Araştırma neyi anlatıyor?

Gündeme gelen çalışma, “in vitro spermatogenez” adı verilen bir yönteme dayanıyor. Bu ifade, en sade haliyle sperm üretim sürecinin vücut dışında, laboratuvar ortamında taklit edilmesi anlamına geliyor.

Normalde sperm hücreleri testislerde, uzun ve karmaşık bir gelişim süreci sonunda oluşur. Bu süreçte sperm yapıcı kök hücreler zamanla olgunlaşır, genetik yapılarını yeniden düzenler ve döllenmeye uygun hale gelir.

Paterna Biosciences’ın iddiasına göre araştırmacılar, testis dokusundan alınan sperm yapıcı kök hücreleri laboratuvarda yönlendirerek olgun sperm benzeri hücreler elde etti. Şirket, bu hücrelerin insan yumurtalarını dölleyebilecek kapasiteye ulaştığını ve erken aşama embriyolar oluşturmak için kullanıldığını duyurdu.

Bu haberin dikkat çekici tarafı, yalnızca sperm hücresi üretildiği iddiası değil. Asıl tartışma, bu hücrelerin işlevsel olup olmadığı, yani döllenme sürecinde kullanılabilecek kadar olgunlaşıp olgunlaşmadığı noktasında toplanıyor.

Bilim insanları neye baktı?

Şirketin aktardığı bilgilere göre çalışma, insanlarda doğrudan gebelik oluşturmayı hedefleyen bir klinik uygulama değil. Bu, şimdilik laboratuvar düzeyinde yürütülen bir araştırma ve “kanıt gösterimi” niteliği taşıyor.

Araştırmacılar, sperm yapımından sorumlu kök hücrelerin hangi biyolojik sinyallerle geliştiğini anlamaya çalıştı. Daha basit söylemek gerekirse, hücrelere hangi aşamada hangi “komutların” verilmesi gerektiği araştırıldı.

Bu süreçte bilgisayar destekli biyoloji yöntemlerinden yararlanıldığı bildiriliyor. Bu yöntemler, hücrenin gelişim yolculuğunu daha ayrıntılı izlemeye ve laboratuvarda uygun koşulları taklit etmeye yardımcı oluyor.

Ancak burada çok önemli bir ayrım var. Bu bulgular henüz hakemli bir bilimsel dergide yayımlanmış değil. Yani bağımsız bilim insanlarının ayrıntılı incelemesinden geçmiş, yöntemleri ve sonuçları açıkça tartışılmış bir makaleden söz edilmiyor. WIRED’ın haberinde de çalışmanın henüz bağımsız olarak doğrulanmadığı özellikle vurgulanıyor.

Sonuç ne çıktı?

Paterna Biosciences, laboratuvarda geliştirilen sperm hücrelerinin doğal sperme çok benzediğini ve insan yumurtalarını dölleyebildiğini ileri sürüyor. Şirket ayrıca bu sperm hücrelerinin kullanılmasıyla erken aşama, dış görünüm olarak sağlıklı görünen embriyolar elde edildiğini belirtiyor.

Bu sonuç doğruysa, erkek kısırlığı araştırmalarında dikkat çekici bir eşik anlamına gelebilir. Çünkü bazı erkeklerde sorun, tamamen genetik eksiklikten değil; sperm yapıcı hücrelerin testis içinde doğru ortamı bulamamasından kaynaklanabilir.

Bu tür hastalarda kök hücreler mevcut olabilir, ancak vücut bu hücreleri olgun sperm haline getiremeyebilir. Laboratuvar ortamında bu sürecin başarılması, ileride bazı hasta grupları için yeni tedavi seçenekleri doğurabilir.

Fakat “embriyo oluşturuldu” cümlesi, bu yöntemin hemen bebek sahibi olmak için kullanılabileceği anlamına gelmez. Embriyonun ilk aşamada oluşması ile sağlıklı gebelik, doğum ve uzun dönem güvenlik arasında uzun bir bilimsel yol vardır.

Bu neden önemli?

Erkek kaynaklı kısırlık, çocuk sahibi olamayan çiftlerde önemli bir paya sahiptir. Bazı erkeklerde sperm sayısı düşük olurken, bazı durumlarda menide hiç sperm bulunmaz. Bu duruma azoospermi denir.

Azoosperminin bazı türlerinde testislerde sperm üretimi hiç başlamaz ya da çok sınırlı kalır. “Tıkanıklık olmayan azoospermi” olarak bilinen durumda sorun, sperm kanallarındaki bir tıkanıklıktan değil, sperm üretiminin kendisinden kaynaklanır.

Bugünkü uygulamalarda bazı hastalarda cerrahi yöntemlerle testis dokusunda sperm aranır. Eğer uygun sperm bulunursa tüp bebek tedavisinde kullanılabilir. Ancak her hastada sonuç alınamaz.

Laboratuvarda insan spermi üretimi iddiası bu nedenle önem taşıyor. Çünkü teori düzeyinde, bazı hastaların kendi hücrelerinden sperm elde edilmesi mümkün olursa donör sperm ihtiyacı azalabilir. Bu da biyolojik baba olma ihtimali açısından yeni bir kapı aralayabilir.

Yine de bu kapının henüz klinik uygulama kapısı olmadığını söylemek gerekir. Şu an elimizde tedavi protokolü değil, ileri araştırma gerektiren bir biyoteknoloji iddiası var.

Günlük hayatta ne anlama geliyor?

Bu haber, bugün çocuk sahibi olmak isteyen hastaların tedavi planını hemen değiştirmiyor. Kısırlık tedavisi gören çiftlerin ilaçlarını bırakması, mevcut tüp bebek sürecini ertelemesi veya yeni bir yöntem beklemesi için yeterli bir klinik veri bulunmuyor.

Okur açısından bu gelişmenin anlamı şu: Bilim dünyası erkek kısırlığında yalnızca sperm aramaya değil, sperm üretim sürecini yeniden kurmaya da odaklanıyor. Bu, gelecekte bazı hastalar için önemli olabilir.

Ancak bugün için “laboratuvarda sperm üretildi, artık kısırlık tedavi edilecek” demek doğru olmaz. Araştırma umut verici bir ihtimale işaret ediyor; fakat günlük tıbbi uygulamaya dönüşmesi için güvenlik, kalite ve etik denetim aşamalarının tamamlanması gerekiyor.

Bu nedenle azoospermi, sperm sayısı düşüklüğü veya erkek infertilitesi nedeniyle tedavi gören kişilerin kendi hekimleriyle görüşmeden tedavi kararlarını değiştirmemesi gerekir. Bu haber tek başına tanı veya tedavi önerisi değildir.

Hemen kullanılacak mı?

Hayır. Şirketin açıklaması klinik kullanıma hazır bir tedavi anlamına gelmiyor.

Bir yöntemin gerçek hayatta hastalara uygulanabilmesi için önce bilimsel makale olarak yayımlanması, bağımsız laboratuvarlarca tekrarlanması, güvenlik testlerinden geçmesi ve resmi denetim süreçlerine girmesi gerekir.

Özellikle üreme hücreleri söz konusu olduğunda denetim daha da hassastır. Çünkü sperm yalnızca bir hücre değildir; doğacak çocuğa aktarılacak genetik bilginin yarısını taşır. Bu nedenle laboratuvarda üretilen spermin kromozom yapısı, DNA bütünlüğü, epigenetik işaretleri ve uzun dönem etkileri ayrıntılı şekilde incelenmelidir.

Epigenetik işaretler, genlerin ne zaman ve nasıl çalışacağını etkileyen biyolojik düzenleyiciler olarak düşünülebilir. Bir hücre dışarıdan normal görünse bile bu işaretlerdeki sorunlar gelişim açısından risk oluşturabilir.

Bu nedenle “sperm doğal sperme benziyor” ifadesi tek başına yeterli değildir. Asıl mesele, bu hücrelerin genetik ve biyolojik olarak güvenli olup olmadığının gösterilmesidir.

En çok neresi yanlış anlaşılabilir?

Bu haberin en kolay yanlış anlaşılacak noktası, erken aşama embriyo oluşturulmasının doğrudan başarılı gebelik anlamına geldiğini sanmaktır.

Laboratuvarda döllenme sağlanması, üreme tıbbında önemli bir adımdır. Ancak gebelik elde etmek, gebeliği sağlıklı sürdürmek ve sağlıklı doğum sonucuna ulaşmak çok daha kapsamlı güvenlik verileri gerektirir.

Bir diğer yanlış anlama da yöntemin tüm erkek kısırlığı vakaları için geçerli olacağı düşüncesidir. Şirketin hedeflediği hasta grubu, özellikle sperm yapıcı kök hücreleri bulunan ancak bu hücreleri olgun sperme dönüştüremeyen erkekler olabilir. Genetik olarak sperm üretme kapasitesi hiç bulunmayan kişilerde aynı yaklaşımın işe yarayıp yaramayacağı ayrı bir sorudur.

Ayrıca bu teknoloji, donör sperm kullanımını tamamen ortadan kaldıracak bir yöntem gibi de sunulmamalıdır. Böyle bir sonuca varmak için henüz çok erken.

Uzmanlar neden temkinli?

Temkinin nedeni, bulgunun önemsiz olması değil; aksine çok önemli olduğu için daha güçlü kanıt istemesidir.

Çalışmanın henüz hakemli yayın haline gelmemiş olması en büyük sınırlılık. Bilimsel yayın süreci, yalnızca sonuçların duyurulması değil, yöntemin ayrıntılarının incelenmesi, hataların sorgulanması ve başka ekiplerin aynı sonucu alıp alamayacağının değerlendirilmesi açısından önemlidir.

Daha önce de laboratuvarda insan sperm üretimine yönelik iddialar gündeme gelmiş, ancak bunların bir kısmı bilim dünyasında soru işaretleriyle karşılanmıştı. Bu nedenle yeni iddianın da bağımsız biçimde doğrulanması gerekiyor.

Uzmanların dikkat çektiği bir başka konu da etik sınırlar. İnsan embriyosu, üreme hücresi ve genetik aktarım gibi alanlarda yalnızca bilimsel başarı değil, hukuki ve toplumsal denetim de gerekir.

Bu teknoloji ileride gerçekten çalışırsa, kimlerde kullanılacağı, ne kadar güvenli olduğu, çocukların uzun dönem sağlığının nasıl izleneceği ve maliyet nedeniyle kimlerin erişebileceği gibi sorular da gündeme gelecektir.

Bundan sonra ne olacak?

Bundan sonraki en kritik adım, verilerin hakemli bir bilimsel dergide yayımlanması olacak. Araştırmacıların kullanılan hücreleri, laboratuvar koşullarını, elde edilen spermlerin genetik analizlerini ve embriyo gelişimine ilişkin ayrıntıları açık biçimde paylaşması beklenir.

Ardından bağımsız araştırma gruplarının aynı yöntemi deneyerek benzer sonuçlara ulaşıp ulaşmadığı görülmeli. Bilimde bir sonucun güçlü kabul edilmesi için tek bir laboratuvarın açıklaması yeterli değildir.

Eğer bu aşamalar başarıyla geçilirse, daha kapsamlı güvenlik çalışmaları ve sıkı etik denetim süreçleri gündeme gelebilir. Klinik gebelik denemeleri ise ancak bu güvenlik verileri yeterli görülürse konuşulabilir.

Bugün için en doğru değerlendirme şu: Laboratuvarda insan spermi üretildiği ve erken embriyo oluşturulduğu iddiası, erkek kısırlığı araştırmaları açısından dikkat çekici bir gelişme. Ancak bu, hastanelerde uygulanmaya hazır bir tedavi değil; bilimsel doğrulama bekleyen erken aşama bir iddia.

Kısa Soru-Cevap

Laboratuvarda insan spermi gerçekten üretildi mi?
Paterna Biosciences bunu başardığını duyurdu. Ancak sonuçlar henüz hakemli dergide yayımlanmadığı ve bağımsız ekiplerce doğrulanmadığı için kesinleşmiş bilimsel gerçek gibi sunulmamalı.

Bu yöntem hemen kısırlık tedavisinde kullanılacak mı?
Hayır. Şu an klinik kullanıma hazır bir tedavi yok. Güvenlik, genetik analiz, bağımsız doğrulama ve resmi onay süreçleri gerekiyor.

Embriyo oluşturulması ne anlama geliyor?
Laboratuvar ortamında döllenme sağlandığı iddia ediliyor. Ancak bu, sağlıklı gebelik ve doğum için yeterli kanıt anlamına gelmez.

En çok hangi hastalar için önemli olabilir?
İleride özellikle sperm yapıcı kök hücreleri bulunan ancak olgun sperm üretemeyen bazı erkek infertilitesi vakaları için araştırma alanı açabilir.

Bu haber tüp bebek tedavilerini değiştirir mi?
Bugün için hayır. Mevcut tedaviler değişmiş değil. Hastaların tedavi kararlarını hekimleriyle birlikte vermesi gerekir.

Kanser tedavisinde son yılların en dikkat çeken yöntemlerinden biri olan CAR-T hücre tedavisi, Türkiye’de daha geniş merkez ağıyla uygulanmaya hazırlanıyor.

Sağlık Bakanı Prof. Dr. Kemal Memişoğlu, 25 Nisan 2026 Cumartesi günü CNN Türk’te Fulya Öztürk’ün sorularını yanıtladığı “Özel Röportaj” programında, Türkiye’nin bu alanda dünyadaki sayılı ülkelerden biri hâline geldiğini belirtti.

Bakan Memişoğlu, CAR-T hücre tedavisi için TÜSEB üzerinden büyük destek sağlandığını ve bu desteğin dört merkeze verildiğini açıkladı. İlk uygulamaların Etlik Şehir Hastanesinde başladığını belirten Memişoğlu, tedavi sonrası dikkat çeken sonuçlar alındığını ifade etti.

“Tamamen Kanserden Kurtulmuş Hastalarımız Oldu”

Bakan Memişoğlu’nun açıklamasında en çok öne çıkan bölüm, tedavi uygulanan bazı hastalarda alınan sonuçlar oldu.

Memişoğlu, Etlik Şehir Hastanesinde aralık ayından itibaren ilk hastalara CAR-T hücre tedavisi uygulandığını belirterek, “Sonuçlarını takip ettik ve şimdi baktığımız zaman gerçekten içinde tamamen kanserden kurtulmuş hastalarımız oldu” dedi.

Bu açıklama, özellikle ileri teknoloji gerektiren kanser tedavilerinde Türkiye’nin klinik kapasitesi açısından yeni bir başlık açtı.

CAR-T Hücre Tedavisi Nedir?

CAR-T hücre tedavisi, hastanın kendi bağışıklık hücrelerinin özel işlemlerden geçirilerek yeniden vücuda verilmesi esasına dayanıyor.

Bu yöntemde hastadan alınan bağışıklık hücreleri laboratuvar ortamında kanser hücrelerini tanıyacak ve onlarla savaşacak şekilde güçlendiriliyor. Ardından bu hücreler tekrar hastaya veriliyor.

Bakan Memişoğlu da canlı yayında tedaviyi bu yönüyle anlatarak, insanın kendi hücrelerinin özel işlemlerden geçirildiğini ve hücrelere kanserle savaşma yeteneği kazandırıldığını söyledi.

Türkiye’de Hangi Merkezlerde Uygulanacak?

Bakan Memişoğlu’nun verdiği bilgilere göre CAR-T hücre tedavisinde ilk merkez Etlik Şehir Hastanesi oldu.

Akdeniz Üniversitesinde de güçlü bir merkezin oluştuğunu belirten Memişoğlu, buradaki sürecin ruhsatlandırıldığını ve kısa sürede uygulamaların başlayacağını söyledi. Kayseri ve İstanbul’daki bir özel üniversitenin de bu tedavileri yapabilir hâle gelmesinin hedeflendiği açıklandı.

“Türkiye, CAR-T Tedavisi Yapabilen 4-5 Ülkeden Biri”

Bakan Memişoğlu, Türkiye’nin CAR-T hücre tedavisini uygulayabilen dünyadaki az sayıdaki ülkeden biri olduğunu belirtti.

Memişoğlu, “Türkiye, dünyada bu tedaviyi yapabilen 4-5 ülkeden biri ve bunu onda bir maliyetle yapabiliyor” ifadelerini kullandı. Bakan, merkez sayısının artmasının ardından bu tedavilerin komşu ve kardeş ülkelere de öğretilebileceğini söyledi.

Proton Tedavisi İçin de Tarih Verildi

Canlı yayında yalnızca CAR-T hücre tedavisi değil, kanser tedavisinde bir başka ileri teknoloji olan proton tedavisi de gündeme geldi.

Bakan Memişoğlu, proton tedavisi konusunda çalışmaların planlandığını belirterek, 2026 sonuna kadar önemli bir mesafe alınacağını söyledi.

Proton tedavisinin özellikle çocuk tümörlerinde sağlıklı dokulara zarar vermeden tümöre odaklanabilen bir teknik olduğunu belirten Memişoğlu, bu yöntemin de çok yakın zamanda Türkiye’de olacağını ifade etti.

Diş Eti Bakterileri Beyin Sağlığını Nasıl Etkileyebilir?

Alzheimer hastalığıyla ilişkilendirilen bakteriler arasında en çok incelenenlerden biri Porphyromonas gingivalis. Bu bakteri, kronik diş eti hastalığında önemli rol oynayan mikroorganizmalardan biri olarak biliniyor. 2019’da Science Advances dergisinde yayımlanan bir çalışmada, Alzheimer hastalarının beyin dokularında bu bakteriye ve bakterinin salgıladığı bazı toksik enzimlere ait izler bulunduğu bildirildi.

Bu bulgu, Alzheimer’ın tek nedeninin ağız bakterileri olduğu anlamına gelmiyor. Ancak ağız sağlığı ile beyin sağlığı arasında sanılandan daha güçlü bir bağ olabileceğini gösteriyor. National Institute on Aging tarafından aktarılan geniş çaplı bir analizde de diş eti hastalığına yol açan bakteriler ile Alzheimer hastalığı ve ilişkili demans türleri arasında bağlantı bulunduğu belirtildi.

Alzheimer Tek Bir Nedene Bağlı Değil

Uzmanlara göre Alzheimer; yaş, genetik yatkınlık, damar sağlığı, metabolik hastalıklar, bağışıklık sistemi, yaşam tarzı ve kronik iltihap gibi birçok faktörün birlikte etkili olduğu karmaşık bir hastalık. Bu nedenle diş eti bakterileriyle ilgili bulgular önemli olsa da, hastalığı tek başına açıklayan kesin bir neden olarak değerlendirilmemeli.

Bilimsel tablo şunu söylüyor: Diş eti hastalığı, Alzheimer ve demans açısından potansiyel bir risk faktörü olabilir. Ancak “Alzheimer doğrudan ağız bakterilerinden kaynaklanır” demek için eldeki kanıtlar yeterli değil.

Ağız Sağlığı Neden Önemli?

Diş eti kanaması, ağız kokusu, dişlerde sallanma, diş eti çekilmesi ve uzun süren ağız içi iltihaplar yalnızca diş kaybı açısından değil, genel sağlık açısından da önem taşıyor. Kronik periodontal hastalık; kalp damar hastalıkları, diyabet kontrolü ve sistemik iltihap yüküyle de ilişkilendiriliyor.

Bu nedenle düzenli diş hekimi kontrolü, doğru diş fırçalama, diş ipi veya ara yüz fırçası kullanımı ve diş eti hastalıklarının erken tedavisi, yalnızca ağız sağlığı için değil, genel vücut sağlığı için de koruyucu bir adım olarak görülüyor.

Uzmanlardan Temkinli Uyarı

Araştırmalar ağız ve beyin arasındaki bağlantıyı güçlendirse de, bu alanda kesin tedavi ya da korunma yöntemi olarak sunulan basit çözümlere dikkatli yaklaşmak gerekiyor. Bugünkü bilimsel veriler, diş eti hastalıklarının tedavi edilmesinin sağlıklı yaşamın önemli bir parçası olduğunu gösteriyor; ancak bunun Alzheimer’ı kesin olarak önlediğini söylemek mümkün değil.

Sonuç: Ağız Sağlığı Beyin Sağlığından Ayrı Düşünülmemeli

Alzheimer araştırmalarında yeni yönlerden biri, ağız içindeki kronik enfeksiyonların ve diş eti hastalıklarının beyin üzerindeki olası etkisi. Kesin hüküm için daha fazla klinik çalışmaya ihtiyaç var. Ancak mevcut bulgular, ağız bakımının yalnızca estetik ya da diş sağlığı meselesi olmadığını; yaşlılıkta bilişsel sağlığı koruma çabalarının da önemli bir parçası olabileceğini gösteriyor.

Futbolseverlerin gün boyunca en çok aradığı soru netleşti: Galatasaray-Fenerbahçe derbisi bugün saat 20.00’de başlayacak. Trendyol Süper Lig’in 31. haftasında oynanacak mücadeleye RAMS Park ev sahipliği yapacak. Karşılaşma, yayıncı kuruluş beIN SPORTS 1 ekranlarından canlı olarak izlenebilecek.

Sadece üç puanlık bir maç değil; şampiyonluk yarışının nabzını değiştirebilecek bir gece olacak. Liderlik koltuğunda oturan Galatasaray, sahasında avantajını korumak isterken; Fenerbahçe deplasmanda kazanarak zirve yarışına yeni bir soluk vermenin peşinde.

Galatasaray-Fenerbahçe Maçı Hangi Kanalda?

Dev derbi beIN SPORTS 1 kanalından canlı yayınlanacak. Maçı ekran başından takip edecek taraftarlar için yayın bilgisi kadar karşılaşmanın başlama saati de günün ana arama başlığı oldu: GS-FB derbi saat kaçta, hangi kanalda, derbi ne zaman?

RAMS Park’ta oynanacak karşılaşmanın atmosferi, maç saatinden çok önce stadyum çevresinde hissedilmeye başladı. Galatasaray kulübü, stadyum kapılarının saat 17.00’de, Aslanlı Yol’un ise 16.15’te açılacağını duyurdu.

Derbinin Hakemi Kim?

Galatasaray-Fenerbahçe derbisinde düdük Yasin Kol’da olacak. VAR hakemi olarak ise Ömer Faruk Turtay görevlendirildi. AVAR’da İbrahim Çağlar Uyarcan ve Abdullah Buğra Taşkınsoy yer alacak.

Şampiyonluk Yarışında Kritik Gece

Derbi öncesi tablo, maçın önemini daha da büyütüyor. Galatasaray zirvede yerini korumak, Fenerbahçe ise puan farkını azaltmak için sahaya çıkacak. Bu nedenle karşılaşma yalnızca iki ezeli rakibin mücadelesi değil, ligin son haftalarına girilirken şampiyonluk rotasını belirleyebilecek kritik bir viraj olarak görülüyor.

Galatasaray taraftarı ev sahibi avantajına güveniyor. Fenerbahçe cephesi ise deplasmanda alınacak bir galibiyetin yarışın psikolojisini tamamen değiştirebileceğini düşünüyor. Kısacası RAMS Park’ta bu akşam skor tabelasından daha fazlası yazacak.

Derbi Kaçta, Nerede, Hangi Kanalda?

Maç: Galatasaray-Fenerbahçe
Tarih: 26 Nisan 2026 Pazar
Saat: 20.00
Stadyum: RAMS Park
Yayın: beIN SPORTS 1
Hakem: Yasin Kol

Derbi İçin Geri Sayım

Galatasaray-Fenerbahçe rekabeti, Türk futbolunun en sert, en yüksek tansiyonlu ve en çok izlenen karşılaşmaları arasında yer alıyor. Bu akşamki mücadele de hem puan durumu hem de sezonun kalan bölümü açısından büyük önem taşıyor.

Taraftarların cevabını aradığı sorunun yanıtı ise artık çok net: Derbi saat 20.00’de başlayacak. RAMS Park’taki Galatasaray-Fenerbahçe maçı, Süper Lig’de haftanın değil, sezonun en kritik gecelerinden biri olmaya aday.

Kuşadası asayiş gündemine yansıyan olay, Hacıfeyzullah Mahallesi’nde meydana geldi. Edinilen ilk bilgilere göre Murat Dönmezer, arkadaşlarının hazırladığı doğum günü kutlamasının ardından sabah saatlerinde aniden rahatsızlandı.

Çevredekilerin durumu bildirmesi üzerine bölgeye sağlık ekipleri sevk edildi. Kısa sürede adrese ulaşan ekipler, 41 yaşındaki müzisyene ilk müdahaleyi olay yerinde yaptı. Ancak yapılan tüm müdahalelere rağmen Dönmezer’in hayatını kaybettiği belirtildi.

İlk Bulgular Kalp Krizini İşaret Etti

İlk değerlendirmelerde Murat Dönmezer’in kalp krizi sonucu yaşamını yitirmiş olabileceği üzerinde durulduğu aktarıldı. Ancak ölümün kesin nedeni henüz resmi olarak netleşmedi.

Savcılık, olayla ilgili süreci şüpheli ölüm kapsamında ele aldı. Polis ekipleri de bölgede inceleme başlattı. Dönmezer’in kesin ölüm nedeninin yapılacak otopsi işlemlerinin ardından belirlenmesi bekleniyor.

Bu nedenle haberde ölüm nedeni konusunda kesin hüküm kurulmuyor. Yetkili birimlerin incelemesi tamamlandıktan sonra dosyaya ilişkin yeni bilgilerin kamuoyuyla paylaşılması bekleniyor.

Kuşadası’nda Sevenlerini Üzen Ölüm

Murat Dönmezer’in ani ölümü, hem yakın çevresinde hem de Kuşadası’nda kendisini tanıyanlar arasında üzüntüyle karşılandı. İlçede müzikle ilgilenen çevrelerde tanınan Dönmezer’in vefatı, sosyal çevresinde de yankı buldu.

Doğum günü kutlamasının hemen ardından yaşanan rahatsızlık, olayın daha geniş biçimde incelenmesine neden oldu. İlk bulgular sağlık kaynaklı bir ihtimale işaret etse de savcılık ve polis incelemesinin sürdüğü bildirildi.

Cenazesi Toprağa Verildi

Murat Dönmezer’in cenazesinin, Hanım Camii’nde kılınan cenaze namazının ardından toprağa verildiği öğrenildi. Yakınları ve sevenleri, genç yaşta hayatını kaybeden müzisyeni son yolculuğunda yalnız bırakmadı.

Aydın son dakika ve Kuşadası son dakika gelişmeleri kapsamında takip edilen olayla ilgili resmi sürecin sürdüğü ifade edildi. Ölüm nedenine ilişkin kesin bilginin otopsi sonucuyla netleşmesi beklenirken, savcılık incelemesinin devam ettiği belirtildi.

Hastanede görevli sağlık çalışanlarının araya girmesiyle gerginlik kısa sürede kontrol altına alındı. Darp edildiği belirtilen Dr. Ulaş’ın hastaneden rapor aldığı öğrenildi.

Olayın ardından polis ekiplerinin, saldırıyı gerçekleştirdiği iddia edilen kişiyi kısa sürede yakalayarak gözaltına aldığı bildirildi. Şahsın Çorlu’dan geldiği öne sürüldü.

Tekirdağ’da yaşanan olay, sağlıkta şiddet sorununu bir kez daha gündeme taşıdı. Sağlık çalışanları, hastanelerde güvenli çalışma ortamının güçlendirilmesi ve benzer olayların önlenmesi için caydırıcı tedbirlerin artırılması gerektiğini vurguluyor.

Durumu fark eden çevredeki vatandaşlar, Sinmez’i kurtarmak için hızla harekete geçti. Vatandaşların çabasıyla sudan çıkarılan genç için olay yerine sağlık ekipleri çağrıldı.

Hastaneye Kaldırıldı, Yaşam Mücadelesini Kaybetti

İlk müdahalesi olay yerinde yapılan Emre Sinmez, 112 Acil Sağlık ekipleri tarafından hastaneye kaldırıldı. Hastanede doktorların tüm müdahalelerine rağmen Sinmez’in kurtarılamadığı öğrenildi.

Konser heyecanının yaşandığı bölgede meydana gelen olay, kısa sürede çevrede büyük bir üzüntüye yol açtı. Genç yaşta hayatını kaybeden Sinmez’in vefatı, ailesi, yakınları ve Ordu halkını derinden sarstı.

Cenazesi Geriş Camii’nden Kaldırılacak

Emre Sinmez’in cenaze programı da belli oldu. Sinmez’in cenazesinin bugün ikindi namazına müteakip Geriş Camii’nde kılınacak cenaze namazının ardından son yolculuğuna uğurlanacağı bildirildi.

EKT nedir?

EKT, yani elektrokonvülsif tedavi, kontrollü tıbbi koşullar altında beyne kısa süreli elektrik akımı verilerek yapay bir nöbet oluşturulmasına dayanan bir psikiyatrik tedavi yöntemidir.

Bu işlem günümüzde eski dönemlerdeki uygulamalardan farklı olarak genel anestezi altında ve kas gevşetici ilaçlarla yapılır. Hasta işlem sırasında ağrı hissetmez. Uygulama genellikle hastane ortamında, psikiyatri, anestezi ve ilgili sağlık ekiplerinin gözetiminde gerçekleştirilir.

EKT seansları çoğu zaman tek uygulamayla sınırlı kalmaz. Hastanın klinik durumuna göre birkaç hafta boyunca birden fazla seans yapılabilir. Tedavinin amacı, beynin elektriksel ve kimyasal işleyişinde değişiklik oluşturarak özellikle ağır depresif belirtilerin hafiflemesini sağlamaktır.

Hangi hastalarda gündeme gelir?

EKT genellikle ilk seçenek olarak kullanılmaz. Daha çok ilaç tedavisi, psikoterapi veya diğer yöntemlere yeterli yanıt alınamayan ağır durumlarda değerlendirilir.

En sık gündeme geldiği durumlar arasında tedaviye dirençli ağır depresyon, intihar riskinin yüksek olduğu vakalar, katatoni, bazı ağır mani tabloları ve hızlı müdahale gerektiren psikiyatrik krizler yer alır.

Bu nedenle EKT, sıradan bir üzüntü, geçici moral bozukluğu ya da hafif depresyon için kullanılan basit bir yöntem değildir. Daha çok ağır, dirençli ve yaşamı ciddi biçimde etkileyen klinik tablolarda hekim kararıyla gündeme gelir.

Neden hâlâ tartışılıyor?

EKT’nin tartışmalı olmasının birkaç nedeni var. Birincisi, yöntemin tarihsel olarak toplum hafızasında sert ve travmatik görüntülerle yer edinmiş olmasıdır. Günümüzdeki uygulamalar modern anestezi ve güvenlik protokolleriyle yapılsa da, geçmişteki kötü temsil biçimleri EKT’ye yönelik kaygıyı canlı tutuyor.

İkinci ve daha güncel tartışma ise hafıza kaybı, bilişsel etkiler ve yaşam kalitesi üzerinde yoğunlaşıyor. Bazı hastalar EKT’den belirgin fayda gördüğünü bildirirken, bazı hastalar ve yakınları tedavi sonrası bellek sorunları, dikkat güçlüğü, yorgunluk ve günlük yaşamda zorlanma gibi etkiler yaşandığını ifade ediyor.

Tam da bu nedenle EKT, tıbbın en hassas karar alanlarından biri olarak görülüyor. Çünkü mesele yalnızca tedavinin etkili olup olmadığı değil; bu etkinin hangi bedelle, hangi hastada ve ne kadar süreyle ortaya çıktığıdır.

Yeni çalışma ne söylüyor?

Tartışmayı yeniden gündeme taşıyan son çalışma, Psychology and Psychotherapy: Theory, Research and Practice dergisinde yayımlandı. Araştırmada EKT uygulanan kişilerin yakınları ve arkadaşlarının gözlemleri değerlendirildi.

Çalışmaya 22 ülkeden 286 kişi katıldı. Katılımcıların 216’sı EKT alan bireylerin yakını, 70’i ise arkadaşıydı. Araştırma, EKT’nin yalnızca klinik sonuçlarına değil, tedavi sonrası günlük yaşama ve yakın çevrenin gözlemlerine odaklandı.

Yakınların anlattıkları dikkat çekti

Araştırmada katılımcıların yüzde 45’i, EKT’nin uygulanma nedeni olan psikiyatrik sorunda bir iyileşme gördüğünü belirtti. Buna karşılık yüzde 42’si, tedavi sonrası durumun daha kötüye gittiğini düşündüğünü ifade etti.

Yaşam kalitesi başlığı ise daha çarpıcı bir tablo ortaya koydu. Katılımcıların yüzde 61’i, EKT sonrası yakınlarının genel yaşam kalitesinin kötüleştiğini bildirdi. İyileşme bildirenlerin oranı ise yüzde 32’de kaldı.

En sık bildirilen sorun: Hafıza kaybı

Araştırmada en çok öne çıkan yan etki uzun süreli hafıza kaybı oldu. Katılımcıların önemli bir bölümü, EKT sonrası yakınlarında belirgin bellek sorunları gözlemlediğini ifade etti.

Bu sorunların yalnızca kısa süreli unutkanlıkla sınırlı kalmadığı, bazı vakalarda üç yıldan uzun sürdüğü bildirildi. Bunun yanında dikkat güçlüğü, yorgunluk, duygusal küntlük, bağımsızlık kaybı ve kişilerarası ilişkilerde bozulma gibi etkiler de rapor edildi.

“Bana önerilse yaptırır mıydım?” sorusuna çoğunluk “hayır” dedi

Araştırmada katılımcılara, “Bir psikiyatrist size gerekli olduğunu söyleseydi EKT yaptırır mıydınız?” sorusu da yöneltildi.

Katılımcıların yüzde 72’si bu soruya “hayır” yanıtını verdi. Bu sonuç, EKT’ye yönelik çekincenin yalnızca hastalarla sınırlı olmadığını; aileler, arkadaşlar ve yakın çevrede de güçlü bir kaygı bulunduğunu gösterdi.

EKT tamamen reddedilen bir tedavi mi?

Hayır. EKT, tıp literatüründe özellikle ağır ve tedaviye dirençli depresyon vakalarında hâlâ etkili bir seçenek olarak kabul ediliyor. Bazı hastalarda hızlı ve belirgin klinik iyileşme sağlayabildiği biliniyor.

Ancak yeni araştırma, EKT’nin her hasta için aynı sonucu vermediğini ve tedavi sonrası uzun dönem etkilerin daha dikkatli değerlendirilmesi gerektiğini gösteriyor.

Bu nedenle EKT kararı, yalnızca “hastalık ağır mı?” sorusuyla değil; hastanın geçmişi, diğer tedavilere verdiği yanıt, bilişsel riskler, aile gözlemleri, bilgilendirilmiş onam süreci ve tedavi sonrası takip planıyla birlikte ele alınmalı.

Asıl mesele bilgilendirilmiş onam

EKT gibi güçlü etkileri olan tedavilerde hastaya ve ailesine sürecin açık biçimde anlatılması büyük önem taşıyor. Tedavinin ne olduğu, nasıl uygulandığı, hangi faydaların beklendiği, hangi yan etkilerin görülebileceği ve hafıza sorunlarının ne kadar sürebileceği anlaşılır bir dille paylaşılmalı.

Çünkü EKT tartışmasının merkezinde artık yalnızca tıbbi etkinlik değil, hastanın tedavi sonrası hayatı da var. Hafıza, bağımsızlık, sosyal ilişkiler ve yaşam kalitesi, klinik karar sürecinin ayrılmaz parçası olmak zorunda.

Sonuç: EKT kararı kişiye özel verilmeli

Yeni araştırma, EKT’nin psikiyatrideki yerini tamamen ortadan kaldıran bir veri sunmuyor. Ancak tedavinin fayda-risk dengesinin daha dikkatli tartılması gerektiğini bir kez daha hatırlatıyor.

EKT bazı hastalar için ağır depresyonun karanlık tünelinde çıkış kapısı olabilir. Fakat bazı hastalar için hafıza ve yaşam kalitesi üzerinde uzun süreli izler bırakabileceği iddiaları da ciddiyetle ele alınmalıdır.

Bu nedenle EKT, hızlı ve kolay bir çözüm gibi değil; ayrıntılı değerlendirme, açık bilgilendirme, yakın takip ve kişiye özel karar gerektiren ciddi bir tıbbi müdahale olarak görülmelidir.

İki gün boyunca devam edecek programda öğrenciler, farklı ülkeleri temsil ederek uluslararası gündemleri tartışacak, çözüm önerileri geliştirecek ve diplomasi kültürünü uygulamalı olarak deneyimleyecek.

Gençler Üniversite Ortamında Diplomasi Deneyimi Yaşadı

Model Birleşmiş Milletler Konferansı, lise öğrencilerine yalnızca akademik bir etkinlik değil; aynı zamanda özgüven, hitabet, araştırma, temsil ve takım çalışması becerilerini geliştirme imkânı sunuyor.

SBÜ çatısı altında düzenlenen programda öğrenciler, küresel sorunları farklı bakış açılarıyla ele alırken karar alma süreçlerini ve uluslararası müzakere dilini yakından tanıma fırsatı buldu.

Dekan Çelik: “Gençlerin Üniversiteyle Erken Yaşta Buluşmasını Önemsiyoruz”

Hamidiye Hemşirelik Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Selda Çelik, konferansın lise öğrencileri için güçlü bir akademik ve sosyal deneyim sunduğunu belirterek, gençlerin üniversite ortamıyla erken yaşta temas kurmasının önemine dikkat çekti.

Prof. Dr. Çelik, açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

“Hamidiye Hemşirelik Fakültesi ve SBÜ Kariyer Merkezi ev sahipliğinde düzenlenen bu anlamlı programda, İstanbul’un farklı liselerinden gelen öğrencilerimizi üniversitemiz çatısı altında ağırlamaktan büyük memnuniyet duyuyoruz.

Model Birleşmiş Milletler Konferansı; öğrencilerimizin araştırma, temsil, iletişim, takım çalışması ve çözüm üretme becerilerini geliştiren çok kıymetli bir platformdur. Gençlerimizin yalnızca akademik bilgiyle değil; dünyayı anlama, farklı kültürleri tanıma ve sorumluluk bilinci kazanma yönüyle de desteklenmesi gerektiğine inanıyoruz.

Bu organizasyona öncülük eden Maltepe Fen Lisesi’ne, katkı sunan tüm öğretmenlerimize, öğrencilerimize ve emeği geçen paydaşlarımıza teşekkür ediyor; iki gün boyunca verimli, ufuk açıcı ve ilham veren bir program olmasını diliyorum.”

Rektör Aydın: “Üniversitemizin Kapıları Gençlerimize Her Zaman Açık”

Programa ilişkin değerlendirmede bulunan Sağlık Bilimleri Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Kemalettin Aydın, gençlerin üniversite ortamıyla erken yaşta buluşmasının büyük önem taşıdığını belirtti.

Prof. Dr. Aydın, açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

“Sağlık Bilimleri Üniversitesi olarak yalnızca kendi öğrencilerimize değil, ülkemizin geleceğini emanet edeceğimiz bütün gençlerimize kapılarımızı açık tutuyoruz. Bugün İstanbul’un farklı liselerinden gelen 400’ü aşkın öğrencimizi üniversitemiz çatısı altında ağırlamaktan büyük memnuniyet duyuyoruz.

Model Birleşmiş Milletler Konferansı gibi programlar, gençlerimizin dünyayı daha geniş bir pencereden okumalarına, farklı ülkelerin bakış açılarını anlamalarına, müzakere kültürü kazanmalarına ve özgüvenlerini geliştirmelerine önemli katkılar sunmaktadır. Bu yönüyle etkinliği yalnızca bir öğrenci faaliyeti değil, geleceğin karar vericilerine yapılan kıymetli bir yatırım olarak görüyoruz.

Üniversiteler; bilgi üreten, insan yetiştiren ve topluma yön veren kurumlardır. Biz de Sağlık Bilimleri Üniversitesi olarak lise çağındaki gençlerimizin akademik hayata temas etmesini, üniversite kültürünü yerinde deneyimlemesini ve kariyer yolculuklarına daha bilinçli adımlarla hazırlanmasını önemsiyoruz.

Bu güzel organizasyona öncülük eden Maltepe Fen Lisesi’ne, ev sahipliği yapan Hamidiye Hemşirelik Fakültemize ve SBÜ Kariyer Merkezimize, emeği geçen akademik ve idari personelimize ve programa katılan tüm öğrencilerimize teşekkür ediyorum. Gençlerimizin enerjisi, vizyonu ve heyecanı bizlere umut vermektedir.”

SBÜ’den Lise Öğrencilerine Güçlü Eğitim Köprüsü

Sağlık Bilimleri Üniversitesi’nin kapılarını lise öğrencilerine açması, gençlerin üniversite kültürüyle erken yaşta tanışması açısından dikkat çekti. Program, üniversite-lise iş birliğinin güçlü bir örneği olarak değerlendirildi.

Hamidiye Hemşirelik Fakültesi ve SBÜ Kariyer Merkezi ev sahipliğinde gerçekleştirilen konferans, öğrencilerin akademik merakını desteklerken kariyer planlaması ve sosyal gelişim açısından da önemli bir zemin oluşturdu.

Program İki Gün Sürecek

İstanbul genelindeki Fen ve Anadolu Liselerinden 400’ün üzerinde öğrencinin katıldığı konferansın, iki gün boyunca yoğun bir programla devam edeceği belirtildi.

Program kapsamında öğrenciler, oluşturulan komitelerde farklı ülkelerin temsilcileri olarak görev alacak; küresel meseleleri tartışacak, diplomatik çözüm önerileri geliştirecek ve karar taslakları üzerinde çalışacak.

Etkinliğin düzenlenmesinde emeği geçen akademik ve idari birimlere, öğretmenlere, öğrenci temsilcilerine ve katkı sunan tüm paydaşlara teşekkür edildi.

Yünden Elde Edilen Keratin Kemik Hücrelerini Destekledi

Çalışmada araştırmacılar, yünden elde edilen keratinle özel biyomembranlar geliştirdi. Bu membranlar önce laboratuvar ortamında insan kemik hücreleri üzerinde test edildi.

Elde edilen bulgular, keratin bazlı yapının kemik hücrelerinin çoğalmasını desteklediğini ve yeni kemik oluşumu için uygun bir zemin hazırladığını gösterdi. Ardından materyal, kemik iyileşme kapasitesi sınırlı olan hayvan modellerinde denendi.

King’s College London açıklamasına göre, keratin bazlı materyal canlı hayvan modelinde yeni kemik büyümesini yönlendirebildi ve oluşan kemik dokusu, mevcut altın standart olarak kabul edilen kollajene kıyasla doğal sağlıklı kemiğe daha yakın bir yapı sergiledi.

Kollajene Alternatif Olabilir

Kemik rejenerasyonunda uzun yıllardır kollajen bazlı membranlar yaygın biçimde kullanılıyor. Kollajen, iyileşme alanını koruyarak yumuşak dokuların bölgeye girmesini engelliyor ve kemiğin yeniden büyümesine imkân tanıyor.

Ancak kollajenin bazı sınırlılıkları var. King’s College London araştırmacıları, kollajenin görece zayıf olabildiğini, bazı durumlarda hızlı parçalanabildiğini ve üretim sürecinin karmaşık ve maliyetli olabildiğini belirtiyor.

Keratin ise daha dayanıklı ve stabil bir yapı sunma potansiyeliyle öne çıkıyor. Araştırma ekibi, yün kaynaklı keratinin yalnızca hücrelerin tutunmasını değil, kemik dokusunun daha düzenli biçimde oluşmasını da destekleyebileceğini değerlendiriyor.

Atık Yün Sağlık Teknolojisine Dönüşebilir

Çalışmanın dikkat çeken yönlerinden biri de sürdürülebilirlik boyutu. Yün, hayvancılık sektöründe zaman zaman atık olarak değerlendirilen doğal bir kaynak.

Bu nedenle yünden keratin elde edilerek biyomateryal geliştirilmesi, hem tıbbi üretimde maliyeti düşürme hem de atıkların sağlık teknolojisine kazandırılması açısından önemli görülüyor.

Araştırmacılara göre bu yaklaşım, “atık” kabul edilen biyolojik kaynakların yüksek katma değerli tıbbi ürünlere dönüştürülebileceğini gösteren güçlü örneklerden biri olabilir.

“Canlı Sistemde Kemik Onarımını Desteklediği Gösterildi”

Araştırma ekibinden Dr. Sherif Elsharkawy, yün bazlı bir materyalin canlı hayvanda kemik onarımı için başarıyla test edilmesinin önemli bir eşik olduğunu vurguladı. Elsharkawy, King’s College London’da diş hekimliği, oral ve kraniyofasiyal bilimler alanında çalışan bir akademik klinik öğretim görevlisi olarak görev yapıyor.

Bu açıklama, çalışmanın yalnızca laboratuvar fikri olarak kalmadığını, canlı sistemlerde de umut verici sonuçlar verdiğini gösteriyor. Ancak araştırmanın henüz insanlarda klinik kullanıma geçmiş bir tedavi anlamına gelmediğini özellikle belirtmek gerekiyor.

Ortopedi ve Diş Hekimliğinde Yeni Kullanım Alanları Açılabilir

Keratin bazlı biyomembranların gelecekte kemik grefti, çene cerrahisi, implant çevresi kemik desteği ve ortopedik kemik defektleri gibi alanlarda kullanılması gündeme gelebilir.

Bunun için insan çalışmalarına, güvenlik değerlendirmelerine ve uzun dönem takip verilerine ihtiyaç var. Araştırma şimdilik erken ama güçlü bir bilimsel işaret veriyor: Doğal, yenilenebilir ve biyolojik olarak uyumlu materyaller, rejeneratif tıbbın geleceğinde daha fazla yer tutabilir.

Sonuç: Yün, Tıbbın Yeni Biyomalzemesi Olabilir

Yünden elde edilen keratin, kemik onarımında kollajene alternatif olabilecek yeni bir biyomateryal adayı olarak dikkat çekiyor.

Bu gelişme, hem kemik rejenerasyonu alanında yeni tedavi seçeneklerinin kapısını aralayabilir hem de atık doğal kaynakların tıpta değerli ürünlere dönüştürülmesi açısından yeni bir dönemin işareti olabilir.

Henüz klinik uygulamaya hazır bir tedaviden söz etmek için erken. Ancak bilim dünyasının önüne konan tablo net: Yün, artık yalnızca tekstilin değil, geleceğin kemik onarım teknolojilerinin de ham maddesi olabilir.

1956 yılında İzmir Karşıyaka’da dünyaya gelen Kadri Özçaldıran, lise eğitimini Bornova Anadolu Lisesi’nde tamamladı. Ardından Orta Doğu Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü’nden mezun oldu.

Akademik çalışmalarını ABD’de sürdüren Özçaldıran, Georgia Teknoloji Enstitüsü’nde elektrik mühendisliği ve uygulamalı matematik alanlarında yüksek lisans yaptı. Doktora eğitimini de elektrik mühendisliği alanında tamamladıktan sonra Türkiye’ye döndü.

1986 yılında Boğaziçi Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü’nde öğretim üyesi olarak göreve başlayan Özçaldıran, akademik kariyeri boyunca önemli idari görevler üstlendi. 2000 yılında bölüm başkanlığı görevine getirildi, 2006 yılında ise Boğaziçi Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dekanı oldu.

Prof. Dr. Kadri Özçaldıran, 2008 yılında Boğaziçi Üniversitesi Rektörü seçildi. Üniversitenin yedinci rektörü olarak görev yapan Özçaldıran, 2012 yılına kadar bu görevi sürdürdü.

Akademik hayatını mühendislik eğitimi, üniversite yönetimi ve bilimsel üretim ekseninde sürdüren Özçaldıran’ın vefatı, Boğaziçi Üniversitesi mezunları ve akademi dünyasında derin bir üzüntü oluşturdu.

26 Nisan 2026 Pazar günü, öğrenciler ve adaylar için yoğun bir sınav takvimi uygulanıyor. Milli Eğitim Bakanlığı, ÖSYM ve İstanbul Üniversitesi AUZEF tarafından farklı sınavlar aynı güne denk geldi.

Özellikle okul çevrelerinde sabah saatlerinden itibaren hareketlilik yaşanırken, “Bugün ne sınavı var?” sorusu günün en çok araştırılan başlıklarından biri oldu.

Bugün hangi sınavlar yapılıyor?

Bugün yapılan sınavlar arasında İOKBS Bursluluk Sınavı, 2026-HMGS/1, 2026-DUS 1. Dönem, 2026-STS Diş Hekimliği 1. Dönem ve AUZEF bahar dönemi ara sınavları bulunuyor.

Milli Eğitim Bakanlığı’nın yayımladığı 2026 sınav uygulama takvimine göre İlköğretim ve Ortaöğretim Kurumları Bursluluk Sınavı, 26 Nisan 2026 Pazar günü yapılıyor. Sınav; 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11. sınıflar ile hazırlık sınıfı öğrencilerini kapsıyor.

İOKBS bugün yapılıyor

MEB’in bursluluk sınavı olarak bilinen İOKBS, ailelerin ve öğrencilerin yakından takip ettiği sınavlar arasında yer alıyor. Sınava giren öğrenciler, devlet parasız yatılılık ve bursluluk imkânları için ter döküyor.

Bu nedenle bugün birçok ilde sınav merkezleri çevresinde sabah saatlerinden itibaren yoğunluk oluştu.

ÖSYM bugün üç sınav uyguluyoÖSYM takvimine göre 26 Nisan 2026 tarihinde 2026 Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı, 2026 Diş Hekimliğinde Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı ve 2026 Diş Hekimliği Alanında Yurt Dışı Yükseköğretim Diploma Denkliği İçin Seviye Tespit Sınavı uygulanıyor.

ÖSYM’nin duyurusuna göre DUS 1. Dönem ve STS Diş Hekimliği 1. Dönem sınavlarında adaylar saat 10.00’dan sonra sınav binalarına alınmayacak. Sınav saati ise ÖSYM takviminde 10.15 olarak yer alıyor.

AUZEF vize sınavları da bugün sürüyor

İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi öğrencileri için de sınav hafta sonu devam ediyor. AUZEF’in duyurusuna göre 2025-2026 bahar dönemi ara sınavları 25-26 Nisan 2026 tarihlerinde yapılıyor.

AUZEF sınavları 81 il ve KKTC’yi de kapsayan geniş bir sınav organizasyonuyla uygulanıyor.

Nüfus müdürlükleri açık mı?

ÖSYM, 26 Nisan’da yapılacak sınavlara girecek adaylardan kimlik sorunu yaşayanlar için bazı il ve ilçe nüfus müdürlüklerinin sınav günü açık tutulacağını duyurdu. Bu kapsamda kimlik kartını kaybeden veya kimlik belgesinde fotoğrafı bulunmayan adaylara geçici kimlik belgesi düzenlenebilecek.

Adaylara son uyarı

Bugün sınava girecek adayların sınav giriş belgelerini, geçerli kimlik belgelerini ve sınav kurallarını son kez kontrol etmesi gerekiyor. Özellikle ÖSYM sınavlarında bina giriş saati kuralı kritik önem taşıyor.

Sınav merkezleri çevresinde trafik yoğunluğu yaşanabileceği için adayların sınav yerine erken gitmesi öneriliyor. Bugün takvim kalabalık; dakikalar ise sınav kapısında kum saati gibi hızlı akıyor.

PRET Nedir?

PRET, “Pan-cancer Recognition without Example Training” ifadesinin kısaltması olarak tanımlanıyor. Sistem, farklı kanser türlerini patoloji slaytları üzerinden tanıyabilen bir yapay zekâ modeli olarak geliştirildi.

Klasik yapay zekâ modellerinde genellikle her kanser türü için çok sayıda etiketlenmiş görüntü gerekir. Bu görüntülerin uzmanlar tarafından işaretlenmesi, sınıflandırılması ve modele öğretilmesi gerekir. PRET ise bu noktada farklılaşıyor.

Araştırmacılar, doğal dil işleme alanında kullanılan “in-context learning” yaklaşımını patolojiye uyarladı. Yani sistem, kendisine verilen az sayıdaki örnekten bağlamı anlayarak yeni görüntüleri değerlendirebiliyor. Bu özellik, modeli daha esnek ve pratik kullanıma daha yakın hale getiriyor.

18 Kanser Türünde Test Edildi

Çalışmada PRET, farklı ülkelerden elde edilen 23 veri seti üzerinde test edildi. Toplamda 18 kanser türünü kapsayan çok sayıda tanı görevi değerlendirildi. Sistemin 20 farklı tanı görevinde mevcut yöntemleri geride bıraktığı bildirildi.

Araştırmada bazı sonuçlar özellikle öne çıktı. Kolorektal kanser taramasında yüzde 100 doğruluk, özofagus skuamöz hücreli kanserde yüzde 99,5 doğruluk ve lenf nodu metastazı saptamada yaklaşık yüzde 98,7 başarı bildirildi.

Bu oranlar, yapay zekânın patoloji alanında yalnızca yardımcı bir araç değil, doğru yapılandırıldığında tanı süreçlerini ciddi biçimde destekleyebilecek bir teknolojiye dönüşebileceğini gösteriyor.

Patologların Yerini Alacak mı?

Bu tür gelişmelerde en kritik soru şu: Yapay zekâ patologların yerini mi alacak?

Bugünkü bilimsel tabloya göre cevap net biçimde “hayır”. PRET gibi sistemler, hekimin kararını ortadan kaldıran değil, tanı sürecini hızlandırabilecek ve destekleyebilecek araçlar olarak görülüyor.

Patoloji tanısı yalnızca görüntü tanımadan ibaret değildir. Hastanın klinik bilgileri, laboratuvar sonuçları, önceki bulguları, doku örneğinin niteliği ve hekimin deneyimi birlikte değerlendirilir. Bu nedenle yapay zekâ sistemlerinin asıl gücü, yoğun iş yükü altında çalışan uzmanlara ikinci göz gibi destek sunabilmesinde yatıyor.

Neden Önemli?

Dünya genelinde birçok ülkede patolog sayısı sınırlı. Kanser tanısında gecikmeler, tedavi planlamasını doğrudan etkileyebiliyor. Daha hızlı, daha esnek ve daha az veriyle çalışan sistemler bu nedenle sağlık hizmetlerine erişim açısından önemli bir fırsat sunabilir.

PRET’in “tak-çalıştır” mantığına yaklaşan yapısı da burada önem kazanıyor. Bir hastane ya da araştırma merkezi, her yeni kanser türü için uzun eğitim süreçlerine ihtiyaç duymadan sistemi farklı görevlerde kullanma potansiyeline sahip olabilir.

Bu durum özellikle büyük veri altyapısı sınırlı olan merkezler için dikkat çekici bir avantaj sağlayabilir.

Klinik Kullanım İçin Ne Gerekiyor?

Araştırma sonuçları güçlü olsa da bu sistemlerin doğrudan rutin hastane pratiğine girmesi için ek doğrulama çalışmaları gerekiyor. Farklı hasta gruplarında, farklı laboratuvar koşullarında, farklı cihazlarla taranmış slaytlarda ve gerçek klinik akış içinde performansın yeniden test edilmesi şart.

Ayrıca yapay zekâ modellerinde güvenlik, hata analizi, veri gizliliği, etik denetim ve hekim sorumluluğu gibi başlıklar da net biçimde ele alınmalı. Bir sistemin yüksek doğruluk göstermesi, tek başına klinik karar verme aracı olarak kullanılabileceği anlamına gelmez.

Kanser Tanısında Daha Hızlı Bir Gelecek Mümkün mü?

PRET çalışması, yapay zekâ destekli patolojide yeni bir kapı aralıyor. Sistem, az örnekle öğrenme kabiliyeti sayesinde kanser tanısında daha hızlı uyum sağlayan, daha esnek ve daha erişilebilir modellerin mümkün olabileceğini gösteriyor.

Ancak bu gelişme, “kanseri yapay zekâ tek başına teşhis edecek” şeklinde okunmamalı. Daha doğru ifade şu olur: Yapay zekâ, doğru denetlendiğinde patologların iş yükünü azaltabilir, tanı süreçlerini hızlandırabilir ve bazı kanser türlerinde karar desteğini güçlendirebilir.

Kanserle mücadelede zaman kritik bir faktör. PRET gibi sistemler, bu zamanı daha iyi kullanmanın yeni yollarından biri olabilir.

Bakan Memişoğlu’nun açıklaması, bu nedenle yalnızca bir ilaç üretimi başlığı olarak değil, aynı zamanda sağlıkta yerli üretim, erişilebilir tedavi ve obeziteyle mücadele açısından da dikkat çekti.

“En Sağlıklısı Doğal Yolla Kilo Vermek”

Memişoğlu, zayıflama iğnelerine ilişkin beklentilere kapıyı tamamen kapatmadı ancak kilo kontrolünde asıl meselenin yaşam tarzı değişikliği olduğunu vurguladı.

Bakan’ın açıklamalarında öne çıkan mesaj netti: İğne, hap ya da cerrahi yöntemler tek başına kalıcı çözüm değildir. Beslenme alışkanlığı değişmediğinde, hareketli yaşam benimsenmediğinde ve kilo alma nedenleri ortadan kaldırılmadığında verilen kilolar geri dönebilir.

Bu sözler, zayıflama iğnelerine yönelik toplumdaki “kolay çözüm” algısına karşı önemli bir uyarı niteliği taşıyor. Çünkü uzmanlara göre obezite tedavisinde ilaçlar ancak hekim kontrolünde, doğru hasta grubunda ve yaşam tarzı düzenlemesiyle birlikte anlam kazanıyor.

Yerli Üretim Neden Önemli?

Zayıflama iğneleri yüksek fiyatları nedeniyle birçok kişi için erişilebilir değil. Bu nedenle yerli üretim ihtimali, tedavi maliyetleri ve sağlık teknolojilerinde dışa bağımlılığın azaltılması açısından kritik görülüyor.

Memişoğlu, Türkiye’nin sağlık teknolojilerinde yalnızca hizmet sunan değil, aynı zamanda üreten bir ülke olma hedefini öne çıkardı. Açıklamalarda TÜSEB üzerinden sağlık alanında çalışma yapmak isteyenlere destek verildiği, yerli tıbbi cihaz ve ilaç üretimi için sistem kurulduğu ifade edildi.

Bu tablo, yerli zayıflama iğnesi tartışmasını sadece obezite tedavisiyle sınırlı bırakmıyor. Konu aynı zamanda Türkiye’nin biyoteknoloji, ilaç geliştirme ve medikal üretim kabiliyetinin yeni bir sınavı olarak öne çıkıyor.

Zayıflama İğneleri Herkes İçin Uygun mu?

Zayıflama iğneleri, sosyal medyada çoğu zaman “hızlı kilo verme yöntemi” gibi sunulsa da bu ilaçlar herkes için uygun değildir. Hekim değerlendirmesi olmadan kullanılması ciddi riskler doğurabilir.

FDA, semaglutid, tirzepatid ve benzeri içeriklere sahip onaysız ürünlerin internet üzerinden satılmasına karşı uyarıda bulunuyor. Kurum, kalitesi bilinmeyen ve tıbbi denetimden geçmeyen ürünlerin sağlık açısından zararlı olabileceğini belirtiyor.

Bu nedenle uzmanların ortak uyarısı aynı noktada birleşiyor: Zayıflama iğnesi, estetik kaygıyla ya da çevre tavsiyesiyle kullanılacak sıradan bir ürün değildir. Diyabet, obezite, kalp-damar riski, mide-bağırsak hastalıkları ve kullanılan diğer ilaçlar mutlaka hekim tarafından değerlendirilmelidir.

Obeziteyle Mücadelede Yeni Dönem

Dünya genelinde obezite artık yalnızca bireysel kilo sorunu olarak görülmüyor. Kalp hastalıkları, tip 2 diyabet, bazı kanser türleri, eklem sorunları ve yaşam kalitesinde düşüş gibi birçok başlıkla birlikte ele alınıyor.

Bu nedenle yerli zayıflama iğnesi çalışmaları, doğru çerçeveyle yönetildiğinde Türkiye’de obezite tedavisine yeni bir seçenek sunabilir. Ancak bu seçenek, sağlıklı beslenme, düzenli hareket, hekim takibi ve toplum düzeyinde koruyucu sağlık politikalarının yerine geçemez.

Bakan Memişoğlu’nun mesajı da bu noktada önem taşıyor: Yerli üretim gelecek, ancak kalıcı sağlık için esas yol alışkanlıkların değişmesinden geçecek.

Klinefelter sendromu nedir?

Klinefelter sendromu, erkeklerde normalde bulunan XY kromozom yapısına ek olarak fazladan bir X kromozomu bulunmasıyla ortaya çıkar. En sık görülen yapı 47,XXY şeklindedir. Bu nedenle hastalık bazen “XXY sendromu” olarak da adlandırılır.

Bu durum, testislerin gelişimini ve testosteron üretimini etkileyebilir. Testosteron düşüklüğü; ergenlik gelişimi, kas kütlesi, vücut kıllanması, kemik sağlığı, cinsel işlev ve sperm üretimi üzerinde belirleyici olabilir.

Klinefelter sendromu bulaşıcı değildir. Kişinin yaşam tarzı nedeniyle oluşmaz. Çoğu zaman doğumdan itibaren vardır ancak belirtiler hafif olduğu için yıllarca fark edilmeyebilir. NHS, bazı erkeklerin ekstra kromozoma sahip olduklarını hiç bilmeden yaşayabildiğini belirtmektedir.

Klinefelter sendromu neden olur?

Klinefelter sendromu, döllenme sırasında kromozomların ayrılmasında yaşanan rastlantısal bir farklılık sonucu ortaya çıkar. Bu nedenle anne veya babanın yaptığı bir davranıştan kaynaklandığı düşünülmez.

En yaygın formda vücuttaki hücrelerde fazladan bir X kromozomu bulunur. Daha nadir olarak bazı hücrelerde XXY, bazılarında normal XY yapısı görülebilir. Bu tablo “mozaik Klinefelter sendromu” olarak adlandırılır ve belirtiler daha hafif seyredebilir. Mayo Clinic, bazı kişilerde birden fazla ekstra X kromozomu bulunabileceğini, bunun daha nadir ve daha ağır formlarla ilişkili olabileceğini bildirmektedir.

Klinefelter sendromu erken belirtileri nelerdir?

Klinefelter sendromunun erken belirtileri her yaşta aynı şekilde görünmez. Bebeklikte belirtiler çok silik olabilir. Bazı çocuklarda konuşma gecikmesi, öğrenme güçlüğü, dikkat sorunları veya sosyal iletişimde çekingenlik dikkat çekebilir.

Ergenlik döneminde tablo daha belirgin hale gelebilir. Yaşıtlarına göre daha uzun boy, daha az kas gelişimi, seyrek sakal ve vücut kıllanması, testislerin küçük kalması, meme dokusunda büyüme ve ergenlik gelişiminin yavaş ilerlemesi ailelerin fark edebileceği işaretler arasında yer alır.

Yetişkinlikte ise en sık dikkat çeken nedenlerden biri çocuk sahibi olamama olabilir. Sperm sayısında ciddi azalma veya sperm hücresinin hiç bulunmaması, erkek infertilitesi araştırılırken Klinefelter sendromunu gündeme getirebilir.

Klinefelter sendromu nasıl anlaşılır?

Bu sendrom yalnızca dış görünüşe bakılarak kesin olarak anlaşılamaz. Bazı kişilerde belirtiler çok hafif olabilir. Bu nedenle tanı için hekim değerlendirmesi ve laboratuvar testleri gerekir.

Şüphe uyandıran durumlar arasında ergenlikte gecikme, küçük testisler, testosteron düşüklüğü, meme dokusunda büyüme, açıklanamayan yorgunluk, cinsel istekte azalma ve infertilite yer alır. Ancak bu bulgular başka hastalıklarla da karışabilir.

Bu yüzden “Klinefelter sendromu nasıl anlaşılır?” sorusunun en doğru cevabı şudur: Belirtiler ipucu verir, kesin tanı genetik testle konur.

Kimlerde daha sık görülür?

Klinefelter sendromu yalnızca erkekleri etkileyen genetik bir durumdur. Erkek bebekler doğuştan bu kromozom yapısıyla dünyaya gelir.

Toplumda sanıldığından daha sık görülür. Guy’s and St Thomas’ NHS Foundation Trust, Klinefelter sendromunun yaklaşık 500 erkekten 1’ini etkileyebildiğini ve doğuştan gelen en yaygın kromozom farklılıklarından biri olduğunu belirtmektedir.

Belirtilerin hafif seyretmesi nedeniyle tanı her zaman çocuklukta konmaz. Bazı erkeklerde tanı ancak ergenlik gecikmesi, hormon düşüklüğü veya çocuk sahibi olma güçlüğü araştırılırken ortaya çıkar.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Ergenlik yaşı geldiği halde gelişim beklenenden yavaş ilerliyorsa, testisler belirgin küçükse, meme dokusunda büyüme varsa veya çocukta konuşma, öğrenme ve sosyal uyum sorunları dikkat çekiyorsa doktora başvurmak gerekir.

Yetişkin erkeklerde ise çocuk sahibi olamama, cinsel istekte azalma, sertleşme sorunu, sürekli yorgunluk, kas gücünde düşüş ve kemik erimesi bulguları ihmal edilmemelidir.

Acil bir hastalık tablosu gibi düşünülmese de geç tanı, kemik sağlığı, metabolik riskler, psikolojik iyilik hali ve doğurganlık planlaması açısından bazı fırsatların kaçmasına neden olabilir.

Klinefelter sendromu için hangi doktora gidilir?

İlk başvuru yaşa göre değişebilir. Çocuk ve ergenlerde çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanı ilk değerlendirmeyi yapabilir. Ergenlik gelişimiyle ilgili şüphelerde çocuk endokrinolojisi önemli bir branştır.

Yetişkin erkeklerde ilk başvuru üroloji veya endokrinoloji bölümüne yapılabilir. Çocuk sahibi olamama durumunda üroloji ve androloji değerlendirmesi gerekir. Hormon düşüklüğü, kemik sağlığı ve metabolik takip için endokrinoloji desteği önemlidir.

Gerekli durumlarda genetik uzmanı, psikiyatri, psikolog, konuşma terapisti, fizyoterapist ve infertilite merkezleri sürece dahil olabilir. Klinefelter sendromunda en sağlıklı yaklaşım çoğu zaman tek branşla değil, çok yönlü takip ile sağlanır.

Klinefelter sendromu nasıl teşhis edilir?

Tanıda önce ayrıntılı öykü ve fizik muayene yapılır. Hekim ergenlik gelişimini, testis boyutunu, vücut kıllanmasını, boy-kilo dengesini ve varsa meme dokusu büyümesini değerlendirir.

Kan testleriyle testosteron, LH, FSH gibi hormonlar incelenebilir. Doğurganlık sorunu varsa sperm analizi yapılır. Kesin tanı ise kromozom analizi, yani karyotip testi ile konur.

Erkek infertilitesi değerlendirmesinde de genetik testler kritik yer tutar. AUA/ASRM erkek infertilitesi kılavuzunda, azoospermi veya çok düşük sperm yoğunluğu bulunan erkeklerde karyotip testinin önerildiği belirtilmektedir.

Klinefelter sendromunun tedavisi var mı?

Klinefelter sendromunda fazladan kromozomu ortadan kaldıran bir tedavi yoktur. Ancak belirtileri azaltmaya, gelişimi desteklemeye ve yaşam kalitesini artırmaya yönelik etkili yaklaşımlar vardır.

Tedavi kişiye göre planlanır. Testosteron düşüklüğü varsa hormon replasman tedavisi gündeme gelebilir. Bu tedavi kas gelişimi, kemik sağlığı, enerji düzeyi, cinsel gelişim ve bazı psikolojik etkiler açısından destek sağlayabilir. NICHD, belirtilerin erken tanınıp tedavi edilmesinin özellikle ergenlik döneminde yarar sağlayabileceğini bildirmektedir.

Çocuklarda konuşma terapisi, öğrenme desteği, fiziksel aktivite programı ve psikososyal destek gerekebilir. Meme dokusunda belirgin büyüme varsa cerrahi seçenekler değerlendirilebilir. Kemik sağlığı için D vitamini, kalsiyum durumu, egzersiz ve düzenli takip önem taşır.

Doğurganlık mümkün mü?

Klinefelter sendromunda doğurganlık en hassas başlıklardan biridir. Birçok erkekte sperm üretimi ciddi şekilde azalabilir. Bazı hastalarda menide sperm bulunmayabilir.

Buna rağmen bazı kişilerde yardımcı üreme teknikleriyle çocuk sahibi olma şansı değerlendirilebilir. Mikro-TESE gibi yöntemlerle testisten sperm elde edilmesi ve tüp bebek uygulamaları, uygun hastalarda gündeme gelebilir. Ancak başarı kişiden kişiye değişir ve bu karar mutlaka deneyimli üroloji, androloji ve tüp bebek ekipleriyle verilmelidir.

Testosteron tedavisi doğurganlık planı olan hastalarda ayrıca dikkat gerektirir. Çünkü hormon tedavisi sperm üretimini etkileyebilir. Bu nedenle tedaviye başlamadan önce çocuk sahibi olma isteği mutlaka hekimle konuşulmalıdır.

Yeni tedaviler ve güncel gelişmeler

Klinefelter sendromunda bugün için FDA veya EMA onaylı, kromozom yapısını düzelten bir gen tedavisi bulunmamaktadır. Güncel yaklaşım; erken tanı, hormon eksikliğinin doğru yönetimi, doğurganlık seçeneklerinin zamanında konuşulması ve uzun dönem takip üzerine kuruludur.

Son yıllarda bilimsel çalışmalar özellikle infertilite yönetimi, sperm elde etme yöntemleri, ergenlikte erken hormon değerlendirmesi ve metabolik risklerin takibi üzerinde yoğunlaşmaktadır. 2025 tarihli bir derleme, testosteron replasmanının Klinefelter sendromu yönetiminde temel yaklaşımlardan biri olduğunu, ancak başlama zamanı konusunda her hasta için bireysel değerlendirme gerektiğini vurgulamaktadır.

Bu nedenle güncel gelişmelerin ana mesajı şudur: Klinefelter sendromunda tek bir reçete yoktur. Erken farkındalık ve kişiye özel takip, tedavinin en güçlü tarafıdır.

Klinefelter sendromu nasıl önlenir?

Klinefelter sendromu doğuştan gelen kromozomal bir farklılık olduğu için klasik anlamda önlenebilir bir hastalık değildir. Beslenme, egzersiz, ilaç kullanımı veya çevresel önlemle tamamen engellenemez.

Ancak etkileri azaltılabilir. Erken tanı, düzenli hormon takibi, kemik sağlığının izlenmesi, sağlıklı kilo kontrolü, hareketli yaşam, sigaradan uzak durma ve psikolojik destek yaşam kalitesini artırabilir.

Aileler için en önemli koruyucu adım, gelişim ve ergenlik belirtilerini “nasıl olsa geçer” diyerek ertelememektir.

Klinefelter sendromu ölümcül müdür?

Klinefelter sendromu doğrudan “ölümcül” bir hastalık olarak değerlendirilmez. Ancak tanı konmadan ve takip edilmeden bırakıldığında bazı sağlık sorunları açısından risk artabilir.

Testosteron düşüklüğü kemik erimesi, kas kaybı, metabolik sorunlar ve yaşam kalitesinde düşüşle ilişkili olabilir. Bazı kişilerde diyabet, kalp-damar riskleri, psikolojik sorunlar ve meme dokusu büyümesi gibi ek durumlar daha yakından izlenmelidir.

Bu nedenle mesele korkmak değil, takipten kaçmamaktır.

En sık yapılan hata

Klinefelter sendromunda en sık yapılan hata, belirtileri “geç gelişim”, “çekingen çocuk”, “zayıf yapı” ya da “çocuk sahibi olamama stresi” gibi açıklamalarla uzun süre ertelemektir.

Oysa küçük testis, ergenlikte yavaş gelişim, testosteron düşüklüğü ve infertilite birlikte görülüyorsa tablo ciddiye alınmalıdır. İnternetten yorum okuyup beklemek yerine uzman değerlendirmesine gitmek, çoğu zaman yıllar süren belirsizliği bitiren ilk adımdır.

Soru-Cevap: Klinefelter sendromu hakkında merak edilenler

Klinefelter sendromu kendiliğinden geçer mi?
Hayır. Kromozomal bir durum olduğu için kendiliğinden ortadan kalkmaz. Ancak belirtiler uygun takip ve tedaviyle yönetilebilir.

Klinefelter sendromu bulaşıcı mı?
Hayır. Bulaşıcı değildir. Doğuştan gelen genetik bir kromozom farklılığıdır.

Çocuklarda farklı belirti verir mi?
Evet. Çocuklarda konuşma gecikmesi, öğrenme güçlüğü, dikkat sorunları veya sosyal çekingenlik öne çıkabilir. Ergenlikte hormonal belirtiler daha belirginleşebilir.

Tedavi gecikirse ne olur?
Testosteron düşüklüğü, kemik sağlığı, psikolojik durum, kas gelişimi ve doğurganlık planlaması açısından takip fırsatları gecikebilir. Bu nedenle şüphede erken başvuru önemlidir.

Aynı belirtiler başka hastalıklarla karışır mı?
Evet. Hormon bozuklukları, ergenlik gecikmesi, tiroit hastalıkları, obezite, depresyon ve farklı infertilite nedenleri benzer şikâyetler yapabilir. Tanı için hekim değerlendirmesi gerekir.

Deprem çevre illerde de hissedildi

Yedisu merkezli deprem, Bingöl’ün yanı sıra çevre il ve ilçelerde de hissedildi. Sabah saatlerinde yaşanan sarsıntı kısa süreli paniğe neden olurken, vatandaşlar “Bingöl’de deprem mi oldu?”, “Deprem kaç büyüklüğünde?” ve “Son deprem nerede oldu?” sorularına yanıt aramaya başladı.

İlk belirlemelere göre deprem sonrası herhangi bir olumsuzluk bildirilmedi. TRT Haber ve Habertürk’te yer alan bilgilere göre, can ya da mal kaybına ilişkin olumsuz bir durumun yaşanmadığı aktarıldı.

AFAD’ın açıkladığı ilk deprem verileri

AFAD verilerine göre depremin merkez üssü Bingöl’ün Yedisu ilçesi oldu. Sarsıntının büyüklüğü 4.4 Mw olarak kayıtlara geçti.

Depremin saati 08.01, derinliği ise 7 kilometre olarak açıklandı. AFAD’ın paylaştığı koordinat bilgilerine göre sarsıntı 39.40639 kuzey enlemi ve 40.45278 doğu boylamında gerçekleşti.

Uzmanlardan ilk saat uyarısı

Depremlerden sonra resmi kurumların açıklamalarının takip edilmesi büyük önem taşıyor. Vatandaşların hasarlı yapılara girmemesi, telefon hatlarını meşgul etmemesi ve AFAD ile valilik açıklamaları dışındaki teyitsiz bilgilere itibar etmemesi gerekiyor.

Bingöl ve çevresi, Türkiye’nin deprem riski yüksek bölgeleri arasında yer alıyor. Bu nedenle orta büyüklükteki sarsıntılar bile bölgede dikkatle takip ediliyor.

Son depremler nereden takip edilir?

Türkiye’de meydana gelen depremler AFAD ve Kandilli Rasathanesi tarafından anlık olarak paylaşılıyor. Vatandaşlar, son depremler listesi üzerinden depremin merkez üssü, büyüklüğü, derinliği ve saat bilgisine ulaşabiliyor.

Kawasaki hastalığı nedir?

Kawasaki hastalığı, çocukluk çağında görülen ve vücuttaki orta büyüklükteki damarları etkileyebilen iltihabi bir hastalıktır. En çok önemsenen yönü, kalbi besleyen koroner damarları etkileyebilmesidir.

Bu hastalık çoğunlukla 5 yaş altı çocuklarda görülür. Ateşle başlayabilir, ardından cilt, göz, ağız, lenf bezleri, el ve ayaklarda dikkat çekici bulgular ortaya çıkabilir.

Kawasaki hastalığı bulaşıcı bir hastalık gibi düşünülmemelidir. Ancak belirtileri enfeksiyonlarla karışabildiği için tanı bazen gecikebilir.

Kawasaki hastalığı neden olur?

Kawasaki hastalığının kesin nedeni bugün hâlâ tam olarak bilinmiyor. Bilimsel değerlendirmelerde bağışıklık sisteminin bazı enfeksiyonlar veya çevresel tetikleyiciler sonrası aşırı tepki vermesi üzerinde duruluyor.

Yani tek bir mikrop, tek bir besin ya da tek bir davranış hastalığın nedeni olarak gösterilemiyor. Genetik yatkınlık, bağışıklık yanıtı ve çevresel etkenlerin birlikte rol oynayabileceği düşünülüyor.

Bu belirsizlik, ailelerin kendini suçlamasını gerektiren bir durum değildir. Önemli olan belirtileri zamanında fark etmek ve çocuğu hekime ulaştırmaktır.

Kawasaki hastalığı erken belirtileri nelerdir?

Kawasaki hastalığında en dikkat çekici bulgu genellikle yüksek ve inatçı ateştir. Ateş çoğu zaman birkaç gün sürer ve sıradan ateş düşürücülerle kalıcı şekilde kontrol altına alınamayabilir.

Ateşe gözlerde çapaklanma olmadan kızarıklık eşlik edebilir. Dudaklarda çatlama, ağız içinde kızarıklık, “çilek dili” görünümü, vücutta döküntü, boyunda lenf bezi şişliği, el ve ayaklarda şişlik ya da kızarıklık görülebilir. Mayo Clinic ve CDC, bu bulguların özellikle uzun süren ateşle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurgular.

Bazı çocuklarda tablo tam ve belirgin olmayabilir. Bu nedenle “Kawasaki hastalığı nasıl anlaşılır?” sorusunun cevabı yalnızca tek bir belirtiye bakarak verilemez. Uzamış ateş ve eşlik eden bulgular birlikte değerlendirilmelidir.

Kimlerde daha sık görülür?

Kawasaki hastalığı en sık 5 yaş altındaki çocuklarda görülür. Bebekler ve küçük çocuklar bu açıdan daha hassas kabul edilir.

Erkek çocuklarda kız çocuklarına göre biraz daha sık bildirildiği bilinir. Bazı etnik gruplarda daha yaygın görülse de hastalık dünyanın farklı bölgelerinde her çocukta ortaya çıkabilir.

Altı aydan küçük bebeklerde tablo bazen daha sinsi ilerleyebilir. Bu yaş grubunda uzun süren ateş özellikle ciddiye alınmalıdır.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Çocukta 5 güne yaklaşan ya da 5 günü geçen ateş varsa, buna göz kızarıklığı, döküntü, dudaklarda çatlama, dilde belirgin kızarıklık, el-ayak şişliği veya boyunda şişlik eşlik ediyorsa vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Ateşin düşüp tekrar yükselmesi, çocuğun belirgin halsizleşmesi, beslenememesi, nefes darlığı, göğüs ağrısı ya da morarma gibi bulgular varsa acil değerlendirme gerekir.

Kawasaki hastalığında zaman önemlidir. Çünkü erken tedavi, kalp damarlarının etkilenme riskini azaltabilir.

Kawasaki hastalığı için hangi doktora gidilir?

İlk başvuru genellikle çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanına yapılmalıdır. Ateşli çocukta ilk değerlendirme, muayene ve temel testler çocuk hekimi tarafından planlanır.

Kawasaki hastalığından şüphelenilirse çocuk kardiyolojisi değerlendirmesi gerekebilir. Çünkü hastalığın en kritik yönü, kalbi besleyen koroner damarları etkileyebilmesidir.

Bazı durumlarda çocuk enfeksiyon hastalıkları, çocuk romatolojisi veya çocuk yoğun bakım ekibi de sürece dahil olabilir. Ancak aile için ilk doğru adım, gecikmeden çocuk hekimine başvurmaktır.

Kawasaki hastalığı nasıl teşhis edilir?

Kawasaki hastalığında tanı, tek bir testle konulmaz. Hekim çocuğun ateş süresini, muayene bulgularını, döküntüleri, göz ve ağız bulgularını birlikte değerlendirir.

Kan testleriyle iltihap göstergelerine, kan hücrelerine, karaciğer değerlerine ve genel duruma bakılabilir. İdrar testi de istenebilir.

Kalp damarlarının etkilenip etkilenmediğini değerlendirmek için ekokardiyografi yapılabilir. Bu işlem, kalbin ultrasonla incelenmesi anlamına gelir ve Kawasaki hastalığında takip açısından önemli bir yere sahiptir. MSD Manual da şüphe halinde ekokardiyografinin değerlendirmeye dahil edildiğini belirtir.

Kawasaki hastalığının tedavisi var mı?

Kawasaki hastalığı tedavi edilebilir bir hastalıktır. Ancak tedavi genellikle hastane koşullarında yapılır.

Standart yaklaşımda damar yoluyla verilen immünoglobulin tedavisi ve hekim kontrolünde aspirin kullanımı yer alır. İmmünoglobulin, bağışıklık sisteminin aşırı iltihabi yanıtını azaltmaya yardımcı olur. Aspirin ise iltihap ve pıhtı riski açısından hekim kontrolünde kullanılır. CDC, AHA ve NHS kaynakları da hastane tedavisinde IVIG ve aspirin yaklaşımını temel tedavi olarak bildirir.

Burada önemli bir uyarı var: Çocuklarda aspirin gelişigüzel kullanılmamalıdır. Kawasaki hastalığında aspirin kararı, doz ve süre mutlaka hekim tarafından belirlenmelidir.

Yeni tedaviler ve güncel gelişmeler

Kawasaki hastalığında ana tedavi yaklaşımı uzun süredir IVIG ve aspirin üzerine kuruludur. Ancak her çocuk bu tedaviye aynı yanıtı vermeyebilir.

Yüksek riskli çocuklarda veya ateşi devam eden vakalarda kortikosteroidler gibi ek tedaviler gündeme gelebilir. NHS, ağır seyir riski olan bazı çocuklarda steroid tedavisinin de değerlendirilebildiğini belirtmektedir.

2024 Amerikan Kalp Derneği güncellemesi, özellikle koroner damar tutulumu olan çocuklarda uzun dönem izlem, kalp-damar riskinin yönetimi ve bazı özel hasta gruplarında pıhtı önleyici tedavi seçeneklerine dikkat çekmektedir. Bu gelişmeler, “her çocuk için yeni bir ilaç” anlamına gelmez; daha çok riskli hastalarda daha dikkatli ve kişiye özel takip ihtiyacını gösterir.

Kawasaki hastalığı ölümcül müdür?

Kawasaki hastalığı zamanında tanınıp tedavi edildiğinde çoğu çocuk iyileşir. Bu nedenle hastalık duyulduğunda paniğe kapılmak doğru değildir.

Ancak tedavi gecikirse kalp damarlarında genişleme, damar duvarında zayıflama veya pıhtı gibi ciddi sorunlar gelişebilir. Bu nedenle “kendiliğinden geçer mi?” sorusu riskli bir rahatlamaya yol açmamalıdır.

Ateş ve eşlik eden bulgular varsa beklemek yerine hekim değerlendirmesi gerekir.

Kawasaki hastalığı nasıl önlenir?

Kawasaki hastalığının kesin nedeni bilinmediği için hastalığı tamamen önleyen net bir yöntem yoktur. Bu nedenle korunmanın en güçlü tarafı, erken farkındalıktır.

Aileler uzun süren ateşi, göz kızarıklığını, döküntüyü ve ağız-dil değişikliklerini birlikte gördüğünde gecikmemelidir. Çocuğun aşılarının ve rutin sağlık kontrollerinin düzenli olması da genel çocuk sağlığı açısından önemlidir.

Tedavi sonrası kontrollerin aksatılmaması gerekir. Çünkü bazı çocuklarda kalp damarlarının izlenmesi haftalar, aylar veya daha uzun süre devam edebilir.

En sık yapılan hata

Kawasaki hastalığında en sık yapılan hata, uzun süren ateşi “geçmeyen basit enfeksiyon” sanıp doktora geç başvurmaktır.

Bir diğer hata da internetten ilaç aramak, antibiyotik veya aspirin gibi ilaçları hekim önerisi olmadan kullanmaktır. Oysa bu hastalıkta doğru tanı ve tedavi planı çocuğun yaşına, bulgularına ve kalp değerlendirmesine göre belirlenir.

Kısa soru-cevap

Kawasaki hastalığı bulaşıcı mı?
Kawasaki hastalığı klasik anlamda bulaşıcı bir hastalık olarak kabul edilmez. Ancak enfeksiyonlarla karışabildiği için hekim değerlendirmesi önemlidir.

Kawasaki hastalığı kendiliğinden geçer mi?
Belirtiler zamanla hafifleyebilir; ancak tedavisiz kalırsa kalp damarları etkilenebilir. Bu nedenle evde beklemek güvenli bir yaklaşım değildir.

Çocuklarda hangi belirti daha çok gözden kaçar?
Çapaklanma olmadan göz kızarıklığı, dudak çatlaması, el-ayak şişliği ve uzun süren ateş bazen ayrı ayrı değerlendirilip hastalık gecikebilir.

Kawasaki hastalığında antibiyotik işe yarar mı?
Kawasaki hastalığı bakteriyel bir enfeksiyon gibi tedavi edilmez. Antibiyotik kararı yalnızca hekim başka bir enfeksiyon düşünürse verilir.

Tedavi gecikirse ne olur?
Tedavi gecikirse koroner damar etkilenme riski artabilir. Bu nedenle özellikle 5 güne yaklaşan ateşte çocuk hekimine başvurmak önemlidir.

Araştırma neyi anlatıyor?

Araştırma, kalıcı atriyal fibrilasyon hastalarında ilk tedavi seçeneğinin ne olması gerektiğine odaklandı.

Atriyal fibrilasyon, kalbin normal ritminin bozulması ve kalp atışlarının düzensiz hale gelmesi demek. Halk arasında “ritim bozukluğu” diye bilinen bu durum, bazı kişilerde çarpıntı, nefes darlığı, halsizlik, göğüste baskı hissi veya eforla çabuk yorulma yapabiliyor.

Kalıcı atriyal fibrilasyon ise ritim bozukluğunun kısa ataklar halinde değil, daha uzun süreli devam ettiği bir tabloyu ifade ediyor. Bu nedenle tedavi kararı daha dikkatli verilmek zorunda.

New England Journal of Medicine’da yayımlanan AVANT GUARD çalışması, bu hasta grubunda darbeli alan ablasyonu olarak bilinen PFA yöntemini, klasik antiaritmik ilaç tedavisiyle karşılaştırdı. PFA, kalpte ritim bozukluğunu sürdüren bölgeleri hedef alan yeni nesil bir kateter tedavisi olarak değerlendiriliyor.

Bilim insanları neye baktı?

Çalışma bir klinik araştırma. Yani laboratuvarda hücreler üzerinde veya hayvanlarda değil, doğrudan insanlar üzerinde yapıldı.

Araştırmaya daha önce tedavi almamış kalıcı atriyal fibrilasyon hastaları dahil edildi. Cleveland Clinic’in çalışmaya ilişkin açıklamasına göre araştırmada toplam 388 hasta yer aldı; 310 hasta rastgele iki gruba ayrıldı. Bu hastaların 207’sine PFA uygulandı, 103’ü ise antiaritmik ilaç tedavisi aldı. Ayrıca güvenlik değerlendirmesi için PFA grubuna ek hastalar da dahil edildi.

Çalışmanın önemli taraflarından biri de hastaların ritminin sürekli izlenmesiydi. Bunun için hastalara yerleştirilebilir kalp monitörleri takıldı. Bu cihazlar, hastanın hissetmediği ritim bozukluklarını bile kaydedebiliyor.

Bu ayrıntı önemli. Çünkü ritim bozukluğu her zaman belirti vermez. Bir kişi çarpıntı hissetmediği halde kalpte düzensiz elektriksel aktivite devam ediyor olabilir.

PFA nedir, nasıl uygulanır?

PFA’nın açılımı pulsed field ablation, Türkçede darbeli alan ablasyonu olarak ifade ediliyor.

Ablasyon, kalpte ritim bozukluğuna yol açan elektriksel odakları devre dışı bırakmayı amaçlayan bir işlem. Bu işlem genellikle kasıktan girilen ince kateterlerle kalbe ulaşılarak yapılıyor.

Geleneksel bazı ablasyon yöntemlerinde ısı veya soğuk etkisi kullanılırken, PFA yönteminde kısa elektrik darbeleri kullanılıyor. Boston Scientific’in çalışma sayfasında PFA’nın kalp dokusunda elektroporasyon yoluyla etki oluşturduğu ve dokuyu ısıtmayı hedeflemediği belirtiliyor. Daha sade söylemek gerekirse, bu yöntem kalpte ritim bozukluğunu sürdüren hücreleri elektriksel etkiyle hedeflemeyi amaçlıyor.

Ancak burada dikkatli olmak gerekiyor. Yeni bir teknoloji olması, onun herkes için en doğru seçenek olduğu anlamına gelmez. Hangi hastaya uygun olduğu, kalbin durumu, ek hastalıklar ve işlem riski birlikte değerlendirilir.

Sonuç ne çıktı?

Çalışmanın bir yıllık sonuçlarında PFA grubu, ilaç tedavisi grubuna göre daha başarılı göründü.

Birincil etkinlik sonucuna ulaşma oranı PFA grubunda yüzde 56, ilaç tedavisi grubunda ise yüzde 30,1 olarak bildirildi. Bu oran, çalışmanın belirlediği ölçütlere göre ritim kontrolünde PFA’nın daha iyi sonuç verdiğini gösteriyor.

Bu ne demek?

Basitçe ifade edersek, çalışmaya alınan hasta grubunda PFA uygulananlarda ritim bozukluğunun kontrol altında tutulması, ilaç kullananlara göre daha yüksek oranda sağlandı.

Ama bu sonuç “ilaç tedavisi artık gereksiz” anlamına gelmiyor. Araştırma, belirli özelliklere sahip kalıcı atriyal fibrilasyon hastalarında, belirli bir takip süresi içinde yapılmış bir karşılaştırmayı gösteriyor.

Bu neden önemli?

Atriyal fibrilasyon tedavisinde uzun yıllardır temel soru şu: Önce ilaç mı başlanmalı, yoksa bazı hastalarda ablasyon daha erken mi düşünülmeli?

Birçok hastada başlangıçta ilaç tedavisi kullanılıyor. İlaçlar yeterli olmazsa veya yan etki oluşturursa ablasyon gündeme gelebiliyor. Ancak son yıllarda bazı hasta gruplarında ablasyonun daha erken dönemde uygulanması tartışılıyor.

AVANT GUARD çalışması, bu tartışmayı özellikle kalıcı atriyal fibrilasyon hastaları için önemli hale getirdi. Çünkü kalıcı atriyal fibrilasyon, kısa süreli ataklarla seyreden ritim bozukluklarına göre daha zorlu bir tablo olabiliyor.

Boston Scientific, AVANT GUARD çalışmasını kalıcı atriyal fibrilasyonda PFA ile antiaritmik ilaç tedavisini ilk basamakta karşılaştıran randomize kontrollü çalışma olarak tanımlıyor.

Bu nedenle çalışma, kardiyoloji alanında “tedavi sıralaması değişebilir mi?” sorusunu güçlendirdi. Fakat cevap henüz tüm hastalar için kesin değil.

Günlük hayatta ne anlama geliyor?

Bu haber en çok kalıcı atriyal fibrilasyon tanısı olan hastaları ve yakınlarını ilgilendiriyor.

Düzensiz nabız, çarpıntı, nefes darlığı, çabuk yorulma veya bayılacak gibi olma hissi yaşayan kişilerin bu belirtileri hafife almaması gerekiyor. Atriyal fibrilasyon bazı kişilerde sessiz ilerleyebilir. Bazen hastalık, rutin muayenede ya da başka bir nedenle çekilen EKG’de fark edilir.

Ancak bu araştırma, hastaların kendi başına ilaç bırakması veya “ben de PFA olayım” diye karar vermesi için bir gerekçe değildir. Ritim bozukluğu tedavisi kişiye göre planlanır. Yaş, tansiyon, diyabet, kalp yetmezliği, kapak hastalığı, inme riski ve kan sulandırıcı ihtiyacı gibi birçok unsur birlikte değerlendirilir.

Bu araştırma tek başına tanı veya tedavi önerisi değildir. Hastalar ilaçlarını bırakmadan, tedavilerini değiştirmeden veya yeni bir yöntem denemeden önce mutlaka hekimlerine danışmalıdır.

Hemen kullanılacak mı?

PFA teknolojisi bazı ülkelerde belirli atriyal fibrilasyon türleri için klinik kullanıma girmiş durumda. Ancak burada önemli bir ayrım var.

Boston Scientific’in bilgilendirmesine göre FARAPULSE PFA kateteri ABD, Kanada, Avrupa Birliği, Asya-Pasifik ve Avustralya’da paroksismal atriyal fibrilasyon tedavisi için onay aldı. Paroksismal atriyal fibrilasyon, ritim bozukluğunun gelip geçici ataklar halinde görüldüğü formdur. Kalıcı atriyal fibrilasyon için kullanım alanının genişlemesi adına ek verilere ihtiyaç olduğu belirtiliyor.

Yani çalışma dikkat çekici olsa da “kalıcı atriyal fibrilasyonda PFA artık standart tedavi oldu” demek doğru olmaz.

Ülkelerin onay süreçleri, sağlık sistemleri, merkez deneyimi ve hasta seçimi bu yöntemin kullanımını etkiler. Türkiye’de veya başka bir ülkede hastaya uygulanıp uygulanmayacağına, ilgili uzman hekim ve merkez koşulları üzerinden karar verilir.

Güvenlik tarafında ne görüldü?

Bir tedavinin etkili olması kadar güvenli olması da önemlidir.

Çalışmada cihaz veya işleme bağlı ciddi yan etki oranı PFA uygulanan hastalarda yüzde 5,1 olarak bildirildi. Bu oran, araştırmanın önceden belirlediği güvenlik hedefini karşıladı. Genel ciddi yan etki oranı PFA grubunda yüzde 25,1, ilaç grubunda yüzde 21,1 olarak aktarıldı. PFA cihazı veya işlemine bağlı ölüm bildirilmedi.

Ancak çalışmada dikkat çeken bir güvenlik başlığı da vardı. İlk PFA hastaları arasında işlemle ilişkili inme olayları bildirildi. Çalışmaya geçici ara verilmesi ve güvenliği artıran protokol değişikliklerinden sonra sonraki hastalarda inme veya geçici iskemik atak izlenmediği açıklandı.

Bu nokta, haberin en hassas taraflarından biri. PFA etkili görünse de işlem tamamen risksiz değildir. Ritim bozukluğu tedavisinde karar verilirken başarı ihtimali kadar işlem riski de masaya konur.

En çok neresi yanlış anlaşılabilir?

Bu çalışmanın en kolay yanlış anlaşılabilecek tarafı, PFA’nın kalıcı atriyal fibrilasyonda “kesin çözüm” gibi görülmesidir.

Çalışma böyle bir şey söylemiyor. Araştırma, belirli hasta grubunda PFA’nın bir yıl içinde ilaç tedavisine göre daha iyi sonuç verdiğini gösteriyor. Fakat bu, her hastada aynı sonucun alınacağı anlamına gelmez.

Bir başka yanlış anlama da atriyal fibrilasyon tedavisini yalnızca ritim düzeltme işlemi sanmaktır. Oysa bu hastalıkta inme riskinin azaltılması, kan sulandırıcı ihtiyacı, tansiyon kontrolü, kilo yönetimi, uyku apnesi, diyabet ve yaşam tarzı da tedavinin parçasıdır.

Kısacası kalp ritmini düzeltmek önemli olabilir; ama hastanın genel risk tablosu görülmeden eksik kalır.

Uzmanlar neden temkinli?

Çalışma insanlarda yapılmış, randomize ve güçlü bir araştırma tasarımına sahip. Ayrıca sürekli ritim izlemi kullanılması, sonuçların daha dikkatli değerlendirilmesini sağlıyor.

Buna rağmen bazı sorular henüz tam cevaplanmış değil. Takip süresi şimdilik bir yıl. PFA’nın etkisinin daha uzun sürede ne kadar devam edeceği, hangi hastalarda daha fazla yarar sağlayacağı ve güvenlik protokollerinin gerçek yaşamda nasıl işleyeceği yeni verilerle daha iyi anlaşılacak.

Çalışmanın endüstri desteğiyle yürütülmüş olması da şeffaf biçimde belirtilmesi gereken bir nokta. Bu durum sonuçları otomatik olarak geçersiz kılmaz; ancak bilimsel araştırmalarda çıkar ilişkileri okura açık anlatılmalıdır.

Bundan sonra ne olacak?

Araştırmanın sonraki adımı daha uzun takip sonuçları olacak. Özellikle üç yıllık veriler, PFA’nın etkisinin kalıcı olup olmadığını ve güvenlik açısından tabloyu daha net gösterebilir.

Ayrıca farklı ülkelerde, farklı merkezlerde ve daha geniş hasta gruplarında elde edilecek gerçek yaşam verileri de önem taşıyacak.

Şimdilik AVANT GUARD çalışması, kalıcı atriyal fibrilasyonda tedavi sıralamasını yeniden düşündüren dikkat çekici bir veri sunuyor. Ancak bu veri, tek başına bütün hastalar için yeni bir kural yazmıyor. Bilim burada pusulasını yine aynı yere çeviriyor: Fayda, risk, hasta seçimi ve uzun dönem kanıt.

Soru-Cevap

Bu sonuç hemen tedavi anlamına gelir mi?
Hayır. Çalışma önemli bir veri sunuyor ancak hastalar mevcut tedavilerini kendi başına değiştirmemelidir.

Araştırma insanlar üzerinde mi yapıldı?
Evet. Bu, kalıcı atriyal fibrilasyon hastalarıyla yapılan klinik bir çalışmadır.

PFA ilaç tedavisinden daha mı iyi?
Bu çalışmada bir yıllık takipte PFA grubunda başarı oranı daha yüksek bulundu. Ancak hangi tedavinin uygun olduğu hastaya göre değişir.

Kalıcı atriyal fibrilasyon nasıl anlaşılır?
Düzensiz nabız, çarpıntı, nefes darlığı ve çabuk yorulma görülebilir. Bazı hastalarda belirti az olabilir; tanı EKG ve ritim takibiyle konur.

Bu yöntem Türkiye’de herkese uygulanabilir mi?
Buna hastanın durumu, merkezin deneyimi, cihaz erişimi ve uzman hekimin değerlendirmesiyle karar verilir.

Depremin ardından ilk belirlemelere göre herhangi bir olumsuzluk bilgisi paylaşılmadı. Bölgede yaşayan vatandaşlar ve kıyı kesimlerinde depremi hissedenler, gelişmeleri AFAD ve Kandilli Rasathanesi gibi resmi kaynaklar üzerinden takip etmeye başladı.

Uzmanlar, özellikle Ege ve Akdeniz hattında meydana gelen depremlerin bölgenin aktif fay yapısıyla ilişkili olduğunu belirtiyor. Bu nedenle vatandaşların resmi açıklamalar dışında sosyal medyada dolaşıma giren doğrulanmamış bilgilere itibar etmemesi önem taşıyor.

Akdeniz depremi nerede oldu?

Deprem, Akdeniz açıklarında kaydedildi. AFAD verilerine göre merkez üssü, Muğla’nın Datça ilçesine 267 kilometre mesafede yer aldı.

Depremin büyüklüğü kaç?

AFAD, depremin büyüklüğünü 4,9 olarak duyurdu.

Deprem kaç kilometre derinlikte oldu?

Sarsıntının 8,58 kilometre derinlikte meydana geldiği açıklandı.

Sakız Kanseri Tedavi Mi Ediyor?

Araştırmanın en kritik noktası burada başlıyor: Bu sakız doğrudan “kanser tedavisi” olarak sunulmuyor. Çalışma, kanserle ilişkili bazı ağız içi mikropların azaltılabileceğini gösteren erken bir bilimsel veri niteliği taşıyor.

Başka bir ifadeyle, araştırmacılar kanser hücresini yok eden bir sakızdan değil; kanser gelişimi, nüksü veya kötü seyriyle ilişkilendirilen mikrobiyal yükü azaltabilecek yardımcı bir yaklaşımdan söz ediyor.

HPV Seviyesinde Dikkat Çeken Düşüş

Scientific Reports’ta yayımlanan çalışmaya göre, baş ve boyun kanseri hastalarından alınan tükürük örneklerinde HPV tespit edildi. Bean gum adı verilen fasulye bazlı sakız özütüyle yapılan işlem sonrası tükürük örneklerinde HPV düzeyinde yaklaşık yüzde 93, ağız çalkalama örneklerinde ise yaklaşık yüzde 80 azalma bildirildi.

Araştırmacılar, FRIL proteininin virüs parçacıklarını birbirine bağlayarak büyük kümeler hâline getirdiğini ve böylece virüsün ortamdan uzaklaştırılmasını kolaylaştırdığını belirtiyor.

İki Bakteriye Karşı Güçlü Etki

Çalışmanın bir diğer ayağında, baş-boyun kanserleriyle ilişkili olduğu bildirilen iki bakteri incelendi: Porphyromonas gingivalis ve Fusobacterium nucleatum.

Tek başına fasulye bazlı sakız özütünün bu bakterilere karşı sınırlı etki gösterdiği, ancak protegrin-1 eklendiğinde sonuçların belirginleştiği aktarıldı. Araştırmada, kanser hastalarından alınan örneklerde bu iki bakteride yüzde 99’un üzerinde azalma bildirildi.

Bilim insanlarına göre bu bakteriler, yalnızca ağız florasında rastlanan sıradan mikroplar olarak görülmemeli. Bazı çalışmalarda iltihaplanma, tümör ilerlemesi, bağışıklık sisteminden kaçış ve kötü sağkalım oranlarıyla ilişkilendiriliyorlar.

Ağız Mikrobiyomuna Daha Seçici Müdahale İddiası

Araştırmanın dikkat çeken yönlerinden biri de sakız formülünün ağızdaki tüm bakterileri hedef almaması oldu. Çalışmada, bazı yararlı veya zararsız ağız bakterilerinin büyük ölçüde korunabildiği, buna karşılık kanserle ilişkilendirilen mikroplarda belirgin düşüş görüldüğü ifade edildi.

Bu durum, ağız mikrobiyomunu tamamen bozmadan daha hedefli bir müdahale ihtimalini gündeme getiriyor. Ancak bu iddianın gerçek hayatta karşılık bulması için insanlarda yapılacak klinik araştırmalara ihtiyaç var.

Henüz Eczane Rafına Girecek Bir Ürün Değil

Çalışma, umut verici olsa da önemli sınırlılıklar taşıyor. Araştırma hastaların üzerinde doğrudan uygulanmadı; örnekler laboratuvar ortamında incelendi. Bu nedenle sakızın ağız içinde uzun vadede nasıl etki edeceği, kanser tedavisine gerçekten katkı sağlayıp sağlamayacağı ve güvenlilik profili henüz netleşmiş değil.

Araştırmacılar, bulguların bu yaklaşımın klinik çalışmalara taşınmasını desteklediğini belirtiyor. Yani asıl cevap, bundan sonra insanlar üzerinde yapılacak kontrollü deneylerle verilecek.

Bilim Dünyası Neden Önemsiyor?

Baş ve boyun kanserlerinde özellikle geç tanı, tedavi sürecini zorlaştırıyor. HPV ilişkili ağız ve boğaz kanserlerindeki artış da yeni koruyucu ve destekleyici yaklaşımlara ilgiyi artırıyor.

Bu nedenle basit bir sakız formu, bilim dünyası için yalnızca pratik bir taşıyıcı değil; ilacın veya biyolojik etkin maddenin doğrudan ağız içi bölgeye ulaştırılması açısından da dikkat çekici bir yöntem olarak görülüyor.

Ancak bugünkü tablo net: Bu ürün kanseri tedavi eden mucize bir sakız değil. Fakat kanserle ilişkili mikropları azaltma fikri, baş-boyun kanserlerinde yeni destekleyici stratejiler için küçük ama parlak bir kapı aralıyor.

Edinilen bilgilere göre, yolun karşısına geçmeye çalışan genç kıza cadde üzerinde ilerleyen bir otomobil çarptı. Çarpmanın etkisiyle genç kız metrelerce savrularak yere düştü.

Kazayı gören çevredeki vatandaşlar hızla olay yerine koşarak yaralıya ilk müdahaleyi yaptı. Durumun 112 Acil Sağlık ekiplerine bildirilmesi üzerine bölgeye kısa sürede ambulans sevk edildi.

Olay yerine ulaşan sağlık ekipleri, ağır yaralanan genç kıza ilk müdahaleyi olay yerinde gerçekleştirdi. Ardından ambulansla hastaneye kaldırılan genç kızın tedavi altına alındığı öğrenildi.

Hastaneden edinilen bilgilere göre genç kızın sağlık durumunun ciddiyetini koruduğu ve yoğun bakım ünitesinde entübe edilerek tedavisinin sürdüğü bildirildi.

Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.

Son yıllarda hem tarama programlarının yaygınlaşması hem de ailelerin bilinçlenmesiyle SMA hastalığı daha fazla konuşuluyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi, Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, özellikle erken belirti ve tanının hayati önem taşıdığını vurguluyor:
“Bugün artık SMA hastalığında erken tanı, hastalığın seyrini değiştirebiliyor. Ancak belirtiler gözden kaçarsa tablo ağırlaşabiliyor.”

SMA Hastalığı nedir?

SMA hastalığı (Spinal Müsküler Atrofi), omurilikteki hareket sinir hücrelerini etkileyen genetik bir kas hastalığıdır.

Bu hastalıkta, kasları çalıştıran motor nöronlar hasar görür. Sonuç olarak:

• Kaslarda güçsüzlük

• Hareket kısıtlılığı

• Zamanla kas erimesi

• İleri vakalarda solunum problemleri

görülebilir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’a göre, SMA hastalığı doğuştan gelen genetik bir bozukluktur ve SMN1 genindeki eksiklik nedeniyle ortaya çıkar. “Kasın kendisi sağlamdır, sorun kası çalıştıran sinirdedir” diyerek hastalığın mekanizmasını sade bir dille anlatıyor.

SMA hastalığı tiplerine göre farklı şiddette seyreder. Bazı bebeklerde ilk aylarda ağır tablo görülürken, bazı çocuklarda belirtiler daha geç ortaya çıkabilir.

En sinsi belirtiler

SMA hastalığı çoğu zaman sessiz başlar. Aileler ilk etapta fark etmeyebilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler:

• Baş kontrolünde gecikme

• Emme ve yutma güçlüğü

• Yaşıtlarına göre daha az hareket

• Kol ve bacaklarda gevşeklik

• Sık solunum yolu enfeksiyonu

• Oturamama ya da yürüyememe

Prof. Dr. Kafadar, “Bebek çok sakin diye sevinen aileler oluyor. Oysa aşırı hareketsizlik bazen SMA hastalığı belirtisi olabilir” uyarısında bulunuyor.

Özellikle bacaklarda güçsüzlük ön plandadır. Bazı vakalarda dilde titreme bile görülebilir. Bu belirtiler erken dönemde yakalanırsa, tedavi seçenekleri daha etkili olabilir.

Kimler risk altında?

SMA hastalığı kalıtsal bir hastalıktır.

Risk grupları şunlardır:

• Anne ve babanın taşıyıcı olduğu bebekler

• Akraba evliliği bulunan aileler

• Ailesinde SMA öyküsü olanlar

Türkiye’de taşıyıcılık oranının yaklaşık 1/40–1/50 civarında olduğu belirtilmektedir. Bu da toplumda azımsanmayacak bir genetik risk bulunduğunu gösterir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “Anne ve baba sağlıklı olabilir. Taşıyıcı olduklarını bilmeyebilirler. Bu nedenle evlilik öncesi ve gebelik öncesi taramalar çok önemlidir” diyor.

Neden artıyor?

Son yıllarda “SMA hastalığı artıyor mu?” sorusu sıkça soruluyor.

Uzmanlara göre artışın birkaç nedeni var:

• Yenidoğan tarama programlarının yaygınlaşması

• Genetik testlere erişimin artması

• Toplumsal farkındalığın yükselmesi

• Akraba evliliklerinin devam etmesi

Prof. Dr. Kafadar, “Eskiden tanı alamayan vakalar vardı. Bugün erken tarama sayesinde SMA hastalığını daha erken yakalayabiliyoruz” diyerek görünürdeki artışın tanı kapasitesiyle ilişkili olduğunu vurguluyor.

Ayrıca son yıllarda geliştirilen gen tedavileri ve yeni ilaç seçenekleri de hastalığın daha fazla gündeme gelmesine yol açtı.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir çocuk nörolojisi uzmanına başvurulmalı:

• Bebek başını 3–4 ayda tutamıyorsa

• 6–7 ayda desteksiz oturamıyorsa

• 1 yaşında yürümeye başlamamışsa

• Kol ve bacaklarda belirgin güçsüzlük varsa

• Emme ve beslenme problemi sürüyorsa

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “SMA hastalığında erken tanı hayat kurtarır. Gecikme kas kaybını artırabilir” diyerek aileleri uyarıyor.

Bugün SMA hastalığı tedavisi için kullanılan ilaçlar, hastalığın ilerlemesini yavaşlatabiliyor. Bazı vakalarda gen tedavisi uygulanabiliyor. Ancak tedavinin başarısı büyük ölçüde erken teşhise bağlı.

Nasıl korunulur?

SMA hastalığı tamamen önlenebilir bir hastalık değildir. Ancak risk azaltılabilir.

Korunma yolları:

• Evlilik öncesi taşıyıcılık testi

• Gebelik öncesi genetik danışmanlık

• Aile öyküsü varsa ileri genetik testler

• Yenidoğan tarama programlarına katılım

Prof. Dr. Kafadar, “Toplumsal bilinç en güçlü silahtır. Taşıyıcı olduğunuzu bilmek kader değildir, önlem alma fırsatıdır” diyor.

Türkiye’de yenidoğan tarama programlarının genişlemesi sayesinde SMA hastalığı artık daha erken evrede tespit edilebiliyor. Bu da çocukların yaşam kalitesini artırma açısından umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Uzman Uyarısı: Erken Tanı Hayat Değiştiriyor

SMA hastalığı kader değil, geç kalınmış tanı kader olabilir.

Kas kaybı başladıktan sonra geri dönüş sınırlıdır. Bu nedenle belirti, risk, genetik öykü ve erken tarama hayati önemdedir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar son olarak şu mesajı veriyor:
“Her hareketsizlik masum değildir. Aileler gelişim basamaklarını yakından takip etmeli. Şüphe varsa zaman kaybetmeden uzmana başvurulmalı.”

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Çocuk Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada epilepsinin toplumda hâlâ yanlış bilinen yönleri olduğunu vurguladı.

Epilepsi (Sara) Nedir?

Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin ani ve kontrolsüz elektriksel boşalımları sonucu ortaya çıkan, tekrarlayan nöbetlerle karakterize bir hastalıktır. Halk arasında “sara” olarak bilinir.

Prof. Dr. Kafadar’a göre:

“Epilepsi tek bir hastalık değil, birçok farklı nedeni ve türü olan bir beyin hastalıkları grubudur. Her nöbet epilepsi değildir; tanı için nöbetlerin tekrarlayıcı olması gerekir.”

Nöbet Nasıl Ortaya Çıkar?

Beynimiz milyarlarca sinir hücresinin uyumlu çalışmasıyla görev yapar. Ancak bazı durumlarda bu hücreler bir anda aşırı ve düzensiz elektrik sinyali üretir. Sonuç?

• Ani bilinç kaybı

• Kasılmalar

• Sabit bir noktaya dalıp kalma

• Ağızda köpürme

• Kısa süreli hafıza kaybı

• Garip kokular ya da tatlar hissetme

Bazı nöbetler dramatiktir, bazıları ise sadece birkaç saniyelik “donma” şeklinde geçer. Bu nedenle birçok epilepsi vakası uzun süre fark edilmeden devam edebilir.

Çocuklarda Epilepsi Daha mı Farklı?

Prof. Dr. Kafadar, özellikle çocukluk çağında epilepsinin farklı belirtilerle ortaya çıkabileceğini belirtiyor:

“Çocuklarda dalıp gitme, ders sırasında kısa süreli kopmalar, ani sıçramalar ya da sebepsiz düşmeler epilepsi belirtisi olabilir. Ailelerin bu belirtileri hafife almaması gerekir.”

Çocukluk çağı epilepsilerinin bir kısmı yaşla birlikte düzelebilirken, bazı türleri uzun süreli takip gerektirir.

Epilepsinin Nedenleri Neler?

Epilepsi her zaman tek bir nedene bağlı değildir. Olası sebepler arasında:

• Doğum sırasında beyin hasarı

• Genetik yatkınlık

• Beyin enfeksiyonları

• Kafa travmaları

• Beyin tümörleri

• Nedeni bilinmeyen (idiopatik) durumlar

Vakaların önemli bir kısmında ise net bir sebep saptanamayabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Epilepsi tanısında en önemli testlerden biri EEG (Elektroensefalografi)’dir. EEG, beynin elektriksel aktivitesini kaydeder.

Bunun yanında:

• Beyin MR görüntülemesi

• Ayrıntılı nörolojik muayene

• Nöbet öyküsünün detaylı değerlendirilmesi

Tanı sürecinde büyük önem taşır.

Tedavisi Var mı?

Evet. Epilepsi hastalarının büyük bir kısmı düzenli ilaç tedavisiyle nöbetsiz bir yaşam sürebilir.

Prof. Dr. Kafadar’ın altını çizdiği en önemli nokta şu:

“Epilepsi tedavi edilebilir bir hastalıktır. İlaçlar düzenli kullanıldığında hastaların yaklaşık yüzde 70’inde nöbetler tamamen kontrol altına alınabilir.”

Dirençli vakalarda ise:

• Ketojenik diyet

• Vagus sinir stimülasyonu

• Cerrahi tedavi

gibi seçenekler gündeme gelebilir.

Nöbet Anında Ne Yapılmalı?

Toplumda en sık yapılan yanlış, nöbet geçiren kişinin ağzına bir şey koymaya çalışmaktır. Bu son derece tehlikelidir.

Doğru yaklaşım:

✔️ Kişiyi yan yatırmak
✔️ Başını sert bir zeminden korumak
✔️ Süreyi takip etmek
✔️ Nöbet 5 dakikayı aşarsa acil yardım çağırmak

Toplumsal Yanlış Algılar

Epilepsi bulaşıcı değildir.
Ruhsal bir hastalık değildir.
Akıl hastalığı değildir.

Bu hastalık, beynin elektriksel düzeniyle ilgilidir. Doğru tedavi ve takip ile bireyler eğitimlerine, iş hayatlarına ve sosyal yaşamlarına devam edebilir.

Son Söz

Epilepsi korkulacak değil, bilinmesi gereken bir hastalıktır. Bilgi, ön yargının panzehiridir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’ın da ifade ettiği gibi, erken tanı ve düzenli takip hayat kalitesini belirleyen en kritik faktördür.

Beynin elektriği bazen kontrolden çıkabilir. Önemli olan, o dalgayı doğru yönetmektir. ⚡
Epilepsi (Sara Hastalığı) Nedir? Epilepsi Çeşitleri Nelerdir? Epilepsi Neden Olur? Epilepsi Belirtileri Nelerdir? Epilepsi Nasıl Teşhis Edilir? Epilepsi Tedavisi Nasıl Yapılır? Epilepsi Risk Faktörleri Nelerdir? Epilepsi öldürür mü? Epilepsi nasıl anlaşılır? Epilepsi geçer mi? Stres epilepsiyi etkiler mi? Epilepsi nöbeti uyurken olur mu? Epilepsi nöbeti geçirdikten sonra kişi neler hisseder? Anksiyete epilepsiye neden olur mu?

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Asuman İnan, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada özellikle yaz aylarında artan vakalara dikkat çekti.

Prof. Dr. İnan, “Salmonella en sık gıdalar yoluyla bulaşır. Çiğ veya iyi pişmemiş tavuk, yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri ve iyi yıkanmamış sebzeler risk taşır” dedi.

🧫 Salmonella Nedir?

Salmonella, bağırsak sistemini etkileyen bir bakteri grubudur. Halk arasında çoğu zaman “gıda zehirlenmesi” olarak bilinen tabloya neden olur. Ancak her gıda zehirlenmesi Salmonella değildir.

Uzmanlara göre bakteri, uygun sıcaklıkta hızla çoğalır ve özellikle hijyen kurallarına uyulmayan mutfaklarda kolayca yayılır.

⚠️ Salmonella Belirtileri Nelerdir?

Prof. Dr. İnan’ın verdiği bilgilere göre belirtiler genellikle bakterinin alınmasından 6–72 saat sonra ortaya çıkıyor:

• Yüksek ateş

• Sulu veya kanlı ishal

• Karın ağrısı ve kramp

• Bulantı ve kusma

• Halsizlik

Çoğu vaka 4–7 gün içinde düzeliyor. Ancak bağışıklık sistemi zayıf kişilerde enfeksiyon kana karışabiliyor ve ciddi sonuçlar doğurabiliyor.

🚨 Kimler Risk Altında?

Uzman isim özellikle şu grupları uyardı:

• Bebekler

• 65 yaş üstü bireyler

• Hamileler

• Kronik hastalığı olanlar

• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler

Bu kişilerde tablo daha ağır seyredebilir ve hastane tedavisi gerekebilir.

🛡 Nasıl Korunmalı?

Prof. Dr. İnan’a göre korunmanın temel anahtarı mutfak hijyeni:

• Çiğ et ve sebzeler ayrı kesme tahtasında hazırlanmalı

• Tavuk ve et iyice pişirilmeli

• Eller en az 20 saniye sabunla yıkanmalı

• Soğuk zincir korunmalı

“Salmonella gözle görülmez, tadı değişmez. Bu nedenle en güçlü silahımız temizliktir” uyarısında bulundu.

📌 Uzmandan Net Mesaj

Salmonella hafife alınacak bir enfeksiyon değil. Basit görünen bir ishal tablosu bazı gruplarda hayati risk oluşturabiliyor. Uzmanlar özellikle yaz aylarında açıkta satılan ve iyi muhafaza edilmeyen gıdalara karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Uzmanların ortak mesajı

“Mucize aramayın.
Bilimsel önlemlerle ve sağlıklı yaşamla riskleri azaltın.”

Kanser riskini tamamen sıfırlamak mümkün olmasa da, bu 12 başlıkla risk belirgin biçimde azaltılabiliyor.

Uzmanlara göre kanserden korunma bir günde değil, bir yaşam tarzıyla mümkün. İşte bilimsel kanıtlarla desteklenen 12 altın kural: