gösterir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “Anne ve baba sağlıklı olabilir. Taşıyıcı olduklarını bilmeyebilirler. Bu nedenle evlilik öncesi ve gebelik öncesi taramalar çok önemlidir” diyor.

Neden artıyor?

Son yıllarda “SMA hastalığı artıyor mu?” sorusu sıkça soruluyor.

Uzmanlara göre artışın birkaç nedeni var:

• Yenidoğan tarama programlarının yaygınlaşması

• Genetik testlere erişimin artması

• Toplumsal farkındalığın yükselmesi

• Akraba evliliklerinin devam etmesi

Prof. Dr. Kafadar, “Eskiden tanı alamayan vakalar vardı. Bugün erken tarama sayesinde SMA hastalığını daha erken yakalayabiliyoruz” diyerek görünürdeki artışın tanı kapasitesiyle ilişkili olduğunu vurguluyor.

Ayrıca son yıllarda geliştirilen gen tedavileri ve yeni ilaç seçenekleri de hastalığın daha fazla gündeme gelmesine yol açtı.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir çocuk nörolojisi uzmanına başvurulmalı:

• Bebek başını 3–4 ayda tutamıyorsa

• 6–7 ayda desteksiz oturamıyorsa

• 1 yaşında yürümeye başlamamışsa

• Kol ve bacaklarda belirgin güçsüzlük varsa

• Emme ve beslenme problemi sürüyorsa

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “SMA hastalığında erken tanı hayat kurtarır. Gecikme kas kaybını artırabilir” diyerek aileleri uyarıyor.

Bugün SMA hastalığı tedavisi için kullanılan ilaçlar, hastalığın ilerlemesini yavaşlatabiliyor. Bazı vakalarda gen tedavisi uygulanabiliyor. Ancak tedavinin başarısı büyük ölçüde erken teşhise bağlı.

Nasıl korunulur?

SMA hastalığı tamamen önlenebilir bir hastalık değildir. Ancak risk azaltılabilir.

Korunma yolları:

• Evlilik öncesi taşıyıcılık testi

• Gebelik öncesi genetik danışmanlık

• Aile öyküsü varsa ileri genetik testler

• Yenidoğan tarama programlarına katılım

Prof. Dr. Kafadar, “Toplumsal bilinç en güçlü silahtır. Taşıyıcı olduğunuzu bilmek kader değildir, önlem alma fırsatıdır” diyor.

Türkiye’de yenidoğan tarama programlarının genişlemesi sayesinde SMA hastalığı artık daha erken evrede tespit edilebiliyor. Bu da çocukların yaşam kalitesini artırma açısından umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Uzman Uyarısı: Erken Tanı Hayat Değiştiriyor

SMA hastalığı kader değil, geç kalınmış tanı kader olabilir.

Kas kaybı başladıktan sonra geri dönüş sınırlıdır. Bu nedenle belirti, risk, genetik öykü ve erken tarama hayati önemdedir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar son olarak şu mesajı veriyor:
“Her hareketsizlik masum değildir. Aileler gelişim basamaklarını yakından takip etmeli. Şüphe varsa zaman kaybetmeden uzmana başvurulmalı.”

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Çocuk Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada epilepsinin toplumda hâlâ yanlış bilinen yönleri olduğunu vurguladı.

Epilepsi (Sara) Nedir?

Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin ani ve kontrolsüz elektriksel boşalımları sonucu ortaya çıkan, tekrarlayan nöbetlerle karakterize bir hastalıktır. Halk arasında “sara” olarak bilinir.

Prof. Dr. Kafadar’a göre:

“Epilepsi tek bir hastalık değil, birçok farklı nedeni ve türü olan bir beyin hastalıkları grubudur. Her nöbet epilepsi değildir; tanı için nöbetlerin tekrarlayıcı olması gerekir.”

Nöbet Nasıl Ortaya Çıkar?

Beynimiz milyarlarca sinir hücresinin uyumlu çalışmasıyla görev yapar. Ancak bazı durumlarda bu hücreler bir anda aşırı ve düzensiz elektrik sinyali üretir. Sonuç?

• Ani bilinç kaybı

• Kasılmalar

• Sabit bir noktaya dalıp kalma

• Ağızda köpürme

• Kısa süreli hafıza kaybı

• Garip kokular ya da tatlar hissetme

Bazı nöbetler dramatiktir, bazıları ise sadece birkaç saniyelik “donma” şeklinde geçer. Bu nedenle birçok epilepsi vakası uzun süre fark edilmeden devam edebilir.

Çocuklarda Epilepsi Daha mı Farklı?

Prof. Dr. Kafadar, özellikle çocukluk çağında epilepsinin farklı belirtilerle ortaya çıkabileceğini belirtiyor:

“Çocuklarda dalıp gitme, ders sırasında kısa süreli kopmalar, ani sıçramalar ya da sebepsiz düşmeler epilepsi belirtisi olabilir. Ailelerin bu belirtileri hafife almaması gerekir.”

Çocukluk çağı epilepsilerinin bir kısmı yaşla birlikte düzelebilirken, bazı türleri uzun süreli takip gerektirir.

Epilepsinin Nedenleri Neler?

Epilepsi her zaman tek bir nedene bağlı değildir. Olası sebepler arasında:

• Doğum sırasında beyin hasarı

• Genetik yatkınlık

• Beyin enfeksiyonları

• Kafa travmaları

• Beyin tümörleri

• Nedeni bilinmeyen (idiopatik) durumlar

Vakaların önemli bir kısmında ise net bir sebep saptanamayabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Epilepsi tanısında en önemli testlerden biri EEG (Elektroensefalografi)’dir. EEG, beynin elektriksel aktivitesini kaydeder.

Bunun yanında:

• Beyin MR görüntülemesi

• Ayrıntılı nörolojik muayene

• Nöbet öyküsünün detaylı değerlendirilmesi

Tanı sürecinde büyük önem taşır.

Tedavisi Var mı?

Evet. Epilepsi hastalarının büyük bir kısmı düzenli ilaç tedavisiyle nöbetsiz bir yaşam sürebilir.

Prof. Dr. Kafadar’ın altını çizdiği en önemli nokta şu:

“Epilepsi tedavi edilebilir bir hastalıktır. İlaçlar düzenli kullanıldığında hastaların yaklaşık yüzde 70’inde nöbetler tamamen kontrol altına alınabilir.”

Dirençli vakalarda ise:

• Ketojenik diyet

• Vagus sinir stimülasyonu

• Cerrahi tedavi

gibi seçenekler gündeme gelebilir.

Nöbet Anında Ne Yapılmalı?

Toplumda en sık yapılan yanlış, nöbet geçiren kişinin ağzına bir şey koymaya çalışmaktır. Bu son derece tehlikelidir.

Doğru yaklaşım:

✔️ Kişiyi yan yatırmak
✔️ Başını sert bir zeminden korumak
✔️ Süreyi takip etmek
✔️ Nöbet 5 dakikayı aşarsa acil yardım çağırmak

Toplumsal Yanlış Algılar

Epilepsi bulaşıcı değildir.
Ruhsal bir hastalık değildir.
Akıl hastalığı değildir.

Bu hastalık, beynin elektriksel düzeniyle ilgilidir. Doğru tedavi ve takip ile bireyler eğitimlerine, iş hayatlarına ve sosyal yaşamlarına devam edebilir.

Son Söz

Epilepsi korkulacak değil, bilinmesi gereken bir hastalıktır. Bilgi, ön yargının panzehiridir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’ın da ifade ettiği gibi, erken tanı ve düzenli takip hayat kalitesini belirleyen en kritik faktördür.

Beynin elektriği bazen kontrolden çıkabilir. Önemli olan, o dalgayı doğru yönetmektir. ⚡
Epilepsi (Sara Hastalığı) Nedir? Epilepsi Çeşitleri Nelerdir? Epilepsi Neden Olur? Epilepsi Belirtileri Nelerdir? Epilepsi Nasıl Teşhis Edilir? Epilepsi Tedavisi Nasıl Yapılır? Epilepsi Risk Faktörleri Nelerdir? Epilepsi öldürür mü? Epilepsi nasıl anlaşılır? Epilepsi geçer mi? Stres epilepsiyi etkiler mi? Epilepsi nöbeti uyurken olur mu? Epilepsi nöbeti geçirdikten sonra kişi neler hisseder? Anksiyete epilepsiye neden olur mu?

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Asuman İnan, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada özellikle yaz aylarında artan vakalara dikkat çekti.

Prof. Dr. İnan, “Salmonella en sık gıdalar yoluyla bulaşır. Çiğ veya iyi pişmemiş tavuk, yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri ve iyi yıkanmamış sebzeler risk taşır” dedi.

🧫 Salmonella Nedir?

Salmonella, bağırsak sistemini etkileyen bir bakteri grubudur. Halk arasında çoğu zaman “gıda zehirlenmesi” olarak bilinen tabloya neden olur. Ancak her gıda zehirlenmesi Salmonella değildir.

Uzmanlara göre bakteri, uygun sıcaklıkta hızla çoğalır ve özellikle hijyen kurallarına uyulmayan mutfaklarda kolayca yayılır.

⚠️ Salmonella Belirtileri Nelerdir?

Prof. Dr. İnan’ın verdiği bilgilere göre belirtiler genellikle bakterinin alınmasından 6–72 saat sonra ortaya çıkıyor:

• Yüksek ateş

• Sulu veya kanlı ishal

• Karın ağrısı ve kramp

• Bulantı ve kusma

• Halsizlik

Çoğu vaka 4–7 gün içinde düzeliyor. Ancak bağışıklık sistemi zayıf kişilerde enfeksiyon kana karışabiliyor ve ciddi sonuçlar doğurabiliyor.

🚨 Kimler Risk Altında?

Uzman isim özellikle şu grupları uyardı:

• Bebekler

• 65 yaş üstü bireyler

• Hamileler

• Kronik hastalığı olanlar

• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler

Bu kişilerde tablo daha ağır seyredebilir ve hastane tedavisi gerekebilir.

🛡 Nasıl Korunmalı?

Prof. Dr. İnan’a göre korunmanın temel anahtarı mutfak hijyeni:

• Çiğ et ve sebzeler ayrı kesme tahtasında hazırlanmalı

• Tavuk ve et iyice pişirilmeli

• Eller en az 20 saniye sabunla yıkanmalı

• Soğuk zincir korunmalı

“Salmonella gözle görülmez, tadı değişmez. Bu nedenle en güçlü silahımız temizliktir” uyarısında bulundu.

📌 Uzmandan Net Mesaj

Salmonella hafife alınacak bir enfeksiyon değil. Basit görünen bir ishal tablosu bazı gruplarda hayati risk oluşturabiliyor. Uzmanlar özellikle yaz aylarında açıkta satılan ve iyi muhafaza edilmeyen gıdalara karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Uzmanların ortak mesajı

“Mucize aramayın.
Bilimsel önlemlerle ve sağlıklı yaşamla riskleri azaltın.”

Kanser riskini tamamen sıfırlamak mümkün olmasa da, bu 12 başlıkla risk belirgin biçimde azaltılabiliyor.

Uzmanlara göre kanserden korunma bir günde değil, bir yaşam tarzıyla mümkün. İşte bilimsel kanıtlarla desteklenen 12 altın kural: