Teklifin yasalaşması halinde, görev süresini tamamlayan ve gerekli şartları taşıyan personel için kamuya geçiş sürecinde yeni bir dönem başlayacak. Böylece yıllarca disiplin, saha tecrübesi ve kamu hizmeti bilinciyle görev yapan personelin, bu birikimini sivil kamu görevlerinde de sürdürebilmesinin önü açılacak.

Düzenlemenin özellikle sözleşme süresi sona eren personelin mesleki geleceğine ilişkin belirsizlikleri azaltması bekleniyor. Kamuda istihdam imkânının güçlendirilmesi, görev sonrası sosyal güvence ve iş devamlılığı açısından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.

Kanun teklifinde ayrıca askerlikten muaf olanların uzman erbaşlığa başvurabilmesine imkân tanıyan hükümlerin de yer aldığı belirtiliyor. Bu başlık, uzman erbaş alımlarında başvuru kapsamının genişletilmesi bakımından dikkat çekiyor.

Teklifin komisyon ve Genel Kurul sürecindeki görüşmelerin ardından netlik kazanması bekleniyor. Düzenlemenin kabul edilmesi durumunda, uzman erbaşlar ve sözleşmeli erbaş-erler için kamuda istihdam süreci daha geniş bir çerçeveye kavuşacak.

Açılış programında Elazığ Valisi Numan Hatipoğlu, Sağlık Bakan Yardımcısı Doç. Dr. Şuayıp Birinci, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Kemalettin Aydın, Fırat Üniversitesi Rektör Vekili Prof. Dr. Mahmut Doğru, Türkiye Yeşilay Cemiyeti Başkanı Doç. Dr. Mehmet Dinç ile Sağlığı Geliştirme ve Sigara ile Mücadele Derneği Başkanı ve Kongre Eş Başkanı Prof. Dr. Yasemin Açık konuşma yaptı.

Prof. Dr. Yasemin Açık: “Tütüne karşı mücadelenin ilk kıvılcımını Elazığ’da yaktık”

Kongrenin açılışında konuşan Prof. Dr. Yasemin Açık, tütünle mücadelenin yalnızca bir sağlık politikası değil, aynı zamanda toplumsal bir sorumluluk olduğunu vurguladı.

Yaklaşık 40 yıl önce Elazığ’da başlattıkları çalışmaları anlatan Prof. Dr. Açık, “Bazı mücadeleler yalnızca mesleki sorumlulukla verilmez; inançla, vicdanla ve adanmışlıkla yürütülür. Bugün burada bulunan herkesin ortak amacı, gelecek nesilleri tütünün yıkıcı etkilerinden korumaktır” dedi.

1980’li yılların ikinci yarısında başlayan tütün kontrolü çalışmalarının Türkiye’deki öncü girişimlerden biri olduğunu belirten Açık, yıllar boyunca yasa çalışmaları, savunuculuk faaliyetleri, bilimsel araştırmalar ve saha uygulamalarıyla önemli bir birikim oluşturduklarını ifade etti.

Rektör Prof. Dr. Kemalettin Aydın:

“Tütünle mücadele sadece sağlık meselesi değil, bir medeniyet ve gelecek meselesidir”

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Kemalettin Aydın ise konuşmasında tütün kullanımının bireysel bir tercih olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek, konunun doğrudan toplum sağlığı, ekonomik kalkınma ve nesillerin geleceğiyle ilişkili olduğunu söyledi.

Tütün ürünlerinin her yıl milyonlarca insanın yaşamını kaybetmesine neden olduğunu hatırlatan Prof. Dr. Aydın, şöyle konuştu:

“Bugün burada yalnızca bir kongrenin açılışını gerçekleştirmiyoruz. Aynı zamanda insan hayatını tehdit eden küresel bir salgına karşı ortak mücadelemizin kararlılığını da ortaya koyuyoruz. Tütün kullanımı, önlenebilir ölüm nedenleri arasında hâlâ ilk sıralarda yer almaktadır. Bu nedenle tütünle mücadele yalnızca sağlık çalışanlarının değil; eğitimcilerin, hukukçuların, yöneticilerin, medyanın, ailelerin ve tüm toplumun ortak sorumluluğudur.”

Türkiye’nin son 30 yılda tütün kontrolü alanında dünyanın örnek aldığı ülkelerden biri haline geldiğini ifade eden Aydın, elde edilen kazanımların korunmasının en az yeni başarılar kadar önemli olduğunu belirtti.

“Dumansız hava sahası uygulamalarından sigara bırakma hizmetlerine, mevzuat düzenlemelerinden farkındalık çalışmalarına kadar çok önemli mesafeler kat ettik. Ancak tütün endüstrisi sürekli yeni yöntemler geliştirmekte, özellikle gençleri hedef alan farklı ürün ve pazarlama stratejileriyle karşımıza çıkmaktadır. Bu nedenle mücadelemizi aynı kararlılıkla sürdürmek zorundayız.”

Üniversitelerin bu süreçteki rolüne de dikkat çeken Prof. Dr. Aydın, bilimsel verilerin politika üretimindeki önemini vurgulayarak şunları kaydetti:

“Sağlık Bilimleri Üniversitesi olarak yalnızca sağlık profesyonelleri yetiştirmiyoruz. Aynı zamanda toplumun sağlık okuryazarlığını artıran, koruyucu sağlık hizmetlerini önceleyen ve bilimsel bilgiyi sahaya taşıyan çalışmalar yürütüyoruz. Dumansız kampüs uygulamalarımız, farkındalık faaliyetlerimiz ve bilimsel araştırmalarımızla tütünsüz bir gelecek hedefini destekliyoruz.”

Gençlerin korunmasının tütün kontrolünün en kritik başlıklarından biri olduğunu belirten Aydın, “Bir çocuğun sigarayla hiç tanışmaması, bir bağımlının sigarayı bırakmasından çok daha büyük bir başarıdır. Bu nedenle koruyucu yaklaşımları güçlendirmeli, gençlerimizi nikotin bağımlılığına sürükleyen tüm risk faktörlerine karşı ortak mücadele vermeliyiz” dedi.

Konuşmasının sonunda kongrenin düzenlenmesinde emeği geçen kurum ve kuruluşlara teşekkür eden Prof. Dr. Aydın, kongrede ortaya çıkacak bilimsel çıktılar ve politika önerilerinin Türkiye’nin tütün kontrolü çalışmalarına önemli katkılar sağlayacağına inandığını ifade etti.

4207 Sayılı Kanun’un 30 Yılı Masaya Yatırıldı

Açılış programının ardından gerçekleştirilen “Türkiye’de Tütün Kontrolünün 30 Yılı (1996-2026)” başlıklı konferansta, Türkiye’nin tütün kontrolü alanındaki yasal ve kurumsal dönüşümü ele alındı.

Ak Parti Milletvekili Müşerref Pervin Tuba Durgut, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Emekli Öğretim Üyesi Prof. Dr. Nazmi Bilir ve Prof. Dr. Yasemin Açık’ın oturum başkanlığını yaptığı konferansta; Refah Partisi Eski Milletvekili Dr. Ahmet Feyzi İnceöz, 4207 Sayılı Kanun’un yasalaşma sürecini anlattı.

TBMM Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonu Başkanı Prof. Dr. Cevdet Erdöl ise kanunda yıllar içerisinde yapılan değişiklikleri ve bu düzenlemelerin halk sağlığına katkılarını değerlendirdi.

Tütün Kontrolünün Hukuki Boyutu Değerlendirildi

Kongrenin dikkat çeken oturumlarından biri de Türk hukuk sisteminde tütün kontrolü uygulamalarına ayrıldı.

HSK 1. Daire Üyesi Hakan Yüksel ve Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi Toker Ergüder’in oturum başkanlığını yaptığı konferansta; Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi Başkanı İlker Koçyiğit, Kırklareli Cumhuriyet Başsavcısı Özkan Levent Taşkoparan, Aydın Cumhuriyet Başsavcısı Celal Tekin ve Ankara 2 No’lu Barosu Başkanı Av. Gökhan Ağdemir çeşitli sunumlar gerçekleştirdi.

400 Katılımcı, 120’den Fazla Konuşmacı

Kongre kapsamında tütün kullanımının epidemiyolojisi, bağımlılık tedavisi, bırakma hizmetleri, endüstri taktikleri, pasif etkilenimle mücadele ve genç liderlik gibi başlıklarda çok sayıda bilimsel oturum düzenleniyor.

Johns Hopkins Üniversitesi School of Public Health ve Vital Strategies iş birliğiyle gerçekleştirilen Tütün Kontrolünde Genç Liderlik Gelişimi Kursu’na 60 genç lider katılırken, Sağlık Bakanlığı iş birliğinde düzenlenen Tütün Bağımlılığı Tedavisi Eğitimi’ne ise 70 hekim iştirak etti.

7 Haziran’a kadar devam edecek kongrede yaklaşık 400 katılımcı, 120’nin üzerinde konuşmacı ve oturum başkanı ile ulusal ve uluslararası düzeyde çok sayıda uzman ve bilim insanı bir araya gelerek tütünsüz bir gelecek için çözüm önerilerini tartışacak.

Olayda Trabzon’un Akçaabat ilçesi Mersin Mahallesi’nden olduğu öğrenilen Cüneyt Varlık hayatını kaybetti. Varlık’ın, merhum emekli ilkokul öğretmeni Murat Varlık’ın oğlu olduğu belirtildi.

Edinilen bilgilere göre saldırıda Cüneyt Varlık’ın yanı sıra üç mürettebatın daha yaşamını yitirdiği öne sürüldü. Gemide bulunan diğer kişilerin durumu ve olayın ayrıntılarına ilişkin resmi makamlardan gelecek açıklamalar bekleniyor.

Bölgede savaş nedeniyle deniz ulaşımı ve ticari faaliyetler açısından risklerin sürdüğü bilinirken, yaşanan olay Trabzon’da büyük üzüntüye neden oldu.

Ankara’da kararname trafiğinin hızlandığı belirtilirken, gözler Resmî Gazete’de yayımlanacak olası atama kararına çevrildi. Henüz yeni kararnameye ilişkin resmî bir açıklama yapılmadı.

Yaklaşık 1800 mülki idare amirini ilgilendiriyor

Her yıl yaz döneminde gündeme gelen Mülki İdare Amirleri Kararnamesi, İçişleri Bakanlığı teşkilatında görev yapan çok sayıda ismin yeni görev yerini belirlemesi bakımından önem taşıyor.

Kararnamenin; kaymakamlar, vali yardımcıları, mülkiye müfettişleri, hukuk işleri yöneticileri ile bakanlık merkez teşkilatındaki başkan, genel müdür, genel müdür yardımcısı, daire başkanı ve şube müdürü düzeyindeki yöneticileri ilgilendirdiği ifade ediliyor.

Görev yeri değişiklikleri bekleniyor

Kulislerde konuşulan bilgilere göre kararname kapsamında yaklaşık 400 ismin görev yerinde değişiklik yapılabileceği değerlendiriliyor. Ancak bu sayı ve isimlere ilişkin kesinleşmiş bir liste bulunmuyor.

Atama, yer değiştirme ve görevlendirme süreçlerinin Resmî Gazete’de yayımlanacak kararın ardından netlik kazanması bekleniyor.

Gözler Resmî Gazete’de

Kararname hazırlıklarının son aşamaya geldiği yönündeki bilgiler, mülki idare camiasında hareketliliği artırdı. Özellikle görev süresi dolan, yeni görev bekleyen ya da merkez ve taşra teşkilatında değişiklik ihtimali bulunan isimler için süreç yakından takip ediliyor.

Yeni kararname yayımlanmadan herhangi bir görev değişikliği resmiyet kazanmış sayılmayacak. Bu nedenle kesin liste ve atama detayları için Resmî Gazete’de yer alacak karar belirleyici olacak.

Resmî açıklama bekleniyor

İçişleri Bakanlığı’nın konuya ilişkin yapacağı açıklama ve Resmî Gazete’de yayımlanacak karar, sürecin nihai çerçevesini ortaya koyacak. Şu aşamada kulislerde konuşulan bilgiler kesinleşmiş atama listesi olarak değerlendirilmemeli.

Kararnamenin yayımlanması halinde kaymakamlar, vali yardımcıları ve bakanlık merkez teşkilatındaki yöneticilere ilişkin yeni görev yerleri netleşecek.

Son durum

Mülki İdare Amirleri Kararnamesi için Ankara’dan gelecek karar bekleniyor. Sürece ilişkin en kritik başlık, kararın Resmî Gazete’de yayımlanıp yayımlanmayacağı ve görev yeri değişecek isimlerin hangi illerde görevlendirileceği olacak.

Transfer döneminin resmen başlamasına kısa süre kala Avrupa basınında Türk kulüplerinin adı daha sık geçmeye başladı. Özellikle Şampiyonlar Ligi ve Avrupa kupaları hedefi olan kulüplerin hücum hattı, kaleci ve orta saha takviyesi için temaslarını yoğunlaştırdığı belirtiliyor. Ancak kulislerde adı geçen birçok oyuncu için henüz resmi imza aşamasına gelinmiş değil.

Galatasaray transfer gündeminde Can Uzun öne çıktı

Galatasaray transfer haberleri içinde son günlerde en çok konuşulan isimlerden biri Can Uzun oldu. Eintracht Frankfurt forması giyen genç futbolcunun sarı-kırmızılıların hücum planlamasında önemli adaylardan biri olduğu öne sürülüyor. Dış basında yer alan değerlendirmelerde, Can Uzun transferi için bonservis beklentisinin yüksek olduğu, Galatasaray’ın ise ödeme planı, bonuslar ve sonraki satıştan pay gibi formüller üzerinde durabileceği iddia ediliyor.

Galatasaray’ın transfer gündeminde ayrıca hücum hattını güçlendirecek farklı alternatiflerin de bulunduğu belirtiliyor. Sarı-kırmızılılarda özellikle Avrupa hedefi nedeniyle genç, yeniden satış potansiyeli yüksek ve çok yönlü oyuncuların öncelikli listede olduğu konuşuluyor.

Fenerbahçe transfer kulislerinde Serhou Guirassy dosyası

Fenerbahçe transfer gündeminde ise Borussia Dortmund’un golcüsü Serhou Guirassy yeniden öne çıktı. Alman basınına dayandırılan haberlerde sarı-lacivertlilerin oyuncuya ilgisinin bulunduğu ancak transferin maliyetinin oldukça yüksek olduğu belirtiliyor. Dortmund’un ancak çok güçlü bir bonservis teklifi gelmesi halinde görüşmelere açık olabileceği iddia ediliyor.

Fenerbahçe’nin forvet transferi arayışında yüksek profilli isimleri takip ettiği, ancak Guirassy dosyasında maaş, bonservis ve oyuncunun kariyer planı gibi başlıkların belirleyici olacağı ifade ediliyor. Bu nedenle Fenerbahçe Guirassy transferi şu aşamada sıcak kulis olarak görülse de kolay tamamlanacak bir operasyon olarak değerlendirilmiyor.

Trabzonspor André Onana için yeniden devrede olabilir

Trabzonspor transfer haberlerinde dikkat çeken başlıklardan biri André Onana oldu. İngiliz basınında yer alan haberlerde, Manchester United’ın Kamerunlu kalecinin geleceğiyle ilgili yeni bir karar sürecine girdiği ve Trabzonspor’un yeniden kiralama ihtimalini takip ettiği öne sürülüyor.

Onana’nın yüksek maaşı transferin önündeki en önemli engel olarak gösteriliyor. Trabzonspor’un oyuncuyu yeniden kadrosuna katmak istemesi halinde mali şartların yeniden şekillenmesi gerekecek. İngiliz basınında Beşiktaş’ın da oyuncuyla ilgilenen kulüpler arasında gösterilmesi, Onana dosyasını Süper Lig kulislerinin en dikkat çeken kaleci başlıklarından biri haline getirdi.

Beşiktaş transfer kulislerinde kaleci ve orta saha arayışı

Beşiktaş transfer gündeminde de kaleci ve orta saha takviyesi öne çıkıyor. Siyah-beyazlıların yeni sezon öncesinde kadro omurgasını güçlendirmek istediği, özellikle yabancı kontenjanı ve mali disiplin doğrultusunda hareket edeceği belirtiliyor. André Onana ismi dış basında Beşiktaş ile de anılsa da yüksek maaş maliyeti nedeniyle bu dosyada somut ilerleme olup olmadığı belirsizliğini koruyor.

Beşiktaş’ın transfer stratejisinde kiralık formüller, satın alma opsiyonları ve maaş paylaşımı gibi modellerin gündeme gelebileceği konuşuluyor.

Göztepe Sinclair Armstrong transferiyle dikkat çekti

Göztepe transfer haberlerinde ise Sinclair Armstrong ismi öne çıktı. İrlanda basınında yer alan haberlerde Bristol City’den Göztepe’ye transfer sürecinin tamamlandığı, genç forvetin İzmir ekibiyle uzun süreli sözleşme imzaladığı aktarıldı. Armstrong’un fizik gücü, yaşı ve gelişim potansiyeli nedeniyle Göztepe’nin yeni sezon planlamasında dikkat çekici bir hamle olarak değerlendirildiği belirtiliyor.

Göztepe’nin bu transferle hücum hattına genç ve dinamik bir oyuncu kattığı, kulübün Avrupa pazarında daha görünür hale gelmeye başladığı yorumları yapılıyor.

Amedspor, Eyüpspor, Başakşehir ve Anadolu kulüplerinde sessiz takip

Amedspor transfer haberleri, Eyüpspor transfer kulisleri, Başakşehir FK transfer gündemi, Gaziantep FK, Konyaspor, Çaykur Rizespor, Samsunspor, Sivasspor, Alanyaspor, Antalyaspor, Kasımpaşa, Bodrum FK, Çorum FK, Adana Demirspor, Bandırmaspor, Boluspor, Pendikspor ve İstanbulspor için dış basında şu an itibarıyla güçlü ve doğrulanabilir yeni bir isim yoğunluğu sınırlı görünüyor.

Bu kulüplerin özellikle maliyeti uygun, sözleşmesi sona eren, kiralık veya genç yabancı oyuncu pazarını takip ettiği değerlendiriliyor. Transfer döneminin açılmasıyla birlikte Anadolu kulüplerinde de yabancı basına yansıyan yeni kulislerin artması bekleniyor.

Süper Lig transfer piyasasında maliyet hesabı belirleyici olacak

Galatasaray, Fenerbahçe, Beşiktaş ve Trabzonspor’un adı büyük oyuncularla anılsa da bu yaz transfer döneminde maliyet hesabı belirleyici olacak. Bonservis bedelleri, oyuncu maaşları, imza parası, menajerlik ücretleri ve yabancı kontenjanı kulüplerin kararlarını doğrudan etkileyecek.

Dış basına yansıyan kulisler, Türk kulüplerinin Avrupa pazarında aktif şekilde takip edildiğini gösteriyor. Ancak transferde resmi açıklama yapılmadan hiçbir dosyanın tamamlanmış sayılmaması gerekiyor. Özellikle Can Uzun, Serhou Guirassy, André Onana ve Sinclair Armstrong başlıkları önümüzdeki günlerde Süper Lig transfer gündeminin en çok aranan konuları arasında yer almaya devam edecek.

Bu gelişmenin ardından “ÖSYM”, “ÖSYM giriş”, “ÖSYM AİS”, “ALES” ve “ALES sonuç” aramaları yoğunlaştı.

Adaylar sonuçlara nasıl bakacak?

Adaylar, ALES sonuçlarını ÖSYM’nin Sonuç Açıklama Sistemi üzerinden T.C. kimlik numaraları ve aday şifreleriyle öğrenebiliyor. Sonuç sorgulama işlemleri için resmi sonuç ekranı kullanılacak.

ÖSYM AİS ekranında ayrıca 2026-ALES/1 için cevap kâğıdı görüntüleme işleminin de 5 Haziran 2026 saat 10.15 itibarıyla başladığı görülüyor. (ÖSYM⁠)

2026-ALES/1 takvimi nasıl işledi?

ÖSYM takvimine göre 2026-ALES/1 sınavı 10 Mayıs 2026’da yapıldı. Başvurular 25 Mart-2 Nisan 2026 tarihleri arasında alındı, geç başvuru günü ise 9 Nisan 2026 olarak uygulandı. Sonuç tarihi 5 Haziran 2026 olarak ilan edilmişti. (ÖSYM⁠)

Sıradaki ALES ne zaman?

ÖSYM’nin 2026 sınav takvimine göre 2026-ALES/2 başvuruları 10-18 Haziran 2026 tarihleri arasında alınacak. Sınav 2 Ağustos 2026’da yapılacak, sonuçların ise 21 Ağustos 2026’da açıklanması planlanıyor. (ÖSYM⁠)

Son durum

2026-ALES/1 sonuçları açıklanmış durumda. Adaylar sonuçlarını ÖSYM sonuç ekranından, cevap kâğıdı ve aday cevaplarını ise ÖSYM AİS üzerinden görüntüleyebiliyor. Sürece ilişkin yeni duyuruların ÖSYM’nin resmi internet sitesi ve sınav takvimi üzerinden takip edilmesi gerekiyor.

TÜİK Mayıs 2026 enflasyon oranını açıkladı

TÜİK verilerine göre Tüketici Fiyat Endeksi, Mayıs 2026’da bir önceki aya göre yüzde 1,71 arttı. Yıllık enflasyon ise yüzde 32,61 olarak kaydedildi.

TÜFE’de 2026 yılının ilk beş ayındaki kümülatif artış yüzde 16,61 oldu. Bu oran, özellikle SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin Temmuz ayında alacağı zam hesabında kritik başlıklardan biri olarak öne çıkıyor.

Emekli maaş zammında 5 aylık oran belli oldu

SSK ve Bağ-Kur emeklileri için maaş artışında 6 aylık enflasyon verisi esas alınıyor. Ocak, şubat, mart, nisan ve mayıs aylarını kapsayan 5 aylık dönemde TÜFE artışı yüzde 16,61 olarak gerçekleşti.

Bu nedenle emekli maaş zammı için 5 aylık kesinleşen oran yüzde 16,61 seviyesinde oluştu. Nihai oran, Haziran 2026 enflasyonunun açıklanmasının ardından kesinleşecek.

Memur zammında hesaplama nasıl yapılacak?

Memur ve memur emeklileri için Temmuz 2026 zammı, toplu sözleşme zammı ile enflasyon farkının birlikte hesaplanmasıyla belirlenecek.

2026 yılının ikinci yarısı için toplu sözleşme zammı yüzde 7 olarak uygulanacak. İlk beş aylık enflasyon verileri dikkate alındığında memur ve memur emeklileri için enflasyon farkı hesabı oluşmaya başladı. Ancak kesin zam oranı, Haziran ayı enflasyonunun açıklanmasıyla netleşecek.

Bu nedenle bugün itibarıyla açıklanan oranlar “5 aylık tablo” niteliği taşıyor; Temmuz 2026 memur zammı için kesin oran henüz belli olmadı.

ENAG Mayıs 2026 enflasyonunu duyurdu

Enflasyon Araştırma Grubu da Mayıs 2026 verilerini açıkladı. ENAG’a göre mayıs ayında enflasyon aylık yüzde 2,16, yıllık yüzde 53,13 oldu.

TÜİK ve ENAG verileri arasındaki fark, sosyal medya ve ekonomi gündeminde geniş yankı buldu. Ancak maaş artışları, kira artış oranı ve resmi hesaplamalarda esas alınan veri TÜİK tarafından açıklanan TÜFE oranları oluyor.

Kira artış oranı ne oldu?

Mayıs 2026 TÜFE verileriyle birlikte kira artış oranı da netleşti. TÜİK verilerine göre 12 aylık ortalama TÜFE yüzde 32,24 olarak hesaplandı.

Bu oran, Haziran 2026’da yenilenecek kira sözleşmeleri için uygulanabilecek yasal artış sınırı açısından takip ediliyor.

Enflasyon ne zaman kesinleşecek?

Emekli ve memur zammı açısından kritik veri Haziran 2026 enflasyonu olacak. TÜİK’in Haziran ayı enflasyonunu açıklamasının ardından 6 aylık enflasyon oranı kesinleşecek.

Böylece SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin Temmuz zammı doğrudan 6 aylık TÜFE artışına göre belirlenecek. Memur ve memur emeklilerinde ise enflasyon farkı ile yüzde 7’lik toplu sözleşme zammı birlikte hesaplanacak.

Son durum

Mayıs 2026 enflasyon verileriyle birlikte 5 aylık tablo netleşti. TÜİK’e göre aylık enflasyon yüzde 1,71, yıllık enflasyon yüzde 32,61, 5 aylık enflasyon yüzde 16,61 oldu. ENAG ise yıllık enflasyonu yüzde 53,13 olarak açıkladı.

Emekli maaş zammı ve memur zammı için nihai oran Haziran enflasyonunun ardından kesinleşecek. Bu nedenle Temmuz 2026 maaş artışlarında son söz, 6 aylık enflasyon verisinin tamamlanmasıyla söylenecek.

Üniversite camiasını yasa boğan olayın ardından yayımlanan mesajda, öğrencilerin vefatının derin üzüntüye neden olduğu vurgulandı.

Karabük Üniversitesi Rektörü Fatih Kırışık imzasıyla yayımlanan taziye mesajında şu ifadelere yer verildi:

“Karabük Üniversitesi ailesi olarak derin bir üzüntü içerisindeyiz. Öğrencilerimizi elim bir trafik kazasında kaybetmenin derin acısını yaşıyoruz. Merhum öğrencilerimize Allah’tan rahmet, kederli ailelerine, yakınlarına ve sevenlerine başsağlığı ve sabır diliyorum.”

Üniversite Camiasında Büyük Üzüntü

Farklı fakülte ve programlarda eğitim gören iki öğrencinin vefatı, arkadaşları ve akademik çevrede derin üzüntü oluşturdu. Üniversite yönetimi, öğrencilerin ailelerine ve yakınlarına taziye dileklerini iletti.

Kazanın detaylarına ilişkin resmi makamlar tarafından yürütülen süreç devam ederken, Karabük Üniversitesi öğrencileri için sosyal medya üzerinden de çok sayıda başsağlığı mesajı paylaşıldı.

Ekiplerin olay yerinde yaptığı ilk incelemede F.B.’nin yaşamını yitirdiği belirlendi. Olayın ardından bölgede güvenlik önlemleri alınırken, cumhuriyet savcısının talimatıyla detaylı inceleme başlatıldı.

Ölüm Nedeni Araştırılıyor

Felek Y’nin kesin ölüm nedeninin yapılacak adli ve tıbbi incelemelerin ardından netlik kazanacağı öğrenildi. Yetkililer tarafından olayla ilgili soruşturma sürdürülüyor.

Şırnak Devlet Hastanesi’nde görev yapan sağlık çalışanının vefatı, meslektaşları ve yakın çevresinde büyük üzüntüye neden oldu.

Olayla ilgili resmi makamların açıklamalarının takip edildiği ve soruşturmanın çok yönlü olarak devam ettiği bildirildi.

FDA, Awiqli markasıyla bilinen insulin icodec-abae adlı haftalık bazal insülini, tip 2 diyabetli yetişkinlerde kan şekeri kontrolünü iyileştirmek amacıyla onayladı. Böylece ABD’de tip 2 diyabet için haftada bir uygulanan ilk bazal insülin seçeneği kullanıma girmiş oldu.

Günlük İnsülin Yerine Haftalık Uygulama

Awiqli, günlük bazal insülin ihtiyacını haftada bir enjeksiyona düşürmeyi hedefliyor. Bu yönüyle özellikle düzenli enjeksiyon yükü yaşayan tip 2 diyabet hastaları için tedavi uyumunu kolaylaştırabilecek bir seçenek olarak değerlendiriliyor.

İlacın onayı, ONWARDS klinik araştırma programından elde edilen güvenlilik ve etkinlik verilerine dayanıyor. Ancak uzmanlar, haftalık insülinin her hasta için uygun olmayabileceğini, tedavi değişikliğinin mutlaka hekim değerlendirmesiyle yapılması gerektiğini vurguluyor.

Obezitede Ağızdan Alınan GLP-1 İlacı

FDA’nın bir diğer önemli kararı ise obezite tedavisi alanında geldi. Eli Lilly’nin geliştirdiği Foundayo markalı orforglipron tablet, obezitesi olan yetişkinlerde veya fazla kilolu olup en az bir kilo ilişkili ek hastalığı bulunan yetişkinlerde kilo kaybı ve kilo kontrolü için onay aldı.

Foundayo, GLP-1 reseptör agonisti sınıfında ağızdan alınan bir ilaç olarak öne çıkıyor. Enjeksiyon gerektirmemesi, obezite tedavisinde hasta tercihi ve erişim açısından yeni bir tartışma başlığı oluşturuyor.

Kilo Yönetiminde Yeni Rekabet

Son yıllarda GLP-1 temelli ilaçlar, obezite ve tip 2 diyabet tedavisinin en hızlı büyüyen alanlarından biri haline geldi. Enjeksiyonla kullanılan ilaçların ardından ağızdan alınan seçeneklerin artması, bu alanda tedavi seçeneklerini çeşitlendiriyor.

FDA onayına göre Foundayo, azaltılmış kalorili diyet ve artırılmış fiziksel aktiviteyle birlikte kullanılmak üzere onaylandı. Bu nedenle ilaç tek başına bir zayıflama çözümü olarak değil, tıbbi izlem altında yürütülen kapsamlı kilo yönetimi programının parçası olarak değerlendiriliyor.

Hastalar Ne Anlamalı?

Haftalık insülin ve oral obezite ilacı onayları, diyabet ve obezite tedavisinde daha esnek seçeneklerin gündeme geldiğini gösteriyor. Ancak bu ilaçlar herkes için uygun değildir. Diyabet, obezite, kalp-damar hastalıkları, böbrek hastalığı, mide-bağırsak sorunları ve kullanılan diğer ilaçlar tedavi kararında belirleyici olabilir.

Uzmanlar, hastaların mevcut tedavilerini kendi başlarına bırakmaması, doz değiştirmemesi ve yeni ilaçlara yalnızca hekim önerisiyle başlaması gerektiğini belirtiyor.

Sonuç: Tedavide Konfor ve Kişiselleştirme Öne Çıkıyor

FDA’nın haftalık insülin ve ağızdan alınan obezite ilacı kararları, kronik hastalık tedavisinde iki önemli eğilimi öne çıkarıyor: Daha az uygulama yükü ve kişiye özel tedavi seçenekleri.

Bu gelişmeler, diyabet ve obezite tedavisinde yeni bir sayfanın açıldığını gösterse de asıl başarı; doğru hastaya, doğru ilacın, doğru izlemle verilmesine bağlı olacak.

ASCO 2026’da sunulan verilere göre GRWD5769, bağışıklık kontrol noktası inhibitörü cemiplimab ile birlikte değerlendirildi. Çalışmaya daha önce tedavi almış, ileri evre solid tümörü bulunan hastalar dahil edildi. Sonuçlar, özellikle mevcut immünoterapilere direnç gelişen hasta grupları açısından dikkat çekici bulundu.

GRWD5769 Nasıl Etki Ediyor?

GRWD5769, ağızdan alınan ve ERAP1 inhibitörü olarak tanımlanan deneysel bir ilaç. ERAP1 enzimi, hücre yüzeyinde bağışıklık sistemine sunulan antijenlerin işlenmesinde rol oynuyor. Kanser hücreleri bu mekanizmayı kullanarak bağışıklık hücrelerinden saklanabiliyor.

Bu yeni yaklaşımda amaç, kanser hücrelerinin yüzeyindeki antijen görünümünü değiştirerek bağışıklık sisteminin tümörü yeniden fark etmesini sağlamak. Böylece daha önce etkisini kaybeden immünoterapilerin yeniden çalışabilir hale gelmesi hedefleniyor.

Altı Farklı Kanser Türünde Değerlendirildi

Greywolf Therapeutics’in açıklamasına göre EMITT-1 adlı Faz 1b çalışmada GRWD5769, cemiplimab ile kombinasyon halinde altı farklı solid tümör grubunda değerlendirildi. Çalışmada akciğer, mesane, karaciğer, serviks, baş-boyun ve belirli bağırsak kanseri gruplarından hastalar yer aldı.

Şirketin bildirdiği verilere göre tedavi kombinasyonu bazı hasta gruplarında objektif yanıt oranları sağladı. Erken faz sonuçlarda 83 hastanın 26’sında tümör küçülmesi gözlendiği, 15 hastada ise küçülmenin en az yüzde 30 düzeyine ulaştığı bildirildi. Ayrıca bazı hastalarda hastalığın ilerlemeden kontrol altında kaldığı aktarıldı.

Henüz Deneysel Aşamada

Uzmanlar, bulguların umut verici olduğunu ancak ilacın henüz erken klinik geliştirme aşamasında bulunduğunu vurguluyor. GRWD5769 şu anda standart tedavi seçeneği değil ve rutin klinik kullanım için onaylanmış bir ilaç olarak değerlendirilmemeli.

Erken faz çalışmaların temel amacı, tedavinin güvenliği, tolere edilebilirliği ve ilk etkinlik sinyallerini değerlendirmek. İlacın gerçek klinik değerinin anlaşılabilmesi için daha geniş hasta gruplarında, karşılaştırmalı ve ileri faz çalışmalara ihtiyaç bulunuyor.

İmmünoterapi Direncine Karşı Yeni Yol Arayışı

Kanser tedavisinde immünoterapiler birçok hasta için önemli başarılar sağladı. Ancak bazı hastalarda tedaviye hiç yanıt alınamıyor veya başlangıçta yanıt veren tümörler zamanla direnç geliştirebiliyor. GRWD5769’un hedeflediği ERAP1 yolu, bu direnç mekanizmalarından birini aşmaya yönelik yeni bir strateji olarak değerlendiriliyor.

Araştırmacılara göre bu yaklaşım, bağışıklık sisteminin tümöre karşı yeniden yönlendirilmesi açısından önemli bir kapı aralayabilir. Ancak bu kapının klinik tedaviye dönüşmesi için bilimsel sürecin tamamlanması gerekiyor.

Sonuç: Umut Verici Ama Erken Bir Gelişme

GRWD5769 ile elde edilen ilk veriler, kanser hücrelerinin bağışıklıktan saklanma mekanizmasını hedefleyen ilaçların gelecekte daha fazla gündeme gelebileceğini gösteriyor. Çalışma sonuçları özellikle ileri evre ve tedaviye dirençli kanserlerde yeni kombinasyonların araştırılması açısından önemli görülüyor.

Bununla birlikte hastalar için en doğru tedavi kararı; kanser türü, hastalığın evresi, önceki tedaviler, moleküler test sonuçları ve genel sağlık durumu birlikte değerlendirilerek hekimler tarafından verilmelidir.

Son yıllarda birçok hastane, üniversite, fabrika, belediye ve özel şirkette personel giriş-çıkışlarının takibi amacıyla parmak izi veya yüz tanıma sistemleri kullanılmaya başlanmıştı. Ancak KVKK, çalışanların biyometrik verilerinin mesai kontrolü amacıyla işlenmesinin “ölçülülük” ve “gereklilik” ilkeleri açısından ciddi sorunlar doğurabileceğini vurguladı.

Parmak İzi ve Yüz Verisi Neden Farklı?

Kurul kararında, biyometrik verilerin sıradan kişisel verilerden farklı olduğu belirtildi.

Parmak izi, yüz geometrisi, iris ve retina bilgileri kişinin değiştirilemeyen ve benzersiz özelliklerini içeriyor. Bir çalışan şifresini değiştirebilir, kartını yenileyebilir veya kullanıcı hesabını kapatabilir. Ancak ele geçirilen ya da kötüye kullanılan biyometrik veri geri alınamaz.

Bu nedenle biyometrik veriler, KVKK kapsamında “özel nitelikli kişisel veri” olarak değerlendiriliyor ve çok daha sıkı koruma altında bulunuyor.

Açık Rıza Her Zaman Yeterli Değil

Kararın en dikkat çekici bölümlerinden biri de çalışanlardan alınan açık rızaya ilişkin değerlendirme oldu.

KVKK’ya göre işçi ile işveren arasındaki güç dengesi nedeniyle verilen rızanın gerçekten özgür iradeye dayanıp dayanmadığı her zaman tartışmalı kabul ediliyor.

Bu nedenle işverenin yalnızca “çalışan izin verdi” gerekçesiyle biyometrik veri toplaması hukuki açıdan yeterli görülmüyor.

Alternatif Yöntemler Önerildi

Kurul, mesai takibinde daha az müdahaleci yöntemlerin tercih edilmesi gerektiğini belirtti.

Bunlar arasında:

• Personel kartı sistemleri
• PIN veya şifre ile giriş
• Turnike ve kartlı geçiş uygulamaları
• Elektronik kart okuyucular
• Geleneksel imza yöntemleri
• QR kod tabanlı giriş sistemleri

yer alıyor.

Kurula göre aynı amaç daha az veri işleyerek gerçekleştirilebiliyorsa biyometrik yöntemlere başvurulmaması gerekiyor.

Hastaneler ve Üniversiteler Yakından İlgileniyor

Karar özellikle sağlık kuruluşları, üniversiteler ve kamu kurumlarında dikkatle takip ediliyor.

Türkiye’de halen birçok kurumda personel devam kontrol sistemleri kapsamında parmak izi veya yüz tanıma uygulamalarının kullanıldığı biliniyor.

Uzmanlara göre KVKK’nın ilke kararı sonrasında kurumların mevcut uygulamalarını gözden geçirmesi ve hukuki uyum denetimleri yapması gerekebilir.

Hâlâ Parmak İzi veya Yüz Tanıma Kullanılıyorsa Çalışan Ne Yapabilir?

Hukukçulara göre çalışanlar şu adımları değerlendirebilir:

1. Kurumdan Yazılı Bilgi Talep Edin

Çalışan, kurumun hangi biyometrik verileri topladığını, bunları hangi amaçla kullandığını, ne kadar süre sakladığını ve kimlerle paylaştığını yazılı olarak sorabilir.

2. Aydınlatma Metnini İsteyin

KVKK kapsamında veri sorumlusu olan kurumun çalışanlara aydınlatma yükümlülüğü bulunuyor.

Bu nedenle veri işleme süreçlerine ilişkin resmi bilgilendirme talep edilebilir.

3. Alternatif Sistem Talebinde Bulunun

Kartlı geçiş, PIN veya imza sistemi gibi daha az müdahaleci yöntemlerin kullanılması için insan kaynaklarına veya kurum yönetimine başvurulabilir.

4. KVKK Başvurusu Yapılabilir

Çalışan, önce kurumun veri sorumlusuna başvurarak talebini iletebilir.

Başvurunun reddedilmesi veya cevap verilmemesi halinde KVKK’ya şikâyet süreci değerlendirilebilir.

5. Sendika veya Hukuki Destek Alınabilir

Özellikle çok sayıda personeli etkileyen uygulamalarda sendikalar, meslek örgütleri veya hukuk danışmanlarından destek alınabilir.

Uzmanlar Ne Diyor?

Uzmanlar, kararın mesai takibini tamamen ortadan kaldırmadığını ancak kullanılan yöntemin çalışanın temel hak ve özgürlükleriyle uyumlu olması gerektiğini vurguluyor.

Temel ilke şu şekilde özetleniyor:

“Aynı sonuç daha az veri işleyerek elde edilebiliyorsa biyometrik veri kullanımına başvurulmamalıdır.”

KVKK’nın son kararı, dijital denetim ile çalışan mahremiyeti arasındaki hassas dengeyi yeniden gündeme taşırken, özellikle parmak izi ve yüz tanıma sistemleri kullanan kurumlar açısından yeni bir uyum sürecinin kapısını aralıyor.

Son günlerde özellikle Viktor Tsygankov dosyasında hareketlilik yaşandığı belirtiliyor. İspanyol ve Ukrayna kaynaklarında yer alan kulislere göre Trabzonspor, Girona’nın 28 yaşındaki kanat oyuncusu için nabız yokluyor. Oyuncu tarafıyla yapılan görüşmelerden olumlu sinyaller alındığı öne sürülürken, transferin şartlarının henüz netleşmediği ifade ediliyor.

Tsygankov’un Avrupa piyasasında bilinen bir oyuncu olması nedeniyle bordo-mavililerin bu dosyada yalnız olmadığı da aktarılıyor. Ajax’ın da Ukraynalı futbolcuyla ilgilendiği iddiaları, transfer yarışının ilerleyen günlerde daha da hareketlenebileceğini gösteriyor.

Trabzonspor’un gündemindeki bir diğer isim ise Nazar Voloshyn. Dinamo Kiev forması giyen 22 yaşındaki kanat oyuncusu için bordo-mavililerin resmi teklif yaptığı yönündeki iddialar dış basında yer aldı. Genç futbolcunun hızı, bire birdeki etkinliği ve hücum hattındaki çok yönlü kullanımı nedeniyle teknik heyetin radarında olduğu belirtiliyor.

Voloshyn dosyasının son günlerde ivme kazandığı, Trabzonspor’un özellikle genç ve potansiyelli oyuncular üzerinden kadro planlamasını çeşitlendirmek istediği ifade ediliyor. Oyuncunun Dinamo Kiev ile sözleşmesinin sürmesi nedeniyle kulüpler arası görüşmelerin belirleyici olacağı değerlendiriliyor.

Bordo-mavili kulüp cephesinden Tsygankov ve Voloshyn iddialarına ilişkin resmi bir açıklama yapılmış değil. Ancak yabancı basında peş peşe gelen haberler, Trabzonspor’un kanat rotasyonunu güçlendirme konusunda aktif bir transfer mesaisi yürüttüğünü ortaya koyuyor.

Transfer döneminin ilerleyen günlerinde özellikle Tsygankov dosyasında yeni gelişmeler yaşanabileceği, Voloshyn için ise Dinamo Kiev’in tavrının süreci belirleyeceği kaydediliyor.

Tütün Şirketleri Gıda Sektörüne Nasıl Girdi?

Amerika Birleşik Devletleri’nde faaliyet gösteren büyük tütün şirketleri, 1980’li yıllardan itibaren gıda sektörüne milyarlarca dolarlık yatırımlar yaptı. Araştırmacılar, bu şirketlerin sigara satışında kullandıkları dağıtım ağlarını, reklam stratejilerini ve ürün geliştirme yöntemlerini ultra işlenmiş gıda ürünlerine de taşıdığını belirtiyor.

Araştırmada incelenen şirket belgelerine göre, tütün firmaları küresel pazarlarda büyümek için sigarada uyguladıkları ticari stratejilerin benzerlerini gıda sektöründe de kullandı. Bu süreçte yüksek düzeyde işlenmiş, lezzeti artırılmış ve tüketimi teşvik eden ürünlerin yaygınlaştığı ifade edildi.

Çocukları Hedefleyen Ürün Tasarımları Dikkat Çekti

Araştırmaların en dikkat çekici bulgularından biri, bazı ürünlerin çocukların ilgisini çekmek amacıyla özel olarak tasarlandığı yönündeki değerlendirmeler oldu. Araştırmacılar, tütün endüstrisinin davranış bilimleri ve tat mühendisliği alanındaki deneyimlerini gıda ürünlerinin geliştirilmesinde kullandığını öne sürüyor.

Özellikle çocuklara yönelik hazır paketli öğünlerin geliştirilmesinde, ürünlerin eğlenceli, pratik ve tekrar tüketimi teşvik edecek şekilde tasarlandığı belirtiliyor.

Uzmanlar Neden Endişeli?

Ultra işlenmiş gıdalar; şekerli içecekler, paketli atıştırmalıklar, hazır yemekler ve çok sayıda katkı maddesi içeren ürünleri kapsıyor. Son yıllarda yayımlanan çok sayıda çalışma, bu ürünlerin yoğun tüketimi ile obezite, tip 2 diyabet, kalp-damar hastalıkları ve bazı kronik sağlık sorunları arasında ilişki bulunduğunu ortaya koyuyor. Ancak bu çalışmaların tamamı doğrudan neden-sonuç ilişkisi kurmuyor.

Araştırmacılar, ultra işlenmiş gıdaların küresel ölçekte yayılmasında şirket stratejilerinin etkisinin daha ayrıntılı incelenmesi gerektiğini vurguluyor. Ayrıca bazı uzmanlar, çocuklara yönelik reklamların sınırlandırılması, daha şeffaf etiketleme uygulamaları ve halk sağlığını korumaya yönelik yeni düzenlemelerin gündeme gelebileceğini belirtiyor.

Araştırma Ne Diyor?

Araştırma ekibi, 1980’lerden 2000’li yılların ortalarına kadar uzanan döneme ait çok sayıda şirket dokümanını inceleyerek tütün şirketlerinin uluslararası gıda pazarındaki faaliyetlerini değerlendirdi. Sonuçlar, bu şirketlerin sigara sektöründe edindikleri deneyimleri ultra işlenmiş gıda ürünlerinin küresel yayılımında da kullandığını öne sürüyor.

Bu Bulgular Ne Anlama Geliyor?

Uzmanlara göre çalışma, obezite ve sağlıksız beslenme sorunlarının yalnızca bireysel tercihlerle açıklanamayacağını, gıda ortamı ve pazarlama stratejilerinin de önemli rol oynadığını gösteriyor. Bununla birlikte araştırma, tüm ultra işlenmiş gıdaların aynı risk düzeyine sahip olduğu anlamına gelmiyor. Bilim insanları, ürün bazında daha fazla araştırmaya ihtiyaç olduğunu vurguluyor.

Kaynak

* American Journal of Public Health, 2026
* University of Kansas
* University of California San Francisco (UCSF)
* News-Medical.net
* Globalization and Health

Son günlerde çeşitli medya organlarında olayla ilgili farklı iddialar gündeme gelirken, Hene Ebuzeyneb’in ailesi bazı haberlerde yer alan bilgilerin gerçeği yansıtmadığını açıkladı. Ailenin yaptığı açıklamada, genç kadının neşeli, başarılı ve hayat dolu biri olduğu belirtilirken, ailesini ve merhumu hedef alan asılsız paylaşımlar hakkında hukuki süreç başlatılacağı ifade edildi.

Aileden Sert Tepki

Ailenin açıklamasında, Hene Ebuzeyneb’in yüzünde ve alnında darp izleri bulunduğu yönündeki değerlendirmelere dikkat çekilirken, olayın tüm yönleriyle araştırılmasını istedikleri belirtildi. Ayrıca adli tıp raporu çıkmadan yapılan yorumların hem aileyi hem de hayatını kaybeden genç kadının hatırasını zedelediği vurgulandı.

Soruşturma Devam Ediyor

Öte yandan bazı yerel medya kuruluşları, güvenlik kamerası kayıtlarının detaylı biçimde incelendiğini, olay yerindeki bulguların kriminal ekipler tarafından değerlendirildiğini ve soruşturmanın çok yönlü sürdüğünü aktardı. Emniyet birimlerinin kesin sonuca ulaşabilmek için tüm delilleri incelemeye devam ettiği bildirildi.

Meclis Gündemine Taşındı

Olay yalnızca Konya’da değil, ülke genelinde de yankı uyandırdı. DEM Parti İstanbul Milletvekili Özgül Saki’nin konuyla ilgili İçişleri Bakanlığı’na soru önergesi verdiği ve soruşturmanın şeffaf şekilde yürütülmesine ilişkin bilgi talep ettiği bildirildi.

Kamuoyunun Beklentisi: Tüm Gerçekler Ortaya Çıkarılsın

Henüz kesinleşmiş adli tıp raporu ve yargı makamlarının nihai değerlendirmesi bulunmazken, olayla ilgili farklı senaryolar üzerinden hüküm vermek mümkün görünmüyor. Bu nedenle hem ailenin hem de kamuoyunun ortak beklentisi, soruşturmanın tüm yönleriyle yürütülmesi ve ölümün nasıl gerçekleştiğinin hiçbir şüpheye yer bırakmayacak şekilde ortaya çıkarılması.

19 yaşındaki bir üniversite öğrencisinin hayatını kaybettiği bu olayda, spekülasyonların değil somut delillerin konuşması gerektiği vurgulanırken, adli raporların ve resmi soruşturma sonuçlarının kamuoyuyla şeffaf biçimde paylaşılması çağrıları giderek güçleniyor.

Henüz resmi imza aşamasına ulaşmayan dosyalar arasında Avrupa’nın önemli liglerinden oyuncular da bulunuyor.

Göztepe İlk Hamlesini Yaptı

İzmir temsilcisi Göztepe, transfer döneminin ilk dikkat çeken hamlelerinden birine imza attı. İrlandalı forvet Sinclair Armstrong’un Bristol City’den transfer edildiği ve oyuncunun yeni sezonda sarı-kırmızılı formayı giyeceği açıklandı.

Genç yaşına rağmen fizik gücü ve süratiyle dikkat çeken Armstrong’un, Göztepe’nin hücum hattına önemli katkı vermesi bekleniyor.

Bununla birlikte kulislerde Göztepe’nin transfer çalışmalarının bitmediği belirtiliyor. Kaleci Mateusz Lis ve Kolombiyalı golcü Luis Suárez isimleri de kulüple anılmaya devam ediyor.

Beşiktaş’ta Jose Sa ve Pavard Sürprizi

Beşiktaş cephesinde Avrupa basınından gelen kulisler dikkat çekiyor.

Siyah-beyazlıların Wolverhampton kalecisi Jose Sa ile ilgilendiği yönündeki haberler sürerken, son günlerde Inter forması giyen Fransız savunmacı Benjamin Pavard’ın da Beşiktaş’a önerildiği iddia edildi.

Her iki dosyada da resmi görüşme aşamasına gelindiğine dair güçlü bilgiler bulunmasa da Avrupa basınında Beşiktaş’ın adı sıkça geçmeye başladı.

Trabzonspor’da Ahmetcan Kaplan Dönüşü Gündemde

Trabzonspor’un eski oyuncusu Ahmetcan Kaplan için yeniden bordo-mavili kulübün adı gündeme geliyor.

Ajax’ta forma giyen genç stoperin düzenli oynayabileceği bir takıma gitmeye sıcak baktığı öne sürülürken, Trabzonspor’un olası bir fırsatı değerlendirebileceği konuşuluyor.

Bordo-mavili ekipte ayrıca Andre Onana dosyası da tamamen kapanmış değil. İngiliz basınında zaman zaman Trabzonspor’un Kamerunlu kaleciyi yeniden kiralama ihtimalini değerlendirebileceği yönünde haberler yer alıyor.

Kocaelispor ve Gaziantep FK’da Cenk Tosun Kulisi

Transfer kulislerinde adı geçen bir diğer isim ise milli futbolcu Cenk Tosun oldu.

Fenerbahçe ile sözleşme durumunun netleşmesinin ardından tecrübeli golcü için Kocaelispor ve Gaziantep FK’nın ilgisinin bulunduğu öne sürülüyor.

Henüz somut bir gelişme yaşanmamış olsa da iki kulübün de tecrübeli bir santrfor arayışında olduğu ve Cenk Tosun’un listelerde yer aldığı belirtiliyor.

Süper Lig’de Transfer Trafiği Hızlanıyor

Yaz transfer döneminin yaklaşmasıyla birlikte Süper Lig kulüpleri kadrolarını güçlendirmek için çalışmalarını sürdürüyor.

Göztepe’nin Armstrong transferiyle dikkat çektiği süreçte, Beşiktaş’ın Jose Sa ve Pavard, Trabzonspor’un Ahmetcan Kaplan ve Andre Onana, Kocaelispor ile Gaziantep FK’nın ise Cenk Tosun dosyalarında gelişmeleri takip ettiği görülüyor.

Önümüzdeki günlerde resmi tekliflerin ve açıklamaların gelmesiyle transfer gündeminin daha da hareketlenmesi bekleniyor.

Osman Nur Yalman kimdir?

1931 yılında İstanbul’da dünyaya gelen Osman Nur Yalman, Türkiye’nin uluslararası alanda tanınan sosyal antropologları arasında yer aldı. Ortaöğrenimini Robert Kolej’de tamamlayan Yalman, yükseköğrenim ve doktora çalışmalarını Cambridge Üniversitesi Sosyal Antropoloji Bölümü’nde yaptı.

Akademik kariyerinde Chicago Üniversitesi, Harvard Üniversitesi, Cambridge çevresi ve farklı uluslararası akademik kurumlarda çalışmalar yürüten Yalman, özellikle Sri Lanka, Hindistan, İran ve Türkiye üzerine yaptığı saha araştırmalarıyla tanındı.

Harvard’da uzun yıllar görev yaptı

Prof. Dr. Nur Yalman, Harvard Üniversitesi’nde Sosyal Antropoloji ve Orta Doğu Çalışmaları alanında emeritus profesör olarak görev yaptı. Akademik üretiminde din, siyaset, modernleşme, sosyal değişim, kültürel yapı ve Ortadoğu toplumları öne çıktı.

Yalman’ın “Under the Bo Tree” adlı çalışması, antropoloji alanında önemli kaynaklar arasında gösterildi. Sri Lanka’daki kast, akrabalık ve evlilik ilişkilerini ele alan çalışma, Yalman’ın uluslararası akademik çevrelerde tanınmasında belirleyici rol oynadı.

Eğitim ve iş dünyasında da iz bıraktı

Akademik kimliğinin yanı sıra Türkiye’de eğitim ve iş dünyasında da çeşitli görevler üstlenen Yalman, Koç Üniversitesi, Robert Kolej ve farklı vakıf yapılarıyla ilişkili çalışmalarıyla biliniyordu. Tatko Şirketler Grubu’ndaki görevleriyle de iş dünyasında saygın bir konuma sahipti.

Prof. Dr. Osman Nur Yalman’ın vefatı, yalnızca akademi çevrelerinde değil; eğitim, kültür ve iş dünyasında da önemli bir kayıp olarak değerlendirildi.

Osman Nur Yalman neden vefat etti?

Prof. Dr. Osman Nur Yalman’ın vefat nedenine ilişkin açık ve doğrulanmış bir bilgi kamuoyuna yansımadı. Bu nedenle ölüm sebebine dair kesin ifadeler kullanılmaması gerekiyor.

Osman Nur Yalman kaç yaşındaydı?

1931 doğumlu olan Prof. Dr. Osman Nur Yalman, 94 yaşındaydı.

Osman Nur Yalman nereliydi?

Prof. Dr. Osman Nur Yalman İstanbul doğumluydu.

Diz kireçlenmesi nedir?

Diz kireçlenmesi, tıbbi adıyla diz osteoartriti, diz eklemindeki kıkırdak dokunun zamanla yıpranması ve eklem yapısının bozulmasıyla ortaya çıkan kronik bir eklem hastalığıdır. En sık ağrı, sertlik, şişlik ve hareket kısıtlılığı ile kendini gösterir. CDC’ye göre osteoartrit özellikle 45 yaş üstünde daha sık görülür, ancak yaşlanmanın kaçınılmaz bir sonucu değildir.

Diz kireçlenmesi neden olur?

En önemli nedenlerden biri ekleme yıllar içinde binen mekanik yüktür. Yaş, fazla kilo, geçirilmiş diz yaralanmaları, menisküs veya bağ sorunları, aile öyküsü, ağır fiziksel iş yükü ve kas zayıflığı riski artırabilir.

Fazla kilo, diz eklemine binen yükü artırdığı için hastalığın ilerlemesini hızlandırabilir. Bu nedenle kilo kontrolü, tedavinin yalnızca estetik değil, doğrudan eklem sağlığıyla ilgili bir parçasıdır.

Diz kireçlenmesi nasıl anlaşılır?

Diz kireçlenmesinde en sık görülen belirtiler diz ağrısı, sabahları veya uzun süre oturduktan sonra tutukluk, merdiven inip çıkarken zorlanma, dizde şişlik, çıtırtı veya sürtünme hissidir. Bazı kişilerde dizde boşalma hissi ve yürüme mesafesinde azalma da görülebilir. NHS Inform, diz osteoartritinde ağrının hareketle artabileceğini, sertlik, şişlik ve dizden ses gelmesinin sık bildirilen yakınmalar arasında olduğunu belirtir.

Bu belirtiler menisküs yırtığı, romatizmal hastalıklar, bağ yaralanmaları veya enfeksiyon gibi başka sorunlarla karışabilir. Bu nedenle tanı yalnızca şikâyetlere bakılarak konulmamalıdır.

Kimlerde daha sık görülür?

Diz kireçlenmesi ileri yaşta, fazla kilosu olanlarda, diz travması geçirenlerde, uzun süre çömelme veya ağır yük taşıma gerektiren işlerde çalışanlarda daha sık görülür. Kadınlarda özellikle menopoz sonrası dönemde risk artabilir.

Spor yaralanmaları, eklem dizilim bozuklukları ve kas gücü yetersizliği de hastalığın ortaya çıkmasını kolaylaştırabilir.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Diz ağrısı birkaç haftadan uzun sürüyorsa, şişlik eşlik ediyorsa, yürüme zorlaşıyorsa, gece ağrısı oluyorsa veya günlük işler etkileniyorsa doktora başvurulmalıdır.

Ani şiddetli ağrı, kızarıklık, ateş, diz üzerine basamama veya travma sonrası gelişen belirgin şişlik varsa başvuru geciktirilmemelidir.

Diz kireçlenmesi için hangi doktora gidilir?

Diz kireçlenmesi şüphesinde ortopedi ve travmatoloji uzmanına başvurulabilir. Bazı hastalarda fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanı, romatoloji uzmanı veya ağrı tedavisi alanında çalışan hekimlerin değerlendirmesi de gerekebilir.

Tedavi planı hastanın yaşı, ağrının şiddeti, eklem hasarının düzeyi, kilosu, hareket kapasitesi ve eşlik eden hastalıklarına göre belirlenir.

Diz kireçlenmesi nasıl teşhis edilir?

Tanıda hastanın şikâyetleri, muayene bulguları ve gerekirse görüntüleme yöntemleri birlikte değerlendirilir. Röntgen, eklem aralığında daralma ve kemik değişikliklerini gösterebilir. Bazı durumlarda MR, menisküs, bağ veya yumuşak doku sorunlarını ayırt etmek için istenebilir.

Kan testleri genellikle diz kireçlenmesini doğrudan göstermez; ancak romatizmal hastalıklar veya enfeksiyon gibi başka nedenlerin dışlanmasında kullanılabilir.

Diz kireçlenmesi tedavisi var mı?

Diz kireçlenmesinde amaç ağrıyı azaltmak, hareketi korumak ve hastalığın ilerlemesini yavaşlatmaktır. Egzersiz, kilo kontrolü, fizik tedavi, uygun ağrı kesici ve iltihap azaltıcı ilaçlar, eklem içi enjeksiyonlar ve bazı hastalarda cerrahi seçenekler gündeme gelebilir.

AAOS, diz osteoartriti tedavisinde ilaç dışı yöntemler, ilaç tedavileri ve eklem protezi dışındaki cerrahi seçeneklerin hastaya göre değerlendirilmesi gerektiğini vurgular.

Diz kireçlenmesi ölümcül müdür?

Diz kireçlenmesi doğrudan ölümcül bir hastalık değildir. Ancak ileri dönemde hareket kabiliyetini azaltabilir, kilo artışını kolaylaştırabilir, düşme riskini artırabilir ve yaşam kalitesini ciddi biçimde bozabilir.

Hareketsizlik, kalp-damar hastalıkları, diyabet ve obezite gibi sorunların yönetimini de zorlaştırabilir. Bu nedenle “sadece diz ağrısı” diye hafife alınmamalıdır.

Diz kireçlenmesi kendiliğinden geçer mi?

Diz kireçlenmesi genellikle kendiliğinden tamamen kaybolan bir hastalık değildir. Bazı dönemlerde ağrı azalabilir, bazı dönemlerde artabilir.

Düzenli egzersiz, kilo kontrolü, uygun tedavi ve takip ile belirtiler hafifleyebilir. Ancak tedavinin gecikmesi eklem hasarının ilerlemesine yol açabilir.

Diz kireçlenmesi nasıl önlenir?

Sağlıklı kilo aralığını korumak, düzenli ve ekleme uygun egzersiz yapmak, bacak kaslarını güçlendirmek, diz yaralanmalarını ciddiye almak ve uzun süreli aşırı yüklenmelerden kaçınmak riski azaltabilir.

Yürüyüş, yüzme, bisiklet ve kontrollü kuvvet egzersizleri birçok kişi için faydalı olabilir. Ancak egzersiz planı ağrı düzeyine ve kişinin genel sağlık durumuna göre düzenlenmelidir.

Diz kireçlenmesi tedavisinde güncel gelişmeler neler?

Son yıllarda diz kireçlenmesinde yalnızca ağrıyı azaltan değil, hastalığın ilerleyişini etkileyebilecek yöntemler de araştırılıyor. Kilo kaybı sağlayan GLP-1 grubu ilaçların diz protezi ihtiyacını azaltıp azaltamayacağına yönelik çalışmalar gündeme geldi; ancak uzmanlar bu ilaçların diz kireçlenmesi tedavisi için doğrudan onaylı olmadığını ve bu amaçla kontrolsüz kullanılmaması gerektiğini vurguluyor.

Ayrıca geniküler arter embolizasyonu ve bazı yeni ağrı kontrol yöntemleri belirli hasta gruplarında araştırılıyor. Bu yöntemler her hasta için uygun değildir; onay durumu, etkinlik verileri ve uzun dönem güvenlilik sonuçları uzman değerlendirmesiyle ele alınmalıdır.

Kısa Soru-Cevap

Diz kireçlenmesi kendiliğinden geçer mi?
Genellikle tamamen kendiliğinden geçmez; ancak doğru tedavi ve yaşam tarzı düzenlemeleriyle belirtiler azalabilir.

Diz kireçlenmesi başka hastalıklarla karışır mı?
Evet. Menisküs yırtığı, romatizmal hastalıklar ve bağ yaralanmaları benzer şikâyetlere neden olabilir.

Tedavi gecikirse ne olur?
Ağrı artabilir, hareket kısıtlılığı gelişebilir ve günlük yaşam daha fazla etkilenebilir.

Diz kireçlenmesi bulaşıcı mı?
Hayır. Diz kireçlenmesi bulaşıcı bir hastalık değildir.

Günlük hayatta birçok hastalık, belirgin şikâyetler ortaya çıkana kadar sessiz ilerleyebiliyor. Kalp-damar hastalıkları, diyabet, bazı kanser türleri ve kronik rahatsızlıklar çoğu zaman erken dönemde fark edilmiyor. Bu nedenle tıp dünyasında en önemli hedeflerden biri, hastalıkları yalnızca tedavi etmek değil, riskleri daha erken yakalayarak önlem alabilmek.

Son dönemde geliştirilen yapay zekâ modelleri de tam olarak bu noktada gündeme geliyor. Büyük sağlık kayıtlarını, görüntüleme sonuçlarını ve hastalık geçmişlerini analiz eden sistemler, bazı hastalıklar için gelecekteki riskleri tahmin etmeye çalışıyor.

Bilimsel Gelişme Ne Anlama Geliyor?

Yapay zekâ, hastalıkları “kesin olarak önceden teşhis eden” bir sistem olarak görülmemeli. Buradaki temel amaç, kişilerin sağlık verileri içindeki erken sinyalleri fark ederek risk değerlendirmesine katkı sunmak.

Bu teknoloji, hekimlerin kararını değiştiren tek araç değil; ancak daha dikkatli takip edilmesi gereken hastaların belirlenmesine yardımcı olabilir. Özellikle belirti vermeden ilerleyen hastalıklarda erken uyarı sistemi gibi çalışması hedefleniyor.

Araştırmada veya Onay Sürecinde Ne Bulundu?

Son araştırmalarda öne çıkan yapay zekâ modellerinden biri, kişilerin tıbbi kayıtlarını kullanarak çok sayıda hastalık için gelecek riskini tahmin etmeye odaklandı. Bu tür modeller, geçmiş tanılar, sağlık olayları ve bazı yaşam tarzı verileri üzerinden hastalıkların zaman içindeki gelişimini analiz ediyor.

Bir başka çalışmada ise kalp çevresindeki yağ dokusu ve iltihap belirtilerini değerlendiren yapay zekâ tabanlı bir sistemin, kalp yetmezliği riskini yıllar öncesinden öngörmeye yardımcı olabileceği bildirildi. Görüntüleme verilerindeki insan gözünün kolay fark edemeyeceği örüntüler, yapay zekâ tarafından analiz edildi.

Pankreas kanseri gibi erken belirti vermesi zor olan hastalıklarda da yapay zekâ destekli görüntüleme analizleri üzerinde çalışmalar sürüyor. Bazı araştırmalar, daha önce “normal” kabul edilen görüntülerde ileride hastalık gelişebilecek alanlara ait erken işaretlerin tespit edilebileceğini gösteriyor.

Bu Tedavi Kimler İçin Gündeme Geldi?

Bu gelişme doğrudan bir tedavi değil, erken risk belirleme ve takip teknolojisi olarak değerlendiriliyor. Özellikle kalp hastalığı riski yüksek kişiler, diyabet veya hipertansiyon gibi kronik hastalığı bulunanlar, ailesinde kanser öyküsü olanlar ve düzenli sağlık takibi gereken gruplar için gelecekte daha fazla önem kazanabilir.

Ancak bu sistemlerin kimlerde ve nasıl kullanılacağı, her hastalık için ayrı klinik çalışma ve düzenleyici değerlendirme gerektiriyor. Her yapay zekâ modeli, her hasta grubu için aynı doğrulukta çalışmayabilir.

Halk Bundan Ne Anlamalı?

Okurlar için en önemli mesaj şu: Yapay zekâ, doktorun yerine geçen bir sistem değildir. Kişinin şikâyeti olmasa bile bazı risklerin daha erken fark edilmesine yardımcı olabilecek yeni bir araçtır.

Bu nedenle “Yapay zekâ hastalığımı kesin olarak önceden söyler” düşüncesi doğru değildir. Daha doğru ifade şudur: Yapay zekâ, bazı sağlık verilerindeki risk işaretlerini analiz ederek hekimlere ek bilgi sağlayabilir.

Halk sağlığı açısından bu gelişmeler, koruyucu tıbbın güçlenmesi anlamına gelebilir. Riskli bireylerin daha erken izlenmesi, yaşam tarzı düzenlemeleri, tarama programları ve gerekli görülen tıbbi kontroller için zaman kazandırabilir.

Uzmanlar Hangi Noktaya Dikkat Çekiyor?

Uzmanlar, yapay zekâ sistemlerinin umut verici olduğunu ancak dikkatli kullanılması gerektiğini vurguluyor. Çünkü sağlık verilerinde yapılan tahminler, kesin tanı anlamına gelmez. Yanlış alarm, gereksiz kaygı ve gereksiz tetkik riski olduğu gibi, bazı vakaların gözden kaçma ihtimali de bulunur.

Bu nedenle yapay zekâ sonuçlarının mutlaka hekim değerlendirmesi, muayene, laboratuvar testleri, görüntüleme bulguları ve hastanın genel durumu ile birlikte ele alınması gerekir.

Bu Gelişme Ne Anlama Gelmez?

Bu gelişme, hastalıkların artık tamamen önlenebileceği anlamına gelmez.

Yapay zekâ tek başına tanı koymaz.

Kişinin kendi kendine tedaviye başlaması için gerekçe oluşturmaz.

Mevcut ilaçların bırakılması, yeni ilaç başlanması veya takip planının değiştirilmesi için tek başına yeterli değildir.

Her hastalık için aynı başarıyı göstereceği anlamına da gelmez.

Çalışmanın veya Kararın Sınırları Neler?

Bu alandaki çalışmaların önemli bir bölümü büyük veri analizlerine, görüntüleme kayıtlarına veya geçmiş sağlık verilerine dayanıyor. Bu nedenle modellerin farklı ülkelerde, farklı yaş gruplarında, farklı etnik ve sosyal yapılarda aynı performansı gösterip göstermeyeceği ayrıca değerlendirilmelidir.

Bazı modeller henüz rutin klinik kullanıma girmiş değildir. Klinik kullanım için güvenlik, doğruluk, veri gizliliği, etik değerlendirme ve düzenleyici onay süreçleri gerekir.

Ayrıca yapay zekâ sistemlerinin eğitildiği veriler eksik, yanlı veya belirli grupları yeterince temsil etmiyorsa sonuçlar da bundan etkilenebilir.

Sonuç

Yapay zekâ, sağlık alanında erken teşhis ve risk tahmini için umut veren bir araç haline geliyor. Özellikle belirti vermeden ilerleyen hastalıklarda, riskli bireylerin daha erken fark edilmesi mümkün olabilir.

Ancak bu gelişme, hekimlerin yerini alan bir teknoloji olarak değil, klinik kararı destekleyen yardımcı bir sistem olarak değerlendirilmelidir. En doğru yaklaşım; düzenli sağlık kontrolleri, sağlıklı yaşam alışkanlıkları, risk faktörlerinin azaltılması ve gerektiğinde uzman hekim değerlendirmesidir.

Kaynak

• “Learning the natural history of human disease with generative transformers”, Nature, Eylül 2025, EMBL, German Cancer Research Center ve University of Copenhagen araştırmacıları, yapay zekâ ile hastalık riski tahmin çalışması.
• Journal of the American College of Cardiology, 2026, Oxford Üniversitesi ve British Heart Foundation destekli çalışma, yapay zekâ ile kalp yetmezliği riski değerlendirmesi.
• REDMOD pankreas kanseri erken tespit modeli, 2026, yapay zekâ destekli görüntüleme analizi, sınırlı hasta verileriyle yürütülen erken tespit çalışması.

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Hemşirelik Fakültesi tarafından yürütülen TÜBİTAK Proje Yazma Kursları, sağlık alanında araştırma kültürünü güçlendirmeye devam ediyor.

Daha önce Ankara Etlik Şehir Hastanesi’nde düzenlenen eğitimin ardından programın ikinci ayağı, Ankara Bilkent Şehir Hastanesi’nin davetiyle gerçekleştirildi. Farklı disiplinlerden sağlık profesyonelleri ve araştırmacıların katıldığı eğitimde, TÜBİTAK destek programlarına yönelik başvuru süreçleri kapsamlı şekilde ele alındı.

Eğitimlerde proje fikri oluşturma, iş paketi hazırlama, bütçe planlaması, başvuru dosyasının yapılandırılması ve proje değerlendirme süreçlerinde dikkat edilmesi gereken noktalar üzerinde duruldu.

Program, Gülhane Hemşirelik Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Anabilim Dalı öğretim üyeleri Prof. Dr. Dilek Yıldız, Prof. Dr. Berna Eren Fidancı ve Doç. Dr. Sümeyra Topal tarafından yürütüldü.

Katılımcılar, kendi proje fikirlerini uzman akademisyenlerle değerlendirme imkânı bulurken, eğitimin sağlık alanında nitelikli proje üretimine katkı sağlaması hedeflendi.

Edinilen bilgilere göre, yolun karşısına geçmeye çalışan genç kıza cadde üzerinde ilerleyen bir otomobil çarptı. Çarpmanın etkisiyle genç kız metrelerce savrularak yere düştü.

Kazayı gören çevredeki vatandaşlar hızla olay yerine koşarak yaralıya ilk müdahaleyi yaptı. Durumun 112 Acil Sağlık ekiplerine bildirilmesi üzerine bölgeye kısa sürede ambulans sevk edildi.

Olay yerine ulaşan sağlık ekipleri, ağır yaralanan genç kıza ilk müdahaleyi olay yerinde gerçekleştirdi. Ardından ambulansla hastaneye kaldırılan genç kızın tedavi altına alındığı öğrenildi.

Hastaneden edinilen bilgilere göre genç kızın sağlık durumunun ciddiyetini koruduğu ve yoğun bakım ünitesinde entübe edilerek tedavisinin sürdüğü bildirildi.

Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.

Son yıllarda hem tarama programlarının yaygınlaşması hem de ailelerin bilinçlenmesiyle SMA hastalığı daha fazla konuşuluyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi, Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, özellikle erken belirti ve tanının hayati önem taşıdığını vurguluyor:
“Bugün artık SMA hastalığında erken tanı, hastalığın seyrini değiştirebiliyor. Ancak belirtiler gözden kaçarsa tablo ağırlaşabiliyor.”

SMA Hastalığı nedir?

SMA hastalığı (Spinal Müsküler Atrofi), omurilikteki hareket sinir hücrelerini etkileyen genetik bir kas hastalığıdır.

Bu hastalıkta, kasları çalıştıran motor nöronlar hasar görür. Sonuç olarak:

• Kaslarda güçsüzlük

• Hareket kısıtlılığı

• Zamanla kas erimesi

• İleri vakalarda solunum problemleri

görülebilir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’a göre, SMA hastalığı doğuştan gelen genetik bir bozukluktur ve SMN1 genindeki eksiklik nedeniyle ortaya çıkar. “Kasın kendisi sağlamdır, sorun kası çalıştıran sinirdedir” diyerek hastalığın mekanizmasını sade bir dille anlatıyor.

SMA hastalığı tiplerine göre farklı şiddette seyreder. Bazı bebeklerde ilk aylarda ağır tablo görülürken, bazı çocuklarda belirtiler daha geç ortaya çıkabilir.

En sinsi belirtiler

SMA hastalığı çoğu zaman sessiz başlar. Aileler ilk etapta fark etmeyebilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler:

• Baş kontrolünde gecikme

• Emme ve yutma güçlüğü

• Yaşıtlarına göre daha az hareket

• Kol ve bacaklarda gevşeklik

• Sık solunum yolu enfeksiyonu

• Oturamama ya da yürüyememe

Prof. Dr. Kafadar, “Bebek çok sakin diye sevinen aileler oluyor. Oysa aşırı hareketsizlik bazen SMA hastalığı belirtisi olabilir” uyarısında bulunuyor.

Özellikle bacaklarda güçsüzlük ön plandadır. Bazı vakalarda dilde titreme bile görülebilir. Bu belirtiler erken dönemde yakalanırsa, tedavi seçenekleri daha etkili olabilir.

Kimler risk altında?

SMA hastalığı kalıtsal bir hastalıktır.

Risk grupları şunlardır:

• Anne ve babanın taşıyıcı olduğu bebekler

• Akraba evliliği bulunan aileler

• Ailesinde SMA öyküsü olanlar

Türkiye’de taşıyıcılık oranının yaklaşık 1/40–1/50 civarında olduğu belirtilmektedir. Bu da toplumda azımsanmayacak bir genetik risk bulunduğunu gösterir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “Anne ve baba sağlıklı olabilir. Taşıyıcı olduklarını bilmeyebilirler. Bu nedenle evlilik öncesi ve gebelik öncesi taramalar çok önemlidir” diyor.

Neden artıyor?

Son yıllarda “SMA hastalığı artıyor mu?” sorusu sıkça soruluyor.

Uzmanlara göre artışın birkaç nedeni var:

• Yenidoğan tarama programlarının yaygınlaşması

• Genetik testlere erişimin artması

• Toplumsal farkındalığın yükselmesi

• Akraba evliliklerinin devam etmesi

Prof. Dr. Kafadar, “Eskiden tanı alamayan vakalar vardı. Bugün erken tarama sayesinde SMA hastalığını daha erken yakalayabiliyoruz” diyerek görünürdeki artışın tanı kapasitesiyle ilişkili olduğunu vurguluyor.

Ayrıca son yıllarda geliştirilen gen tedavileri ve yeni ilaç seçenekleri de hastalığın daha fazla gündeme gelmesine yol açtı.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir çocuk nörolojisi uzmanına başvurulmalı:

• Bebek başını 3–4 ayda tutamıyorsa

• 6–7 ayda desteksiz oturamıyorsa

• 1 yaşında yürümeye başlamamışsa

• Kol ve bacaklarda belirgin güçsüzlük varsa

• Emme ve beslenme problemi sürüyorsa

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “SMA hastalığında erken tanı hayat kurtarır. Gecikme kas kaybını artırabilir” diyerek aileleri uyarıyor.

Bugün SMA hastalığı tedavisi için kullanılan ilaçlar, hastalığın ilerlemesini yavaşlatabiliyor. Bazı vakalarda gen tedavisi uygulanabiliyor. Ancak tedavinin başarısı büyük ölçüde erken teşhise bağlı.

Nasıl korunulur?

SMA hastalığı tamamen önlenebilir bir hastalık değildir. Ancak risk azaltılabilir.

Korunma yolları:

• Evlilik öncesi taşıyıcılık testi

• Gebelik öncesi genetik danışmanlık

• Aile öyküsü varsa ileri genetik testler

• Yenidoğan tarama programlarına katılım

Prof. Dr. Kafadar, “Toplumsal bilinç en güçlü silahtır. Taşıyıcı olduğunuzu bilmek kader değildir, önlem alma fırsatıdır” diyor.

Türkiye’de yenidoğan tarama programlarının genişlemesi sayesinde SMA hastalığı artık daha erken evrede tespit edilebiliyor. Bu da çocukların yaşam kalitesini artırma açısından umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Uzman Uyarısı: Erken Tanı Hayat Değiştiriyor

SMA hastalığı kader değil, geç kalınmış tanı kader olabilir.

Kas kaybı başladıktan sonra geri dönüş sınırlıdır. Bu nedenle belirti, risk, genetik öykü ve erken tarama hayati önemdedir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar son olarak şu mesajı veriyor:
“Her hareketsizlik masum değildir. Aileler gelişim basamaklarını yakından takip etmeli. Şüphe varsa zaman kaybetmeden uzmana başvurulmalı.”

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Çocuk Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada epilepsinin toplumda hâlâ yanlış bilinen yönleri olduğunu vurguladı.

Epilepsi (Sara) Nedir?

Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin ani ve kontrolsüz elektriksel boşalımları sonucu ortaya çıkan, tekrarlayan nöbetlerle karakterize bir hastalıktır. Halk arasında “sara” olarak bilinir.

Prof. Dr. Kafadar’a göre:

“Epilepsi tek bir hastalık değil, birçok farklı nedeni ve türü olan bir beyin hastalıkları grubudur. Her nöbet epilepsi değildir; tanı için nöbetlerin tekrarlayıcı olması gerekir.”

Nöbet Nasıl Ortaya Çıkar?

Beynimiz milyarlarca sinir hücresinin uyumlu çalışmasıyla görev yapar. Ancak bazı durumlarda bu hücreler bir anda aşırı ve düzensiz elektrik sinyali üretir. Sonuç?

• Ani bilinç kaybı

• Kasılmalar

• Sabit bir noktaya dalıp kalma

• Ağızda köpürme

• Kısa süreli hafıza kaybı

• Garip kokular ya da tatlar hissetme

Bazı nöbetler dramatiktir, bazıları ise sadece birkaç saniyelik “donma” şeklinde geçer. Bu nedenle birçok epilepsi vakası uzun süre fark edilmeden devam edebilir.

Çocuklarda Epilepsi Daha mı Farklı?

Prof. Dr. Kafadar, özellikle çocukluk çağında epilepsinin farklı belirtilerle ortaya çıkabileceğini belirtiyor:

“Çocuklarda dalıp gitme, ders sırasında kısa süreli kopmalar, ani sıçramalar ya da sebepsiz düşmeler epilepsi belirtisi olabilir. Ailelerin bu belirtileri hafife almaması gerekir.”

Çocukluk çağı epilepsilerinin bir kısmı yaşla birlikte düzelebilirken, bazı türleri uzun süreli takip gerektirir.

Epilepsinin Nedenleri Neler?

Epilepsi her zaman tek bir nedene bağlı değildir. Olası sebepler arasında:

• Doğum sırasında beyin hasarı

• Genetik yatkınlık

• Beyin enfeksiyonları

• Kafa travmaları

• Beyin tümörleri

• Nedeni bilinmeyen (idiopatik) durumlar

Vakaların önemli bir kısmında ise net bir sebep saptanamayabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Epilepsi tanısında en önemli testlerden biri EEG (Elektroensefalografi)’dir. EEG, beynin elektriksel aktivitesini kaydeder.

Bunun yanında:

• Beyin MR görüntülemesi

• Ayrıntılı nörolojik muayene

• Nöbet öyküsünün detaylı değerlendirilmesi

Tanı sürecinde büyük önem taşır.

Tedavisi Var mı?

Evet. Epilepsi hastalarının büyük bir kısmı düzenli ilaç tedavisiyle nöbetsiz bir yaşam sürebilir.

Prof. Dr. Kafadar’ın altını çizdiği en önemli nokta şu:

“Epilepsi tedavi edilebilir bir hastalıktır. İlaçlar düzenli kullanıldığında hastaların yaklaşık yüzde 70’inde nöbetler tamamen kontrol altına alınabilir.”

Dirençli vakalarda ise:

• Ketojenik diyet

• Vagus sinir stimülasyonu

• Cerrahi tedavi

gibi seçenekler gündeme gelebilir.

Nöbet Anında Ne Yapılmalı?

Toplumda en sık yapılan yanlış, nöbet geçiren kişinin ağzına bir şey koymaya çalışmaktır. Bu son derece tehlikelidir.

Doğru yaklaşım:

✔️ Kişiyi yan yatırmak
✔️ Başını sert bir zeminden korumak
✔️ Süreyi takip etmek
✔️ Nöbet 5 dakikayı aşarsa acil yardım çağırmak

Toplumsal Yanlış Algılar

Epilepsi bulaşıcı değildir.
Ruhsal bir hastalık değildir.
Akıl hastalığı değildir.

Bu hastalık, beynin elektriksel düzeniyle ilgilidir. Doğru tedavi ve takip ile bireyler eğitimlerine, iş hayatlarına ve sosyal yaşamlarına devam edebilir.

Son Söz

Epilepsi korkulacak değil, bilinmesi gereken bir hastalıktır. Bilgi, ön yargının panzehiridir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’ın da ifade ettiği gibi, erken tanı ve düzenli takip hayat kalitesini belirleyen en kritik faktördür.

Beynin elektriği bazen kontrolden çıkabilir. Önemli olan, o dalgayı doğru yönetmektir. ⚡
Epilepsi (Sara Hastalığı) Nedir? Epilepsi Çeşitleri Nelerdir? Epilepsi Neden Olur? Epilepsi Belirtileri Nelerdir? Epilepsi Nasıl Teşhis Edilir? Epilepsi Tedavisi Nasıl Yapılır? Epilepsi Risk Faktörleri Nelerdir? Epilepsi öldürür mü? Epilepsi nasıl anlaşılır? Epilepsi geçer mi? Stres epilepsiyi etkiler mi? Epilepsi nöbeti uyurken olur mu? Epilepsi nöbeti geçirdikten sonra kişi neler hisseder? Anksiyete epilepsiye neden olur mu?

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Asuman İnan, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada özellikle yaz aylarında artan vakalara dikkat çekti.

Prof. Dr. İnan, “Salmonella en sık gıdalar yoluyla bulaşır. Çiğ veya iyi pişmemiş tavuk, yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri ve iyi yıkanmamış sebzeler risk taşır” dedi.

🧫 Salmonella Nedir?

Salmonella, bağırsak sistemini etkileyen bir bakteri grubudur. Halk arasında çoğu zaman “gıda zehirlenmesi” olarak bilinen tabloya neden olur. Ancak her gıda zehirlenmesi Salmonella değildir.

Uzmanlara göre bakteri, uygun sıcaklıkta hızla çoğalır ve özellikle hijyen kurallarına uyulmayan mutfaklarda kolayca yayılır.

⚠️ Salmonella Belirtileri Nelerdir?

Prof. Dr. İnan’ın verdiği bilgilere göre belirtiler genellikle bakterinin alınmasından 6–72 saat sonra ortaya çıkıyor:

• Yüksek ateş

• Sulu veya kanlı ishal

• Karın ağrısı ve kramp

• Bulantı ve kusma

• Halsizlik

Çoğu vaka 4–7 gün içinde düzeliyor. Ancak bağışıklık sistemi zayıf kişilerde enfeksiyon kana karışabiliyor ve ciddi sonuçlar doğurabiliyor.

🚨 Kimler Risk Altında?

Uzman isim özellikle şu grupları uyardı:

• Bebekler

• 65 yaş üstü bireyler

• Hamileler

• Kronik hastalığı olanlar

• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler

Bu kişilerde tablo daha ağır seyredebilir ve hastane tedavisi gerekebilir.

🛡 Nasıl Korunmalı?

Prof. Dr. İnan’a göre korunmanın temel anahtarı mutfak hijyeni:

• Çiğ et ve sebzeler ayrı kesme tahtasında hazırlanmalı

• Tavuk ve et iyice pişirilmeli

• Eller en az 20 saniye sabunla yıkanmalı

• Soğuk zincir korunmalı

“Salmonella gözle görülmez, tadı değişmez. Bu nedenle en güçlü silahımız temizliktir” uyarısında bulundu.

📌 Uzmandan Net Mesaj

Salmonella hafife alınacak bir enfeksiyon değil. Basit görünen bir ishal tablosu bazı gruplarda hayati risk oluşturabiliyor. Uzmanlar özellikle yaz aylarında açıkta satılan ve iyi muhafaza edilmeyen gıdalara karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Uzmanların ortak mesajı

“Mucize aramayın.
Bilimsel önlemlerle ve sağlıklı yaşamla riskleri azaltın.”

Kanser riskini tamamen sıfırlamak mümkün olmasa da, bu 12 başlıkla risk belirgin biçimde azaltılabiliyor.

Uzmanlara göre kanserden korunma bir günde değil, bir yaşam tarzıyla mümkün. İşte bilimsel kanıtlarla desteklenen 12 altın kural: