Üretici Ayıyla Değil, Önlemsizlikle Mücadele Ediyor

Yaşanan saldırı, bölgede yaban hayvanlarıyla insan yaşam alanları arasındaki riskin giderek arttığını bir kez daha ortaya koydu. Köylüler, özellikle yayla ve orman hattına yakın bölgelerde ağılların korunması, üreticilerin desteklenmesi ve saldırıların tekrarlanmaması için ilgili kurumların daha etkin adım atması gerektiğini ifade ediyor.

Vatandaşların can ve mal güvenliğinin korunması için başta Milli Parklar Genel Müdürlüğü olmak üzere ilgili kurumların sahada daha görünür tedbirler alması bekleniyor.

“Geçmiş Olsun” Yetmiyor, Kalıcı Tedbir Gerekiyor

Bayazıt Köyü’nde yaşanan olay sonrası üreticinin mağduriyetinin giderilmesi ve bölgede benzer saldırıların önüne geçilmesi çağrısı yapıldı. Vatandaşlar, her saldırıdan sonra yalnızca geçmiş olsun dilekleriyle yetinilmemesi gerektiğini belirterek, üreticiyi koruyacak somut adımların atılmasını istiyor.

Yaşanan olay nedeniyle küçükbaş hayvancılıkla geçimini sağlayan vatandaşa geçmiş olsun dilekleri iletilirken, bölgedeki üreticilerin güvenliğinin sağlanması için kalıcı ve etkili önlemlerin hayata geçirilmesi gerektiği vurgulandı.

ER-100 nedir, neden önemli?

ER-100, hücrelerin yaşlanma sürecinde kaybettiği bazı gençlik özelliklerini yeniden kazandırmayı hedefleyen deneysel bir gen tedavisi yaklaşımı olarak tanımlanıyor.

Tedavinin temelinde OCT4, SOX2 ve KLF4 adlı üç yeniden programlama faktörü bulunuyor. Bu faktörler, bilim dünyasında “Yamanaka faktörleri” olarak bilinen hücresel yeniden programlama teknolojisinin parçası.

Buradaki kritik nokta şu: Amaç hücreyi tamamen kök hücreye çevirmek değil. Tam tersine, hücrenin kimliğini koruyarak yaşlanmayla bozulan epigenetik düzeni kısmen yenilemek hedefleniyor.

İlk hedef göz hastalıkları

İlk insan çalışması, açık açılı glokom ve non-arteritik anterior iskemik optik nöropati gibi optik sinir hastalıklarına odaklanacak. Çalışmada öncelikle güvenlik, tolerans, bağışıklık yanıtı ve görsel işlevler değerlendirilecek.

Gözün seçilmesi rastlantı değil. Optik sinir, merkezi sinir sisteminin bir uzantısı kabul ediliyor. Bu nedenle burada elde edilecek sonuçlar, sinir dokusunun yenilenmesi ve yaşa bağlı hasarın geri çevrilmesi açısından bilim insanlarına önemli ipuçları verebilir.

Ancak bu noktada dikkatli olmak gerekiyor. Gözde başarılı sonuç alınması, beyin, kalp ya da kas dokularında aynı etkinin kesin olarak sağlanacağı anlamına gelmez.

Fare çalışmalarında umut veren sonuçlar

ER-100’ün arkasındaki bilimsel zemin, 2020’de yayımlanan önemli bir çalışmaya dayanıyor. Bu araştırmada OSK faktörlerinin farelerde retina ganglion hücrelerinde genç DNA metilasyon kalıplarını kısmen geri kazandırabildiği, optik sinir hasarında akson yenilenmesini desteklediği ve görme işlevlerinde iyileşme sağladığı bildirildi.

Bu sonuçlar, yaşlanmanın yalnızca bir yıpranma süreci değil; hücrelerin “hangi genleri ne zaman kullanacağını” belirleyen epigenetik düzenin bozulmasıyla da ilişkili olduğunu güçlendirdi.

Yaşlanmayı tersine çevirmek mümkün mü?

Bugün için bilimsel cevap net: İnsanlarda yaşlanmayı bütünüyle tersine çeviren onaylı bir tedavi yok.

Ancak yaşlanmanın bazı biyolojik mekanizmalarını hedefleyen çalışmalar hız kazanmış durumda. Epigenetik yeniden programlama, senolitik ilaçlar, mTOR hedefli tedaviler, metformin çalışmaları ve bağışıklık yaşlanmasını azaltmaya yönelik araştırmalar bu alanın öne çıkan başlıkları arasında yer alıyor.

Küresel yarış hızlandı

Yaşlanma biyolojisinde en çok izlenen alanlardan biri senolitik tedaviler. Bu yaklaşım, vücutta biriken ve çevresindeki dokulara zarar verebilen yaşlanmış hücreleri temizlemeyi hedefliyor. Dasatinib ve quercetin kombinasyonu, özellikle idiyopatik pulmoner fibrozis gibi yaşla ilişkili hastalıklarda erken faz insan çalışmalarında test edildi.

Bir diğer önemli başlık ise metformin. TAME çalışması, metforminin kalp hastalığı, kanser ve demans gibi yaşa bağlı kronik hastalıkların gelişimini geciktirip geciktiremeyeceğini test etmeyi amaçlıyor.

Rapamisin ve mTOR inhibitörleri de yaşlanma araştırmalarında dikkat çeken bir başka damar. Bazı klinik çalışmalar, bu yolakların yaşlı bireylerde bağışıklık yanıtı üzerinde olumlu etkiler oluşturabileceğini gösterdi; ancak bu ilaçların “anti-aging” amacıyla kontrolsüz kullanımı güvenli kabul edilmiyor.

Bilimsel eşik geçildi, ama mucize dönemi başlamadı

ER-100 için verilen izin, yaşlanma araştırmalarında sembolik değeri yüksek bir adım. Çünkü ilk kez epigenetik yeniden programlama temelli hücresel gençleştirme yaklaşımı insanlarda klinik güvenlik testine taşınıyor.

Fakat bu gelişme, “yaşlanma artık tedavi ediliyor” anlamına gelmiyor. Önümüzde hâlâ güvenlik, kanser riski, doku özgüllüğü, doz kontrolü, uzun vadeli etki ve etik tartışmalar gibi büyük sorular var.

Bugün için en doğru ifade şu olabilir: İnsanlık yaşlanmayı yenmedi; ancak yaşlanmanın biyolojik düğmelerine ilk kez bu kadar yakından dokunmaya başladı.

Üniversite yönetimi ile akademisyenler arasındaki doğrudan iletişimi güçlendirmeyi amaçlayan toplantıda Rektör Prof. Dr. Kemalettin Aydın, ortak akıl ve istişare kültürünün kurumsal gelişimin temel unsurlarından biri olduğunu vurguladı.

Rektör Aydın: “Akademisyenlerimizin Görüşleri Yol Haritamıza Güç Katıyor”

Toplantıda değerlendirmelerde bulunan Rektör Prof. Dr. Kemalettin Aydın, akademisyenlerle yüz yüze temas kurmanın üniversite yönetimi açısından büyük önem taşıdığını belirterek şunları söyledi:

“Sağlık Bilimleri Üniversitesi olarak en büyük gücümüz, alanında yetkin akademik kadromuz ve ortak hedefler etrafında kenetlenen kurumsal aile yapımızdır. ‘Rektörle Yüz Yüze’ buluşmalarını, yalnızca bir toplantı olarak değil; üniversitemizin geleceğini birlikte düşündüğümüz, sorunları birlikte ele aldığımız ve çözüm iradesini birlikte güçlendirdiğimiz önemli bir istişare zemini olarak görüyoruz.

Dr. Öğretim Üyelerimiz ve Öğretim Görevlilerimiz, eğitim-öğretim süreçlerimizin sahadaki en önemli taşıyıcılarıdır. Onların görüşleri, önerileri ve tecrübeleri bizim için son derece kıymetlidir. Üniversitemizin akademik niteliğini daha da yukarı taşımak, öğrencilerimize daha güçlü bir eğitim ortamı sunmak ve sağlık bilimleri alanında ülkemize daha fazla katkı sağlamak için her bir hocamızın emeğini önemsiyoruz.

Biz, ortak akla inanan; katılımcı yönetim anlayışını merkeze alan; akademisyenini dinleyen, öğrencisini önceleyen ve bilimsel üretimi destekleyen bir üniversite kültürünü büyütmeye kararlıyız. Sağlık Bilimleri Üniversitesini, köklü mirasına yakışır şekilde geleceğe taşıyacak olan da bu güçlü birlikteliktir.”

Toplantıda; eğitim-öğretim faaliyetleri, akademik kalite, öğrenci odaklı çalışmalar, araştırma süreçleri ve birimlerin sahada karşılaştığı ihtiyaçlar ele alındı. Dr. Öğretim Üyeleri ve Öğretim Görevlileriyle yapılan değerlendirmelerde, çözüm odaklı yaklaşımın güçlendirilmesi ve akademik üretkenliğin desteklenmesi öne çıkan başlıklar arasında yer aldı.

“Rektörle Yüz Yüze” buluşmalarının, üniversite içinde katılımcı yönetim anlayışını güçlendiren önemli bir zemin oluşturduğu kaydedildi. Programın, akademik birimler arasında koordinasyonu artırması ve ortak hedefler doğrultusunda daha güçlü bir çalışma kültürü oluşturması hedefleniyor.

Dizinin merkezinde, suç dünyasının karanlık dengeleri ile kişisel duygular arasında sıkışan karakterlerin hikâyesi yer alıyor. MEDYAPIM imzalı yapımda Deniz Can Aktaş, Devrim Özkan ve Uraz Kaygılaroğlu başrolleri paylaşıyor. Dizi, 28 Ocak 2026’da NOW ekranlarında başlamıştı.

Yeraltı yeni bölüm ne zaman yayınlanacak?

Yeraltı, yayın akışında değişiklik olmaması halinde çarşamba günü saat 20.00’de NOW’da izleyiciyle buluşuyor. Kanalın dizi sayfasında yapım için “Çarşamba 20.00 - Yeni Bölüm” bilgisi yer alıyor.

Son bölümde ne oldu?

Son bölümde karakterler arasındaki güven krizi daha belirgin hale geldi. Bozo, Haydar Ali ve diğer kilit isimler üzerinden ilerleyen hikâyede, yeraltı dünyasındaki dengelerin artık eskisi gibi kalmayacağı mesajı verildi. Yeni bölümde bu çatışmanın daha sert sonuçlar doğurması bekleniyor.

Dizi neden konuşuluyor?

Yeraltı’nın gündemde kalmasının nedeni yalnızca yeni bölüm tarihi değil. Dizi, suç hikâyesini romantik gerilimle birleştiren yapısı, güçlü oyuncu kadrosu ve bölüm sonlarında bıraktığı soru işaretleriyle izleyicinin merakını canlı tutuyor.

Yeni bölümde ne bekleniyor?

Yeni bölümde geçmiş hesapların yeniden açılması, karakterler arasındaki ittifakların değişmesi ve aşk hattında daha keskin kararların verilmesi bekleniyor. Özellikle güç dengesi üzerinden ilerleyen sahnelerin, hikâyenin yönünü belirlemesi muhtemel.

Besonders das Rückspiel gegen den deutschen Rekordmeister sorgte europaweit für große Aufmerksamkeit. PSG zeigte trotz des enormen Drucks in München eine kontrollierte und reife Leistung. Bayern fand phasenweise ins Spiel, konnte den Rückstand insgesamt jedoch nicht mehr drehen.

Damit steht PSG erneut auf der größten Bühne des europäischen Vereinsfußballs. Für den Klub aus Paris geht es nicht nur um einen weiteren Titel, sondern auch um die Bestätigung seiner internationalen Dominanz der vergangenen Jahre.

Bayern München verpasst erneuten Finaleinzug

Für Bayern München endet die Champions-League-Saison dagegen mit Enttäuschung. Nach starken Auftritten in den vorherigen Runden blieb der deutsche Klub im Halbfinale hinter den Erwartungen zurück. Vor allem die mangelnde Chancenverwertung und defensive Unsicherheiten wurden nach dem Ausscheiden intensiv diskutiert.

In den sozialen Netzwerken gehörte das Duell zwischen Bayern und PSG unmittelbar nach Abpfiff zu den meistdiskutierten Themen Europas. Viele Fans bewerteten das Halbfinale bereits als vorgezogenes Finale.

Arsenal wartet im Endspiel

Arsenal hatte zuvor Atlético Madrid ausgeschaltet und sich erstmals seit vielen Jahren wieder für ein Champions-League-Finale qualifiziert. Das Team von Mikel Arteta gilt in dieser Saison als eines der konstantesten Europas.

Nun kommt es in Budapest zum Duell zweier Mannschaften, die offensiven Fußball bevorzugen und mit hohem Tempo spielen. Experten erwarten deshalb ein Finale mit hoher Intensität und vielen Torchancen.

Wann findet das Finale statt?

Das Champions-League-Finale zwischen Arsenal und PSG wird am 30. Mai 2026 in der Puskás Aréna in Budapest ausgetragen. Fußballfans weltweit richten ihren Blick bereits auf das Endspiel, das als eines der spannendsten Finals der letzten Jahre gilt.

PSG, Bayern Münih deplasmanında aldığı 1-1’lik sonuçla toplam skorda avantajını korudu ve finale yükseldi. Fransız ekibi, ilk maçtan gelen üstünlüğünü ikinci karşılaşmada kontrollü oyunla taşıdı. Bayern’in geç gelen golü sonucu değiştirmeye yetmedi.

PSG yeniden zirve yürüyüşünde

Paris temsilcisi için bu final yalnızca yeni bir kupa fırsatı değil, aynı zamanda Avrupa’daki konumunu pekiştirme sınavı olacak. Geçen sezon Şampiyonlar Ligi’ni kazanan PSG, bu kez unvanını korumak için sahaya çıkacak.

Luis Enrique yönetimindeki takım, Bayern karşısında yalnızca hücum gücüyle değil, oyunu tutma becerisiyle de dikkat çekti. Özellikle hızlı geçişler, kanat etkinliği ve savunma direnci PSG’nin finale yürüyüşünde belirleyici oldu.

Arsenal yıllar sonra dev sahnede

Finalin diğer tarafında ise Arsenal var. Londra ekibi, Atletico Madrid’i eleyerek 2006’dan sonra ilk kez Şampiyonlar Ligi finaline yükseldi. Mikel Arteta’nın takımı, sezon boyunca yakaladığı ritmi Avrupa’nın en büyük maçına taşıma fırsatı buldu.

Bu eşleşme, iki farklı hikâyeyi aynı sahada buluşturacak: PSG kupayı korumak isteyecek, Arsenal ise uzun bekleyişi bitirmenin peşinde olacak.

Final ne zaman, nerede oynanacak?

Şampiyonlar Ligi finali 30 Mayıs 2026 Cumartesi günü Budapeşte’deki Puskás Aréna’da oynanacak. UEFA’nın yeni uygulamasıyla finalin başlama saati önceki yıllara göre daha erken olacak.

Alım yapılacak kadrolar belli oldu

İlanda; psikolog, sosyolog, sosyal çalışmacı, çocuk gelişimcisi, diyetisyen, fizyoterapist, hemşire, büro personeli, destek personeli ile koruma ve güvenlik görevlisi gibi farklı unvanlara yer verildi.

Personel alımında merkez ve taşra teşkilatı için ayrı kontenjanlar bulunurken, bazı kadrolarda kadın ve erkek adaylar için özel kontenjan ayrıldığı görüldü.

KPSS şartı aranacak

Başvurularda adayların 2024 yılı KPSS puan türlerinden ilgili puan şartını taşıması istenecek. Lisans mezunları için genel olarak KPSS P3 puanı dikkate alınacak.

Bazı kadrolarda mezuniyet alanı, yaş şartı, özel güvenlik kimlik kartı, cinsiyet, sertifika veya görev tanımına uygun özel şartlar da aranacak.

Başvurular Kariyer Kapısı üzerinden yapılacak

Adaylar başvurularını yalnızca elektronik ortamda gerçekleştirecek. Posta, elden başvuru veya farklı kanallardan yapılan müracaatlar kabul edilmeyecek.

Başvuru yapacak adayların ilandaki özel şartları dikkatle incelemesi, belgelerini eksiksiz ve okunaklı şekilde sisteme yüklemesi gerekiyor.

Bordo-mavili ekip için bu maç yalnızca bir yarı final değil, sezonun en kritik eşiklerinden biri olarak görülüyor. Tek maç üzerinden oynanacak mücadelede hata payı bulunmazken, kazanan takım adını doğrudan finale yazdıracak.

Gençlerbirliği-Trabzonspor maçı ne zaman, saat kaçta?

Gençlerbirliği ile Trabzonspor arasında oynanacak Ziraat Türkiye Kupası yarı final maçı 13 Mayıs 2026 Çarşamba günü saat 20.30’da başlayacak.

Karşılaşma Ankara’da, Eryaman Stadyumu’nda oynanacak. Mücadelede tur atlayan taraf, finalde TÜMOSAN Konyaspor ile karşı karşıya gelecek.

Trabzonspor final için sahaya çıkıyor

Trabzonspor, kupada yoluna devam etmek ve sezonu final heyecanıyla taçlandırmak istiyor. Bordo-mavililer, çeyrek finalde Samsunspor’u penaltılarla geçerek yarı finale yükselmişti.

Gençlerbirliği ise Galatasaray’ı deplasmanda mağlup ederek kupanın dikkat çeken sonuçlarından birine imza attı. Bu nedenle Ankara’daki maç, kâğıt üzerindeki dengelerin ötesinde yüksek tempolu ve sert geçmesi beklenen bir mücadeleye işaret ediyor.

Finalin diğer takımı belli oldu

Ziraat Türkiye Kupası’nda ilk finalist Konyaspor oldu. Yeşil-beyazlı ekip, Beşiktaş’ı 1-0 mağlup ederek final biletini aldı.

Gençlerbirliği-Trabzonspor maçının galibi, 22 Mayıs 2026 Cuma günü Antalya’da oynanacak finalde Konyaspor’un rakibi olacak.

İstanbul’da oynanan ilk iki maçı kazanarak büyük avantaj yakalayan Fenerbahçe Beko, Zalgirio Arena’da maça oldukça etkili başladı. Hücumda yüksek tempoyla oynayan temsilcimiz, ilk periyodu 25-12 önde kapatarak erken bir üstünlük kurdu. Devre arasına da 42-35’lik skor avantajıyla giren sarı lacivertliler, üçüncü çeyrek sonunda da kontrolü elinde tuttu.

Ancak son periyotta tablo tamamen değişti. Ev sahibi ekip özellikle pota altında bulduğu sayılarla geri dönüşe imza attı. Zalgiris’in yıldız ismi Tubelis’in etkili performansı maçın kırılma noktası oldu. Bir ara çift haneli farkla geriye düşen Litvanya temsilcisi, son bölümde oyunun kontrolünü ele geçirerek parkeden galibiyetle ayrıldı.

Fenerbahçe Beko’da Wade Baldwin’in 16 sayılık katkısı mağlubiyeti engellemeye yetmedi. Zalgiris cephesinde ise Tubelis 26 sayıyla gecenin en dikkat çeken oyuncusu oldu.

Bu sonuçla birlikte play-off serisinde durum 2-1’e geldi. Üç galibiyete ulaşan takımın Final Four bileti alacağı eşleşmede dördüncü karşılaşma yeniden Litvanya’da oynanacak. Fenerbahçe Beko, o mücadeleyi kazanması halinde adını EuroLeague Final Four’una yazdıracak.

Yeni uygulamayla birlikte, 60 ile 69 yaş arasındaki kişilerin huzurevlerine kabulü artık belirli sağlık kriterlerine bağlandı. Bu yaş grubundaki bireylerin yalnızca “kısmi bağımlı” ya da “tam bağımlı” olduklarını gösteren engelli sağlık kurulu raporu bulunması halinde kurumsal bakım hizmetlerinden yararlanabileceği belirtildi.

Bakım Sistemi Baştan Düzenleniyor

Yönetmelikte yalnızca yaş kriteri değil, bakım hizmetlerinin yapısı da değiştirildi. Huzurevleri ve bakım merkezlerinde hizmet modeli dört ayrı bakım kademesine ayrıldı. Böylece bireylerin fiziksel ve bilişsel durumlarına göre daha farklılaştırılmış bakım hizmeti sunulması hedefleniyor.

Yeni düzenlemeyle birlikte gerontolog ve ergoterapist gibi uzmanlık alanları da mevzuata dahil edildi. Uzmanlar, bu adımın yaşlı bireylerin yalnızca sağlık değil sosyal yaşam, hareket kabiliyeti ve günlük yaşam becerileri açısından da desteklenmesi anlamına geldiğini değerlendiriyor.

Risk Esaslı Yerleştirme Dönemi Başlıyor

Yönetmelikte öne çıkan bir diğer başlık ise “risk esaslı yerleştirme sistemi” oldu. Buna göre huzurevi sakinlerinin sağlık durumu, bakım ihtiyacı, güvenlik riski ve sosyal destek düzeyi gibi kriterler dikkate alınarak yerleştirme yapılacak.

Yeni sistemle birlikte bakım ihtiyacının daha detaylı analiz edilmesi ve kurum içindeki hizmet yoğunluğunun buna göre planlanması amaçlanıyor.

Yaşlanan Nüfus İçin Yeni Dönem

Türkiye’de yaşlı nüfus oranının artmasıyla birlikte huzurevi ve uzun süreli bakım hizmetleri son yıllarda daha fazla tartışılmaya başlanmıştı. Yapılan son düzenleme, yaşlı bakım politikalarının daha profesyonel ve ihtiyaç odaklı hale getirilmeye çalışıldığını gösteren önemli adımlardan biri olarak değerlendiriliyor.

Aktaş mevkisinde kaza geçirdi

Edinilen bilgilere göre Alev Kovancı idaresindeki özel otomobil, Aktaş mevkisinde kontrolden çıktı. Araç, önce önünde seyreden bir araca çarptı, ardından yol kenarındaki direğe vurdu.

Kazayı görenlerin ihbarı üzerine bölgeye sağlık ekipleri sevk edildi. Ağır yaralanan Kovancı, olay yerindeki ilk müdahalenin ardından hastaneye kaldırıldı.

Hastanede kurtarılamadı

Doktorların tüm müdahalesine rağmen Alev Kovancı’nın hayatını kaybettiği bildirildi. Acı haber, ailesi, mesai arkadaşları ve emniyet teşkilatında büyük üzüntüye neden oldu.

Emniyet müdür yardımcısının kardeşiydi

Hayatını kaybeden Alev Kovancı’nın, Ordu İl Emniyet Müdür Yardımcısı Turgay Kovancı’nın kardeşi olduğu öğrenildi. Kovancı’nın Şenyurt Mahallesi’nden olduğu belirtildi.

Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.

Araştırmada Ne Bulundu?

Çalışmada araştırmacılar, eritritol düzeyleri ile “majör olumsuz kardiyovasküler olaylar” olarak tanımlanan kalp krizi, inme ve ölüm riski arasındaki ilişkiyi inceledi. Veriler, kandaki eritritol seviyesi yüksek olan grupta bu olayların daha sık görüldüğünü gösterdi.

Laboratuvar ve hayvan modeli bulgularında ise eritritolün tromboz, yani pıhtı oluşumu eğilimini artırabilecek biyolojik etkilerle ilişkili olabileceği bildirildi. Sağlıklı gönüllülerle yapılan küçük pilot bölümde, eritritol alımı sonrası kandaki eritritol düzeylerinin iki günden uzun süre yüksek kaldığı gözlendi.

Çalışma Nasıl Yapıldı?

Araştırma tek tip bir çalışmadan oluşmadı. İnsan verilerinin değerlendirildiği gözlemsel bölümler, laboratuvar deneyleri, hayvan modeli incelemeleri ve 8 sağlıklı gönüllünün yer aldığı küçük bir pilot müdahale bölümü birlikte ele alındı.

Bu nedenle çalışmanın gücü, farklı yöntemlerin aynı soruya farklı açılardan bakmasında yatıyor. Ancak özellikle insan verileri açısından bulgular daha çok “ilişki” düzeyinde değerlendirilmeli.

Bu Sonuç Neden Önemli?

Eritritol, düşük kalorili veya şekersiz ürünlerde yaygın kullanılan bir tatlandırıcı. Diyabet, kilo kontrolü veya düşük karbonhidratlı beslenme nedeniyle bu ürünlere yönelen kişiler arasında kalp-damar riski zaten daha yüksek olabiliyor.

Bu yüzden çalışma, tatlandırıcıların uzun vadeli etkilerinin daha dikkatli incelenmesi gerektiğini gündeme taşıyor. Buradaki kritik nokta şu: “Şekersiz” ibaresi, her zaman “riskten tamamen bağımsız” anlamına gelmeyebilir.

Bulgular Günlük Hayatı Nasıl Etkileyebilir?

Bu araştırma, eritritol içeren ürünlerin herkes için tehlikeli olduğu anlamına gelmez. Ancak özellikle kalp-damar hastalığı riski taşıyan kişilerin, düzenli tükettiği şekersiz ürünlerin içeriğine daha dikkatli bakması gerektiğini düşündürüyor.

Tatlandırıcı kullanımı, diyabet, obezite, kalp hastalığı veya düzenli ilaç kullanımı gibi durumlarda kişisel sağlık değerlendirmesiyle ele alınmalıdır. Bu konuda en doğru yaklaşım, beslenme düzenini doktor veya diyetisyenle birlikte planlamaktır.

Uzmanlar Hangi Noktaya Dikkat Çekiyor?

Çalışmayı değerlendiren uzman yorumlarında, araştırmanın dikkat çekici olduğu ancak bazı karıştırıcı faktörlerin sonucu etkileyebileceği vurgulandı. Beslenme alışkanlıkları, mevcut hastalıklar, ilaç kullanımı ve yaşam tarzı gibi değişkenlerin bu tür gözlemsel sonuçlarda önem taşıdığı belirtildi.

Bu nedenle bulgular, “eritritol kesin olarak kalp krizi yapar” şeklinde okunmamalı; “daha kapsamlı güvenlik araştırmaları gerekli” şeklinde değerlendirilmelidir.

Çalışmanın Sınırları Neler?

Çalışmanın en önemli sınırı, insan verilerinin nedensellik kanıtlamamasıdır. Yani kandaki eritritol yüksekliği ile kardiyovasküler olaylar arasında ilişki görülmesi, tek başına eritritol tüketiminin bu olaylara neden olduğunu göstermez.

Pilot müdahale bölümü de yalnızca 8 sağlıklı gönüllüyle yapıldı. Bu sayı, geniş toplum geneline doğrudan sonuç çıkarmak için yeterli değildir. Ayrıca laboratuvar ve hayvan modeli bulguları, insan vücudundaki gerçek yaşam etkilerini tam olarak yansıtmayabilir.

Sonuç Ne Anlama Geliyor?

Bu çalışma, eritritol ve kalp-damar sağlığı ilişkisine dair önemli bir uyarı fişeği yakıyor. Fakat sonuçlar, panik yaratacak kesinlikte değil; daha büyük, uzun süreli ve kontrollü insan çalışmalarına ihtiyaç olduğunu gösteriyor.

Okur açısından çıkarılacak en güvenli sonuç şudur: Şekersiz ürünler de içerik açısından sorgulanmalı, özellikle kalp-damar riski bulunan kişiler tatlandırıcı tüketimini sağlık profesyonelleriyle birlikte değerlendirmelidir.

Kaynak:
Çalışmanın adı: The artificial sweetener erythritol and cardiovascular event risk
Yayınlandığı dergi / kurum: Nature Medicine
Yayın tarihi: Mart 2023
Araştırmacılar / kurumlar: Marco Witkowski ve arkadaşları
Çalışmanın türü: Gözlemsel insan verileri, laboratuvar çalışmaları, hayvan modeli ve küçük pilot müdahale çalışması

Ankara Kulisi Gündemi Hareketlendirdi

Siyasi kulislerde konuşulan iddialarda, Burcu Köksal’ın farklı siyasi seçenekler üzerinde değerlendirme yaptığı öne sürüldü. Kısa sürede gündem olan bu yorumlar sonrası gözler Afyonkarahisar Belediyesi ve CHP cephesine çevrildi.

Kent siyasetinde dikkat çeken isimlerden biri olan Köksal’ın adı daha önce de çeşitli siyasi tartışmalarla gündeme gelmişti. Özellikle yerel seçim sürecindeki çıkışları ve kamuoyunda geniş yankı uyandıran açıklamaları nedeniyle siyasi kulislerin en çok konuşulan isimlerinden biri haline gelmişti.

Afyonkarahisar’daki Dengeler Yeniden Tartışılıyor

2024 yerel seçimlerinde elde edilen sonuçların ardından Afyonkarahisar’daki siyasi tablo uzun süre tartışılmıştı. Burcu Köksal’ın belediye başkanı seçilmesi kent siyasetinde dikkat çekici bir kırılma olarak değerlendirilmişti.

Ortaya atılan son iddialar ise yalnızca Ankara’daki siyasi atmosferi değil, yerel dengeleri de yeniden gündeme taşıdı. Özellikle belediye yönetimi ve parti tabanındaki olası etkiler, siyasi çevrelerde merak konusu oldu.

Gözler Yapılacak Açıklamalara Çevrildi

Kulislerde konuşulan iddialar kamuoyunda geniş yankı uyandırırken, konuya ilişkin resmî bir açıklama yapılmadı. Bu nedenle siyasi çevrelerde farklı yorumlar yapılmaya devam ediyor.

Önümüzdeki günlerde yapılabilecek açıklamaların, tartışmaların yönünü belirlemesi bekleniyor. Özellikle Afyonkarahisar siyasetinde yaşanabilecek olası gelişmelerin, ulusal siyasette de yeni değerlendirmeleri beraberinde getirebileceği konuşuluyor.

YSK’da başkanlık seçimi, görev süresi dolan üyelerin yerine Yargıtay ve Danıştay kontenjanlarından yeni isimlerin belirlenmesinin ardından yapıldı. Yeni üyelerin yemin ederek göreve başlaması sonrası gerçekleştirilen oylamada Serdar Mutta başkanlığa, İsmail Kalender ise başkanvekilliğine seçildi.

Yeni Başkan Serdar Mutta’nın ilk açıklamaları da dikkat çekti. Mutta, seçim süreçlerinin “hukuk dairesinde, şeffaf ve tarafsız şekilde yürütülmesi” için çalışacaklarını söyledi. YSK’nın anayasal sorumluluğuna vurgu yapan Mutta, kurulun bağımsızlık çizgisini sürdüreceği mesajını verdi.

1974 yılında Hatay’ın Kırıkhan ilçesinde doğan Serdar Mutta, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. Hakimlik görevlerinin ardından Adalet Bakanlığı bünyesinde çeşitli üst düzey görevlerde bulunan Mutta, 2018’de Yargıtay üyeliğine seçildi. 2023 yılında ise Yargıtay kontenjanından YSK üyeliğine getirilmişti.

YSK’daki bu değişim, Türkiye’nin önümüzdeki seçim süreçleri açısından da dikkatle takip ediliyor. Kurulun yeni yönetiminin özellikle seçim güvenliği, dijital seçim süreçleri ve itiraz mekanizmaları konusunda nasıl bir yol izleyeceği merak konusu oldu.

Yapılan açıklamada, “Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi 1959 mezunlarından, İç Hastalıkları Uzmanı, üyemiz Dr. Ali Sami Sönmez’in vefatını büyük bir üzüntüyle öğrenmiş bulunmaktayız. Değerli meslektaşımızın başta ailesi olmak üzere yakınlarının derin acısını paylaşıyor, tüm hekim camiasına başsağlığı diliyoruz” ifadelerine yer verildi.

Meslek yaşamı boyunca iç hastalıkları alanında görev yapan Dr. Ali Sami Sönmez’in vefatı, sağlık camiasında üzüntüyle karşılandı. Özellikle Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi mezunları ve hekim örgütleri tarafından yayımlanan taziye mesajlarında, mesleğe verdiği uzun yıllık katkıya dikkat çekildi.

İstanbul Tabip Odası’nın paylaşımının ardından çok sayıda hekim ve sağlık çalışanı da sosyal medya üzerinden başsağlığı mesajları yayımladı.

Nefroloji Alanında Uzun Yıllar Hizmet Verdi

Akademik yaşamını iç hastalıkları ve nefroloji alanına adayan Prof. Dr. Yahya Sağlıker, yetiştirdiği öğrenciler ve sağlık alanındaki çalışmalarıyla tanınan isimler arasında yer aldı. Çukurova Üniversitesi’nde uzun yıllar görev yapan Sağlıker’in vefatı, öğrencileri, meslektaşları ve sağlık camiasında büyük üzüntü oluşturdu.

Tıp Camiasından Başsağlığı Mesajları

Vefat haberinin ardından çok sayıda hekim, akademisyen ve mezun sosyal medya üzerinden başsağlığı mesajları paylaştı. Yapılan açıklamalarda Prof. Dr. Yahya Sağlıker’in akademik birikimi, hekimlik anlayışı ve öğrencileri üzerindeki etkisine dikkat çekildi.

Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Mezunları Derneği paylaşımında ayrıca, merhuma Allah’tan rahmet; ailesine, yakınlarına ve sevenlerine sabır dileğinde bulunuldu.

Beyin kanserinin en agresif türlerinden biri olan glioblastom, modern tıbbın en zorlu alanlarından biri olmayı sürdürüyor. Yeni bir araştırma, bu dirençli tümörün yalnızca kanser hücreleriyle değil, beynin bağışıklık ortamıyla da yakından ilişkili olduğunu gösterdi.

NIH tarafından duyurulan çalışmada bilim insanları, beynin bağışıklık hücreleri olarak bilinen mikrogliaların fruktozu nasıl kullandığını inceledi. Araştırmaya göre mikrogliaların fruktozu enerji kaynağı olarak işlemesi, glioblastoma karşı bağışıklık yanıtını baskılayan bir etki oluşturabiliyor.

Araştırmada Ne Bulundu?

Çalışmada, mikroglia adı verilen bağışıklık hücrelerinin GLUT5 isimli bir protein aracılığıyla fruktozu hücre içine aldığı belirtildi. Araştırmacılar, glioblastom çevresindeki bağışıklık ortamında fruktozu kullanabilen temel hücrelerin mikroglialar olduğunu gözlemledi.

Laboratuvar ortamında yapılan deneylerde fruktoz varlığında mikrogliaların glioma hücrelerine karşı daha zayıf inflamatuvar yanıt verdiği ve kanser hücrelerini yutma kapasitesinin azaldığı bildirildi. Fare modellerinde ise GLUT5’in devre dışı bırakılması, mikrogliaların fruktozu kullanmasını engelledi ve bağışıklık yanıtını güçlendirdi.

Çalışma Nasıl Yapıldı?

Bu araştırma insanlarda yapılmış bir klinik çalışma değil. Çalışma; laboratuvar deneyleri, hücre düzeyi incelemeler ve fare glioma modelleri üzerinden yürütüldü.

Araştırmacılar, mikrogliaların fruktoz metabolizmasını ve GLUT5 proteininin tümör çevresindeki rolünü inceledi. Farelerde GLUT5’in kaldırılmasıyla hem mikrogliaların hem de CD8+ T hücrelerinin daha aktif hale geldiği görüldü. Ancak olgun T ve B hücreleri bulunmayan farelerde aynı sağkalım etkisi gözlenmedi; bu da sonucun bağışıklık sisteminin farklı parçalarıyla birlikte ortaya çıktığını düşündürdü.

Bu Sonuç Neden Önemli?

Glioblastom, bağışıklık tedavilerine çoğu zaman sınırlı yanıt veren bir beyin tümörü türü olarak biliniyor. Bu nedenle tümör çevresindeki bağışıklık hücrelerinin nasıl susturulduğunu anlamak, gelecekteki tedavi araştırmaları için önemli bir kapı aralayabilir.

Çalışma, kanser hücresine doğrudan saldırmak yerine, tümör çevresindeki bağışıklık ortamını yeniden etkinleştirmeye odaklanan bir yaklaşımı işaret ediyor. Ancak bu yaklaşımın insanlarda güvenli ve etkili olup olmayacağı henüz bilinmiyor.

Bulgular Günlük Hayatı Nasıl Etkileyebilir?

Bu araştırma, hastalar için bugün uygulanabilecek bir tedavi önerisi anlamına gelmiyor. Fruktoz tüketimini azaltmanın glioblastom tedavisinde etkili olacağına dair bu çalışmadan doğrudan bir sonuç çıkarılamaz.

Okur açısından en doğru çıkarım şudur: Bilim insanları, beyin tümörlerinin bağışıklık sisteminden nasıl kaçtığını daha ayrıntılı anlamaya çalışıyor. Bu bilgi, ileride immünoterapilerin daha etkili hale getirilmesi için yeni araştırma başlıkları doğurabilir.

Uzmanlar Hangi Noktaya Dikkat Çekiyor?

Çalışmayı yürüten ekipten Dr. Jason Miska, glioblastomda standart bakımın uzun süredir çok sınırlı değiştiğine dikkat çekerek yeni tedavi hedeflerinin önemini vurguladı. NIH değerlendirmesinde de bu bulguların, glioblastomda bağışıklık tedavilerini güçlendirebilecek olası bir mekanizmaya işaret ettiği belirtildi.

Çalışmanın Sınırları Neler?

En önemli sınırlılık, çalışmanın insanlarda yapılmamış olmasıdır. Bulgular fare modelleri ve laboratuvar deneylerine dayanıyor.

Bu nedenle sonuçlar doğrudan hastalara uygulanamaz. GLUT5’in hedeflenmesi veya mikrogliaların fruktoz metabolizmasının değiştirilmesi, klinik kullanım için güvenlik, doz, yan etki ve etkinlik açısından daha ileri araştırmalara ihtiyaç duyar.

Sonuç Ne Anlama Geliyor?

Araştırma, glioblastomun bağışıklık sistemini baskılayan çevresinde fruktoz metabolizmasının rol oynayabileceğini gösteriyor. Mikrogliaların fruktozu kullanmasının engellenmesi, fare modellerinde tümöre karşı bağışıklık yanıtını artırdı.

Ancak bu bulgu, yeni bir tedavinin hazır olduğu anlamına gelmiyor. Çalışma daha çok, beyin kanserinde bağışıklık sistemini yeniden harekete geçirmeye yönelik yeni bir araştırma yolunu işaret ediyor.

Kaynak:
Çalışmanın adı: Microglial fructose metabolism is essential for glioblastoma growth
Yayınlandığı dergi / kurum: Proceedings of the National Academy of Sciences / NIH Research Matters
Yayın tarihi: 17 Mart 2026; NIH duyurusu 28 Nisan 2026
Araştırmacılar / kurumlar: Dr. Jason Miska liderliğinde Northwestern University Feinberg School of Medicine ve NIH destekli araştırma ekibi
Çalışmanın türü: Laboratuvar çalışması ve fare modeli araştırması

Türk futbolunun deneyimli teknik direktörlerinden Abdullah Avcı, sahalara dönüş konusunda dikkat çeken bir mesaj verdi. Son dönemde futbolu dışarıdan takip ettiğini belirten Avcı, bu sürecin kendisine hem dinlenme hem de oyunu yeniden değerlendirme fırsatı sunduğunu ifade etti.

Avcı’nın açıklamasındaki en dikkat çeken bölüm ise yeni görev ihtimaline dair oldu. Tecrübeli teknik adam, kendisini heyecanlandıracak, hedefleri net olan ve birlikte yol yürüyebileceği bir futbol yapılanması oluşması halinde yeniden kulübeye dönebileceğini söyledi.

“Hedefleri Olan Bir Yapı Olursa…”

Abdullah Avcı, yalnızca takım çalıştırmak için değil, doğru proje içinde yer almak için hazır olduğunu vurguladı. Bu mesaj, özellikle teknik direktör arayışındaki kulüpler açısından spor kamuoyunda yeni bir gündem başlığı oluşturdu.

Avcı’nın “yurt içi veya yurt dışında” ifadesi de dikkat çekti. Bu sözler, deneyimli hocanın sadece Süper Lig seçeneklerine değil, Avrupa ya da farklı liglerden gelebilecek tekliflere de açık olduğu şeklinde yorumlandı.

Milli Takım ve Avrupa Yorumu

Avcı, A Milli Takım’ın son yıllardaki turnuva istikrarına da ayrı bir parantez açtı. Türkiye’nin artık turnuva takımı olma yolunda mesafe aldığını belirten deneyimli teknik adam, genç ve Avrupa tecrübesi artan oyuncu grubunun gelecek adına umut verdiğini söyledi.

Kulüp takımlarının Avrupa kupalarındaki performansına da değinen Avcı, Türk futbolunun yukarı yönlü bir ivme yakaladığını ifade etti.

Süper Lig İçin Birleştirici Vurgu

Abdullah Avcı, Süper Lig’e yükselen şehir takımlarıyla ilgili değerlendirmesinde futbolun “iyileştirme ve birleştirme gücüne” dikkat çekti. Özellikle futbol kültürü güçlü şehirlerin ligde yer almasının hem rekabet hem de organizasyon kalitesi açısından önemli olduğunu söyledi.

2030 yılına kadar Galatasaray ile sözleşmesi bulunan Uğurcan Çakır’ın performansından memnun olan yönetimin, deneyimli kaleciyle yeni bir görüşme gerçekleştirmeyi planladığı belirtildi. Kulüp cephesinde, milli kalecinin uzun yıllar sarı-kırmızılı formayı giymesi isteniyor.

Bayern Münih ve Inter detayı dikkat çekti

Uğurcan Çakır’ın Avrupa’da da takip edildiği, özellikle Bayern Münih ve Inter’in milli file bekçisini izlediği iddia edildi. Ancak Galatasaray yönetiminin, olası bir ayrılığa sıcak bakmadığı aktarıldı. Bu nedenle maaş iyileştirmesi hamlesi, yalnızca ekonomik bir düzenleme değil, aynı zamanda transfer piyasasına verilen güçlü bir mesaj olarak yorumlandı.

Uğurcan Çakır’ın Galatasaray performansı

Bu sezon Galatasaray formasıyla 37 maça çıkan Uğurcan Çakır, 11 karşılaşmada kalesini gole kapattı. Milli kaleci, söz konusu süreçte 40 gol yedi. Sarı-kırmızılı takımda kaleci pozisyonundaki istikrar arayışı düşünüldüğünde, yönetimin Uğurcan Çakır planı gelecek sezon yapılanmasının önemli başlıklarından biri haline geldi.

İddiaya göre telefonunu düşürdüğünü fark eden S.A., cihazını kendi imkanlarıyla çıkarmaya çalıştı. Ancak telefon yerine eli içeride kaldı. Durumun fark edilmesi üzerine hastane personeli hızla müdahale etti. Olay yerine gelen ekipler, talihsiz vatandaşı bulunduğu yerden çıkarabilmek için adeta zamana karşı yarıştı.

Tuvalet taşı kırıldı, ekipler seferber oldu 🚽📱

Dakikalar süren uğraşlara rağmen eli çıkarılamayınca çözüm “radikal” oldu. Görevliler kırıcı aletlerle tuvalet taşını parçalayarak S.A.’nın elini sıkıştığı yerden kurtardı. Hastanede yaşanan ilginç anlar kısa sürede kulaktan kulağa yayıldı.

İlk müdahalesi acil serviste yapılan S.A.’nın sağlık durumunun iyi olduğu öğrenildi. Olay sonrası hastane koridorlarında ise tek cümle dolaştı:

“Telefon pahalı ama bu kadar da değil!” 😅

Edinilen bilgilere göre, yolun karşısına geçmeye çalışan genç kıza cadde üzerinde ilerleyen bir otomobil çarptı. Çarpmanın etkisiyle genç kız metrelerce savrularak yere düştü.

Kazayı gören çevredeki vatandaşlar hızla olay yerine koşarak yaralıya ilk müdahaleyi yaptı. Durumun 112 Acil Sağlık ekiplerine bildirilmesi üzerine bölgeye kısa sürede ambulans sevk edildi.

Olay yerine ulaşan sağlık ekipleri, ağır yaralanan genç kıza ilk müdahaleyi olay yerinde gerçekleştirdi. Ardından ambulansla hastaneye kaldırılan genç kızın tedavi altına alındığı öğrenildi.

Hastaneden edinilen bilgilere göre genç kızın sağlık durumunun ciddiyetini koruduğu ve yoğun bakım ünitesinde entübe edilerek tedavisinin sürdüğü bildirildi.

Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.

Son yıllarda hem tarama programlarının yaygınlaşması hem de ailelerin bilinçlenmesiyle SMA hastalığı daha fazla konuşuluyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi, Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, özellikle erken belirti ve tanının hayati önem taşıdığını vurguluyor:
“Bugün artık SMA hastalığında erken tanı, hastalığın seyrini değiştirebiliyor. Ancak belirtiler gözden kaçarsa tablo ağırlaşabiliyor.”

SMA Hastalığı nedir?

SMA hastalığı (Spinal Müsküler Atrofi), omurilikteki hareket sinir hücrelerini etkileyen genetik bir kas hastalığıdır.

Bu hastalıkta, kasları çalıştıran motor nöronlar hasar görür. Sonuç olarak:

• Kaslarda güçsüzlük

• Hareket kısıtlılığı

• Zamanla kas erimesi

• İleri vakalarda solunum problemleri

görülebilir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’a göre, SMA hastalığı doğuştan gelen genetik bir bozukluktur ve SMN1 genindeki eksiklik nedeniyle ortaya çıkar. “Kasın kendisi sağlamdır, sorun kası çalıştıran sinirdedir” diyerek hastalığın mekanizmasını sade bir dille anlatıyor.

SMA hastalığı tiplerine göre farklı şiddette seyreder. Bazı bebeklerde ilk aylarda ağır tablo görülürken, bazı çocuklarda belirtiler daha geç ortaya çıkabilir.

En sinsi belirtiler

SMA hastalığı çoğu zaman sessiz başlar. Aileler ilk etapta fark etmeyebilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler:

• Baş kontrolünde gecikme

• Emme ve yutma güçlüğü

• Yaşıtlarına göre daha az hareket

• Kol ve bacaklarda gevşeklik

• Sık solunum yolu enfeksiyonu

• Oturamama ya da yürüyememe

Prof. Dr. Kafadar, “Bebek çok sakin diye sevinen aileler oluyor. Oysa aşırı hareketsizlik bazen SMA hastalığı belirtisi olabilir” uyarısında bulunuyor.

Özellikle bacaklarda güçsüzlük ön plandadır. Bazı vakalarda dilde titreme bile görülebilir. Bu belirtiler erken dönemde yakalanırsa, tedavi seçenekleri daha etkili olabilir.

Kimler risk altında?

SMA hastalığı kalıtsal bir hastalıktır.

Risk grupları şunlardır:

• Anne ve babanın taşıyıcı olduğu bebekler

• Akraba evliliği bulunan aileler

• Ailesinde SMA öyküsü olanlar

Türkiye’de taşıyıcılık oranının yaklaşık 1/40–1/50 civarında olduğu belirtilmektedir. Bu da toplumda azımsanmayacak bir genetik risk bulunduğunu gösterir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “Anne ve baba sağlıklı olabilir. Taşıyıcı olduklarını bilmeyebilirler. Bu nedenle evlilik öncesi ve gebelik öncesi taramalar çok önemlidir” diyor.

Neden artıyor?

Son yıllarda “SMA hastalığı artıyor mu?” sorusu sıkça soruluyor.

Uzmanlara göre artışın birkaç nedeni var:

• Yenidoğan tarama programlarının yaygınlaşması

• Genetik testlere erişimin artması

• Toplumsal farkındalığın yükselmesi

• Akraba evliliklerinin devam etmesi

Prof. Dr. Kafadar, “Eskiden tanı alamayan vakalar vardı. Bugün erken tarama sayesinde SMA hastalığını daha erken yakalayabiliyoruz” diyerek görünürdeki artışın tanı kapasitesiyle ilişkili olduğunu vurguluyor.

Ayrıca son yıllarda geliştirilen gen tedavileri ve yeni ilaç seçenekleri de hastalığın daha fazla gündeme gelmesine yol açtı.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir çocuk nörolojisi uzmanına başvurulmalı:

• Bebek başını 3–4 ayda tutamıyorsa

• 6–7 ayda desteksiz oturamıyorsa

• 1 yaşında yürümeye başlamamışsa

• Kol ve bacaklarda belirgin güçsüzlük varsa

• Emme ve beslenme problemi sürüyorsa

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “SMA hastalığında erken tanı hayat kurtarır. Gecikme kas kaybını artırabilir” diyerek aileleri uyarıyor.

Bugün SMA hastalığı tedavisi için kullanılan ilaçlar, hastalığın ilerlemesini yavaşlatabiliyor. Bazı vakalarda gen tedavisi uygulanabiliyor. Ancak tedavinin başarısı büyük ölçüde erken teşhise bağlı.

Nasıl korunulur?

SMA hastalığı tamamen önlenebilir bir hastalık değildir. Ancak risk azaltılabilir.

Korunma yolları:

• Evlilik öncesi taşıyıcılık testi

• Gebelik öncesi genetik danışmanlık

• Aile öyküsü varsa ileri genetik testler

• Yenidoğan tarama programlarına katılım

Prof. Dr. Kafadar, “Toplumsal bilinç en güçlü silahtır. Taşıyıcı olduğunuzu bilmek kader değildir, önlem alma fırsatıdır” diyor.

Türkiye’de yenidoğan tarama programlarının genişlemesi sayesinde SMA hastalığı artık daha erken evrede tespit edilebiliyor. Bu da çocukların yaşam kalitesini artırma açısından umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Uzman Uyarısı: Erken Tanı Hayat Değiştiriyor

SMA hastalığı kader değil, geç kalınmış tanı kader olabilir.

Kas kaybı başladıktan sonra geri dönüş sınırlıdır. Bu nedenle belirti, risk, genetik öykü ve erken tarama hayati önemdedir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar son olarak şu mesajı veriyor:
“Her hareketsizlik masum değildir. Aileler gelişim basamaklarını yakından takip etmeli. Şüphe varsa zaman kaybetmeden uzmana başvurulmalı.”

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Çocuk Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada epilepsinin toplumda hâlâ yanlış bilinen yönleri olduğunu vurguladı.

Epilepsi (Sara) Nedir?

Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin ani ve kontrolsüz elektriksel boşalımları sonucu ortaya çıkan, tekrarlayan nöbetlerle karakterize bir hastalıktır. Halk arasında “sara” olarak bilinir.

Prof. Dr. Kafadar’a göre:

“Epilepsi tek bir hastalık değil, birçok farklı nedeni ve türü olan bir beyin hastalıkları grubudur. Her nöbet epilepsi değildir; tanı için nöbetlerin tekrarlayıcı olması gerekir.”

Nöbet Nasıl Ortaya Çıkar?

Beynimiz milyarlarca sinir hücresinin uyumlu çalışmasıyla görev yapar. Ancak bazı durumlarda bu hücreler bir anda aşırı ve düzensiz elektrik sinyali üretir. Sonuç?

• Ani bilinç kaybı

• Kasılmalar

• Sabit bir noktaya dalıp kalma

• Ağızda köpürme

• Kısa süreli hafıza kaybı

• Garip kokular ya da tatlar hissetme

Bazı nöbetler dramatiktir, bazıları ise sadece birkaç saniyelik “donma” şeklinde geçer. Bu nedenle birçok epilepsi vakası uzun süre fark edilmeden devam edebilir.

Çocuklarda Epilepsi Daha mı Farklı?

Prof. Dr. Kafadar, özellikle çocukluk çağında epilepsinin farklı belirtilerle ortaya çıkabileceğini belirtiyor:

“Çocuklarda dalıp gitme, ders sırasında kısa süreli kopmalar, ani sıçramalar ya da sebepsiz düşmeler epilepsi belirtisi olabilir. Ailelerin bu belirtileri hafife almaması gerekir.”

Çocukluk çağı epilepsilerinin bir kısmı yaşla birlikte düzelebilirken, bazı türleri uzun süreli takip gerektirir.

Epilepsinin Nedenleri Neler?

Epilepsi her zaman tek bir nedene bağlı değildir. Olası sebepler arasında:

• Doğum sırasında beyin hasarı

• Genetik yatkınlık

• Beyin enfeksiyonları

• Kafa travmaları

• Beyin tümörleri

• Nedeni bilinmeyen (idiopatik) durumlar

Vakaların önemli bir kısmında ise net bir sebep saptanamayabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Epilepsi tanısında en önemli testlerden biri EEG (Elektroensefalografi)’dir. EEG, beynin elektriksel aktivitesini kaydeder.

Bunun yanında:

• Beyin MR görüntülemesi

• Ayrıntılı nörolojik muayene

• Nöbet öyküsünün detaylı değerlendirilmesi

Tanı sürecinde büyük önem taşır.

Tedavisi Var mı?

Evet. Epilepsi hastalarının büyük bir kısmı düzenli ilaç tedavisiyle nöbetsiz bir yaşam sürebilir.

Prof. Dr. Kafadar’ın altını çizdiği en önemli nokta şu:

“Epilepsi tedavi edilebilir bir hastalıktır. İlaçlar düzenli kullanıldığında hastaların yaklaşık yüzde 70’inde nöbetler tamamen kontrol altına alınabilir.”

Dirençli vakalarda ise:

• Ketojenik diyet

• Vagus sinir stimülasyonu

• Cerrahi tedavi

gibi seçenekler gündeme gelebilir.

Nöbet Anında Ne Yapılmalı?

Toplumda en sık yapılan yanlış, nöbet geçiren kişinin ağzına bir şey koymaya çalışmaktır. Bu son derece tehlikelidir.

Doğru yaklaşım:

✔️ Kişiyi yan yatırmak
✔️ Başını sert bir zeminden korumak
✔️ Süreyi takip etmek
✔️ Nöbet 5 dakikayı aşarsa acil yardım çağırmak

Toplumsal Yanlış Algılar

Epilepsi bulaşıcı değildir.
Ruhsal bir hastalık değildir.
Akıl hastalığı değildir.

Bu hastalık, beynin elektriksel düzeniyle ilgilidir. Doğru tedavi ve takip ile bireyler eğitimlerine, iş hayatlarına ve sosyal yaşamlarına devam edebilir.

Son Söz

Epilepsi korkulacak değil, bilinmesi gereken bir hastalıktır. Bilgi, ön yargının panzehiridir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’ın da ifade ettiği gibi, erken tanı ve düzenli takip hayat kalitesini belirleyen en kritik faktördür.

Beynin elektriği bazen kontrolden çıkabilir. Önemli olan, o dalgayı doğru yönetmektir. ⚡
Epilepsi (Sara Hastalığı) Nedir? Epilepsi Çeşitleri Nelerdir? Epilepsi Neden Olur? Epilepsi Belirtileri Nelerdir? Epilepsi Nasıl Teşhis Edilir? Epilepsi Tedavisi Nasıl Yapılır? Epilepsi Risk Faktörleri Nelerdir? Epilepsi öldürür mü? Epilepsi nasıl anlaşılır? Epilepsi geçer mi? Stres epilepsiyi etkiler mi? Epilepsi nöbeti uyurken olur mu? Epilepsi nöbeti geçirdikten sonra kişi neler hisseder? Anksiyete epilepsiye neden olur mu?

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Asuman İnan, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada özellikle yaz aylarında artan vakalara dikkat çekti.

Prof. Dr. İnan, “Salmonella en sık gıdalar yoluyla bulaşır. Çiğ veya iyi pişmemiş tavuk, yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri ve iyi yıkanmamış sebzeler risk taşır” dedi.

🧫 Salmonella Nedir?

Salmonella, bağırsak sistemini etkileyen bir bakteri grubudur. Halk arasında çoğu zaman “gıda zehirlenmesi” olarak bilinen tabloya neden olur. Ancak her gıda zehirlenmesi Salmonella değildir.

Uzmanlara göre bakteri, uygun sıcaklıkta hızla çoğalır ve özellikle hijyen kurallarına uyulmayan mutfaklarda kolayca yayılır.

⚠️ Salmonella Belirtileri Nelerdir?

Prof. Dr. İnan’ın verdiği bilgilere göre belirtiler genellikle bakterinin alınmasından 6–72 saat sonra ortaya çıkıyor:

• Yüksek ateş

• Sulu veya kanlı ishal

• Karın ağrısı ve kramp

• Bulantı ve kusma

• Halsizlik

Çoğu vaka 4–7 gün içinde düzeliyor. Ancak bağışıklık sistemi zayıf kişilerde enfeksiyon kana karışabiliyor ve ciddi sonuçlar doğurabiliyor.

🚨 Kimler Risk Altında?

Uzman isim özellikle şu grupları uyardı:

• Bebekler

• 65 yaş üstü bireyler

• Hamileler

• Kronik hastalığı olanlar

• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler

Bu kişilerde tablo daha ağır seyredebilir ve hastane tedavisi gerekebilir.

🛡 Nasıl Korunmalı?

Prof. Dr. İnan’a göre korunmanın temel anahtarı mutfak hijyeni:

• Çiğ et ve sebzeler ayrı kesme tahtasında hazırlanmalı

• Tavuk ve et iyice pişirilmeli

• Eller en az 20 saniye sabunla yıkanmalı

• Soğuk zincir korunmalı

“Salmonella gözle görülmez, tadı değişmez. Bu nedenle en güçlü silahımız temizliktir” uyarısında bulundu.

📌 Uzmandan Net Mesaj

Salmonella hafife alınacak bir enfeksiyon değil. Basit görünen bir ishal tablosu bazı gruplarda hayati risk oluşturabiliyor. Uzmanlar özellikle yaz aylarında açıkta satılan ve iyi muhafaza edilmeyen gıdalara karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Uzmanların ortak mesajı

“Mucize aramayın.
Bilimsel önlemlerle ve sağlıklı yaşamla riskleri azaltın.”

Kanser riskini tamamen sıfırlamak mümkün olmasa da, bu 12 başlıkla risk belirgin biçimde azaltılabiliyor.

Uzmanlara göre kanserden korunma bir günde değil, bir yaşam tarzıyla mümkün. İşte bilimsel kanıtlarla desteklenen 12 altın kural: