Okmeydanı Ağız ve Diş Sağlığı Hastanesi Başhekimliğine DT. Zeynep Bulut atandı

Okmeydanı Ağız ve Diş Sağlığı Hastanesi’nde başhekimlik görevine DT. Zeynep Bulut getirildi. Bulut, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamayla 15 Temmuz 2026 tarihi itibarıyla göreve başladığını kamuoyuyla paylaştı.

Yeni görevine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Bulut, kendisine duyulan güven dolayısıyla Sağlık Bakanı Prof. Dr. Kemal Memişoğlu ile İstanbul İl Sağlık Müdürü Doç. Dr. Abdullah Emre Güner’e teşekkür etti.

“Kalite ve hasta memnuniyeti önceliğimiz olacak”

Açıklamasında ağız ve diş sağlığı hizmetlerinde kaliteyi, erişilebilirliği ve hasta memnuniyetini daha ileri taşımayı hedeflediklerini belirten Bulut, çalışma arkadaşlarıyla birlikte güçlü bir ekip anlayışıyla vatandaşlara en iyi sağlık hizmetini sunmak için çalışacaklarını ifade etti.

Dezavantajlı gruplara vurgu yaptı

DT. Zeynep Bulut, özellikle engelli bireyler, dezavantajlı vatandaşlar ve çocuklar başta olmak üzere tüm vatandaşların nitelikli sağlık hizmetine erişimini güçlendirmek için gayret göstereceklerini kaydetti.

Görev açıklamasını, “Rabbim bizleri mahcup etmesin, görevimizi hakkıyla yerine getirmeyi ve milletimize hayırlı hizmetlerde bulunmayı nasip etsin.” ifadeleriyle tamamlayan Bulut, yeni dönemde kamu hizmeti anlayışıyla çalışmalarını sürdüreceğini belirtti.

Malatya Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nden Başsağlığı Mesajı

Malatya Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Genel Cerrahi Uzmanı Uzm. Dr. Orhan Gözeneli’nin vefat ettiğini kamuoyuna duyurdu. Hastane tarafından yayımlanan başsağlığı mesajında, Gözeneli’nin kaybının büyük bir üzüntüyle öğrenildiği ifade edildi.

Paylaşılan açıklamada, sağlık camiasında uzun yıllar görev yapan Uzm. Dr. Orhan Gözeneli için anma programı düzenleneceği belirtildi.

Anma Programı Ne Zaman Yapılacak?

Hastane yönetiminin duyurusuna göre, 17 Temmuz Cuma günü saat 11.00’de, Malatya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Başhekimlik binası önünde anma programı gerçekleştirilecek.

Programın ardından cenaze namazının Cuma namazını müteakip kılınacağı açıklandı.

Uzm. Dr. Orhan Gözeneli Nerede Defnedilecek?

Yapılan açıklamaya göre Uzm. Dr. Orhan Gözeneli’nin cenazesi, Cuma namazının ardından Alibaba Mezarlığı’nda toprağa verilecek.

Sağlık Camiasına Başsağlığı Mesajı

Malatya Eğitim ve Araştırma Hastanesi tarafından yayımlanan taziye mesajında, merhum hekime Allah’tan rahmet; ailesine, yakınlarına, çalışma arkadaşlarına ve tüm sağlık camiasına başsağlığı ve sabır dileğinde bulunuldu.

Uzm. Dr. Orhan Gözeneli’nin vefatı, görev yaptığı hastanede ve sağlık camiasında üzüntüyle karşılandı.

Prof. Dr. Ali Kalender Vefat Etti

Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) İnşaat Mühendisliği Bölümü emekli öğretim üyesi, aynı zamanda Arel Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Kurucu Bölüm Başkanı Prof. Dr. Ali Kalender’in hayatını kaybettiği açıklandı.

Mühendislik eğitimi alanında uzun yıllar görev yapan Prof. Dr. Ali Kalender, akademik yaşamı boyunca yetiştirdiği öğrenciler, bilimsel çalışmaları ve üniversitelerde üstlendiği görevlerle tanınıyordu.

Akademi Camiasında Büyük Üzüntü

Prof. Dr. Ali Kalender’in vefat haberi, ailesi, yakınları, öğrencileri ve meslektaşları başta olmak üzere akademi dünyasında derin üzüntüye neden oldu. Meslek yaşamı boyunca inşaat mühendisliği eğitiminin gelişmesine katkı sunan Kalender, birçok öğrencinin yetişmesinde önemli rol üstlendi.

Cenaze Programı Belli Oldu

Edinilen bilgiye göre Prof. Dr. Ali Kalender için cenaze namazı, 17 Temmuz 2026 Cuma günü ikindi namazının ardından İstanbul Levent Barbaros Hayrettin Paşa Camii’nde kılınacak. Merhum akademisyen, burada düzenlenecek törenin ardından son yolculuğuna uğurlanacak.

Akademi camiası, Prof. Dr. Ali Kalender’i bilim dünyasına ve mühendislik eğitimine yaptığı katkılarla anmaya devam edecek.

Elazığ Sivrice’de 4.0 Büyüklüğünde Deprem

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD), Elazığ’ın Sivrice ilçesinde 4.0 büyüklüğünde bir deprem meydana geldiğini açıkladı.

Deprem, Elazığ merkez başta olmak üzere çevre ilçelerde de hissedildi. Sarsıntının ardından vatandaşlar kısa süreli panik yaşarken, ilk belirlemelere göre herhangi bir can veya mal kaybına ilişkin resmi açıklama yapılmadı.

AFAD ve ilgili kurumlar, depremin ardından saha tarama çalışmalarını sürdürürken, olası olumsuzluklara karşı gelişmelerin takip edildiği bildirildi. Yetkililer, vatandaşların yalnızca resmi kurumlardan yapılacak açıklamaları dikkate almalarını istedi.

12. Yargı Paketi TBMM Genel Kurulu’nda Kabul Edildi

TBMM Genel Kurulu, kamuoyunda 12. Yargı Paketi olarak bilinen “Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”ni kabul etti. Düzenleme, yargı süreçlerini hızlandırmayı ve uygulamadaki bazı sorunları gidermeyi amaçlayan çok sayıda değişiklik içeriyor. Kanunun Resmî Gazete’de yayımlanmasıyla birlikte hükümler, ilgili yürürlük tarihlerine göre uygulanmaya başlayacak.

Pakette Öne Çıkan Düzenlemeler

• İki duruşma arasındaki sürenin kural olarak 3 ayı geçmemesi benimsendi.
• İdare mahkemelerinde tek hâkimle görülen davaların kapsamı genişletildi.
• Danıştay’daki daire sayısının 10 olarak uygulanmasına ilişkin süre uzatıldı.
• Hakim ve savcıların, hukuki değerlendirme gerektiren konularda gereksiz bilirkişi görevlendirmesi yapması disiplin yaptırımı kapsamına alındı.
• Ön inceleme duruşmalarında elektronik duruşma yapılabilmesine imkan tanındı.
• Bazı idari yargı kararlarına karşı temyiz ve kanun yolu imkanları genişletildi.
• Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) uygulamasında önemli değişiklikler yapıldı. İşkence, eziyet ve kamu görevlilerinin Anayasa’nın 17. maddesi kapsamındaki kötü muamele niteliğindeki bazı suçlarında HAGB uygulanamayacak.

İBAN Düzenlemesi de Pakete Girdi

Komisyon aşamasında teklife eklenen düzenlemeyle, kamuoyunda “İBAN mağdurları” olarak bilinen, banka hesabını haksız menfaat karşılığında başkalarına kullandıran kişilerle ilgili ceza hükümlerinde değişiklik yapıldı. Bu madde de Genel Kurul sürecinde paketin dikkat çeken başlıkları arasında yer aldı.

Af Düzenlemesi Var mı?

12. Yargı Paketi genel af veya kapsamlı infaz indirimi içermiyor. Düzenleme ağırlıklı olarak yargılamaların hızlandırılması, usul hükümlerinin güncellenmesi ve bazı kanunlarda teknik değişiklikler yapılmasına odaklanıyor.

Sırada Ne Var?

TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilen kanunun, Cumhurbaşkanı’nın onayı ve Resmî Gazete’de yayımlanmasının ardından yürürlüğe girmesi bekleniyor. Bazı hükümler yayım tarihinde, bazıları ise kanunda belirtilen tarihlerde uygulanacak.

Gaziantep sağlık camiası, uzun yıllardır 25 Aralık Devlet Hastanesi’nde görev yapan hemşire Ayla Çiçek’in vefatıyla sarsıldı.

Hastanenin Endoskopi Ünitesi sorumluluğunu yürüten Ayla Çiçek’in, görev yaptığı sırada aniden rahatsızlandığı belirtildi. Kalp krizi geçirdiği bildirilen Çiçek, yapılan müdahalelere rağmen kurtarılamadı.

Meslektaşları Büyük Üzüntü Yaşadı

Meslek hayatı boyunca hastalarına ve çalışma arkadaşlarına karşı özverili yaklaşımıyla tanınan Ayla Çiçek’in vefatı, görev yaptığı hastanede derin üzüntüye neden oldu. Acı haberi alan meslektaşları, Çiçek’in ani kaybının üzüntüsünü yaşadı.

1980 doğumlu ve Adıyaman nüfusuna kayıtlı olduğu belirtilen Ayla Çiçek’in bir kız ve bir erkek çocuk annesi olduğu öğrenildi.

Sağlık çalışanları ve yakınları, Ayla Çiçek için başsağlığı mesajları paylaşırken, cenaze programına ilişkin henüz ayrıntılı bir açıklama yapılmadı.

Ayla Çiçek’e Allah’tan rahmet; ailesine, yakınlarına, çalışma arkadaşlarına ve Gaziantep sağlık camiasına başsağlığı diliyoruz.

Kümes hayvanlarının peş peşe gerçekleştirdiği saldırılar sonucunda yılan telef oldu. O anlar çevrede bulunan vatandaşların dikkatini çekerken, olay kısa sürede mahallede ilgiyle konuşulan konular arasında yer aldı.

Uzmanlar, tavuk ve horozların özellikle kendilerini, yavrularını veya yaşam alanlarını tehdit ettiğini düşündükleri yılan gibi sürüngenlere karşı zaman zaman toplu savunma davranışı sergileyebildiğini belirtiyor. Bu nedenle kırsal bölgelerde benzer olaylarla karşılaşılabiliyor.

Eskiçokdeğirmen Mahallesi’nde yaşanan olayda herhangi bir kişi ya da evcil hayvanın zarar görmediği öğrenildi.

Amiyotrofik lateral sklerozun (ALS) kalıtsal bir alt tipine yönelik geliştirilen deneysel RNA tedavisi RAG-17, ilk insan çalışmasında biyolojik hedefe ulaşabildiğine dair umut verici ancak sınırlı bulgular ortaya koydu. 15 Temmuz 2026’da Nature Medicine’da yayımlanan Faz I araştırması, tedavinin güvenliliğini ve biyolojik etkilerini değerlendirdi. Bulgular, SOD1 proteini ile sinir hücresi hasarını gösteren bazı biyobelirteçlerde belirgin düşüş olduğunu gösterirken, klinik faydanın henüz kanıtlanmadığını ortaya koydu.[1]

RAG-17 hangi ALS hastaları için geliştirildi?

ALS, motor sinir hücrelerinin ilerleyici kaybıyla seyreden ve zamanla kas gücü, konuşma, yutma ile solunum fonksiyonlarını etkileyebilen ciddi bir nörolojik hastalık.[2]

RAG-17 ise tüm ALS hastaları için geliştirilmiş bir tedavi değil. Araştırma yalnızca SOD1 geninde hastalıkla ilişkili değişikliği bulunan kişiler üzerinde yürütüldü. Bu gen değişikliklerinin ailesel ALS vakalarının yaklaşık yüzde 15 ila 30’undan, tüm ALS olgularının ise yaklaşık yüzde 2’sinden sorumlu olduğu tahmin ediliyor.[2]

Deneysel RNA tedavisi nasıl çalışıyor?

RAG-17, küçük girişimci RNA (siRNA) teknolojisini kullanıyor. Bu moleküller, hücrelerin SOD1 proteini üretmesini sağlayan haberci RNA’yı hedef alarak toksik protein üretimini azaltmayı amaçlıyor.[1]

Araştırmacılar ayrıca siRNA’nın merkezi sinir sistemine daha etkili ulaşabilmesi için SCAD adı verilen yardımcı bir taşıma platformu geliştirdi. Tedavi, bel bölgesinden beyin omurilik sıvısına yapılan intratekal enjeksiyon yoluyla uygulandı.[1]

Araştırma nasıl yapıldı?

Çalışma;

* Açık etiketli
* Tek merkezli
* Kontrol grubu bulunmayan
* Doz artırımlı Faz I araştırması olarak yürütüldü.[1]

Araştırmaya 26 ile 67 yaşları arasında altı ALS hastası katıldı.

Katılımcılar iki gruba ayrıldı:

* İlk grup 60 mg başlangıç dozu aldı.
* İkinci grup 90 mg başlangıç dozu aldı.

Tedavi sürecinde dozlar artırılarak çoğu hastada 150 mg, bir hastada ise 180 mg idame dozuna ulaşıldı.[1]

Araştırmanın temel amacı hastalığı tedavi ettiğini göstermek değil; ilacın güvenliğini, vücuttaki davranışını ve biyolojik hedefe ulaşıp ulaşmadığını değerlendirmekti.

Araştırma ne buldu?

En dikkat çekici sonuçlardan biri beyin omurilik sıvısındaki SOD1 protein düzeyindeki azalma oldu.

Başlangıç değerlerine göre;

* İlk grupta yaklaşık yüzde 69
* İkinci grupta yaklaşık yüzde 56

oranında düşüş bildirildi.[1]

Araştırmacılar ayrıca sinir hücresi hasarının biyobelirteçlerinden biri kabul edilen nörofilament hafif zincir (NfL) düzeylerini de değerlendirdi.

Kan örneklerinde;

* İlk grupta yaklaşık yüzde 62
* İkinci grupta yaklaşık yüzde 52

oranında azalma görüldü.[1]

Bu bulgular, tedavinin hedeflenen biyolojik mekanizma üzerinde etkili olabileceğini düşündürüyor. Ancak biyobelirteçlerdeki düzelme tek başına hastaların klinik olarak daha iyi olduğu anlamına gelmiyor.

Klinik fayda gösterilebildi mi?

Hayır.

Araştırmada hastaların günlük yaşam fonksiyonlarını değerlendiren ALSFRS-R skorlarında ortak ve tutarlı bir iyileşme gösterilemedi.[1]

Bazı katılımcılarda hastalık daha yavaş ilerler gibi görünürken, bazı hastalarda beklenenden daha hızlı fonksiyon kaybı izlendi.

Araştırmanın;

* yalnızca altı kişiyi kapsaması,
* kontrol grubunun bulunmaması,
* randomize olmaması,
* farklı genetik özelliklere sahip hastaların yer alması

nedeniyle RAG-17’nin hastalık seyrini değiştirdiği söylenemiyor.[1]

Güvenlilik açısından neler görüldü?

Yaklaşık sekiz aylık takipte ciddi istenmeyen olay bildirilmedi.[1]

Araştırmada görülen başlıca yan etkiler şunlardı:

* İki hastada geçici hafif kas titremesi
* İntratekal enjeksiyona bağlı iki pozisyonel baş ağrısı
* Önceden karaciğer hastalığı bulunan bir hastada karaciğer enzimlerinde geçici yükselme

Araştırma boyunca mekanik ventilasyon gereksinimi veya yaşam kaybı bildirilmedi.[1]

Bununla birlikte araştırmacılar, bu sonuçların uzun dönem güvenlilik için yeterli olmadığını özellikle vurguladı.

RAG-17 mevcut ALS tedavilerinden farklı mı?

SOD1 üretimini azaltmayı hedefleyen tedaviler daha önce de geliştirildi. Ancak RAG-17, antisens oligonükleotid yerine siRNA teknolojisini ve SCAD isimli taşıma platformunu kullanmasıyla ayrılıyor.[1]

Yine de farklı klinik çalışmalar doğrudan karşılaştırılamadığı için RAG-17’nin mevcut SOD1 hedefli tedavilerden daha etkili veya daha güvenli olduğu söylenemiyor.

Araştırmanın en önemli sınırlılıkları

Araştırmacılar sonuçların dikkatle yorumlanması gerektiğini belirtiyor.[1]

Başlıca sınırlılıklar şöyle sıralanıyor:

* Sadece altı hasta incelendi.
* Kontrol grubu bulunmuyor.
* Araştırma randomize değil.
* Klinik etkinlik göstermek amacıyla tasarlanmadı.
* Uzun dönem güvenlilik verileri bulunmuyor.
* Şirket çalışanlarının araştırmada yer alması nedeniyle çıkar ilişkileri makalede açık biçimde bildirildi.

Sık Sorulan Sorular

RAG-17 onaylı bir ALS ilacı mı?

Hayır. RAG-17 halen Faz I aşamasındaki deneysel bir tedavi olarak değerlendiriliyor.[1]

Araştırma insanlarda mı yapıldı?

Evet. Çalışma, SOD1 gen değişikliği bulunan altı ALS hastasında gerçekleştirildi.[1]

Tedavi ALS’yi durduruyor mu?

Mevcut çalışma bunu göstermiyor. Araştırma yalnızca biyobelirteçlerde düşüş olduğunu ortaya koydu.[1]

Türkiye’de kullanılıyor mu?

Hayır. RAG-17 klinik araştırma aşamasında bulunuyor ve rutin klinik kullanımda yer almıyor.[1]

Bundan sonra ne olacak?

Araştırmacılar, etkinlik ve uzun dönem güvenliliğin değerlendirilebilmesi için daha büyük, randomize ve kontrollü Faz II ve Faz III çalışmalarına ihtiyaç olduğunu belirtiyor.[1]

Sonuç

RAG-17, SOD1 gen değişikliği taşıyan ALS hastalarında geliştirilen yeni nesil siRNA tedavileri arasında dikkat çeken adaylardan biri olarak öne çıkıyor. İlk insan çalışmasında hedef proteinin ve sinir hasarıyla ilişkili biyobelirteçlerin azalması, tedavinin biyolojik olarak etkili olabileceğine işaret ediyor.[1]

Bununla birlikte mevcut veriler klinik başarı anlamına gelmiyor. RAG-17’nin ALS’nin ilerlemesini yavaşlatıp yavaşlatmadığı, yaşam kalitesine katkı sağlayıp sağlamadığı ve uzun dönem güvenliliği ancak daha geniş katılımlı, kontrollü klinik araştırmalar tamamlandıktan sonra netleşebilecek.

Kaynaklar

[1] Nature Medicine, Faz I RAG-17 çalışması (SOD1-ALS için siRNA temelli tedavi).

[2] National Institute of Neurological Disorders and Stroke (NINDS), Amyotrophic Lateral Sclerosis (ALS).

Yüksek kolesterol tedavisinde önemli bir gelişme yaşandı. ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), Lipfendra (enlicitide) isimli ilacı, yüksek LDL (“kötü”) kolesterol düzeylerinin düşürülmesi amacıyla onayladı. Böylece PCSK9 adlı proteini hedef alan tedaviler arasında ilk kez enjeksiyon yerine tablet formunda bir seçenek kullanıma girmiş oldu. [1][2]

Lipfendra nasıl etki ediyor?

Kolesterolün önemli bir bölümü karaciğer tarafından kandan temizlenir. Bu süreçte rol oynayan PCSK9 adlı protein, LDL kolesterolün kandan uzaklaştırılmasını sınırlandırabilir. Lipfendra bu proteini baskılayarak karaciğerin LDL kolesterolü daha etkin temizlemesine yardımcı oluyor. [1]

Bugüne kadar aynı mekanizmayla çalışan ilaçlar yalnızca enjeksiyon şeklinde uygulanıyordu. Günlük tablet formundaki yeni ilaç, uygulama kolaylığı açısından dikkat çekiyor. [2]

Klinik çalışmalarda hangi sonuçlar elde edildi?

FDA’nın değerlendirmesine göre ilacın etkinliği, toplam 3.207 yetişkinin yer aldığı iki randomize, çift kör ve plasebo kontrollü klinik çalışmada incelendi. Katılımcılar zaten tolere edebildikleri en yüksek doz statin tedavisini kullanıyordu. [1]

Çalışmalarda:

• LDL kolesterol düzeyinde yaklaşık %56 ila %59 arasında düşüş sağlandı.
• En belirgin fayda, statin tedavisine rağmen hedef LDL seviyesine ulaşamayan hastalarda görüldü.
• En sık bildirilen yan etkiler arasında ishal ve baş dönmesi yer aldı. İlacı bırakmaya neden olan yan etki oranı ise plaseboya benzer bulundu. [1]

Kimler için geliştirildi?

FDA onayı, aşağıdaki erişkin grupları kapsıyor:

• Yüksek kolesterol (hiperkolesterolemi) bulunan kişiler
• Kalıtsal heterozigot ailesel hiperkolesterolemisi (HeFH) olan hastalar
• Diyet ve egzersiz ile birlikte, gerektiğinde statin tedavisine ek olarak daha fazla LDL düşüşüne ihtiyaç duyan bireyler. [1]

Bu ilaç, statinlerin yerine geçen bir tedavi olarak değil, uygun hastalarda mevcut tedavilere ek bir seçenek olarak değerlendiriliyor. [2]

Kalp krizi riskini azalttığı kanıtlandı mı?

Uzmanların dikkat çektiği en önemli nokta bu.

Lipfendra’nın LDL kolesterolü belirgin şekilde düşürdüğü klinik çalışmalarla gösterilmiş olsa da, kalp krizi, inme veya kardiyovasküler ölümleri azaltıp azaltmadığını değerlendiren uzun dönem sonuç çalışmaları henüz tamamlanmadı. Bu nedenle mevcut onay, LDL kolesterol düşürücü etkisine dayanıyor. Kardiyovasküler sonuçlara ilişkin daha güçlü kanıtların ilerleyen yıllarda açıklanması bekleniyor. [1][2]

Mevcut tedavilere göre olası avantajı ne?

Yeni ilacın öne çıkan yönleri şunlar:

• Enjeksiyon yerine ağızdan tablet olarak kullanılabilmesi
• Güçlü LDL düşürücü etki göstermesi
• Statin tedavisine ek seçenek oluşturması
• İğne kullanımını tercih etmeyen hastalar için alternatif sunması. [2][3]

Bununla birlikte uzmanlar, her yüksek kolesterol hastasının bu ilaca ihtiyaç duymayacağını, tedavi kararının bireysel kardiyovasküler risk değerlendirmesine göre verilmesi gerektiğini vurguluyor. [2]

Türkiye’de kullanılıyor mu?

Lipfendra, şu aşamada ABD’de FDA onayı aldı. İlacın Türkiye’de ruhsat alıp almayacağı ve ne zaman erişilebilir olacağı konusunda henüz resmi bir açıklama bulunmuyor. Avrupa ve diğer ülkelerdeki düzenleyici değerlendirme süreçleri ise devam ediyor. [2]

Sık Sorulan Sorular

Lipfendra statinlerin yerine mi geçiyor?

Hayır. Mevcut onay kapsamında ilaç, uygun hastalarda diyet, yaşam tarzı değişiklikleri ve gerektiğinde statin tedavisine ek olarak kullanılabiliyor. [1]

Bu ilaç herkes için uygun mu?

Hayır. Tedavi kararı, kişinin kolesterol düzeyi, kalp damar hastalığı riski ve mevcut tedavilerine göre hekim tarafından verilmelidir.

Kalp krizi riskini azalttığı kesinleşti mi?

Henüz değil. LDL kolesterolü belirgin şekilde düşürdüğü gösterildi ancak kalp krizi ve felç üzerindeki uzun dönem etkisini değerlendiren çalışmalar sürüyor. [1][2]

Türkiye’de reçete edilebiliyor mu?

Şu an için Türkiye’de ruhsatlandırıldığına dair resmi bir bilgi bulunmuyor.

Sonuç

Lipfendra’nın onayı, yüksek kolesterol tedavisinde tablet formunda geliştirilen ilk PCSK9 inhibitörünün klinik kullanıma girmesi açısından önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Özellikle statin tedavisine rağmen LDL kolesterolü hedef seviyeye inmeyen yüksek riskli hastalar için yeni bir seçenek sunuyor. [1][2]

Bununla birlikte ilacın kalp krizi ve felç gibi klinik sonuçlar üzerindeki uzun dönem etkileri henüz kesinleşmiş değil. Bu nedenle uzmanlar, tedavi değişikliklerinin yalnızca hekim değerlendirmesiyle yapılması ve yeni verilerin yakından takip edilmesi gerektiğini belirtiyor. [2]

Kaynaklar

[1] U.S. Food and Drug Administration (FDA), FDA Approves First Oral Therapy that Inhibits PCSK9 to Lower Bad Cholesterol in Adults with High Cholesterol.

[2] Reuters, Merck gets US FDA nod for first-in-its-class oral cholesterol drug.

[3] Associated Press, FDA approves a first-of-its-kind pill to cut cholesterol in high-risk patients.

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’ndan AHBAP Bağışlarına İlişkin Açıklama

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat 2023 depremlerinin ardından AHBAP Derneği tarafından toplanan bağış ve yardımların kullanımına ilişkin iddialar hakkında yürütülen soruşturmaya dair yazılı bir basın açıklaması yayımladı.

Başsavcılık açıklamasında, söz konusu iddiaların tüm yönleriyle incelendiği belirtilirken, maddi gerçeğin ortaya çıkarılması amacıyla uzman kişilerden oluşan bir bilirkişi heyetinin görevlendirilmesine karar verildiği ifade edildi.

Mali Kayıtlar ve Para Hareketleri İncelenecek

Açıklamaya göre bilirkişi heyeti, bağışların toplanması, aktarılması ve harcanmasına ilişkin mali kayıtları, banka hesap hareketlerini, ilgili kişi ve şirketler arasındaki para transferlerini inceleyecek.

Soruşturma kapsamında elde edilen bilgi ve belgelerin değerlendirilmesinin ardından ayrıntılı bir bilirkişi raporu hazırlanacağı kaydedildi.

“Somut Deliller Doğrultusunda Yürütülüyor”

Başsavcılık açıklamasında, soruşturmanın hukuk devleti ilkeleri ve masumiyet karinesi gözetilerek sürdürüldüğü vurgulandı.

Açıklamada, incelemelerin yalnızca somut bilgi, belge ve deliller doğrultusunda yürütüldüğü belirtilerek kamuoyuna saygıyla duyurulduğu ifade edildi.

Diyarbakır’da Down sendromlu dünyaya gelen bir bebeğin gebelik takibiyle ilgili açılan yüksek tutarlı tazminat davasında yeni bir gelişme yaşandı. Yerel mahkemenin hekim aleyhine verdiği kararın, istinaf incelemesi sonucunda bozulduğu bildirildi.

Kamuoyuna yansıyan bilgilere göre dava, gebelik döneminde üçlü tarama testinin aileye önerilip önerilmediği konusundaki uyuşmazlıktan kaynaklandı. Aile, gebelik takibini gerçekleştiren hekimin kendilerini gerekli tarama konusunda bilgilendirmediğini ileri sürdü. Hekim tarafı ise testin önerildiğini ancak aile tarafından kabul edilmediğini savundu.

Hekimin Mal Varlığına Haciz Uygulandığı Belirtildi

Yaklaşık dört yıl devam eden yargılama sonucunda yerel mahkemenin hekim aleyhine tazminata hükmettiği ve toplam tutarın faizlerle birlikte yaklaşık 77 milyon TL’ye ulaştığı öne sürüldü.

Kararın ardından hekim hakkında icra işlemi başlatıldığı, taşınır ve taşınmaz mal varlığına haciz uygulandığı belirtildi. Ancak dosyayı inceleyen istinaf mahkemesi, yerel mahkeme kararını bozdu.

İstinaf kararının ardından davanın yeniden görülmesi ve dosyadaki tıbbi belgeler, hasta kayıtları, bilgilendirme süreci ile tarafların savunmalarının yeniden değerlendirilmesi bekleniyor.

Hekimin Trafik Kazası Geçirdiği Açıklandı

Dava sürecinde hekimin ağır bir trafik kazası geçirdiği, uzun süre yoğun bakımda kaldığı ve çeşitli ameliyatlar geçirdiği bildirildi. Hekimin sağlık sorunları nedeniyle yargılama sürecinde savunmasını etkili biçimde yapamadığı iddia edildi.

HEKİMSEN Genel Başkanı Uzman Dr. Adil Kurban, hekimin üçlü tarama testini aileye önerdiğini ancak testin yaptırılmadığını savundu. Kurban, doktorun trafik kazası nedeniyle uzun süre tedavi gördüğünü ve kendisini savunmakta zorlandığını ifade etti.

İstinaf Kararı Ne Anlama Geliyor?

İstinaf mahkemesinin yerel mahkeme kararını bozması, hekimin kesin olarak sorumsuz bulunduğu veya davanın tamamen sona erdiği anlamına gelmiyor.

Bozma kararının gerekçesine ve dosyanın niteliğine göre yerel mahkeme yeniden yargılama yapabilecek. Mahkeme bu süreçte tıbbi kayıtları, uzman bilirkişi raporlarını, gebelik takip belgelerini ve hastaya yapılan bilgilendirmenin kapsamını yeniden inceleyebilecek.

Dosyanın ilerleyen aşamalarda yeniden istinaf veya Yargıtay incelemesine taşınması da mümkün olabilecek.

Üçlü Tarama Testi Zorunlu mu?

Üçlü tarama testi, gebelikte bazı kromozomal farklılıkların ve doğumsal anomalilerin görülme olasılığını değerlendiren bir tarama yöntemidir. Test kesin tanı koymaz, yalnızca risk hesaplaması yapılmasına yardımcı olur.

Tarama testlerinin uygulanabilmesi için anne adayının bilgilendirilmesi ve onayının alınması gerekir. Hastanın testi reddetmesi durumunda ise yapılan bilgilendirmenin ve ret kararının sağlık kayıtlarına açık biçimde işlenmesi, olası hukuki uyuşmazlıklar açısından önem taşır.

Sağlık Camiasında Malpraktis Tartışması

Hekime yöneltilen 77 milyon TL’lik tazminat talebi, sağlık çalışanlarının mesleki sorumluluğu ve malpraktis davalarındaki yüksek tutarlar konusunda yeni bir tartışma başlattı.

Sağlık meslek örgütleri, kişisel mal varlığını tehdit eden yüksek tazminatların özellikle kadın doğum, beyin cerrahisi, genel cerrahi ve kalp damar cerrahisi gibi riskli branşlardan uzaklaşmayı hızlandırabileceğini savunuyor.

Davanın sonucu, hem hekimin hukuki sorumluluğunun belirlenmesi hem de gebelik takibinde bilgilendirme ve kayıt yükümlülüğünün sınırlarının değerlendirilmesi bakımından yakından izleniyor.

Galatasaray Bertuğ Yıldırım transferinde son durum

Galatasaray’ın Bertuğ Yıldırım transferiyle ilgilendiği yönündeki iddialar yeniden gündeme geldi. Transfer çevrelerinde konuşulan bilgilere göre sarı kırmızılı yönetim, genç golcü için çeşitli formülleri değerlendiriyor. Ancak şu ana kadar kulüpler arasında kesinleşmiş bir anlaşma veya resmî teklif doğrulanmış değil.

Takas seçeneği öne çıkıyor

Transfer kulislerinde Galatasaray’ın bonservis maliyetini düşürmek amacıyla oyuncu takasını da içeren alternatif modeller üzerinde çalıştığı öne sürülüyor. Dosyanın henüz görüşme aşamasında olduğu ve tarafların şartları değerlendirdiği ifade ediliyor.

Bertuğ Yıldırım neden isteniyor?

22 yaşındaki milli santrfor, fizik gücü, hava toplarındaki etkinliği ve ceza sahası içindeki bitiriciliğiyle dikkat çekiyor. Yerli oyuncu rotasyonunu güçlendirmek isteyen Galatasaray’ın bu profile uygun isimlerden biri olarak Bertuğ Yıldırım’ı değerlendirdiği konuşuluyor.

Transferin önündeki engeller

Transfer sürecinde oyuncunun sözleşme durumu, bonservis beklentisi ve diğer kulüplerin ilgisi belirleyici unsurlar arasında gösteriliyor. Bu nedenle görüşmelerin kısa sürede sonuçlanmasından ziyade sürecin birkaç aşamadan geçmesi bekleniyor.

Taktik değerlendirme

Transfer gerçekleşirse Bertuğ Yıldırım, Victor Osimhen veya Mauro Icardi benzeri bir profilin alternatifi olarak santrfor rotasyonuna katkı sağlayabilir. Çift forvet düzenlerinde de teknik ekibe farklı seçenekler sunabilecek bir oyuncu profiline sahip.

Kulislerde geçen alternatifler: Bertuğ Yıldırım

Profile uygun olabilecek isimler: Promise David, Deniz Gül

Son durum

Bertuğ Yıldırım’ın Galatasaray’a transferiyle ilgili iddialar transfer kulislerinde konuşulmaya devam ediyor. Ancak şu aşamada kulüplerden veya oyuncu cephesinden resmî bir açıklama yapılmış değil.

İddianın aşaması: İlk temas / Erken kulis

Kayserispor Botond Vajda transferinde son durum

Kayserispor’un Botond Vajda transferiyle ilgilendiği yönündeki iddialar günün dikkat çeken gelişmeleri arasında yer aldı. Edinilen bilgilere göre sarı kırmızılı yönetim, Debrecen forması giyen 22 yaşındaki futbolcu için girişimlerini hızlandırdı. Ancak kulüplerden veya oyuncu cephesinden transferi doğrulayan resmî bir açıklama bulunmuyor.

Genç ve çok yönlü bir profil

Macaristan U21 Milli Takımı formasını da giyen Botond Vajda, ağırlıklı olarak sol kanatta görev yapıyor. Bunun yanında sol bek ve orta sahanın solunda da oynayabilmesi nedeniyle teknik ekiplerin dikkatini çeken çok yönlü bir oyuncu profili sunuyor.

Transfer kulislerinde neler konuşuluyor?

Transfer çevrelerinde konuşulanlara göre Kayserispor, scout ekibinin olumlu raporunun ardından oyuncu için resmî teklif hazırlığında. Debrecen ile ilk temasların kurulmasının planlandığı, dosyanın ise henüz erken aşamada olduğu belirtiliyor. Şu an için taraflar arasında anlaşma sağlandığına dair doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor.

Takıma nasıl katkı sağlayabilir?

Botond Vajda’nın transferinin gerçekleşmesi halinde Kayserispor, hem sol kanatta hem de savunmanın solunda görev yapabilen dinamik bir oyuncu kazanabilir. Genç yaşı ve gelişime açık yapısı nedeniyle uzun vadeli yatırım olarak değerlendirilen isimlerden biri olarak öne çıkıyor.

Son durum

Kayserispor ile Botond Vajda arasındaki transfer dosyası şu aşamada erken kulis niteliğini koruyor. Transfer çalışmalarının sürdüğü ifade edilirken, sürecin resmiyet kazanması için kulüplerden gelecek açıklamalar bekleniyor.

Christ Inao Oulaï transferinde son durum

Trabzonspor formasıyla dikkat çeken Christ Inao Oulaï’nin Fiorentina’ya transfer olacağı yönündeki haberler son günlerde hız kazandı. İtalya ve Afrika basınında yer alan iddialara göre iki kulüp, bonservis bedeli ve ek maddeler üzerinde önemli mesafe kat etti. Ancak transfer için henüz Trabzonspor veya Fiorentina tarafından resmî açıklama yapılmadı.

Görüşmelerde hangi aşamaya gelindi?

Transfer kulislerinde konuşulanlara göre Fiorentina, genç orta sahayı uzun vadeli yatırım olarak görüyor. Tarafların yaklaşık 30 milyon avro seviyesinde bir bonservis ve sonraki satıştan pay maddesi üzerinde çalıştığı öne sürülüyor. Resmî imzaların ise henüz atılmadığı belirtiliyor.

Trabzonspor için rekor gelir ihtimali

İddiaların gerçekleşmesi halinde Christ Inao Oulaï, Trabzonspor tarihinin en yüksek bonservis gelirlerinden birini sağlayabilir. Bordo mavili yönetimin, oyuncunun yükselen piyasa değerini dikkate alarak pazarlıkları titizlikle yürüttüğü ifade ediliyor.

Fiorentina neden Oulaï’yi istiyor?

20 yaşındaki Fildişi Sahilli orta saha, dinamik oyun yapısı, top kazanma becerisi ve iki yönlü performansıyla Avrupa kulüplerinin dikkatini çekti. 2026 Dünya Kupası’ndaki performansının ardından oyuncuya ilginin arttığı ve Fiorentina’nın bu süreçte öne çıktığı aktarılıyor.

Son durum

Transfer dosyasında hareketlilik sürse de süreç henüz resmiyet kazanmış değil. Taraflardan resmî açıklama gelene kadar Christ Inao Oulaï’nin Fiorentina’ya transferi transfer iddiası niteliğini koruyor. Önümüzdeki günlerde yapılacak görüşmelerin sürecin yönünü belirlemesi bekleniyor.

Toplantıda, SBÜ’ye bağlı tıp fakültelerinde yürütülen mezuniyet öncesi eğitim uygulamaları kapsamlı biçimde değerlendiriliyor. Fakülteler arasındaki ortak ve farklı yönlerin belirlenmesi, eğitim ile ölçme-değerlendirme süreçlerindeki iyi uygulamaların paylaşılması, sorunların ele alınması ve ulusal ve uluslararası standartlar doğrultusunda ortak politikaların geliştirilmesi hedefleniyor.

15 tıp fakültesinde ortak eğitim modeli

Yurt içinde 9, yurt dışında 6 olmak üzere toplam 15 tıp fakültesine sahip olan Sağlık Bilimleri Üniversitesi, farklı şehir ve ülkelerde yürüttüğü tıp eğitimiyle uluslararası ölçekte özgün bir yükseköğretim modeli ortaya koyuyor.

Türkiye’ye ve insanlığa iyi yetişmiş hekimler ile sağlık profesyonelleri kazandırmayı amaçlayan üniversite, bütün fakültelerinde aynı eğitim kalitesinin ve akademik standardın uygulanması için düzenli olarak çalıştaylar, arama toplantıları ve değerlendirme programları düzenliyor.

Yalova’da gerçekleştirilen toplantı da farklı fakültelerdeki akademik deneyimlerin paylaşılması, ortak eğitim yaklaşımının güçlendirilmesi ve tıp eğitiminin geleceğine yönelik yol haritasının belirlenmesi bakımından önem taşıyor.

Klinik öncesinden intörnlüğe bütün süreçler ele alınıyor

Toplantının gündeminde mezuniyet öncesi tıp eğitiminin yapısı, klinik öncesi eğitim, klinik eğitim, intörnlük dönemi ve Tıpta Uzmanlık Sınavı’na hazırlık süreçleri bulunuyor.

Mezuniyet sonrası eğitim, askerî öğrencilerin tıp eğitimi, Misafir Askerî Personel statüsündeki öğrencilerin eğitim süreçleri ve SBÜ’nün yurt dışındaki akademik birimlerinde yürütülen tıp eğitimi de toplantıda değerlendiriliyor.

Öğrenci hareketliliği, akademik süreçler, kalite güvencesi, ulusal ve uluslararası tanınırlık ile akreditasyon çalışmaları da ele alınan temel başlıklar arasında yer alıyor.

Rektör Aydın: Dünyada benzeri bulunmayan bir eğitim modeline sahibiz

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Kemalettin Aydın, SBÜ’nün ulusal ve uluslararası ölçekteki eğitim yapılanmasına dikkat çekerek şunları söyledi:

“Sağlık Bilimleri Üniversitesi olarak yurt içinde 9, yurt dışında 6 olmak üzere toplam 15 tıp fakültesinde eğitim veriyoruz. Farklı şehir ve ülkelerde aynı eğitim anlayışını sürdüren bu yapımız, dünyada benzeri bulunmayan özgün bir modeldir. Ülkemize ve bütün insanlığa bilimsel düşünen, etik değerlere bağlı, çağın gerektirdiği bilgi ve yetkinliklerle donatılmış hekimler ve sağlık profesyonelleri yetiştiriyoruz.”

Bütün fakültelerde ortak eğitim kalitesinin korunmasının önemine işaret eden Aydın, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Tüm fakültelerimizde aynı akademik standardı ve kalite anlayışını güvence altına almak amacıyla düzenli toplantılar, çalıştaylar ve değerlendirme programları gerçekleştiriyoruz. Farklı coğrafyalarda eğitim versek de öğrencilerimizin aynı güçlü kurumsal kültürle, aynı bilimsel yeterliliklerle ve aynı mesleki sorumluluk anlayışıyla yetişmesini hedefliyoruz.”

“Rakiplerimiz dünyanın önde gelen üniversiteleridir”

SBÜ’nün bilimsel araştırmalardaki küresel konumuna da değinen Rektör Aydın, üniversitenin tıp ve biyomedikal alanındaki hedeflerini şu sözlerle anlattı:

“CWTS Leiden Ranking 2025 sonuçlarına göre tıp ve biyomedikal bilimler alanında dünyada 84’üncü sıradayız. Bu sonuç, eğitim ve bilimsel araştırmalarda izlediğimiz yolun uluslararası karşılığını göstermektedir. Bizim rakiplerimiz; tıp, sağlık bilimleri ve biyomedikal araştırmalarda dünyanın önde gelen üniversiteleri olan Harvard, Oxford, Johns Hopkins, Cambridge, Imperial College London, Stanford ve University College London’dır.”

Aydın, SBÜ’nün hedefinin yalnızca mevcut başarısını korumak olmadığını belirterek, üniversitenin eğitim, araştırma, bilimsel üretim ve uluslararası iş birliklerinde dünyanın en güçlü sağlık üniversiteleri arasında kalıcı bir konum edinmek için çalışmalarını sürdüreceğini ifade etti.

Toplantının sonunda tıp fakültelerinden elde edilen değerlendirmelerin ortak bir raporda toplanması, iyi uygulamaların yaygınlaştırılması ve mezuniyet öncesi tıp eğitimine yönelik ortak politikaların geliştirilmesi amaçlanıyor.

Tarım ve Orman Bakanlığı, 2026 yılı personel alımı kapsamında farklı branşlarda toplam 1.874 sözleşmeli personel istihdam edeceğini açıkladı. Bakan İbrahim Yumaklı tarafından duyurulan alımın, bakanlığın taşra teşkilatında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4/B maddesi kapsamında gerçekleştirileceği bildirildi.

Tarım ve Orman Bakanlığı 1.874 personel alımı hangi kadrolarda yapılacak?

Açıklanan kontenjanlara göre personel alımı şu unvanlarda gerçekleştirilecek:

• 645 Veteriner Hekim
• 515 Ziraat Mühendisi
• 239 Destek Personeli
• 185 Gıda Mühendisi
• 73 Koruma ve Güvenlik Görevlisi
• 60 Büro Personeli
• 49 Su Ürünleri Mühendisi
• 45 Harita Mühendisi
• 23 Gemi Adamı
• 13 Avukat
• 9 Laborant
• 7 Biyolog
• 6 Balıkçılık Teknolojisi Mühendisi
• 5 Kimyager

Başvurular ne zaman başlayacak?

Personel alımı duyurulmuş olsa da başvuru tarihleri, başvuru şartları, KPSS taban puanı, tercih süreci ve il bazındaki kontenjan dağılımı henüz yayımlanmadı. Bu bilgilerin önümüzdeki günlerde yayımlanacak resmi başvuru kılavuzu ile netleşmesi bekleniyor.

Personeller nerede görev yapacak?

Alınacak personeller, Tarım ve Orman Bakanlığının Türkiye genelindeki taşra teşkilatlarında görevlendirilecek. Yeni istihdamın, tarımsal üretim, hayvancılık, gıda güvenliği ve kırsal hizmetlerde insan kaynağını güçlendirmesi hedefleniyor.

Resmi ilan bekleniyor

Adayların başvuru sürecine ilişkin tüm ayrıntıları resmi ilanın yayımlanmasının ardından takip etmeleri gerekiyor. Başvuru ekranı, istenen belgeler, özel şartlar ve başvuru takvimi resmi duyuru ile birlikte açıklanacak.

Çanakkale açıklarında kaydedilen deprem, Marmara Bölgesi ve İstanbul depremi riskini yeniden gündeme taşıdı. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının verilerine göre, 15 Temmuz 2026 Çarşamba günü saat 22.15’te Ege Denizi’nde 3,9 büyüklüğünde deprem meydana geldi.

Merkez üssü Çanakkale’nin Ayvacık ilçesine yaklaşık 37,7 kilometre uzaklıkta belirlenen depremin, yerin 13 kilometre derinliğinde oluştuğu açıklandı.

Naci Görür Küçükkuyu Fayı’na dikkat çekti

Depremin ardından değerlendirme yapan Yer Bilimci Prof. Dr. Naci Görür, sarsıntının Küçükkuyu Fayı üzerinde meydana geldiğini bildirdi.

Depremi sığ ve küçük bir sarsıntı olarak değerlendiren Görür, söz konusu fay zonunun Kuzey Anadolu Fay Hattı’nın güney kolu olarak kabul edildiğini belirtti.

Görür, bu hareketliliğin Marmara Bölgesi’ndeki gerilimi gösterdiğini ifade ederek, büyük depremin Kuzey Anadolu Fay Hattı’nın kuzey kolunda beklendiğini söyledi.

Marmara depremi için kuzey kol uyarısı

Kuzey Anadolu Fay Hattı’nın Marmara Denizi içerisinden geçen kuzey kolu, İstanbul ve çevresindeki deprem riski açısından bilim insanlarının yakından takip ettiği ana fay hattı olarak biliniyor.

Naci Görür’ün açıklaması, Marmara depremine karşı yapı güvenliği, kentsel dönüşüm ve afet hazırlıklarının hızlandırılması gerektiği yönündeki çağrıları yeniden gündeme getirdi.

Uzmanlar, depremin kesin gününün ve saatinin önceden belirlenemeyeceğini hatırlatırken, riskli yapıların güçlendirilmesi ve bireysel afet planlarının hazırlanmasının önem taşıdığını vurguluyor.

Deprem hazırlığı neden önemli?

Marmara Bölgesi’nde yaşayan vatandaşların binalarının dayanıklılığını kontrol ettirmesi, deprem çantası hazırlaması ve aile afet planı oluşturması öneriliyor.

Evlerde devrilebilecek dolap ve eşyaların sabitlenmesi, toplanma alanlarının önceden öğrenilmesi ve deprem sırasında uygulanacak “çök, kapan, tutun” hareketinin bilinmesi de temel hazırlıklar arasında yer alıyor.

Pankreas kanserinin en yaygın ve saldırgan türü olan pankreatik duktal adenokarsinomda yeni bir tedavi hedefi belirlendi. Bilim insanları, tümör çevresinde bulunan ve MARCO adlı proteini taşıyan makrofajların bağışıklık sisteminin kansere karşı yanıtını baskılayabildiğini ortaya koydu.[1]

Araştırmada MARCO düzeyi yüksek tümörlerde, kanser hücrelerini öldürmeye yardımcı olan doğal öldürücü hücrelerin ve CD8 pozitif T hücrelerinin daha az bulunduğu görüldü. Buna karşılık bağışıklık yanıtını frenleyen düzenleyici T hücrelerinin daha fazla olduğu belirlendi.[1]

Araştırma ne buldu?

Çin’deki Zhengzhou Üniversitesi ve bağlantılı sağlık kurumlarından araştırmacılar, pankreas kanseri dokularındaki bağışıklık hücrelerini tek hücre düzeyinde inceledi.

Analizler, MARCO taşıyan makrofajların hem primer pankreas tümörlerinde hem metastatik hastalıkta hem de kemoterapi sonrasında alınan örneklerde arttığını gösterdi. Bu hücrelerin bağışıklık sistemini baskılayan ve tümörün büyümesini destekleyen özellikler taşıdığı bildirildi.[1]

MARCO düzeyi yüksek dokularda:

• Doğal öldürücü hücrelerin azaldığı,
• CD8 pozitif T hücrelerinin daha düşük düzeyde bulunduğu,
• Düzenleyici T hücrelerinin arttığı,
• Tümör hücrelerinin çoğalmasını gösteren Ki-67 düzeyinin yükseldiği

tespit edildi.[1]

Bu sonuçlar, MARCO’nun yalnızca hastalığın seyriyle ilişkili bir biyobelirteç değil, aynı zamanda gelecekte hedef alınabilecek bir tedavi noktası olabileceğini düşündürüyor.

Çalışma nasıl yapıldı?

Araştırmacılar, 59 primer pankreas kanseri örneği, 13 metastatik tümör örneği ve dört komşu doku örneğinden elde edilen tek hücreli RNA dizileme verilerini bir araya getirdi. Kalite kontrollerinin ardından toplam 218 bin 289 hücre analiz edildi.[1]

Bunun yanında 46 insan doku örneği çoklu immünofloresan yöntemiyle incelendi. Bu yöntemde, tümör dokusundaki bağışıklık hücreleri ve MARCO proteini farklı işaretleyiciler kullanılarak görüntülendi.[1]

Araştırmanın laboratuvar bölümünde insan ve fare pankreas kanseri hücreleri makrofajlarla birlikte kültüre edildi. Ayrıca MARCO geni bulunmayan farelerle normal farelerde pankreas tümörlerinin gelişimi karşılaştırıldı.[1]

MARCO nedir?

MARCO, makrofaj adı verilen bağışıklık hücrelerinin yüzeyinde bulunan bir reseptördür. Makrofajlar normal koşullarda mikropları, hasarlı hücreleri ve yabancı maddeleri temizleyen savunma hücreleridir.

Ancak tümör çevresindeki kimyasal sinyaller, bazı makrofajların davranışını değiştirebilir. Bu hücreler kanserle mücadele etmek yerine tümörün bağışıklık sisteminden saklanmasına, yeni damar oluşturmasına ve büyümesine yardımcı hale gelebilir.

Araştırmaya göre pankreas kanseri hücrelerinin salgıladığı VEGF adlı büyüme faktörü, makrofajlardaki MARCO üretimini artırıyor. Bu durum bağışıklık hücrelerini tümörü destekleyen bir yapıya doğru yönlendirebiliyor.[1]

Fare deneylerinde tümör büyümesi yavaşladı

Çalışmanın dikkat çeken bölümünde, MARCO geni devre dışı bırakılmış farelere pankreas kanseri hücreleri yerleştirildi.

MARCO bulunmayan farelerde tümörlerin normal farelere göre daha yavaş büyüdüğü ve tümör ağırlığının daha düşük olduğu görüldü. Tümör dokularında doğal öldürücü hücrelerin oranı da arttı.[1]

Bu bulgu, MARCO’nun baskılanmasının bağışıklık sisteminin kanser hücrelerine karşı yeniden etkinleşmesine yardımcı olabileceğini düşündürüyor.

Ancak deneylerin farelerde yapılmış olması önemli bir sınırlılık taşıyor. Aynı etkinin insanlarda görülüp görülmeyeceği henüz bilinmiyor.

MARCO pankreas kanserinde prognostik belirteç olabilir mi?

Araştırmada MARCO taşıyan makrofajların fazla olduğu hastalarda bağışıklık baskılayıcı tümör ortamının daha belirgin olduğu görüldü. Önceki çalışmalar da yüksek MARCO düzeylerini pankreas kanserinde daha kötü sağkalımla ilişkilendirmişti.[1][2]

Bu nedenle MARCO’nun gelecekte hastalığın seyrini öngörmeye yardımcı bir prognostik belirteç olarak kullanılabileceği düşünülüyor.

Bununla birlikte, tek başına MARCO ölçümünün tedavi kararı vermek için yeterli olduğu gösterilmiş değil. Klinik kullanıma girmesi için standart testlerin geliştirilmesi ve geniş hasta gruplarında doğrulanması gerekiyor.

Yeni bir pankreas kanseri ilacı bulundu mu?

Hayır. Araştırma, mevcut ve onaylanmış bir ilaçtan çok gelecekte ilaç geliştirilebilecek bir biyolojik hedefi tanımlıyor.

MARCO’yu bloke eden antikorların bazı kanser modellerinde makrofajların davranışını değiştirebildiği biliniyor. Ancak pankreas kanserinde bu yaklaşım henüz klinik tedavi olarak onaylanmış değil.[1]

Çalışmada doğrudan insanlara MARCO ilacı verilmedi. Bu nedenle araştırma sonuçları bir klinik tedavi başarısı olarak yorumlanmamalı.

İmmünoterapiyle birlikte kullanılabilir mi?

Pankreas kanseri, bağışıklık kontrol noktası inhibitörü olarak bilinen immünoterapilere çoğu hastada sınırlı yanıt veriyor. Bunun nedenlerinden biri, tümör çevresinin bağışıklık hücrelerini baskılayan yoğun bir yapıya sahip olması.

Araştırmacılar, MARCO’nun hedef alınmasının bu bağışıklık baskılayıcı ortamı değiştirebileceğini ve bazı immünoterapilerin etkisini artırabileceğini değerlendiriyor.[1]

Özellikle MARCO blokajının anti-PD-1 veya anti-TIGIT tedavileriyle birlikte incelenebileceği belirtiliyor. Ancak bu yaklaşım henüz bir araştırma önerisi düzeyinde bulunuyor.

Araştırmanın sınırlılıkları

Çalışma insan doku örnekleri, hücre deneyleri ve fare modellerini birleştirmesi açısından kapsamlı olsa da sonuçlar henüz klinik uygulamaya hazır değil.

Araştırmanın başlıca sınırlılıkları şöyle sıralandı:

• MARCO’yu hedefleyen bir ilacın insanlarda denenmemiş olması,
• Fare modelinin insan pankreas kanserini bütünüyle yansıtmaması,
• T ve doğal öldürücü hücrelerin MARCO üzerindeki rollerinin tüm ayrıntılarıyla doğrulanmamış olması,
• Bulguların daha geniş ve bağımsız hasta gruplarında tekrarlanması gerekliliği.[1]

Araştırmacılar ayrıca VEGF’nin MARCO üretimini artırdığını gösterse de başka moleküllerin de bu süreçte rol oynayabileceğini belirtti.[1]

Sık Sorulan Sorular

Araştırma insanlarda mı yapıldı?

Çalışmada insan pankreas kanseri dokuları ve daha önce yayımlanmış hasta verileri incelendi. Ancak tedaviye yönelik deneyler hücre kültürleri ve fare modellerinde yapıldı.[1]

MARCO testi hastanelerde uygulanıyor mu?

MARCO ölçümü şu anda pankreas kanserinin rutin tanı veya tedavi planlamasında kullanılan standart bir test değil.

MARCO’yu hedefleyen ilaç var mı?

Farklı kanser türlerinde deneysel MARCO antikorları araştırılıyor. Pankreas kanseri için onaylanmış bir MARCO tedavisi bulunmuyor.[1]

Bulgular hastaların tedavisini değiştiriyor mu?

Hayır. Araştırma mevcut ameliyat, kemoterapi, radyoterapi veya immünoterapi planlarının değiştirilmesini gerektirmiyor.

Tedavi ne zaman kullanılabilir?

Bunun için önce ek hayvan çalışmaları, güvenlik testleri ve farklı aşamalardaki insan klinik araştırmaları gerekiyor. Olası kullanım tarihi henüz bilinmiyor.

Sonuç

MARCO taşıyan makrofajların pankreas kanserinde bağışıklık sistemini baskılayan tümör ortamının önemli parçalarından biri olabileceği gösterildi. MARCO geninin devre dışı bırakılması farelerde tümör büyümesini yavaşlattı ve kansere karşı görev yapan bağışıklık hücrelerini artırdı.[1]

Bulgular yeni bir tedavi yolu açabilecek nitelikte olsa da araştırma henüz deneysel aşamada. Çalışma, yeni bir ilaç bulunduğunu değil, gelecekte ilaç geliştirilebilecek umut verici bir hedef tanımlandığını gösteriyor.

Kaynaklar

[1] npj Precision Oncology, “Identification and characterization of MARCO-expressing tumor-associated macrophages in pancreatic ductal adenocarcinoma with pan-cancer relevance.”

[2] Frontiers in Oncology, “The scavenger receptor MARCO expressed by tumor-associated macrophages are highly associated with poor pancreatic cancer prognosis.”

Watson’ın paylaşımında fenbendazol, ivermektin, klor dioksit, DMSO ve bazı besin takviyelerinden söz edildiği görülüyor. Ancak söz konusu anlatı, hakemli bir tıp dergisinde yayımlanmış vaka raporuna, kamuya açık patoloji sonuçlarına veya bağımsız bir sağlık kuruluşunun doğrulamasına dayanmıyor.

Dahası Watson, aynı süreçte gemsitabin içeren kemoterapi aldığını da ifade ediyor. Bu durum, tümörde görüldüğü öne sürülen küçülmenin alternatif maddelerden kaynaklandığı sonucuna varılmasını bilimsel olarak imkânsız hale getiriyor.

Tek hastanın hikâyesi tedavi kanıtı değildir

Bir hastanın tedavi sırasında iyileşmesi, kullandığı her ürünün etkili olduğu anlamına gelmiyor. Kanser hastaları çoğu zaman kemoterapi, radyoterapi, ağrı tedavisi, beslenme desteği ve farklı takviyeleri aynı dönemde kullanabiliyor.

Hangi müdahalenin etkili olduğunu anlayabilmek için kontrollü klinik araştırmalar, yeterli sayıda hasta, karşılaştırma grupları ve uzun süreli takip gerekiyor. Sosyal medya gönderileri ise bu koşulların hiçbirini sağlamıyor.

Noel Watson’ın anlatısında ayrıntılı patoloji raporları, tümörün moleküler özellikleri, metastazların seyri, tedavi dozları ve bağımsız radyoloji değerlendirmeleri bulunmadığı için hikâye bilimsel kanıt olarak kabul edilemiyor.

Fenbendazol insanlar için kanser ilacı değil

Paylaşımlarda adı geçen fenbendazol, hayvanlarda bağırsak parazitlerinin tedavisi amacıyla kullanılan veteriner bir ilaç. İnsanlarda pankreas kanseri veya başka bir kanser türünün tedavisi için onaylanmış değil.

Laboratuvar ortamında bazı kanser hücreleri üzerinde yapılan deneyler, bir maddenin insanlarda güvenli ve etkili olduğunu göstermiyor. Bunun anlaşılabilmesi için ilaç dozunun, yan etkilerinin ve diğer tedavilerle etkileşiminin klinik çalışmalarda değerlendirilmesi gerekiyor.

ABD Gıda ve İlaç Dairesi, fenbendazolün uzun süreli ve etiket dışı kullanımının hayvanlarda kemik iliği baskılanması ve kan hücrelerinde ciddi düşüşle ilişkilendirildiğini bildirdi. İnsanların veteriner ürünlerini kendi kendine kullanması ise doz, saflık ve etkileşim açısından ilave risk taşıyor.

Klor dioksit “tedavi” değil, güçlü bir kimyasal

En ciddi tehlikelerden biri de bazı paylaşımlarda “MMS” veya “mucize mineral solüsyonu” adıyla geçen klor dioksit ürünleri.

Klor dioksit endüstriyel su arıtma, tekstil ve kâğıt ağartma işlemlerinde kullanılan güçlü bir kimyasal. Kanseri tedavi ettiğini gösteren güvenilir klinik kanıt bulunmuyor.

Bu ürünlerin içilmesi şiddetli bulantı, kusma, ishal, sıvı kaybı, tansiyon düşmesi, solunum sorunları, karaciğer ve böbrek hasarı gibi ağır sonuçlara neden olabiliyor. ABD’de klor dioksiti hastalıkları iyileştiren bir ürün olarak satan kişiler hakkında ceza davaları açıldı.

En büyük risk tedavinin geciktirilmesi

Onaysız ürünlerin tehlikesi yalnızca doğrudan yan etkileriyle sınırlı değil. Hastanın kemoterapiyi bırakması, tedavi dozlarını aksatması veya onkoloji kontrollerini geciktirmesi kanserin ilerlemesine yol açabiliyor.

Bazı takviyeler kemoterapi ilaçlarının karaciğerde işlenme biçimini değiştirebilir, kanama riskini artırabilir veya tedavinin etkisini azaltabilir. “Doğal” ya da “ilaç olarak yeniden konumlandırılmış” ifadeleri, bir ürünün güvenli olduğu anlamına gelmiyor.

FDA da kanseri iyileştirdiği iddiasıyla satılan ürünlerin hastaları kanıtlanmış tedavilerden uzaklaştırabileceği ve ciddi sağlık riski oluşturabileceği konusunda tüketicileri uyarıyor.

Pankreas kanserinde bilimsel tedavi nasıl planlanıyor?

Pankreas kanserinin tedavisi hastalığın evresine, tümörün ameliyat edilebilirliğine, hastanın genel durumuna ve moleküler test sonuçlarına göre belirleniyor.

İleri evre hastalıkta FOLFIRINOX veya gemsitabin temelli kemoterapi kombinasyonları değerlendirilebiliyor. Bazı hastalarda genetik ve moleküler incelemeler sonucunda hedefe yönelik tedaviler ya da immünoterapi seçenekleri gündeme gelebiliyor. Uygun hastalar klinik araştırmalara da yönlendirilebiliyor.

Tedavi sırasında beklenmedik derecede iyi yanıtlar görülebilir. Ancak bu yanıtın nedenini anlayabilmek için hastanın aldığı bütün tedavilerin, görüntüleme sonuçlarının ve biyolojik özelliklerinin birlikte incelenmesi gerekir.

Hastalar ne yapmalı?

Kanser hastalarının internette gördüğü hiçbir ilacı, veteriner ürününü veya kimyasal solüsyonu kendi başına kullanmaması gerekiyor.

Kullanılması düşünülen vitaminler, bitkisel ürünler ve takviyeler dahi onkoloji hekimine bildirilmelidir. Tedaviyi bırakmak, kemoterapi dozunu değiştirmek veya kontrol randevusunu ertelemek yalnızca hastayı takip eden sağlık ekibinin değerlendirmesiyle mümkün olmalıdır.

Noel Watson’ın hikâyesi umut verici bir kişisel anlatı olarak paylaşılabilir. Ancak bu hikâyeden “fenbendazol pankreas kanserini iyileştiriyor” veya “klor dioksit kanseri tedavi ediyor” sonucu çıkarılamaz.

Kanser tedavisinde umut değerlidir. Fakat doğrulanmamış umut, bilimsel tedavinin önüne geçtiğinde iyileştirici bir ışık olmaktan çıkıp tehlikeli bir sis perdesine dönüşebilir.

Kaynaklar

[1] ABD Ulusal Kanser Enstitüsü, Pankreas Kanseri Tedavisi
[2] ABD Ulusal Kanser Enstitüsü, Pankreas Kanseri Araştırmalarındaki Gelişmeler
[3] ABD Gıda ve İlaç Dairesi, Fenbendazolün Etiket Dışı Kullanımına İlişkin Güvenlik Bildirimi
[4] ABD Gıda ve İlaç Dairesi, Kanseri İyileştirdiğini İddia Eden Onaysız Ürünlere İlişkin Uyarı
[5] ABD Gıda ve İlaç Dairesi, Klor Dioksit ve “Mucize Mineral Solüsyonu” Uyarıları

Esenlik hizmetleri artık yasal çerçeveye kavuştu

Sağlık Bakanlığının hazırladığı yeni yönetmelik, bireylerin bedensel, ruhsal ve sosyal iyilik hâlini desteklemeyi amaçlayan esenlik hizmetlerini belirli kurallar çerçevesinde sunulabilir hale getirdi. Düzenleme, kamu kurumlarının yanı sıra özel sektör tarafından açılacak esenlik merkezleri ve ünitelerini de kapsıyor.

Hangi hizmetler verilebilecek?

Yönetmelik kapsamında merkezlerde tedavi amacı taşımayan çok sayıda destekleyici hizmet sunulabilecek. Bunlar arasında:

• Beslenme danışmanlığı
• Egzersiz ve fiziksel aktivite programları
• Fizyoterapi ve ergoterapi
• Psikolojik destek
• Rehabilitasyon uygulamaları
• Meditasyon
• Uyku sağlığı hizmetleri
• Sauna
• Hidroterapi
• Balneoterapi
• Tuz terapisi (haloterapi)
• Sanat terapileri
• GETAT kapsamındaki uygun uygulamalar

yer alıyor. Hizmetler kişilerin yaşına, sağlık durumuna ve yaşam tarzına göre kişiye özel programlar şeklinde planlanacak.

Esenlik merkezleri nerelerde açılabilecek?

Yönetmeliğe göre esenlik merkezleri;

• Bağımsız binalarda,
• En az 10 odalı konaklama tesislerinde,
• Spor kulüplerinde,
• Yaşlı bakım merkezlerinde,
• Engelli bakım merkezlerinde

belirlenen fiziki şartları sağlamaları halinde faaliyet gösterebilecek. Bağımsız merkezler için en az 500 metrekare, üniteler için ise 300 metrekare kapalı alan şartı getirildi.

Ruhsat ve denetim şartları belirlendi

Merkezlerin faaliyet gösterebilmesi için İl Sağlık Müdürlüğünden ruhsat alınması gerekecek. Başvuru sonrasında yerinde inceleme yapılacak, uygun bulunan merkezlere ruhsat verilecek. Ruhsat alan işletmelerin altı ay içinde faaliyete başlaması zorunlu olacak. Ayrıca merkezlerde acil müdahale odası bulunması ve gerekli sağlık kuruluşlarıyla iş birliği yapılması da şartlar arasında yer aldı.

Sağlık Bakanı Memişoğlu: Koruyucu sağlık güçlenecek

Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, yönetmeliğin koruyucu sağlık hizmetleri ile kişiselleştirilmiş sağlık uygulamalarını daha güçlü bir hukuki zemine taşıdığını belirterek, esenlik merkezlerinde bireylere özel koruyucu, destekleyici ve rehabilite edici programların uygulanacağını açıkladı.

Edinilen bilgilere göre, yolun karşısına geçmeye çalışan genç kıza cadde üzerinde ilerleyen bir otomobil çarptı. Çarpmanın etkisiyle genç kız metrelerce savrularak yere düştü.

Kazayı gören çevredeki vatandaşlar hızla olay yerine koşarak yaralıya ilk müdahaleyi yaptı. Durumun 112 Acil Sağlık ekiplerine bildirilmesi üzerine bölgeye kısa sürede ambulans sevk edildi.

Olay yerine ulaşan sağlık ekipleri, ağır yaralanan genç kıza ilk müdahaleyi olay yerinde gerçekleştirdi. Ardından ambulansla hastaneye kaldırılan genç kızın tedavi altına alındığı öğrenildi.

Hastaneden edinilen bilgilere göre genç kızın sağlık durumunun ciddiyetini koruduğu ve yoğun bakım ünitesinde entübe edilerek tedavisinin sürdüğü bildirildi.

Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.

Son yıllarda hem tarama programlarının yaygınlaşması hem de ailelerin bilinçlenmesiyle SMA hastalığı daha fazla konuşuluyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi, Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, özellikle erken belirti ve tanının hayati önem taşıdığını vurguluyor:
“Bugün artık SMA hastalığında erken tanı, hastalığın seyrini değiştirebiliyor. Ancak belirtiler gözden kaçarsa tablo ağırlaşabiliyor.”

SMA Hastalığı nedir?

SMA hastalığı (Spinal Müsküler Atrofi), omurilikteki hareket sinir hücrelerini etkileyen genetik bir kas hastalığıdır.

Bu hastalıkta, kasları çalıştıran motor nöronlar hasar görür. Sonuç olarak:

• Kaslarda güçsüzlük

• Hareket kısıtlılığı

• Zamanla kas erimesi

• İleri vakalarda solunum problemleri

görülebilir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’a göre, SMA hastalığı doğuştan gelen genetik bir bozukluktur ve SMN1 genindeki eksiklik nedeniyle ortaya çıkar. “Kasın kendisi sağlamdır, sorun kası çalıştıran sinirdedir” diyerek hastalığın mekanizmasını sade bir dille anlatıyor.

SMA hastalığı tiplerine göre farklı şiddette seyreder. Bazı bebeklerde ilk aylarda ağır tablo görülürken, bazı çocuklarda belirtiler daha geç ortaya çıkabilir.

En sinsi belirtiler

SMA hastalığı çoğu zaman sessiz başlar. Aileler ilk etapta fark etmeyebilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler:

• Baş kontrolünde gecikme

• Emme ve yutma güçlüğü

• Yaşıtlarına göre daha az hareket

• Kol ve bacaklarda gevşeklik

• Sık solunum yolu enfeksiyonu

• Oturamama ya da yürüyememe

Prof. Dr. Kafadar, “Bebek çok sakin diye sevinen aileler oluyor. Oysa aşırı hareketsizlik bazen SMA hastalığı belirtisi olabilir” uyarısında bulunuyor.

Özellikle bacaklarda güçsüzlük ön plandadır. Bazı vakalarda dilde titreme bile görülebilir. Bu belirtiler erken dönemde yakalanırsa, tedavi seçenekleri daha etkili olabilir.

Kimler risk altında?

SMA hastalığı kalıtsal bir hastalıktır.

Risk grupları şunlardır:

• Anne ve babanın taşıyıcı olduğu bebekler

• Akraba evliliği bulunan aileler

• Ailesinde SMA öyküsü olanlar

Türkiye’de taşıyıcılık oranının yaklaşık 1/40–1/50 civarında olduğu belirtilmektedir. Bu da toplumda azımsanmayacak bir genetik risk bulunduğunu gösterir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “Anne ve baba sağlıklı olabilir. Taşıyıcı olduklarını bilmeyebilirler. Bu nedenle evlilik öncesi ve gebelik öncesi taramalar çok önemlidir” diyor.

Neden artıyor?

Son yıllarda “SMA hastalığı artıyor mu?” sorusu sıkça soruluyor.

Uzmanlara göre artışın birkaç nedeni var:

• Yenidoğan tarama programlarının yaygınlaşması

• Genetik testlere erişimin artması

• Toplumsal farkındalığın yükselmesi

• Akraba evliliklerinin devam etmesi

Prof. Dr. Kafadar, “Eskiden tanı alamayan vakalar vardı. Bugün erken tarama sayesinde SMA hastalığını daha erken yakalayabiliyoruz” diyerek görünürdeki artışın tanı kapasitesiyle ilişkili olduğunu vurguluyor.

Ayrıca son yıllarda geliştirilen gen tedavileri ve yeni ilaç seçenekleri de hastalığın daha fazla gündeme gelmesine yol açtı.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir çocuk nörolojisi uzmanına başvurulmalı:

• Bebek başını 3–4 ayda tutamıyorsa

• 6–7 ayda desteksiz oturamıyorsa

• 1 yaşında yürümeye başlamamışsa

• Kol ve bacaklarda belirgin güçsüzlük varsa

• Emme ve beslenme problemi sürüyorsa

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “SMA hastalığında erken tanı hayat kurtarır. Gecikme kas kaybını artırabilir” diyerek aileleri uyarıyor.

Bugün SMA hastalığı tedavisi için kullanılan ilaçlar, hastalığın ilerlemesini yavaşlatabiliyor. Bazı vakalarda gen tedavisi uygulanabiliyor. Ancak tedavinin başarısı büyük ölçüde erken teşhise bağlı.

Nasıl korunulur?

SMA hastalığı tamamen önlenebilir bir hastalık değildir. Ancak risk azaltılabilir.

Korunma yolları:

• Evlilik öncesi taşıyıcılık testi

• Gebelik öncesi genetik danışmanlık

• Aile öyküsü varsa ileri genetik testler

• Yenidoğan tarama programlarına katılım

Prof. Dr. Kafadar, “Toplumsal bilinç en güçlü silahtır. Taşıyıcı olduğunuzu bilmek kader değildir, önlem alma fırsatıdır” diyor.

Türkiye’de yenidoğan tarama programlarının genişlemesi sayesinde SMA hastalığı artık daha erken evrede tespit edilebiliyor. Bu da çocukların yaşam kalitesini artırma açısından umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Uzman Uyarısı: Erken Tanı Hayat Değiştiriyor

SMA hastalığı kader değil, geç kalınmış tanı kader olabilir.

Kas kaybı başladıktan sonra geri dönüş sınırlıdır. Bu nedenle belirti, risk, genetik öykü ve erken tarama hayati önemdedir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar son olarak şu mesajı veriyor:
“Her hareketsizlik masum değildir. Aileler gelişim basamaklarını yakından takip etmeli. Şüphe varsa zaman kaybetmeden uzmana başvurulmalı.”

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Çocuk Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada epilepsinin toplumda hâlâ yanlış bilinen yönleri olduğunu vurguladı.

Epilepsi (Sara) Nedir?

Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin ani ve kontrolsüz elektriksel boşalımları sonucu ortaya çıkan, tekrarlayan nöbetlerle karakterize bir hastalıktır. Halk arasında “sara” olarak bilinir.

Prof. Dr. Kafadar’a göre:

“Epilepsi tek bir hastalık değil, birçok farklı nedeni ve türü olan bir beyin hastalıkları grubudur. Her nöbet epilepsi değildir; tanı için nöbetlerin tekrarlayıcı olması gerekir.”

Nöbet Nasıl Ortaya Çıkar?

Beynimiz milyarlarca sinir hücresinin uyumlu çalışmasıyla görev yapar. Ancak bazı durumlarda bu hücreler bir anda aşırı ve düzensiz elektrik sinyali üretir. Sonuç?

• Ani bilinç kaybı

• Kasılmalar

• Sabit bir noktaya dalıp kalma

• Ağızda köpürme

• Kısa süreli hafıza kaybı

• Garip kokular ya da tatlar hissetme

Bazı nöbetler dramatiktir, bazıları ise sadece birkaç saniyelik “donma” şeklinde geçer. Bu nedenle birçok epilepsi vakası uzun süre fark edilmeden devam edebilir.

Çocuklarda Epilepsi Daha mı Farklı?

Prof. Dr. Kafadar, özellikle çocukluk çağında epilepsinin farklı belirtilerle ortaya çıkabileceğini belirtiyor:

“Çocuklarda dalıp gitme, ders sırasında kısa süreli kopmalar, ani sıçramalar ya da sebepsiz düşmeler epilepsi belirtisi olabilir. Ailelerin bu belirtileri hafife almaması gerekir.”

Çocukluk çağı epilepsilerinin bir kısmı yaşla birlikte düzelebilirken, bazı türleri uzun süreli takip gerektirir.

Epilepsinin Nedenleri Neler?

Epilepsi her zaman tek bir nedene bağlı değildir. Olası sebepler arasında:

• Doğum sırasında beyin hasarı

• Genetik yatkınlık

• Beyin enfeksiyonları

• Kafa travmaları

• Beyin tümörleri

• Nedeni bilinmeyen (idiopatik) durumlar

Vakaların önemli bir kısmında ise net bir sebep saptanamayabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Epilepsi tanısında en önemli testlerden biri EEG (Elektroensefalografi)’dir. EEG, beynin elektriksel aktivitesini kaydeder.

Bunun yanında:

• Beyin MR görüntülemesi

• Ayrıntılı nörolojik muayene

• Nöbet öyküsünün detaylı değerlendirilmesi

Tanı sürecinde büyük önem taşır.

Tedavisi Var mı?

Evet. Epilepsi hastalarının büyük bir kısmı düzenli ilaç tedavisiyle nöbetsiz bir yaşam sürebilir.

Prof. Dr. Kafadar’ın altını çizdiği en önemli nokta şu:

“Epilepsi tedavi edilebilir bir hastalıktır. İlaçlar düzenli kullanıldığında hastaların yaklaşık yüzde 70’inde nöbetler tamamen kontrol altına alınabilir.”

Dirençli vakalarda ise:

• Ketojenik diyet

• Vagus sinir stimülasyonu

• Cerrahi tedavi

gibi seçenekler gündeme gelebilir.

Nöbet Anında Ne Yapılmalı?

Toplumda en sık yapılan yanlış, nöbet geçiren kişinin ağzına bir şey koymaya çalışmaktır. Bu son derece tehlikelidir.

Doğru yaklaşım:

✔️ Kişiyi yan yatırmak
✔️ Başını sert bir zeminden korumak
✔️ Süreyi takip etmek
✔️ Nöbet 5 dakikayı aşarsa acil yardım çağırmak

Toplumsal Yanlış Algılar

Epilepsi bulaşıcı değildir.
Ruhsal bir hastalık değildir.
Akıl hastalığı değildir.

Bu hastalık, beynin elektriksel düzeniyle ilgilidir. Doğru tedavi ve takip ile bireyler eğitimlerine, iş hayatlarına ve sosyal yaşamlarına devam edebilir.

Son Söz

Epilepsi korkulacak değil, bilinmesi gereken bir hastalıktır. Bilgi, ön yargının panzehiridir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’ın da ifade ettiği gibi, erken tanı ve düzenli takip hayat kalitesini belirleyen en kritik faktördür.

Beynin elektriği bazen kontrolden çıkabilir. Önemli olan, o dalgayı doğru yönetmektir. ⚡
Epilepsi (Sara Hastalığı) Nedir? Epilepsi Çeşitleri Nelerdir? Epilepsi Neden Olur? Epilepsi Belirtileri Nelerdir? Epilepsi Nasıl Teşhis Edilir? Epilepsi Tedavisi Nasıl Yapılır? Epilepsi Risk Faktörleri Nelerdir? Epilepsi öldürür mü? Epilepsi nasıl anlaşılır? Epilepsi geçer mi? Stres epilepsiyi etkiler mi? Epilepsi nöbeti uyurken olur mu? Epilepsi nöbeti geçirdikten sonra kişi neler hisseder? Anksiyete epilepsiye neden olur mu?

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Asuman İnan, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada özellikle yaz aylarında artan vakalara dikkat çekti.

Prof. Dr. İnan, “Salmonella en sık gıdalar yoluyla bulaşır. Çiğ veya iyi pişmemiş tavuk, yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri ve iyi yıkanmamış sebzeler risk taşır” dedi.

🧫 Salmonella Nedir?

Salmonella, bağırsak sistemini etkileyen bir bakteri grubudur. Halk arasında çoğu zaman “gıda zehirlenmesi” olarak bilinen tabloya neden olur. Ancak her gıda zehirlenmesi Salmonella değildir.

Uzmanlara göre bakteri, uygun sıcaklıkta hızla çoğalır ve özellikle hijyen kurallarına uyulmayan mutfaklarda kolayca yayılır.

⚠️ Salmonella Belirtileri Nelerdir?

Prof. Dr. İnan’ın verdiği bilgilere göre belirtiler genellikle bakterinin alınmasından 6–72 saat sonra ortaya çıkıyor:

• Yüksek ateş

• Sulu veya kanlı ishal

• Karın ağrısı ve kramp

• Bulantı ve kusma

• Halsizlik

Çoğu vaka 4–7 gün içinde düzeliyor. Ancak bağışıklık sistemi zayıf kişilerde enfeksiyon kana karışabiliyor ve ciddi sonuçlar doğurabiliyor.

🚨 Kimler Risk Altında?

Uzman isim özellikle şu grupları uyardı:

• Bebekler

• 65 yaş üstü bireyler

• Hamileler

• Kronik hastalığı olanlar

• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler

Bu kişilerde tablo daha ağır seyredebilir ve hastane tedavisi gerekebilir.

🛡 Nasıl Korunmalı?

Prof. Dr. İnan’a göre korunmanın temel anahtarı mutfak hijyeni:

• Çiğ et ve sebzeler ayrı kesme tahtasında hazırlanmalı

• Tavuk ve et iyice pişirilmeli

• Eller en az 20 saniye sabunla yıkanmalı

• Soğuk zincir korunmalı

“Salmonella gözle görülmez, tadı değişmez. Bu nedenle en güçlü silahımız temizliktir” uyarısında bulundu.

📌 Uzmandan Net Mesaj

Salmonella hafife alınacak bir enfeksiyon değil. Basit görünen bir ishal tablosu bazı gruplarda hayati risk oluşturabiliyor. Uzmanlar özellikle yaz aylarında açıkta satılan ve iyi muhafaza edilmeyen gıdalara karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Uzmanların ortak mesajı

“Mucize aramayın.
Bilimsel önlemlerle ve sağlıklı yaşamla riskleri azaltın.”

Kanser riskini tamamen sıfırlamak mümkün olmasa da, bu 12 başlıkla risk belirgin biçimde azaltılabiliyor.

Uzmanlara göre kanserden korunma bir günde değil, bir yaşam tarzıyla mümkün. İşte bilimsel kanıtlarla desteklenen 12 altın kural: