Ancak uzmanlara göre bu alandaki en kritik ayrım şu: Her iğne aynı amaçla, aynı dozla ve aynı hasta grubu için kullanılmıyor. Bazı ilaçlar diyabet tedavisiyle öne çıkarken, bazıları doğrudan kronik kilo yönetimi için ruhsatlandırılıyor. Bu nedenle “hangisi daha etkili?” sorusunun yanıtı, yalnızca marka adıyla değil, etken madde ve klinik veriyle verilebiliyor.

Mounjaro mu Ozempic mi daha etkili?

Güncel araştırmalarda en dikkat çeken karşılaştırma tirzepatid ile semaglutid arasında yapılıyor. Tirzepatid, Mounjaro ve Zepbound markalarıyla bilinirken; semaglutid Ozempic ve Wegovy markalarının etken maddesi olarak öne çıkıyor.

2025 yılında yayımlanan başa baş çalışmada, obezitesi olan ancak diyabeti bulunmayan yetişkinlerde tirzepatidin semaglutide göre daha yüksek ortalama kilo kaybı sağladığı bildirildi. Çalışmada 72 hafta sonunda tirzepatid grubunda ortalama kilo kaybı yüzde 20,2; semaglutid grubunda ise yüzde 13,7 olarak açıklandı.

Bu sonuç, kilo kaybı etkisi açısından tirzepatid içeren ilaçları öne çıkarıyor. Ancak bu tablo her hastada aynı sonucun alınacağı anlamına gelmiyor. İlacın etkisi; kişinin vücut kitle indeksi, metabolik hastalıkları, beslenme düzeni, hareket düzeyi, yan etki toleransı ve tedaviye uyumuyla değişebiliyor.

Ozempic ile Wegovy aynı ilaç mı?

Ozempic ve Wegovy aynı etken maddeyi, yani semaglutidi içeriyor. Fakat kullanım amacı ve doz planı bakımından ayrılıyor.

Ozempic daha çok tip 2 diyabet tedavisiyle bilinen bir ilaç. Kilo kaybı etkisi nedeniyle kamuoyunda geniş yer bulsa da esas ruhsat alanı diyabet tedavisi üzerinden şekilleniyor.

Wegovy ise semaglutidin kilo yönetimi için kullanılan markası olarak öne çıkıyor. Obezite veya fazla kiloya eşlik eden bazı sağlık sorunları bulunan kişilerde, hekim değerlendirmesiyle gündeme gelebiliyor.

Bu nedenle “Ozempic zayıflama iğnesi mi?” sorusu gündemde olsa da doğru yaklaşım, ilacın hangi endikasyonla, hangi dozda ve hangi hasta için reçete edildiğine bakmak.

Mounjaro ve Zepbound arasındaki fark ne?

Mounjaro ve Zepbound da aynı etken maddeyi, tirzepatidi içeriyor. Mounjaro daha çok tip 2 diyabet tedavisindeki kullanımıyla bilinirken, Zepbound kronik kilo yönetimi alanında öne çıkan marka olarak ruhsatlandırıldı.

Tirzepatidin farkı, yalnızca GLP-1 yolunu değil, GIP adı verilen ikinci bir hormon yolunu da hedeflemesi. Bu çift etkili mekanizma, iştah kontrolü ve tokluk hissi üzerinde güçlü sonuçlarla ilişkilendiriliyor.

Bu nedenle “Mounjaro ile Zepbound aynı mı?” araması yapanların dikkat etmesi gereken nokta şu: Etken madde aynı olsa da kullanım amacı, doz titrasyonu, ruhsat durumu ve reçeteleme gerekçesi farklılık gösterebilir.

Saxenda hâlâ kullanılıyor mu?

Saxenda, liraglutid etken maddesini içeriyor ve GLP-1 sınıfındaki daha eski seçeneklerden biri olarak biliniyor. Günlük enjeksiyon şeklinde kullanılması, haftalık uygulanan yeni nesil ilaçlara göre pratiklik açısından farklılık oluşturuyor.

Kilo kaybı etkisi bakımından Saxenda genellikle semaglutid ve tirzepatid içeren yeni nesil ilaçların gerisinde değerlendiriliyor. Buna rağmen bazı hastalarda, hekim kararıyla uygun bir seçenek olabiliyor.

Yeni adaylar da geliyor: Retatrutide ve CagriSema gündemde

Zayıflama iğneleri alanında rekabet yalnızca Mounjaro ve Ozempic hattıyla sınırlı değil. Son dönemde retatrutide ve CagriSema gibi yeni adaylar da bilim dünyasının radarında.

Retatrutide, henüz yaygın kullanıma girmiş bir ilaç değil; deneysel bir aday olarak değerlendiriliyor. Faz 3 çalışmalarında yüksek kilo kaybı oranlarıyla gündeme gelmesi, gelecekte obezite tedavisinde yeni bir sayfa açabileceği yorumlarına yol açtı.

CagriSema ise semaglutid ile cagrilintide kombinasyonuna dayanıyor. Bu yaklaşım, GLP-1 etkisine ek olarak farklı iştah ve tokluk mekanizmalarını hedeflemeyi amaçlıyor. Ancak bu ilaçların günlük pratikteki yeri, ruhsat süreçleri ve uzun dönem güvenlik verileri netleştikçe daha iyi anlaşılacak.

En etkili zayıflama iğnesi hangisi?

Mevcut klinik veriler ışığında, ortalama kilo kaybı açısından tirzepatid içeren ilaçlar semaglutid içeren ilaçlara göre daha güçlü sonuçlar verebiliyor. Bu nedenle Mounjaro/Zepbound hattı, Ozempic/Wegovy hattına kıyasla kilo kaybı etkisinde öne çıkmış durumda.

Fakat “en etkili” ifadesi tek başına yeterli değil. Çünkü en iyi tedavi, yalnızca en fazla kilo verdiren ilaç değil; hastanın sağlık durumuna en uygun, sürdürülebilir ve güvenli olan tedavidir.

Kalp-damar hastalıkları, diyabet, karaciğer yağlanması, böbrek sorunları, pankreas hastalıkları, tiroid öyküsü, gebelik ihtimali ve kullanılan diğer ilaçlar seçimde belirleyici olabilir.

Sosyal medya reçetesi olmaz

Bu ilaçların popülerleşmesiyle birlikte internet üzerinden satılan sahte veya kontrolsüz ürünler de ciddi bir sorun haline geldi. Özellikle “ucuz Ozempic”, “muadil Mounjaro”, “reçetesiz zayıflama iğnesi” gibi ifadelerle pazarlanan ürünler sağlık açısından büyük risk taşıyabilir.

GLP-1 ve benzeri ilaçlar mide-bağırsak sistemi üzerinde belirgin etkiler gösterebilir. Bulantı, kusma, ishal, kabızlık, karın ağrısı ve iştah azalması sık görülebilen yan etkiler arasındadır. Bazı kişilerde daha ciddi sorunlar gelişebilir.

Bu nedenle zayıflama iğneleri estetik amaçlı hızlı kilo verme yöntemi gibi görülmemeli. Tedavi mutlaka hekim değerlendirmesiyle, uygun takip planıyla ve yaşam tarzı düzenlemeleriyle birlikte ele alınmalı.

Kilo kaybında yeni tablo ne söylüyor?

Obezite artık yalnızca irade meselesi olarak değil, metabolik ve kronik bir sağlık sorunu olarak ele alınıyor. Bu nedenle yeni ilaçlar, obezite tedavisinin çehresini değiştiriyor.

Ancak ilaçların popülerleşmesi, beraberinde yanlış kullanım riskini de büyütüyor. Mounjaro, Ozempic, Wegovy, Zepbound ve Saxenda gibi markalar arasındaki farkı bilmek, tedaviye başlamadan önce doğru soruları sormak açısından önemli.

Bugünkü veriler, tirzepatidin kilo kaybında daha güçlü bir profil sunduğunu gösteriyor. Yine de karar, sosyal medya yorumlarıyla değil; hekim muayenesi, laboratuvar değerlendirmesi, hastanın riskleri ve uzun vadeli takip planıyla verilmelidir.

Yerel ve ulusal kaynaklara yansıyan bilgilere göre Amedspor yönetimi ile Thomas Reis arasında gerçekleştirilen ilk görüşme olumlu geçti. Tarafların görüşmelerden memnun ayrıldığı ve sürecin devam ettiği ifade ediliyor.

Bayram Sonrası Kritik Görüşme

Kulislerde yer alan bilgilere göre Amedspor yönetimi, Thomas Reis ile bayram sonrasında yeniden görüşecek. Yapılması planlanan ikinci toplantıda sözleşme detayları, teknik ekip yapılanması, kamp programı ve transfer planlamasının masaya yatırılması bekleniyor.

Kulübe yakın kaynaklar, Alman çalıştırıcının Amedspor’un uzun vadeli projesine ve Süper Lig hedeflerine olumlu yaklaştığını öne sürüyor. Resmi anlaşma sağlanmasa da taraflar arasındaki temasların sürdüğü belirtiliyor.

Amedspor’dan Güçlü Proje Sunumu

İddialara göre Amedspor yönetimi görüşmelerde yeni sezon hedeflerini, transfer bütçesini ve kulübün gelecek planlarını detaylı şekilde anlattı. Alman teknik adamın özellikle güçlü kadro yapılanması ve sportif organizasyon planlamasına önem verdiği ifade ediliyor.

Süper Lig’e yükselerek tarihinin en önemli başarılarından birine imza atan Amedspor’da yönetim, teknik direktör tercihini kısa süre içinde netleştirmek istiyor.

Beşiktaş İddiası da Gündeme Geldi

Thomas Reis’in adı son günlerde yalnızca Amedspor ile değil, Beşiktaş ile de anıldı. Bazı kaynaklar siyah-beyazlı kulübün de Alman teknik adamı takip ettiğini öne sürerken, Amedspor’un görüşmelerde elini çabuk tutmaya çalıştığı belirtiliyor.

Samsunspor Performansıyla Dikkat Çekti

52 yaşındaki Alman teknik adam, Samsunspor döneminde ortaya koyduğu performansla dikkat çekmişti. Karadeniz temsilcisinin başında 72 resmi maça çıkan Reis, 33 galibiyet, 18 beraberlik ve 21 mağlubiyet alırken maç başına 1.63 puan ortalaması yakaladı. Samsunspor’u üst sıralara taşıyan deneyimli çalıştırıcı, Avrupa kupaları yarışındaki performansıyla da övgü toplamıştı.

Resmi Açıklama Bekleniyor

Amedspor cephesinden Thomas Reis görüşmeleriyle ilgili henüz resmi bir anlaşma açıklanmadı. Ancak kulislerde Alman teknik adamın listenin ilk sırasında yer aldığı ve görüşmelerin olumlu ilerlediği konuşuluyor.

Önümüzdeki günlerde yapılacak ikinci temasın ardından teknik direktör dosyasında daha net gelişmeler yaşanması bekleniyor.

Kalıcı saç boyaları ve kimyasal saç düzleştiriciler, yalnızca estetik tercih değil, aynı zamanda halk sağlığı açısından da daha yakından incelenen ürünler arasında yer alıyor. ABD Ulusal Çevre Sağlığı Bilimleri Enstitüsü’nün aktardığı Sister Study araştırmasına göre, bu ürünleri kullanan kadınlarda meme kanseri görülme riskinin kullanmayanlara kıyasla daha yüksek olduğu bildirildi.

Araştırma, kalıcı saç boyası ve kimyasal düzleştirici kullanan kadınlarda meme kanseri riskinin arttığına işaret ederken, bilim insanları özellikle sık kullanımın önemine dikkat çekiyor. Ancak uzmanlara göre bu sonuçlar, söz konusu ürünlerin doğrudan kansere neden olduğunu kanıtlamıyor; yalnızca güçlü bir ilişki ihtimalini gündeme taşıyor.

Binlerce Kadın Yıllarca Takip Edildi

International Journal of Cancer’da yayımlanan çalışmada, ABD ve Porto Riko’dan 46 binden fazla kadın değerlendirildi. Katılımcıların çalışmaya dahil edildikleri dönemde meme kanseri tanısı bulunmuyordu ancak en az bir kız kardeşlerinde meme kanseri öyküsü vardı. Bu nedenle araştırma, meme kanseri açısından dikkatle izlenen özel bir grupta yürütüldü.

Bulgulara göre kalıcı saç boyası kullanan kadınlarda meme kanseri riski genel olarak daha yüksek saptandı. Kimyasal saç düzleştirici kullanan kadınlarda da benzer şekilde artmış risk ilişkisi bildirildi. Araştırmacılar, bazı saç ürünlerinde yer alan kimyasalların hormon sistemi üzerinde etkili olabileceğini veya vücutta hücresel düzeyde değişimlere yol açabilecek bileşikler içerebileceğini belirtiyor.

Risk En Çok Sık Kullanımda Gündeme Geliyor

Çalışmanın dikkat çeken noktalarından biri, kullanım sıklığı arttıkça risk ilişkisinin daha belirgin hale gelmesi oldu. NIH açıklamasına göre kalıcı saç boyaları ve kimyasal düzleştiricilerle ilgili risk artışı, özellikle düzenli ve sık kullanımda daha fazla tartışılıyor.

Bununla birlikte araştırmacılar, yarı kalıcı veya geçici saç boyaları için aynı düzeyde güçlü bir ilişki tespit edilmediğini aktarıyor. Bu ayrım, saç ürünlerinin içeriklerinin, kullanım biçimlerinin ve kimyasal maruziyet düzeylerinin farklı olabileceğini gösteriyor.

Bilim İnsanları Neden Endişeli?

Saç boyaları ve düzleştiriciler, doğrudan kafa derisiyle temas eden ürünler arasında yer alıyor. Bazı ürünlerde aromatik aminler, formaldehit salabilen bileşikler veya endokrin sistemi etkileyebilecek kimyasallar bulunabiliyor. ABD Ulusal Kanser Enstitüsü, bazı saç boyası kimyasallarının kanserojen özellik gösterebileceğine dair bilimsel veriler bulunduğunu; ancak insanlarda riskin ürün türü, içerik, kullanım sıklığı ve maruziyet düzeyine göre değişebileceğini belirtiyor.

FDA da özellikle ısıyla uygulanan bazı saç düzleştirme ve yumuşatma ürünlerinin formaldehit gazı açığa çıkarabileceği konusunda uyarılarda bulunuyor. Formaldehit, Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı tarafından insanlarda kanserojen olarak sınıflandırılan maddeler arasında yer alıyor.

“Kanıtlandı” Demek Doğru Değil

Bu araştırma, saç boyası veya kimyasal düzleştirici kullanımının tek başına meme kanserine neden olduğunu göstermiyor. Çalışma gözlemsel nitelikte olduğu için neden-sonuç ilişkisi kurmak mümkün değil. Meme kanseri riski; genetik yatkınlık, yaş, hormonlar, yaşam tarzı, alkol kullanımı, obezite, fiziksel aktivite düzeyi ve çevresel maruziyetler gibi birçok faktörün birlikte etkilediği karmaşık bir tabloya sahip.

Bu nedenle uzmanlar, sonuçların panik değil bilinç gerektirdiğini vurguluyor. Özellikle sık kimyasal işlem yaptıran kişilerin ürün içeriğini sorgulaması, salon uygulamalarında havalandırmaya dikkat etmesi, formaldehit veya formaldehit salıcı içerikleri araştırması ve gereksiz kimyasal maruziyeti azaltması öneriliyor.

Saç Rutininde Nelere Dikkat Edilmeli?

Uzmanlara göre tüketiciler saç boyası veya düzleştirici seçerken ürün etiketlerini okumalı, içerik bilgisi belirsiz ürünlerden kaçınmalı ve sık kimyasal işlem uygulamasını yeniden değerlendirmeli. Kuaför salonlarında kullanılan profesyonel ürünlerin içeriği de mutlaka sorulmalı.

Özellikle ailesinde meme kanseri öyküsü bulunan, hormonal risk faktörleri taşıyan veya uzun yıllardır düzenli kimyasal saç işlemi yaptıran kadınların bu konuyu hekimleriyle değerlendirmesi önem taşıyor. Ancak herhangi bir ürün kullanımına bağlı olarak kişisel kanser riski hakkında kesin yorum yapmak için bireysel tıbbi değerlendirme gerekiyor.

Güzellik Rutinleri Yeniden Sorgulanıyor

Araştırma, günlük hayatın sıradan bir parçası gibi görülen kozmetik ürünlerin içeriklerinin daha şeffaf biçimde incelenmesi gerektiğini bir kez daha gündeme getirdi. Bilim insanları, özellikle uzun süreli ve tekrarlayan kimyasal maruziyetlerin sağlık üzerindeki etkilerini anlamak için daha fazla araştırmaya ihtiyaç olduğunu belirtiyor.

Kısacası saç boyası veya düzleştirici kullanan herkes için kesin bir tehlike ilanı yapılmış değil. Ancak mevcut bulgular, “güzellik rutini” olarak görülen bazı alışkanlıkların içerik, sıklık ve maruziyet açısından daha dikkatli değerlendirilmesi gerektiğini gösteriyor.

Kaynak

National Institutes of Health / National Institute of Environmental Health Sciences: “Sister Study Finds Hair Dye and Chemical Straighteners May Increase Breast Cancer Risk”

International Journal of Cancer: “Hair dye and chemical straightener use and breast cancer risk in a large US population of black and white women”

National Cancer Institute: Hair Products and Cancer Risk

U.S. Food and Drug Administration: Formaldehyde in Hair Smoothing Products

Verilerin ana kaynağı NIH/NIEHS’in Sister Study açıklaması ve International Journal of Cancer’da yayımlanan çalışma; FDA ve NCI kaynakları da saç ürünlerindeki kimyasal riskler için arka plan sağlıyor.

Yoğun bakım servislerinde tedavi gören hastalarda deliryum, kafa karışıklığı, huzursuzluk ve ajitasyon sık karşılaşılan klinik sorunlar arasında yer alıyor. Özellikle nörolojik yoğun bakım hastalarında bu durum hem hastanın konforunu hem de bakım sürecini zorlaştırabiliyor.

Journal of Neuroscience Nursing dergisinde yayımlanan pilot çalışmada, aile fotoğraflarının nörolojik yoğun bakım hastalarının davranışları üzerindeki etkisi incelendi.

Aile Fotoğrafları Hasta Yatağının Yanına Yerleştirildi

Araştırmada, akut konfüzyon yaşayan nörolojik yoğun bakım hastalarının yatak kenarına aile fotoğrafları konuldu. Fotoğraflar, hastaların görebileceği şekilde yerleştirildi.

Hastaların gece boyunca gösterdiği hareketlilik ise bileğe takılan cihazlarla takip edildi. Araştırmacılar, hastaların fotoğraflara dönük olduğu zamanlardaki hareket düzeylerini, fotoğraflardan uzak oldukları dönemlerle karşılaştırdı.

İlk Tepki Duygusal Olabilir

Çalışmada ilk gece bazı hastalarda fotoğraflara bakarken hareketliliğin arttığı görüldü. Bu durumun, hastaların tanıdık yüzleri fark etmelerine bağlı duygusal bir tepki olabileceği değerlendirildi.

Ancak takip eden günlerde farklı bir tablo ortaya çıktı.

Huzursuzluk Belirtilerinde Azalma Gözlendi

Araştırmaya göre, hastalar aile fotoğraflarına dönük olduklarında bilek hareketlerinde azalma görüldü. Bu bulgu, aile fotoğraflarının zamanla hastalarda huzursuzluk ve ajitasyon belirtilerini azaltabileceğini düşündürdü.

Uzmanlara göre yoğun bakım ortamında hastanın tanıdığı yüzlerle karşılaşması, çevreye uyumunu destekleyebilir ve psikolojik olarak daha güvenli hissetmesine katkı sağlayabilir.

Basit Ama Dikkat Çekici Bir Uygulama

Araştırma pilot çalışma niteliği taşıdığı için sonuçların daha geniş hasta gruplarında doğrulanması gerekiyor. Ancak bulgular, yoğun bakımda düşük maliyetli ve kolay uygulanabilir destekleyici yöntemlerin hasta konforu açısından önemli olabileceğini gösteriyor.

Aile fotoğrafları, tıbbi tedavinin yerine geçen bir yöntem değil. Buna karşın, bakım sürecini destekleyebilecek insani ve psikolojik bir unsur olarak dikkat çekiyor.

Sonuç Ne Anlama Geliyor?

Çalışma, yoğun bakım hastalarının yalnızca ilaçlar ve cihazlarla değil, duygusal bağlarını hatırlatan unsurlarla da desteklenebileceğini ortaya koyuyor.

Araştırmacılar, aile üyelerinin bakım sürecine kontrollü ve uygun şekilde dahil edilmesinin, özellikle deliryum ve huzursuzluk yaşayan hastalarda olumlu etkiler sağlayabileceğini belirtiyor.

Kaynak

Use of Family Photographs Reduces Restlessness in Neurocritical Care Patients
Journal of Neuroscience Nursing
Cole Givens, Emerson B. Nairon, Mona Jackson, Ayushi Vashisht, DaiWai M. Olson

Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi tarafından yapılan paylaşımda, öğrencinin vefat haberinin büyük bir üzüntüyle öğrenildiği belirtilirken, eğitim hayatını Bor Meslek Yüksekokulu Bilgisayar Programcılığı Bölümü’nde sürdüren Özdemir’in kaybının üniversite ailesini yasa boğduğu ifade edildi.

Genç yaşta yaşamını yitiren Ensar Özdemir için sosyal medyada da çok sayıda taziye mesajı paylaşıldı. Arkadaşları ve yakınları, Özdemir’in vefat haberinin ardından üzüntülerini dile getirerek ailesine başsağlığı dileklerinde bulundu.

Vefatın nedenine ilişkin resmi bir açıklama yapılmazken, üniversite tarafından yayımlanan taziye mesajı kamuoyuyla paylaşıldı.

Galatasaray cephesinde son günlerin dikkat çeken kulislerinden biri Ramy Bensebaini oldu. Cezayir basınında yer alan haberlere göre Borussia Dortmund forması giyen sol bek için Galatasaray bağlantısı yeniden gündeme geldi. Eski futbolcu Bouzid’in de Bensebaini’ye “Galatasaray teklifini kabul et” yönünde tavsiyede bulunduğu aktarılıyor.

Sarı-kırmızılıların orta saha planlamasında ise Arthur Atta dosyası kapanmış değil. Udinese’nin genç oyuncu için yüksek bonservis beklentisi olduğu, buna rağmen Galatasaray’ın ilgisini sürdürdüğü belirtiliyor.

Galatasaray’ın orta saha listesinde adı geçen bir diğer oyuncu ise Tomáš Souček. West Ham United forması giyen tecrübeli futbolcunun, teknik direktör Okan Buruk’un alternatifleri arasında üst sıralarda yer aldığı konuşuluyor.

Hücum hattında ise Vedat Muriqi kulisi dikkat çekiyor. İspanyol basınına göre Galatasaray, Mallorca forması giyen Kosovalı golcü için yarışta bir adım önde görünüyor. Oyuncunun Süper Lig tecrübesi ve Okan Buruk ile geçmişten gelen ilişkisi, bu dosyada sarı-kırmızılıların avantajı olarak değerlendiriliyor.

Fenerbahçe’de Mamardashvili Sesleri

Fenerbahçe’de günün en sıcak kulisi Giorgi Mamardashvili oldu. Yabancı kaynaklarda, başkan adayı Hakan Safi cephesinin Liverpool’un Gürcü kalecisi için girişim başlattığı öne sürüldü. Sarı-lacivertlilerin kaleci pozisyonunda güçlü ve uzun vadeli bir hamle yapabileceği konuşuluyor.

Fenerbahçe’de yalnızca giriş transferleri değil, olası ayrılıklar da gündemde. İtalya’dan Como’nun İsmail Yüksek’i takip ettiği belirtiliyor. Milli futbolcunun yaz döneminde ciddi bir teklif alması halinde satış dosyasına dönüşebileceği ifade ediliyor.

Transfer takip platformlarında Fenerbahçe’nin radarında görünen diğer büyük isimler arasında Rafael Leão, Darwin Núñez, Bernardo Silva ve Ahmetcan Kaplan yer alıyor. Bu isimler yüksek maliyetleri nedeniyle şimdilik zor dosyalar olarak görülse de kulislerde sarı-lacivertlilerle anılmaya devam ediyor.

Beşiktaş’ta Jackson, Alaba ve Kepa Kulisleri

Beşiktaş’ta yabancı basına yansıyan en dikkat çekici kulislerden biri Nicolas Jackson oldu. Chelsea forması giyen Senegalli forvet için siyah-beyazlıların ilgisinin sürdüğü, transfer sürecinin ise İngiliz kulübünün oyuncu hakkındaki kararına göre şekilleneceği belirtiliyor.

Beşiktaş cephesinde bir diğer dikkat çeken başlık David Alaba. Real Madrid’de geleceği tartışılan tecrübeli savunmacı için siyah-beyazlıların adı yabancı basında geçmeye devam ediyor. Yüksek maaş ve oyuncunun Avrupa’daki seçenekleri, bu dosyanın zorlu tarafları olarak öne çıkıyor.

Kaleci arayışında ise Kepa Arrizabalaga ismi gündemde. Beşiktaş’ın yeni sezon planlamasında kaleci pozisyonunu güçlendirmek istediği, Kepa dosyasının da bu çerçevede değerlendirildiği konuşuluyor.

Ayrıca Ferencváros forması giyen sağ bek Cebrail Makreckis için de Beşiktaş’ın adı yeniden transfer kulislerine girdi.

Trabzonspor’da Sidny Cabral İçin Bekleyiş

Trabzonspor cephesi son günlerin en hareketli kulüplerinden biri olarak öne çıkıyor. Portekiz basınına göre bordo-mavililerin Sidny Cabral transferinde sona yaklaştığı ve resmi açıklamanın kısa süre içinde gelebileceği konuşuluyor.

Trabzonspor’un savunma ve orta saha hattı için farklı alternatifleri de takip ettiği belirtiliyor. Mamadou Fofana için ilginin sürdüğü, oyuncunun çok yönlü yapısı nedeniyle teknik heyetin listesinde yer aldığı aktarılıyor.

Genç orta saha Isak Vural da yeniden Trabzonspor gündemine gelen isimlerden biri. Pisa forması giyen Türk-İsveçli futbolcunun potansiyeli nedeniyle bordo-mavililerin radarında olduğu ifade ediliyor.

Kaleci pozisyonu için ise Muhammed Şengezer dosyasının değerlendirildiği belirtiliyor. Başakşehir forması giyen kalecinin durumunun, Trabzonspor’un yerli kaleci planlaması açısından takip edildiği konuşuluyor.

Öte yandan Zenit’in Felipe Augusto için maaş teklifini yükselttiği yönündeki haberler, Trabzonspor’un bu dosyada güçlü bir rakiple karşı karşıya olduğunu gösteriyor.

Eyüpspor’da Camará Dosyası Kapanmadı

Süper Lig’de iddialı bir kadro kurmak isteyen Eyüpspor’da Ibrahima Camará dosyası hâlâ canlılığını koruyor. Oyuncu tarafıyla temasların sürdüğü, ancak şu an için yeni bir aşama bilgisinin bulunmadığı aktarılıyor.

Orta sahada fizik gücü yüksek bir profil arayan İstanbul temsilcisinin, Camará transferinde şartların oluşmasını beklediği değerlendiriliyor.

Gaziantep FK’da Târnovanu Takibi

Gaziantep FK cephesinde Romanya hattı dikkat çekiyor. FCSB forması giyen kaleci Ștefan Târnovanu için ilginin sürdüğü belirtiliyor. Oyuncunun yurt dışına transfer olma isteği, bu dosyanın canlı kalmasını sağlıyor.

Gaziantep FK’nın kaleci pozisyonunda olası fırsatları takip ettiği ve Târnovanu dosyasını gündeminde tuttuğu konuşuluyor.

Göztepe’de Savunma ve Kaleci Hareketliliği

Göztepe’de savunma hattı için Noah Sonko Sundberg görüşmeleri devam ediyor. Bulgaristan ve Yunanistan bağlantılı kaynaklarda, İzmir ekibinin oyuncuyla temaslarını sürdürdüğü belirtiliyor.

Kaleci Mateusz Lis için ise Polonya’dan ilgi olduğu ifade ediliyor. Bu durum, Göztepe’de kaleci pozisyonunda olası bir çıkış transferi ihtimalini gündeme taşıyor.

Samsunspor’da Kusso ve Tobiasz Gündemde

Samsunspor cephesinde iki isim yabancı kaynaklarda yeniden gündeme geldi. David Kusso ve Kacper Tobiasz için kırmızı-beyazlı kulübün adı transfer kulislerinde geçiyor.

Kusso’nun savunma hattı için takip edildiği, Tobiasz’ın ise kaleci pazarı açısından değerlendirilen isimler arasında bulunduğu belirtiliyor.

Transferde En Sıcak Başlıklar

Süper Lig’de son kulis akışına göre en dikkat çeken dosyalar Trabzonspor’da Sidny Cabral, Fenerbahçe’de Giorgi Mamardashvili, Galatasaray’da Ramy Bensebaini ve Vedat Muriqi, Beşiktaş’ta ise Nicolas Jackson olarak öne çıkıyor.

Kulüplerden resmi açıklama gelmediği için tüm bu gelişmeler şimdilik transfer kulisi olarak değerlendiriliyor. Ancak yabancı basında artan haber trafiği, Süper Lig’de yaz döneminin oldukça hareketli geçeceğine işaret ediyor.

Bayram Ziyareti Dönüşünde Kaza

57 yaşındaki Prof. Dr. İsmail Kır’ın Kurban Bayramı dolayısıyla memleketi Antalya’nın Serik ilçesine gittiği, akraba ziyaretlerinin ardından Isparta’ya dönüş yolunda kazaya yakalandığı belirtildi.

Kazada yaşamını yitiren Kır’ın uzun yıllardır Süleyman Demirel Üniversitesi’nde akademik çalışmalar yürüttüğü ve özellikle öğrencileri ile meslektaşları tarafından sevilen bir isim olduğu ifade edildi. Acı haberin üniversite camiasında büyük üzüntüye neden olduğu öğrenildi.

Akademi Dünyasında Büyük Üzüntü

Prof. Dr. İsmail Kır’ın vefatı sonrası çok sayıda öğrenci, akademisyen ve vatandaş sosyal medya üzerinden taziye mesajları paylaştı. SDÜ camiasını derinden sarsan olayın ardından cenazenin Isparta’da toprağa verileceği belirtildi. Kazanın kesin nedeninin belirlenmesi için geniş çaplı soruşturma başlatıldı.

Ergüder, “Artık yalnızca tütünsüz bir dünya hedefi yeterli değildir. Hedefimiz tütünsüz ve nikotinsiz bir gelecek olmalıdır. Bu nedenle 31 Mayıs’ın ‘Dünya Tütünsüz ve Nikotinsiz Günü’ olarak ele alınması gerektiğine inanıyorum” dedi.

“Nikotin Bağımlılığı Yeni Ürünlerle Yeniden Pazarlanıyor”

Tütün endüstrisinin yıllardır sigarayı farklı ambalajlar, aromalar ve pazarlama stratejileriyle cazip göstermeye çalıştığını belirten Prof. Dr. Ergüder, benzer taktiklerin bugün yeni nesil nikotin ürünlerinde daha sofistike yöntemlerle sürdürüldüğünü ifade etti.

Ergüder, “Gençlere masum, teknolojik, zararsız veya sosyal bir ürün gibi sunulan birçok yeni nikotin ürünü aslında bağımlılığı yeniden üretmektedir. Tatlandırılmış aromalar, renkli ambalajlar, dijital reklamlar ve sosyal medya etkisiyle nikotin bağımlılığı çocukların hayatına sessizce sokulmaktadır” değerlendirmesinde bulundu.

“Tütünsüz Gelecek Yetmez, Nikotinsiz Gelecek Gerekir”

Prof. Dr. Ergüder, tütün kontrolü politikalarının yalnızca geleneksel sigara ve tütün ürünleriyle sınırlı kalmasının yeni dönemin risklerini karşılamada yetersiz olabileceğini vurguladı.

“Bugün karşımızda yalnızca sigara yok. Nikotin bağımlılığını farklı formlarla sürdüren küresel bir pazar var. Bu nedenle halk sağlığı bakış açısı da genişlemelidir. Tütünsüzlük hedefi nikotinsizlik hedefiyle tamamlanmalıdır” diyen Ergüder, yeni kuşakların nikotin bağımlılığından korunmasının toplum sağlığı açısından stratejik önem taşıdığını söyledi.

“Çocukları ve Gençleri Hedef Alan Her Ürün Halk Sağlığı Meselesidir”

Yeni tütün ve nikotin ürünlerinin özellikle çocuklar, ergenler ve genç yetişkinler üzerinde kalıcı bağımlılık riski oluşturduğuna işaret eden Ergüder, nikotinin beyin gelişimi üzerindeki etkileri nedeniyle genç yaşta başlayan kullanımın uzun vadeli sağlık sorunlarına kapı aralayabileceğini belirtti.

Ergüder, “Bir ürünün duman çıkarmaması, renkli ambalajda satılması ya da farklı aromalarla pazarlanması onu zararsız yapmaz. Çocukları ve gençleri hedef alan her nikotin ürünü ciddi bir halk sağlığı tehdididir” ifadelerini kullandı.

“31 Mayıs Küresel Bir Farkındalık Eşiğine Dönüşmeli”

Prof. Dr. Ergüder, 31 Mayıs’ın dünyada tütünle mücadele açısından önemli bir farkındalık günü olduğunu, ancak yeni dönemde bu farkındalığın nikotin bağımlılığına karşı da genişletilmesi gerektiğini kaydetti.

Ergüder, “Dünya Tütünsüz Günü artık yeni gerçekliği kapsayacak şekilde yeniden düşünülmelidir. Bugünün adı ve mesajı, çocukları ve gençleri kuşatan yeni bağımlılık ürünlerini de açık biçimde hedef almalıdır. 31 Mayıs, ‘Dünya Tütünsüz ve Nikotinsiz Günü’ olarak küresel ölçekte daha güçlü bir çağrıya dönüşmelidir” dedi.

“Gelecek Nesiller İçin Koruyucu Politikalar Güçlendirilmeli”

Prof. Dr. Ergüder, tütün ve nikotin ürünlerine karşı mücadelenin yalnızca bireysel farkındalıkla sınırlı kalmaması gerektiğini belirterek; güçlü mevzuat, etkin denetim, reklam ve sponsorluk yasakları, aromalı ürünlere yönelik kısıtlamalar, dijital pazarlamanın izlenmesi ve gençleri hedef alan tanıtım stratejilerine karşı kararlı adımlar atılması gerektiğini söyledi.

Ergüder, “Çocuklarımızı bağımlılık endüstrisinin hedef kitlesi olmaktan çıkarmak zorundayız. Tütünsüz ve nikotinsiz bir gelecek, yalnızca sağlık politikası değil; aynı zamanda nesilleri koruma sorumluluğudur” ifadelerini kullandı.

“Yeni Hedef: Nikotinsiz Nesiller”

31 Mayıs’ın yeni bir vizyonla ele alınması gerektiğini belirten Prof. Dr. Toker Ergüder, sözlerini şöyle tamamladı:

“Bugün yapılması gereken, tütün kontrolünü nikotin kontrolüyle güçlendirmektir. Dünya artık sadece sigarayı değil, bağımlılığı pazarlayan bütün nikotin ürünlerini konuşmalıdır. 31 Mayıs, tütünsüz ve nikotinsiz nesiller için ortak bir küresel çağrının günü olmalıdır.”

Olay, Ankara’nın Eryaman bölgesinde meydana geldi. Türkan Biçer, nişanlısı F.Ö. ile birlikte yaşadığı belirtilen apartmanın 7’nci katından düşerek hayatını kaybetti. İlk andan itibaren “Ankara’da Türkan Biçer’e ne oldu?” sorusu hem aile yakınları hem de kamuoyu tarafından yanıt bekleyen başlıklar arasında yer aldı.

Türkan Biçer’in Ölümü Neden Gündem Oldu?

Dosyayı gündeme taşıyan temel unsur, ölümün olağan bir düşme vakası olarak görülmemesi yönündeki şüpheler oldu. Ailenin olayın aydınlatılması talebi, komşuların anlatımları ve son olarak güvenlik kameralarına yansıdığı belirtilen görüntüler, soruşturmanın yakından takip edilmesine neden oldu.

Ortaya çıkan kayıtlarda, Türkan Biçer ile F.Ö. arasında olay gecesi apartman içinde tartışma ve arbede yaşandığı ileri sürülüyor. Görüntülerde ayrıca F.Ö.’nün olay sonrasında elindeki çarşafla dışarı çıktığı anların yer aldığı belirtiliyor. Bu kayıtların soruşturma dosyasına girdiği ve adli sürecin delil değerlendirmesi kapsamında inceleneceği ifade ediliyor.

Şüpheli Nişanlı Tutuklandı

Olayın ardından gözaltına alınan F.Ö., çıkarıldığı süreç sonrası tutuklandı. Ancak dosyadaki nihai değerlendirme, savcılık soruşturması, bilirkişi incelemeleri, adli tıp raporu ve kamera kayıtlarının birlikte ele alınmasıyla netleşecek.

Bu nedenle haberde adı geçen kişi hakkında kesin hüküm kurulamaz. Soruşturma tamamlanana ve yargı süreci kesinleşene kadar F.Ö. “şüpheli” sıfatıyla anılmalıdır.

Aile Ne İstiyor?

Türkan Biçer’in ailesi, ölümün intihar ya da kaza olarak kapatılmaması gerektiğini savunuyor. Aile yakınları, olay gecesindeki tüm görüntülerin, tanık beyanlarının ve adli raporların titizlikle incelenmesini talep ediyor.

Bu talep, sosyal medyada da geniş yankı buldu. “Türkan Biçer kimdir?”, “Ankara’daki şüpheli ölümde ne oldu?”, “Son kamera görüntülerinde ne var?” gibi aramalar, dosyaya yönelik kamuoyu ilgisinin arttığını gösteriyor.

Bundan Sonra Süreç Nasıl İlerleyecek?

Soruşturmada bundan sonraki kritik aşama, kamera kayıtlarının teknik incelemesi ve adli tıp bulgularının dosyaya etkisi olacak. Savcılığın değerlendirmesiyle birlikte olayın kaza, intihar ya da başka bir suç kapsamında ele alınıp alınmayacağı daha belirgin hale gelecek.

Türkan Biçer’in ölümü, yalnızca bir adli vaka olarak değil, kadın ölümlerinde delillerin eksiksiz toplanması ve şüpheli durumların titizlikle araştırılması gerekliliği açısından da kamuoyunun dikkatle izlediği dosyalardan biri haline geldi.

Türkiye’de akaryakıt fiyatları, brent petrol, döviz kuru ve vergi kalemlerindeki hareketlilik nedeniyle sık sık değişiyor. Bu nedenle “benzine indirim var mı?”, “motorin fiyatı düşecek mi?” ve “akaryakıt indirimi ne zaman başlayacak?” soruları son saatlerde yeniden gündeme taşındı.

Son beklentiye göre 1 Haziran Pazartesi günü gece yarısından itibaren benzinin litre fiyatında 1 lira 38 kuruş, motorinin litre fiyatında ise 7 lira 25 kuruş indirim yapılması bekleniyor.

Motorindeki düşüş neden daha fazla olacak?

Beklenen indirimin en dikkat çeken tarafı motorin tarafındaki yüksek düşüş oldu. Motorin fiyatları, taşımacılık, lojistik, şehirler arası ulaşım, tarım ve ticari araç kullanımı nedeniyle yalnızca bireysel sürücüleri değil, geniş bir ekonomik alanı doğrudan ilgilendiriyor.

Bu nedenle motorinde yaşanacak her düşüş, akaryakıt istasyonları kadar nakliye maliyetleri ve raf fiyatları açısından da yakından izleniyor.

Güncel akaryakıt fiyatları ne kadar?

31 Mayıs 2026 itibarıyla büyük şehirlerde akaryakıt fiyatları şehir, bayi ve dağıtım şirketine göre küçük farklılıklar gösterebiliyor.

İstanbul Avrupa Yakası’nda benzinin litresi 64 lira 32 kuruş, motorin 67 lira 05 kuruş, LPG ise 33 lira 89 kuruş seviyesinde bulunuyor.

İstanbul Anadolu Yakası’nda benzin 64 lira 18 kuruş, motorin 66 lira 91 kuruş, LPG ise 33 lira 29 kuruş civarında satılıyor.

Ankara’da benzinin litresi 65 lira 29 kuruş, motorin 68 lira 16 kuruş, LPG 33 lira 87 kuruş seviyesinde.

İzmir’de ise benzin 65 lira 57 kuruş, motorin 68 lira 43 kuruş, LPG 33 lira 69 kuruş bandında yer alıyor.

Akaryakıt indirimi ne zaman pompaya yansır?

Beklenen fiyat değişikliklerinin gece yarısından sonra tabelalara yansıması öngörülüyor. Ancak akaryakıt fiyatlarında nihai rakamlar il, ilçe, bayi marjı ve dağıtım şirketlerine göre değişebildiği için sürücülerin kendi bulundukları bölgedeki istasyon fiyatlarını ayrıca kontrol etmesi gerekiyor.

Özellikle uzun yola çıkacak sürücüler, yakıt alımını indirim beklentisine göre planlamaya çalışıyor. Bu durum da “akaryakıt indirimi bu gece mi?”, “motorin kaç TL düşecek?” ve “benzinde indirim pompaya ne zaman gelir?” aramalarını artırıyor.

Fiyatlar neden sürekli değişiyor?

Türkiye’de akaryakıt fiyatlarının yönünü belirleyen temel unsurlar arasında uluslararası petrol fiyatları, döviz kuru, rafineri çıkış fiyatı, vergi yükü ve dağıtım maliyetleri yer alıyor.

Bu nedenle küresel piyasalardaki dalgalanma iç piyasada kısa sürede pompaya yansıyabiliyor. Son dönemde özellikle petrol fiyatlarındaki hareketlilik ve kurdaki değişim, benzin ve motorin tabelalarının daha sık güncellenmesine yol açıyor.

Araç sahipleri yeni haftaya indirim beklentisiyle giriyor

Akaryakıtta beklenen indirim gerçekleşirse, özellikle motorin kullanan sürücüler için pompada belirgin bir rahatlama oluşacak. Ancak fiyatların kalıcı olarak hangi yönde ilerleyeceği, petrol piyasası ve döviz kurundaki seyre bağlı olacak.

Yeni haftada gözler hem akaryakıt istasyonlarındaki tabelalarda hem de sektör kaynaklarından gelecek yeni fiyat güncellemelerinde olacak.

Prof. Dr. Hasan Mandal paylaşımında, Seher Uzun’un hem anne hem de öğrenci kimliğiyle gösterdiği özveri ve öğrenme azmiyle çevresinde sevilen bir isim olduğunu belirtti.

Mandal mesajında şu ifadelere yer verdi:

“İTÜ Türk Musikisi Devlet Konservatuvarı Müzikoloji Bölümü öğrencimiz Seher Uzun’un vefatını derin bir teessürle öğrendim. Hem bir anne hem de bir öğrenci olarak özverisi ve öğrenme azmiyle hocalarımızın ve arkadaşlarının gönlünde özel bir yer edinen kıymetli öğrencimiz Seher Uzun’a Allah’tan rahmet; ailesine, yakınlarına ve İTÜ Ailemize başsağlığı diliyorum.”

Üniversite camiasında derin üzüntüye neden olan vefat haberinin ardından öğrenciler ve mezunlar da sosyal medya üzerinden taziye mesajları paylaşmaya başladı.

Seher Uzun’un cenaze programına ilişkin resmi bir açıklama ise henüz yapılmadı.

Yargıtay 11. Ceza Dairesi’nin E. 2016/6461 ve K. 2019/4350 sayılı kararında, bir doktorun hastayı bizzat muayene etmeden, yalnızca hasta veya yakınlarının beyanına dayanarak muayene kaydı oluşturması ve reçete düzenlemesi hukuki açıdan değerlendirildi.

Kararda, bu tür işlemlerin gerçeğe aykırı belge düzenleme anlamına gelmediği, dolayısıyla “resmi belgede sahtecilik” suçunu oluşturmadığı ifade edildi. Ancak hekimin görevinin gereklerine aykırı hareket etmesi nedeniyle eylemin “görevi kötüye kullanma” kapsamında ele alınması gerektiği vurgulandı.

Muayene Yükümlülüğüne Vurgu

Yargıtay’ın değerlendirmesinde, hekimin tanı ve tedavi sürecini tıbbi kurallara uygun yürütme yükümlülüğü bulunduğuna dikkat çekildi. Hastanın görülmeden sistem üzerinden muayene edilmiş gibi işlem yapılmasının, kamu görevinin gereklerine aykırı bir davranış olduğu belirtildi.

Karar, özellikle sağlık hizmetlerinde kayıt işlemleri, reçete düzenlenmesi ve uzaktan değerlendirme süreçleri açısından önemli bir emsal niteliği taşıyor.

Hukuki Ayrım Dikkat Çekti

Kararda öne çıkan nokta, eylemin niteliğine ilişkin yapılan hukuki ayrım oldu. Yargıtay, doktorun yaptığı işlemin sahte bir belge üretmekten ziyade, görevin gereklerine aykırı hareket etme kapsamında değerlendirilmesi gerektiğine hükmetti.

Bu nedenle söz konusu fiilin, Türk Ceza Kanunu’nun 204. maddesindeki resmi belgede sahtecilik suçundan değil, TCK 257 kapsamında görevi kötüye kullanma suçundan değerlendirilmesi gerektiği ifade edildi.

Sağlık Çalışanları İçin Önemli Bir Hatırlatma

Uzmanlar, kararın özellikle elektronik reçete sistemleri ve sağlık bilişim altyapılarının yaygınlaştığı günümüzde hekimlerin mesleki sorumlulukları açısından önemli bir referans oluşturduğunu belirtiyor. Hastanın yeterli şekilde değerlendirilmeden muayene kaydı oluşturulması veya reçete düzenlenmesi halinde hem idari hem de cezai sorumluluk doğabileceğine dikkat çekiliyor.

“Gençleri Suçlamadan, Doğru Bilgiyle Güçlendirmeliyiz”

Tütün ve nikotin endüstrisinin gençleri hedef alan pazarlama stratejilerine karşı uyarıda bulunan Prof. Dr. Açık, gençlerin suçlanması yerine doğru bilgiyle güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Açık, “Bugün gençlerin karşısına yalnızca klasik sigara çıkmıyor. Elektronik sigara, aromalar, dikkat çekici ambalajlar ve sosyal medya içerikleriyle bu ürünler çoğu zaman daha hafif, masum ya da kabul edilebilir gösteriliyor. Oysa tehlike değişmiyor” dedi.

DSÖ Verileri Tehlikenin Boyutunu Gösteriyor

Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre, dünya genelinde 13-15 yaş aralığındaki yaklaşık 40 milyon çocuk tütün, 15 milyon çocuk ise elektronik sigara kullanıyor. Bu yaş grubunda elektronik sigara kullanma olasılığının yetişkinlere göre ortalama dokuz kat daha yüksek olması, tehlikenin gençler açısından ne kadar büyüdüğünü ortaya koyuyor.

DSÖ, 31 Mayıs Dünya Tütünsüz Günü’nün bu yılki temasını “Çekiciliğin maskesini düşürmek: Tütün ve nikotin bağımlılığıyla mücadele” olarak belirledi.

Elazığ’da Tütün Kontrolü Kongresi Düzenlenecek

Prof. Dr. Yasemin Açık, 3-7 Haziran tarihlerinde Elazığ’da Uluslararası Katılımlı Ulusal Tütün Kontrolü Kongresi düzenleneceğini de açıkladı.

Kongrede tütünle mücadelede gelinen nokta, yeni nesil nikotin ürünleri, gençler arasında artan kullanım, dijital pazarlama yöntemleri ve politika önerileri bilimsel veriler ışığında ele alınacak.

“Tütünle Mücadelede Güçlü Bir Bilimsel Platforma İhtiyaç Var”

Her yıl yaklaşık 8 milyon insanın tütün ve nikotin ürünleri nedeniyle hayatını kaybettiğini belirten Prof. Dr. Açık, tütünle mücadelenin yalnızca sağlık alanının değil, kamu, akademi, sivil toplum ve politika yapıcıların ortak sorumluluğu olduğunu ifade etti.

Açık, “Ürünlerdeki çeşitlenme, agresif pazarlama stratejileri, çocuklar ve gençler arasında artan kullanım ve uygulamada yaşanan zafiyetler, güçlü bir bilimsel platformun yeniden oluşturulmasını zorunlu kılıyor” dedi.

Fenilketonüri nedir?

Fenilketonüri, kısaca PKU olarak da bilinen kalıtsal bir metabolizma hastalığıdır. Hastalıkta vücut, proteinli besinlerde bulunan fenilalanin adlı amino asidi yeterince parçalayamaz.

Fenilalanin kanda yükseldiğinde özellikle beyin gelişimi üzerinde olumsuz etki oluşturabilir. Bu nedenle fenilketonüri, doğumdan sonra erken dönemde tespit edilmesi gereken hastalıklar arasında yer alır.

Fenilketonüri neden olur?

Fenilketonüri genetik geçişli bir hastalıktır. Genellikle anne ve babanın taşıyıcı olduğu durumlarda çocukta ortaya çıkar.

Hastalık, fenilalanin hidroksilaz adlı enzimin yeterli çalışmamasıyla ilişkilidir. Bu enzim görevini yapamadığında fenilalanin vücutta birikir ve tedavi edilmezse ciddi gelişim sorunlarına yol açabilir.

Fenilketonüri nasıl anlaşılır?

Fenilketonüri çoğu bebekte doğumdan hemen sonra dışarıdan fark edilemeyebilir. Bu nedenle hastalığın anlaşılmasında yenidoğan taraması büyük önem taşır.

Tedavi edilmeyen vakalarda zamanla gelişme geriliği, nöbet, davranış sorunları, öğrenme güçlüğü, ciltte ve saçta açıklık, kusma, huzursuzluk ve küf benzeri farklı bir koku görülebilir. Ancak bu belirtiler başka hastalıklarla da karışabilir. Tanı yalnızca belirtilere bakılarak konulamaz.

Kimlerde daha sık görülür?

Fenilketonüri, ailesinde hastalık veya taşıyıcılık öyküsü bulunan bebeklerde daha yüksek risk taşır. Akraba evliliği de kalıtsal hastalıkların görülme ihtimalini artırabilir.

Ancak ailede bilinen bir hastalık öyküsü olmasa bile bebekte fenilketonüri görülebilir. Bu nedenle her yenidoğanın tarama testlerinden geçmesi önemlidir.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Yenidoğan tarama testinde fenilketonüri açısından şüpheli sonuç çıkarsa ailelerin vakit kaybetmeden ilgili merkeze başvurması gerekir.

Bebekte gelişim geriliği, nöbet, beslenme sorunları, açıklanamayan kusma, davranış değişikliği veya öğrenme güçlüğü varsa çocuk doktoru tarafından değerlendirme yapılmalıdır. Geciken başvuru tabloyu ağırlaştırabilir.

Fenilketonüri için hangi doktora gidilir?

Fenilketonüri şüphesinde ilk başvuru çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanına yapılabilir. Tanı ve takip sürecinde çocuk metabolizma hastalıkları uzmanı önemli rol oynar.

Beslenme tedavisi için metabolizma alanında deneyimli diyetisyen desteği de gerekir. Tedavi planı hastanın yaşına, kan fenilalanin düzeyine, büyüme durumuna ve klinik bulgularına göre belirlenir.

Fenilketonüri nasıl teşhis edilir?

Fenilketonüri teşhisinde en önemli basamak yenidoğan döneminde yapılan topuk kanı taramasıdır. Şüpheli sonuçlarda ileri kan testleri, fenilalanin düzeyi ölçümü ve gerekli durumlarda genetik inceleme yapılabilir.

Tarama testi tanı için yol göstericidir ancak kesin değerlendirme uzman hekim tarafından yapılmalıdır. Sonuçların düzenli takip edilmesi, tedavinin başarısı açısından büyük önem taşır.

Fenilketonüri tedavisi var mı?

Fenilketonüri tedavisinin temelini fenilalaninden kısıtlı özel beslenme planı oluşturur. Bu plan, normal büyüme ve gelişimi desteklerken kandaki fenilalanin düzeyini güvenli aralıkta tutmayı hedefler.

Bazı hastalarda sapropterin gibi ilaç tedavileri uygun olabilir. Bazı erişkin hastalarda ise enzim yerine koyma tedavisi seçenekleri gündeme gelebilir. Ancak bu tedaviler her hasta için uygun değildir; uzman değerlendirmesi gerekir.

Fenilketonüri ölümcül müdür?

Fenilketonüri erken tanı ve düzenli tedaviyle yönetilebilen bir hastalıktır. Asıl risk, hastalığın geç fark edilmesi veya tedavinin aksatılmasıdır.

Tedavi edilmeyen fenilketonüri, kalıcı zihinsel ve nörolojik sorunlara yol açabilir. Bu nedenle hastalık ciddiye alınmalı, yaşam boyu takip ihmal edilmemelidir.

Fenilketonüri kendiliğinden geçer mi?

Fenilketonüri kendiliğinden geçen bir hastalık değildir. Genetik temelli olduğu için yaşam boyu takip gerektirir.

Beslenme düzeni, kan değerleri ve gelişim süreci düzenli aralıklarla kontrol edilmelidir. Tedavinin bırakılması veya kontrolsüz protein alımı, fenilalanin düzeyinin yükselmesine neden olabilir.

Fenilketonüri nasıl önlenir?

Fenilketonürinin ortaya çıkması tamamen önlenemeyebilir; çünkü hastalık genetik geçişlidir. Ancak erken tanı ile hastalığın ağır sonuçları büyük ölçüde önlenebilir.

Bu nedenle yenidoğan taraması hayati önemdedir. Ailesinde fenilketonüri bulunan çiftlerin gebelik öncesinde genetik danışmanlık alması da risklerin anlaşılmasına yardımcı olabilir.

Fenilketonüri tedavisinde güncel gelişmeler neler?

Fenilketonüri tedavisinde en temel yaklaşım hâlâ erken tanı, düşük fenilalaninli beslenme, özel tıbbi ürünler ve düzenli kan takibidir. Güncel rehberler, fenilalanin kontrolünün çocuklukla sınırlı kalmaması, yaşam boyu sürdürülmesi gerektiğini vurgulamaktadır.

İlaç tedavileri arasında sapropterin, belirli hasta gruplarında fenilalanin düzeyini düşürmeye yardımcı olabilir. Pegvaliase ise özellikle fenilalanin düzeyi kontrol altına alınamayan bazı hastalarda kullanılan enzim tedavisi seçeneğidir. Son yıllarda bu tedavilerin yaş grubu ve kullanım alanlarıyla ilgili yeni onay ve çalışma verileri gündeme gelmiştir.

Ayrıca gen tedavisi ve yeni moleküller üzerinde araştırmalar sürmektedir. Ancak araştırma aşamasındaki yöntemler, onaylı standart tedavilerin yerine geçmiş değildir. Hangi tedavinin uygun olduğu hastanın genetik yapısına, fenilalanin düzeyine, yaşına, yan etki riskine ve uzman değerlendirmesine göre belirlenmelidir.

Kısa soru-cevap

Fenilketonüri kendiliğinden geçer mi?
Hayır. Fenilketonüri yaşam boyu takip gerektiren kalıtsal bir metabolizma hastalığıdır.

Fenilketonüri belirtileri başka hastalıklarla karışır mı?
Evet. Gelişim geriliği, nöbet, kusma veya davranış sorunları farklı hastalıklarda da görülebilir. Tanı için uzman değerlendirmesi gerekir.

Fenilketonüri tedavisi gecikirse ne olur?
Tedavi gecikirse fenilalanin birikimi beyin gelişimini olumsuz etkileyebilir ve kalıcı sorunlara yol açabilir.

Fenilketonüri bulaşıcı mı?
Hayır. Fenilketonüri bulaşıcı değildir; genetik geçişli bir hastalıktır.

Oksijenli Su Kulak Kirini Nasıl Temizliyor?

Uzmanlara göre düşük konsantrasyonlu hidrojen peroksit, kulak kirini yumuşatıp parçalayarak temizlenmesini kolaylaştırabiliyor. Kulak içine damlatıldığında oluşan kabarcıklar, kirin gevşemesine yardımcı oluyor. Bu nedenle hidrojen peroksit içeren bazı kulak damlaları eczanelerde reçetesiz olarak satılıyor.

Herkes Kullanamaz

Her ne kadar yaygın olarak kullanılsa da uzmanlar bazı durumlarda hidrojen peroksitin kesinlikle kullanılmaması gerektiğini vurguluyor.

Aşağıdaki durumlarda kulak içine oksijenli su damlatılması önerilmiyor:

• Kulak zarı delikse,
• Kulakta tüp varsa,
• Yakın zamanda kulak ameliyatı geçirildiyse,
• Aktif kulak enfeksiyonu bulunuyorsa,
• Şiddetli kulak ağrısı varsa,
• Diyabet veya bağışıklık sistemini etkileyen bazı hastalıklar mevcutsa.

Hangi Yan Etkilere Yol Açabilir?

Yanlış kullanım veya aşırı uygulama durumunda bazı kişilerde:

• Kulak kanalında tahriş,
• Yanma hissi,
• Geçici işitme azalması,
• Baş dönmesi,
• Çınlama,
• Kulakta dolgunluk hissi

görülebiliyor. Uzmanlar özellikle yüksek konsantrasyonlu veya seyreltilmemiş hidrojen peroksitin kulak dokusuna zarar verebileceği konusunda uyarıyor.

Pamuklu Çubuklardan Daha Güvenli Mi?

Kulak burun boğaz uzmanları, pamuklu çubuk kullanımının çoğu zaman kulak kirini dışarı çıkarmak yerine daha derine ittiğini belirtiyor. Bu nedenle kulak kiri şikâyeti yaşayan kişilerin rastgele müdahaleler yerine hekim değerlendirmesine başvurması öneriliyor.

Uzmanlar Ne Öneriyor?

Uzmanlara göre çoğu insanın kulaklarını düzenli olarak temizlemesine gerek yok. Kulaklar doğal olarak kendi kendini temizleyebiliyor. İşitme kaybı, dolgunluk hissi, ağrı veya sık tekrarlayan kulak kiri problemi yaşayan kişilerin ise kulak burun boğaz uzmanına başvurması tavsiye ediliyor.

Sonuç

Hidrojen peroksit bazı kişilerde kulak kiri temizliğinde etkili olabilir. Ancak uzmanlar, kulak zarı problemi, enfeksiyon veya ameliyat öyküsü bulunan kişilerde ciddi riskler oluşturabileceğini belirtiyor. Bu nedenle kulak içine herhangi bir sıvı uygulamadan önce uzman görüşü almak önem taşıyor.

Araştırmacılar, 268 farklı çalışmadan elde edilen verileri bir araya getirerek bugüne kadar yapılmış en kapsamlı analizlerden birini gerçekleştirdi.

28 Milyondan Fazla Kişinin Verisi İncelendi

Çalışmada toplam 28,3 milyondan fazla kişinin verileri değerlendirildi. Bunların yaklaşık 1,8 milyonunda depresyon bulunuyordu.

Araştırmanın sonuçlarına göre depresyonu olan bireylerde:

• Tüm nedenlere bağlı ölüm riski yaklaşık 2,1 kat arttı.
• İntihar nedeniyle ölüm riski yaklaşık 9 kat yükseldi.
• Doğal nedenlere bağlı ölüm riski de belirgin şekilde arttı.

Araştırmacılar, depresyonun yalnızca psikolojik bir sorun olarak görülmemesi gerektiğini, fiziksel sağlık üzerinde de ciddi etkiler oluşturduğunu vurguladı.

İntihar Riski En Çarpıcı Bulgulardan Biri Oldu

Analizde en dikkat çekici sonuçlardan biri intihar kaynaklı ölümler oldu.

Depresyon tanısı bulunan kişilerde intihar nedeniyle ölüm riski, depresyonu olmayan bireylere göre yaklaşık 9 kat daha yüksek bulundu.

Uzmanlar, bu sonucun depresyonun erken tanı ve etkin tedavisinin hayati önem taşıdığını gösterdiğini belirtti.

Psikotik ve Tedaviye Dirençli Depresyonda Risk Daha Da Yüksek

Araştırmada depresyonun her türünün aynı risk düzeyine sahip olmadığı da ortaya çıktı.

Özellikle:

• Psikotik belirtiler eşlik eden depresyon,
• Tedaviye dirençli depresyon,

gruplarında ölüm riskinin daha da arttığı görüldü.

Araştırmacılar, bu hastaların daha yakın takip edilmesi gerektiğini ifade etti.

Antidepresan Tedavisi Ölüm Riskini Azaltabilir

Çalışmanın dikkat çeken bir diğer bulgusu ise tedavinin etkisi oldu.

Araştırmaya göre antidepresan kullanan depresyon hastalarında ölüm riski, kullanmayanlara kıyasla anlamlı derecede daha düşük bulundu.

Benzer şekilde elektrokonvülsif tedavi (EKT) uygulanan kişilerde de ölüm riskinin azaldığı görüldü.

Araştırmacılar, bu sonuçların depresyon tedavisinin yalnızca semptomları azaltmakla kalmayıp yaşam süresi üzerinde de olumlu etkiler oluşturabileceğine işaret ettiğini belirtti.

Uzmanlar Ne Diyor?

Araştırmacılar, depresyonun küresel ölçekte önemli bir halk sağlığı sorunu olduğunu ve yalnızca ruh sağlığı hizmetleriyle değil fiziksel sağlık takibiyle de ele alınması gerektiğini vurguladı.

Çalışma ekibine göre:

“Depresyonla ilişkili ölüm farkını azaltmak için fiziksel sağlığın iyileştirilmesi, intihar riskinin azaltılması, antidepresan tedavisinin optimize edilmesi ve yüksek riskli hastaların erken dönemde belirlenmesi büyük önem taşıyor.”

Bu Sonuç Ne Anlama Geliyor?

Araştırma, depresyonun sadece kişinin ruh halini etkileyen bir hastalık olmadığını, yaşam süresi üzerinde de önemli sonuçlar doğurabileceğini gösteriyor.

Uzmanlar, uzun süren mutsuzluk, ilgi kaybı, umutsuzluk, uyku ve iştah değişiklikleri gibi belirtiler yaşayan kişilerin profesyonel destek almalarının önemine dikkat çekiyor.

Kaynak

Çalışma Adı: All-cause and cause-specific mortality in people with depression: a large-scale systematic review and meta-analysis of relative risk and aggravating or attenuating factors, including antidepressant treatment
Dergi: World Psychiatry
Yayın Tarihi: 2025
Araştırma Türü: Sistematik derleme ve meta-analiz
Kapsam: 268 çalışma, 28,3 milyondan fazla katılımcı

Yabancı basın ne yazdı?

Foot Africa’da yayımlanan haberde, Fenerbahçe’nin Guirassy için “sansasyonel” bir hamle planladığı ve Aziz Yıldırım cephesinin oyuncuyla anlaşma sağladığı öne sürüldü. Aynı haberde bu girişimin yaz döneminin büyük dosyalarından biri olabileceği vurgulandı.

Goal’un Borussia Dortmund odaklı transfer dosyasında ise tablo biraz daha temkinli çizildi. Haberde, Guirassy’nin ayrılığa açık olduğu yönündeki söylemler aktarılırken Fenerbahçe’nin Borussia Dortmund ile temas başlattığı, oyuncu temsilcilerinin de Alman kulübünün bonservis beklentisinde esneme olabileceği yönünde sinyal verdiği belirtildi. Bu detay, kulisin tamamen masa dışı olmadığını gösterse de işin henüz sonuç aşamasına gelmediğine işaret ediyor.

Guirassy cephesinde tablo ne?

Yabancı basındaki bir başka ortak nokta, Guirassy’nin Borussia Dortmund’dan ayrılık ihtimalinin ciddi biçimde konuşuluyor olması. Goal’un 12 Mayıs tarihli haberinde oyuncunun yaz döneminde ayrılmak istediği aktarılırken, farklı kaynaklarda da futbolcunun yeni bir maceraya sıcak baktığı yazıldı. Foot Africa’nın daha önceki haberlerinde ise oyuncunun sözleşmesindeki serbest kalma maddesinin transfer piyasasını hareketlendirdiği öne sürüldü.

Bu tablo Fenerbahçe açısından önemli. Çünkü dosyanın canlı kalmasının ana sebebi yalnızca sarı lacivertlilerin ilgisi değil, oyuncunun geleceğinin gerçekten belirsiz olması. Başka bir deyişle bu kulis, tek taraflı bir “ilgi” haberi gibi durmuyor. Oyuncu cephesindeki hareketlilik de dosyayı ayakta tutuyor.

Transfer neden zor görünüyor?

Guirassy adı büyük olduğu kadar zor bir dosya izlenimi de veriyor. Yabancı basında oyuncuyla Premier League ve Serie A kulüplerinin de ilgilendiği, ayrıca daha üst seviye Avrupa seçeneklerinin devreye girme ihtimalinin bulunduğu aktarılıyor. Goal’da yer alan haberde Real Madrid, Manchester City, Tottenham ve Milan gibi kulüplerin de çevrede olduğu belirtilirken, henüz üst düzey bir kulübün resmi adımı atmadığı kaydedildi.

Bu nedenle Fenerbahçe cephesindeki kulis güçlü görünse de dosyanın önünde ciddi rekabet engeli var. Transferin gerçekleşmesi için yalnızca oyuncuyla temas yetmeyebilir; bonservis şartları, maaş dengesi ve Avrupa’dan gelecek diğer hamleler belirleyici olabilir. Bu noktada kulis var, ateş var; ama dumanın içinden henüz net bir imza görünmüyor.

Fenerbahçe için ne anlama geliyor?

Fenerbahçe’nin Guirassy ile anılması, kulübün forvet hattında büyük profile yöneldiğini gösteriyor. Bu kulis gerçekleşirse yalnızca bir santrfor transferi değil, doğrudan vitrini büyüten bir hamle olur. Ancak mevcut verilerle bakıldığında dosya hâlâ “yüksek profilli ama sisli” kategorisinde duruyor. En net cümle şu: Fenerbahçe ilgisi yabancı basında canlı, fakat transferin bittiğini söylemek için erken.

Sonuç ne söylüyor?

Serhou Guirassy dosyası, Fenerbahçe’nin bu yaz en çok konuşulacak kulislerinden biri olmaya aday. Yabancı basında çıkan haberler, sarı lacivertlilerin bu ismi ciddi biçimde yokladığını düşündürüyor. Buna karşın şu aşamada resmi teklif, kulüpler arası mutabakat ya da imza aşamasını doğrulayan güçlü ve bağımsız bir zincir oluşmuş değil. Bu yüzden dosyayı “çok büyük ama henüz netleşmemiş transfer kulisi” olarak okumak daha doğru görünüyor.

23 yaşındaki oyuncunun kanat bek özellikleri ve Benfica bağlantısı, transferin profilini büyütüyor. Yine de resmi açıklama gelmeden kesin ifade kullanmak için erken. Ama şu net: Trabzonspor’da dış basına yansıyan en sıcak savunma kulislerinden biri şu an Sidny Cabral.

Hayatını Kaybedenlerin İsimleri Açıklandı

Kazada yaşamını yitirenlerin cenazeleri, Denizli Adli Tıp Kurumu Grup Başkanlığı morguna kaldırıldı. İlk belirlemelere göre hayatını kaybedenlerin kaptan şoför Mustafa Fevzi Mertun, Merve Erik, Hayriye Arıkan, Civan Şen, 9 aylık Eyüp Miraç Şen, Zehra Eyiol, Fatma Kartal ve Kırgız uyruklu Gültilay Biğa olduğu belirlendi.

Kazanın en küçük kurbanı olan 9 aylık Eyüp Miraç Şen’in babasının kucağında hayatını kaybettiği öğrenildi.

Otobüs Alev Topuna Döndü

Çarpmanın ardından kısa sürede alevlere teslim olan otobüste büyük panik yaşandı. Yolcular araçtan çıkmaya çalışırken, ihbar üzerine bölgeye çok sayıda itfaiye, sağlık, polis ve jandarma ekibi sevk edildi.

İtfaiye ekiplerinin müdahalesiyle yangın kontrol altına alındı. Tamamen yanan otobüs kullanılamaz hale gelirken, yaralılar ambulanslarla çevredeki hastanelere kaldırıldı.

Soruşturma Devam Ediyor

Kaza nedeniyle otoyolda trafik bir süre kontrollü olarak sağlandı. Olay yerinde yapılan ilk incelemelerin ardından kazanın kesin nedeninin belirlenmesi için geniş çaplı soruşturma başlatıldı.

Yetkililerin teknik ve adli incelemesinin ardından kazaya ilişkin yeni detayların kamuoyuyla paylaşılması bekleniyor.

İki çocuk babası olan Dr. Süleyman Uysal’ın, Polatlı’nın tanınmış hekimlerinden Dr. Gül Uysal’ın eşi olduğu belirtildi. Uysal’ın vefat haberi ailesi, yakınları, meslektaşları ve kendisini tanıyan çok sayıda vatandaş tarafından derin üzüntüyle karşılandı.

Dr. Süleyman Uysal’ın cenazesinin, pazar günü ikindi namazına müteakip Antalya Kurşunlu Camii’nde kılınacak cenaze namazının ardından son yolculuğuna uğurlanacağı bildirildi.

Edinilen bilgilere göre, yolun karşısına geçmeye çalışan genç kıza cadde üzerinde ilerleyen bir otomobil çarptı. Çarpmanın etkisiyle genç kız metrelerce savrularak yere düştü.

Kazayı gören çevredeki vatandaşlar hızla olay yerine koşarak yaralıya ilk müdahaleyi yaptı. Durumun 112 Acil Sağlık ekiplerine bildirilmesi üzerine bölgeye kısa sürede ambulans sevk edildi.

Olay yerine ulaşan sağlık ekipleri, ağır yaralanan genç kıza ilk müdahaleyi olay yerinde gerçekleştirdi. Ardından ambulansla hastaneye kaldırılan genç kızın tedavi altına alındığı öğrenildi.

Hastaneden edinilen bilgilere göre genç kızın sağlık durumunun ciddiyetini koruduğu ve yoğun bakım ünitesinde entübe edilerek tedavisinin sürdüğü bildirildi.

Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.

Son yıllarda hem tarama programlarının yaygınlaşması hem de ailelerin bilinçlenmesiyle SMA hastalığı daha fazla konuşuluyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi, Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, özellikle erken belirti ve tanının hayati önem taşıdığını vurguluyor:
“Bugün artık SMA hastalığında erken tanı, hastalığın seyrini değiştirebiliyor. Ancak belirtiler gözden kaçarsa tablo ağırlaşabiliyor.”

SMA Hastalığı nedir?

SMA hastalığı (Spinal Müsküler Atrofi), omurilikteki hareket sinir hücrelerini etkileyen genetik bir kas hastalığıdır.

Bu hastalıkta, kasları çalıştıran motor nöronlar hasar görür. Sonuç olarak:

• Kaslarda güçsüzlük

• Hareket kısıtlılığı

• Zamanla kas erimesi

• İleri vakalarda solunum problemleri

görülebilir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’a göre, SMA hastalığı doğuştan gelen genetik bir bozukluktur ve SMN1 genindeki eksiklik nedeniyle ortaya çıkar. “Kasın kendisi sağlamdır, sorun kası çalıştıran sinirdedir” diyerek hastalığın mekanizmasını sade bir dille anlatıyor.

SMA hastalığı tiplerine göre farklı şiddette seyreder. Bazı bebeklerde ilk aylarda ağır tablo görülürken, bazı çocuklarda belirtiler daha geç ortaya çıkabilir.

En sinsi belirtiler

SMA hastalığı çoğu zaman sessiz başlar. Aileler ilk etapta fark etmeyebilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler:

• Baş kontrolünde gecikme

• Emme ve yutma güçlüğü

• Yaşıtlarına göre daha az hareket

• Kol ve bacaklarda gevşeklik

• Sık solunum yolu enfeksiyonu

• Oturamama ya da yürüyememe

Prof. Dr. Kafadar, “Bebek çok sakin diye sevinen aileler oluyor. Oysa aşırı hareketsizlik bazen SMA hastalığı belirtisi olabilir” uyarısında bulunuyor.

Özellikle bacaklarda güçsüzlük ön plandadır. Bazı vakalarda dilde titreme bile görülebilir. Bu belirtiler erken dönemde yakalanırsa, tedavi seçenekleri daha etkili olabilir.

Kimler risk altında?

SMA hastalığı kalıtsal bir hastalıktır.

Risk grupları şunlardır:

• Anne ve babanın taşıyıcı olduğu bebekler

• Akraba evliliği bulunan aileler

• Ailesinde SMA öyküsü olanlar

Türkiye’de taşıyıcılık oranının yaklaşık 1/40–1/50 civarında olduğu belirtilmektedir. Bu da toplumda azımsanmayacak bir genetik risk bulunduğunu gösterir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “Anne ve baba sağlıklı olabilir. Taşıyıcı olduklarını bilmeyebilirler. Bu nedenle evlilik öncesi ve gebelik öncesi taramalar çok önemlidir” diyor.

Neden artıyor?

Son yıllarda “SMA hastalığı artıyor mu?” sorusu sıkça soruluyor.

Uzmanlara göre artışın birkaç nedeni var:

• Yenidoğan tarama programlarının yaygınlaşması

• Genetik testlere erişimin artması

• Toplumsal farkındalığın yükselmesi

• Akraba evliliklerinin devam etmesi

Prof. Dr. Kafadar, “Eskiden tanı alamayan vakalar vardı. Bugün erken tarama sayesinde SMA hastalığını daha erken yakalayabiliyoruz” diyerek görünürdeki artışın tanı kapasitesiyle ilişkili olduğunu vurguluyor.

Ayrıca son yıllarda geliştirilen gen tedavileri ve yeni ilaç seçenekleri de hastalığın daha fazla gündeme gelmesine yol açtı.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir çocuk nörolojisi uzmanına başvurulmalı:

• Bebek başını 3–4 ayda tutamıyorsa

• 6–7 ayda desteksiz oturamıyorsa

• 1 yaşında yürümeye başlamamışsa

• Kol ve bacaklarda belirgin güçsüzlük varsa

• Emme ve beslenme problemi sürüyorsa

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “SMA hastalığında erken tanı hayat kurtarır. Gecikme kas kaybını artırabilir” diyerek aileleri uyarıyor.

Bugün SMA hastalığı tedavisi için kullanılan ilaçlar, hastalığın ilerlemesini yavaşlatabiliyor. Bazı vakalarda gen tedavisi uygulanabiliyor. Ancak tedavinin başarısı büyük ölçüde erken teşhise bağlı.

Nasıl korunulur?

SMA hastalığı tamamen önlenebilir bir hastalık değildir. Ancak risk azaltılabilir.

Korunma yolları:

• Evlilik öncesi taşıyıcılık testi

• Gebelik öncesi genetik danışmanlık

• Aile öyküsü varsa ileri genetik testler

• Yenidoğan tarama programlarına katılım

Prof. Dr. Kafadar, “Toplumsal bilinç en güçlü silahtır. Taşıyıcı olduğunuzu bilmek kader değildir, önlem alma fırsatıdır” diyor.

Türkiye’de yenidoğan tarama programlarının genişlemesi sayesinde SMA hastalığı artık daha erken evrede tespit edilebiliyor. Bu da çocukların yaşam kalitesini artırma açısından umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Uzman Uyarısı: Erken Tanı Hayat Değiştiriyor

SMA hastalığı kader değil, geç kalınmış tanı kader olabilir.

Kas kaybı başladıktan sonra geri dönüş sınırlıdır. Bu nedenle belirti, risk, genetik öykü ve erken tarama hayati önemdedir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar son olarak şu mesajı veriyor:
“Her hareketsizlik masum değildir. Aileler gelişim basamaklarını yakından takip etmeli. Şüphe varsa zaman kaybetmeden uzmana başvurulmalı.”

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Çocuk Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada epilepsinin toplumda hâlâ yanlış bilinen yönleri olduğunu vurguladı.

Epilepsi (Sara) Nedir?

Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin ani ve kontrolsüz elektriksel boşalımları sonucu ortaya çıkan, tekrarlayan nöbetlerle karakterize bir hastalıktır. Halk arasında “sara” olarak bilinir.

Prof. Dr. Kafadar’a göre:

“Epilepsi tek bir hastalık değil, birçok farklı nedeni ve türü olan bir beyin hastalıkları grubudur. Her nöbet epilepsi değildir; tanı için nöbetlerin tekrarlayıcı olması gerekir.”

Nöbet Nasıl Ortaya Çıkar?

Beynimiz milyarlarca sinir hücresinin uyumlu çalışmasıyla görev yapar. Ancak bazı durumlarda bu hücreler bir anda aşırı ve düzensiz elektrik sinyali üretir. Sonuç?

• Ani bilinç kaybı

• Kasılmalar

• Sabit bir noktaya dalıp kalma

• Ağızda köpürme

• Kısa süreli hafıza kaybı

• Garip kokular ya da tatlar hissetme

Bazı nöbetler dramatiktir, bazıları ise sadece birkaç saniyelik “donma” şeklinde geçer. Bu nedenle birçok epilepsi vakası uzun süre fark edilmeden devam edebilir.

Çocuklarda Epilepsi Daha mı Farklı?

Prof. Dr. Kafadar, özellikle çocukluk çağında epilepsinin farklı belirtilerle ortaya çıkabileceğini belirtiyor:

“Çocuklarda dalıp gitme, ders sırasında kısa süreli kopmalar, ani sıçramalar ya da sebepsiz düşmeler epilepsi belirtisi olabilir. Ailelerin bu belirtileri hafife almaması gerekir.”

Çocukluk çağı epilepsilerinin bir kısmı yaşla birlikte düzelebilirken, bazı türleri uzun süreli takip gerektirir.

Epilepsinin Nedenleri Neler?

Epilepsi her zaman tek bir nedene bağlı değildir. Olası sebepler arasında:

• Doğum sırasında beyin hasarı

• Genetik yatkınlık

• Beyin enfeksiyonları

• Kafa travmaları

• Beyin tümörleri

• Nedeni bilinmeyen (idiopatik) durumlar

Vakaların önemli bir kısmında ise net bir sebep saptanamayabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Epilepsi tanısında en önemli testlerden biri EEG (Elektroensefalografi)’dir. EEG, beynin elektriksel aktivitesini kaydeder.

Bunun yanında:

• Beyin MR görüntülemesi

• Ayrıntılı nörolojik muayene

• Nöbet öyküsünün detaylı değerlendirilmesi

Tanı sürecinde büyük önem taşır.

Tedavisi Var mı?

Evet. Epilepsi hastalarının büyük bir kısmı düzenli ilaç tedavisiyle nöbetsiz bir yaşam sürebilir.

Prof. Dr. Kafadar’ın altını çizdiği en önemli nokta şu:

“Epilepsi tedavi edilebilir bir hastalıktır. İlaçlar düzenli kullanıldığında hastaların yaklaşık yüzde 70’inde nöbetler tamamen kontrol altına alınabilir.”

Dirençli vakalarda ise:

• Ketojenik diyet

• Vagus sinir stimülasyonu

• Cerrahi tedavi

gibi seçenekler gündeme gelebilir.

Nöbet Anında Ne Yapılmalı?

Toplumda en sık yapılan yanlış, nöbet geçiren kişinin ağzına bir şey koymaya çalışmaktır. Bu son derece tehlikelidir.

Doğru yaklaşım:

✔️ Kişiyi yan yatırmak
✔️ Başını sert bir zeminden korumak
✔️ Süreyi takip etmek
✔️ Nöbet 5 dakikayı aşarsa acil yardım çağırmak

Toplumsal Yanlış Algılar

Epilepsi bulaşıcı değildir.
Ruhsal bir hastalık değildir.
Akıl hastalığı değildir.

Bu hastalık, beynin elektriksel düzeniyle ilgilidir. Doğru tedavi ve takip ile bireyler eğitimlerine, iş hayatlarına ve sosyal yaşamlarına devam edebilir.

Son Söz

Epilepsi korkulacak değil, bilinmesi gereken bir hastalıktır. Bilgi, ön yargının panzehiridir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’ın da ifade ettiği gibi, erken tanı ve düzenli takip hayat kalitesini belirleyen en kritik faktördür.

Beynin elektriği bazen kontrolden çıkabilir. Önemli olan, o dalgayı doğru yönetmektir. ⚡
Epilepsi (Sara Hastalığı) Nedir? Epilepsi Çeşitleri Nelerdir? Epilepsi Neden Olur? Epilepsi Belirtileri Nelerdir? Epilepsi Nasıl Teşhis Edilir? Epilepsi Tedavisi Nasıl Yapılır? Epilepsi Risk Faktörleri Nelerdir? Epilepsi öldürür mü? Epilepsi nasıl anlaşılır? Epilepsi geçer mi? Stres epilepsiyi etkiler mi? Epilepsi nöbeti uyurken olur mu? Epilepsi nöbeti geçirdikten sonra kişi neler hisseder? Anksiyete epilepsiye neden olur mu?

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Asuman İnan, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada özellikle yaz aylarında artan vakalara dikkat çekti.

Prof. Dr. İnan, “Salmonella en sık gıdalar yoluyla bulaşır. Çiğ veya iyi pişmemiş tavuk, yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri ve iyi yıkanmamış sebzeler risk taşır” dedi.

🧫 Salmonella Nedir?

Salmonella, bağırsak sistemini etkileyen bir bakteri grubudur. Halk arasında çoğu zaman “gıda zehirlenmesi” olarak bilinen tabloya neden olur. Ancak her gıda zehirlenmesi Salmonella değildir.

Uzmanlara göre bakteri, uygun sıcaklıkta hızla çoğalır ve özellikle hijyen kurallarına uyulmayan mutfaklarda kolayca yayılır.

⚠️ Salmonella Belirtileri Nelerdir?

Prof. Dr. İnan’ın verdiği bilgilere göre belirtiler genellikle bakterinin alınmasından 6–72 saat sonra ortaya çıkıyor:

• Yüksek ateş

• Sulu veya kanlı ishal

• Karın ağrısı ve kramp

• Bulantı ve kusma

• Halsizlik

Çoğu vaka 4–7 gün içinde düzeliyor. Ancak bağışıklık sistemi zayıf kişilerde enfeksiyon kana karışabiliyor ve ciddi sonuçlar doğurabiliyor.

🚨 Kimler Risk Altında?

Uzman isim özellikle şu grupları uyardı:

• Bebekler

• 65 yaş üstü bireyler

• Hamileler

• Kronik hastalığı olanlar

• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler

Bu kişilerde tablo daha ağır seyredebilir ve hastane tedavisi gerekebilir.

🛡 Nasıl Korunmalı?

Prof. Dr. İnan’a göre korunmanın temel anahtarı mutfak hijyeni:

• Çiğ et ve sebzeler ayrı kesme tahtasında hazırlanmalı

• Tavuk ve et iyice pişirilmeli

• Eller en az 20 saniye sabunla yıkanmalı

• Soğuk zincir korunmalı

“Salmonella gözle görülmez, tadı değişmez. Bu nedenle en güçlü silahımız temizliktir” uyarısında bulundu.

📌 Uzmandan Net Mesaj

Salmonella hafife alınacak bir enfeksiyon değil. Basit görünen bir ishal tablosu bazı gruplarda hayati risk oluşturabiliyor. Uzmanlar özellikle yaz aylarında açıkta satılan ve iyi muhafaza edilmeyen gıdalara karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Uzmanların ortak mesajı

“Mucize aramayın.
Bilimsel önlemlerle ve sağlıklı yaşamla riskleri azaltın.”

Kanser riskini tamamen sıfırlamak mümkün olmasa da, bu 12 başlıkla risk belirgin biçimde azaltılabiliyor.

Uzmanlara göre kanserden korunma bir günde değil, bir yaşam tarzıyla mümkün. İşte bilimsel kanıtlarla desteklenen 12 altın kural: