Giresunlu yaylacılar neden tepki gösteriyor?

Karadeniz’de yüzyıllardır sürdürülen yaylacılık geleneği, bu yıl Giresun ile Gümüşhane hattında idari düzenlemeler nedeniyle tartışmalı bir sürece girdi. Gümüşhane Valiliği tarafından yayımlanan 2026/02 sayılı “Mera ve Yaylak Genel Emri”, özellikle Giresun’un sahil ilçelerinden Gümüşhane sınırları içindeki yaylalara göç eden hayvancıları yakından ilgilendiriyor.

Düzenleme kapsamında, Gümüşhane sınırlarındaki mera ve yaylaklardan yararlanmak isteyen dış il nüfusuna kayıtlı yetiştiriciler için hayvan başına ücret uygulanacağı belirtildi. Buna göre küçükbaş hayvan için 65 TL, büyükbaş hayvan için ise 650 TL ücret belirlendiği aktarıldı. Kurallara aykırı ya da izinsiz kullanım halinde ise ceza uygulanacağı ifade edildi.

Kürtün’de 131 mera ve yayla kiralama sürecine alındı

Gümüşhane İl Tarım ve Orman Müdürlüğü’nün 8 Nisan’da yayımladığı ilanla, Kürtün ilçesi sınırlarında bulunan 131 mera ve yayla alanının mevsimlik kiralama ihalesine çıkarıldığı bildirildi. Özellikle Tirebolu ve Eynesil nüfusuna kayıtlı yaylacıların yoğun olarak kullandığı bazı alanlarda kiralama bedellerinin yükselmesi, üreticilerin maliyet endişesini artırdı.

Haberde, Kürtün Söğüteli köyü sınırındaki Alistire Yaylası’nın 305 bin TL bedelle ihale edildiği bilgisi de yer aldı. Yaylacılar, artan maliyetlerin küçük ve orta ölçekli hayvancılığı zorlayabileceğini savunuyor.

“Yaylalara giremeyeceğiz” endişesi büyüyor

Krizin en hassas başlıklarından biri ise ihaleye çıkarılmadığı belirtilen mera ve otlaklarla ilgili yaşanıyor. Giresunlu bazı yaylacıların, ilgili kurumlarla yaptıkları görüşmelerde sert yanıtlar aldıklarını iddia ettiği bildirildi. Haberde, yaylacılara “Gelirseniz bedelini ödersiniz” şeklinde cevap verildiği öne sürüldü.

Bu iddia, bölgede tansiyonu yükseltirken, yaylacılar yıllardır kullandıkları ata yaylalarına bu yıl çıkamama ihtimalinden kaygı duyuyor. Özellikle hayvancılıkla geçimini sağlayan aileler, sürecin yalnızca idari bir karar değil, aynı zamanda ekonomik ve sosyal sonuçları olan bir mesele olduğunu dile getiriyor.

Giresun siyasetine çağrı

Giresunlu hayvancılar, yaşanan sorunun iki komşu il arasında kalıcı bir gerilime dönüşmeden çözülmesini istiyor. Bölge halkı, Giresun milletvekilleri, yerel yöneticiler ve mülki idarenin devreye girerek hem yaylacılık geleneğini hem de hayvancılık üretimini koruyacak bir ara formül bulunmasını bekliyor.

Yaylacılara göre mesele yalnızca mera bedeli değil; yıllardır süren göç yollarının, ortak kullanım alışkanlıklarının ve Karadeniz yayla kültürünün geleceği. Bu nedenle çözümün, cezai dil yerine kurumlar arası diyalog ve üreticiyi merkeze alan bir yaklaşımla aranması gerektiği vurgulanıyor.

Trabzon’da organize suç örgütüne yönelik yürütülen soruşturma kapsamında dikkat çeken bir operasyon düzenlendi. Trabzon merkezli olarak Ankara, Gümüşhane ve Samsun’u da kapsayan operasyonda toplam 21 şüpheli yakalandı.

Trabzon Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yapılan değerlendirmeler doğrultusunda başlatılan soruşturmanın, “suç işlemek amacıyla silahlı örgüt kurma”, “yağma”, “ihaleye fesat karıştırma”, “silahla kasten yaralama”, “silahla tehdit”, “iş ve çalışma hürriyetinin ihlali” ve 6136 sayılı Kanun’a muhalefet iddiaları üzerine yürütüldüğü öğrenildi.

2020-2026 Arasındaki 20 Ayrı Olay İncelendi

Soruşturma kapsamında Trabzon Emniyet Müdürlüğü Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü ekipleri tarafından geniş çaplı çalışma yapıldı.

Yürütülen çalışmalarda, şüphelilerin 2020 ile 2026 yılları arasında örgütlü hareket ettikleri, bazı olayların örgüt hiyerarşisi ve talimat ilişkisi içinde gerçekleştirildiği değerlendirildi.

Dosyada yer alan tespitlere göre şüphelilerin; silahlı örgüt kurma, yönetme, örgüte üye olma, örgüte yardım etme, yağma, ihaleye fesat karıştırma, silahla yaralama, silahla tehdit ve iş hürriyetinin ihlali gibi suçlamalarla ilişkilendirilen 20 ayrı olay kapsamında incelendiği belirtildi.

Operasyon 4 İlde Eş Zamanlı Yapıldı

Şüphelilerin yakalanmasına yönelik operasyon Trabzon merkezli olarak 4 ilde gerçekleştirildi.

Operasyonda Trabzon’da 18 kişi gözaltına alındı. Bu kişilerden 1’inin ceza infaz kurumunda bulunduğu bildirildi. Ankara, Gümüşhane ve Samsun’da ise birer şüpheli yakalandı.

Böylece operasyon kapsamında gözaltına alınan şüpheli sayısı 21’e yükseldi.

Emniyetteki İşlemler Sürüyor

Gözaltına alınan şüphelilerin Trabzon Emniyet Müdürlüğündeki işlemlerinin sürdüğü öğrenildi.

Soruşturma dosyasında adı geçen kişilere yönelik adli sürecin, emniyetteki işlemlerin tamamlanmasının ardından savcılık aşamasıyla devam etmesi bekleniyor.

Yetkililer, dosyaya ilişkin soruşturmanın çok yönlü sürdüğünü belirtirken, şüpheliler hakkındaki kesin kararın yargı süreci sonunda ortaya çıkacağı vurgulandı.

Ünlü oyuncu Oktay Çubuk hakkında sevenlerini endişelendiren bir gelişme yaşandı. Son yıllarda rol aldığı dizilerle geniş bir izleyici kitlesine ulaşan genç oyuncunun, yurt dışında geçirdiği rahatsızlık sonrası hastaneye kaldırıldığı bildirildi.

Gazeteci Birsen Altuntaş’ın aktardığı bilgilere göre Oktay Çubuk, annesi Nilhan Çetinyamaç Çubuk’a eşlik etmek üzere gittiği Portekiz’in başkenti Lizbon’da aniden fenalaştı. Genç oyuncuya yapılan ilk müdahalenin ardından kalbinin yeniden çalıştırıldığı ve hayati riskin kontrol altına alındığı ifade edildi.

Oktay Çubuk’un Sağlık Durumu Nasıl?

Merak edilen başlıkların başında “Oktay Çubuk’un sağlık durumu nasıl?” sorusu geliyor. Gelen bilgilere göre oyuncunun tedavisi yoğun bakımda devam ediyor. Hastanede detaylı tetkiklerin sürdüğü, olayın ardından sağlık ekibinin oyuncuyu yakın takip altına aldığı belirtildi.

Çubuk’un daha önce bilinen bir kalp rahatsızlığı bulunmadığı da aktarılan bilgiler arasında yer aldı. Bu nedenle yaşanan ani tablo, hem ailesi hem de hayranları arasında büyük endişeye neden oldu.

Oktay Çubuk Neden Hastaneye Kaldırıldı?

Habere göre Oktay Çubuk, Lizbon’da bulunduğu sırada aniden rahatsızlandı. İlk bilgilere göre oyuncunun kalbinin kısa süreliğine durduğu, yapılan acil müdahale sonrası yeniden çalıştırıldığı bildirildi.

Ancak oyuncunun rahatsızlığına neyin yol açtığına ilişkin kesin bir açıklama henüz paylaşılmadı. Bu nedenle Oktay Çubuk neden hastaneye kaldırıldı, kalp rahatsızlığı mı geçirdi, son durumu ne? soruları gündemdeki yerini koruyor.

Sosyal Medyada Gündem Oldu

Oktay Çubuk’un yoğun bakıma alındığı haberinin ardından sosyal medyada çok sayıda kullanıcı genç oyuncu için geçmiş olsun mesajları paylaştı. Özellikle son dönemde rol aldığı yapımlarla dikkat çeken Çubuk’un sağlık durumuna ilişkin yapılacak yeni açıklamalar bekleniyor.

Oktay Çubuk Kimdir?

Oktay Çubuk, genç kuşak oyuncular arasında dikkat çeken isimlerden biri. Televizyon izleyicisi onu özellikle Cennet’in Gözyaşları dizisiyle tanıdı. Daha sonra Zalim İstanbul, Aşk Ağlatır, Ah Nerede, Adım Farah ve Sürgünler gibi yapımlarda rol aldı.

Kariyerinde yükseliş döneminde olan oyuncunun sağlık durumuna ilişkin gelişmeler, hem magazin hem de televizyon dünyasında yakından takip ediliyor.

Belediye şirket işçileri için kadro beklentisi yeniden güç kazandı. Kamuda taşeron sisteminin sona erdirilmesi sürecinin ardından belediye şirketlerinde istihdam edilen işçiler, yıllardır “gerçek kadro” talebini dile getiriyor.

Çalışanlar, kamu hizmeti verdiklerini ancak statü bakımından doğrudan kadrolu personelle aynı haklara sahip olmadıklarını belirtiyor. Bu nedenle belediye şirket işçilerine kadro gelecek mi, belediye şirket işçileri 4D kadroya alınacak mı, taşeron işçiye kadro düzenlemesi ne zaman çıkacak ve belediye şirket personeli 4D kamu işçisi olacak mı soruları yeniden yoğun biçimde araştırılıyor.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Gündeminde

Ankara’da çalışma hayatına ilişkin başlıklar arasında belediye şirket işçilerinin kadro talebinin de bulunduğu ifade ediliyor. Düzenlemenin, sosyal politika ve kamu personel rejimi kapsamında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın gündemindeki dosyalardan biri olduğu belirtiliyor.

Henüz resmi bir takvim açıklanmadı. Ancak belediye şirket işçilerinin 4D kamu işçisi kadrosu beklentisinin hükümetin önümüzdeki dönem değerlendireceği başlıklar arasında yer alması, çalışanlar cephesinde yeni bir umut oluşturdu.

Belediye Şirket İşçileri Ne Talep Ediyor?

Belediye şirket işçilerinin temel talebi, mevcut şirket statüsünden çıkarılarak doğrudan 4D kamu işçisi statüsüne geçirilmek. İşçiler, aynı kurumda aynı işi yapan personel arasında ücret, sosyal hak, toplu sözleşme, tayin, görev tanımı ve iş güvencesi bakımından farklılıklar bulunduğunu savunuyor.

Bu nedenle “belediye şirket işçilerine kadro”, “taşeron işçiye kadro son dakika”, “belediye şirket personeli 4D kadro”, “696 KHK kadro dışı kalanlar” ve “Cumhurbaşkanı Erdoğan kadro açıklaması” aramaları yeniden yükselişe geçti.

696 KHK Sonrası Beklenti Bitmedi

696 sayılı KHK ile kamuda taşeron işçilerin önemli bir bölümü kadroya geçirilmişti. Ancak belediyelerde çalışan işçiler doğrudan kamu işçisi kadrosu yerine belediye şirketleri üzerinden istihdam edilmeye devam etti.

Bu durum, yıllardır süren yeni bir beklentiyi beraberinde getirdi. Belediye şirket personeli, kamuda fiilen görev yaptığını ve bu nedenle doğrudan 4D sürekli işçi kadrosuna geçirilmesi gerektiğini savunuyor.

Kadro Düzenlemesi Nasıl Olabilir?

Belediye şirket işçileri için gündemdeki en güçlü beklenti, çalışanların 4D kamu işçisi statüsüne geçirilmesi yönünde. Bu modelde belediye şirketlerinde görev yapan işçiler, mevcut şirket personeli statüsünden çıkarılarak doğrudan kamu işçisi kadrosuna alınabilir.

Olası düzenlemede belediye şirket işçilerinin 4D sürekli işçi kadrosuna geçişi; hizmet süresi, mevcut görev durumu, çalıştığı kurum ve istihdam şartları dikkate alınarak şekillendirilebilir. Böyle bir adım, işçilerin ücret, sosyal hak, toplu sözleşme, iş güvencesi ve çalışma statüsü bakımından daha net bir zemine kavuşmasını sağlayabilir.

Çalışanların beklentisi ise açık: Belediye şirket personeli olarak değil, doğrudan 4D kamu işçisi olarak istihdam edilmek.

Gözler Ankara’dan Gelecek Açıklamada

Belediye şirket işçileri, kadro konusunda yeni bir düzenleme yapılmasını bekliyor. Özellikle ekonomik koşullar, sosyal haklar, ücret farklılıkları ve iş güvencesi talepleri nedeniyle bu başlık, çalışma hayatının en yakından izlenen dosyalarından biri hâline geldi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın gündeminde olduğu belirtilen kadro dosyasında atılacak olası adım, belediye şirket işçileri için yeni bir dönemin kapısını aralayabilir.

Belediye Şirket İşçilerine Kadroda Son Durum Ne?

Şu an için belediye şirket işçilerine 4D kamu işçisi kadrosu verilmesine ilişkin resmi bir yasa teklifi ya da kesin takvim açıklanmış değil. Ancak beklentinin yeniden güçlenmesi, konunun Ankara’da takip edilen başlıklar arasında yer aldığını gösteriyor.

Süreçte en çok merak edilen başlık ise değişmiyor: Belediye şirket işçilerine kadro gelecek mi, belediye şirket personeli 4D kamu işçisi olacak mı?

Türkiye’de sosyal yardımların kapsamını değiştirmesi beklenen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi için süreç hız kazandı. Kamuoyunda sıkça “vatandaşlık maaşı” adıyla araştırılan yeni model, özellikle “vatandaşlık maaşı kimlere verilecek”, “vatandaşlık maaşı başvurusu ne zaman başlayacak”, “gelir tamamlayıcı aile destek sistemi nedir” ve “dar gelirli aile desteği nasıl alınır” sorularını yeniden öne çıkardı.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş’ın açıklamalarına göre sistemde pilot çalışmalar 2026 itibarıyla başladı. Yeni sosyal yardım modelinin, mevzuat altyapısının tamamlanmasının ardından 2027 yılında Türkiye genelinde yaygınlaştırılması hedefleniyor.

Vatandaşlık maaşı nedir?

Vatandaşlık maaşı olarak bilinen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi, hane gelirinin belirli bir eşik seviyenin altında kalması durumunda devlet desteğiyle bu farkın tamamlanmasını amaçlayan yeni nesil bir sosyal yardım modeli olarak tanımlanıyor.

Sistem, yalnızca düzenli para yardımı yapılması üzerine kurulmayacak. Ailenin toplam geliri, çocuk sayısı, engelli birey bulunup bulunmadığı, yaşlılık durumu ve çalışabilir bireylerin istihdam imkânları birlikte değerlendirilecek.

Bu nedenle yeni model, klasik sosyal yardım anlayışından farklı olarak “hane bazlı gelir testi”, “aile destek ödemesi”, “gelir tamamlayıcı destek” ve “istihdam odaklı sosyal yardım” başlıklarını aynı çatı altında toplayacak.

Vatandaşlık maaşı kimlere verilecek?

Vatandaşlık maaşından, hane geliri belirlenen refah sınırının veya gelir eşiğinin altında kalan dar gelirli vatandaşların yararlanması bekleniyor. Değerlendirme bireysel gelir üzerinden değil, aile ve hane yapısı dikkate alınarak yapılacak.

Bu kapsamda özellikle düşük gelirli aileler, çocuklu haneler, engelli veya yaşlı birey bulunan aileler ve sosyal yardıma ihtiyaç duyan vatandaşlar sistemin öncelikli hedef kitlesi içinde yer alacak.

Ancak “vatandaşlık maaşı şartları nelerdir”, “vatandaşlık maaşı ne kadar olacak” ve “kimler başvuru yapabilecek” sorularının kesin yanıtı, yönetmelik ve başvuru kılavuzu yayımlandıktan sonra netleşecek.

Vatandaşlık maaşı başvurusu nasıl yapılacak?

Vatandaşlık maaşı başvurusu için henüz resmi başvuru ekranı açılmış değil. Başvuruların, mevcut sosyal yardım mekanizmalarına benzer şekilde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları ve e-Devlet üzerinden alınması bekleniyor.

Mevzuat tamamlandıktan sonra vatandaşların en çok merak ettiği “vatandaşlık maaşı e-Devlet başvuru ekranı açıldı mı”, “Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi başvurusu nereden yapılır” ve “Aile destek ödemesi ile vatandaşlık maaşı aynı mı” sorularının da yanıt bulması bekleniyor.

Başvuru takvimi belli oldu mu?

Vatandaşlık maaşı başvuru tarihi için henüz kesin bir takvim açıklanmadı. Bakan Göktaş’ın verdiği bilgilere göre pilot uygulama 2026’da başladı. Sistemin hukuki altyapısı ve yönetmeliği üzerinde çalışmaların sürdüğü, genel uygulamanın ise 2027 yılında Türkiye geneline yaygınlaştırılmasının hedeflendiği bildirildi.

Bu nedenle başvuru tarihleri, pilot iller, ödeme miktarı, gelir sınırı ve başvuru şartları için resmi açıklamaların takip edilmesi gerekiyor.

Sistem nasıl işleyecek?

Yeni sistemde ailenin ekonomik durumu yalnızca maaş ya da gelir beyanı üzerinden değerlendirilmeyecek. Hane içindeki kişi sayısı, çocuk sayısı, bağımlı bireyler, engelli veya yaşlı fertler, çalışabilir durumdaki yetişkinler ve mevcut sosyal destekler birlikte incelenecek.

Gelir belirlenen sınırın altında kalıyorsa, aradaki farkın sosyal destek ödemesiyle tamamlanması planlanıyor. Çalışabilir durumdaki vatandaşların ise İŞKUR ve ilgili kurumlar aracılığıyla uygun iş imkânlarına yönlendirilmesi hedefleniyor.

Bu yönüyle vatandaşlık maaşı modeli, sadece nakdi yardım değil; gelir desteği, sosyal yardım, istihdam ve aile refahını birlikte ele alan hibrit bir sistem olarak öne çıkıyor.

Vatandaşlık maaşı ne kadar olacak?

Vatandaşlık maaşı ödeme tutarı henüz açıklanmadı. Ödenecek miktarın sabit bir rakam yerine hane geliri ile belirlenecek eşik arasındaki farka göre hesaplanması bekleniyor.

Bu nedenle her aileye aynı tutarda ödeme yapılması yerine, hanenin ihtiyacına göre değişen bir destek modeli üzerinde duruluyor. Böylece sistemin, gerçekten ihtiyaç sahibi aileleri önceleyen daha hedefli bir sosyal yardım uygulaması olması amaçlanıyor.

Aile destek ödemesi ile vatandaşlık maaşı aynı mı?

Vatandaşlık maaşı, mevcut aile destek ödemelerinden farklı ve daha kapsamlı bir model olarak değerlendiriliyor. Aile destek ödemeleri belirli dönemlerde uygulanan sosyal yardım programları arasında yer alırken, Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi’nin hane gelirini düzenli biçimde izleyen, destek miktarını aile yapısına göre belirleyen ve istihdam bağlantısı kuran daha geniş bir sisteme dönüşmesi bekleniyor.

Ancak mevcut desteklerin yeni sistemle nasıl ilişkilendirileceği, aynı anda ödeme alınıp alınamayacağı ve önceki sosyal yardımların devam edip etmeyeceği resmi yönetmelik sonrasında netleşecek.

Gözler resmi başvuru kılavuzunda

Vatandaşlık maaşı olarak bilinen yeni destek sistemi, dar gelirli aileler için sosyal yardım alanında önemli bir dönüşüm başlığı olarak görülüyor. Ancak başvuru şartları, gelir sınırı, ödeme miktarı ve başvuru ekranı henüz kesinleşmedi.

Pilot uygulamanın ardından yayımlanacak mevzuat ve resmi kılavuzla birlikte “vatandaşlık maaşı başvurusu nasıl yapılır”, “kimler vatandaşlık maaşı alabilir”, “e-Devlet başvuru ekranı açıldı mı” ve “ödemeler ne zaman başlayacak” sorularının netleşmesi bekleniyor.

Bursa Tabip Odası tarafından yapılan duyuruda, Prof. Dr. Çağatay Çalkoğlu’nun hayatını kaybettiği bildirildi. Akademik ve mesleki çalışmalarıyla tanınan Çalkoğlu’nun vefatı, Bursa’da hekimler, sağlık çalışanları ve hastaları tarafından derin bir üzüntüyle karşılandı.

Prof. Dr. Çağatay Çalkoğlu kimdir?

Prof. Dr. Çağatay Çalkoğlu, Beyin ve Sinir Cerrahisi alanında görev yapan, mesleki birikimi ve akademik çalışmalarıyla tanınan bir isimdi. Uzun yıllar boyunca sağlık hizmetleri içinde yer alan Çalkoğlu, nöroşirürji alanındaki çalışmalarıyla Bursa sağlık camiasında bilinen hekimler arasında yer alıyordu.

Meslek hayatı boyunca hem hasta tedavisi hem de akademik katkılarıyla anılan Prof. Dr. Çalkoğlu’nun vefatı, tıp dünyasında önemli bir kayıp olarak değerlendirildi.

Cenazesi Mersin’de defnedilecek

Prof. Dr. Çağatay Çalkoğlu’nun cenazesinin 29 Nisan 2026 Çarşamba günü Mersin’de defnedileceği öğrenildi.

Merhum için Mersin’in Silifke ilçesine bağlı Yeniçiftlik Köyü Camii’nde öğle namazını müteakip cenaze namazı kılınacak. Cenaze namazının ardından Prof. Dr. Çalkoğlu’nun naaşı, Silifke Yeniçiftlik Köyü Mezarlığı’nda toprağa verilecek.

Bursa sağlık camiasında derin üzüntü

Prof. Dr. Çağatay Çalkoğlu’nun vefatı, özellikle Bursa’da sağlık alanında görev yapan meslektaşları arasında büyük üzüntü yarattı. Çalkoğlu’nun, yıllar içinde hem hekimlik hizmetleri hem de akademik yönüyle sağlık camiasında saygın bir yer edindiği ifade edildi.

Tıbbiye Bülteni ailesi olarak Prof. Dr. Çağatay Çalkoğlu’na Allah’tan rahmet; ailesine, yakınlarına, öğrencilerine ve sağlık camiasına başsağlığı dileriz.

The announcement marks one of the most significant blows to the oil-producing alliance in recent years. The UAE has been part of OPEC through Abu Dhabi since 1967 and as an independent state since 1971, making its exit a symbolic and strategic rupture inside the group.

Why did the UAE leave OPEC?

According to the statement carried by state media, Abu Dhabi framed the decision as part of its “long-term strategic and economic vision” and its changing energy profile. UAE Energy Minister Suhail Mohamed al-Mazrouei said the decision followed a careful review of the country’s present and future production policies.

The minister also said the UAE did not consult any other country before taking the decision, underlining that the move was a national policy choice rather than a negotiated split.

A blow to OPEC’s unity

The UAE’s departure could weaken OPEC’s ability to present a united front on production policy, especially at a time when oil markets are already under pressure. The group has often faced internal disagreements over quotas, pricing strategy and geopolitical priorities, but the loss of a major Gulf producer adds a sharper edge to those tensions.

The timing is especially sensitive. Gulf oil exports are facing disruption risks around the Strait of Hormuz, a vital maritime route between Iran and Oman through which a major share of global crude oil and liquefied natural gas normally passes.

What does this mean for oil markets?

Energy analysts say the UAE’s exit removes an important production player from OPEC’s coordinated strategy. Rystad Energy noted that the UAE has about 4.8 million barrels per day of production capacity and ambitions to raise output further.

That matters because OPEC and OPEC+ rely on coordinated production limits to influence prices. If the UAE now pursues a more independent output policy, it could complicate efforts by Saudi Arabia and other producers to manage supply and stabilize prices.

Saudi Arabia may face more pressure

The decision also places greater responsibility on Saudi Arabia, OPEC’s most influential member. With the UAE stepping away from the quota system, Riyadh may have to carry more of the burden in future efforts to balance supply, demand and price expectations.

The move comes as competition between Saudi Arabia and the UAE has become more visible in economic policy and regional influence. Their interests have overlapped for years, but they have also diverged on issues ranging from energy strategy to regional security.

A new era for the UAE’s energy policy

For the UAE, the decision signals a broader shift: Abu Dhabi appears to be prioritizing national production flexibility over collective oil-market discipline.

The country has invested heavily in expanding its energy capacity while also presenting itself as a diversified economy with ambitions beyond traditional oil dependence. Leaving OPEC could give the UAE more room to shape its production strategy according to its own economic timetable.

For global markets, however, the message is less tidy. One of OPEC’s most important members is walking away, and the oil cartel now faces the difficult task of preserving influence in a market already shaken by war, shipping risks and changing demand expectations.

Meteorolojik açıdan bu yağışlar, konvektif yani yükselim yağışları olarak biliniyor. Gündüz saatlerinde güneşle ısınan yer yüzeyi, havanın yükselmesine neden oluyor. Yükselen hava soğudukça içindeki nem yoğunlaşıyor ve dikey gelişimli bulutlar oluşuyor. Bu süreç, öğleden sonra ani sağanaklara zemin hazırlıyor.

Kırkikindi yağışları nedir?

Kırkikindi yağışları, genellikle öğleden sonra ve ikindi saatlerinde görülen, kısa süreli ancak yer yer kuvvetli olabilen sağanak yağışlardır. Halk arasında “kırk gün boyunca ikindi vakti yağan yağmur” anlamında kullanılsa da bu yağışların tam olarak 40 gün sürdüğüne dair bilimsel bir zorunluluk yoktur.

Bu nedenle kırkikindi, takvimde sabit bir dönemden çok, mevsim geçişlerinde ortaya çıkan yerel sağanak karakterini anlatan bir ifadedir. Özellikle nisan sonu, mayıs ve haziran döneminde daha sık gündeme gelir.

Neden öğleden sonra etkili oluyor?

Kırkikindi yağışlarının öğleden sonra görülmesinin temel nedeni, gün içindeki ısınmadır. Sabah saatlerinden itibaren ısınan kara yüzeyi, havayı yukarı doğru taşır. Bu yükselme sırasında hava soğur, nem yoğunlaşır ve sağanak yağışa dönüşebilecek bulutlar gelişir.

Bu yüzden sabah açık ve güneşli başlayan hava, öğleden sonra bir anda kararabilir. Kısa süre içinde kuvvetli yağmur, şimşek, gök gürültüsü ve bazı bölgelerde dolu görülebilir.

En çok hangi bölgelerde görülür?

Kırkikindi yağışları en çok İç Anadolu, Doğu Anadolu’nun iç kesimleri, yüksek platolar ve karasal iklimin etkili olduğu bölgelerde görülür. Ankara, Konya, Kayseri, Sivas, Erzurum, Yozgat, Kırşehir ve çevresi bu yağış tipinin daha sık gözlendiği alanlar arasında yer alır.

Bu yağışlar çoğu zaman geniş bir bölgeyi aynı anda etkilemez. Bir ilçede kuvvetli sağanak yaşanırken, birkaç kilometre ötede hava açık kalabilir. Bu yönüyle kırkikindi yağışları, yaz sağanaklarının en “yerel” yüzlerinden biridir.

Dolu ve sel riski var mı?

Kırkikindi yağışları genellikle kısa sürer; ancak bazı durumlarda kısa sürede yüksek miktarda yağış bırakabilir. Bu nedenle özellikle dere yatakları, alt geçitler, eğimli yollar ve şehir içi su birikintilerinde ani su baskını riski oluşabilir.

Dikey gelişimli bulutların güçlenmesi halinde dolu, yıldırım ve ani rüzgâr da görülebilir. Bu nedenle öğleden sonra yapılacak açık hava etkinliklerinde hava durumu uyarılarının takip edilmesi önem taşır.

Kırkikindi yağışlarında nelere dikkat edilmeli?

Ani sağanak sırasında ağaç altı, direk çevresi ve açık alanlarda beklemek riskli olabilir. Araç kullananların su birikintilerine hızla girmemesi, görüş mesafesinin düştüğü anlarda takip mesafesini artırması gerekir.

Tarım alanlarında ise dolu ve ani sağanak, özellikle meyve, sebze ve tahıl üretimi açısından zarar oluşturabilir. Bu nedenle çiftçilerin yerel meteorolojik uyarıları yakından izlemesi büyük önem taşır.

Kırkikindi yağışları ne zaman biter?

Kırkikindi yağışlarının başlangıç ve bitiş tarihi her yıl aynı değildir. Hava sıcaklığı, nem oranı, basınç sistemleri ve bölgesel atmosfer koşulları yağışların süresini belirler. Genellikle ilkbahar sonu ve yaz başında etkili olur; yaz sıcaklarının kalıcı hâle gelmesiyle birlikte sıklığı azalabilir.

Bu gelişme, yalnızca bir yerel yönetim değişikliği olarak değil, Kerkük’ün çok kimlikli yapısı, Türkmen temsili ve Irak’taki siyasi dengeler açısından da dikkat çekici bir adım olarak değerlendiriliyor.

Kerkük’te Türkmen Vali Neden Gündem Oldu?

Kerkük, Irak’ın en hassas şehirlerinden biri olarak biliniyor. Türkmenler, Kürtler ve Arapların bir arada yaşadığı şehir, yıllardır hem idari yapı hem de siyasi temsil tartışmalarının merkezinde yer alıyor.

Bu nedenle Irak Türkmen Cephesi Başkanı Muhammed Seman Ağa’nın valilik görevine gelmesi, özellikle Türkmen kamuoyunda güçlü bir sembolik anlam taşıdı. Türkiye Dışişleri Bakanlığı da açıklamasında, Kerkük’e Türkmen bir valinin seçilmesini “kapsayıcılık, temsilde adalet ve toplumsal huzurun tahkimi” bakımından önemli ve tarihi bir gelişme olarak değerlendirdi.

Türkiye’den Kerkük Mesajı

Kerkük’te Türkmen valinin göreve başlaması, Türkiye’de de siyasi gündemin başlıklarından biri oldu. MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, grup toplantısında yaptığı açıklamada Kerkük ve Türkmenler üzerinden dikkat çeken mesajlar verdi. Bahçeli, Türkmenlerin yanında olduklarını vurgularken, Kerkük’ün Türkiye kamuoyundaki tarihî ve duygusal yerini öne çıkardı.

Bu açıklamalar, Kerkük meselesinin yalnızca Irak iç siyasetiyle sınırlı kalmadığını, Türkiye’de de yakından takip edilen bir başlık olduğunu bir kez daha gösterdi.

Yeni Dönemde Gözler Kerkük Yönetiminde

Muhammed Seman Ağa’nın göreve başlamasının ardından Kerkük’te yönetim yapısının nasıl şekilleneceği merak ediliyor. Kentte Türkmen, Kürt ve Arap toplumları arasındaki denge, kamu hizmetlerinin yürütülmesi, yerel idarede temsil ve güvenlik başlıkları yeni dönemin en kritik gündemleri arasında yer alacak.

Uzman değerlendirmelerinde Kerkük’teki değişimin, Irak’ın genel siyasi mimarisini de etkileyebilecek bir gelişme olduğu belirtiliyor. ORSAM analizinde, Irak Türkmen Cephesi liderliğindeki bu sürecin yalnızca yerel bir idari değişiklik değil, Kerkük’te yeni bir güç dengesi arayışının parçası olduğu ifade edildi.

“102 Yıl Sonra Türkmen Vali” Tartışması

Gelişme sosyal medyada ve haber başlıklarında “102 yıl sonra Türkmen vali” ifadesiyle de gündeme taşındı. Ancak bu ifade farklı kaynaklarda tartışmalı biçimde ele alınıyor. Bazı değerlendirmelerde bu tanımın tarihsel ve terminolojik açıdan daha dikkatli kullanılması gerektiği vurgulanıyor.

Bu nedenle haber dilinde, kesin ve tartışmasız bir tarih hükmü yerine, “Kerkük’te Türkmen temsili açısından tarihi bir gelişme” ifadesi daha güvenli ve dengeli bir çerçeve sunuyor.

Kerkük’te Türkmen Temsili Yeni Bir Eşiğe Geldi

Irak Türkmen Cephesi Başkanı Muhammed Seman Ağa’nın Kerkük Valisi olması, Türkmen siyaseti açısından yeni bir eşik olarak görülüyor. Şimdi asıl dikkat, bu gelişmenin şehirde kalıcı istikrar, adil temsil ve toplumsal uzlaşmaya nasıl yansıyacağına çevrilmiş durumda.

Kerkük’te başlayan yeni dönem, yalnızca Türkmenler için değil, Irak’ın çok kimlikli siyasi yapısı açısından da yakından izlenecek.

Yapılan paylaşımda, Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Gastroenteroloji Bilim Dalı emekli öğretim üyesi olan Prof. Dr. Çolakoğlu’nun vefatından duyulan derin üzüntü dile getirildi.

Tıp camiasında üzüntü oluşturdu

Uzun yıllar tıp eğitimi ve sağlık hizmetlerine katkı sunan Prof. Dr. Salih Çolakoğlu’nun vefatı, öğrencileri, meslektaşları ve sevenleri tarafından üzüntüyle karşılandı.

Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Mezunları Derneği tarafından yayımlanan mesajda şu ifadelere yer verildi:

“Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Gastroenteroloji Bilim Dalı Emekli Öğretim Üyesi değerli hocamız Prof. Dr. Salih Çolakoğlu’nu kaybetmenin derin üzüntüsü içindeyiz. Merhuma Allah’tan rahmet, kederli ailesine, yakınları ile sevenlerine sabır ve başsağlığı dileriz.”

Prof. Dr. Salih Çolakoğlu kimdir?

Prof. Dr. Salih Çolakoğlu, Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde İç Hastalıkları Anabilim Dalı Gastroenteroloji Bilim Dalı’nda görev yapan emekli öğretim üyelerindendi.

Akademik yaşamı boyunca gastroenteroloji alanında tıp eğitimi, hasta hizmetleri ve hekim yetiştirme süreçlerine katkı sundu. Çolakoğlu’nun vefatı, özellikle Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi camiasında büyük bir kayıp olarak değerlendirildi.

Başsağlığı mesajları paylaşıldı

Vefat haberinin ardından öğrencileri, meslektaşları ve sevenleri sosyal medya üzerinden taziye mesajları paylaştı.

Prof. Dr. Salih Çolakoğlu’na Allah’tan rahmet; ailesine, yakınlarına, öğrencilerine ve Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi camiasına başsağlığı dileriz.

Görse’nin vefatı, başta Kocaeli Üniversitesi camiası olmak üzere sağlık çalışanları arasında derin bir üzüntüyle karşılandı. Meslek hayatının henüz başında olan genç hekimin kaybı, sevenlerini ve çalışma arkadaşlarını derinden sarstı.

Kocaeli Üniversitesi camiası yasa boğuldu

Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi’nde görev yapan Alican Görse’nin vefat haberinin ardından çok sayıda taziye mesajı paylaşıldı.

Genç doktorun, özverili çalışmaları ve mesleğine bağlılığıyla tanındığı belirtilirken, sağlık camiasında “erken gelen acı kayıp” olarak nitelendirilen vefat haberi büyük yankı uyandırdı.

Genç doktorun vefatı sağlık camiasını üzdü

Asistan hekimlik, tıp mesleğinin en yoğun, en yorucu ve en fedakârlık isteyen dönemlerinden biri olarak biliniyor. Uzun nöbetler, ağır sorumluluklar ve kesintisiz hizmet anlayışı, genç hekimlerin meslek yolculuğunda önemli bir yer tutuyor.

Alican Görse’nin genç yaşta hayatını kaybetmesi, hekimlik mesleğinin insan hayatına dokunan yönünü bir kez daha hüzünlü biçimde hatırlattı.

Taziye mesajları paylaşıldı

Vefat haberinin ardından ailesine, yakınlarına, mesai arkadaşlarına ve Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi camiasına başsağlığı dilekleri iletildi.

Dr. Alican Görse’nin vefat nedeni ve cenaze programına ilişkin resmi ayrıntıların netleşmesi halinde kamuoyuyla paylaşılması bekleniyor.

Dernek tarafından yayımlanan taziye mesajında, Prof. Dr. Önal’ın mesleğe ve algoloji alanına sunduğu katkıların saygıyla hatırlanacağı ifade edildi.

“Derin üzüntü yaşıyoruz”

Türk Algoloji Ağrı Derneği’nin paylaşımında şu ifadelere yer verildi:

“Algoloji camiamızın kıymetli ismi, değerli hocamız Prof. Dr. Ateş Önal’ı kaybetmenin derin üzüntüsünü yaşıyoruz. Mesleğimize ve algoloji alanına sunduğu değerli katkılar daima saygıyla hatırlanacaktır.”

Açıklamada, merhuma Allah’tan rahmet; ailesine, yakınlarına ve tüm sağlık camiasına başsağlığı dilendi.

Cenaze programı belli oldu

Paylaşılan bilgilere göre Prof. Dr. Ateş Önal için cenaze namazı yarın öğle namazını müteakip İstanbul Küçükbakkalköy Merkez Camii’nde kılınacak.

Cenaze namazının ardından defin işleminin Başıbüyük Mezarlığı’nda gerçekleştirileceği belirtildi.

Prof. Dr. Ateş Önal’ın vefatı, başta algoloji camiası olmak üzere sağlık dünyasında büyük üzüntüye neden oldu.

Ailesinin ihbarı üzerine bölgede arama çalışması başlatıldı. Ekiplerin yaptığı aramalar sonucunda Aygün’ün cansız bedeni, evine yaklaşık 50 metre uzaklıkta bulunan su dolu kuyuda tespit edildi.

3 metre derinliğindeki kuyuda bulundu

İlk bilgilere göre Selma Aygün, yaklaşık 3 metre derinliğindeki su dolu kuyuda ölü olarak bulundu. Olay yerine gelen ekipler, bölgede inceleme yaptı.

Aygün’ün cansız bedeni, yapılan çalışmaların ardından kuyudan çıkarıldı. Kesin ölüm nedeninin belirlenmesi için cenazenin otopsiye gönderileceği öğrenildi.

Ailesi kayıp ihbarında bulunmuştu

Selma Aygün’ün dün öğleden sonra kaybolmasının ardından ailesi durumu yetkililere bildirdi. İhbar üzerine çevrede arama çalışması başlatıldı.

Arama çalışmalarının ev çevresinde yoğunlaştırılması sonucu acı olay ortaya çıktı.

Soruşturma başlatıldı

Olayla ilgili adli soruşturma başlatıldı. Yetkililer, Selma Aygün’ün kuyuya nasıl düştüğünü ve ölüm nedenini belirlemek için çalışma yürütüyor.

Yeni yönetmelikle birlikte GETAT uygulamalarında sağlık hizmeti sunumunun kapsamı genişletildi. Düzenleme, geleneksel ve tamamlayıcı tıp uygulama ünitesi ile uygulama merkezi açma şartlarında değişiklikler getirirken, hizmetlerin daha erişilebilir ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşturulmasını hedefliyor.

GETAT hizmetlerinde erişim kolaylaşıyor

Yönetmelikle, GETAT uygulama merkezlerinin yalnızca belirli sağlık kuruluşlarıyla sınırlı kalmaması ve daha geniş sağlık hizmeti ağı içinde sunulabilmesi amaçlandı.

Bu kapsamda, devlet hastaneleri ile 100 yatak ve üzeri kapasiteye sahip özel hastanelerde GETAT uygulama merkezi açılabilmesinin önü açıldı. Böylece özellikle daha özellikli ve riskli hasta gruplarına yönelik geleneksel ve tamamlayıcı tıp hizmetlerinin daha kontrollü sağlık kuruluşlarında verilmesi hedefleniyor.

Diş hekimliği muayenehanelerinde de GETAT dönemi

Yeni düzenlemenin dikkat çeken başlıklarından biri de diş hekimliği alanı oldu. Yönetmelikle, uygun şartları taşıyan diş hekimliği muayenehanelerinde de belirli GETAT uygulamalarının yapılabilmesine imkân sağlandı.

Bu adım, özellikle ağız ve diş sağlığı hizmetleriyle ilişkili tamamlayıcı uygulamaların daha açık bir mevzuat zemini içinde yürütülmesi açısından önemli görülüyor.

15 uygulama kılavuzu esas alınacak

Yönetmelikte, GETAT uygulamalarında Bakanlık tarafından yayımlanan uygulama kılavuzlarının esas alınacağı belirtildi. Sağlık Bakanlığı’nın GETAT alanındaki kılavuzları ve mevzuat başlıkları ilgili daire başkanlığı üzerinden erişime açık durumda bulunuyor.

Bu çerçevede uygulamaların yalnızca genel mevzuata değil, aynı zamanda her uygulama için belirlenen teknik ve klinik ilkelere göre yürütülmesi amaçlanıyor.

Osteopati ve kayropraktik için sertifika şartı

Yeni yönetmelikte osteopati ve kayropraktik uygulamalarına ilişkin düzenlemeler de yer aldı. Buna göre söz konusu uygulamalar, Bakanlıkça belirlenen eğitim ve sertifikasyon şartlarını taşıyan hekimler ile ilgili sağlık meslek mensupları tarafından yapılabilecek.

Bu başlık, özellikle manuel terapi alanında hizmet sunumunun kimler tarafından ve hangi şartlarda yapılabileceği konusunda daha net bir sınır çizmesi bakımından öne çıkıyor.

2014 yönetmeliği yürürlükten kalktı

Yeni düzenlemeyle birlikte, 2014 yılında yayımlanan Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Uygulamaları Yönetmeliği yürürlükten kaldırıldı. Eski yönetmelik, GETAT uygulamalarının Türkiye’de sağlık sistemi içinde belirli kurallara bağlanmasında temel metinlerden biri olarak uygulanıyordu.

Son düzenleme ise hem hizmet sunum alanlarını hem de uygulama merkezlerinin çalışma şartlarını güncel ihtiyaçlara göre yeniden şekillendiren daha kapsamlı bir çerçeve ortaya koyuyor.

GETAT nedir?

GETAT, geleneksel ve tamamlayıcı tıp uygulamalarını ifade ediyor. Bu uygulamalar, modern tıbbi tedavinin yerine geçmek için değil; uygun hasta grubunda, doğru endikasyonla ve yetkili sağlık personeli eliyle destekleyici sağlık hizmeti olarak değerlendiriliyor.

Yeni yönetmelikle birlikte bu alanın daha sıkı kılavuzlara, sertifikasyon şartlarına ve sağlık kuruluşu standartlarına bağlanması bekleniyor.

Edinilen bilgilere göre, hastanede doktor sırasını bekleyen Yayla’nın kalp krizi geçirdiği belirlendi. Sağlık ekipleri tarafından hastane içerisinde hemen müdahale edilen Yayla, yapılan tüm müdahalelere rağmen hayatını kaybetti.

İbrahim Yayla’nın cenazesi Dereköy’de defnedilecek

İbrahim Yayla’nın vefatı, ailesi ve sevenleri başta olmak üzere Eynesil Dereköy Köyü’nde büyük üzüntüye neden oldu.

Yayla’nın cenazesinin, yarın Dereköy Köyü Merkez Camii’nde kılınacak cenaze namazının ardından aynı yerde bulunan aile kabristanlığında toprağa verileceği öğrenildi.

Eynesil’de acı haber

Doktor muayenesi için hastaneye giden Yayla’nın, sıra beklediği sırada geçirdiği rahatsızlık sonucu yaşamını yitirmesi, bölgede derin üzüntü oluşturdu.

Bu nedenle “kalıp sabun bakteri yuvasıdır, kullanılmamalıdır” şeklindeki kesin ifade bilimsel olarak doğru değil. Daha doğru cümle şu olur: Kalıp sabun nemli bırakılırsa üzerinde bakteri yaşayabilir; fakat doğru el yıkamayla bu durum çoğu kişi için ciddi bir bulaş kaynağına dönüşmez.

CDC: Kalıp Sabun da Sıvı Sabun da İşe Yarar

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri’ne göre el yıkamada hem kalıp sabun hem de sıvı sabun kullanılabilir. CDC, mikroplardan arınmak için asıl yöntemin elleri sabun ve suyla doğru şekilde yıkamak olduğunu vurguluyor. Kurumun el hijyeni rehberinde, “hem kalıp hem sıvı sabun mikropları uzaklaştırmada işe yarar” bilgisi yer alıyor.

CDC ayrıca elleri sabunla yıkamanın ishal ve solunum yolu enfeksiyonları gibi hastalıkların yayılımını azaltmada etkili olduğunu belirtiyor. El yıkama eğitimi ve sabuna erişim, özellikle çocuklarda enfeksiyonların azaltılması açısından önemli görülüyor.

Antibakteriyel Sabun Daha mı Etkili?

Bir başka yaygın yanılgı da “antibakteriyel sabun daha güvenlidir” düşüncesi. Ancak ABD Gıda ve İlaç Dairesi, reçetesiz satılan antibakteriyel sabunların hastalıkları önlemede normal sabun ve sudan daha etkili olduğunu gösteren yeterli kanıt bulunmadığını bildiriyor. FDA, günlük kullanımda sade sabun ve suyun yeterli olduğunu belirtiyor.

Mayo Clinic kaynaklarında da benzer bir değerlendirme yer alıyor. Uzmanlara göre toplum genelinde antibakteriyel sabun kullanmak için özel bir gerekçe yok; çünkü normal sabun ve su, mikropların ciltten uzaklaştırılmasında etkili.

Asıl Risk Nerede? Islak Sabunluk ve Kirli Dispenserler

Kalıp sabunda riskin artabileceği yer, sabunun sürekli ıslak kaldığı, köpüklü su içinde beklediği ve ortak yüzeylerle yoğun temas ettiği ortamlardır. Sabun kuru kalmadığında bakteri çoğalması için daha uygun bir zemin oluşabilir.

Benzer şekilde sıvı sabun da her zaman “daha hijyenik” anlamına gelmez. Bazı araştırmalar, özellikle toplu alanlarda kullanılan yeniden doldurulabilir sıvı sabun dispenserlerinin bakteriyle kontamine olabileceğini göstermiştir. Kontrollü çalışmalarda kontamine toplu sıvı sabun dispenserleriyle yıkamanın ellerde fırsatçı bakterileri artırabildiği bildirilmiştir.

Bu nedenle mesele yalnızca “kalıp mı sıvı mı?” sorusu değildir. Temiz saklama, düzenli bakım ve doğru el yıkama tekniği en az sabunun türü kadar önemlidir.

Doğru El Yıkama Nasıl Olmalı?

Eller suyla ıslatılmalı, sabunla avuç içi, el sırtı, parmak araları, tırnak çevresi ve başparmaklar iyice köpürtülmelidir. Ardından eller bol suyla durulanmalı ve temiz bir havlu ya da tek kullanımlık kâğıt havluyla kurulanmalıdır.

CDC, su ve sabun yoksa en az yüzde 60 alkol içeren el antiseptiği kullanılabileceğini, ancak çoğu durumda sabun ve suyla el yıkamanın en iyi yöntem olduğunu bildiriyor.

Evde Kalıp Sabun Kullanırken Nelere Dikkat Edilmeli?

Kalıp sabun kullanılacaksa sabunluk delikli ve suyu tahliye edebilir yapıda olmalı. Sabun, su birikintisi içinde bırakılmamalı. Ortak kullanılan alanlarda sabunun sürekli ıslak kalmaması sağlanmalı. Kesik, açık yara, bağışıklık zayıflığı veya yoğun enfeksiyon riski bulunan ortamlarda ise sıvı sabun ve tek kullanımlık hijyen ürünleri tercih edilebilir.

Sonuç: Sabun Değil, Yanlış Kullanım Sorun

Bilimsel veriler, kalıp sabunun yüzeyinde bakteri bulunabileceğini; ancak doğru kullanıldığında günlük yaşamda büyük bir bulaş kaynağı olmadığını gösteriyor. Antibakteriyel iddialar ise her zaman daha güçlü koruma anlamına gelmiyor.

Hijyenin anahtarı sabunun etiketinde değil, kullanım biçiminde saklı: Sabunla yeterli süre köpürtmek, iyi durulamak, elleri kurutmak ve sabunu ya da dispenseri temiz koşullarda tutmak. Mikroplara karşı savaşta asıl küçük devrim, lavabonun başında doğru yapılan 20 saniyelik o sade ritüelde gizli. 🫧

Ermenek’te geçen yıl yaşanan ve Selime Balcı’nın yaşamını yitirmesiyle sonuçlanan trafik kazası, aradan geçen süreye rağmen ailesinin açıklamalarıyla yeniden kamuoyunun gündemine taşındı.

Kazanın ardından büyük acı yaşayan anne Arife Balcı, kızının ölümüne ilişkin sürecin tüm yönleriyle aydınlatılmasını istedi. Balcı, olayın yalnızca bir kaza olarak değerlendirilmemesi gerektiğini savunarak, “Bu bir cinayet” iddiasında bulundu.

“Kızım için adalet istiyorum”

Selime Balcı’nın annesi Arife Balcı, yaptığı açıklamada kızının ölümünün ardından yaşanan sürecin kendileri için daha da yıpratıcı hale geldiğini belirtti.

Anne Balcı, olayın karanlıkta kalan yönlerinin bulunduğunu öne sürerek yetkililere çağrıda bulundu. Kızının ölümünün tüm detaylarıyla araştırılmasını isteyen Balcı, adalet beklentisini dile getirdi.

Kaza 13 Temmuz 2024’te meydana gelmişti

Edinilen bilgilere göre olay, 13 Temmuz 2024 tarihinde Karaman’ın Ermenek ilçesinde meydana geldi. Trafik kazasında Selime Balcı ağır şekilde yaralandı. Genç kadın, yapılan tüm müdahalelere rağmen kurtarılamayarak hayatını kaybetti.

Kazanın ardından başlatılan süreç devam ederken, ailenin iddiaları olayın yeniden tartışılmasına neden oldu.

Aile olayın aydınlatılmasını istiyor

Selime Balcı’nın ailesi, kazaya ilişkin soru işaretlerinin giderilmesini ve olayın bütün yönleriyle incelenmesini talep ediyor.

Anne Arife Balcı’nın açıklamaları, bölgede de geniş yankı uyandırdı. Aile, kızlarının ölümünün unutulmaması ve sorumluların hukuk önünde hesap vermesi gerektiğini vurguluyor.

Soruşturma süreci yakından takip ediliyor

Olayla ilgili hukuki sürecin nasıl ilerleyeceği merak edilirken, ailenin adalet çağrısı kamuoyunda dikkat çekti.

Selime Balcı’nın ölümüyle ilgili iddiaların netleşmesi için resmi makamların yapacağı değerlendirme ve soruşturma sürecinde ortaya çıkacak bilgiler önem taşıyor.

Aile ise tek taleplerinin gerçeğin ortaya çıkması olduğunu belirterek, “Selime için adalet” çağrısını sürdürüyor.

Milyonlarca çalışan ve emeklinin beklediği maaş artışı yeniden ekonomi gündeminin ilk sıralarına çıktı. Ankara kulislerinde konuşulan iddiaya göre, asgari ücret zammı ve emekli maaşı düzenlemesi için yıl sonuna dönük alternatif formüller değerlendiriliyor.

İddiaya göre Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’e asgari ücretli ve emekliler için hazırlıkların hızlandırılması yönünde talimat verdi.

Mehmet Şimşek’in masasında hangi formüller var?

Ekonomi yönetiminde öncelikli başlıklardan birinin asgari ücret artışı olduğu belirtiliyor. Yüksek yaşam maliyeti, kira ve temel gıda harcamalarındaki artış nedeniyle yıl sonu zammının yalnızca enflasyon hesabıyla sınırlı kalıp kalmayacağı merak ediliyor.

Kulislerde, asgari ücret için enflasyon farkına ek olarak seyyanen artış seçeneğinin de değerlendirilebileceği konuşuluyor. Ancak bu konuda henüz açıklanmış resmi bir karar bulunmuyor.

Emekli maaşlarında refah payı beklentisi

Emekli maaşları için de benzer bir beklenti oluşmuş durumda. Özellikle düşük aylık alan emekliler, enflasyon farkının yanında ek iyileştirme yapılmasını bekliyor.

Bu nedenle yıl sonu emekli zammında refah payı, taban aylık artışı ve kök maaş düzenlemesi gibi başlıkların yeniden gündeme gelebileceği belirtiliyor.

Asgari ücrete ek zam olur mu?

Asgari ücret zammı, her yıl olduğu gibi bu yıl da milyonlarca çalışan kadar işverenleri ve piyasaları da yakından ilgilendiriyor. Ücret artışı bir yandan alım gücünü koruma beklentisiyle takip edilirken, diğer yandan enflasyonla mücadele programı açısından kritik görülüyor.

Bu nedenle Mehmet Şimşek’in ekonomi programı kapsamında atılacak adımların, hem çalışanların gelir beklentisi hem de mali disiplin dengesi gözetilerek şekilleneceği değerlendiriliyor.

Gözler resmi açıklamada

Asgari ücret ve emekli maaşı için konuşulan zam senaryoları şimdilik kulis bilgisi niteliğinde. Resmi karar için Cumhurbaşkanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’ndan yapılacak açıklamalar bekleniyor.

Yıl sonuna yaklaşılırken “asgari ücret ne kadar olacak?”, “emekli maaşlarına refah payı verilecek mi?” ve “Mehmet Şimşek’in zam formülü ne olacak?” soruları ekonomi gündemindeki yerini koruyacak.

2026 yılıyla birlikte öne çıkan yeni nesil giyilebilir EEG cihazları, beyin dalgalarını kulaklık benzeri sistemlerle takip etmeyi hedefliyor. Özellikle kulak içi elektrotlara dayanan cihazlar, beyin sinyallerini günlük yaşam içinde daha uzun sürelerle izleme fikrini güçlendirdi.

CES 2026’da dikkat çeken nöroteknoloji ürünleri arasında in-ear EEG cihazları da yer aldı. NAOX Technologies’in kulak içi EEG sistemi ve gündelik kullanıma dönük beyin sinyali takip platformu, bu alandaki en dikkat çekici örneklerden biri olarak gösterildi. Bazı ürünlerin sağlık profesyonelleri ve ev ortamı kullanımı için geliştirildiği, bazı modellerin ise tanı amaçlı değil, beyin sinyallerini izlemeye dönük tüketici teknolojisi olarak konumlandırıldığı bildirildi.

EEG kulaklıklar ne işe yarayacak?

Giyilebilir EEG cihazlarının temel vaadi, beynin elektriksel aktivitesini yalnızca kısa bir hastane kaydıyla değil, günlük hayatın akışı içinde takip edebilmek.

Bu teknolojiyle birlikte beyin aktivitesi; kişi yürürken, dinlenirken, çalışırken veya uyurken daha uzun sürelerle izlenebilir. Böylece özellikle nöbet takibi, uyku analizi ve bilişsel performans değerlendirmesi gibi alanlarda daha zengin veri elde edilebilir.

Bilimsel yayınlarda giyilebilir EEG sistemlerinin; uzun süreli beyin izlemi, epileptik nöbet tespiti, uyku takibi ve bilişsel yük değerlendirmesi gibi alanlarda potansiyel taşıdığı belirtiliyor. Ancak bu cihazların klinik uygulamalara güvenle girebilmesi için doğruluk, sinyal kalitesi ve gerçek yaşam koşullarındaki performansının daha fazla çalışmayla gösterilmesi gerekiyor.

Klasik EEG’nin yerini alacak mı?

Şimdilik hayır.

Uzman yaklaşımına göre kulak içi EEG cihazları, klasik çok kanallı EEG sistemlerinin yerini tamamen alacak bir teknoloji olarak değil, tamamlayıcı bir takip aracı olarak görülmeli.

Klasik EEG, özellikle ayrıntılı nörolojik değerlendirme gereken durumlarda hâlâ altın standart yöntemlerden biri. Kulak içi veya kulaklık tipi EEG cihazları ise daha çok uzun süreli izlem, ev ortamında takip ve günlük yaşam verisi toplama açısından avantaj sağlayabilir.

Bu fark önemli. Çünkü hastanede yapılan EEG çoğu zaman beynin belli bir andaki görüntüsünü verir. Giyilebilir sistemler ise günler veya haftalar boyunca değişen beyin aktivitesini izleme fikrini gündeme getiriyor.

Epilepsi ve uyku bozukluklarında yeni dönem mi?

Giyilebilir EEG cihazlarının en çok konuşulduğu alanlardan biri epilepsi.

Epilepsi hastalarında nöbetler her zaman hastane kaydı sırasında yakalanamayabilir. Uzun süreli EEG takibi, nöbetlerin zamanını, sıklığını ve olası tetikleyicilerini anlamada önemli katkı sağlayabilir.

Uyku bozuklukları da bu teknolojinin öne çıkabileceği alanlardan biri. Bazı yeni nesil kulak içi EEG ürünleri, uyku sırasında beyin dalgalarını izleyerek uyku evrelerini değerlendirmeyi ve kişiye özel uyku verisi sunmayı hedefliyor. NextSense Smartbuds gibi ürünlerde kulak içi EEG sensörleriyle uyku takibi yapılabildiği ve cihazların beyin aktivitesine göre sesli uyarılarla uyku kalitesini desteklemeyi amaçladığı bildiriliyor.

Yapay zekâ ile birleşirse ne olur?

Giyilebilir EEG’nin asıl sıçrama noktası, yalnızca veri toplaması değil; bu verilerin yapay zekâ ile yorumlanması olabilir.

Uzun dönemli beyin sinyalleri, yapay zekâ algoritmalarıyla analiz edildiğinde kişiye özel risk profilleri çıkarılabilir. Epilepsi nöbeti riski, uyku kalitesi, dikkat düzeyi veya bilişsel yorgunluk gibi alanlarda daha erken uyarı sistemleri geliştirilebilir.

Ancak burada dikkatli bir dil gerekiyor: Bu cihazlar bugün için her hastalığı önceden haber veren “beyin alarmı” değil. Mevcut tablo, daha çok güçlü bir araştırma ve izlem alanının hızla olgunlaşması şeklinde değerlendirilmeli.

En büyük soru: Beyin verisi kime ait olacak?

Bu teknolojinin tıbbi potansiyeli kadar etik tarafı da büyük.

Çünkü beyin verisi, sıradan bir adım sayısı ya da kalp atım hızı verisinden daha hassas olabilir. Dikkat düzeyi, bilişsel yük, uyku düzeni, stres yanıtı ve bazı durumlarda duygusal tepkiler hakkında ipuçları taşıyabilir.

Bu nedenle giyilebilir EEG cihazlarının yaygınlaşmasıyla birlikte şu sorular daha çok tartışılacak:

Beyin verileri nerede saklanacak?
Kimler bu verilere erişebilecek?
Sigorta şirketleri veya işverenler bu tür verileri talep edebilecek mi?
Kullanıcı, hangi verisinin nasıl yorumlandığını gerçekten bilecek mi?

Giyilebilir nöroteknoloji alanındaki bilimsel değerlendirmeler, klinik fayda potansiyelinin yanında mahremiyet, güvenlik ve etik düzenlemelerin de kritik olduğunu vurguluyor.

Nörolojide geleceğin stetoskopu olabilir mi?

Giyilebilir EEG teknolojisi, nörolojide önemli bir eşiğe işaret ediyor. Beyin aktivitesinin yalnızca hastanede değil, günlük yaşamın içinde izlenebilmesi; epilepsi, uyku bozuklukları ve bilişsel sağlık alanlarında yeni kapılar açabilir.

Ancak bu kapıdan geçerken aceleci davranmamak gerekiyor. Sinyal kalitesi, klinik doğrulama, yapay zekâ yorumlarının güvenilirliği ve veri mahremiyeti bu teknolojinin kaderini belirleyecek başlıklar olacak.

Bugün için en doğru ifade şu: Beyni okuyan kulaklıklar geliyor; fakat bu teknoloji klasik EEG’nin yerine geçmekten çok, nörolojide sürekli izlem çağının habercisi olabilir.

EVALI nedir?

EVALI, İngilizce “E-cigarette or Vaping Product Use-Associated Lung Injury” ifadesinin kısaltmasıdır. Türkçede elektronik sigara veya vaping ürünlerine bağlı akciğer hasarı olarak tanımlanabilir.

Bu tablo tek tip bir hastalık gibi düşünülmemelidir. Akciğerde farklı hasar biçimleriyle ortaya çıkabilir. Bazı hastalarda akciğer hava kesecikleri etkilenir, bazılarında iltihabi reaksiyon daha belirgin hale gelir.

EVALI’nin önemi, belirtilerin başlangıçta hafif görünmesine rağmen kısa sürede oksijen düşüklüğü ve solunum yetmezliği gibi ağır sonuçlara ilerleyebilmesidir. CDC’ye göre EVALI salgınıyla ilişkili vakalarda özellikle THC içeren ürünler ve vitamin E asetat dikkat çeken bileşenler arasında yer aldı.

EVALI neden olur?

EVALI’nin temelinde, elektronik sigara veya vaping yoluyla solunan bazı kimyasal maddelerin akciğer dokusunda hasar oluşturması yer alır. Bu maddeler akciğerin hassas yüzeyinde iltihabi yanıtı tetikleyebilir.

En çok üzerinde durulan maddeler arasında vitamin E asetat, THC içeren likitler, aromalar, çözücüler ve kaynağı belirsiz ürünlerde bulunan katkılar yer alır. CDC, vitamin E asetatın özellikle THC içeren bazı ürünlerle ilişkili EVALI salgınında güçlü biçimde bağlantılı bulunduğunu bildirmiştir.

Ancak bu, her EVALI vakasının tek bir maddeyle açıklanabileceği anlamına gelmez. EVALI bir dışlama tanısıdır; yani enfeksiyon, pıhtı, otoimmün hastalıklar ve başka akciğer sorunları da değerlendirilmelidir.

EVALI nasıl anlaşılır?

EVALI çoğu zaman üç farklı belirti grubuyla dikkat çeker. Bu nedenle yalnızca öksürük veya ateşe bakarak karar vermek yanıltıcı olabilir.

İlk grup solunum şikâyetleridir. Nefes darlığı, kuru öksürük, göğüs ağrısı ve eforla çabuk yorulma görülebilir.

İkinci grup sistemik belirtilerdir. Ateş, halsizlik, çarpıntı hissi ve genel durum bozukluğu tabloya eşlik edebilir.

Üçüncü grup ise sık gözden kaçan mide-bağırsak bulgularıdır. Bulantı, kusma, karın ağrısı veya ishal bazı hastalarda solunum bulgularıyla birlikte ortaya çıkabilir. FDA da EVALI ile ilişkili bildirimlerde nefes darlığı, göğüs ağrısı, ateş, yorgunluk, kusma ve ishal gibi belirtilerin görülebildiğini belirtmiştir.

EVALI erken belirtileri nelerdir?

EVALI’nin erken döneminde hasta çoğu zaman “üşüttüm”, “grip oldum” veya “akciğer enfeksiyonu geçiriyorum” diye düşünebilir. Hafif öksürük, göğüste baskı, merdiven çıkarken zorlanma ve alışılmadık halsizlik ilk ipuçları olabilir.

Özellikle genç bir kişide, son haftalarda elektronik sigara kullanımı varsa ve buna nefes darlığı ile mide bulantısı eşlik ediyorsa EVALI akla gelmelidir. Buradaki kritik soru şudur: “Sigara içiyor musunuz?” yetmez; “Elektronik sigara, vape veya THC içeren ürün kullandınız mı?” diye ayrıca sorulmalıdır.

Çünkü birçok kullanıcı elektronik sigarayı “sigara” olarak görmez ve hekim sormadıkça bu bilgiyi paylaşmayabilir.

Kimlerde daha sık görülür?

EVALI her yaşta görülebilir; ancak gençler ve genç erişkinler daha görünür risk grubudur. Elektronik sigara kullanımının sosyal çevre, aroma çeşitleri ve “zararsız alternatif” algısıyla yayılması bu riski artırır.

THC içeren ürün kullananlar, kaynağı belirsiz veya kaçak likitlere yönelenler, içeriği bilinmeyen kartuş kullananlar ve aynı ürünü farklı kişilerle paylaşanlar daha dikkatli olmalıdır.

Astım, KOAH, bağışıklık sistemi zayıflığı veya kronik akciğer hastalığı olan kişilerde benzer belirtiler daha ağır seyredebilir. Bu grupta solunum şikâyetleri “alışılmış hastalık belirtisi” sanılıp geciktirilmemelidir.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Elektronik sigara kullanan bir kişide nefes darlığı, göğüs ağrısı, geçmeyen öksürük, ateş, çarpıntı, kusma veya belirgin halsizlik varsa sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Aşağıdaki bulgular acil değerlendirme gerektirir:

Oksijen satürasyonunda düşme, hızla artan nefes darlığı, dudaklarda morarma, bilinç bulanıklığı, konuşurken nefesin yetmemesi ve istirahatte solunum sıkıntısı alarm işaretleridir.

Bu durumda evde beklemek, internetten ilaç aramak veya yalnızca antibiyotikle süreci geçiştirmeye çalışmak riskli olabilir.

EVALI için hangi doktora gidilir?

EVALI şüphesinde ilk başvuru acil servis, aile hekimi veya göğüs hastalıkları uzmanı olabilir. Nefes darlığı belirginse doğrudan acil servise başvurmak daha doğru olur.

İleri değerlendirmede göğüs hastalıkları bölümü ana branştır. Enfeksiyon şüphesi varsa enfeksiyon hastalıkları, çocuk ve ergen hastalarda çocuk sağlığı ve hastalıkları veya çocuk göğüs hastalıkları devreye girebilir.

EVALI’de erken başvuru, oksijen düşüklüğü ve yoğun bakım ihtiyacı gibi komplikasyonların önlenmesi açısından önem taşır. Tedavi planı hastanın klinik durumuna göre belirlenir.

EVALI nasıl teşhis edilir?

EVALI tanısı yalnızca belirtiye bakılarak konulmaz. Hekim öncelikle ayrıntılı öykü alır. Son 90 gün içinde elektronik sigara, vape, THC içeren ürün veya kaynağı belirsiz likit kullanımı özellikle sorgulanır.

Ardından akciğer grafisi veya bilgisayarlı tomografi istenebilir. BT’de iki taraflı buzlu cam görünümleri ve iltihabi alanlar görülebilir. MSD Manual, tanıda yakın dönem vaping öyküsü, diğer nedenlerin dışlanması ve görüntülemede iki taraflı akciğer opasitelerinin önemli olduğunu belirtmektedir.

Kan testleri, enfeksiyon testleri, oksijen düzeyi ölçümü ve bazı hastalarda bronkoskopi gerekebilir. Çünkü EVALI, zatürre, grip, COVID-19, pulmoner emboli ve otoimmün akciğer hastalıklarıyla karışabilir.

EVALI tedavisi var mı?

EVALI tedavisinde ilk adım elektronik sigara ve vaping ürünlerinin tamamen bırakılmasıdır. Ürün kullanılmaya devam ederse akciğer hasarı tekrarlayabilir veya iyileşme gecikebilir.

Hafif ve orta olgularda oksijen desteği, yakın takip ve destek tedavileri uygulanabilir. Enfeksiyon dışlanana kadar bazı hastalarda antibiyotik veya antiviral tedavi de gündeme gelebilir.

Orta ve ağır vakalarda hastane yatışı gerekebilir. Uygun hastalarda kortikosteroid tedavisiyle akciğerdeki iltihabi yanıtın azaltılması hedeflenebilir. American Lung Association, tedavinin hastalığın şiddetine göre oksijen desteği, enfeksiyona yönelik ilaçlar ve kortikosteroidleri içerebileceğini belirtmektedir.

Ağır olgularda yoğun bakım takibi, yüksek akımlı oksijen, noninvaziv solunum desteği veya mekanik ventilasyon gerekebilir. Her tedavi her hasta için uygun olmayacağı için karar mutlaka hekim tarafından verilmelidir.

Yeni tedaviler ve güncel gelişmeler

EVALI için bugün tek başına hastalığı hedefleyen özel bir ilaçtan söz etmek doğru değildir. Tedavi, erken tanı, vapingin kesilmesi, oksijen desteği, enfeksiyonların dışlanması ve uygun hastalarda iltihabı azaltmaya yönelik yaklaşımlar üzerine kuruludur.

Güncel yaklaşımda asıl vurgu korunma ve doğru öykü almaya yapılmaktadır. Özellikle THC içeren, kaynağı belirsiz veya kaçak ürünlerden uzak durulması güçlü biçimde önerilir. CDC, THC içeren vaping ürünlerinin özellikle resmi olmayan kaynaklardan temin edilmemesi gerektiğini vurgulamıştır.

Bu nedenle EVALI’de “yeni tedavi” kadar önemli başlık, hastanın elektronik sigara kullanımını açıkça söylemesi ve hekimin bu öyküyü aktif biçimde sorgulamasıdır.

EVALI ölümcül müdür?

EVALI her hastada ağır seyretmez. Ancak bazı hastalarda hızlı ilerleyen oksijen düşüklüğü ve solunum yetmezliği gelişebilir.

Bu nedenle “kendiliğinden geçer” düşüncesiyle beklemek doğru değildir. Özellikle nefes darlığı artıyorsa, göğüs ağrısı varsa veya ateş ve mide-bağırsak bulguları tabloya eklenmişse tıbbi değerlendirme geciktirilmemelidir.

Erken tanı ve doğru tedaviyle birçok hasta toparlanabilir. Ancak bazı kişilerde uzun süreli nefes darlığı, egzersiz kapasitesinde azalma ve akciğer fonksiyonlarında etkilenme görülebilir.

EVALI nasıl önlenir?

EVALI’den korunmanın en etkili yolu elektronik sigara ve vaping ürünlerinden uzak durmaktır. Özellikle THC içeren, içeriği bilinmeyen, merdiven altı veya kaçak ürünler ciddi risk taşıyabilir.

Gençlerde “zararsız buhar” algısı kırılmalıdır. Elektronik sigara yalnızca nikotin bağımlılığı açısından değil, akciğer dokusu üzerinde oluşturabileceği ani hasar nedeniyle de önemsenmelidir.

Elektronik sigarayı bırakmak isteyen kişiler aile hekimi, göğüs hastalıkları uzmanı veya sigara bırakma polikliniklerinden destek alabilir. Nikotin bağımlılığı bir irade eksikliği değil, profesyonel destek gerektirebilen tıbbi bir durumdur.

En sık yapılan hata

EVALI’de en sık yapılan hata, elektronik sigara kullanımını “sigara içmiyorum” cevabının arkasında görünmez hale getirmektir.

Hasta vaping kullandığını söylemez, hekim de özellikle sormazsa tablo atipik pnömoni sanılabilir. Bu gecikme, oksijen düşüklüğü gelişen hastalarda tedavi sürecini zorlaştırabilir.

Kısa klinik not

Genç hasta, yakın dönem vaping öyküsü, nefes darlığı, oksijen düşüklüğü, mide-bağırsak şikâyeti ve iki taraflı akciğer tutulumu birlikte görülüyorsa EVALI mutlaka akılda tutulmalıdır.

Kısa Soru-Cevap

EVALI kendiliğinden geçer mi?
Hafif belirtiler bazen azalabilir; ancak EVALI şüphesinde evde beklemek güvenli değildir. Hekim değerlendirmesi gerekir.

Elektronik sigara normal sigaradan daha güvenli mi?
Elektronik sigara zararsız değildir. Bazı içerikler akciğerde ciddi hasara yol açabilir.

EVALI bulaşıcı mı?
Hayır. EVALI bulaşıcı bir enfeksiyon değildir; ancak belirtileri enfeksiyonlarla karışabilir.

Çocuklarda ve gençlerde EVALI görülür mü?
Evet. Özellikle gençlerde elektronik sigara kullanımı arttıkça EVALI riski de önem kazanır.

Tedavi gecikirse ne olur?
Nefes darlığı artabilir, oksijen düşebilir ve bazı hastalarda yoğun bakım ihtiyacı gelişebilir.

Edinilen bilgilere göre, yolun karşısına geçmeye çalışan genç kıza cadde üzerinde ilerleyen bir otomobil çarptı. Çarpmanın etkisiyle genç kız metrelerce savrularak yere düştü.

Kazayı gören çevredeki vatandaşlar hızla olay yerine koşarak yaralıya ilk müdahaleyi yaptı. Durumun 112 Acil Sağlık ekiplerine bildirilmesi üzerine bölgeye kısa sürede ambulans sevk edildi.

Olay yerine ulaşan sağlık ekipleri, ağır yaralanan genç kıza ilk müdahaleyi olay yerinde gerçekleştirdi. Ardından ambulansla hastaneye kaldırılan genç kızın tedavi altına alındığı öğrenildi.

Hastaneden edinilen bilgilere göre genç kızın sağlık durumunun ciddiyetini koruduğu ve yoğun bakım ünitesinde entübe edilerek tedavisinin sürdüğü bildirildi.

Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.

Son yıllarda hem tarama programlarının yaygınlaşması hem de ailelerin bilinçlenmesiyle SMA hastalığı daha fazla konuşuluyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi, Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, özellikle erken belirti ve tanının hayati önem taşıdığını vurguluyor:
“Bugün artık SMA hastalığında erken tanı, hastalığın seyrini değiştirebiliyor. Ancak belirtiler gözden kaçarsa tablo ağırlaşabiliyor.”

SMA Hastalığı nedir?

SMA hastalığı (Spinal Müsküler Atrofi), omurilikteki hareket sinir hücrelerini etkileyen genetik bir kas hastalığıdır.

Bu hastalıkta, kasları çalıştıran motor nöronlar hasar görür. Sonuç olarak:

• Kaslarda güçsüzlük

• Hareket kısıtlılığı

• Zamanla kas erimesi

• İleri vakalarda solunum problemleri

görülebilir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’a göre, SMA hastalığı doğuştan gelen genetik bir bozukluktur ve SMN1 genindeki eksiklik nedeniyle ortaya çıkar. “Kasın kendisi sağlamdır, sorun kası çalıştıran sinirdedir” diyerek hastalığın mekanizmasını sade bir dille anlatıyor.

SMA hastalığı tiplerine göre farklı şiddette seyreder. Bazı bebeklerde ilk aylarda ağır tablo görülürken, bazı çocuklarda belirtiler daha geç ortaya çıkabilir.

En sinsi belirtiler

SMA hastalığı çoğu zaman sessiz başlar. Aileler ilk etapta fark etmeyebilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler:

• Baş kontrolünde gecikme

• Emme ve yutma güçlüğü

• Yaşıtlarına göre daha az hareket

• Kol ve bacaklarda gevşeklik

• Sık solunum yolu enfeksiyonu

• Oturamama ya da yürüyememe

Prof. Dr. Kafadar, “Bebek çok sakin diye sevinen aileler oluyor. Oysa aşırı hareketsizlik bazen SMA hastalığı belirtisi olabilir” uyarısında bulunuyor.

Özellikle bacaklarda güçsüzlük ön plandadır. Bazı vakalarda dilde titreme bile görülebilir. Bu belirtiler erken dönemde yakalanırsa, tedavi seçenekleri daha etkili olabilir.

Kimler risk altında?

SMA hastalığı kalıtsal bir hastalıktır.

Risk grupları şunlardır:

• Anne ve babanın taşıyıcı olduğu bebekler

• Akraba evliliği bulunan aileler

• Ailesinde SMA öyküsü olanlar

Türkiye’de taşıyıcılık oranının yaklaşık 1/40–1/50 civarında olduğu belirtilmektedir. Bu da toplumda azımsanmayacak bir genetik risk bulunduğunu gösterir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “Anne ve baba sağlıklı olabilir. Taşıyıcı olduklarını bilmeyebilirler. Bu nedenle evlilik öncesi ve gebelik öncesi taramalar çok önemlidir” diyor.

Neden artıyor?

Son yıllarda “SMA hastalığı artıyor mu?” sorusu sıkça soruluyor.

Uzmanlara göre artışın birkaç nedeni var:

• Yenidoğan tarama programlarının yaygınlaşması

• Genetik testlere erişimin artması

• Toplumsal farkındalığın yükselmesi

• Akraba evliliklerinin devam etmesi

Prof. Dr. Kafadar, “Eskiden tanı alamayan vakalar vardı. Bugün erken tarama sayesinde SMA hastalığını daha erken yakalayabiliyoruz” diyerek görünürdeki artışın tanı kapasitesiyle ilişkili olduğunu vurguluyor.

Ayrıca son yıllarda geliştirilen gen tedavileri ve yeni ilaç seçenekleri de hastalığın daha fazla gündeme gelmesine yol açtı.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir çocuk nörolojisi uzmanına başvurulmalı:

• Bebek başını 3–4 ayda tutamıyorsa

• 6–7 ayda desteksiz oturamıyorsa

• 1 yaşında yürümeye başlamamışsa

• Kol ve bacaklarda belirgin güçsüzlük varsa

• Emme ve beslenme problemi sürüyorsa

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “SMA hastalığında erken tanı hayat kurtarır. Gecikme kas kaybını artırabilir” diyerek aileleri uyarıyor.

Bugün SMA hastalığı tedavisi için kullanılan ilaçlar, hastalığın ilerlemesini yavaşlatabiliyor. Bazı vakalarda gen tedavisi uygulanabiliyor. Ancak tedavinin başarısı büyük ölçüde erken teşhise bağlı.

Nasıl korunulur?

SMA hastalığı tamamen önlenebilir bir hastalık değildir. Ancak risk azaltılabilir.

Korunma yolları:

• Evlilik öncesi taşıyıcılık testi

• Gebelik öncesi genetik danışmanlık

• Aile öyküsü varsa ileri genetik testler

• Yenidoğan tarama programlarına katılım

Prof. Dr. Kafadar, “Toplumsal bilinç en güçlü silahtır. Taşıyıcı olduğunuzu bilmek kader değildir, önlem alma fırsatıdır” diyor.

Türkiye’de yenidoğan tarama programlarının genişlemesi sayesinde SMA hastalığı artık daha erken evrede tespit edilebiliyor. Bu da çocukların yaşam kalitesini artırma açısından umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Uzman Uyarısı: Erken Tanı Hayat Değiştiriyor

SMA hastalığı kader değil, geç kalınmış tanı kader olabilir.

Kas kaybı başladıktan sonra geri dönüş sınırlıdır. Bu nedenle belirti, risk, genetik öykü ve erken tarama hayati önemdedir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar son olarak şu mesajı veriyor:
“Her hareketsizlik masum değildir. Aileler gelişim basamaklarını yakından takip etmeli. Şüphe varsa zaman kaybetmeden uzmana başvurulmalı.”

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Çocuk Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada epilepsinin toplumda hâlâ yanlış bilinen yönleri olduğunu vurguladı.

Epilepsi (Sara) Nedir?

Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin ani ve kontrolsüz elektriksel boşalımları sonucu ortaya çıkan, tekrarlayan nöbetlerle karakterize bir hastalıktır. Halk arasında “sara” olarak bilinir.

Prof. Dr. Kafadar’a göre:

“Epilepsi tek bir hastalık değil, birçok farklı nedeni ve türü olan bir beyin hastalıkları grubudur. Her nöbet epilepsi değildir; tanı için nöbetlerin tekrarlayıcı olması gerekir.”

Nöbet Nasıl Ortaya Çıkar?

Beynimiz milyarlarca sinir hücresinin uyumlu çalışmasıyla görev yapar. Ancak bazı durumlarda bu hücreler bir anda aşırı ve düzensiz elektrik sinyali üretir. Sonuç?

• Ani bilinç kaybı

• Kasılmalar

• Sabit bir noktaya dalıp kalma

• Ağızda köpürme

• Kısa süreli hafıza kaybı

• Garip kokular ya da tatlar hissetme

Bazı nöbetler dramatiktir, bazıları ise sadece birkaç saniyelik “donma” şeklinde geçer. Bu nedenle birçok epilepsi vakası uzun süre fark edilmeden devam edebilir.

Çocuklarda Epilepsi Daha mı Farklı?

Prof. Dr. Kafadar, özellikle çocukluk çağında epilepsinin farklı belirtilerle ortaya çıkabileceğini belirtiyor:

“Çocuklarda dalıp gitme, ders sırasında kısa süreli kopmalar, ani sıçramalar ya da sebepsiz düşmeler epilepsi belirtisi olabilir. Ailelerin bu belirtileri hafife almaması gerekir.”

Çocukluk çağı epilepsilerinin bir kısmı yaşla birlikte düzelebilirken, bazı türleri uzun süreli takip gerektirir.

Epilepsinin Nedenleri Neler?

Epilepsi her zaman tek bir nedene bağlı değildir. Olası sebepler arasında:

• Doğum sırasında beyin hasarı

• Genetik yatkınlık

• Beyin enfeksiyonları

• Kafa travmaları

• Beyin tümörleri

• Nedeni bilinmeyen (idiopatik) durumlar

Vakaların önemli bir kısmında ise net bir sebep saptanamayabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Epilepsi tanısında en önemli testlerden biri EEG (Elektroensefalografi)’dir. EEG, beynin elektriksel aktivitesini kaydeder.

Bunun yanında:

• Beyin MR görüntülemesi

• Ayrıntılı nörolojik muayene

• Nöbet öyküsünün detaylı değerlendirilmesi

Tanı sürecinde büyük önem taşır.

Tedavisi Var mı?

Evet. Epilepsi hastalarının büyük bir kısmı düzenli ilaç tedavisiyle nöbetsiz bir yaşam sürebilir.

Prof. Dr. Kafadar’ın altını çizdiği en önemli nokta şu:

“Epilepsi tedavi edilebilir bir hastalıktır. İlaçlar düzenli kullanıldığında hastaların yaklaşık yüzde 70’inde nöbetler tamamen kontrol altına alınabilir.”

Dirençli vakalarda ise:

• Ketojenik diyet

• Vagus sinir stimülasyonu

• Cerrahi tedavi

gibi seçenekler gündeme gelebilir.

Nöbet Anında Ne Yapılmalı?

Toplumda en sık yapılan yanlış, nöbet geçiren kişinin ağzına bir şey koymaya çalışmaktır. Bu son derece tehlikelidir.

Doğru yaklaşım:

✔️ Kişiyi yan yatırmak
✔️ Başını sert bir zeminden korumak
✔️ Süreyi takip etmek
✔️ Nöbet 5 dakikayı aşarsa acil yardım çağırmak

Toplumsal Yanlış Algılar

Epilepsi bulaşıcı değildir.
Ruhsal bir hastalık değildir.
Akıl hastalığı değildir.

Bu hastalık, beynin elektriksel düzeniyle ilgilidir. Doğru tedavi ve takip ile bireyler eğitimlerine, iş hayatlarına ve sosyal yaşamlarına devam edebilir.

Son Söz

Epilepsi korkulacak değil, bilinmesi gereken bir hastalıktır. Bilgi, ön yargının panzehiridir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’ın da ifade ettiği gibi, erken tanı ve düzenli takip hayat kalitesini belirleyen en kritik faktördür.

Beynin elektriği bazen kontrolden çıkabilir. Önemli olan, o dalgayı doğru yönetmektir. ⚡
Epilepsi (Sara Hastalığı) Nedir? Epilepsi Çeşitleri Nelerdir? Epilepsi Neden Olur? Epilepsi Belirtileri Nelerdir? Epilepsi Nasıl Teşhis Edilir? Epilepsi Tedavisi Nasıl Yapılır? Epilepsi Risk Faktörleri Nelerdir? Epilepsi öldürür mü? Epilepsi nasıl anlaşılır? Epilepsi geçer mi? Stres epilepsiyi etkiler mi? Epilepsi nöbeti uyurken olur mu? Epilepsi nöbeti geçirdikten sonra kişi neler hisseder? Anksiyete epilepsiye neden olur mu?

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Asuman İnan, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada özellikle yaz aylarında artan vakalara dikkat çekti.

Prof. Dr. İnan, “Salmonella en sık gıdalar yoluyla bulaşır. Çiğ veya iyi pişmemiş tavuk, yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri ve iyi yıkanmamış sebzeler risk taşır” dedi.

🧫 Salmonella Nedir?

Salmonella, bağırsak sistemini etkileyen bir bakteri grubudur. Halk arasında çoğu zaman “gıda zehirlenmesi” olarak bilinen tabloya neden olur. Ancak her gıda zehirlenmesi Salmonella değildir.

Uzmanlara göre bakteri, uygun sıcaklıkta hızla çoğalır ve özellikle hijyen kurallarına uyulmayan mutfaklarda kolayca yayılır.

⚠️ Salmonella Belirtileri Nelerdir?

Prof. Dr. İnan’ın verdiği bilgilere göre belirtiler genellikle bakterinin alınmasından 6–72 saat sonra ortaya çıkıyor:

• Yüksek ateş

• Sulu veya kanlı ishal

• Karın ağrısı ve kramp

• Bulantı ve kusma

• Halsizlik

Çoğu vaka 4–7 gün içinde düzeliyor. Ancak bağışıklık sistemi zayıf kişilerde enfeksiyon kana karışabiliyor ve ciddi sonuçlar doğurabiliyor.

🚨 Kimler Risk Altında?

Uzman isim özellikle şu grupları uyardı:

• Bebekler

• 65 yaş üstü bireyler

• Hamileler

• Kronik hastalığı olanlar

• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler

Bu kişilerde tablo daha ağır seyredebilir ve hastane tedavisi gerekebilir.

🛡 Nasıl Korunmalı?

Prof. Dr. İnan’a göre korunmanın temel anahtarı mutfak hijyeni:

• Çiğ et ve sebzeler ayrı kesme tahtasında hazırlanmalı

• Tavuk ve et iyice pişirilmeli

• Eller en az 20 saniye sabunla yıkanmalı

• Soğuk zincir korunmalı

“Salmonella gözle görülmez, tadı değişmez. Bu nedenle en güçlü silahımız temizliktir” uyarısında bulundu.

📌 Uzmandan Net Mesaj

Salmonella hafife alınacak bir enfeksiyon değil. Basit görünen bir ishal tablosu bazı gruplarda hayati risk oluşturabiliyor. Uzmanlar özellikle yaz aylarında açıkta satılan ve iyi muhafaza edilmeyen gıdalara karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Uzmanların ortak mesajı

“Mucize aramayın.
Bilimsel önlemlerle ve sağlıklı yaşamla riskleri azaltın.”

Kanser riskini tamamen sıfırlamak mümkün olmasa da, bu 12 başlıkla risk belirgin biçimde azaltılabiliyor.

Uzmanlara göre kanserden korunma bir günde değil, bir yaşam tarzıyla mümkün. İşte bilimsel kanıtlarla desteklenen 12 altın kural: