Fibromiyalji nedir, neden bu kadar zor anlaşılır?

Fibromiyalji Sendromu, yaygın vücut ağrısı, hassasiyet, yorgunluk, uyku bozukluğu ve zihinsel bulanıklıkla seyreden kronik bir tablodur. Hastaların önemli bir kısmı dışarıdan sağlıklı görünür. Ancak günlük yaşamda merdiven çıkmak, işe odaklanmak, sabah yataktan kalkmak veya basit bir dokunuşa tahammül etmek bile zorlaşabilir.

Bu nedenle fibromiyalji için sıkça “görünmez ağrı” tanımı kullanılır. Çünkü kan tahlili ya da görüntüleme yöntemleri çoğu zaman tabloyu doğrudan göstermez. Tanı, hastanın şikâyetleri, muayene bulguları ve benzer belirtilere yol açabilecek hastalıkların dışlanmasıyla konur.

Ağrının sesi neden kısılmıyor?

Fibromiyaljide en çok üzerinde durulan mekanizmalardan biri santral sensitizasyondur. Bu durumda sinir sistemi adeta alarm ayarını kaybeder. Normalde ağrı olarak algılanmayacak hafif temaslar, basınç ya da yorgunluk hissi beyin tarafından daha şiddetli ağrı gibi yorumlanabilir.

Hastaların “Her yerim ağrıyor ama kimse anlamıyor” cümlesi bu yüzden yalnızca duygusal bir ifade değildir. Biyolojik karşılığı olan bir sinir sistemi hassasiyetini anlatır.

Sadece kas ağrısı değil: Fibromiyaljinin gizli yüzü

Fibromiyalji hastalarında ağrıya çoğu zaman başka şikâyetler de eşlik eder. Bunların başında “fibro-fog” gelir. Hasta kelime bulmakta zorlanabilir, dikkatini sürdüremeyebilir, unutkanlık yaşayabilir.

Bir diğer önemli belirti dinlendirmeyen uykudur. Kişi uzun saatler uyusa bile sabah yorgun, bitkin ve kasları ezilmiş gibi uyanabilir. Migren, irritabl bağırsak sendromu, kronik yorgunluk, çene eklemi sorunları ve duygu durum problemleri de tabloya eşlik edebilir.

Tedavide eski ezber bozuluyor

Fibromiyalji tedavisinde yalnızca ağrı kesici kullanmak çoğu zaman yeterli değildir. Klasik ağrı kesiciler bazı hastalarda sınırlı fayda sağlasa da temel sorun sinir sisteminin ağrı işleme biçimi olduğu için yaklaşım daha geniş olmak zorundadır.

Güncel yaklaşım üç ana hatta ilerliyor: Hekim kontrolünde ilaç tedavisi, düzenli ve düşük yoğunluklu egzersiz, stres ve ağrı yönetimini güçlendiren psikolojik destek.

Özellikle yürüyüş, yüzme, su içi egzersizler ve esneme programları birçok hasta için tedavinin en kritik parçası kabul ediliyor. Başlangıçta zorlayıcı görünse de doğru planlanan hareket, sinir sisteminin ağrı eşiğini yeniden düzenlemeye yardımcı olabilir.

Bilimde yeni umut: Kronik ağrının anahtarı mı bulundu?

Son dönemde kronik ağrı araştırmalarında dikkat çeken gelişmelerden biri, beynin kaudal granüler insular korteks adı verilen bölgesine odaklandı. Hayvan çalışmaları, bu bölgenin akut ağrının kronik ağrıya dönüşmesinde önemli bir rol oynayabileceğini gösterdi. Araştırmalarda bu yolak susturulduğunda kronik ağrının önlenebildiği ya da azaltılabildiği bildirildi.

Bu bulgu doğrudan “fibromiyalji tedavisi bulundu” anlamına gelmiyor. Ancak kronik ağrının beyindeki devrelerle nasıl kalıcı hale geldiğini anlamak, gelecekte daha hedefe yönelik tedavilerin kapısını aralayabilir.

Fibromiyalji uydurma değil, yönetilebilir bir hastalık

Fibromiyalji tembellik, naz ya da hayal ürünü değildir. Hastanın yaşam kalitesini derinden etkileyen, biyolojik temelleri olan ciddi bir sağlık sorunudur.

Doğru tanı, sabırlı takip, kişiye özel egzersiz planı, uyku düzeni, stres yönetimi ve hekim kontrolünde tedaviyle birçok hastada şikâyetler azaltılabilir. Fibromiyaljide amaç yalnızca ağrıyı susturmak değil; hastayı yeniden hayata katmaktır.

Karşılaşmanın ilk yarısı büyük çekişmeye sahne oldu. Devreye Türk Telekom’un 45-42 üstünlüğüyle gidildi. Ancak ikinci bölümde savunma sertliğini artıran başkent ekibi, Trabzonspor’un hücum ritmini kırarak farkı korumayı başardı.

Bu sonuçla Türk Telekom, normal sezonun son bölümünde dördüncülük yarışı için çok değerli bir adım attı. Trabzonspor ise Galatasaray galibiyetiyle yakaladığı çıkışı Ankara deplasmanında sürdüremedi.

Maçın Kırılma Noktası Savunma Oldu

Türk Telekom’un sezon boyunca en güçlü yönlerinden biri agresif savunmasıydı. Maç öncesi analizlerde de ev sahibinin Trabzonspor’un oyun kurulumunu bozmak, özellikle Marcquise Reed üzerindeki baskıyı artırmak isteyeceği belirtiliyordu.

Ankara’daki maçta da tablo değişmedi. Türk Telekom, tempoyu kendi istediği seviyeye çekti ve Trabzonspor’un skor üretimini sınırladı.

Trabzonspor İçin Kaçan Fırsat

Trabzonspor bu sezon lige dönüşünün ardından dikkat çeken bir grafik çizdi. Bir dönem 10 maçlık galibiyet serisi yakalayan bordo-mavililer, play-off hattında güçlü bir konuma gelmişti.

Ancak Türk Telekom yenilgisi, ilk dört hedefi açısından önemli bir yara oldu. Bordo-mavililer için artık son hafta sonuçları daha da kritik hâle geldi.

⸻

Gün Gün Gaziantep Hava Durumu (7 Günlük Tahmin)

Pazartesi

Güneşli bir açılış.
Gündüz 24°C, gece 11°C.
Sabah serin, öğle saatleri ideal.

Salı

Sıcaklık yükselişe geçiyor.
26°C / 13°C
Hafif rüzgâr hissedilebilir.

Çarşamba

Haftanın zirvesi.
28°C / 15°C
Açık hava planları için en uygun gün.

Perşembe

Hava hâlâ sıcak ama bulutlar sahneye çıkıyor.
27°C / 16°C
Akşam saatlerinde hafif serinlik.

Cuma

Sürpriz serinleme.
23°C / 12°C
Rüzgâr etkisini artırıyor.

Cumartesi

Parçalı bulutlu, dengeli hava.
25°C / 13°C
Ne çok sıcak ne çok serin.

Pazar

Güneş geri dönüyor.
26°C / 14°C
Haftayı yumuşak kapatıyor.

⸻

Uzmanlar Uyarıyor: “En Büyük Risk Ani Değişim”

Meteorolojik değerlendirmelere göre asıl dikkat edilmesi gereken konu yağış değil, ani sıcaklık farkları.

Gündüz tişörtle gezilen saatlerin ardından akşam mont ihtiyacı doğabiliyor. Bu durum özellikle çocuklar, yaşlılar ve kronik hastalığı olanlar için risk oluşturabiliyor.

⸻

Gaziantep’te Bu Hafta Ne Beklenmeli?

* Gündüzler bahar, akşamlar sonbahar hissi verecek
* Yağış ihtimali düşük, güneş etkili
* Rüzgâr özellikle hafta sonuna doğru hissedilecek
* En sıcak gün: Çarşamba
* En serin gün: Cuma

⸻

Dışarı Çıkmadan Önce Bunlara Bakın

* Sabah evden çıkarken ince bir ceket alın
* Öğle saatlerinde güneş etkisini hafife almayın
* Akşam planı olanlar mutlaka tedbirli giyinsin

Arınç’ın gündeminde hem iktidara yönelik eleştiriler hem yargı tartışmaları hem de son günlerde kulislerde adı geçen Abdullah Gül iddiaları vardı.

En dikkat çeken çıkış ise 11. Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ün yeniden cumhurbaşkanı adayı olup olmayacağına ilişkin sözleri oldu.

Arınç, Gül’ün böyle bir hazırlık içinde olmadığını belirterek, “Abdullah Gül’ün yeniden Cumhurbaşkanı adayı olmak gibi bir niyeti yok” ifadelerini kullandı.

Siyaset kulislerinde zaman zaman gündeme gelen “Abdullah Gül yeniden aday olur mu?” sorusu böylece Arınç’ın açıklamasıyla yeni bir boyut kazandı.

Arınç, Haşim Kılıç ve Hüseyin Çelik gibi isimlerin katıldığı “Demokrasi Buluşmaları” için de parti hazırlığı iddialarını reddetti. Bu toplantıların yeni bir siyasi oluşum anlamına gelmediğini söyleyen Arınç, “Parti kurmak gibi bir niyetleri yok” dedi.

Arınç’ın “Abdullah Bey bu işlerin içinde değil” sözleri, özellikle muhalefet ve merkez sağ seçmen denkleminde konuşulan senaryolara doğrudan yanıt niteliği taşıdı.

Programda iktidara yönelik eleştirilerinin yanlış yorumlandığını da belirten Arınç, kendisini muhalif olarak tanımlamadı. “Ben muhalif olmam ama eleştiri hakkımı kullanırım. Bu evin sahibi benim” sözleriyle AK Parti içindeki konumuna dikkat çekti.

Yargı tartışmalarına da değinen Arınç, eski Anayasa Mahkemesi dönemine ilişkin sert ifadeler kullandı. Siyasi davalarda sonucun önceden tahmin edilebildiğini savunan Arınç, geçmiş dönemde “jüristokrasi” olarak tanımladığı bir yapı bulunduğunu söyledi.

Arınç ayrıca “Terörsüz Türkiye” sürecini desteklediğini belirtti. Sürece temkinli yaklaşılmasını geçmiş tecrübelerle ilişkilendiren Arınç, buna rağmen çözüm arayışının sürmesi gerektiğini ifade etti.

Açıklamalar, Ankara kulislerinde uzun süredir fısıltı gazetesiyle dolaşan “yeni merkez arayışı”, “Abdullah Gül adaylığı” ve “yeni parti ihtimali” başlıklarını yeniden siyasetin masasına taşıdı.

İnsanın en eski sorularından biri yeniden laboratuvarların kapısında: Yaşlanmak kader mi, yoksa yavaşlatılabilir bir biyolojik süreç mi?

Bugünkü bilimsel tablo net: Yaşlanmayı tamamen durdurmak ya da insanı “yaşlanmaz” hâle getirmek mümkün değil. Ancak yaşlanmanın hızı, vücudun hastalıklara karşı direnci ve ileri yaşta bağımsız kalma süresi üzerinde etkili olunabileceğini gösteren araştırmalar artıyor.

Dünya Sağlık Örgütü’ne göre sağlıklı yaşlanma, yaşlılıkta iyilik hâlini sağlayan işlevsel kapasitenin korunması anlamına geliyor. Yani mesele yalnızca uzun yaşamak değil; yürüyebilmek, düşmemek, hatırlayabilmek, sosyal hayatta kalabilmek ve hastalık yükünü azaltabilmek.

Takvim yaşı başka, biyolojik yaş başka

Son yıllarda “biyolojik yaş” kavramı bu nedenle öne çıktı. Nüfus cüzdanındaki yaş ile hücrelerin yaşı aynı olmak zorunda değil.

İki kişi 55 yaşında olabilir; biri metabolik olarak daha genç, diğeri ise damar, kas, beyin ve bağışıklık sistemi açısından daha hızlı yaşlanmış olabilir. Epigenetik saatler, DNA üzerindeki kimyasal izleri inceleyerek bu farkı ölçmeye çalışıyor. Ancak bu testlerin hâlâ standartlaşmadığı ve farklı sonuçlar verebildiği de belirtiliyor.

Gençlik hapı bulundu mu?

Hayır. Bugün piyasada “yaşlanmayı durdurur” diye sunulan hiçbir ürün için böyle kesin bir bilimsel hüküm yok.

Rapamisin, metformin, senolitikler, NAD+ öncülleri ve benzeri yaklaşımlar bilimsel araştırmalarda inceleniyor. Bazı çalışmalar bu yolların hücresel yaşlanma mekanizmalarını etkileyebileceğini gösteriyor. Fakat insanlarda güvenli doz, uzun vadeli etki ve gerçek yaşam faydası konusunda tablo hâlâ tamamlanmış değil.

Hatta rapamisinle ilgili yeni bir çalışmada, bu ilacın egzersiz yapan yaşlı bireylerde kas gücü ve fiziksel performans kazanımlarını azaltabileceği bildirildi. Bu bulgu, “uzun yaşam” iddiasıyla ilaç kullanmanın sanıldığı kadar masum olmayabileceğini gösteriyor.

Yaşlanmayı yavaşlatmada en güçlü araç hâlâ basit görünüyor

Bilimin en şaşırtıcı tarafı şu: En güçlü yaşlanma karşıtı reçete hâlâ gösterişsiz.

Düzenli hareket, kas kütlesini koruma, yeterli protein alımı, kaliteli uyku, sigarasız yaşam, kan şekeri ve tansiyon kontrolü, sosyal bağların korunması ve aşırı kilodan kaçınma; bugün elimizdeki en sağlam “sağlıklı yaş alma” başlıkları arasında.

Omega-3, D vitamini ve egzersizin birlikte değerlendirildiği DO-HEALTH çalışmasında biyolojik yaşlanma üzerinde küçük ama dikkat çekici bir yavaşlama bildirilse de uzmanlar bunun “gençleşme” diye yorumlanmaması gerektiğini vurguluyor.

Geleceğin tıbbı yaşlılığı hastalık başlamadan okuyabilir

Yeni araştırmalar yalnızca yaşlanmayı yavaşlatmaya değil, yaşlanmanın izlerini erken yakalamaya da odaklanıyor.

Beyin MR’ı üzerinden yaşlanma hızını tahmin etmeye çalışan modeller, bilişsel gerileme ve bazı hastalık risklerini daha erken görmeyi hedefliyor. Bu alan henüz klinik rutine tam yerleşmiş değil, ancak koruyucu tıbbın geleceğinde önemli bir kapı aralayabilir.

Sonuç: Yaşlanmamak değil, geç yaşlanmak mümkün olabilir

Bugün için insanın yaşlanmaması mümkün değil. Ama daha yavaş yıpranmak, daha geç kırılganlaşmak ve yaşlılık yıllarını hastalıkların gölgesinden kısmen kurtarmak mümkün olabilir.

Bilimin sessiz devrimi burada başlıyor: Gençliği şişede aramak yerine, yaşlanmayı hücre hücre anlamak.

Prof. Dr. Kaan Yılancıoğlu’ndan bilimsel değerlendirme

Longevity çalışmalarıyla tanınan Prof. Dr. Kaan Yılancıoğlu, yaşlanma araştırmalarında asıl hedefin “ölümsüzlük” değil, sağlıklı yaşam süresini uzatmak olduğunu belirterek şu değerlendirmede bulundu:

“Yaşlanma, tek bir mekanizmaya indirgenemeyecek kadar karmaşık bir biyolojik süreçtir. Bugün bilim dünyası yaşlanmayı durdurmaktan çok, yaşa bağlı hastalıkların ortaya çıkışını geciktirmeye ve bireyin daha uzun süre bağımsız, üretken ve sağlıklı kalmasına odaklanıyor. Biyolojik yaş, hücresel yıpranma, kronik inflamasyon, metabolik denge, kas kütlesi ve uyku kalitesi gibi birçok değişkenle birlikte değerlendirilmelidir.

Longevity alanında umut verici çalışmalar var; ancak hiçbir ilaç, takviye ya da yöntem tek başına ‘gençlik formülü’ olarak sunulmamalıdır. En güçlü bilimsel zemin hâlâ düzenli fiziksel aktivite, dengeli beslenme, kaliteli uyku, stres yönetimi, sigarasız yaşam ve metabolik risklerin kontrolüdür. Gelecekte kişiselleştirilmiş tıp yaklaşımlarıyla biyolojik yaşlanmayı daha erken okuyabilir ve hastalıklar ortaya çıkmadan koruyucu stratejiler geliştirebiliriz.”

Uşak Belediye Başkanı Özkan Yalım, CHP’den ihraç edildi. Kararı CHP Parti Sözcüsü Zeynel Emre duyurdu.

Emre’nin açıklamasına göre Yalım hakkında yürütülen disiplin süreci tamamlandı. CHP Yüksek Disiplin Kurulu, olağanüstü toplantıda Özkan Yalım’ın partiden ihracına oy birliğiyle karar verdi.

CHP’den Özkan Yalım kararı

Özkan Yalım, daha önce CHP Merkez Yönetim Kurulu tarafından kesin ihraç istemiyle tedbirli olarak disipline sevk edilmişti. Sürecin ardından nihai karar Yüksek Disiplin Kurulu’ndan çıktı.

CHP Sözcüsü Zeynel Emre, yaptığı açıklamada Yalım’ın partiden kesin olarak ihraç edildiğini bildirdi. Böylece Yalım’ın CHP üyeliği sona ermiş oldu.

Görevden uzaklaştırılmıştı

Özkan Yalım, 27 Mart’ta gözaltına alınmış, 30 Mart’ta tutuklanmıştı. Sürecin ardından Uşak Belediye Başkanlığı görevinden de uzaklaştırılmıştı.

Yalım’ın görevden uzaklaştırılması ve ardından gelen parti disiplin süreci, Uşak yerel siyaseti açısından yakından takip edilen başlıklardan biri oldu.

Karar neden önemli?

CHP’nin ihraç kararı, yalnızca bir üyelik işlemi olarak değil, aynı zamanda yerel yönetimlerde parti disiplini ve kurumsal sorumluluk açısından da önem taşıyor.

Parti yönetimi, Yalım dosyasında önce tedbirli disiplin sürecini başlattı, ardından Yüksek Disiplin Kurulu kararıyla süreci sonuçlandırdı.

Uşak Belediyesi’nde süreç nasıl ilerleyecek?

Özkan Yalım’ın görevden uzaklaştırılmasının ardından Uşak Belediyesi’ndeki idari süreç, ilgili mevzuat çerçevesinde devam ediyor. Belediye yönetimine ilişkin yeni adımların, resmi açıklamalar ve ilgili kurumların kararları doğrultusunda şekillenmesi bekleniyor.

CHP’nin ihraç kararı ise Yalım’ın parti içindeki konumunu kesin biçimde sonlandırdı.

Edinilen bilgilere göre:

• Başvurular Ağustos 2026’da başlayacak
• Alımlar 81 ili kapsayacak
• Personelin 2026-2027 eğitim yılı başlamadan göreve başlaması hedefleniyor

Bu da şu anlama geliyor: Yaz boyunca bekleyiş, sonrasında hızlı bir başvuru maratonu…

🧭 Yeni Sistem: Her Okula Değil, “Riskli Noktalara” Atama

Yeni model eski uygulamalardan farklı.
Artık:

• Her okula güvenlik görevlisi verilmeyecek
• Öncelik riskli ve ihtiyaç duyulan okullara tanınacak

Bu yaklaşım, “her yere biraz” yerine “gereken yere tam güvenlik” stratejisi olarak yorumlanıyor.

🔄 Eski Sistem Bitiyor, Yeni Model Geliyor

Dikkat çeken en önemli değişimlerden biri de sistem tarafında:

• Daha önce kullanılan TYP (Toplum Yararına Program) modeli kaldırılıyor
• Yerine daha sürdürülebilir ve uzun süreli bir istihdam modeli geliyor

Yani geçici değil, daha düzenli bir güvenlik yapısı hedefleniyor.

👮‍♂️ Şu An Güvenlik Nasıl Sağlanıyor?

Yeni alım yapılana kadar:

• Okul çevrelerinde polis ve bekçiler görev yapmaya devam edecek
• Yeni sistem devreye girince bu görevler özel güvenliğe devredilecek

📋 Başvuru Şartları (Beklenen)

Henüz resmi ilan yayımlanmadı ama kulis bilgileri şöyle:

• En az lise mezunu olmak
• KPSS şartı aranmayabilir
• Güvenlik kartı (özel güvenlik kimliği) istenebilir
• İŞKUR üzerinden başvuru ihtimali yüksek

🔎 Kaç Kişi Alınacak?

Net sayı açıklanmadı ancak:

• On binlerce kişilik (yaklaşık 70 bin seviyesinde) personel planlaması konuşuluyor

Bu da alımı Türkiye’nin en büyük kamu istihdam başlıklarından biri haline getiriyor.

Siyah-beyazlı yönetimin, Ziraat Türkiye Kupası’nda Konyaspor ile oynanacak yarı final maçının ardından Ersin Destanoğlu ile masaya oturması bekleniyor. Başkan Serdal Adalı’nın, oyuncuya takımda kalmak istemesi halinde yeni sözleşme sunacağı; ancak karar konusunda baskı yapılmayacağı belirtildi.

Belçika’dan teklif aldığı ifade edilen Ersin’in geleceği bu görüşmeden sonra şekillenecek. Beşiktaş cephesinde dikkat çeken nokta ise bu kez “kal” baskısı yerine kararın oyuncuya bırakılacak olması. Bu nedenle kupa maçının ardından yapılacak görüşme, hem Ersin’in kariyer planı hem de Beşiktaş’ın kale rotasyonu açısından belirleyici olacak.

2018-19 sezonunda A takıma yükselen Ersin Destanoğlu, Beşiktaş formasıyla 148 maça çıktı. Bu süreçte 47 maçta kalesini gole kapatan genç kaleci, bu sezon ise 29 resmi maçta görev aldı ve 10 karşılaşmada gol yemedi.

Olayın ardından sağlık ve polis ekipleri hızla adrese yönlendirildi. Yapılan ilk incelemelerde, Ayaz’ın cansız bedeni üzerinde görevli doktor tarafından gerçekleştirilen dış muayenede herhangi bir darp veya cebir izine rastlanmadığı bildirildi.

Yetkililer, ölüm nedeninin kesin olarak belirlenebilmesi için ileri tetkiklerin yapılacağını ifade etti. Olayla ilgili başlatılan soruşturma çok yönlü olarak devam ediyor.

Yaşanan trajedi, bölgede derin üzüntüye neden olurken, küçük Ayaz’ın ani kaybı kamuoyunda büyük yankı uyandırdı.

Kulüpten yapılan açıklamada, Uysal’ın sözleşmesinin sona erdiği belirtilirken, görev süresi boyunca gösterdiği özveri, bağlılık ve profesyonel duruş için teşekkür edildi.

Balıkesirspor camiasında dikkat çeken karar, yeni dönem hazırlıkları açısından da önemli bir eşik olarak görülüyor. Yönetimin, teknik direktörlük görevi için nasıl bir yol haritası izleyeceği merak konusu oldu.

Zafer Uysal’ın ayrılığı sonrası kırmızı-beyazlı ekipte gözler yeni teknik kadro planlamasına çevrildi. Taraftarlar ise kulübün kısa süre içinde yeni sezon hedeflerine uygun bir yapılanma açıklamasını bekliyor.

Kulüp açıklamasında Uysal’a bundan sonraki kariyerinde başarı dilekleri iletilirken, ayrılığın sözleşme sürecinin tamamlanmasının ardından gerçekleştiği vurgulandı. Kaynak habere göre açıklama 1 Mayıs 2026’da yayımlandı.

iPhone 18 Ne Zaman Çıkacak?

Mevcut iddialara göre iPhone 18 Pro ve iPhone 18 Pro Max’in Eylül 2026’da tanıtılması bekleniyor. Standart iPhone 18 modelinin ise Apple’ın yeni takvim stratejisi nedeniyle 2027 baharında satışa sunulabileceği belirtiliyor.

Tasarım Nasıl Olacak?

iPhone 18 Pro modellerinde tamamen devrimsel bir görünüm yerine daha rafine bir tasarım bekleniyor. En güçlü iddialardan biri, Dynamic Island alanının küçülmesi. Bunun nedeni olarak Face ID bileşenlerinden birinin ekran altına taşınması gösteriliyor. Böylece ön yüz daha sade ve daha geniş ekran hissi veren bir yapıya kavuşabilir.

Arka tarafta ise üçlü kamera alanının korunacağı, ancak MagSafe çevresindeki seramik kalkan bölümünün daha bütünleşik ve mat bir görünüme kavuşabileceği konuşuluyor. Pro modellerde “Dark Cherry”, açık mavi, koyu gri ve gümüş renk seçenekleri gündemde.

Beklenen Özellikler Neler?

İddialara göre iPhone 18 Pro serisinde A20 Pro işlemci kullanılacak. Bu çipin TSMC’nin 2 nm üretim sürecinden çıkması bekleniyor. Bu da daha yüksek performans ve daha iyi enerji verimliliği anlamına gelebilir. Kamera tarafında ise değişken diyafram özelliği öne çıkıyor. Bu teknoloji, özellikle ışık kontrolü ve alan derinliği konusunda kullanıcılara daha fazla esneklik sağlayabilir.

Standart iPhone 18 Daha Sade Kalabilir

Standart iPhone 18 için beklenti daha temkinli. Tasarımın iPhone 17 çizgisini büyük ölçüde koruyabileceği, küçük gövde ve tuş düzeni değişiklikleriyle geleceği belirtiliyor. 6.3 inç OLED ekran, 120 Hz ProMotion, A20 işlemci ve 12 GB RAM ihtimali öne çıkan başlıklar arasında.

Başından yaralandığı öğrenilen Almina’nın 18 gündür hastanede tedavi gördüğü belirtildi. Küçük kızın vefatı, ailesini, yakınlarını ve Kahramanmaraş’ı yasa boğdu.

Olay sonrası soruşturma süreci devam ederken, Almina’nın cenazesinin yapılacak işlemlerin ardından toprağa verilmesi bekleniyor.

Göbeklenme Neden Önemli?

Bel çevresinde yağlanma yalnızca estetik bir sorun değildir. Özellikle karın içi yağlanma, metabolik sendrom ve tip 2 diyabet riskini artırabilir. Mayo Clinic, geniş bel çevresinin metabolik sendrom açısından önemli bir işaret olabileceğini belirtiyor.

Sürekli Acıkma Ne Anlama Gelebilir?

İnsülin direncinde vücut, kandaki şekeri hücrelere yeterince etkili taşıyamaz. Bu durum bazı kişilerde yemek sonrası yorgunluk, tatlı isteği, sık acıkma ve kilo vermekte zorlanma şeklinde hissedilebilir.

Ancak önemli uyarı şu: İnsülin direnci her zaman belirti vermez. Mayo Clinic’e göre birçok kişide durum ancak rutin muayene ve kan testleriyle fark edilir.

Hangi Belirtiler Dikkate Alınmalı?

• Yemekten kısa süre sonra tekrar acıkma
• Özellikle tatlı ve karbonhidrat isteği
• Bel çevresinde artış
• Kilo vermekte zorlanma
• Yemek sonrası uyku hâli
• Halsizlik ve odaklanma güçlüğü
• Boyun, koltuk altı gibi bölgelerde koyu renkli deri değişiklikleri
• Tansiyon, kolesterol veya trigliserid yüksekliği

Tek Başına Tanı Koydurur mu?

Hayır. Sürekli acıkma ve göbeklenme tek başına insülin direnci tanısı koydurmaz. Benzer belirtiler tiroid hastalıkları, uyku bozukluğu, stres, kortizol yüksekliği, düzensiz beslenme, bazı ilaçlar veya hormonal sorunlarla da ilişkili olabilir.

Tanı için hekim değerlendirmesi, açlık kan şekeri, HbA1c, insülin düzeyi, lipid profili ve gerekirse ek testler birlikte değerlendirilmelidir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Bel çevresi hızla artıyorsa, sürekli açlık hissi günlük yaşamı etkiliyorsa, ailede diyabet öyküsü varsa, tansiyon veya kolesterol yüksekliği eşlik ediyorsa geciktirmeden hekime başvurulmalıdır.

Çünkü insülin direnci erken fark edildiğinde yaşam tarzı düzenlemeleriyle tip 2 diyabet riski azaltılabilir. CDC, prediyabetin tip 2 diyabet, kalp hastalığı ve inme riskini artırdığını vurguluyor.

Baykar Yönetim Kurulu Başkanı Haluk Bayraktar, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada Trabzon’a yeni bir bilim merkezi kazandırmanın heyecanını yaşadıklarını duyurdu.

Sürmene’ye teknoloji nefesi

T3 Vakfı ile Sürmene Belediyesi iş birliğinde kurulacak merkez, gençlerin yalnızca bilgi alacağı değil; deneyerek, tasarlayarak ve üreterek öğreneceği bir alan olacak.

Merkezde 7 farklı temada bilim atölyesi, Deneyap ve TEKNOFEST atölyeleri, seminer salonu, çocuk oyun alanları ve gökyüzü gözlem terası yer alacak.

Gençlerin hayalleri için yeni kapı

Sürmene Belediye Başkanı Hüseyin Azizoğlu da projeyi “bilim ve teknoloji yolunda önemli bir adım” olarak nitelendirdi. Azizoğlu, gençlerin bilimle buluşacağı ve hayallerini gerçeğe dönüştüreceği bu merkezin ilçeye kazandırılmasından büyük memnuniyet duyduklarını belirtti.

Trabzon’da bilim yatırımı büyüyor

2023’te hizmete sunulan Özdemir Bayraktar Bilim Merkezi’nin ardından yeni merkezin de hayata geçecek olması, Trabzon’un bilim ve teknoloji alanındaki görünürlüğünü artıracak.

Bayraktar Bilim Merkezi, Sürmene’de çocuklar ve gençler için yeni bir öğrenme alanı olmanın ötesinde, bölgenin teknoloji kültürüne de güçlü bir katkı sunacak.

Paylaşımda, “Merhuma Allah’tan rahmet; başta Ömer Uğurlu olmak üzere ailesine, yakınlarına ve tüm sevenlerine sabır ve başsağlığı dileriz” denildi.

Ayrıca açıklamada, olası kutlama durumunda Marxloh Merkez Camii çevresinde hassasiyet gösterilmesi ve kutlama yapılmaması çağrısında bulunuldu.

Elyas Ali’nin vefatı, Duisburg’daki Türk toplumu ve taraftar grupları arasında derin bir üzüntüyle karşılandı.

Frey sendromu nedir?

Frey sendromu, yemek yeme, yiyecek kokusu alma ya da yiyecek düşünme sırasında yüzün belirli bir bölgesinde terleme, kızarma ve sıcaklık hissi oluşmasıdır.

Tıpta “gustatuar terleme” olarak da bilinir. Genellikle kulak önü tükürük bezi olan parotis bölgesindeki sinirlerin iyileşme sürecinde farklı yöne uzanmasıyla ortaya çıkar. Yani sorun çoğu zaman ciltte değil, sinir iletiminin karışmasındadır.

Frey sendromu neden olur?

En sık neden parotis bezi ameliyatıdır. Kulak önü bölgesindeki cerrahi işlemlerden sonra sinir lifleri yeniden iyileşirken ter bezlerini yanlış uyarabilir.

Daha nadir olarak yüz travması, enfeksiyon, çene-yüz cerrahileri veya doğumsal sinir etkilenmeleri sonrası da görülebilir. Her yüz terlemesi Frey sendromu değildir; benzer belirtiler başka hastalıklarla da karışabilir.

Frey sendromu nasıl anlaşılır? Erken belirtileri nelerdir?

Frey sendromunun en tipik belirtisi yemek sırasında yüzün tek tarafında terleme olmasıdır. Terleme genellikle yanak, şakak, kulak önü veya çene hattında görülür.

Bazı kişilerde aynı bölgede kızarma, sıcaklık hissi, hafif batma veya rahatsız edici nemlenme olur. Belirti özellikle ekşi, baharatlı veya tükürük salgısını artıran yiyeceklerle daha belirginleşebilir.

Gözden kaçan nokta şudur: Kişi bunu “yemekten sonra yüzüm ısınıyor” diye tarif edebilir. Oysa belirti hep aynı bölgede ve yemekle ilişkiliyse değerlendirilmelidir.

Kimlerde daha sık görülür?

Frey sendromu en sık parotis bezi ameliyatı geçiren kişilerde görülür. Tükürük bezi tümörü, kulak önü kitle ameliyatı veya çene-yüz cerrahisi öyküsü olanlarda risk artabilir.

Çocuklarda daha nadirdir. Ancak doğum travması veya yüz bölgesi sinir etkilenmeleri sonrası görülebilir. Her yaşta ortaya çıkabilir; belirleyici olan çoğu zaman geçirilmiş işlem veya sinir hasarı öyküsüdür.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Yemek yerken yüzün tek tarafında tekrarlayan terleme, kızarma veya sıcaklık hissi varsa doktora başvurulmalıdır. Özellikle daha önce kulak önü, tükürük bezi veya çene bölgesinden ameliyat geçirenler bu belirtiyi önemsemelidir.

Yüzde güçsüzlük, ani uyuşma, şiddetli ağrı, hızla büyüyen şişlik veya yutma güçlüğü varsa gecikmeden sağlık kuruluşuna gidilmelidir. Bu bulgular Frey sendromundan farklı bir duruma işaret edebilir.

Frey sendromu için hangi doktora gidilir?

İlk başvuru için kulak burun boğaz hastalıkları uygun bölümdür. Çünkü Frey sendromu çoğunlukla parotis bezi ve kulak önü bölgesiyle ilişkilidir.

Deri bulguları belirginse dermatoloji, sinir etkilenmesi düşünülüyorsa nöroloji değerlendirmesi gerekebilir. Daha önce ameliyat geçiren hastalarda takip, ameliyatı yapan cerrahi ekip veya KBB uzmanı tarafından planlanabilir.

Frey sendromu nasıl teşhis edilir?

Tanı genellikle hastanın öyküsü ve muayene ile başlar. Doktor, terlemenin yemekle ilişkisini, hangi bölgede olduğunu ve daha önce ameliyat geçirilip geçirilmediğini sorgular.

Gerekirse Minor iyot-nişasta testi yapılabilir. Bu testte ilgili bölgeye özel solüsyon uygulanır; yemek uyarısıyla terleyen alan renk değişikliğiyle görünür hâle gelir. Tanı yalnızca belirtiye bakılarak konulmamalı, hekim değerlendirmesiyle netleştirilmelidir.

Frey sendromu tedavisi var mı?

Frey sendromu çoğu zaman hayati tehlike oluşturan bir hastalık değildir. Ancak sosyal hayatı, özgüveni ve günlük konforu ciddi biçimde etkileyebilir.

Hafif vakalarda takip, tetikleyici yiyeceklerden kaçınma ve lokal terleme kontrolü yeterli olabilir. Daha belirgin şikâyetlerde botulinum toksin enjeksiyonları sık kullanılan tedavi seçenekleri arasındadır; etkisi zamanla azalabileceği için tekrar uygulama gerekebilir.

Bazı hastalarda topikal ilaçlar veya cerrahi seçenekler değerlendirilebilir. Ancak tedavi planı hastanın şikâyetine, terleme alanına, önceki ameliyatına ve genel durumuna göre belirlenir.

Yeni tedaviler ve güncel gelişmeler

Frey sendromunda güncel yaklaşım, hastayı korkutmak değil; doğru tanı, yaşam kalitesi ve hedefe yönelik tedavi üzerine kuruludur. Botulinum toksin uygulamaları bu alanda en çok öne çıkan seçeneklerden biridir.

Yeni yayınlarda özellikle tanı alanının doğru belirlenmesi, Minor testiyle terleme bölgesinin haritalanması ve enjeksiyonların kişiye göre planlanması vurgulanıyor. Bu yaklaşım her hasta için aynı sonucu garanti etmez; ancak uygun hastalarda şikâyetleri azaltabilir.

Frey sendromu nasıl önlenir?

Frey sendromunu tamamen önlemek her zaman mümkün değildir. Ancak parotis ve kulak önü ameliyatlarında cerrahi teknik, doku koruma ve ameliyat sonrası takip önem taşır.

Ameliyat sonrası yemekle ilişkili yüz terlemesi başladıysa erken dönemde hekime bilgi verilmelidir. Belirtiyi saklamak ya da “geçer” diye uzun süre beklemek, yaşam kalitesini gereksiz yere düşürebilir.

En sık yapılan hata

En sık yapılan hata, Frey sendromunu basit yüz terlemesi sanıp geçiştirmektir. Özellikle ameliyat sonrası aynı bölgede, yemekle tetiklenen terleme varsa bu belirti not edilmeli ve hekime anlatılmalıdır.

Frey sendromu hakkında kısa soru-cevap

Frey sendromu kendiliğinden geçer mi?
Bazı hafif vakalarda şikâyet azalabilir. Ancak kalıcı veya rahatsız edici belirtilerde hekim değerlendirmesi gerekir.

Frey sendromu ölümcül müdür?
Genellikle ölümcül değildir. Fakat altta yatan cerrahi öykü, kitle veya sinir etkilenmesi açısından değerlendirme önemlidir.

Frey sendromu bulaşıcı mı?
Hayır. Frey sendromu enfeksiyon gibi bulaşan bir hastalık değildir.

Frey sendromu hangi hastalıklarla karışır?
Aşırı terleme, cilt kızarıklıkları, alerjik reaksiyonlar, tükürük bezi sorunları ve bazı sinir hastalıklarıyla karışabilir.

Evde takip etmek güvenli mi?
Hafif belirtiler not edilebilir. Ancak yeni başlayan, tek taraflı ve yemekle tetiklenen yüz terlemesi için KBB uzmanına başvurmak daha güvenlidir.

Steroid aknesi; özellikle kortikosteroidler (tıbbi tedavilerde kullanılan) veya anabolik steroidler (kas geliştirme amacıyla kötüye kullanılabilen) sonrası ortaya çıkan bir akne türüdür.

Ciltteki yağ bezleri steroid etkisiyle adeta “gaz pedalına basılmış motor” gibi çalışır. Yağ üretimi artar, gözenekler tıkanır ve bakteriler için uygun ortam oluşur. Sonuç: kısa sürede yaygın, benzer boyutta sivilceler.

Steroid aknesi nasıl anlaşılır?

Bu akne türü klasik ergenlik aknesinden bazı yönleriyle ayrılır:

• 🔹 Ani başlangıç: Günler–haftalar içinde hızlı yayılım
• 🔹 Benzer tipte lezyonlar: Aynı boyutta, tek tip sivilceler
• 🔹 Göğüs, sırt ve omuzda yoğunluk
• 🔹 Kaşıntı eşlik edebilir
• 🔹 İlaç kullanımıyla zamanlama uyumu

Özellikle spor salonu çevrelerinde kullanılan anabolik steroidler sonrası ortaya çıkan akneler, çoğu zaman daha şiddetli ve iz bırakmaya meyilli olabilir.

Hangi steroidler riskli?

• Kortizon içeren ağızdan veya enjeksiyon tedavileri
• Uzun süreli topikal (krem) steroid kullanımı
• Anabolik steroidler (performans artırıcı amaçlı)

Burada kritik nokta şu: Tıbbi steroidler doktor kontrolünde hayat kurtarır, ancak kontrolsüz kullanım cilt dahil birçok sistemi etkileyebilir.

Tedavi nasıl yapılır?

Steroid aknesinde yaklaşım “tek krem sür, geçsin” kadar basit değildir. Tedavi genellikle şu adımları içerir:

1. Nedeni kontrol altına almak

Mümkünse steroid dozu azaltılır veya alternatif tedaviye geçilir (doktor kararıyla).

2. Topikal tedaviler

• Retinoid kremler
• Benzoil peroksit
• Antibiyotikli losyonlar

3. Sistemik tedaviler

• Ağızdan antibiyotikler
• Dirençli vakalarda izotretinoin

4. Cilt bakımı düzeni

Nazik temizleyiciler, yağsız ürünler ve gözenek tıkamayan kozmetikler önemlidir.

⚠️ Kendi kendine ilaç başlamak veya bırakmak ciddi risk taşır. Tedavi mutlaka dermatoloji uzmanı tarafından planlanmalıdır.

Yeni çalışmalar ne diyor?

Son yıllarda bilim dünyası steroid aknesine daha yakından bakıyor:

• 🧬 Mikrobiyom araştırmaları: Ciltteki bakteri dengesinin steroidlerle nasıl değiştiği inceleniyor
• 💊 Hedefe yönelik tedaviler: Yağ bezlerini spesifik olarak baskılayan yeni moleküller geliştiriliyor
• 🧠 Hormon–cilt ilişkisi: Androjen etkisinin bloke edilmesine yönelik tedaviler gündemde

Bu çalışmaların ortak hedefi: daha hızlı, daha az yan etkili ve kişiye özel tedavi.

Sık sorulan sorular

Steroid aknesi kalıcı mı?

Hayır. Uygun tedaviyle kontrol altına alınabilir. Ancak gecikirse iz bırakabilir.

Spor yapanlarda neden daha sık?

Kas geliştirme amacıyla kullanılan anabolik steroidler, yağ bezlerini aşırı uyarır.

Kortizon kullanan herkes akne olur mu?

Hayır. Kişinin cilt yapısı, doz ve kullanım süresi belirleyicidir.

Ne zaman doktora başvurmalı?

• Ani ve yaygın sivilce artışı varsa
• Göğüs ve sırtta yoğun akne geliştiyse
• İz veya ağrılı nodüller oluşuyorsa

Son söz: “Sessiz yan etki”

Steroid aknesi çoğu zaman küçük bir kozmetik sorun gibi görülür. Oysa bu tablo, vücudun hormonal ve metabolik dengesine dair önemli bir işaret olabilir.

Cilt bazen sadece bir ayna değildir; içerideki fırtınanın ilk ışığıdır. Bu sinyali doğru okumak, hem cildi hem genel sağlığı korumak için kritik önem taşır.

Roma’da aniden fenalaştı
Edinilen bilgilere göre, İtalya’nın Roma kentinde yüksek lisans eğitimine devam eden Sıla Kaya, sokakta yürüdüğü sırada aniden rahatsızlandı. Çevredeki vatandaşların ihbarı üzerine olay yerine sağlık ekipleri sevk edildi. İlk müdahalenin ardından hastaneye kaldırılan Kaya’nın, tüm müdahalelere rağmen kurtarılamadığı öğrenildi.

Ölüm nedeni araştırılıyor
Genç öğrencinin ölüm nedeni henüz netlik kazanmazken, İtalyan yetkililer tarafından olayla ilgili resmi inceleme başlatıldığı bildirildi. Kesin ölüm nedeninin yapılacak detaylı değerlendirmelerin ardından açıklanması bekleniyor.

Akademik camiada büyük üzüntü
Sıla Kaya’nın vefatı, başta ailesi olmak üzere Düzce’deki akademik çevrelerde derin bir üzüntüye yol açtı. Genç yaşta gelen bu acı kayıp, sosyal medyada da çok sayıda taziye mesajıyla karşılık buldu.

Taziye mesajları peş peşe geldi
Yakınları ve akademik camiadan birçok isim, Sıla Kaya için başsağlığı mesajları paylaştı. Aileye destek mesajları kısa sürede geniş kitlelere ulaştı.

İtalya’nın başkenti Roma’da yaşanan acı olay, yalnızca bir vefat haberi olarak değil, gençlerde ani rahatsızlıklar, yurt dışında eğitim gören öğrencilerin sağlık takibi ve acil müdahale süreçleri açısından da dikkat çekici bir kamu sağlığı başlığı olarak öne çıktı.

Sıla Kaya’ya Allah’tan rahmet, ailesine ve sevenlerine başsağlığı diliyoruz.

The night carried extra symbolism for Inter Miami, with co-owner David Beckham celebrating his 51st birthday. Instead of a party, however, Miami were left with a defensive collapse that will raise serious questions about the team’s concentration and game management.

Orlando’s Martín Ojeda became the star of the night with a hat trick, while Tyrese Spicer scored the decisive goal in a comeback described as one of the rarest in MLS history: overturning a 3-0 deficit to win.

For Messi, the match brought another personal milestone but no celebration. The Argentine superstar continues to carry Miami’s attacking threat, yet this time even his presence could not prevent a derby disaster.

The result adds another fiery chapter to the Inter Miami-Orlando City rivalry, also known as the Florida Derby. With the 4-3 win, Orlando moved ahead in the all-time rivalry record.

Kemoterapi Sürecinde Daha Yüksek “Tam Yanıt” Oranı

Araştırma, neoadjuvan kemoterapi (ameliyat öncesi verilen tedavi) alan meme kanseri hastaları üzerinde yürütüldü. Çalışmaya katılan kadınlar iki gruba ayrıldı:

* Bir grup günlük 2.000 IU D vitamini aldı
* Diğer grup plasebo kullanıldı

6 ayın sonunda sonuçlar çarpıcıydı:

👉 D vitamini alan grupta patolojik tam yanıt (pCR) oranı %43
👉 Plasebo grubunda bu oran %24

Bu fark, istatistiksel olarak anlamlı bulundu.

D Vitamini Seviyesi Kritik Eşik Olabilir

Araştırmada sadece takviye değil, kandaki D vitamini düzeyi de dikkat çekti. Özellikle:

* 25(OH)D seviyesi 20 ng/mL üzerinde olan hastalar,
* Tam yanıt alma ihtimali açısından belirgin avantaj gösterdi.

Bu durum, yalnızca takviye almanın değil, yeterli düzeye ulaşmanın önemli olabileceğini ortaya koyuyor.

Başlangıçta Eksiklik Yaygın

Çalışmanın bir diğer dikkat çekici bulgusu ise şu oldu:

📉 Araştırmaya katılan hastaların büyük bölümünde başlangıçta D vitamini eksikliği vardı.

Bu durum, meme kanseri hastalarında D vitamini düzeylerinin rutin olarak izlenmesi gerektiği tartışmasını yeniden gündeme getirdi.

Uzmanlar Ne Diyor?

Araştırma umut verici olsa da uzmanlar temkinli:

* D vitamini tek başına bir “kanser tedavisi” değil
* Ancak mevcut tedaviyi destekleyici bir faktör olabilir
* Daha geniş ve uzun vadeli çalışmalar gerekli

Neden Önemli?

Bu bulgular, kanser tedavisinde “küçük desteklerin büyük farklar yaratabileceği” fikrini güçlendiriyor. Özellikle düşük maliyetli ve erişilebilir bir takviyenin tedavi başarısını etkileyebilmesi, sağlık politikaları açısından da kritik.

Sonuç: Basit Bir Vitamin, Büyük Bir Etki mi?

D vitamini yıllardır sessiz bir oyuncuydu. Bu çalışma, onun kemoterapi sürecinde daha aktif bir rol oynayabileceğini gösteriyor. Ancak kesin yargıya varmak için henüz erken.

Bilim dünyası şimdi şu sorunun peşinde:
D vitamini, kanser tedavisinde yeni bir destek standardı olabilir mi?

Edinilen bilgilere göre, yolun karşısına geçmeye çalışan genç kıza cadde üzerinde ilerleyen bir otomobil çarptı. Çarpmanın etkisiyle genç kız metrelerce savrularak yere düştü.

Kazayı gören çevredeki vatandaşlar hızla olay yerine koşarak yaralıya ilk müdahaleyi yaptı. Durumun 112 Acil Sağlık ekiplerine bildirilmesi üzerine bölgeye kısa sürede ambulans sevk edildi.

Olay yerine ulaşan sağlık ekipleri, ağır yaralanan genç kıza ilk müdahaleyi olay yerinde gerçekleştirdi. Ardından ambulansla hastaneye kaldırılan genç kızın tedavi altına alındığı öğrenildi.

Hastaneden edinilen bilgilere göre genç kızın sağlık durumunun ciddiyetini koruduğu ve yoğun bakım ünitesinde entübe edilerek tedavisinin sürdüğü bildirildi.

Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.

Son yıllarda hem tarama programlarının yaygınlaşması hem de ailelerin bilinçlenmesiyle SMA hastalığı daha fazla konuşuluyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi, Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, özellikle erken belirti ve tanının hayati önem taşıdığını vurguluyor:
“Bugün artık SMA hastalığında erken tanı, hastalığın seyrini değiştirebiliyor. Ancak belirtiler gözden kaçarsa tablo ağırlaşabiliyor.”

SMA Hastalığı nedir?

SMA hastalığı (Spinal Müsküler Atrofi), omurilikteki hareket sinir hücrelerini etkileyen genetik bir kas hastalığıdır.

Bu hastalıkta, kasları çalıştıran motor nöronlar hasar görür. Sonuç olarak:

• Kaslarda güçsüzlük

• Hareket kısıtlılığı

• Zamanla kas erimesi

• İleri vakalarda solunum problemleri

görülebilir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’a göre, SMA hastalığı doğuştan gelen genetik bir bozukluktur ve SMN1 genindeki eksiklik nedeniyle ortaya çıkar. “Kasın kendisi sağlamdır, sorun kası çalıştıran sinirdedir” diyerek hastalığın mekanizmasını sade bir dille anlatıyor.

SMA hastalığı tiplerine göre farklı şiddette seyreder. Bazı bebeklerde ilk aylarda ağır tablo görülürken, bazı çocuklarda belirtiler daha geç ortaya çıkabilir.

En sinsi belirtiler

SMA hastalığı çoğu zaman sessiz başlar. Aileler ilk etapta fark etmeyebilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler:

• Baş kontrolünde gecikme

• Emme ve yutma güçlüğü

• Yaşıtlarına göre daha az hareket

• Kol ve bacaklarda gevşeklik

• Sık solunum yolu enfeksiyonu

• Oturamama ya da yürüyememe

Prof. Dr. Kafadar, “Bebek çok sakin diye sevinen aileler oluyor. Oysa aşırı hareketsizlik bazen SMA hastalığı belirtisi olabilir” uyarısında bulunuyor.

Özellikle bacaklarda güçsüzlük ön plandadır. Bazı vakalarda dilde titreme bile görülebilir. Bu belirtiler erken dönemde yakalanırsa, tedavi seçenekleri daha etkili olabilir.

Kimler risk altında?

SMA hastalığı kalıtsal bir hastalıktır.

Risk grupları şunlardır:

• Anne ve babanın taşıyıcı olduğu bebekler

• Akraba evliliği bulunan aileler

• Ailesinde SMA öyküsü olanlar

Türkiye’de taşıyıcılık oranının yaklaşık 1/40–1/50 civarında olduğu belirtilmektedir. Bu da toplumda azımsanmayacak bir genetik risk bulunduğunu gösterir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “Anne ve baba sağlıklı olabilir. Taşıyıcı olduklarını bilmeyebilirler. Bu nedenle evlilik öncesi ve gebelik öncesi taramalar çok önemlidir” diyor.

Neden artıyor?

Son yıllarda “SMA hastalığı artıyor mu?” sorusu sıkça soruluyor.

Uzmanlara göre artışın birkaç nedeni var:

• Yenidoğan tarama programlarının yaygınlaşması

• Genetik testlere erişimin artması

• Toplumsal farkındalığın yükselmesi

• Akraba evliliklerinin devam etmesi

Prof. Dr. Kafadar, “Eskiden tanı alamayan vakalar vardı. Bugün erken tarama sayesinde SMA hastalığını daha erken yakalayabiliyoruz” diyerek görünürdeki artışın tanı kapasitesiyle ilişkili olduğunu vurguluyor.

Ayrıca son yıllarda geliştirilen gen tedavileri ve yeni ilaç seçenekleri de hastalığın daha fazla gündeme gelmesine yol açtı.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir çocuk nörolojisi uzmanına başvurulmalı:

• Bebek başını 3–4 ayda tutamıyorsa

• 6–7 ayda desteksiz oturamıyorsa

• 1 yaşında yürümeye başlamamışsa

• Kol ve bacaklarda belirgin güçsüzlük varsa

• Emme ve beslenme problemi sürüyorsa

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “SMA hastalığında erken tanı hayat kurtarır. Gecikme kas kaybını artırabilir” diyerek aileleri uyarıyor.

Bugün SMA hastalığı tedavisi için kullanılan ilaçlar, hastalığın ilerlemesini yavaşlatabiliyor. Bazı vakalarda gen tedavisi uygulanabiliyor. Ancak tedavinin başarısı büyük ölçüde erken teşhise bağlı.

Nasıl korunulur?

SMA hastalığı tamamen önlenebilir bir hastalık değildir. Ancak risk azaltılabilir.

Korunma yolları:

• Evlilik öncesi taşıyıcılık testi

• Gebelik öncesi genetik danışmanlık

• Aile öyküsü varsa ileri genetik testler

• Yenidoğan tarama programlarına katılım

Prof. Dr. Kafadar, “Toplumsal bilinç en güçlü silahtır. Taşıyıcı olduğunuzu bilmek kader değildir, önlem alma fırsatıdır” diyor.

Türkiye’de yenidoğan tarama programlarının genişlemesi sayesinde SMA hastalığı artık daha erken evrede tespit edilebiliyor. Bu da çocukların yaşam kalitesini artırma açısından umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Uzman Uyarısı: Erken Tanı Hayat Değiştiriyor

SMA hastalığı kader değil, geç kalınmış tanı kader olabilir.

Kas kaybı başladıktan sonra geri dönüş sınırlıdır. Bu nedenle belirti, risk, genetik öykü ve erken tarama hayati önemdedir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar son olarak şu mesajı veriyor:
“Her hareketsizlik masum değildir. Aileler gelişim basamaklarını yakından takip etmeli. Şüphe varsa zaman kaybetmeden uzmana başvurulmalı.”

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Çocuk Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada epilepsinin toplumda hâlâ yanlış bilinen yönleri olduğunu vurguladı.

Epilepsi (Sara) Nedir?

Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin ani ve kontrolsüz elektriksel boşalımları sonucu ortaya çıkan, tekrarlayan nöbetlerle karakterize bir hastalıktır. Halk arasında “sara” olarak bilinir.

Prof. Dr. Kafadar’a göre:

“Epilepsi tek bir hastalık değil, birçok farklı nedeni ve türü olan bir beyin hastalıkları grubudur. Her nöbet epilepsi değildir; tanı için nöbetlerin tekrarlayıcı olması gerekir.”

Nöbet Nasıl Ortaya Çıkar?

Beynimiz milyarlarca sinir hücresinin uyumlu çalışmasıyla görev yapar. Ancak bazı durumlarda bu hücreler bir anda aşırı ve düzensiz elektrik sinyali üretir. Sonuç?

• Ani bilinç kaybı

• Kasılmalar

• Sabit bir noktaya dalıp kalma

• Ağızda köpürme

• Kısa süreli hafıza kaybı

• Garip kokular ya da tatlar hissetme

Bazı nöbetler dramatiktir, bazıları ise sadece birkaç saniyelik “donma” şeklinde geçer. Bu nedenle birçok epilepsi vakası uzun süre fark edilmeden devam edebilir.

Çocuklarda Epilepsi Daha mı Farklı?

Prof. Dr. Kafadar, özellikle çocukluk çağında epilepsinin farklı belirtilerle ortaya çıkabileceğini belirtiyor:

“Çocuklarda dalıp gitme, ders sırasında kısa süreli kopmalar, ani sıçramalar ya da sebepsiz düşmeler epilepsi belirtisi olabilir. Ailelerin bu belirtileri hafife almaması gerekir.”

Çocukluk çağı epilepsilerinin bir kısmı yaşla birlikte düzelebilirken, bazı türleri uzun süreli takip gerektirir.

Epilepsinin Nedenleri Neler?

Epilepsi her zaman tek bir nedene bağlı değildir. Olası sebepler arasında:

• Doğum sırasında beyin hasarı

• Genetik yatkınlık

• Beyin enfeksiyonları

• Kafa travmaları

• Beyin tümörleri

• Nedeni bilinmeyen (idiopatik) durumlar

Vakaların önemli bir kısmında ise net bir sebep saptanamayabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Epilepsi tanısında en önemli testlerden biri EEG (Elektroensefalografi)’dir. EEG, beynin elektriksel aktivitesini kaydeder.

Bunun yanında:

• Beyin MR görüntülemesi

• Ayrıntılı nörolojik muayene

• Nöbet öyküsünün detaylı değerlendirilmesi

Tanı sürecinde büyük önem taşır.

Tedavisi Var mı?

Evet. Epilepsi hastalarının büyük bir kısmı düzenli ilaç tedavisiyle nöbetsiz bir yaşam sürebilir.

Prof. Dr. Kafadar’ın altını çizdiği en önemli nokta şu:

“Epilepsi tedavi edilebilir bir hastalıktır. İlaçlar düzenli kullanıldığında hastaların yaklaşık yüzde 70’inde nöbetler tamamen kontrol altına alınabilir.”

Dirençli vakalarda ise:

• Ketojenik diyet

• Vagus sinir stimülasyonu

• Cerrahi tedavi

gibi seçenekler gündeme gelebilir.

Nöbet Anında Ne Yapılmalı?

Toplumda en sık yapılan yanlış, nöbet geçiren kişinin ağzına bir şey koymaya çalışmaktır. Bu son derece tehlikelidir.

Doğru yaklaşım:

✔️ Kişiyi yan yatırmak
✔️ Başını sert bir zeminden korumak
✔️ Süreyi takip etmek
✔️ Nöbet 5 dakikayı aşarsa acil yardım çağırmak

Toplumsal Yanlış Algılar

Epilepsi bulaşıcı değildir.
Ruhsal bir hastalık değildir.
Akıl hastalığı değildir.

Bu hastalık, beynin elektriksel düzeniyle ilgilidir. Doğru tedavi ve takip ile bireyler eğitimlerine, iş hayatlarına ve sosyal yaşamlarına devam edebilir.

Son Söz

Epilepsi korkulacak değil, bilinmesi gereken bir hastalıktır. Bilgi, ön yargının panzehiridir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’ın da ifade ettiği gibi, erken tanı ve düzenli takip hayat kalitesini belirleyen en kritik faktördür.

Beynin elektriği bazen kontrolden çıkabilir. Önemli olan, o dalgayı doğru yönetmektir. ⚡
Epilepsi (Sara Hastalığı) Nedir? Epilepsi Çeşitleri Nelerdir? Epilepsi Neden Olur? Epilepsi Belirtileri Nelerdir? Epilepsi Nasıl Teşhis Edilir? Epilepsi Tedavisi Nasıl Yapılır? Epilepsi Risk Faktörleri Nelerdir? Epilepsi öldürür mü? Epilepsi nasıl anlaşılır? Epilepsi geçer mi? Stres epilepsiyi etkiler mi? Epilepsi nöbeti uyurken olur mu? Epilepsi nöbeti geçirdikten sonra kişi neler hisseder? Anksiyete epilepsiye neden olur mu?

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Asuman İnan, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada özellikle yaz aylarında artan vakalara dikkat çekti.

Prof. Dr. İnan, “Salmonella en sık gıdalar yoluyla bulaşır. Çiğ veya iyi pişmemiş tavuk, yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri ve iyi yıkanmamış sebzeler risk taşır” dedi.

🧫 Salmonella Nedir?

Salmonella, bağırsak sistemini etkileyen bir bakteri grubudur. Halk arasında çoğu zaman “gıda zehirlenmesi” olarak bilinen tabloya neden olur. Ancak her gıda zehirlenmesi Salmonella değildir.

Uzmanlara göre bakteri, uygun sıcaklıkta hızla çoğalır ve özellikle hijyen kurallarına uyulmayan mutfaklarda kolayca yayılır.

⚠️ Salmonella Belirtileri Nelerdir?

Prof. Dr. İnan’ın verdiği bilgilere göre belirtiler genellikle bakterinin alınmasından 6–72 saat sonra ortaya çıkıyor:

• Yüksek ateş

• Sulu veya kanlı ishal

• Karın ağrısı ve kramp

• Bulantı ve kusma

• Halsizlik

Çoğu vaka 4–7 gün içinde düzeliyor. Ancak bağışıklık sistemi zayıf kişilerde enfeksiyon kana karışabiliyor ve ciddi sonuçlar doğurabiliyor.

🚨 Kimler Risk Altında?

Uzman isim özellikle şu grupları uyardı:

• Bebekler

• 65 yaş üstü bireyler

• Hamileler

• Kronik hastalığı olanlar

• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler

Bu kişilerde tablo daha ağır seyredebilir ve hastane tedavisi gerekebilir.

🛡 Nasıl Korunmalı?

Prof. Dr. İnan’a göre korunmanın temel anahtarı mutfak hijyeni:

• Çiğ et ve sebzeler ayrı kesme tahtasında hazırlanmalı

• Tavuk ve et iyice pişirilmeli

• Eller en az 20 saniye sabunla yıkanmalı

• Soğuk zincir korunmalı

“Salmonella gözle görülmez, tadı değişmez. Bu nedenle en güçlü silahımız temizliktir” uyarısında bulundu.

📌 Uzmandan Net Mesaj

Salmonella hafife alınacak bir enfeksiyon değil. Basit görünen bir ishal tablosu bazı gruplarda hayati risk oluşturabiliyor. Uzmanlar özellikle yaz aylarında açıkta satılan ve iyi muhafaza edilmeyen gıdalara karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Uzmanların ortak mesajı

“Mucize aramayın.
Bilimsel önlemlerle ve sağlıklı yaşamla riskleri azaltın.”

Kanser riskini tamamen sıfırlamak mümkün olmasa da, bu 12 başlıkla risk belirgin biçimde azaltılabiliyor.

Uzmanlara göre kanserden korunma bir günde değil, bir yaşam tarzıyla mümkün. İşte bilimsel kanıtlarla desteklenen 12 altın kural: