Türk Tabipleri Birliği ile İstanbul Tabip Odası, hekimlere karşı açılan yüksek tutarlı tazminat davaları ve yürütülen ceza yargılamalarına ilişkin ortak açıklama yaptı. Meslek örgütleri, mevcut uygulamaların yalnızca hekimleri değil, hasta güvenliğini ve toplumun nitelikli sağlık hizmetine erişimini de etkileyebileceğini savundu.

İstanbul Tabip Odasında düzenlenen basın toplantısına İstanbul Tabip Odası Başkanı Prof. Dr. Talat Kırış, TTB Merkez Konseyi Başkanı Dr. Pınar Saip ile yönetim kurulu üyeleri Dr. Nadir Kalfazade ve Dr. Fikret Aydın katıldı. Ortak açıklamayı İstanbul Tabip Odası Genel Sekreteri Dr. Irmak Saraç okudu.

50 MİLYON DOLARLIK TAZMİNAT TALEBİ GÜNDEMDE

Açıklamada, İstanbul’daki özel bir sağlık kuruluşunda çalışan çocuk hekimine karşı 50 milyon dolar tutarında tazminat talebiyle dava açıldığına ilişkin gelişme hatırlatıldı.

Daha önce bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanı hakkında yaklaşık 78 milyon lira, bir kulak burun boğaz uzmanı hakkında ise 109 milyon lira tutarındaki tazminat kararlarının gündeme geldiği belirtildi. Bu örneklerin hekimler açısından öngörülmesi güç hukuki ve ekonomik sonuçlar doğurduğu ileri sürüldü.

Söz konusu davaların içeriği ve hukuki süreçleri birbirinden farklı olabileceği için her olayın kendi dosyası, bilirkişi değerlendirmeleri ve yargı süreci çerçevesinde ele alınması gerekiyor.

“KOMPLİKASYON İLE KUSUR KARIŞTIRILMAMALI”

Ortak açıklamada, tıbbi müdahalelerin doğası gereği belirli riskler taşıdığına dikkat çekildi. Tedavi sonrasında ortaya çıkan her olumsuz sonucun doğrudan hekim kusuru olarak değerlendirilemeyeceği vurgulandı.

Hastanın yaşı, mevcut hastalıkları, başvuru koşulları, sağlık kuruluşunun imkânları, personel yeterliliği, kullanılan teknoloji ve sevk süreci gibi unsurların birlikte incelenmesi gerektiği belirtildi.

Komplikasyon ile kusurlu tıbbi uygulama arasındaki ayrımın bilimsel, tarafsız ve bağımsız kurullar tarafından yapılması istendi. Değerlendirme kurullarında olayla ilgili uzmanlık alanlarının temsil edilmesinin önem taşıdığı kaydedildi.

YAPISAL SORUNLARA DİKKAT ÇEKİLDİ

TTB ve İstanbul Tabip Odası; eksik personel, artan iş yükü, kısa muayene süreleri, yoğun nöbetler, organizasyon eksiklikleri, tıbbi cihaz ve altyapı sorunları ile sevk zincirindeki aksaklıkların tıbbi sonuçlar üzerinde etkili olabileceğini bildirdi.

Sağlık sisteminin işleyişinden kaynaklanan sorunların yalnızca hekimin bireysel sorumluluğuna indirgenmemesi gerektiği savunuldu. Amaçlarının hasta haklarının veya zararların karşılanmasının önüne geçmek olmadığı özellikle belirtildi.

Açıklamada, zarar gören hastaların haklarının etkili biçimde korunması, zararların hızlı ve adil şekilde giderilmesi ve benzer olayların tekrarlanmasını önleyecek hasta güvenliği mekanizmalarının kurulması gerektiği ifade edildi.

DEFANSİF TIP ENDİŞESİ

Meslek örgütleri, ağır ceza ve tazminat kaygısının “defansif tıp” olarak adlandırılan uygulamaları artırabileceği uyarısında bulundu.

Hekimlerin hukuki riskten kaçınmak amacıyla gereksiz tetkik, konsültasyon veya sevk isteyebileceği; yüksek risk taşıyan hastalara müdahale etmekten çekinebileceği belirtildi. Böyle bir tablonun sağlık hizmetlerinin maliyetini ve iş yükünü artırabileceği değerlendirildi.

Çocuk sağlığı ve hastalıkları, kadın hastalıkları ve doğum, genel cerrahi, beyin cerrahisi, çocuk cerrahisi ile kalp ve damar cerrahisi gibi yüksek riskli branşların daha az tercih edilmesinden endişe edildiği bildirildi.

KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ARASINDAKİ FARKLILIK VURGULANDI

Açıklamada, 2022 yılında yapılan düzenlemelerle kamu kurumlarında görev yapan hekimlerin mesleki sorumluluk süreçlerinde bazı güvencelere kavuştuğu ancak özel sağlık kuruluşlarında çalışan hekimler açısından aynı ölçüde açık ve öngörülebilir bir mekanizma bulunmadığı savunuldu.

Aynı sağlık hizmetini veren hekimlerin çalıştıkları kurumun kamuya veya özel sektöre ait olmasına göre farklı hukuki güvencelere tabi tutulmaması istendi.

KAMUSAL FON ÖNERİSİ

TTB ve İstanbul Tabip Odası, sağlık hizmetinden kaynaklanan zararların bütüncül biçimde incelenebileceği yeni bir sistem kurulması çağrısında bulundu.

Ceza ve tazminatların belirlenmesinde ölçülülük ilkesinin gözetilmesi, bilirkişi değerlendirmelerinin bağımsız kurullarca yapılması ve zorunlu mesleki mali sorumluluk sigortasının daha etkili bir güvenceye dönüştürülmesi talep edildi.

Sigorta primlerinin işveren tarafından karşılanması ve hastaların zararlarının hızlı biçimde giderilmesini sağlayacak kamusal bir fon kurulması da öneriler arasında yer aldı.

Meslek örgütleri, Sağlık Bakanlığı, Adalet Bakanlığı ve Türkiye Büyük Millet Meclisine çağrıda bulunarak hasta hakları, hekimlerin hukuki güvencesi ve toplumun sağlık hakkını birlikte koruyacak kamusal bir mesleki sorumluluk sisteminin oluşturulmasını istedi.

Bilimsel çalışmalar, metabolik sağlığı bozan bu durumlarla işitme kaybı arasında bir ilişki olduğunu gösteriyor. Ancak tablo tek yönlü ve basit değil. Yaş, genetik özellikler, gürültü, sigara kullanımı, geçirilmiş hastalıklar ve bazı ilaçlar da işitmeyi etkileyebiliyor.

İç kulak neden metabolik değişimlere duyarlı?

Sesleri algılayabilmemiz için iç kulaktaki salyangoz biçimli koklea ve burada bulunan hassas hücrelerin düzenli kan akımına ihtiyacı vardır. Bu hücreler, ses titreşimlerini beyne iletilecek elektrik sinyallerine dönüştürür.

Uzun süre yüksek seyreden kan şekeri, küçük damarların ve sinirlerin yapısını bozabilir. Damar iç yüzeyindeki işlev kaybı, iltihabi süreçler ve oksidatif stres olarak adlandırılan hücresel hasar da iç kulağın beslenmesini olumsuz etkileyebilir. Kokleadaki hassas hücreler zarar gördüğünde gelişen kayıp çoğunlukla sensörinöral işitme kaybıdır; başka bir ifadeyle sorun, iç kulak ya da işitme siniri düzeyindedir.

Bu mekanizmalar biyolojik açıdan anlamlı olsa da belirli bir kişideki işitme kaybının yalnızca diyabetten veya tansiyondan kaynaklandığını söylemek her zaman mümkün değildir.

Diyabet ve işitme kaybı arasındaki ilişki ne kadar güçlü?

Yirmi sekiz gözlemsel araştırmayı bir araya getiren bir sistematik derleme ve meta-analiz, işitme kaybının diyabet, obezite, hipertansiyon ve metabolik sendromla ilişkili olduğunu bildirdi. İncelenen çalışmalar arasında belirgin farklılıklar bulunmasına rağmen en güçlü ilişkilerden biri diyabet grubunda görüldü.

Metabolik sendrom ise tek bir hastalığı değil; bel çevresinde yağlanma, yüksek kan şekeri, yüksek tansiyon, yüksek trigliserit ve düşük iyi kolesterol gibi sorunların birlikte bulunmasını anlatır. Bu bileşenlerin sayısı arttıkça damar ve sinir hasarının da ağırlaşabileceği düşünülüyor.

Bununla birlikte bu verilerin önemli bölümü gözlemsel çalışmalardan geliyor. Dolayısıyla metabolik bozuklukların her işitme kaybının doğrudan nedeni olduğu söylenemez. İleri yaş, gürültüye maruz kalma ve sigara gibi ortak risk etkenleri de sonuçları etkileyebilir.

İlk işaret yalnızca sesleri az duymak olmayabilir

İşitme kaybı her zaman çevredeki seslerin birden azalmasıyla başlamaz. Bazı kişiler sessiz bir odada konuşulanları duyabildiği hâlde kalabalıkta sözcükleri ayırt etmekte zorlanır. Bu durum, klasik işitme testinde belirgin kayıp görülmeden de yaşanabilir.

Dikkat edilmesi gereken değişiklikler arasında şunlar yer alır:

Konuşulanları sık sık tekrar ettirme

Kalabalık ortamlarda sözcükleri seçememe

Televizyon veya telefon sesini giderek yükseltme

İnsanların anlaşılmaz ya da mırıldanarak konuştuğunu düşünme

Kulakta çınlama, uğultu veya dolgunluk hissi

Telefonu sürekli aynı kulakta kullanma ihtiyacı

Seslerin geldiği yönü bulmakta zorlanma

Bu yakınmalar kulak kiri, orta kulakta sıvı, enfeksiyon veya başka kulak hastalıklarında da görülebilir. Nedeni ayırt etmek için kulak muayenesi ve işitme testi gerekir.

Zayıflama ve diyabet ilaçlarıyla ilgili bulgular ne söylüyor?

Metabolik hastalıkların yanı sıra bu hastalıkların tedavisinde kullanılan bazı ilaçların işitme üzerindeki olası etkileri de araştırılıyor. Özellikle GLP-1 reseptör agonistleri ve SGLT2 inhibitörleri hakkında yeni çalışmalar bulunuyor.

Yirmi dokuz randomize klinik araştırmadaki 145 bin 895 katılımcının verilerini inceleyen bir ağ meta-analizinde, liksisenatid ile haftada 6 miligram efpeglenatid kullanılan gruplarda kontrol gruplarına göre daha fazla işitme kaybı olayı bildirildi. İncelenen diğer GLP-1 grubu ilaçlar ve SGLT2 inhibitörleri için anlamlı bir risk artışı saptanmadı.

Bu bulgu, söz konusu iki ilacın kesin olarak işitme kaybına yol açtığını kanıtlamıyor. İşitme kaybı araştırmaların ana hedefi değildi, olay sayıları düşüktü ve sonuçların farklı çalışmalarla doğrulanması gerekiyor. Ayrıca efpeglenatid birçok ülkede rutin kullanımda bulunan bir ilaç değil.

Amerika Birleşik Devletleri’ndeki gönüllü yan etki bildirimlerini inceleyen ayrı bir araştırmada ise bazı GLP-1 ilaçlarıyla kulak çınlaması ve işitmeyle ilgili bildirimler arasında güvenlik sinyalleri görüldü. Bu tür veri tabanları, bildirimin gerçekten ilaçtan kaynaklanıp kaynaklanmadığını göstermez. Aynı şikâyet hastalığın kendisinden, başka bir ilaçtan veya eşlik eden sağlık sorunlarından doğmuş olabilir.

Hızlı kilo kaybı kulakta farklı bir soruna neden olabilir

Kısa sürede belirgin miktarda kilo verilmesi, orta kulak ile boğaz arasında uzanan Östaki tüpünün çevresindeki yağ dokusunu azaltabilir. Tüp normalden fazla açık kaldığında kişi kendi sesini, nefesini veya nabzını kulak içinde aşırı yüksek ve yankılı duyabilir.

Bu durum doğrudan iç kulak hücrelerinin kaybı anlamına gelmez. Yine de çınlama, tıkanıklık, yankı ya da kişinin kendi sesini olağan dışı yüksek duyması başladığında kulak burun boğaz değerlendirmesi gerekir.

İlaç kendiliğinden bırakılmamalı

Diyabet veya obezite tedavisi sırasında yeni bir işitme sorunu gelişmesi, ilacın doğrudan sorumlu olduğu anlamına gelmez. Kullanılan bütün ilaçlar, doz değişiklikleri, kilo verme hızı, kan şekeri seyri, gürültü öyküsü ve eşlik eden hastalıklar birlikte değerlendirilmelidir.

Reçeteli bir ilacı hekim görüşü olmadan kesmek veya dozunu değiştirmek, kan şekerinin yükselmesi ve tedavinin aksaması gibi daha ciddi sonuçlara yol açabilir. Yeni başlayan çınlama, baş dönmesi, kulakta dolgunluk veya işitme azalması tedaviyi düzenleyen hekime bildirilmeli; gerekli görülürse kulak burun boğaz uzmanına başvurulmalıdır.

İşitme sağlığını korumak için neler yapılabilir?

Kan şekeri, tansiyon ve kan yağlarının hedef aralıkta tutulması genel damar ve sinir sağlığını destekler. Bunun işitme kaybını kesin olarak önlediği söylenemese de metabolik risklerin yönetilmesi, iç kulağı etkileyebilecek damar hasarını azaltmaya yardımcı olabilir.

Sigara kullanmamak, yüksek sesli ortamlarda kulak koruyucu kullanmak ve kulaklık sesini güvenli düzeyde tutmak da önemlidir. İşitme güçlüğü fark edildiğinde yıllarca beklemek yerine odyolojik değerlendirme yaptırmak, kaybın derecesinin ve türünün belirlenmesini sağlar.

Diyabeti bulunan kişilerde tek tip bir işitme taraması programı üzerinde tam görüş birliği yoktur. Buna rağmen konuşmaları ayırt etme güçlüğü, çınlama veya sesleri daha az duyma gibi yakınmalar varsa işitme testi geciktirilmemelidir.

Ani işitme kaybında beklenmemeli

Bir kulakta birkaç saat ya da birkaç gün içinde belirgin işitme azalması, özellikle çınlama, kulakta dolgunluk veya baş dönmesiyle birlikteyse acil değerlendirme gerektirir. Kulak kiri varmış gibi hissedilmesi bu olasılığı dışlamaz.

Ani sensörinöral işitme kaybında tedavinin erken başlanması sonucu etkileyebileceğinden, kişinin aynı gün sağlık kuruluşuna başvurması gerekir. Randevu beklemek veya şikâyetin kendiliğinden geçmesini izlemek zaman kaybına yol açabilir.

KAYNAKLAR
1. Revista Médica de Chile – Association between Metabolic Syndrome and Risk of Hearing Loss: a Systematic Review and Meta-analysis – María Victoria Díaz-Franco ve çalışma arkadaşları – 2023 – DOI: 10.4067/s0034-98872023000901125
2. Pharmaceuticals – Risk of Hearing Loss in Patients Treated with Exendin-4 Derivatives: A Network Meta-Analysis of Glucagon-like Peptide-1 Receptor Agonists and Sodium-Glucose Cotransporter 2 Inhibitors – Jiann-Jy Chen ve çalışma arkadaşları – 2025 – DOI: 10.3390/ph18050735
3. The Laryngoscope – Otolaryngologic Side Effects of GLP-1 Receptor Agonists – Faizaan I. Khan ve çalışma arkadaşları – 2025 – DOI: 10.1002/lary.32061
4. Otolaryngology–Head and Neck Surgery – Clinical Practice Guideline: Sudden Hearing Loss (Update) – Sujana S. Chandrasekhar ve çalışma arkadaşları – 2019 – DOI: 10.1177/0194599819859885
5. Dünya Sağlık Örgütü – World Report on Hearing – 2021

Üstelik bu hataların birçoğu zararsız görünen günlük rutinlerin içinde saklanıyor. Kalp ve damar hastalıklarından korunmada kusursuz bir yaşam düzeni değil, sürdürülebilir değişiklikler gerekiyor.

Tuz yalnızca sofradaki tuzluktan gelmiyor

Yemeğin tadına bakmadan tuz eklemek bilinen bir sorun. Ancak günlük sodyum alımının önemli bir bölümü ekmek, peynir, işlenmiş et ürünleri, hazır soslar, paketli atıştırmalıklar ve restoran yemekleri gibi kaynaklardan geliyor.

Fazla sodyum tüketimi bazı kişilerde kan basıncını yükseltebilir. Yüksek tansiyon ise çoğu zaman belirti vermeden damarları, kalbi, beyni ve böbrekleri etkileyebilir.

Dünya Sağlık Örgütü yetişkinler için günlük sodyum tüketiminin 2 gramın, yani yaklaşık 5 gram tuzun altında tutulmasını öneriyor. Bu miktar, tüm gün tüketilen yiyeceklerdeki tuzu kapsıyor. Hipertansiyonu, böbrek hastalığı veya kalp yetersizliği bulunan kişilerde uygun sınır hekim tarafından ayrıca değerlendirilmelidir.

Etiketlerde yalnızca “tuz” değil, “sodyum” miktarına da bakmak; salamura, konserve ve paketli ürünleri daha seyrek tüketmek toplam alımı azaltmaya yardımcı olabilir.

Egzersiz yapmak gün boyu oturmayı tamamen telafi etmeyebilir

Haftada birkaç kez spor yapmak değerli olsa da günün geri kalanını neredeyse hiç hareket etmeden geçirmek ayrı bir sorun oluşturuyor. Masa başında çalışanlar, uzun süre araç kullananlar ve boş zamanının büyük bölümünü ekran karşısında geçirenler bu açıdan daha fazla dikkat etmeli.

Yetişkinler için haftada en az 150 dakika orta şiddette veya 75 dakika yüksek şiddette fiziksel aktivite genel hedef olarak kabul ediliyor. Bunun yanında uzun oturma sürelerini kısa hareket aralarıyla bölmek de önem taşıyor.

Her yarım saatte ya da saatte bir ayağa kalkmak, kısa bir yürüyüş yapmak, telefon görüşmelerini hareket ederek sürdürmek ve mümkün olduğunda merdiven kullanmak gün içindeki hareketsizliği azaltabilir. Kalp hastalığı, ciddi eklem sorunu veya uzun süredir devam eden hareketsizlik varsa egzersiz planı sağlık profesyoneliyle birlikte oluşturulmalıdır.

Yatakta telefon kullanmak uykunun süresini çalabilir

Gece yatağa girdikten sonra sosyal medyada gezinmek birkaç dakika gibi başlar, ancak uyku saatini kolayca geciktirebilir. Ekrandan gelen ışık, uyarıcı içerikler ve bildirimler zihnin sakinleşmesini güçleştirebilir.

Yetersiz veya düzensiz uyku; yüksek tansiyon, kilo artışı, kan şekeri kontrolünde bozulma ve kalp-damar hastalıklarıyla ilişkilidir. Amerikan Kalp Derneği bu nedenle sağlıklı uykuyu temel kalp sağlığı ölçütlerinden biri olarak kabul ediyor. Çoğu yetişkin için hedef gecede 7 ila 9 saat uykudur.

Telefonu yataktan uzak tutmak, bildirimleri kapatmak ve uyumadan önce ekransız bir geçiş süresi oluşturmak işe yarayabilir. Horlama, uykuda nefesin durması, sabah baş ağrısı veya gün içinde belirgin uyuklama varsa uyku apnesi açısından değerlendirme gerekebilir.

Markette alınan kararlar bütün haftayı etkiliyor

Evde sürekli cips, şekerleme, işlenmiş et ve şekerli içecek bulunması, açlık anında daha sağlıklı bir seçim yapmayı zorlaştırır. Sorun yalnızca irade değildir; ulaşılabilir olan yiyecek çoğu zaman ilk tercih hâline gelir.

Kalp dostu beslenme tek bir yiyeceğe dayanmaz. Sebze ve meyvelerin, tam tahılların, baklagillerin, balığın, tuzsuz kuruyemişlerin ve doymamış yağ kaynaklarının ağırlıkta olduğu genel beslenme düzeni önemlidir. Aşırı işlenmiş ürünlerin, ilave şekerin, fazla sodyumun ve doymuş yağın sınırlandırılması önerilir.

Alışverişe listeyle çıkmak, açken markete gitmemek ve evde kolay ulaşılabilen sağlıklı seçenekler bulundurmak günlük tercihleri kolaylaştırabilir. Özel bir hastalığı bulunanların beslenme düzeni kişisel ihtiyaçlarına göre planlanmalıdır.

Sosyal bağlar kalp sağlığının da parçası

Yalnızlık ve sosyal izolasyon yalnızca ruh hâlini etkilemez. Uzun süreli sosyal kopukluk; stresin artması, uyku bozukluğu, hareketsizlik ve sağlıksız beslenme gibi kalp riskini etkileyebilen davranışlarla iç içe geçebilir.

Aile üyeleriyle düzenli iletişim kurmak, arkadaşlarla yüz yüze görüşmek, topluluk çalışmalarına katılmak veya ortak ilgi alanlarına dayalı etkinliklere yönelmek koruyucu bir sosyal çevrenin oluşmasına yardım edebilir.

Yalnızlık kişinin günlük işlevlerini bozuyor, umutsuzluk veya çökkünlük uzun sürüyorsa bir ruh sağlığı uzmanından destek alınmalıdır.

“Şikâyetim yok” diyerek kontrolleri ertelemek

Yüksek tansiyon, yüksek kolesterol ve tip 2 diyabet yıllarca belirgin yakınmaya yol açmadan ilerleyebilir. Bu nedenle yalnızca kendini iyi hissetmek, kalp ve damar riskinin düşük olduğunu göstermez.

Tansiyon ölçümü, kan şekeri ve kolesterol değerlendirmesi; kişinin yaşı, aile öyküsü, kullandığı ilaçlar ve mevcut hastalıkları dikkate alınarak planlanır. Kontrollerin hangi aralıklarla yapılacağı herkes için aynı değildir.

Ailesinde erken yaşta kalp hastalığı bulunanlar, sigara kullananlar, hipertansiyon veya diyabet tanısı olanlar ve gebelikte yüksek tansiyon ya da gebelik şekeri yaşayan kadınlar kişisel risklerini hekimleriyle görüşmelidir.

“Artık çok geç” düşüncesi değişimin önünü kesiyor

Yıllarca hareketsiz yaşamak, sağlıksız beslenmek veya sigara kullanmış olmak, bundan sonra atılacak adımların yararsız olduğu anlamına gelmez. Kalp sağlığını destekleyen değişiklikler her yaşta değer taşıyabilir.

Bir anda her şeyi değiştirmeye çalışmak yerine tek bir ulaşılabilir hedef seçmek daha sürdürülebilir olabilir. Günlük yürüyüşe birkaç dakika eklemek, şekerli içecekleri azaltmak, tansiyonu düzenli ölçmek veya sigarayı bırakmak için profesyonel destek almak başlangıç noktası olabilir.

Reçeteli kalp, tansiyon, kolesterol veya diyabet ilaçları hekime danışılmadan bırakılmamalı ve dozları değiştirilmemelidir. Yaşam tarzı düzenlemeleri gerekli tedavinin yerine geçmez; onu destekler.

Kalp belirtilerini küçümsemek zaman kaybettirebilir

Kalp krizi her zaman çok şiddetli göğüs ağrısıyla başlamaz. Göğüste baskı, sıkışma, ağırlık veya yanma hissi; kola, sırta, boyna, çeneye ya da üst karın bölgesine yayılan rahatsızlık görülebilir. Nefes darlığı, soğuk terleme, bulantı, baş dönmesi ve beklenmedik ölçüde güçsüzlük de tabloya eşlik edebilir.

Kadınlarda, ileri yaştakilerde ve diyabeti bulunanlarda belirtiler daha silik veya alışılmışın dışında olabilir. Yeni başlayan, açıklanamayan ya da giderek artan yakınmaları “gaz”, “yorgunluk” veya “stres” diyerek geçiştirmek doğru değildir.

Ne zaman acil yardım istenmeli?

Göğüste birkaç dakikadan uzun süren veya geçip yeniden başlayan baskı ve sıkışma; ani nefes darlığı, soğuk terleme, bayılma ya da çene, sırt ve kola yayılan ağrıyla birlikteyse acil sağlık hizmeti aranmalıdır.

Kişinin kendi aracıyla hastaneye gitmesi yerine acil yardım istemesi daha güvenlidir. Belirtilerin kalpten kaynaklanıp kaynaklanmadığı evde kesin olarak anlaşılamaz. Şüpheli durumda gecikmemek gerekir.

Kalp sağlığı tek bir alışkanlığın sonucu değildir

Kalbi koruyan yaklaşım; sağlıklı beslenme, düzenli hareket, tütün ve nikotinden uzak durma, yeterli uyku, uygun vücut ağırlığı ile tansiyon, kolesterol ve kan şekerinin izlenmesini birlikte ele alır.

Başlangıç için en doğru adım, kişinin kendi yaşamında en sık tekrarladığı hatayı belirlemesidir. Küçük fakat sürdürülebilir bir değişiklik, kısa süre uygulanan katı bir programdan daha gerçekçi olabilir.

KAYNAKLAR

1. Circulation – Life’s Essential 8: Updating and Enhancing the American Heart Association’s Construct of Cardiovascular Health: A Presidential Advisory From the American Heart Association – Lloyd-Jones ve çalışma grubu – 2022 – DOI: 10.1161/CIR.0000000000001078
2. Circulation – 2026 Dietary Guidance to Improve Cardiovascular Health: A Scientific Statement From the American Heart Association – Lichtenstein, Khera ve çalışma grubu – 2026 – DOI: 10.1161/CIR.0000000000001435
3. Circulation – 2021 AHA/ACC/ASE/CHEST/SAEM/SCCT/SCMR Guideline for the Evaluation and Diagnosis of Chest Pain – Gulati ve çalışma grubu – 2021 – DOI: 10.1161/CIR.0000000000001029
4. Dünya Sağlık Örgütü – Guideline: Sodium Intake for Adults and Children – 2012
5. Amerikan Kalp Derneği – Life’s Essential 8 Sağlıklı Yaşam Ölçütleri – 2026

Beşiktaş’ın transfer gündemine daha önce giren Ermin Mahmić için Avrupa’dan dikkat çekici yeni bilgiler geldi. Slovan Liberec forması giyen Bosnalı futbolcunun çevresinden aktarılan bilgi, siyah-beyazlıların oyuncuya yönelik ilgisinin yalnızca transfer söylentisinden ibaret olmadığını ortaya koydu.

Eski Vojvodina scout şefi Marijan Zivkovic, Mahmić’in babasıyla temas halinde olduğunu belirtirken, oyuncunun babasının son dönemde kendileriyle irtibat kuran önemli kulüpler hakkında kendisine bilgi verdiğini söyledi.

Zivkovic’in açıklamasına göre bu kulüpler arasında Beşiktaş, RB Leipzig ve Red Bull Salzburg bulunuyor. Böylece Beşiktaş’ın Mahmić dosyasındaki ilgisine oyuncunun yakın çevresinden önemli bir doğrulama gelmiş oldu.

Beşiktaş’ın karşısında Celtic var

Transferdeki en önemli gelişme ise Celtic cephesinde yaşanıyor.

İskoç ekibinin Slovan Liberec ile Mahmić’in transferi için görüşmelerini ileri bir aşamaya taşıdığı bildiriliyor. Sky Sports’a dayandırılan bilgilere göre görüşmelerde yaklaşık 7 milyon sterlin bonservis ve 1,5 milyon sterline ulaşabilecek bonuslar üzerinden bir paket konuşuluyor.

Tarafların özellikle ödeme ve anlaşma yapısı üzerinde görüşmelerini sürdürdüğü aktarılmıştı.

İskoçya’dan 22 Ağustos’ta gelen daha yeni haberlerde ise Celtic’in Mahmić transferinde geniş çaplı bir anlaşmaya ulaştığı ve oyuncuyu kadrosuna katmaya yaklaştığı ileri sürüldü. Bununla birlikte farklı kaynakların toplam transfer bedeli konusunda 7,5 milyon ile 8,5 milyon sterlin arasında değişen rakamlar vermesi nedeniyle nihai bedel konusunda temkinli olmak gerekiyor.

Mahmić için Avrupa’dan yoğun ilgi

21 yaşındaki futbolcunun talipleri yalnızca Beşiktaş ve Celtic ile sınırlı değil.

RB Leipzig ve Red Bull Salzburg’un da oyuncuyla ilgilendiği aktarılıyor. Daha önce Çekya kaynaklı haberlerde Toulouse’un da Mahmić’i takip eden kulüpler arasında bulunduğu belirtilmişti.

Bu tablo, Beşiktaş açısından transfer yarışının kolay olmayacağını gösteriyor. Siyah-beyazlıların ilgisi oyuncunun çevresinden gelen açıklamayla desteklenmiş olsa da güncel haber akışında somut kulüpler arası görüşmeler bakımından Celtic önde görünüyor.

Bir yılda transfer piyasasının gözdesi oldu

Mahmić’in yükselişi ise oldukça dikkat çekici.

2025 yazında Avusturya ekibi SV Lafnitz’den Slovan Liberec’e geçen genç futbolcu, Çekya’daki performansının ardından değerini hızla artırdı. Bosna Hersek Milli Takımı tercihi ve 2026 Dünya Kupası’ndaki performansı da Avrupa kulüplerinin ilgisini güçlendirdi.

Zivkovic de oyuncunun yalnızca bir yıl önce bonservissiz alınabilecek durumda olduğunu hatırlatarak bugün milyonlarca sterlinlik bir transferin merkezinde bulunmasına dikkat çekti.

Beşiktaş cephesinden şu ana kadar Mahmić için yapılmış resmi bir transfer açıklaması bulunmuyor. Bu nedenle siyah-beyazlıların ilgisini “temas/transfer ilgisi” düzeyinde değerlendirmek gerekiyor. Celtic tarafında ise süreç çok daha ileri bir aşamaya ulaşmış durumda.

Kaynaklar

1. The Scottish Sun
2. 67 Hail Hail
3. Sky Sports
4. Yahoo Sports
5. inFotbal

Yeni sezon kadrosunu güçlendirmek için çalışmalarını sürdüren Beşiktaş’ın, orta saha transferinde Joe Willock’u öncelikli hedef olarak belirlediği iddia edildi.

Transfer haberleriyle tanınan İtalyan gazeteci Fabrizio Romano, siyah-beyazlı yönetimin Newcastle United forması giyen İngiliz orta saha oyuncusu için teklif sunduğunu duyurdu. Romano’nun aktardığı bilgilere göre transferin bundan sonraki seyri, Newcastle United’ın vereceği karara bağlı olacak.

Orta sahada Joe Willock önceliği

Beşiktaş’ın orta sahaya dinamizm, fiziksel güç ve hücum katkısı sağlayabilecek bir oyuncu kazandırmak istediği belirtiliyor. Siyah-beyazlıların bu doğrultuda hazırladığı listenin üst sıralarında Joe Willock’un bulunduğu ifade ediliyor.

Merkez orta saha pozisyonunda görev yapan Willock; top taşıma becerisi, ceza sahasına yaptığı koşular ve yüksek temposuyla öne çıkıyor. İngiliz futbolcu, ihtiyaç hâlinde daha ileri bölgelerde de görev yapabiliyor.

Newcastle’ın cevabı bekleniyor

Beşiktaş’ın teklifini Newcastle United’a iletmesinin ardından gözler İngiliz kulübüne çevrildi. Taraflar arasında henüz tamamlanmış bir anlaşma bulunmadığı gibi transferin mali şartlarına ilişkin resmî bir açıklama da yapılmadı.

Newcastle’ın oyuncunun kadrodaki durumunu, sözleşme süresini ve gelen teklifin koşullarını değerlendirerek karar vermesi bekleniyor. İngiliz ekibinin transfere onay vermesi durumunda Beşiktaş’ın oyuncu cephesiyle görüşmelerini hızlandırabileceği belirtiliyor.

Arsenal altyapısından yetişti

Arsenal altyapısında yetişen Joe Willock, 2021 yılında Newcastle United’a transfer oldu. Premier Lig deneyimi bulunan İngiliz futbolcu, özellikle merkezden yaptığı dikine koşular ve geçiş oyunundaki etkinliğiyle tanınıyor.

Willock’un Newcastle United ile olan sözleşmesinin 2027 yazında sona ermesi, transfer görüşmelerinde Beşiktaş’ın elini güçlendirebilecek unsurlardan biri olarak değerlendiriliyor.

Transfer henüz kesinleşmedi

Fabrizio Romano’nun paylaşımı Beşiktaş’ın oyuncuya yönelik ilgisinin teklif aşamasına ulaştığını gösterse de süreç henüz sonuçlanmadı. Newcastle United’ın teklifi kabul etmesi, reddetmesi veya yeni şartlarla pazarlık masasına oturması ihtimaller arasında bulunuyor.

Beşiktaş ve Newcastle United’dan şu ana kadar Joe Willock transferine ilişkin resmî bir açıklama yapılmadı. Bu nedenle oyuncunun siyah-beyazlı takıma katıldığı yönündeki değerlendirmeler için kulüplerden gelecek açıklamaların beklenmesi gerekiyor.

Kaynaklar

1. Fabrizio Romano
2. Newcastle United
3. Premier League

Brezilya’da Flamengo’yu takip eden gazeteci Diogo Dantas’ın aktardığı bilgiye göre Trabzonspor’un Pedro’ya ilgisi somut durumda. Ancak mevcut bilgiler, transferin tamamlandığını ya da Flamengo ile anlaşmaya varıldığını göstermiyor.

PEDRO’YA MAAŞ TEKLİFİ

Brezilya basınına yansıyan haberlerde Trabzonspor’un 29 yaşındaki santrfora Flamengo’da kazandığı ücretin dört katına kadar çıkabilecek bir teklif sunduğu belirtildi.

Bu aşamada öne çıkan nokta, girişimin öncelikle oyuncunun şartları üzerinden ilerlemesi. Pedro’nun Flamengo ile devam eden sözleşmesi nedeniyle olası transferde Brezilya kulübünün de ikna edilmesi gerekiyor.

Bonservis konusunda ise farklı rakamlar gündeme geldi. Brezilya'daki bazı haberlerde 20 milyon euro garanti ücret ve 5 milyon euroya ulaşabilecek bonuslardan söz ediliyor. Bu rakamlar kulüpler tarafından resmen doğrulanmadığı için kesinleşmiş bir teklif olarak değerlendirilmemeli.

FLAMENGO İLE SÖZLEŞMESİ 2027'YE KADAR

Pedro’nun Flamengo ile sözleşmesi 2027 yılının sonuna kadar devam ediyor. Bu durum, Brezilya temsilcisinin olası transfer görüşmelerindeki konumunu güçlendiriyor.

Flamengo cephesinde oyuncunun mevcut ücretinin takımın en yüksek maaşları arasında bulunmadığına ilişkin haberler de transfer sürecinde dikkat çeken başlıklardan biri oldu. Trabzonspor’un önerdiği yüksek ücret paketinin Pedro açısından önemli bir ekonomik fark oluşturabileceği belirtiliyor.

TRABZONSPOR NEDEN PEDRO İLE İLGİLENİYOR?

Pedro, ceza sahası içindeki bitiriciliği ve santrfor özellikleriyle öne çıkan bir oyuncu. Flamengo kariyerinde uzun süredir takımın önemli hücum seçeneklerinden biri olarak görev yapıyor.

Trabzonspor açısından bakıldığında Pedro, doğrudan santrfor pozisyonunda kullanılabilecek ve hücum merkezine gol tehdidi ekleyebilecek bir profil sunuyor.

Bununla birlikte transferin sportif açıdan uygun görülmesi, anlaşmanın gerçekleşeceği anlamına gelmiyor. Oyuncunun tercihi, Flamengo’nun bonservis beklentisi ve taraflar arasındaki olası pazarlık sürecin belirleyici unsurları olacak.

TRANSFER HENÜZ SONUÇLANMIŞ DEĞİL

Brezilya kaynaklarından gelen mevcut bilgiler Trabzonspor’un Pedro’ya ilgisinin bulunduğunu ve oyuncu tarafına mali şartların iletildiğini gösteriyor.

Buna karşılık Flamengo ile anlaşmanın sağlandığına veya Pedro’nun Trabzonspor’a transferinin kesinleştiğine ilişkin resmî bir açıklama bulunmuyor.

Bu nedenle Pedro dosyasındaki gelişme şu aşamada tamamlanmış transfer değil, görüşme ve transfer girişimi olarak değerlendirilmeli.

KAYNAKLAR
1. Diogo Dantas / O Globo – Trabzonspor’un Pedro’ya ilgisi ve oyuncuya yapılan maaş teklifi – 21 Ağustos 2026
2. 365Scores Brasil – Trabzonspor’un Pedro ilgisi ve Flamengo ile sözleşme durumu – 21 Ağustos 2026
3. Jornal dos Sports – Pedro’ya Trabzonspor’dan yapılan maaş teklifine ilişkin haber – 21 Ağustos 2026
4. Alagoas Alerta / O Globo kaynaklı – Pedro için Trabzonspor girişimi ve bonservis iddiası – 22 Ağustos 2026

Zigana Doğa Okulunun kurucusu, LAMES Şenliklerinin başlatılmasına ve yıllardır sürdürülmesine öncülük eden, Torul’un yetiştirdiği değerlerin görünür kılınması için önemli çalışmalar yürüten Savaş Aydın’ın organizasyonuyla hazırlanan şenlik; Zigana Doğa Okulu ile Üçüncüzade Eğitim ve Kültür Vakfı iş birliğinde ve Torul Belediyesinin katkılarıyla düzenlenecek.

Katılımın ücretsiz olacağı etkinlikte bilimsel söyleşilerden çocuk atölyelerine, geleneksel el sanatlarından sergilere, yöresel ürünlerden halk dansları ve konserlere kadar geniş kapsamlı bir program ziyaretçilerle buluşacak.

Şenlik yöresel pazarla başlayacak

Gün boyu devam edecek program, saat 10.00’da Yöresel Pazarın açılmasıyla başlayacak. Bölge üreticileri tarafından hazırlanan ürünler ziyaretçilere sunulurken Gümüşhane’nin gastronomi kültürü ve geleneksel üretim zenginliği de tanıtılacak.

Şenliğin resmî açılış töreni ise saat 14.00’te protokol üyeleri, davetliler ve vatandaşların katılımıyla gerçekleştirilecek.

Torul’un yetiştirdiği değerler bir araya gelecek

Şenliğin bu yılki ana temasını, Türkiye’nin farklı şehirlerinde önemli görevler üstlenen ve çalışmalarıyla iz bırakan Torullular oluşturuyor.

Akademisyenlerden bürokratlara, siyasetçilerden sanatçılara, iş insanlarından sporculara kadar farklı alanlarda başarı gösteren isimlerin memleketlerinde buluşması hedefleniyor.

Organizasyon, bu yönüyle yalnızca bir bilim, kültür ve sanat etkinliği değil; Torul ile ilçenin yetiştirdiği değerler arasındaki bağı güçlendiren, sıla bağlarını ve toplumsal dayanışmayı pekiştiren geniş katılımlı bir memleket buluşması niteliği taşıyor.

Bilim çocuklarla, kültür yeni kuşaklarla buluşacak

Şenlik programında akademik söyleşiler, bilim atölyeleri, halk dansları gösterileri, konserler ve sanat sergileri yer alacak. Geleneksel el sanatları uygulamalı olarak tanıtılırken çocuklar ve gençler için özel bilim ve sanat etkinlikleri düzenlenecek.

Çocukların bilime duyduğu ilgiyi artırmayı hedefleyen atölyelerde öğrenme süreci, eğlenceli ve uygulamalı etkinliklerle desteklenecek. Kültürel çalışmalarla da yöreye ait değerlerin yeni kuşaklar tarafından tanınmasına ve geleceğe aktarılmasına katkı sağlanacak.

Adnan Güngör Üçüncüoğlu unutulmayacak

Şenlik kapsamında araştırmacı gazeteci ve yazar Adnan Güngör Üçüncüoğlu, vefatının ikinci yıl dönümünde özel bir programla anılacak.

Üçüncüoğlu’nun hayatını, eserlerini ve bölgenin kültürel hafızasına yaptığı katkıları anlatan bir sunum gerçekleştirilecek. Onun anısına hazırlanan özel sergi de şenlik boyunca ziyaretçilerin ilgisine sunulacak.

“Gümüşhane Hazineleri” sergisi açılacak

Zigana Doğa Okulu tarafından hazırlanan “Gümüşhane Hazineleri” sergisi, etkinliğin dikkat çeken bölümlerinden biri olacak.

Sergide Gümüşhane’nin doğal, tarihî ve kültürel değerleri görünür kılınarak bölgenin sahip olduğu zenginliğin ziyaretçilere farklı yönleriyle anlatılması hedefleniyor.

Endemik çiçekler iğne oyasıyla buluşacak

Şenliğin en özgün sanat çalışmalarından biri de Kültür ve Turizm Bakanlığı sanatçısı ve el sanatları öğretmeni Halime Çakmak’ın hazırladığı “İğne Oyası Endemik Çiçekler” sergisi olacak.

Türkiye’nin 81 ilini temsilen seçilen endemik bitkilerden ilham alınarak hazırlanan eserler, geleneksel iğne oyası sanatıyla doğanın zenginliğini aynı çalışmada buluşturacak.

Somut olmayan kültürel mirasın yaşatılmasına katkı sağlaması amaçlanan sergi, unutulmaya yüz tutan el sanatlarının çağdaş ve özgün yorumlarla gelecek kuşaklara aktarılabileceğini de gösterecek.

LAMES adı yöresel bir lezzetten geliyor

Şenliğe adını veren “lames” bir kısaltma değil; Zigana yöresinde ıspanaklı olarak hazırlanan geleneksel bir pide çeşidinin adı olarak biliniyor.

Yörenin mutfak kültüründen gelen bu isim, yıllar içinde bilim, kültür, sanat ve doğayı bir araya getiren geleneksel organizasyonun simgesine dönüştü.

Torul turizmine katkı sağlanması hedefleniyor

Şenliğin Torul Kalesi Cam Seyir Terası’nda düzenlenmesiyle ilçenin turizm potansiyelinin daha geniş kitlelere tanıtılması da amaçlanıyor.

Etkileyici manzarasıyla bölgenin önemli turizm noktaları arasında yer alan Cam Seyir Terası; bilimsel, kültürel ve sanatsal etkinliklere ev sahipliği yaparken Torul’un yetiştirdiği insanları, toplumsal hafızasını ve kültürel birikimini de öne çıkaracak.

Organizasyonun yöresel üreticilere yeni tanıtım olanakları sağlaması, kültürel mirasın korunmasına destek vermesi ve oluşturacağı ziyaretçi hareketliliğiyle yerel ekonomiye katkıda bulunması bekleniyor.

Zigana coğrafyası için koruma çağrısı

Şenlik programının merkezinde yalnızca eğlence ve kültürel buluşma değil, doğanın korunmasına yönelik güçlü bir farkındalık mesajı da bulunuyor.

Organizatörler, “Zigana coğrafyası korunmaya ve kollanmaya muhtaçtır. Unutmayalım.” çağrısıyla bölgenin doğal varlıklarının korunmasının ortak bir sorumluluk olduğuna dikkat çekiyor.

“Bilimle Düşün, Kültürle Yaşa, Sanatla Üret” sloganıyla düzenlenecek 14. LAMES Bilim, Kültür ve Sanat Şenliği, 23 Ağustos 2026 Pazar günü saat 10.00’dan itibaren Torul Kalesi Cam Seyir Terası’nda ziyaretçilerini ağırlayacak.

Üniversitenin resmî sosyal medya hesabından yayımlanan taziye mesajında, Prof. Dr. Hatice Öğütçü’nün vefatından duyulan derin üzüntü dile getirildi.

Açıklamada, “Üniversitemiz Polatlı Fen-Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hatice Öğütçü’yü kaybetmenin derin üzüntüsünü yaşıyoruz. Hocamıza Allah’tan rahmet, kederli ailesine ve yakınlarına başsağlığı dileriz” ifadelerine yer verildi.

Prof. Dr. Hatice Öğütçü’nün vefatı; ailesi, yakınları, çalışma arkadaşları ve öğrencileri arasında büyük üzüntüyle karşılandı.

Galatasaray Bağlantısı Fransa’dan Geldi

Foot Mercato’nun 22 Ağustos 2026 tarihli haberine göre Galatasaray, Enzo Millot dosyasında devreye giren kulüpler arasında bulunuyor.

24 yaşındaki Fransız orta saha, Ağustos 2025’te Stuttgart’tan Al Ahli’ye transfer olmuştu. Millot, Suudi Arabistan’daki ilk sezonunda düzenli forma şansı bulmasına rağmen yeni sezon öncesindeki kadro yapılanması nedeniyle ayrılık ihtimalleri arasında gösteriliyor.

Millot Dosyasında Suudi Arabistan Ayrıntısı

Transferin dikkat çeken taraflarından biri, Millot’nun Al Ahli’deki geleceğinin Galatasaray iddiasından önce de tartışılıyor olması.

Suudi Arabistan basınında daha önce yayımlanan haberlerde Al Diriyah’ın Millot’yu kiralamak için Al Ahli ile anlaşmaya vardığı, ancak Fransız futbolcunun bu seçeneğe sıcak bakmadığı belirtilmişti.

Al Yaum’a dayandırılan bilgilerde Millot’nun Al Diriyah’a geçme düşüncesini kabul etmediği aktarılırken, Al Riyadiyah kaynaklı haberlerde iki kulüp arasında kiralama konusunda anlaşma bulunduğu bildirilmişti.

Bu tablo, transferin yalnızca Galatasaray’ın ilgisine bağlı olmadığını gösteriyor. Al Ahli’nin oyuncu için nasıl bir ayrılık formülü belirleyeceği ve Millot’nun kariyer tercihi sürecin yönünü belirleyecek başlıca unsurlar arasında.

Enzo Millot Kimdir?

17 Temmuz 2002 doğumlu Enzo Millot, Fransa’nın Lucé kentinde dünyaya geldi. Sol ayağını kullanan 1,75 metre boyundaki futbolcunun ana mevkisi ofansif orta saha.

Merkez orta sahada ve hücum hattının sağında da görev yapabilmesi, Millot’nun farklı oyun düzenlerinde kullanılabilmesine imkân veriyor.

Monaco altyapısından yetişen Fransız oyuncu, 2021’de Stuttgart’a transfer oldu. Almanya’da gösterdiği performansın ardından Ağustos 2025’te Al Ahli’ye geçti.

Foot Mercato’nun aktardığı verilere göre Millot, Al Ahli’deki ilk sezonunda tüm kulvarlarda 40 karşılaşmaya çıkarken 9 gol ve 6 asist üretti.

Sözleşmesi 2028’e Kadar

Millot’nun Al Ahli ile mevcut sözleşmesi 30 Haziran 2028’e kadar devam ediyor. Bu nedenle Galatasaray açısından olası transferde Al Ahli ile anlaşılması gerekiyor.

Oyuncunun uzun süreli kontratı bulunması, bonservis veya kiralama şartlarını transferin en önemli başlıklarından biri haline getiriyor.

Millot’nun Al Ahli’ye Stuttgart’tan transferi sırasında yaklaşık 30 milyon avroluk bedel ödendiği Fransız basınında yer almıştı. Ancak Galatasaray için gündeme gelebilecek olası bonservis veya kiralama rakamına ilişkin doğrulanmış bir bilgi henüz bulunmuyor.

Galatasaray’a Ne Katabilir?

Millot klasik bir savunma orta sahasından çok, hücum bağlantısını kurabilen ve farklı orta saha rollerinde kullanılabilen bir oyuncu profiline sahip.

Sol ayağını etkili kullanması, merkezden hücuma geçişlerde görev alabilmesi ve gerektiğinde sağ tarafta oynayabilmesi teknik heyete farklı seçenekler sağlayabilir.

Bununla birlikte Galatasaray’ın oyuncuyu hangi rol için değerlendirdiğine ilişkin kulüpten yapılmış bir açıklama bulunmuyor. Bu nedenle olası taktik rolü konusunda kesin bir değerlendirme yapmak için henüz erken.

Transferde Şimdi Ne Bekleniyor?

Dosyanın mevcut aşamasında en önemli bilgi, Galatasaray’ın Millot için pozisyon aldığı yönündeki Fransız basını kaynaklı iddia.

Suudi Arabistan tarafındaki daha önceki gelişmeler ise Al Ahli’nin oyuncunun ayrılığına kapıyı tamamen kapatmadığını gösteriyor. Buna karşılık Millot’nun Al Diriyah seçeneğini kabul etmemesi, oyuncunun kendi kariyer planının transferde belirleyici olacağını ortaya koyuyor.

Galatasaray ile Al Ahli arasında resmî teklif, bonservis pazarlığı veya anlaşma yapıldığına ilişkin doğrulanmış bir açıklama bulunmuyor.

Bu nedenle Enzo Millot dosyası şu aşamada kesinleşmiş transfer değil, güvenilir dış kaynaklara dayanan transfer kulisi olarak değerlendirilmeli.

KAYNAKLAR

1. Foot Mercato – Galatasaray’ın Enzo Millot için pozisyon aldığına ilişkin özel haber – 22 Ağustos 2026
2. Al Yaum – Enzo Millot’nun Al Diriyah seçeneğine yaklaşımına ilişkin haber – Ağustos 2026
3. Al Riyadiyah – Al Ahli ile Al Diriyah arasındaki Enzo Millot kiralama sürecine ilişkin haber – Ağustos 2026
4. Transfermarkt – Enzo Millot oyuncu p rofili ve sözleşme kaydı – 22 Ağustos 2026
5. Sofascore – Enzo Millot oyuncu profili ve kariyer bilgileri – 22 Ağustos 2026

Fener Rum Patrikhanesi tarafından düzenlenmesi planlanan ayinin bu yıl basın mensuplarına kapalı olacağı bildirildi. Yerel basına yansıyan bilgilere göre gazeteciler ayinin gerçekleştirileceği alana alınmayacak.

Sümela Manastırı’nda 2010 yılından itibaren düzenlenen ayinler, geçmiş yıllarda yerli ve yabancı basın kuruluşları tarafından takip edilerek ulusal ve uluslararası kamuoyuna aktarılıyordu. Bu nedenle basının alana alınmaması, önceki uygulamalardan ayrılan önemli bir değişiklik olarak değerlendiriliyor.

Kararın gerekçesi açıklanmadı

Ayinin neden basına kapalı gerçekleştirileceğine ilişkin yetkili makamlardan henüz ayrıntılı bir açıklama yapılmadı. Basın kısıtlamasının güvenlik, katılımcı sayısı veya organizasyon düzenlemesiyle bağlantılı olup olmadığı konusunda da resmî bir bilgi paylaşılmadı.

Bu nedenle “basına kapalı ayin” kararı, mevcut aşamada yerel kaynaklara yansıyan bilgilere dayanıyor. Kararın kapsamı ve uygulama biçimine ilişkin resmî açıklama yapılması bekleniyor.

Ziyaretler ayinin ardından başlayacak

Ayin nedeniyle Sümela Manastırı’na sabah saatlerinde yalnızca dinî etkinliğe katılacak kişilerin kabul edilmesi bekleniyor. Manastırın ayin programının tamamlanmasının ardından saat 14.00’ten itibaren yerli ve yabancı ziyaretçilere yeniden açılacağı bildirildi.

Ayin neden 23 Ağustos’ta yapılacak?

Ortodoks Hristiyanlar tarafından Meryem Ana’nın ölümü ve göğe alınışının anıldığı yortu geleneksel olarak 15 Ağustos’ta kutlanıyor. Fener Rum Patrikhanesinin Sümela Manastırı’nda 15 Ağustos 2026 tarihinde ayin yapılması yönündeki başvurusuna izin verilmediği, dinî program için 23 Ağustos tarihinin uygun görüldüğü basına yansımıştı.

Bu nedenle Sümela’daki ayin, geçen yıl olduğu gibi bu yıl da geleneksel tarihinden sekiz gün sonra gerçekleştirilecek.

Yaklaşık 1.600 yıllık tarih

Sümela Manastırı’nın kuruluşuna ilişkin bilgiler tarihsel kayıtlarla rivayetlerin iç içe geçtiği bir geçmişe dayanıyor. Geleneksel anlatıya göre manastırın temelleri, Atinalı rahipler Barnabas ve Sophronios tarafından milattan sonra 4. yüzyılda atıldı.

Bununla birlikte yapının günümüzdeki biçimiyle varlığını 13. yüzyıldan itibaren sürdürdüğü kabul ediliyor. Manastır, 1204’te kurulan Trabzon Komnenos Devleti döneminde büyüdü. Özellikle İmparator III. Aleksios döneminde önemi arttı; verilen fermanlar ve sağlanan gelirlerle dinî ve ekonomik açıdan güçlendi.

Trabzon’un 1461’de Osmanlı hâkimiyetine girmesinin ardından da manastırın bazı hak ve ayrıcalıkları korundu. Osmanlı döneminde onarılan yapı, 18. yüzyılda yeni fresklerle süslendi. Büyük yapıların eklendiği 19. yüzyıl ise Sümela’nın en parlak dönemlerinden biri oldu.

1923’ten sonra boşaltıldı

Trabzon’un 1916-1918 yılları arasındaki Rus işgali sırasında manastıra el konuldu. Nüfus mübadelesinin ardından 1923 yılında tamamen boşaltılan yapı, zaman içinde doğal koşullar, yangınlar, kaçak kazılar ve tahribat nedeniyle zarar gördü.

Cumhuriyet döneminde kültür varlığı olarak koruma altına alınan Sümela Manastırı’nda farklı tarihlerde kapsamlı restorasyon ve çevre güvenliği çalışmaları yürütüldü. Özellikle kayalıklardan düşme riski taşıyan büyük kaya parçaları temizlendi, yamaçlara çelik ağlar ve koruyucu bariyerler yerleştirildi.

Manastır yalnızca bir kiliseden oluşmuyor

Vadiden yaklaşık 300 metre, deniz seviyesinden ise yaklaşık 1.150 metre yüksekte bulunan Sümela, kayalıklara uyum sağlayan çok katmanlı mimarisiyle dikkati çekiyor.

Manastır kompleksinde ana kaya kilisesinin yanı sıra şapeller, öğrenci odaları, keşiş hücreleri, mutfak, misafirhane, kütüphane, su kemeri ve kutsal kabul edilen ayazma bulunuyor. Kaya kilisesinin iç ve dış duvarlarındaki fresklerde İncil’den sahneler ile Meryem Ana ve İsa tasvirleri yer alıyor.

Ortodoks dünyası açısından önemi

Tam adı “Panagia Sumela” olan manastır, Meryem Ana’ya adanmış en önemli tarihî Ortodoks yapılarından biri kabul ediliyor. Yüzyıllar boyunca Karadeniz bölgesindeki Rum Ortodoks topluluklarının başlıca ibadet, eğitim ve hac merkezleri arasında yer aldı.

Sümela’yı farklı kılan yalnızca dinî geçmişi değil; sarp bir yamaca kurulan özgün mimarisi, freskleri ve Altındere Vadisi’yle bütünleşen konumu. Bu özellikleri manastırı Türkiye’nin hem inanç turizmi hem de kültür turizmi açısından en tanınmış eserlerinden biri hâline getiriyor.

88 yıl sonra yeniden ayin yapılmıştı

Manastırda uzun bir aradan sonra ilk ayin, 15 Ağustos 2010 tarihinde Fener Rum Patriği Bartholomeos’un yönetiminde gerçekleştirildi. Böylece Sümela, 88 yıl sonra yeniden bir Ortodoks ayinine ev sahipliği yaptı.

Restorasyon çalışmaları nedeniyle bazı yıllarda ara verilen ayinler daha sonra yeniden başladı. Dünyanın farklı ülkelerinden din adamları ve ziyaretçilerin katıldığı program, dinî niteliğinin yanında kültürler arası temas ve Türkiye’nin çok katmanlı tarihî mirasının korunması açısından da sembolik önem taşıyor.

UNESCO Geçici Listesi’nde

Sümela Manastırı, mimarisi, tarihî geçmişi ve doğal çevreyle kurduğu sıra dışı ilişki nedeniyle 2000 yılından bu yana UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’nde bulunuyor.

Manastır henüz UNESCO Dünya Mirası’nın asıl listesine alınmış değil. Ancak Geçici Liste’de yer alması, yapının evrensel kültürel değer taşıyan bir miras adayı olduğunu gösteriyor.

Bu yönleriyle Sümela’da yapılacak ayin yalnızca dinî bir tören değil; Trabzon’un uluslararası görünürlüğünü etkileyen, kültür mirası ve inanç turizmi açısından geniş yankı uyandıran bir etkinlik niteliği taşıyor. Bu yıl programın basına kapalı gerçekleştirilmesi ise hem kamuoyunun etkinlik hakkında bilgi edinmesi hem de Sümela’nın uluslararası tanıtımı bakımından tartışılabilecek yeni bir uygulama olarak öne çıkıyor.

Galatasaray’ın kanat transferi için gündemine aldığı Ismaila Sarr konusunda dikkat çeken bir gelişme yaşandı. Sarı-kırmızılıların Senegal Milli Takımı’nın yıldızıyla kişisel şartlarda anlaşmaya vardığı ileri sürüldü.

Transfer gelişmesini duyuran Fabrizio Romano, Ismaila Sarr’ın Crystal Palace’ın maç kadrosundan çıkarıldığını bildirdi. Habere göre 28 yaşındaki oyuncu, Galatasaray’a transfer olmak istiyor ve İngiliz kulübünden ayrılmasına izin verilmesi için baskısını sürdürüyor.

KULÜPLER ARASINDA ANLAŞMA SAĞLANAMADI

Galatasaray ile Ismaila Sarr cephesindeki görüşmelerde önemli mesafe alınmasına rağmen transfer henüz sonuçlanmadı. Crystal Palace ile sarı-kırmızılı yönetim arasında bonservis bedeli konusunda anlaşma sağlanamadığı belirtildi.

İngiliz ekibinin daha önce Galatasaray tarafından sunulan ilk teklifi geri çevirdiği ve takımın önemli oyuncularından biri olarak gördüğü Sarr’ı kadroda tutmak istediği aktarılmıştı. Crystal Palace’ın yalnızca beklentisini karşılayacak yüksek bir teklif gelmesi durumunda satışa izin verebileceği öne sürülüyor.

SARR TRANSFER İÇİN BASKI YAPIYOR

Son gelişmeyle birlikte transfer sürecinde oyuncunun tavrı öne çıktı. Galatasaray’a katılmaya sıcak bakan Sarr’ın kişisel şartları kabul ettiği ve kulüplerin anlaşmasını beklediği kaydedildi.

Senegalli futbolcunun kadro dışında bırakılması ise ayrılık ihtimalini güçlendiren bir gelişme olarak yorumlandı. Crystal Palace Teknik Direktörü Pierre Sage’in daha önce Sarr’ın cuma günü oynanacak karşılaşmada görev alacağını açıklamasına rağmen oyuncunun kadroya alınmadığı ileri sürüldü.

GALATASARAY’DAN YENİ TEKLİF BEKLENİYOR

Galatasaray yönetiminin, oyuncunun ayrılma isteğini de pazarlıklarda kullanarak Crystal Palace ile yeniden masaya oturması bekleniyor. Taraflar arasındaki bonservis farkının kapanması durumunda transfer süreci hız kazanabilir.

Bununla birlikte kulüpler arasında resmî anlaşma sağlanmadığı için Ismaila Sarr’ın Galatasaray’a transferi henüz kesinleşmiş değil. Sarı-kırmızılıların İngiliz ekibine sunacağı muhtemel yeni teklif, görüşmelerin seyrini belirleyecek.

ISMAILA SARR KİMDİR?

25 Şubat 1998 tarihinde Senegal’de dünyaya gelen Ismaila Sarr, hücum hattının iki kanadında ve forvet pozisyonunda görev yapabiliyor.

Profesyonel kariyerinde Metz, Rennes, Watford ve Marsilya formaları giyen Sarr, 2024 yılında Crystal Palace’a transfer oldu. Hızı, savunma arkasına yaptığı koşular ve doğrudan kaleye yönelen oyunuyla tanınan tecrübeli futbolcu, Senegal Milli Takımı’nın da önemli isimleri arasında bulunuyor.

Kaynaklar

1. Fabrizio Romano
2. Crystal Palace Football Club
3. The Guardian
4. Reuters

İzmir’deki kliniğinde yaşamını yitiren Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Op. Dr. Özlem Gültekin’in ölümüne ilişkin yürütülen soruşturmada yeni iddialar gündeme geldi. Gültekin’in boşanma sürecindeki eşi, gazeteci Erhan Çelik’in bazı kişiler hakkında İzmir Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunduğu bildirildi.

48 yaşındaki Gültekin’in vefatı 14 Ağustos 2026’da kamuoyuna duyurulmuş, ilk haberlerde ölümün kalp krizi nedeniyle gerçekleştiği ileri sürülmüştü. Ancak kesin ölüm nedenine ilişkin resmî ve ayrıntılı bir rapor henüz kamuoyuyla paylaşılmadı.

Kesin ölüm nedeni araştırılıyor

Basına yansıyan bilgilere göre Gültekin’in ölümüyle ilgili adli inceleme başlatıldı ve kesin nedenin belirlenebilmesi amacıyla toksikolojik analiz yapılmasına karar verildi. Soruşturmanın sonucunda otopsi bulguları, toksikoloji incelemesi ve toplanan diğer delillerin birlikte değerlendirilmesi bekleniyor.

Soruşturmayla ilgili haberlerde, ev ve klinikte yeşil reçeteye tabi bazı ilaçların bulunduğu ileri sürüldü. Bununla birlikte Gültekin ve Çelik’in avukatları tarafından daha önce yapılan ortak açıklamada, ilaç bulunduğu yönündeki haberlerin gerçeği yansıtmadığı savunulmuştu. Bu nedenle söz konusu bilgi, resmî makamlarca doğrulanmış kesin bir bulgu olarak değerlendirilemiyor.

Erhan Çelik bazı kişilerin araştırılmasını istedi

Gazeteci Birsen Altuntaş’ın haberine göre Erhan Çelik, Gültekin’e anestezide kullanılan bağımlılık riski taşıyan ilaçları yasa dışı yollarla temin ettiğini, uyguladığını veya teminine aracılık ettiğini düşündüğü kişiler hakkında suç duyurusunda bulundu.

Çelik’in başvurusunda, isim ve iletişim bilgilerinin yanı sıra bazı telefon kayıtları ile diğer belgelerin de savcılığa sunulduğu aktarıldı. Telefon görüşmeleri, mesajlar, banka hareketleri ve klinikteki güvenlik kamerası kayıtlarının incelenmesi de talep edildi.

Enjektör ve kamera kayıtlarına ilişkin iddialar

Başvuruda, Gültekin’in ölü bulunduğu yerde bulunan boş enjektörler ile ilaç kutularının bir kişi tarafından toplanıp çöpe atıldığı öne sürüldü. Olay yeri inceleme ekiplerinin bu materyalleri çöp kutusundan çıkardığı da Çelik’in dilekçesinde yer alan iddialar arasında gösterildi.

Çelik ayrıca klinikte güvenlik kameraları bulunmasına rağmen olay tarihinde kayıt alınmadığının kendisine söylendiğini belirterek kameraların neden çalışmadığının araştırılmasını istedi.

Mahkemenin test kararı da başvuruda yer aldı

Haberde, çiftin boşanma davasına bakan İstanbul 13. Aile Mahkemesinin Gültekin’i yaklaşık iki ay önce test verilmesi amacıyla İstanbul Adli Tıp Kurumuna sevk ettiği ancak test işleminin gerçekleşmediğinin kayıtlara geçtiği ileri sürüldü.

Çelik’in daha önce kamuoyuna yansıyan şiddet görüntülerine ilişkin açıklaması da dilekçede yer aldı. Çelik, görüntülerde eşine şiddet uygulamadığını; çantada bulunduğunu iddia ettiği ilaç ve enjektörleri kayıt altına almaya çalışırken taraflar arasında arbede yaşandığını savundu.

İddialar henüz adli makamlarca doğrulanmadı

Başvuruda adı geçen kişiler, ilaç temini, enjektörler ve kamera kayıtları hakkındaki anlatımların tamamı şu aşamada Erhan Çelik’in soruşturulmasını istediği iddialardan oluşuyor. Bu iddiaların doğruluğuna veya herhangi bir kişinin cezai sorumluluğuna ilişkin kesinleşmiş bir adli karar bulunmuyor.

Gültekin’in ölüm nedeninin kalp krizi, ilaç etkisi veya başka bir tıbbi durum olup olmadığı da henüz kesinleşmedi. Dosyanın yönünü, Adli Tıp Kurumunun otopsi ve toksikoloji sonuçları ile savcılığın dijital kayıtlar ve diğer deliller üzerindeki incelemesi belirleyecek.

İtalyan transfer gazetecisi Alfredo Pedullà’nın aktardığı bilgilere göre Oosterwolde, kendisine gelen iki farklı teklifi geri çevirdi. Oyuncunun önceliğinin Roma olduğu ve kariyerine İtalya’da devam etmek istediği ileri sürüldü.

Transfer henüz resmî olarak sonuçlanmış değil. Fenerbahçe veya Roma tarafından Oosterwolde’nun transferinin tamamlandığına ilişkin bir açıklama yapılmadı.

OOSTERWOLDE ROMA’YI İSTİYOR İDDİASI

Dosyadaki yeni ayrıntı, Roma’nın ilgisinden çok Oosterwolde’nun kendi tercihine ilişkin.

İtalyan basınına yansıyan bilgilere göre 25 yaşındaki futbolcu, son dönemde önüne gelen iki farklı seçeneğe olumlu yanıt vermedi. Oosterwolde’nun Roma’ya transfer olmayı istediği ve Fenerbahçe’den sürecin ilerlemesi için kolaylık beklediği öne sürülüyor.

Bu bilgi henüz oyuncu veya temsilcisi tarafından kamuoyuna açık biçimde doğrulanmış değil.

ROMA-FENERBAHÇE GÖRÜŞMELERİ İLERLİYOR

Roma’nın ilgisinin yalnızca oyuncu cephesindeki bir kulisten ibaret olmadığına ilişkin İtalya’dan bir başka güçlü bilgi de geldi.

Sky Sport Italia transfer muhabiri Gianluca Di Marzio, Roma’nın Oosterwolde için Fenerbahçe’ye teklif sunduğunu ve görüşmelerde ilerleme kaydedildiğini bildirdi.

Di Marzio’nun 22 Ağustos tarihli haberine göre Roma yönetimi transferi kısa süre içerisinde sonuçlandırmak amacıyla temaslarını sürdürüyor.

İtalyan ekibinin gündeminde farklı isimler bulunmasına rağmen Oosterwolde seçeneğinin somut biçimde ilerlediği aktarılıyor.

MASADAKİ TRANSFER FORMÜLÜ

İtalyan kaynaklarında Roma’nın transferi doğrudan bonservis ödeyerek değil, kiralama ve satın alma maddesini içeren bir formülle gerçekleştirmek istediği belirtiliyor.

Basına yansıyan bilgilerde yaklaşık 1 milyon euroluk kiralama bedelinden söz edilirken satın alma bedeline ilişkin rakamlar kaynaklara göre küçük farklılıklar gösteriyor.

İtalya’daki haberlerde 15-17 milyon euro bandında bir satın alma maddesi gündeme geliyor. Bu nedenle kulüpler tarafından doğrulanmamış rakamları kesin bonservis bedeli olarak değerlendirmemek gerekiyor.

Satın alma maddesinin belirli şartların gerçekleşmesi durumunda zorunlu hâle gelebileceği de aktarılan bilgiler arasında.

FENERBAHÇE’NİN KARARI BELİRLEYİCİ

Oosterwolde cephesinden Roma’ya olumlu yaklaşım bulunduğu yönündeki haberler güçlenirken transferin tamamlanabilmesi için Fenerbahçe’nin şartları kabul etmesi gerekiyor.

Tarafların özellikle satın alma maddesinin niteliği ve ekonomik koşullar üzerinde anlaşması sürecin belirleyici noktası olacak.

Roma’nın teklif yaptığı ve görüşmelerin ilerlediği bilgisi birden fazla İtalyan kaynak tarafından aktarılmış durumda. Buna karşılık transferin tamamlandığını gösteren resmî bir açıklama henüz bulunmuyor.

OOSTERWOLDE’NUN İTALYA GEÇMİŞİ VAR

Hollandalı savunmacı açısından Serie A yabancı bir lig değil.

Oosterwolde, Fenerbahçe’ye transfer olmadan önce İtalya’da Parma forması giymişti. Sarı-lacivertli kulüp oyuncuyu 2023 yılının ocak ayında kadrosuna kattı.

Savunmanın solunda ve merkezinde görev yapabilmesi, Oosterwolde’yu farklı dizilişlerde kullanılabilecek bir oyuncu hâline getiriyor.

Roma’nın ilgisinin arkasındaki önemli unsurlardan biri de futbolcunun bu çok yönlülüğü olarak değerlendiriliyor.

ŞİMDİ GÖZLER KULÜPLERDE

Transfer dosyasında şu aşamada üç önemli bilgi öne çıkıyor: Roma’nın somut girişimi, kulüpler arasındaki görüşmelerin ilerlemesi ve Oosterwolde’nun İtalya’ya dönmeye olumlu yaklaşması.

Pedullà’nın oyuncunun iki başka teklifi geri çevirdiği yönündeki bilgisi ise sürecin en yeni ayrıntısı.

Buna rağmen Fenerbahçe ve Roma’dan resmî açıklama gelmeden Oosterwolde transferini tamamlanmış bir işlem olarak değerlendirmek mümkün değil.

KAYNAKLAR

1. Alfredo Pedullà – Oosterwolde ve Roma transfer sürecine ilişkin haber – 21-22 Ağustos 2026
2. Gianluca Di Marzio – Roma’nın Oosterwolde transferinde ilerleme kaydettiğine ilişkin haber – 22 Ağustos 2026
3. Gianluca Di Marzio – Roma’nın Oosterwolde için Fenerbahçe’ye teklif sunduğuna ilişkin haber – 21 Ağustos 2026

Yumurta, ıspanak, közlenmiş kırmızı biber ve badem aynı tabakta buluşuyor. Protein, lif ve sağlıklı yağları bir araya getiren bu kahvaltı, klasik yumurta tabağına hem renkli hem de doyurucu bir alternatif sunuyor.

Cleveland Clinic tarafından paylaşılan dört kişilik tarifte, her porsiyona iki yumurta düşüyor. Verilen beslenme bilgilerine göre bir porsiyon yaklaşık 235 kalori, 18 gram protein, 15 gram yağ, 8 gram karbonhidrat ve 3 gram lif içeriyor.

Besin değerleri; yumurtaların büyüklüğüne, kullanılan peynirin türüne, malzeme miktarına ve hazırlama şekline göre değişebilir.

Tokluk Hissini Destekleyen Malzemeler Bir Arada

Yumurta, vücudun ihtiyaç duyduğu temel aminoasitleri içeren nitelikli protein kaynaklarından biri. Protein içeren öğünler, midenin daha geç boşalmasına ve yemek sonrasında tokluk hissinin daha uzun sürmesine katkı sağlayabilir.

Ispanaktaki lif ile bademdeki yağ ve protein de öğünün doyuruculuğunu artırabilir. Ancak hiçbir kahvaltı herkesi aynı süre boyunca tok tutmaz. Kişinin yaşı, günlük hareket düzeyi, enerji ihtiyacı ve günün diğer öğünleri sonucu etkiler.

Yumurta aynı zamanda B12 ve A vitaminleri ile kolin içerir. Kolin; hücrelerin, sinir sisteminin ve karaciğerin normal çalışması için gerekli bir besin ögesidir.

Ispanak; lif, folat ve K vitamini sağlarken kırmızı biber C vitamini ve bitkisel renk maddeleri bakımından zengindir. Badem ise doymamış yağlar, E vitamini ve bir miktar protein içerir.

Dört Kişilik Kahvaltı İçin Gerekenler

Tarif için şu malzemeler kullanılıyor:

Bir kırmızı kapya biber

Bir küçük diş sarımsak

Yaklaşık 28 gram kavrulmuş badem

İki yemek kaşığı rendelenmiş sert peynir

Yaklaşık 280 gram bebek ıspanak

Sekiz büyük yumurta

İki çay kaşığı sirke

İki taze soğan

Çeyrek çay kaşığı tuz

Çeyrek çay kaşığı karabiber

Kırmızı Biberli Badem Sosu Nasıl Hazırlanır?

Kırmızı kapya biber, ocak ateşinde veya fırının üst ızgarasında kabuğu her taraftan koyulaşıncaya kadar çevrilerek közlenir. Ardından kapalı bir kapta yaklaşık 15 dakika dinlendirilir.

Yumuşayan biberin kabuğu soyulur; sapı ve çekirdekleri çıkarılır. Közlenmiş biber, sarımsak, badem, rendelenmiş peynir, az miktarda tuz ve karabiberle mutfak robotundan geçirilir. Böylece yoğun kıvamlı kırmızı biberli badem sosu elde edilir.

Koyu bulunan sos, çok az sıcak su eklenerek inceltilebilir. Fazladan yağ eklenmesi, tarifin enerji değerini yükselteceği için miktar kontrollü tutulmalıdır.

Ispanak Fazla Pişirilmemeli

Yıkanan ıspanak, yapraklarında kalan suyla birlikte kapaklı bir tencereye alınır. Orta ateşte yaklaşık iki dakika tutulması yaprakların yumuşaması için yeterlidir.

Ispanağın uzun süre pişirilmesi hem dokusunun tamamen kaybolmasına hem de tabağın fazla sulanmasına yol açabilir. Yapraklar hacmini kaybettiğinde ocaktan alınmalıdır.

Yumurta Kabuksuz Olarak Suda Nasıl Pişirilir?

Geniş bir tavaya veya sığ tencereye su doldurulur. Su kaynamaya başladığında ateş azaltılır. Pişirme sırasında suyun şiddetle kaynamaması, yalnızca hafifçe hareket etmesi gerekir.

Suya iki çay kaşığı sirke eklenir. Yumurta önce küçük bir kâseye kırılır. Ardından kâse suyun yüzeyine yaklaştırılarak yumurta yavaşça suya bırakılır.

Yumurta beyazı tamamen toparlanıncaya kadar yaklaşık üç ila beş dakika pişirilir. Delikli bir kaşıkla sudan çıkarılan yumurta, fazla suyunun alınması için kısa süre temiz bir kâğıt havlu üzerinde bekletilir.

Servis sırasında pişmiş ıspanak tabağın tabanına yerleştirilir. Üzerine iki yumurta ve kırmızı biberli badem sosu eklenir. Son olarak ince doğranmış taze soğan serpilir.

Yumurta Sarısının Yumuşak Kalması Herkes İçin Uygun Değil

Bu pişirme yönteminde yumurtanın sarısı yumuşak bırakılabilir. Ancak az pişmiş yumurta, bağırsak enfeksiyonuna neden olabilen Salmonella bakterisini taşıma ihtimali nedeniyle bazı kişiler açısından risk oluşturabilir.

Hamilelerin, küçük çocukların, ileri yaştakilerin ve bağışıklık sistemi baskılanmış kişilerin yumurtayı beyazı ve sarısı tamamen katılaşıncaya kadar pişirmesi önerilir. Bu kişiler için mikroplardan arındırma işleminden geçirilmiş yumurta kullanılması da daha güvenli bir seçenek olabilir.

Yumurtalar buzdolabında saklanmalı, kabuğu çatlamış ürünler kullanılmamalı ve çiğ yumurtayla temas eden eller ile mutfak gereçleri iyice temizlenmelidir.

Kolesterolü Yüksek Olanlar Porsiyonu Değerlendirmeli

Tarifin bir porsiyonunda iki büyük yumurta bulunuyor. Cleveland Clinic tarafından açıklanan beslenme değerlerine göre bir porsiyon yaklaşık 388 miligram kolesterol içeriyor.

Yiyeceklerle alınan kolesterolün kandaki kolesterol üzerindeki etkisi herkeste aynı değildir. Kalıtsal özellikler, doymuş yağ tüketimi, vücut ağırlığı, hareket düzeyi ve beslenmenin bütünü de kan yağlarını etkiler.

LDL olarak bilinen zararlı kolesterolü yüksek olanlar, ailesel kolesterol yüksekliği bulunanlar, diyabeti veya kalp-damar hastalığı olanlar iki yumurtalık porsiyonun kendileri için uygun olup olmadığını hekimlerine ya da diyetisyenlerine danışabilir.

Tarif tek yumurtayla hazırlanabilir. Yumurtalardan birinin yerine yalnızca yumurta akı kullanılması da protein miktarını büyük ölçüde korurken kolesterol alımını azaltabilir.

Kan Sulandırıcı İlaç Kullananlar Ispanağa Dikkat Etmeli

Ispanak K vitamini bakımından zengindir. Varfarin gibi K vitamininden etkilenen kan sulandırıcı ilaçları kullananların ıspanağı tamamen bırakması genellikle gerekmez. Önemli olan, tüketilen miktarın bir günden diğerine büyük ölçüde değişmemesidir.

Bu ilaçları kullanan kişiler, ıspanak ve diğer koyu yeşil yapraklı sebzelerin tüketim miktarını hekimlerinden habersiz artırmamalı veya azaltmamalıdır.

Badem alerjisi ya da süt ürünlerine karşı alerjisi bulunanlar açısından tarif uygun olmayabilir. Belirli böbrek taşı türlerine yatkın kişilerin ve böbrek hastalığı nedeniyle potasyum kısıtlaması uygulayanların da porsiyon miktarını sağlık uzmanıyla değerlendirmesi gerekir.

Her Öğün Herkese Aynı Ölçüde Yetmeyebilir

Bu kahvaltı protein ve sebze açısından güçlü, karbonhidrat açısından ise sınırlı bir öğündür. Enerji ihtiyacı yüksek olanlar, çocuklar veya sabah egzersiz yapanlar tabağın yanına bir dilim tam tahıllı ekmek ekleyebilir.

Kilo vermek isteyenler için yalnızca öğünün kalori değeri değil, porsiyon büyüklüğü ve gün boyunca alınan toplam enerji de önemlidir. Tek bir tarif doğrudan kilo verdirmez veya sağlık sorunlarını önlemez.

Yumurta, ıspanak, kırmızı biber ve bademin aynı tabakta buluşması besleyici ve tok tutmaya yardımcı bir kahvaltı oluşturabilir. Kalıcı fayda ise tek bir öğünden değil, dengeli ve sürdürülebilir bir beslenme düzeninden gelir.

KAYNAKLAR

1. Cleveland Clinic Health Essentials – Recipe: Poached Eggs With Spinach and Red Pepper Pesto – Cleveland Clinic Wellness ve Sara Quessenberry – 2024
2. Dünya Sağlık Örgütü – Healthy Diet – 2026
3. ABD Gıda ve İlaç Dairesi – What You Need To Know About Egg Safety – 2025
4. ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri Besin Takviyeleri Ofisi – Vitamin K Fact Sheet for Consumers – 2021
5. Circulation – Dietary Cholesterol and Cardiovascular Risk: A Science Advisory From the American Heart Association – Carson ve arkadaşları – 2020 – DOI: 10.1161/CIR.0000000000000743

Ancak transfer dosyasının dikkatle değerlendirilmesini gerektiren önemli bir ayrıntı bulunuyor. Almanya’dan BILD, Galatasaray’ın El Khannouss için Stuttgart’a teklif yaptığı yönündeki haberlerin kendi bilgilerine göre doğru olmadığını yazdı.

Bu nedenle 22 milyon euroluk teklif ve teklifin reddedildiği bilgisi, kulüplerden resmî doğrulama gelmediği sürece transfer kulisi olarak değerlendirilmeli.

22 MİLYON EUROLUK TEKLİF İDDİASI

Foot Mercato’nun aktardığı bilgilere göre Galatasaray, El Khannouss için Stuttgart’ın kapısını çaldı ve bonuslar hariç 22 milyon euroluk bir öneri sundu.

Fransız yayın, Stuttgart’ın bu rakamı beklentisinin oldukça altında bulduğunu ve ilk girişimi kabul etmediğini bildirdi.

Aynı haberde Alman ekibinin oyuncunun ayrılığına ancak çok daha yüksek bir bonservis bedeli karşılığında yaklaşabileceği öne sürüldü.

Taraflardan 22 milyon euroluk rakamı doğrulayan resmî bir açıklama bulunmuyor. Bu nedenle söz konusu tutarı kesinleşmiş teklif bedeli olarak değerlendirmek mümkün değil.

ALMANYA’DAN ÇELİŞKİLİ BİLGİ

Dosyayı daha ilginç hale getiren gelişme ise Stuttgart cephesinden haber yapan Alman basınındaki farklı bilgiler.

BILD, Galatasaray’ın El Khannouss için teklif yaptığı yönündeki haberlerin kendi kaynaklarına göre gerçeği yansıtmadığını ve Stuttgart’a oyuncu için somut bir teklif ulaşmadığını bildirdi.

Böylece transfer kulisinde iki farklı tablo ortaya çıktı.

Fransa’dan Foot Mercato 22 milyon euroluk bir teklifin yapıldığını ve reddedildiğini öne sürerken, Almanya’dan BILD Stuttgart’a somut teklif gelmediğini yazdı.

Kulüplerden veya oyuncu cephesinden bu çelişkiyi ortadan kaldıracak resmî bir açıklama yapılmış değil.

GALATASARAY İLGİSİ TÜRKİYE’DE DE GÜNDEME GELDİ

Bilal El Khannouss'un Galatasaray'la anılması yalnızca Fransız basınındaki son haberle başlamadı.

HT Spor, 19 Ağustos'ta Galatasaray'ın oyuncu için görüşmelerde bulunduğunu bildirdi. Haberde Stuttgart'ın müzakerelere tamamen kapalı olmadığı ancak oyuncunun Türkiye seçeneğine yaklaşımının olumlu olmadığı öne sürüldü.

Bu bilgi de taraflarca resmen doğrulanmadı.

Dolayısıyla şu aşamada Galatasaray-El Khannouss dosyasında doğrulanmış bir anlaşmadan veya ileri aşamaya ulaşmış transfer görüşmesinden söz etmek mümkün görünmüyor.

BİLAL EL KHANNOUSS KİMDİR?

Fas Milli Takımı'nda da forma giyen Bilal El Khannouss, hücum hattının arkasında ve merkez orta sahada görev yapabilen teknik özellikleri yüksek bir futbolcu.

Genk altyapısından yetişen El Khannouss, Belçika'daki performansının ardından Leicester City'ye transfer oldu. Daha sonra kariyerini Stuttgart'ta sürdürmeye başladı.

Topla hareketliliği, dar alan bağlantıları ve hücum ile orta saha arasındaki pas trafiğine katkısıyla öne çıkan oyuncu, klasik bir ceza sahası golcüsünden ziyade oyunun kurulmasına ve hücum organizasyonlarına katılan bir orta saha profili çiziyor.

GALATASARAY AÇISINDAN NASIL BİR PROFİL?

El Khannouss'un adı Galatasaray açısından değerlendirildiğinde transferin yalnızca bir oyuncu değişikliği olarak görülmemesi gerekiyor.

Faslı futbolcu, farklı orta saha rollerinde kullanılabilmesi nedeniyle kadro içinde teknik çeşitlilik sağlayabilecek bir profil. Özellikle topa sahip olunan oyunlarda merkez ile hücum hattı arasında bağlantı kurabilmesi, oyuncunun öne çıkan özelliklerinden biri.

Bununla birlikte transferin gerçekleşmesi halinde hangi rolde kullanılacağı, mevcut kadro planlaması ve teknik ekibin tercihleriyle doğrudan bağlantılı olacak.

TRANSFERDE ŞİMDİ NE BEKLENİYOR?

Bilal El Khannouss dosyasındaki en önemli soru, Galatasaray'ın Stuttgart'a gerçekten resmî bir teklif gönderip göndermediği.

Foot Mercato'nun 22 milyon euro ve ret bilgisine karşılık BILD'in somut teklif bulunmadığını bildirmesi, transfer haberlerinde kaynak ayrımının önemini ortaya koyuyor.

Galatasaray veya Stuttgart'tan gelecek resmî bir açıklama ya da iki ülkeden bağımsız ve güçlü kaynakların aynı bilgiyi doğrulaması halinde transferin hangi aşamada olduğu daha net anlaşılabilecek.

Mevcut tabloya göre El Khannouss, Galatasaray'ın adıyla anılan transfer seçeneklerinden biri. Ancak 22 milyon euroluk teklif ve Stuttgart'ın bu teklifi reddettiği bilgisi şimdilik Fransız basını kaynaklı bir iddia olarak kayda geçirilmeli.

KAYNAKLAR

1. Foot Mercato – Stuttgart’ın Galatasaray’ın Bilal El Khannouss için yaptığı 22 milyon euroluk teklifi reddettiği iddiası – 22 Ağustos 2026
2. BILD – Galatasaray’dan Bilal El Khannouss için somut teklif bulunmadığı bilgisi – 20 Ağustos 2026

Trabzonspor’un santrfor arayışında gündeme gelen Lorenzo Lucca dosyasında İtalya’dan dikkat çekici yeni bilgiler geldi.

Transfer gazetecisi Fabrizio Romano, bordo-mavililerin Napoli ile temas kurduğunu doğrularken görüşmelerin mevcut durumda neden ilerlemediğine ilişkin iki önemli ayrıntı paylaştı.

Romano’nun aktardığı bilgilere göre Trabzonspor’un Napoli’ye yaptığı yaklaşım ekonomik açıdan İtalyan kulübünün beklentilerini karşılamadı. İki kulüp arasındaki rakamsal mesafenin oldukça yüksek olduğu belirtilirken, transferin önündeki diğer engelin ise Lucca’nın tercihi olduğu ifade edildi.

Trabzonspor’un yaklaşımı doğrulandı

Lorenzo Lucca’nın Trabzonspor’un gündemine geldiğine ilişkin haberler bir süredir hem Türkiye hem de İtalya’da yer alıyordu.

Son açıklama ise bordo-mavililerin ilgisinin yalnızca bir transfer söylentisinden ibaret olmadığını göstermesi açısından önem taşıyor.

Fabrizio Romano, Trabzonspor’un Napoli’ye Lucca için gerçekten bir yaklaşımda bulunduğunu belirtirken, yapılan girişimin mevcut şartlarda anlaşma zemini oluşturmadığını aktardı.

Romano’ya göre Trabzonspor’un ortaya koyduğu ekonomik şartlar ile Napoli’nin beklentileri arasında ciddi bir fark bulunuyor.

İkinci engel Lorenzo Lucca’nın tercihi

Transferin önündeki tek sorun bonservis pazarlığı değil.

Romano’nun verdiği bilgiye göre Lorenzo Lucca da şu aşamada Türkiye’ye transfer olmaya sıcak bakmıyor.

İtalyan santrforun mevcut durumda Napoli’de kalmaya, takımdan ayrılmaya kıyasla daha yakın olduğu belirtiliyor.

Bu ayrıntı, Trabzonspor açısından transfer operasyonunu daha da zorlaştırıyor. Bordo-mavililerin yalnızca Napoli ile ekonomik şartlarda anlaşması değil, oyuncuyu da Türkiye seçeneğine ikna etmesi gerekiyor.

İtalya’dan peş peşe olumsuz sinyaller

Lucca dosyasında son günlerde İtalya’dan gelen bilgiler aynı noktada birleşmeye başladı.

Transfer gazetecisi Nicolò Schira da oyuncunun Trabzonspor seçeneğine şu aşamada ilgi göstermediğini ve Napoli’de kalmak istediğini aktarmıştı.

Matteo Moretto ise Trabzonspor-Lucca hattının çeşitli faktörler nedeniyle mevcut şartlarda ilerlemeye uygun görünmediğini belirtmişti.

Fabrizio Romano’nun son açıklaması ise tabloya önemli bir ayrıntı daha ekledi: Trabzonspor’un Napoli ile temasının bulunduğu ancak taraflar arasında ekonomik açıdan ciddi bir mesafe olduğu bilgisi.

Böylece transferin önünde hem kulüpler arasındaki şartlar hem de oyuncunun tercihi olmak üzere iki ayrı engel bulunduğu ortaya çıkmış oldu.

Lucca transferi bitti mi?

Mevcut bilgiler transferin gerçekleşme ihtimalinin düşük olduğunu gösterse de dosyanın tamamen kapandığını söylemek için henüz erken.

Transfer döneminde tekliflerin yenilenmesi, Napoli’nin beklentilerinin değişmesi veya oyuncunun kariyer planlamasında farklı bir karar alması ihtimalleri bulunuyor.

Ancak 22 Ağustos itibarıyla İtalya’dan gelen güçlü kaynakların ortak tablosu Trabzonspor açısından olumlu değil.

Bordo-mavililerin Lorenzo Lucca transferinde ilerleme sağlayabilmesi için hem Napoli ile arasındaki ekonomik farkı azaltması hem de 25 yaşındaki İtalyan santrforu Türkiye seçeneğine ikna etmesi gerekecek.

Kaynaklar

1. Fabrizio Romano
2. Napoli Magazine
3. Nicolò Schira
4. Matteo Moretto

Keratokonus lensleri bu düzensiz yüzeyin oluşturduğu görüntü bozukluğunu azaltmak amacıyla kullanılır. Standart yumuşak lenslerden farklı tasarımlara sahip olabilen bu lensler, korneanın önünde daha düzenli bir optik yüzey oluşturarak görüş kalitesini artırabilir.

Ancak önemli bir ayrım var: Kontakt lensler keratokonusu ortadan kaldırmaz ve hastalığın ilerlemesini tek başına durdurmaz. Görevleri esas olarak görmeyi düzeltmektir. İlerleme saptanan kişilerde korneayı güçlendirmeyi amaçlayan çapraz bağlama tedavisi ayrıca değerlendirilebilir.

Keratokonusta gözlük neden yetersiz kalabilir?

Keratokonus, korneanın incelerek öne doğru sivrileşmesiyle seyreden bir göz hastalığıdır. Bu değişim, düzenli astigmatizmden farklı olarak kornea yüzeyinde düzensiz bir kırma kusuru oluşturabilir.

Erken ve hafif olgularda gözlük ya da standart yumuşak kontakt lens yeterli görüş sağlayabilir. Kornea biçimi daha düzensiz hâle geldiğinde ise gözlük camı görüntüdeki gölgelenmeyi, ışık saçılmasını ve çarpılmayı tam olarak düzeltemeyebilir. Bu aşamada keratokonusa özel lens seçenekleri gündeme gelir.

Her keratokonus hastasının sert lens kullanması gerekmez. Seçim; korneanın haritasına, hastalığın düzeyine, gözyaşı yapısına, göz yüzeyinin durumuna, kişinin görme ihtiyacına ve lensi kullanabilme becerisine göre yapılır.

Keratokonus lenslerinin çeşitleri nelerdir?

Keratokonusta tek bir lens türü bulunmaz. Aynı hastalığa sahip iki kişinin kornea biçimleri farklı olabileceği için uygun lens tasarımı da değişebilir.

Özel tasarımlı yumuşak lensler

Hafif veya bazı orta düzey keratokonus olgularında kullanılabilir. Standart yumuşak lenslere göre daha kalın ve farklı optik özelliklere sahip olabilir. Göze alışılması genellikle daha kolaydır; ancak ileri derecedeki kornea düzensizliğinde sert lensler kadar net görüş sağlamayabilir.

Sert gaz geçirgen lensler

RGP veya korneal sert lens olarak da adlandırılır. Korneanın üzerinde duran küçük çaplı lenslerdir. Lens ile kornea arasındaki gözyaşı tabakası, düzensiz yüzeyin optik etkisini azaltır. Bu sayede gözlükle düzeltilemeyen görüntü bozukluklarında daha net görüş elde edilebilir.

İlk günlerde gözde yabancı cisim hissi oluşturabilir. Lensin kenarının hissedilmesi, gözün sulanması ve takma süresinin kısa olması alışma döneminde görülebilir. Uyum süresi kişiden kişiye değişir.

Hibrit lensler

Merkezinde sert, çevresinde yumuşak bölüm bulunan lenslerdir. Sert merkezin sağladığı görüntü kalitesiyle yumuşak kenarın konforunu bir araya getirmeyi amaçlar. Her göz yapısına uygun olmayabilir ve düzenli kontrol gerektirir.

Piggyback sistemi

Sert gaz geçirgen lensin altına ince bir yumuşak lens yerleştirilir. Amaç, sert lensin oluşturduğu rahatsızlığı azaltmak veya kornea yüzeyini korumaktır. İki lensin birlikte kullanılması bakım sürecini zorlaştırabileceğinden yalnızca uzman değerlendirmesiyle uygulanmalıdır.

Skleral ve mini skleral lensler

Skleral lensler korneaya temas etmek yerine korneanın üzerinden kubbe gibi geçer ve gözün beyaz kısmı olan sklera üzerine oturur. Lens ile kornea arasındaki boşluk, koruyucu içermeyen steril sıvıyla doldurulur.

Geniş çapları sayesinde gözde daha kararlı durabilir, düzensiz korneada iyi bir optik yüzey oluşturabilir ve bazı kişilerde korneal sert lenslerden daha rahat olabilir. İleri keratokonus, kornea yüzeyinde hassasiyet veya diğer lenslerle yeterli görüş sağlanamaması durumunda değerlendirilebilir.

Buna karşılık skleral lenslerin takılıp çıkarılması, sıvıyla doldurulması ve temizlenmesi belirli bir eğitim gerektirir. Gün içinde sıvı haznesinde bulanıklık oluşabilir. Lensin yeniden çıkarılıp temizlenmesi ve uygun sıvıyla doldurulması gerekebilir.

En iyi keratokonus lensi hangisidir?

Herkes için en iyi kabul edilen tek bir keratokonus lensi yoktur. Bir kişide çok net ve rahat görüş sağlayan tasarım, başka bir kişide hareket edebilir, baskı oluşturabilir veya yeterli netliği vermeyebilir.

Lens seçiminde yalnızca görme testindeki harfleri okuyabilmek değerlendirilmez. Lensin korneaya ve çevre dokulara nasıl oturduğu, gözyaşı dolaşımı, hareketi, merkezlenmesi, kullanım süresince oluşan kızarıklık ve kişinin günlük yaşamındaki konforu da incelenir.

Skleral lenslerde kornea ile lens arasında yeterli boşluk bulunması gerekir. Fazla veya yetersiz boşluk, lensin kenar yapısı ve gözün beyaz kısmına yaptığı baskı uzman tarafından kontrol edilir. Bu nedenle internetten ölçüye göre lens almak ya da başka bir kişiye ait lensi denemek güvenli değildir.

İlk denemede kusursuz uyum sağlanamayabilir

Keratokonus lenslerinin uygulanması çoğu zaman birkaç aşamalı bir süreçtir. Deneme lensleriyle yapılan değerlendirmeden sonra kişiye özel ölçüler belirlenir. Lens teslim edildiğinde görüş ve uyum yeniden kontrol edilir.

İlk günlerde kullanım süresi kademeli olarak artırılabilir. Lensin göz üzerinde bekledikçe oturuşu değişebileceği için kontrol yalnızca takıldığı ilk dakikalarda yapılmaz. Bazı kişilerde daha iyi görüş veya konfor için lens ölçülerinin yeniden düzenlenmesi gerekebilir.

Zaman içinde korneanın biçimi, göz yüzeyi veya göz numarası değişebilir. Daha önce rahat kullanılan bir lensin batmaya başlaması, sık düşmesi, merkezden kayması ya da görüşün bozulması yeni bir değerlendirme gerektirir.

Lens görüşü düzeltir, ilerlemeyi takip etmez

Lensle net görmek, keratokonusun ilerlemediği anlamına gelmez. Hastalığın seyri; kornea topografisi veya tomografisi adı verilen ayrıntılı haritalama yöntemleri, kornea kalınlığı ölçümleri, görme muayenesi ve numara değişiklikleriyle takip edilir.

Özellikle çocuklarda, ergenlerde ve genç erişkinlerde ilerleme daha hızlı olabilir. Sık numara değişmesi, astigmatizmanın artması veya kornea ölçümlerinin bozulması durumunda takip aralıkları hekim tarafından yeniden belirlenir.

İlerleme doğrulanırsa korneal çapraz bağlama adı verilen tedavi gündeme gelebilir. Bu işlem korneanın dayanıklılığını artırarak hastalığın ilerlemesini yavaşlatmayı veya durdurmayı amaçlar. Çapraz bağlama görme kusurunu bütünüyle düzeltmeyebilir; işlem sonrasında da gözlük veya kontakt lens gerekebilir.

Temizlikte musluk suyu kullanılmamalı

Keratokonus lensleri tıbbi cihazdır. Yanlış temizlik ve kullanım, kornea enfeksiyonu ve görme kaybına kadar ilerleyebilen sorunlara yol açabilir.

Lense dokunmadan önce eller sabunla yıkanmalı ve tüy bırakmayan temiz bir havluyla kurulanmalıdır. Lensler yalnızca önerilen bakım solüsyonlarıyla temizlenmeli ve saklanmalıdır. Musluk suyu, içme suyu, ev yapımı tuzlu su veya tükürük lens temizliğinde kullanılmamalıdır.

Skleral lensin göze takılmadan önce doldurulmasında, hekimin önerdiği koruyucu içermeyen steril ürün kullanılmalıdır. Temizlik solüsyonu ile lensi doldurmak için kullanılan sıvı aynı ürün olmayabilir.

Lens kabı düzenli olarak temizlenmeli, kurutulmalı ve belirlenen aralıklarla değiştirilmelidir. Solüsyonun üzerine yeni solüsyon eklemek yerine kaptaki eski sıvı dökülmelidir. Lensle duş almak, yüzmek veya havuza girmek enfeksiyon riskini artırabilir.

Hekim özellikle önermedikçe keratokonus lensleriyle uyunmamalıdır. Kullanım ve yenileme süresi, lensin türüne ve gözün durumuna göre belirlenmelidir.

Gün içinde bulanıklaşma neden olabilir?

Lens takıldıktan sonraki ilk saatlerde net olan görüşün ilerleyen saatlerde bulanıklaşmasının birden fazla nedeni bulunabilir. Lens yüzeyinde gözyaşı, yağ veya protein birikmesi; lensin merkezden kayması; göz kuruluğu ya da lens altında parçacık birikmesi bunlar arasındadır.

Skleral lens kullanıcılarında lensin altındaki sıvının sisli görünmesi “gün ortası bulanıklığı” olarak tanımlanabilir. Lensin uyumu, göz yüzeyindeki iltihaplanma, gözyaşı yapısı veya doldurma tekniği bu duruma katkıda bulunabilir. Sorun sık tekrarlıyorsa yalnızca lensi daha uzun süre kullanmaya çalışmak yerine kontrol muayenesi yapılmalıdır.

Göz alerjisi de konforu bozabilir. Keratokonusla göz ovuşturma arasında güçlü bir ilişki bulunduğundan kaşıntının nedeni değerlendirilmeli ve gözleri ovuşturmaktan kaçınılmalıdır.

Ne zaman lens çıkarılmalı ve doktora başvurulmalı?

Lens kullanırken belirgin ağrı, giderek artan kızarıklık, ışığa bakamama, akıntı, korneada beyaz bir nokta veya ani görme azalması gelişirse lens hemen çıkarılmalı ve gecikmeden göz hekimine başvurulmalıdır. Bu belirtiler kornea enfeksiyonu veya başka bir göz yüzeyi sorununa işaret edebilir.

Lens çıkarıldıktan sonra geçmeyen batma, sürekli sulanma, lensin göze yapışması, çıkarılamaması, tekrarlayan sislenme veya kullanım süresinin giderek kısalması da değerlendirme gerektirir.

Çıkarılan lens kontrol için saklanabilir; ancak hekim değerlendirmesi olmadan yeniden takılmamalıdır. Şiddetli ağrı veya ani görme kaybında aynı gün göz acil birimine başvurulmalıdır.

Düzenli takip lens kadar önemlidir

Doğru seçilmiş bir keratokonus lensi, kişinin eğitim, çalışma, araç kullanma ve günlük yaşam performansını belirgin biçimde iyileştirebilir. Başarı yalnızca lens türüne bağlı değildir. Uygun ölçüm, doğru takma ve çıkarma tekniği, titiz hijyen ve düzenli göz muayenesi sürecin ayrılmaz parçalarıdır.

Lens kullanıcısı iyi gördüğü için kontrollerini ertelememelidir. Muayenelerde hem lensin göz üzerindeki etkisi hem de keratokonusun seyri değerlendirilir. Böylece görüşü iyileştiren lens kullanımı ile hastalığın ilerlemesini izleyen tıbbi takip birbirine karıştırılmadan sürdürülebilir.

KAYNAKLAR
1. Cornea – Global Consensus on Keratoconus and Ectatic Diseases—Edition 2 – Gomes JAP, Hafezi F, Ambrósio R Jr. ve çalışma grubu – 2026 – DOI: 10.1097/ICO.0000000000004170
2. Contact Lens and Anterior Eye – Keratoconus: An Updated Review – Santodomingo-Rubido J, Carracedo G, Suzaki A ve arkadaşları – 2022 – DOI: 10.1016/j.clae.2021.101559
3. Contact Lens and Anterior Eye – Keratoconus: A Review – Romero-Jiménez M, Santodomingo-Rubido J, Wolffsohn JS – 2010 – DOI: 10.1016/j.clae.2010.04.006
4. Indian Journal of Ophthalmology – Contact Lens in Keratoconus – Rathi VM, Mandathara PS, Dumpati S – 2013 – DOI: 10.4103/0301-4738.116066
5. Clinical Optometry – Scleral Lens for Keratoconus: Technology Update – Rathi VM, Mandathara PS, Taneja M, Dumpati S, Sangwan VS – 2015 – DOI: 10.2147/OPTH.S52483

Tuvalete çıkıldığı hâlde bağırsakların tamamen boşalmadığı hissi, küçük ve sert parçalar hâlinde dışkılama ya da uzun süre ıkınmak zorunda kalma… Bunların tamamı kabızlığın farklı yüzleri olabilir.

Kabızlık yalnızca haftada kaç kez tuvalete çıkıldığıyla değerlendirilmez. Dışkının kıvamı, çıkarma güçlüğü, ıkınma ihtiyacı ve kişinin alışılmış bağırsak düzenindeki değişiklik de önemlidir. Bu nedenle her gün dışkılayan bir kişi bile kabızlık yaşayabilir.

KABIZLIK NEDİR?

Kabızlık genel olarak dışkının sert, kuru veya parçalı olması; dışkılama sırasında zorlanma; haftada üçten az tuvalete çıkma ya da bağırsakların tamamen boşalmadığı hissiyle tanımlanır.

Herkesin bağırsak düzeni aynı değildir. Bazı kişiler günde birkaç kez, bazıları ise haftada birkaç kez tuvalete çıkabilir. Asıl dikkat edilmesi gereken, kişinin normal düzeninin değişmesi ve dışkılamanın giderek zorlaşmasıdır.

Bristol Dışkı Formu Ölçeği, dışkıyı görünümüne göre yedi gruba ayırır. Ayrı ve sert parçalar hâlindeki tip 1 ile topaklı, sosis biçimindeki tip 2 genellikle kabızlıkla ilişkilendirilir. Yumuşak, şekilli ve kolay çıkarılabilen tip 3 ile tip 4 ise çoğu kişide daha rahat bağırsak hareketini gösterir.

DIŞKI NEDEN SERTLEŞİR?

Besin artıkları kalın bağırsakta ilerlerken içlerindeki suyun bir bölümü vücut tarafından geri emilir. Bağırsak hareketleri yavaşladığında dışkı kalın bağırsakta daha uzun süre kalır. Bu sırada daha fazla su kaybederek kuru, sert ve çıkarılması güç bir hâle gelebilir.

Kabızlığın tek bir nedeni olmayabilir. Beslenme düzeni, günlük hareket miktarı, kullanılan ilaçlar, tuvalet alışkanlıkları ve bazı hastalıklar aynı anda etkili olabilir.

LİF EKSİKLİĞİ KABIZLIĞI KOLAYLAŞTIRABİLİR

Sebze, meyve, kuru baklagil ve tam tahılların az tüketildiği bir beslenme düzeninde dışkının hacmi ve yumuşaklığı azalabilir. İşlenmiş gıdaların ağırlık kazanması da günlük lif alımını düşürebilir.

Yetişkinler için önerilen günlük lif miktarı yaşa ve cinsiyete göre değişmekle birlikte genel olarak 22–34 gram aralığındadır. Bu ihtiyacın farklı besinlerden karşılanması bağırsak düzenini destekleyebilir.

Lif miktarını birden yükseltmek ise gaz, karın ağrısı ve şişkinliğe yol açabilir. Çok az lif tüketen kişilerin artışı kademeli yapması daha uygun olabilir. Lif tüketimi artırılırken kişinin sağlık durumuna uygun miktarda sıvı alınması da gerekir.

DAHA FAZLA SU İÇMEK HER ZAMAN TEK BAŞINA YETERLİ DEĞİL

Yetersiz sıvı alımı, özellikle vücudunda sıvı kaybı bulunan kişilerde dışkının sertleşmesini kolaylaştırabilir. Ancak kabızlık yaşayan herkese aynı miktarda su önermek veya yalnızca su tüketimini artırmak sorunu her zaman çözmez.

Günlük sıvı ihtiyacı yaşa, hava sıcaklığına, fiziksel etkinliğe, beslenmeye, kullanılan ilaçlara ve kişinin sağlık durumuna göre değişir. Kalp ya da böbrek hastalığı nedeniyle sıvı kısıtlaması bulunan kişiler, tüketim miktarını hekimlerine danışmadan değiştirmemelidir.

HAREKETSİZLİK VE TUVALETİ ERTELEMEK BAĞIRSAKLARI ETKİLEYEBİLİR

Uzun süre oturmak veya yatağa bağımlı olmak bağırsak hareketlerini yavaşlatabilir. Düzenli fiziksel etkinlik, kişinin sağlık durumu elverdiği ölçüde bağırsakların çalışmasını destekleyebilir.

Dışkılama isteğini sürekli ertelemek de dışkının bağırsakta daha uzun süre kalmasına ve sertleşmesine zemin hazırlayabilir. Yoğun iş temposu, uygun tuvalet bulunamaması, seyahat, uyku düzeninin değişmesi ve farklı beslenme alışkanlıkları geçici kabızlığa neden olabilir.

KABIZLIK YAPABİLEN İLAÇLAR

Bazı reçeteli ve reçetesiz ilaçlar bağırsak hareketlerini yavaşlatabilir veya vücudun sıvı dengesini etkileyebilir. Opioid türü güçlü ağrı kesiciler kabızlığın iyi bilinen nedenleri arasındadır.

Bazı antidepresanlar, antikolinerjik ilaçlar, epilepsi tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar, kimi tansiyon ilaçları, idrar söktürücüler ve alüminyum ya da kalsiyum içeren mide ilaçları da kabızlığa yol açabilir.

Demir ve kalsiyum takviyeleri bazı kişilerde dışkıyı sertleştirebilir. Bir ilaca başladıktan sonra bağırsak düzeni değişmişse bu durum hekim veya eczacıyla paylaşılmalıdır. Reçeteli ilaçlar kabızlık yaptığı düşüncesiyle kendiliğinden bırakılmamalı, dozu azaltılmamalı veya artırılmamalıdır.

BAZI HASTALIKLAR KABIZLIĞIN ARKASINDA OLABİLİR

Tekrarlayan veya uzun süren kabızlık bazı sindirim sistemi sorunlarıyla bağlantılı olabilir. İrritabl bağırsak sendromu, pelvik taban kaslarının dışkılama sırasında uyumlu çalışmaması ve kalın bağırsağın yavaş hareket etmesi bunlar arasındadır.

Tiroit bezinin yavaş çalışması, diyabet, Parkinson hastalığı, multipl skleroz, omurilik yaralanmaları ve sinir sistemini etkileyen bazı hastalıklar da bağırsak hareketlerini bozabilir.

Gebelikte hormon değişiklikleri, bağırsaklara uygulanan basınç ve demir takviyeleri nedeniyle kabızlık görülebilir. İleri yaşta ise hareketin azalması, kullanılan ilaçların çoğalması ve bazı kronik hastalıklar riski yükseltebilir.

Her kabızlık ciddi bir hastalığa işaret etmez. Buna karşılık yeni başlayan, giderek ağırlaşan veya uzun süren bağırsak alışkanlığı değişiklikleri yalnızca beslenmeye bağlanmamalıdır.

KABIZLIĞA NE İYİ GELEBİLİR?

Sebze, meyve, kuru baklagil, yulaf ve diğer tam tahıllar gibi lif kaynaklarını beslenmeye kademeli biçimde eklemek dışkının hacmini ve yumuşaklığını artırabilir. Kuru erik, armut, kivi ve kayısı gibi bazı meyveler de dengeli beslenmenin parçası olarak bağırsak hareketlerini destekleyebilir.

Dışkılama isteğini ertelememek, her gün benzer saatlerde tuvalete zaman ayırmak ve mümkünse düzenli hareket etmek yararlı olabilir. Özellikle kahvaltıdan sonra bağırsak hareketleri doğal biçimde artabildiği için bu dönem tuvalet alışkanlığı oluşturmak açısından uygun olabilir.

Tuvalette ayakları küçük bir yükselti üzerine koymak, dizleri kalça seviyesinin biraz üzerinde tutmak ve hafifçe öne eğilmek dışkılamayı kolaylaştırabilir. Uzun süre oturmak ve kuvvetle ıkınmak ise önerilmez.

LİF HER KABIZLIKTA DOĞRU SEÇENEK OLMAYABİLİR

Lif birçok kişide yararlı olsa da bağırsak tıkanıklığı, dışkı sıkışması veya bağırsakta darlık şüphesi bulunanlarda kontrolsüz biçimde artırılmamalıdır. Şiddetli karın ağrısı, belirgin şişkinlik, kusma, gaz çıkaramama ve dışkılayamama varsa evde lif takviyesi denenmemeli, tıbbi yardım alınmalıdır.

Pelvik taban kaslarının uyumsuz çalışmasına bağlı kabızlıkta yalnızca daha fazla lif tüketmek yeterli olmayabilir. Bu kişilerde hekim değerlendirmesinin ardından bağırsak ve pelvik taban kaslarının yeniden eğitilmesini amaçlayan tedaviler gündeme gelebilir.

MÜSHİLLERİN HEPSİ AYNI ŞEKİLDE ÇALIŞMAZ

Beslenme ve yaşam düzenindeki değişiklikler yeterli olmadığında sağlık profesyoneli uygun bir kabızlık ilacı önerebilir. Lif içeren ürünler, bağırsakta su tutan ozmotik ilaçlar, dışkıyı yumuşatan ürünler ve uyarıcı müshiller farklı mekanizmalarla etki gösterir.

Hangi seçeneğin kullanılacağı kabızlığın nedenine, süresine, kişinin yaşına, diğer hastalıklarına ve kullandığı ilaçlara göre değişir. Uzun süren kabızlıkta reçeteli tedaviler de değerlendirilebilir.

Magnezyum içeren ürünler özellikle böbrek işlevleri azalmış kişiler için risk oluşturabilir. Bitkisel olarak satılan müshiller de bilinçsiz ve uzun süreli kullanılmamalıdır. Gebeler, ileri yaştakiler, kronik hastalığı veya düzenli ilaç kullanımı bulunanlar reçetesiz ürünlere başlamadan önce sağlık profesyoneline danışmalıdır.

KABIZLIK SONRASI SULU DIŞKI NE ANLAMA GELİR?

Sert dışkının kalın bağırsağın son bölümünde büyük bir kitle hâlinde birikmesine dışkı sıkışması denir. Bu durum ileri yaştaki, yatağa bağımlı, nörolojik hastalığı bulunan veya opioid ağrı kesici kullanan kişilerde daha sık görülebilir.

Uzun süren kabızlığın ardından az miktarda sulu dışkı gelmesi her zaman bağırsakların açıldığı anlamına gelmez. Sıvı dışkı, içeride sıkışmış sert kitlenin çevresinden sızabilir. Buna karın ağrısı, şişkinlik, dışkı kaçırma ve tam boşalamama hissi eşlik edebilir.

Dışkı sıkışmasından şüpheleniliyorsa elle çıkarmaya veya evde kontrolsüz lavman uygulamaya çalışılmamalıdır. Tedavi yöntemine sağlık profesyoneli karar vermelidir.

UZUN SÜRE IKINMAK HANGİ SORUNLARA YOL AÇABİLİR?

Sert dışkıyı çıkarabilmek için sık ve kuvvetli biçimde ıkınmak hemoroid oluşumuna veya mevcut hemoroid yakınmalarının artmasına yol açabilir.

Makat girişinde oluşan küçük yırtıklar, yani anal fissürler de dışkılama sırasında keskin ağrı ve açık kırmızı kanamaya neden olabilir. Ağrı korkusuyla tuvaletin ertelenmesi, dışkının daha da sertleştiği bir döngü yaratabilir.

Daha ileri vakalarda rektumun bir bölümü makattan dışarı sarkabilir. Dışkılama sırasında ortaya çıkan ağrı, kanama veya sarkma şikâyetleri hekim tarafından değerlendirilmelidir.

NE ZAMAN DOKTORA BAŞVURULMALI?

Kabızlık beslenme ve günlük alışkanlıklardaki değişikliklere rağmen düzelmiyorsa, sık tekrarlıyorsa veya günlük yaşamı etkiliyorsa hekime başvurulmalıdır.

Yeni başlayan ve kalıcı hâle gelen bağırsak alışkanlığı değişiklikleri, özellikle ileri yaşta daha dikkatli değerlendirilir. Dışkıda kan, makattan kanama, açıklanamayan kilo kaybı, kansızlık, ateş, sürekli karın ağrısı veya dışkı çapında kalıcı incelme tıbbi değerlendirme gerektirir.

Ailesinde kalın bağırsak veya rektum kanseri bulunan kişilerin de yeni gelişen kabızlığı ve dışkılama değişikliklerini hekimleriyle paylaşması gerekir.

Şiddetli veya sürekli karın ağrısı, belirgin karın şişliği, kusma, gaz çıkaramama ve dışkılayamama birlikte görülüyorsa bağırsak tıkanıklığı ihtimali nedeniyle gecikmeden acil sağlık hizmetine başvurulmalıdır.

KAYNAKLAR

1. Gastroenterology – Mechanisms, Evaluation, and Management of Chronic Constipation – Adil E. Bharucha ve Brian E. Lacy – 2020 – DOI: 10.1053/j.gastro.2019.12.034

2. Gastroenterology – American Gastroenterological Association–American College of Gastroenterology Clinical Practice Guideline: Pharmacological Management of Chronic Idiopathic Constipation – Lin Chang, William D. Chey, Ayesha Imdad ve çalışma grubu – 2023 – DOI: 10.1053/j.gastro.2023.03.214

3. Scandinavian Journal of Gastroenterology – Stool Form Scale as a Useful Guide to Intestinal Transit Time – Stephen J. Lewis ve Kenneth W. Heaton – 1997 – DOI: 10.3109/00365529709011203

4. World Gastroenterology Organisation – A Global Cascade Approach to Diagnosis and Management of Chronic Constipation – 2025

5. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases – Constipation: Definition, Symptoms, Causes, Diagnosis and Treatment – Güncel hasta bilgilendirme kaynağı

Edinilen bilgilere göre, yolun karşısına geçmeye çalışan genç kıza cadde üzerinde ilerleyen bir otomobil çarptı. Çarpmanın etkisiyle genç kız metrelerce savrularak yere düştü.

Kazayı gören çevredeki vatandaşlar hızla olay yerine koşarak yaralıya ilk müdahaleyi yaptı. Durumun 112 Acil Sağlık ekiplerine bildirilmesi üzerine bölgeye kısa sürede ambulans sevk edildi.

Olay yerine ulaşan sağlık ekipleri, ağır yaralanan genç kıza ilk müdahaleyi olay yerinde gerçekleştirdi. Ardından ambulansla hastaneye kaldırılan genç kızın tedavi altına alındığı öğrenildi.

Hastaneden edinilen bilgilere göre genç kızın sağlık durumunun ciddiyetini koruduğu ve yoğun bakım ünitesinde entübe edilerek tedavisinin sürdüğü bildirildi.

Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.

Son yıllarda hem tarama programlarının yaygınlaşması hem de ailelerin bilinçlenmesiyle SMA hastalığı daha fazla konuşuluyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi, Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, özellikle erken belirti ve tanının hayati önem taşıdığını vurguluyor:
“Bugün artık SMA hastalığında erken tanı, hastalığın seyrini değiştirebiliyor. Ancak belirtiler gözden kaçarsa tablo ağırlaşabiliyor.”

SMA Hastalığı nedir?

SMA hastalığı (Spinal Müsküler Atrofi), omurilikteki hareket sinir hücrelerini etkileyen genetik bir kas hastalığıdır.

Bu hastalıkta, kasları çalıştıran motor nöronlar hasar görür. Sonuç olarak:

• Kaslarda güçsüzlük

• Hareket kısıtlılığı

• Zamanla kas erimesi

• İleri vakalarda solunum problemleri

görülebilir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’a göre, SMA hastalığı doğuştan gelen genetik bir bozukluktur ve SMN1 genindeki eksiklik nedeniyle ortaya çıkar. “Kasın kendisi sağlamdır, sorun kası çalıştıran sinirdedir” diyerek hastalığın mekanizmasını sade bir dille anlatıyor.

SMA hastalığı tiplerine göre farklı şiddette seyreder. Bazı bebeklerde ilk aylarda ağır tablo görülürken, bazı çocuklarda belirtiler daha geç ortaya çıkabilir.

En sinsi belirtiler

SMA hastalığı çoğu zaman sessiz başlar. Aileler ilk etapta fark etmeyebilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler:

• Baş kontrolünde gecikme

• Emme ve yutma güçlüğü

• Yaşıtlarına göre daha az hareket

• Kol ve bacaklarda gevşeklik

• Sık solunum yolu enfeksiyonu

• Oturamama ya da yürüyememe

Prof. Dr. Kafadar, “Bebek çok sakin diye sevinen aileler oluyor. Oysa aşırı hareketsizlik bazen SMA hastalığı belirtisi olabilir” uyarısında bulunuyor.

Özellikle bacaklarda güçsüzlük ön plandadır. Bazı vakalarda dilde titreme bile görülebilir. Bu belirtiler erken dönemde yakalanırsa, tedavi seçenekleri daha etkili olabilir.

Kimler risk altında?

SMA hastalığı kalıtsal bir hastalıktır.

Risk grupları şunlardır:

• Anne ve babanın taşıyıcı olduğu bebekler

• Akraba evliliği bulunan aileler

• Ailesinde SMA öyküsü olanlar

Türkiye’de taşıyıcılık oranının yaklaşık 1/40–1/50 civarında olduğu belirtilmektedir. Bu da toplumda azımsanmayacak bir genetik risk bulunduğunu gösterir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “Anne ve baba sağlıklı olabilir. Taşıyıcı olduklarını bilmeyebilirler. Bu nedenle evlilik öncesi ve gebelik öncesi taramalar çok önemlidir” diyor.

Neden artıyor?

Son yıllarda “SMA hastalığı artıyor mu?” sorusu sıkça soruluyor.

Uzmanlara göre artışın birkaç nedeni var:

• Yenidoğan tarama programlarının yaygınlaşması

• Genetik testlere erişimin artması

• Toplumsal farkındalığın yükselmesi

• Akraba evliliklerinin devam etmesi

Prof. Dr. Kafadar, “Eskiden tanı alamayan vakalar vardı. Bugün erken tarama sayesinde SMA hastalığını daha erken yakalayabiliyoruz” diyerek görünürdeki artışın tanı kapasitesiyle ilişkili olduğunu vurguluyor.

Ayrıca son yıllarda geliştirilen gen tedavileri ve yeni ilaç seçenekleri de hastalığın daha fazla gündeme gelmesine yol açtı.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir çocuk nörolojisi uzmanına başvurulmalı:

• Bebek başını 3–4 ayda tutamıyorsa

• 6–7 ayda desteksiz oturamıyorsa

• 1 yaşında yürümeye başlamamışsa

• Kol ve bacaklarda belirgin güçsüzlük varsa

• Emme ve beslenme problemi sürüyorsa

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “SMA hastalığında erken tanı hayat kurtarır. Gecikme kas kaybını artırabilir” diyerek aileleri uyarıyor.

Bugün SMA hastalığı tedavisi için kullanılan ilaçlar, hastalığın ilerlemesini yavaşlatabiliyor. Bazı vakalarda gen tedavisi uygulanabiliyor. Ancak tedavinin başarısı büyük ölçüde erken teşhise bağlı.

Nasıl korunulur?

SMA hastalığı tamamen önlenebilir bir hastalık değildir. Ancak risk azaltılabilir.

Korunma yolları:

• Evlilik öncesi taşıyıcılık testi

• Gebelik öncesi genetik danışmanlık

• Aile öyküsü varsa ileri genetik testler

• Yenidoğan tarama programlarına katılım

Prof. Dr. Kafadar, “Toplumsal bilinç en güçlü silahtır. Taşıyıcı olduğunuzu bilmek kader değildir, önlem alma fırsatıdır” diyor.

Türkiye’de yenidoğan tarama programlarının genişlemesi sayesinde SMA hastalığı artık daha erken evrede tespit edilebiliyor. Bu da çocukların yaşam kalitesini artırma açısından umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Uzman Uyarısı: Erken Tanı Hayat Değiştiriyor

SMA hastalığı kader değil, geç kalınmış tanı kader olabilir.

Kas kaybı başladıktan sonra geri dönüş sınırlıdır. Bu nedenle belirti, risk, genetik öykü ve erken tarama hayati önemdedir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar son olarak şu mesajı veriyor:
“Her hareketsizlik masum değildir. Aileler gelişim basamaklarını yakından takip etmeli. Şüphe varsa zaman kaybetmeden uzmana başvurulmalı.”

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Çocuk Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada epilepsinin toplumda hâlâ yanlış bilinen yönleri olduğunu vurguladı.

Epilepsi (Sara) Nedir?

Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin ani ve kontrolsüz elektriksel boşalımları sonucu ortaya çıkan, tekrarlayan nöbetlerle karakterize bir hastalıktır. Halk arasında “sara” olarak bilinir.

Prof. Dr. Kafadar’a göre:

“Epilepsi tek bir hastalık değil, birçok farklı nedeni ve türü olan bir beyin hastalıkları grubudur. Her nöbet epilepsi değildir; tanı için nöbetlerin tekrarlayıcı olması gerekir.”

Nöbet Nasıl Ortaya Çıkar?

Beynimiz milyarlarca sinir hücresinin uyumlu çalışmasıyla görev yapar. Ancak bazı durumlarda bu hücreler bir anda aşırı ve düzensiz elektrik sinyali üretir. Sonuç?

• Ani bilinç kaybı

• Kasılmalar

• Sabit bir noktaya dalıp kalma

• Ağızda köpürme

• Kısa süreli hafıza kaybı

• Garip kokular ya da tatlar hissetme

Bazı nöbetler dramatiktir, bazıları ise sadece birkaç saniyelik “donma” şeklinde geçer. Bu nedenle birçok epilepsi vakası uzun süre fark edilmeden devam edebilir.

Çocuklarda Epilepsi Daha mı Farklı?

Prof. Dr. Kafadar, özellikle çocukluk çağında epilepsinin farklı belirtilerle ortaya çıkabileceğini belirtiyor:

“Çocuklarda dalıp gitme, ders sırasında kısa süreli kopmalar, ani sıçramalar ya da sebepsiz düşmeler epilepsi belirtisi olabilir. Ailelerin bu belirtileri hafife almaması gerekir.”

Çocukluk çağı epilepsilerinin bir kısmı yaşla birlikte düzelebilirken, bazı türleri uzun süreli takip gerektirir.

Epilepsinin Nedenleri Neler?

Epilepsi her zaman tek bir nedene bağlı değildir. Olası sebepler arasında:

• Doğum sırasında beyin hasarı

• Genetik yatkınlık

• Beyin enfeksiyonları

• Kafa travmaları

• Beyin tümörleri

• Nedeni bilinmeyen (idiopatik) durumlar

Vakaların önemli bir kısmında ise net bir sebep saptanamayabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Epilepsi tanısında en önemli testlerden biri EEG (Elektroensefalografi)’dir. EEG, beynin elektriksel aktivitesini kaydeder.

Bunun yanında:

• Beyin MR görüntülemesi

• Ayrıntılı nörolojik muayene

• Nöbet öyküsünün detaylı değerlendirilmesi

Tanı sürecinde büyük önem taşır.

Tedavisi Var mı?

Evet. Epilepsi hastalarının büyük bir kısmı düzenli ilaç tedavisiyle nöbetsiz bir yaşam sürebilir.

Prof. Dr. Kafadar’ın altını çizdiği en önemli nokta şu:

“Epilepsi tedavi edilebilir bir hastalıktır. İlaçlar düzenli kullanıldığında hastaların yaklaşık yüzde 70’inde nöbetler tamamen kontrol altına alınabilir.”

Dirençli vakalarda ise:

• Ketojenik diyet

• Vagus sinir stimülasyonu

• Cerrahi tedavi

gibi seçenekler gündeme gelebilir.

Nöbet Anında Ne Yapılmalı?

Toplumda en sık yapılan yanlış, nöbet geçiren kişinin ağzına bir şey koymaya çalışmaktır. Bu son derece tehlikelidir.

Doğru yaklaşım:

✔️ Kişiyi yan yatırmak
✔️ Başını sert bir zeminden korumak
✔️ Süreyi takip etmek
✔️ Nöbet 5 dakikayı aşarsa acil yardım çağırmak

Toplumsal Yanlış Algılar

Epilepsi bulaşıcı değildir.
Ruhsal bir hastalık değildir.
Akıl hastalığı değildir.

Bu hastalık, beynin elektriksel düzeniyle ilgilidir. Doğru tedavi ve takip ile bireyler eğitimlerine, iş hayatlarına ve sosyal yaşamlarına devam edebilir.

Son Söz

Epilepsi korkulacak değil, bilinmesi gereken bir hastalıktır. Bilgi, ön yargının panzehiridir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’ın da ifade ettiği gibi, erken tanı ve düzenli takip hayat kalitesini belirleyen en kritik faktördür.

Beynin elektriği bazen kontrolden çıkabilir. Önemli olan, o dalgayı doğru yönetmektir. ⚡
Epilepsi (Sara Hastalığı) Nedir? Epilepsi Çeşitleri Nelerdir? Epilepsi Neden Olur? Epilepsi Belirtileri Nelerdir? Epilepsi Nasıl Teşhis Edilir? Epilepsi Tedavisi Nasıl Yapılır? Epilepsi Risk Faktörleri Nelerdir? Epilepsi öldürür mü? Epilepsi nasıl anlaşılır? Epilepsi geçer mi? Stres epilepsiyi etkiler mi? Epilepsi nöbeti uyurken olur mu? Epilepsi nöbeti geçirdikten sonra kişi neler hisseder? Anksiyete epilepsiye neden olur mu?

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Asuman İnan, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada özellikle yaz aylarında artan vakalara dikkat çekti.

Prof. Dr. İnan, “Salmonella en sık gıdalar yoluyla bulaşır. Çiğ veya iyi pişmemiş tavuk, yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri ve iyi yıkanmamış sebzeler risk taşır” dedi.

🧫 Salmonella Nedir?

Salmonella, bağırsak sistemini etkileyen bir bakteri grubudur. Halk arasında çoğu zaman “gıda zehirlenmesi” olarak bilinen tabloya neden olur. Ancak her gıda zehirlenmesi Salmonella değildir.

Uzmanlara göre bakteri, uygun sıcaklıkta hızla çoğalır ve özellikle hijyen kurallarına uyulmayan mutfaklarda kolayca yayılır.

⚠️ Salmonella Belirtileri Nelerdir?

Prof. Dr. İnan’ın verdiği bilgilere göre belirtiler genellikle bakterinin alınmasından 6–72 saat sonra ortaya çıkıyor:

• Yüksek ateş

• Sulu veya kanlı ishal

• Karın ağrısı ve kramp

• Bulantı ve kusma

• Halsizlik

Çoğu vaka 4–7 gün içinde düzeliyor. Ancak bağışıklık sistemi zayıf kişilerde enfeksiyon kana karışabiliyor ve ciddi sonuçlar doğurabiliyor.

🚨 Kimler Risk Altında?

Uzman isim özellikle şu grupları uyardı:

• Bebekler

• 65 yaş üstü bireyler

• Hamileler

• Kronik hastalığı olanlar

• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler

Bu kişilerde tablo daha ağır seyredebilir ve hastane tedavisi gerekebilir.

🛡 Nasıl Korunmalı?

Prof. Dr. İnan’a göre korunmanın temel anahtarı mutfak hijyeni:

• Çiğ et ve sebzeler ayrı kesme tahtasında hazırlanmalı

• Tavuk ve et iyice pişirilmeli

• Eller en az 20 saniye sabunla yıkanmalı

• Soğuk zincir korunmalı

“Salmonella gözle görülmez, tadı değişmez. Bu nedenle en güçlü silahımız temizliktir” uyarısında bulundu.

📌 Uzmandan Net Mesaj

Salmonella hafife alınacak bir enfeksiyon değil. Basit görünen bir ishal tablosu bazı gruplarda hayati risk oluşturabiliyor. Uzmanlar özellikle yaz aylarında açıkta satılan ve iyi muhafaza edilmeyen gıdalara karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Uzmanların ortak mesajı

“Mucize aramayın.
Bilimsel önlemlerle ve sağlıklı yaşamla riskleri azaltın.”

Kanser riskini tamamen sıfırlamak mümkün olmasa da, bu 12 başlıkla risk belirgin biçimde azaltılabiliyor.

Uzmanlara göre kanserden korunma bir günde değil, bir yaşam tarzıyla mümkün. İşte bilimsel kanıtlarla desteklenen 12 altın kural: