Olay, Hilvan kırsalında meydana geldi. Edinilen bilgilere göre, çadırda bulunan vatandaş yılanı fark etti. Çevredekilerin endişesine rağmen sakin hareket eden vatandaş, yılanı kontrollü şekilde yakalayarak yerleşim alanından uzaklaştırdı.

Yılanın doğaya bırakıldığı, olayda herhangi bir yaralanma yaşanmadığı öğrenildi.

Sıcaklıkların artmasıyla birlikte kırsal bölgelerde yılan görülme ihtimalinin yükseldiği belirtilirken, uzmanlar bu tür durumlarda vatandaşların doğrudan müdahaleden kaçınması gerektiğini vurguluyor. Benzer olaylarda itfaiye, belediye ekipleri veya ilgili uzman birimlerden destek alınması öneriliyor.

Yetkililer, özellikle çadır, ahır, depo ve bahçe gibi alanlarda dikkatli olunması, kapalı alanların kontrol edilmesi ve yılanla karşılaşıldığında panik yapılmadan güvenli mesafenin korunması gerektiğini hatırlatıyor.

Cycle syncing, beslenme, egzersiz ve günlük aktivitelerin adet döngüsünün dört evresine göre planlanmasını ifade ediyor. Yaklaşımın temelinde östrojen ve progesteron hormonlarındaki dalgalanmaların fiziksel ve zihinsel performansı etkileyebileceği düşüncesi yer alıyor.

Dört evreye göre öneriler

Uzmanlara göre adet döngüsü genel olarak dört aşamadan oluşuyor:

Menstrüasyon dönemi: Kan kaybı nedeniyle demir açısından zengin besinler tüketmek, yeterli sıvı almak ve vücudu dinlemek öneriliyor.

Foliküler dönem: Enerji seviyesinin artabildiği bu süreçte direnç egzersizleri ve daha yoğun fiziksel aktiviteler bazı kişiler için daha rahat uygulanabiliyor.

Ovulasyon dönemi: Bazı kadınlarda fiziksel performansın ve motivasyonun yüksek hissedildiği dönem olabiliyor.

Luteal dönem: Premenstrüel belirtilerin görülebildiği bu evrede lifli karbonhidratlar, magnezyum açısından zengin besinler ve düzenli uyku öneriliyor.

Bilimsel kanıtlar sınırlı

Cleveland Clinic uzmanları, hormonların enerji ve ruh hali üzerinde etkileri bulunduğunu kabul etmekle birlikte, her kadının döngüsünün farklı seyrettiğini ve katı kurallar uygulanmasının doğru olmadığını belirtiyor. Cycle syncing yaklaşımı kişisel farkındalık sağlayabilir ancak bunun hormonları dengelediği veya performansı belirgin şekilde artırdığına ilişkin güçlü klinik kanıtlar bulunmuyor.

2024 yılında yayımlanan bilimsel değerlendirmeler de sosyal medyada popülerleşen bu yaklaşımın ilgi çekici olduğunu ancak etkinliğini doğrulayan araştırmaların henüz yetersiz kaldığını ortaya koyuyor.

Herkes için uygun olmayabilir

Uzmanlar, hormonal doğum kontrol yöntemi kullananlar, gebeler, doğum sonrası dönemde olanlar veya bazı hormonal hastalıkları bulunan kişiler için cycle syncing önerilerinin aynı şekilde geçerli olmayabileceğine dikkat çekiyor. Bu nedenle yaşam tarzında önemli değişiklikler planlanmadan önce kadın hastalıkları ve doğum uzmanı veya diyetisyene danışılması tavsiye ediliyor.

Kaynaklar

• Cleveland Clinic: Nutrition and Exercise Throughout Your Menstrual Cycle
• Cycle Syncing and TikTok’s Digital Landscape (2024)
• Sync or Swim: Navigating the Tides of Menstrual Cycle Messaging on TikTok (2025)

Tıp tarihi yalnızca hastalıkların ve tedavi yöntemlerinin tarihi değildir; aynı zamanda insanlığın doğayı anlamaya ve ondan güvenilir tedaviler geliştirmeye yönelik bitmeyen arayışının da tarihidir. Bu uzun yolculukta bazı bilim insanları yaşadıkları çağın sınırlarını aşmış, eserleri yüzyıllar boyunca farklı medeniyetlerde okunmuş ve modern tıbbın gelişimine yön vermiştir. İşte bu isimlerden biri de Anadolu’nun yetiştirdiği en önemli hekimlerden Pedanios Dioskorides’tir.

Hipokrat tıbbı akılcı düşünceyle tanıştırmış, Galen anatomi ve fizyolojiyi sistematik hâle getirmiş, Andreas Vesalius insan anatomisini yeniden tanımlamış, William Harvey kan dolaşımını açıklamıştır. Dioskorides ise ilaç bilgisini düzenli bir bilimsel sistem içine yerleştirerek bitkisel ilaç biliminin tarihsel temellerini atan en önemli isimlerden biri olmuştur.

Yaklaşık iki bin yıl önce Anadolu’da doğan bu büyük hekimin kaleme aldığı De Materia Medica (Tıbbi Maddeler Üzerine), yalnızca kendi döneminin değil, dünya tıp tarihinin en etkili eserlerinden biri kabul edilmektedir. Yaklaşık on beş yüzyıl boyunca Avrupa, Bizans, İslam dünyası ve Osmanlı hekimleri bitkisel ilaçlar konusunda bu kitaba başvurmuş; günümüzde ise farmakognozi, fitoterapi, farmasötik botanik ve doğal ürün araştırmalarıyla ilgilenen bilim insanları tarafından tarihsel bir başvuru kaynağı olarak değerlendirilmeye devam etmektedir.

Anadolu’da Başlayan Bir Bilim Yolculuğu

Pedanios Dioskorides’in MS 40-90 yılları arasında Roma İmparatorluğu’nun Kilikya eyaletindeki Anazarbos’ta, bugünkü Adana’nın Kozan ilçesi yakınlarında bulunan Anavarza Antik Kenti’nde doğduğu kabul edilmektedir.

Roma döneminde Anazarbos; ticaret yollarının kesiştiği, kültürel yaşamın geliştiği ve bilimsel faaliyetlerin sürdürüldüğü önemli kentlerden biriydi. Bu kadim şehir yalnızca siyasi ve ekonomik gücüyle değil, yetiştirdiği bilim insanlarıyla da tarihe damga vurmuştur.

Kesin belgeler bulunmamakla birlikte birçok tarihçi, Dioskorides’in tıp eğitimini dönemin önemli bilim merkezlerinden biri olan Tarsus çevresinde aldığı görüşündedir. Daha sonra Roma ordusunda askerî hekim olarak görev yapması ise yaşamının ve bilimsel çalışmalarının yönünü belirleyen en önemli dönüm noktalarından biri olmuştur.

Roma Ordusunda Hekimlik: Bilimi Sahada Öğrenmek

Roma ordusunda görev yapan hekimler yalnızca yaralı askerleri tedavi etmiyor; aynı zamanda imparatorluğun farklı bölgelerinde kullanılan ilaçları, şifalı bitkileri ve yerel tedavi geleneklerini de gözlemliyordu.

Dioskorides de askerî görevi sayesinde Anadolu’dan Mısır’a, Levant’tan Yunanistan’a kadar uzanan geniş Akdeniz coğrafyasını tanıma fırsatı buldu. Bu seyahatler ona farklı iklimlerde yetişen bitkileri karşılaştırma, yerel halkların yüzyıllardır kullandığı tedavi yöntemlerini inceleme ve kendi gözlemlerini sistematik biçimde kaydetme olanağı sağladı.

Onu çağdaşlarından ayıran en önemli özelliklerden biri, bir bitkiyi yalnızca görünüşüyle tanımlamakla yetinmemesiydi. Bitkinin hangi toprakta yetiştiğini, hangi mevsimde toplanması gerektiğini, kökünün mü yoksa yaprağının mı kullanılacağını, nasıl kurutulacağını, nasıl saklanacağını ve hangi hastalıklarda uygulanacağını ayrıntılı biçimde kayda geçiriyordu. Bu yaklaşım, dönemine göre son derece ileri bir bilimsel yöntem anlayışını yansıtıyordu.

Gözleme Dayalı Bilim Anlayışı

Dioskorides’in yaşadığı dönemde tıbbi bilgiler büyük ölçüde önceki otoritelerin eserlerinden aktarılıyordu. O ise yalnızca yazılanları tekrar etmek yerine doğrudan gözleme ve deneyime önem verdi.

Bitkilerin kokusu, tadı, rengi, yetiştiği çevre ve insan üzerindeki etkileri hakkındaki ayrıntılı kayıtları, bilimsel yöntemin erken örneklerinden biri olarak kabul edilmektedir. Gözlem, karşılaştırma ve sistematik kayıt tutma anlayışı sayesinde yalnızca başarılı bir hekim değil, aynı zamanda deneyime dayalı bilimsel düşüncenin öncülerinden biri olarak kabul edilmektedir.

De Materia Medica: On Beş Yüzyıl Boyunca Hekimlerin Başucu Kitabı

MS 1. yüzyılda Yunanca kaleme alınan De Materia Medica, beş kitaptan oluşmaktadır.

Eser yalnızca bir bitki kataloğu değildir. Döneminin en kapsamlı ilaç rehberi niteliğini taşıyan bu çalışma, tedavi amacıyla kullanılan doğal maddelerin sistematik biçimde sınıflandırıldığı ilk büyük eserlerden biridir.

Kitapta yaklaşık;

• 600 tıbbi bitki,
• 90 mineral,
• 35 hayvansal kökenli tedavi maddesi,
• 1000’e yakın tedavi uygulaması yer almaktadır.

Ancak eseri benzersiz yapan yalnızca içerdiği madde sayısı değildir.

Dioskorides her bitkinin görünüşünü, yetişme alanını, hazırlanış biçimini, kullanım alanlarını, dozunu, saklama koşullarını ve olası yan etkilerini sistematik biçimde açıklamıştır. Böylece ilaç bilgisini rastlantısal deneyimlerden çıkararak belirli kurallara dayalı düzenli bir bilgi sistemine dönüştürmüştür.

Bu yönüyle De Materia Medica, modern farmakopelerin tarihsel öncülleri arasında kabul edilmektedir.

Viyana Dioskoridesi: Dünyanın En Değerli Bilimsel El Yazmalarından Biri

Dioskorides’in eserinin günümüze ulaşan en önemli nüshalarından biri, MS 512 yılında Bizans Prensesi Anicia Juliana için hazırlanan ve bugün Viyana Dioskoridesi (Vienna Dioscorides) adıyla bilinen resimli el yazmasıdır.

Yaklaşık beş yüz ayrıntılı bitki çizimi içeren bu eser yalnızca tıp tarihi açısından değil; botanik, sanat tarihi ve el yazmaları araştırmaları bakımından da dünyanın en değerli bilimsel miraslarından biri kabul edilmektedir.

Buradaki çizimler estetik amaçlı resimler değildir. Her biri bitkilerin doğru tanımlanmasını sağlayan bilimsel illüstrasyon niteliğindedir. Bu nedenle eser, yüzyıllar boyunca hekimlere ve eczacılara güvenilir bir tanıma rehberi olarak hizmet etmiştir.

Günümüzde Hâlâ Araştırılan Bitkiler

Dioskorides’in eserinde yer alan çok sayıda bitki günümüzde de bilimsel araştırmalara konu olmaktadır.

Bunlar arasında;

• söğüt kabuğu,
• sarımsak,
• rezene,
• kekik,
• adaçayı,
• nane,
• haşhaş,
• aloe,
• meyan kökü,
• nar,
• çörek otu bulunmaktadır.

Örneğin söğüt kabuğunda bulunan salisilat bileşikleri daha sonraki yüzyıllarda aspirinin geliştirilmesine ilham veren doğal maddeler arasında yer almıştır. Haşhaştan elde edilen alkaloidler ise modern ağrı tedavisinde kullanılan ilaçların geliştirilmesinde önemli rol oynamıştır.

Bununla birlikte Dioskorides’in önerdiği bütün tedavilerin günümüz tıbbı tarafından doğrulandığını söylemek doğru değildir. Modern farmakoloji, bitkisel ürünlerin etkinliğini ve güvenliğini laboratuvar araştırmaları, deneysel çalışmalar ve klinik araştırmalarla yeniden değerlendirmektedir. Doğal olması tek başına güvenli veya etkili olduğu anlamına gelmez. Ancak onun gözlemlediği birçok bitkinin farmakolojik etkisinin modern bilim tarafından da doğrulanmış olması, gözlem gücünün ve bilimsel yaklaşımının ne kadar ileri olduğunu göstermektedir.

Bitkisel İlaç Biliminin Tarihsel Temelleri

Dioskorides yalnızca bitkileri tanımlamakla kalmamış, ilaç hazırlamanın temel ilkelerini de ayrıntılı biçimde açıklamıştır.

Bir ilacın;

• hangi bölümünün kullanılacağı,
• hangi mevsimde toplanacağı,
• nasıl kurutulacağı,
• hangi koşullarda saklanacağı,
• hangi dozda uygulanacağı

konularındaki sistematik açıklamaları, günümüz farmasötik standartlarının tarihsel gelişiminde önemli bir yere sahiptir.

Bu nedenle birçok bilim tarihçisi onu farmakognozi disiplininin tarihsel öncülerinden biri ve bitkisel ilaç biliminin en önemli temsilcileri arasında değerlendirmektedir.

İslam Dünyasında Yeniden Doğuş

Abbâsîler döneminde başlayan büyük çeviri hareketi sırasında De Materia Medica, Yunancadan Arapçaya çevrilmiştir.

Bağdat’taki bilim çevrelerinde eser kısa sürede temel ilaç kaynaklarından biri hâline gelmiş; İbn-i Sina, Ebû Bekir er-Râzî ve Zehrâvî gibi büyük hekimler bitkisel ilaçlar konusunda Dioskorides’in bilgilerinden yararlanarak bunları kendi klinik deneyimleriyle geliştirmiştir.

Böylece Antik Çağ’ın bilimsel mirası korunmuş, zenginleşmiş ve daha sonra Avrupa Rönesansı’na aktarılmıştır.

Osmanlı Tıbbına Etkisi

Osmanlı hekimleri de Dioskorides’in mirasını sürdürmüştür.

Özellikle 15. ve 16. yüzyıllarda hazırlanan tıp ve eczacılık eserlerinde Dioskorides geleneğinin, İbn-i Sina’nın El-Kanun fi’t-Tıb adlı eseriyle birlikte değerlendirildiği görülmektedir.

Darüşşifalarda hazırlanan bitkisel ilaçlar, Anadolu’nun zengin florası ile klasik tıp kaynaklarının sentezi sonucunda şekillenmiştir. Osmanlı hekimleri yalnızca eski eserleri okumakla kalmamış; Anadolu’da yetişen bitkileri kendi gözlemleriyle değerlendirerek bu bilgi birikimini geliştirmiştir.

Az Bilinen İlginç Bilgiler

Pedanios Dioskorides hakkında dikkat çeken bazı bilgiler şunlardır:

• De Materia Medica yaklaşık 1500 yıl boyunca tıp ve eczacılık alanında temel başvuru eserlerinden biri olarak kullanılmıştır.
• Eser Latince, Arapça, Süryanice, Ermenice ve birçok Avrupa diline çevrilmiştir.
• Viyana Dioskoridesi dünyanın en değerli resimli tıp yazmaları arasında gösterilmektedir.
• Avrupa’da matbaanın yaygınlaşmasının ardından en çok basılan tıp eserlerinden biri olmuştur.
• Bugün kullanılan bazı bitki adlarının kökeni Dioskorides’in kullandığı isimlere dayanmaktadır.
• Anadolu’da doğmuş olmasına rağmen etkisi üç kıtaya ve çok sayıda medeniyete yayılmıştır.

Bilim Tarihindeki Kalıcı Mirası

Pedanios Dioskorides’in en büyük başarısı, doğayı yalnızca gözlemlemesi değil; bu gözlemleri düzenli, karşılaştırılabilir ve hekimlerin yararlanabileceği sistematik bir bilgi bütününe dönüştürmesidir.

Bugün farmakoloji, farmakognozi, fitoterapi, farmasötik botanik ve doğal ürün kimyası gibi disiplinler ileri laboratuvar teknolojileri, moleküler analizler ve klinik araştırmalar kullanmaktadır. Ancak doğadaki biyolojik etkin maddelerin sistematik biçimde araştırılması anlayışının tarihsel kökeninde Dioskorides’in çalışmaları önemli bir yer tutmaktadır.

Modern ilaçların önemli bir bölümü bitkilerden elde edilen veya bitkilerden ilham alınarak geliştirilen etkin maddelere dayanmaktadır. Yeni ilaç geliştirme çalışmaları artık çok daha ileri bilimsel yöntemlerle yürütülse de, doğayı dikkatle gözlemleyerek tedavi potansiyeli taşıyan maddeleri kayıt altına alma yaklaşımı bugün de bilimsel araştırmaların temel ilkelerinden biri olmayı sürdürmektedir.

Sonuç

Hipokrat tıbbın düşünce sistemini kurdu, Galen anatomi ve fizyolojiyi geliştirdi, Harvey kan dolaşımını açıkladı. Pedanios Dioskorides ise doğanın şifa bilgisini sistematik hâle getirerek insanlık tarihinin ilk büyük ilaç kütüphanelerinden birini oluşturdu.

Yaklaşık iki bin yıl önce Anadolu’da başlayan bu bilim yolculuğu, Bizans’tan İslam medeniyetine, Osmanlı’dan Rönesans Avrupası’na kadar uzanan geniş bir coğrafyada hekimlere rehberlik etti. Günümüzde laboratuvarlarda yürütülen doğal ürün araştırmaları ve yeni ilaç geliştirme çalışmaları çok daha ileri tekniklere dayansa da, doğayı dikkatle gözlemleyerek bilgiyi sistemli biçimde kayıt altına alma anlayışı onun en kalıcı mirası olmaya devam etmektedir.

Pedanios Dioskorides, yalnızca Antik Çağ’ın seçkin bir hekimi değil; bilimsel gözlemin, disiplinli kayıt tutmanın ve kanıta dayalı ilaç bilgisinin tarihsel temellerini atan evrensel bir bilim insanıdır. Aradan geçen yaklaşık yirmi yüzyıla rağmen eserlerinin hâlâ bilim tarihi içinde saygıyla anılması, onun yalnızca kendi çağının değil, tüm zamanların en etkili hekimleri arasında yer aldığını göstermektedir.

Habere göre 30 yaşındaki futbolcuya Türkiye’den birden fazla kulübün ilgisi bulunurken, özellikle Erzurumspor’un dosyada daha aktif olduğu ifade edildi. Amedspor’un ise oyuncuya yönelik ilgisinin yeni olmadığı, kulübün daha önce de Olayinka’yı gündemine aldığı aktarıldı.

Dış basındaki değerlendirmelerde, deneyimli oyuncunun bonservissiz durumda bulunmasının kulüpler açısından önemli bir avantaj oluşturduğu vurgulandı. Hücum hattında birden fazla bölgede görev yapabilen Olayinka’nın, kanat, santrfor ve ikinci forvet pozisyonlarında oynayabilmesi nedeniyle dikkat çektiği belirtildi.

Peter Olayinka kariyerinde Slavia Prag, Kızılyıldız ve APOEL gibi kulüplerin formasını giydi. Avrupa kupalarındaki performansı ve çok yönlü oyun yapısıyla öne çıkan futbolcunun, tecrübesi nedeniyle transfer piyasasında ilgi gören isimlerden biri olduğu değerlendiriliyor.

Öte yandan mevcut aşamada Amedspor ile oyuncu arasında resmi anlaşma sağlandığına ya da transfer görüşmelerinin ileri seviyeye ulaştığına ilişkin doğrulanmış bir açıklama bulunmuyor. Dış basındaki haberlerde daha çok ilgi düzeyindeki temaslardan söz edilirken, transfer yarışında bazı kulüplerin daha somut adımlar attığı ifade ediliyor.

Amedspor cephesinden veya oyuncu tarafından konuya ilişkin resmi açıklama gelmiş değil. Bu nedenle Peter Olayinka dosyası, şu aşamada dış basına yansıyan transfer iddiası olarak öne çıkıyor. Önümüzdeki günlerde kulüpler arası temasların seviyesi ve oyuncunun vereceği karar, sürecin yönünü belirleyecek.

Kaptandan taraftara mesaj

Çalhanoğlu’nun paylaşımında, Dünya Kupası’nda Türkiye’yi en iyi şekilde temsil etmek istediklerini ancak bunu başaramadıklarını belirttiği aktarıldı. Milli futbolcu, taraftarlardan helallik istedi.

Paraguay maçı sonrası gündem oldu

TFF’nin maç duyurusuna göre Türkiye, Paraguay karşısında aldığı 1-0’lık yenilgiyle gruptan çıkma şansını kaybetti. Inter’in resmi haberinde de Çalhanoğlu’nun karşılaşmada 90 dakika sahada kaldığı bilgisi yer aldı.

Transfer iddialarında resmi gelişme yok

Çalhanoğlu’nun adı dönem dönem Galatasaray ile anılsa da son saatlerde Inter veya Galatasaray tarafından yapılmış resmi bir transfer açıklaması bulunmuyor. Inter’in resmi kadro sayfasında milli futbolcu hâlen Inter oyuncusu olarak yer alıyor.

Son durum

Gündemin merkezinde şu an Çalhanoğlu’nun Dünya Kupası sonrası yaptığı açıklama bulunuyor. Transfer başlığında ise resmi duyuru yapılmadığı için süreç iddia ve kulis seviyesinde takip ediliyor.

Günlük hayatta çoğu kişi uzun süren öksürüğü veya halsizliği mevsimsel bir enfeksiyon olarak değerlendirebiliyor. Ancak bazı durumlarda bu belirtilerin altında akciğerleri etkileyen zatürre yatabiliyor.

Zatürre, uygun zamanda tanınıp tedavi edildiğinde büyük oranda kontrol altına alınabilen bir hastalık olsa da geciken vakalarda solunum yetmezliği, hastaneye yatış ve ciddi komplikasyon riski artabiliyor.

Bu nedenle belirtilerin doğru değerlendirilmesi, özellikle risk grubundaki kişilerde erken tanı ve uygun tedavi açısından önemli rol oynuyor.

Zatürre nedir?

Zatürre, tıbbi adıyla pnömoni, akciğerlerdeki hava keseciklerinin iltihaplanması sonucu gelişen bir enfeksiyondur. Bu iltihaplanma nedeniyle hava kesecikleri sıvı veya iltihapla dolabilir ve oksijen alışverişi zorlaşabilir. Hastalık tek akciğeri ya da her iki akciğeri etkileyebilir.

Zatürre neden olur?

Zatürre en sık bakteriler tarafından gelişse de virüsler ve daha nadir olarak mantarlar da hastalığa yol açabilir. Grip ve diğer solunum yolu enfeksiyonlarının ardından zatürre gelişme riski artabilir. Bağışıklık sisteminin zayıflaması, sigara kullanımı, ileri yaş ve bazı kronik hastalıklar enfeksiyonun ortaya çıkmasını kolaylaştırabilir.

Zatürre nasıl anlaşılır?

Belirtiler hastalığın nedenine ve kişinin genel sağlık durumuna göre değişebilir. En sık görülen bulgular şunlardır:

• Yüksek ateş ve titreme
• Öksürük, özellikle balgamlı öksürük
• Nefes darlığı
• Göğüs ağrısı
• Halsizlik ve yorgunluk
• İştahsızlık
• İleri yaşlılarda bilinç bulanıklığı gelişebilmesi

Her öksürük zatürre anlamına gelmez. Ancak ateşin devam etmesi, nefes almanın zorlaşması veya genel durumun belirgin şekilde bozulması değerlendirilmelidir.

Kimlerde daha sık görülür?

Zatürre her yaşta görülebilir. Bununla birlikte;

• 65 yaş ve üzerindeki kişiler,
• 5 yaş altındaki çocuklar,
• KOAH, astım, diyabet, kalp ve böbrek hastaları,
• Kanser tedavisi görenler,
• Organ nakli yapılan kişiler,
• Bağışıklık sistemi baskılanmış bireyler,
• Sigara kullananlar

daha yüksek risk altında kabul edilir.

Ne zaman doktora başvurulmalı?

Yüksek ateşin birkaç gün sürmesi, nefes darlığının artması, göğüs ağrısı gelişmesi, dudaklarda morarma, bilinç değişikliği veya oksijen düşüklüğünü düşündüren belirtiler ortaya çıkarsa vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Risk grubundaki kişilerde belirtiler hafif olsa bile erken değerlendirme önerilir.

Zatürre için hangi doktora gidilir?

İlk değerlendirme aile hekimi veya iç hastalıkları uzmanı tarafından yapılabilir. Gerektiğinde göğüs hastalıkları uzmanına yönlendirme yapılır. Ağır vakalarda acil servis ve yoğun bakım ekiplerinin değerlendirmesi gerekebilir. Çocuk hastalarda çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanları takip sürecini yürütür.

Zatürre nasıl teşhis edilir?

Tanıda hastanın şikayetleri ve fizik muayene temel alınır. Akciğer grafisi çoğu hastada ilk görüntüleme yöntemidir. Gerektiğinde bilgisayarlı tomografi, kan testleri, oksijen düzeyinin ölçülmesi ve balgam incelemeleri uygulanabilir. Ağır hastalarda etken mikroorganizmayı belirlemeye yönelik ek testler de istenebilir.

Zatürre tedavi edilebilir mi?

Evet. Tedavi, hastalığın nedenine göre planlanır. Bakteriyel zatürrede uygun antibiyotikler kullanılırken, viral zatürrelerde destek tedavisi ön plandadır ve bazı özel durumlarda antiviral ilaçlardan yararlanılabilir. Bol sıvı tüketimi, dinlenme ve doktorun önerdiği tedaviye düzenli uyum iyileşme sürecini destekler.

Zatürre yaşamı tehdit eder mi?

Çoğu hasta uygun tedaviyle iyileşse de ileri yaşlılar, bağışıklığı baskılanmış kişiler ve ciddi kronik hastalığı bulunanlarda zatürre ağır seyredebilir. Solunum yetmezliği, sepsis ve yoğun bakım gereksinimi gelişebileceğinden bu gruplarda erken tedavi büyük önem taşır.

Zatürre kendiliğinden düzelir mi?

Bazı hafif viral enfeksiyonlar zamanla iyileşebilir. Ancak zatürrede belirtilerin kendiliğinden geçeceği düşüncesiyle beklemek doğru değildir. Özellikle bakteriyel zatürrede uygun tedavinin gecikmesi komplikasyon riskini artırabilir.

Zatürre riskini azaltmak için neler yapılabilir?

Grip ve pnömokok aşılarının risk grubundaki kişilerde önerilen takvime uygun yaptırılması koruyucu yaklaşımlar arasında yer alır. Sigara kullanılmaması, el hijyenine dikkat edilmesi, kronik hastalıkların düzenli kontrolü, dengeli beslenme ve yeterli uyku da enfeksiyon riskini azaltmaya yardımcı olabilir.

Zatürre tedavisinde güncel gelişmeler

Son yıllarda yayımlanan uluslararası klinik rehberler, zatürre tedavisinde gereksiz antibiyotik kullanımının azaltılması ve tedavinin hastanın klinik durumuna göre kişiselleştirilmesi gerektiğini vurguluyor. Yeni öneriler, uygun hastalarda daha kısa antibiyotik sürelerinin yeterli olabileceğini ve viral enfeksiyonların doğru tanınmasının gereksiz antibiyotik kullanımını azaltabileceğini ortaya koyuyor. Ayrıca hızlı moleküler tanı testleri sayesinde etken mikroorganizmanın daha erken belirlenmesi ve tedavinin buna göre düzenlenmesi hedefleniyor. Bu gelişmeler özellikle hastaneye yatırılan ve ağır seyreden vakalarda daha isabetli tedavi planlamasına katkı sağlayabiliyor. (ebm.one⁠)

Kısa Soru-Cevap

Zatürre bulaşıcı mıdır?
Hastalığa neden olan bazı bakteri ve virüsler kişiden kişiye bulaşabilir.

Zatürre tamamen iyileşir mi?
Uygun tedavi alan birçok hasta tamamen iyileşebilir. İyileşme süresi yaşa ve ek hastalıklara göre değişebilir.

Zatürre geçiren kişi ne kadar dinlenmelidir?
İyileşme süreci kişiye göre değişir. Doktorun önerdiği süre boyunca dinlenmek ve tedaviyi aksatmamak önemlidir.

Zatürre tekrar edebilir mi?
Evet. Özellikle risk faktörleri devam eden kişilerde yeniden gelişebilir.

Kaynak Özeti

• Güncel ATS toplum kökenli zatürre klinik uygulama rehberi
• IDSA toplum kökenli pnömoni tanı ve tedavi rehberleri
• Dünya Sağlık Örgütü solunum yolu enfeksiyonu önerileri
• Avrupa Solunum Derneği ve ilgili bilimsel yayınlar
• Hakemli göğüs hastalıkları ve enfeksiyon hastalıkları dergilerinde yayımlanan güncel çalışmalar
• Üniversite ve araştırma merkezlerinin toplum kökenli pnömoni yönetimine ilişkin bilimsel değerlendirmeleri

Dr. Dilan Çiftel Asoğlu’nun vefat haberinin ardından meslektaşları, arkadaşları ve görev yaptığı kurumlardan çok sayıda taziye mesajı yayımlandı. SunExpress çalışanları tarafından yapılan paylaşımlarda da şirket doktoru olarak görev yapan Dr. Asoğlu’nun özverili çalışmaları ve güler yüzüyle hatırlanacağı vurgulandı.

Trabzon’da yapımı büyük ölçüde tamamlanan Şehir Hastanesi’nin hizmete girmesine kısa süre kala, sosyal medyada ve kamuoyunda personel alımlarına ilişkin çeşitli iddialar gündeme geldi. Özellikle işe alımların nasıl yapılacağı ve kimlerin başvurabileceği konusunda farklı değerlendirmeler yapılırken, konuya ilişkin açıklama Trabzon İl Sağlık Müdürü Dr. Mehmet Topsakal’dan geldi.

“Yap-İşlet Modeli Değil, Doğrudan Sağlık Bakanlığı Sistemi”

Edinilen bilgilere göre Trabzon Şehir Hastanesi, bazı şehir hastanelerinde uygulanan kamu özel iş birliği (yap-işlet-devret) modeliyle işletilecek hastanelerden biri değil. Bu nedenle personel istihdamı doğrudan Sağlık Bakanlığı’nın yürürlükteki mevzuatı çerçevesinde gerçekleştirilecek.

Memur Alımları KPSS ile Yapılacak

Trabzon İl Sağlık Müdürü Dr. Mehmet Topsakal, hastaneye atanacak tüm memur kadrolarının merkezi atama sistemi kapsamında KPSS puanına göre belirleneceğini ifade etti.

Topsakal, kamu personeli alımında farklı bir yöntem uygulanmasının mümkün olmadığını belirterek, memur alımlarının tamamen merkezi yerleştirme sistemiyle gerçekleştirileceğini vurguladı.

4D İşçi Alımlarında İŞKUR ve Kura Sistemi

Sürekli işçi statüsündeki 4D personel alımlarının ise İŞKUR üzerinden yürütüleceğini belirten Topsakal, başvuruların ardından adayların kura yöntemiyle belirleneceğini söyledi.

İşe alım sürecinin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile İŞKUR mevzuatı doğrultusunda işletileceğini kaydeden Topsakal, süreçte herhangi bir mülakat uygulanmayacağını ifade etti.

İkamet Şartı Sadece İl Bazında Planlanıyor

İl Sağlık Müdürü Topsakal, 4D işçi alımlarında yalnızca Trabzon ili için ikamet şartı getirilmesinin planlandığını, bunun dışında farklı bir kriter öngörülmediğini belirtti.

Daha önce yaptığı açıklamalarda da ikamet şartının hukuki çerçevesinin değerlendirildiğini ifade eden Topsakal, bu uygulamanın tamamen mevzuata uygun şekilde şekillendirileceğini dile getirmişti.

Resmi İlanlar Bekleniyor

Trabzon Şehir Hastanesi’nde görev yapacak personel sayısının açılış süreciyle birlikte netleşmesi beklenirken, memur kadroları için Sağlık Bakanlığı’nın merkezi atama ilanları, 4D işçi kadroları için ise İŞKUR duyuruları esas alınacak. Yetkililer, adayların yalnızca resmi ilanları takip etmeleri ve doğrulanmamış bilgilere itibar etmemeleri gerektiğini vurguluyor.

Trabzonspor tarafında ise iki ayrı dosya dikkat çekiyor. İspanyol basınında bordo mavililerin, Sevilla forması giyen İsviçreli kanat oyuncusu Rubén Vargas ile ilgilendiği yazıldı. Haberlerde Sevilla’nın en az 12 milyon euro gelir hedeflediği, oyuncunun ise Avrupa kupalarında daha üst düzey vitrine çıkabileceği bir kulüp seçeneğini önemsediği aktarıldı. Bu tablo, Trabzonspor’un ilgisini canlı tutsa da transferin mali koşullar nedeniyle zorlu bir zeminde ilerlediğine işaret ediyor.

Trabzonspor’un yabancı basındaki bir diğer sıcak başlığı ise André Onana oldu. İngiliz medyasında yer alan haberlerde, Kamerunlu kalecinin yeniden Trabzonspor’a kiralanmasının gündemde olduğu, tarafların satın alma opsiyonsuz yeni bir kiralama modeli üzerinde durduğu öne sürüldü. Ancak bu dosyada ağırlıklı olarak İngiliz tabloid kaynaklarının öne çıkması nedeniyle, sürecin resmi doğrulamaya ihtiyaç duyduğu görülüyor.

Fenerbahçe cephesinde dış basına yansıyan en dikkat çekici iddia Mason Greenwood dosyasında ortaya çıktı. Fransız ve İngiliz medyasında yer alan haberlerde, oyuncunun Fenerbahçe ile kişisel şartlarda anlaşma sağladığı öne sürüldü. Buna karşın Marsilya’nın bonservis beklentisi ile Fenerbahçe’nin teklif seviyesi arasında önemli fark bulunduğu, bu nedenle dosyanın henüz kulüpler arası uzlaşma aşamasına gelemediği ifade edildi.

Amed Sportif Faaliyetler için dış basında öne çıkan isim ise Hammarby forması giyen Hampus Skoglund oldu. İskoç basınında yer alan haberlerde Amedspor’un, İsveçli sağ bek için resmi teklif yapan ilk kulüp olduğu iddia edildi. Oyuncuya Avrupa’dan farklı liglerden ilgi bulunduğu aktarılırken, Amedspor’un bu yarışta erken davranan taraf olduğu yorumları yapıldı. Bununla birlikte transferin tamamlandığına dair kulüplerden doğrulanmış resmi bir açıklama bulunmuyor.

Galatasaray, Başakşehir, Eyüpspor, Gaziantep FK, Göztepe, Kasımpaşa, Konyaspor, Çaykur Rizespor, Samsunspor, Sivasspor, Alanyaspor, Antalyaspor, Fatih Karagümrük, Bodrum FK, Çorum FK, Adana Demirspor, Bandırmaspor, Boluspor, Pendikspor ve İstanbulspor için ise bu taramada yabancı basında benzer güçte yeni bir kırılma tespit edilmedi. Mevcut görünüm, dış basında gerçekten haber değeri taşıyan başlıkların şimdilik birkaç kulüp etrafında yoğunlaştığını gösteriyor.

Transfer döneminin ilerleyen günlerinde resmi açıklamalar, kulüpler arası pazarlık seviyesi ve oyuncu tarafının nihai tercihleri bu dosyaların kaderini belirleyecek. Şimdilik dış basındaki genel tablo, Türk kulüpleri adına temkinli ama dikkat çekici bir hareketliliğe işaret ediyor.

Dr. İbrahim Erden’in Bayramiç’te uzun süre sağlık yönetiminde görev aldığı biliniyor. Çanakkale Valiliği’nin 2023 tarihli duyurusunda Erden’in Bayramiç İlçe Sağlık Müdürü olarak görev yaptığı, ilçe sağlık hizmetleriyle ilgili çalışmalarda yer aldığı aktarılmıştı.

Bayramiç İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’nün 2025 tarihli duyurusunda da Dr. İbrahim Erden’in Bayramiç İlçe Sağlık Müdürü olarak kurum ziyaretinde bulunduğu bilgisi yer aldı.

Erden’in cenaze programına ilişkin resmi açıklama geldikçe detayların paylaşılması bekleniyor.

Yeni yönetmelikle birlikte kamuya ait kreş ve bakımevlerinin fiziki şartları, personel yapısı, hizmet standardı ve denetim süreçleri daha net kurallara bağlandı. Kuruluşların çocukların bedensel, ruhsal ve sosyal gelişimini destekleyecek güvenli ortamlar sunması esas alındı.

Düzenlemeye göre kamu kurumlarına bağlı kreş ve gündüz bakımevleri yılda en az bir kez denetlenecek. Denetimlerde eksiklik tespit edilmesi halinde kurumlara bu eksiklikleri gidermeleri için süre verilecek. Belirlenen sürede yükümlülüklerini yerine getirmeyen kuruluşlara yeni çocuk kabulü durdurulabilecek ve süreç kapatmaya kadar gidebilecek.

Yönetmelikte çocukların güvenliğine ilişkin yaptırımlar da ağırlaştırıldı. İzinsiz açılan, kapasite sınırını aşan veya çocuklara yönelik ihmal ve istismar şüphesi bulunan kuruluşlar hakkında doğrudan kapatma dahil idari işlemler uygulanabilecek. İhmal veya istismar şüphesi durumunda adli makamların bilgilendirilmesi zorunlu olacak.

Kamu kreşlerinde ücretlendirme esasları da düzenlendi. Ücretler, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından belirlenen taban tutarın altında olmayacak şekilde ilgili kurumlarca belirlenecek.

Mevcut kamu kreşleri ve açılış sürecindeki kuruluşlar için de geçiş süreci başlatıldı. Yönetmeliğe uygun açılış onayı bulunmayan kuruluşların altı ay içinde başvuru yapması, faaliyette olanların ise aynı süre içinde eksiklerini tamamlayarak yeni standartlara uyum sağlaması gerekecek.

Yeni düzenleme, kamu kurumları bünyesindeki çocuk bakım hizmetlerinde denetim, güvenlik ve hizmet kalitesini tek çatı altında toplamayı hedefliyor.

CHP’de 38. Olağan Kurultay’a ilişkin tartışmalar ve yargı süreci siyasetin ana gündem başlıklarından biri olmaya devam ederken, parti kulislerinde dikkat çeken yeni bir senaryo konuşuluyor.

İddiaya göre, eski CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’nun olası yeni kurultay sürecinde bizzat aday olmak yerine, Memleket Partisi’nden ayrılarak yeniden CHP’ye dönen Muharrem İnce’yi destekleyebileceği iddia edildi.

İddiada, Kılıçdaroğlu ile İnce’nin son dönemde aynı karede yer almasının ve İnce’nin CHP’de birlik vurgusu yapan açıklamalarının kulislerde yeni bir siyasi denklem olarak yorumlandığı belirtildi.

Muharrem İnce’nin genel başkanın kurultay delegeleriyle değil, tüm üyelerin oy kullanacağı bir yöntemle seçilmesi yönündeki çıkışı da tartışmanın merkezine yerleşti. Bu önerinin, CHP içindeki mevcut delege yapısına karşı farklı bir meşruiyet zemini oluşturma arayışı olarak değerlendirildiği ileri sürüldü.

Özgür Özel ve Ekrem İmamoğlu cephesinin ise bu olası yakınlaşmayı yakından izlediği belirtiliyor. Ancak söz konusu iddia için taraflardan yapılmış resmi bir açıklama bulunmuyor. Bu nedenle Ankara kulislerinde konuşulan senaryo, şimdilik siyasi iddia düzeyinde değerlendiriliyor.

Merhum Zafer Kethüda’nın cenazesinin bugün Araklı Fatih Camii’nde ikindi namazının ardından kılınacak cenaze namazı sonrası defnedileceği öğrenildi.

Kalp krizi belirtileri ihmal edilmemeli

Uzmanlar; göğüs bölgesinde baskı ve ağrı, nefes darlığı, ani terleme, bulantı, çene, omuz, sırt veya kola yayılan ağrı gibi şikâyetlerin kalp krizi belirtisi olabileceğine dikkat çekiyor. Bu belirtilerin görülmesi halinde zaman kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’ne başvurulması hayati önem taşıyor.

24 Haziran 2026 tarihinde gerçekleştirilen operasyonda, koroner arter hastalığı bulunan 51 yaşındaki Bülent Yeniay’a açık kalp ameliyatı yapıldı. Ameliyat boyunca LIFELINE HLM cihazı, hastanın dolaşım ve oksijenasyon fonksiyonlarını güvenli ve kesintisiz şekilde üstlenerek cerrahi ekibe yüksek hassasiyetli destek sağladı. Operasyonun başarıyla tamamlanması, cihazın klinik güvenilirliği açısından önemli bir kilometre taşı olarak değerlendirildi.

Bakan Memişoğlu hastayı ziyaret etti

Sağlık Bakanı Prof. Dr. Kemal Memişoğlu, ameliyatın ardından tedavisi devam eden Bülent Yeniay’ı Ankara Bilkent Şehir Hastanesinde ziyaret etti. Ziyaret sonrası basın mensuplarına açıklamalarda bulunan Memişoğlu, gelişmenin Türk sağlık sanayisi açısından tarihi bir adım olduğunu vurguladı.

Memişoğlu, “Bugün bizim gurur günümüz. Türk sağlık sanayisinde dönüm noktalarından biri. Hekimlerimiz, ASELSAN’ımızın ürettiği yerli kalp akciğer makinemizle Bilkent Şehir Hastanesinde ameliyat gerçekleştirdiler ve bugün de hastamızı ziyarete geldik.” ifadelerini kullandı.

“Türkiye sağlık teknolojisi üreten ülkelerden biri olacak”

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde sağlık alanında yerli üretimin güçlendirilmesi için çalışmaların sürdüğünü belirten Memişoğlu, “Koruyan, Geliştiren ve Üreten Sağlık modeliyle Türkiye Yüzyılı hedefleri doğrultusunda çalışıyoruz. Başhekimimizden hekimlerimize, ASELSAN mühendislerinden projede emeği bulunan tüm ekibe milletimiz adına teşekkür ediyorum.” dedi.

Türkiye’nin sağlık teknolojilerinde küresel ölçekte söz sahibi olacağına inandığını belirten Bakan Memişoğlu, “Birlikte hareket ettiğimizde başaramayacağımız hiçbir şey yok. Allah’ın izniyle Türkiye sağlıkta teknolojiyi ve tıbbi cihazı üreten dünyanın en önemli ülkelerinden biri olacak.” diye konuştu.

Sağlıklı yaşam çağrısı yaptı

Kalp cerrahisinin bugün Türkiye’nin birçok merkezinde başarıyla uygulanabildiğini hatırlatan Memişoğlu, hastalıkların oluşmadan önlenmesinin daha önemli olduğuna dikkat çekti.

Vatandaşlara sağlıklı yaşam çağrısında bulunan Memişoğlu, sigara ve tütün kullanımından uzak durulması, düzenli fiziksel aktivite yapılması, sağlıklı beslenilmesi ve internet bağımlılığı gibi risklerden kaçınılması gerektiğini belirterek, “Biz insanlarımızı seviyoruz. Onların sağlıklı kalmasını istiyoruz.” ifadelerini kullandı.

TÜSEB’in klinik çalışmalarıyla geliştirildi

ASELSAN tarafından geliştirilen LIFELINE HLM Kalp Akciğer Makinesi’nin hayvan deneyleri ve klinik çalışmaları, Sağlık Bakanlığına bağlı Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı (TÜSEB) tarafından yürütüldü.

İnovasyon ödülüne de layık görülen cihaz, ameliyat süresince sergilediği performansla yerli sağlık teknolojilerinin ulaştığı seviyeyi ortaya koydu. Önümüzdeki dönemde farklı hastanelerde de yaygınlaştırılması planlanan LIFELINE HLM’nin, Türkiye’nin sağlıkta tam bağımsızlık hedeflerine önemli katkı sunması bekleniyor.

Törende konuşan Trabzon Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Emin Aşıkkutlu da genç hekimleri kutlayarak, mezunların sağlık alanında önemli hizmetler sunacağına inandığını ifade etti.

Programa katılan SBÜ Rektörü Prof. Dr. Kemalettin Aydın ise hekimliğin bilimsel bilgiyle birlikte vicdan, merhamet, empati ve etik sorumluluk bilinci gerektiren onurlu bir meslek olduğunu söyledi. Aydın, mezunların teorik bilgi ile klinik deneyimi bir araya getirerek sağlık ordusuna donanımlı hekimler olarak katıldığını belirtti.

Rektör Aydın, hekimlik mesleğinin köklü bir tarih ve büyük bir sorumluluk mirası taşıdığını vurgulayarak, tıbbiyelilerin Millî Mücadele’den Çanakkale’ye, 15 Temmuz’dan salgın ve afet dönemlerine kadar milletin ihtiyaç duyduğu her anda ön safta yer aldığını ifade etti.

Konuşmaların ardından 38 genç hekim diplomalarını aldı. Mezunlar, tören sonunda keplerini havaya fırlatarak mezuniyet sevincini aileleri, akademisyenleri ve arkadaşlarıyla paylaştı.

Dış kaynaklarda yer alan bilgilere göre 24 yaşındaki futbolcunun bu yaz Pogoń Szczecin’den ayrılması bekleniyor. Haberde, oyuncuya İskoçya, İtalya ve Türkiye’den ilgi olduğu, Türkiye hattında adı geçen kulüplerden birinin de Amed SK olduğu aktarıldı. Ancak şu aşamada Amedspor’un resmi teklif yaptığına ya da kulüpler arasında ileri düzey pazarlık başladığına ilişkin güçlü bir birincil teyit bulunmuyor. Bu nedenle dosya, somut transfer aşamasından çok ciddi ilgi ve radar seviyesinde değerlendiriliyor.

Musa Juwara, hücum hattında özellikle sağ ve sol kanatta görev yapabilen, sürati ve dikine oyun yapısıyla öne çıkan bir profil olarak biliniyor. Pogoń Szczecin’e 2025 yazında Vejle’den katılan oyuncunun kulübüyle sözleşmesinin 30 Haziran 2028’e kadar devam ettiği aktarılıyor. Transfer platformlarında yer alan verilere göre Polonya ekibi oyuncu için yaklaşık 850 bin euro seviyesinde bir yatırım yaptı.

Dış basında daha önce Musa Juwara’ya Türkiye’den başka kulüplerin de ilgi gösterdiği yönünde haberler yer almıştı. Özellikle kış döneminde Sakaryaspor bağlantısı ve bazı Süper Lig kulüplerinin yoklaması konuşulmuş, ancak bu girişimler kalıcı bir sonuca dönüşmemişti. Amedspor bağlantısını dikkat çekici kılan unsur ise oyuncunun yaz dönemi için yeniden ayrılık planı içinde gösterilmesi ve Türkiye seçeneğinin bir kez daha gündeme taşınması oldu.

Amedspor cephesinden ya da oyuncu tarafindan yapılmış resmi bir açıklama bulunmazken, mevcut tablo dosyanın transfer kulisleri içinde dikkatle izlenmesi gereken başlıklardan biri olduğunu gösteriyor. Özellikle oyuncunun kulübündeki geleceği netleştikçe, Türkiye’den gelen ilginin daha somut bir zemine oturup oturmayacağı önümüzdeki günlerde daha net anlaşılacak.

Şimdilik en doğru değerlendirme, Musa Juwara dosyasının Amedspor adına tamamen zayıf bir söylenti olmadığı, ancak henüz “anlaşma”, “resmi teklif” ya da “sağlık kontrolü” düzeyine ulaşmadığı yönünde. Bu nedenle süreç temkinli bir dille takip ediliyor.

Akdağ bölgesinde gece saatlerinde kayalık alanda dolaşan R. H, taşların arasında hareket eden bir yılan fark etti. Cep telefonuyla kayıt alan R.H’nin görüntülerinde, engereğin kayalık zeminde bir süre ilerledikten sonra gözden kaybolduğu görüldü. Olay, 25 Haziran 2026’da yerel basına yansıdı.

Türkiye’de zehirli yılan türleri arasında gösterilen engereklerin özellikle sıcak havalarda daha sık görülebildiği belirtiliyor. Uzmanlar, bu tür yılanların doğal yaşam alanlarında rahatsız edilmemesi, yakalanmaya çalışılmaması ve görüntü almak için yakınına gidilmemesi gerektiğini vurguluyor.

Yetkililer, olası bir yılan ısırığında turnike, kesme, emme gibi bilinçsiz müdahalelerden kaçınılmasını; kişinin mümkün olduğunca hareket ettirilmeden en yakın sağlık kuruluşuna ulaştırılmasını öneriyor.

Dr. Frank Lipman’ın yayımladığı değerlendirmede, timusun yaşlanmayla birlikte erken dönemde küçülmeye başladığı ve bu sürecin bağışıklık sisteminin esnekliğini azaltabileceği vurgulandı. Yazıda, timus fonksiyonunun korunmasının sağlıklı yaşlanma açısından önemli bir araştırma alanı haline geldiği belirtildi.

Konuyla ilgili 2026 yılında Nature’da yayımlanan çalışma da dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu. Araştırmada, timus sağlığı daha iyi olan yetişkinlerde tüm nedenlere bağlı ölüm, akciğer kanseri ve kardiyovasküler ölüm riskinin daha düşük seyrettiği bildirildi. Ancak uzmanlar, bu bulguların doğrudan “timusu gençleştiren kesin bir tedavi” anlamına gelmediğini, daha fazla klinik araştırmaya ihtiyaç olduğunu vurguluyor.

Moleküler biyoloji, genetik ve longevity alanındaki çalışmalarıyla bilinen Prof. Dr. Kaan Yılancıoğlu, timus bezinin yaşlanma araştırmalarında giderek daha fazla önem kazandığını belirterek şu değerlendirmede bulundu:

“Timus, bağışıklık sisteminin genç ve öğrenmeye açık kalmasında önemli bir organdır. Yaşla birlikte timus dokusunda gerileme görülmesi, bağışıklık yanıtının zayıflamasıyla ilişkilendirilebilir. Ancak burada dikkat edilmesi gereken nokta, timusu tek başına mucizevi bir uzun yaşam anahtarı gibi sunmamaktır. Sağlıklı yaşlanma; uyku, beslenme, düzenli fiziksel aktivite, stres yönetimi, sigaradan uzak durma ve metabolik sağlığın korunması gibi çok sayıda faktörün birlikte yönetilmesiyle mümkündür.”

Bilim dünyasında timus bezine yönelik ilgi artarken, uzmanlar özellikle sigara, obezite ve hareketsiz yaşam gibi değiştirilebilir risk faktörlerinin bağışıklık yaşlanması üzerindeki etkisine dikkat çekiyor. Yeni araştırmalar, bağışıklık sistemini yalnızca hastalık dönemlerinde değil, sağlıklı yaşlanmanın temel unsurlarından biri olarak ele almanın önemini ortaya koyuyor.

Fotoğrafta yılanın oldukça iri olduğu görülürken, türü ve kesin boyuna ilişkin resmi bir açıklama yapılmadı. Uzmanlara göre Doğu Karadeniz’de zehirsiz büyük yılan türleri görülebiliyor. Halk arasında karayılan veya büyük orman yılanı olarak bilinen bazı türler, 1,5 ila 2 metreye yaklaşan boylarıyla vatandaşlarda paniğe yol açabiliyor.

Bölgede zehirli türler de bulunmasına rağmen, her büyük yılanın zehirli olduğu düşünülmemeli. Özellikle Hopa ya da Kafkas engereği gibi zehirli türler Doğu Karadeniz faunasında yer alsa da bu türler genellikle çok daha kısa boylu oluyor. Bu nedenle tek bir fotoğrafa bakarak yılanın türü hakkında kesin hüküm vermek doğru değil.

Uzmanlar, yılan görüldüğünde öldürülmemesi gerektiği konusunda uyarıyor. Yılanların ekosistemde fare, kemirgen ve zararlı popülasyonunu kontrol altında tuttuğu, doğanın dengesinde önemli rol oynadığı belirtiliyor. Vatandaşların panikle hayvana müdahale etmek yerine bölgeden uzaklaşması ve durumu Doğa Koruma ve Milli Parklar ekiplerine bildirmesi öneriliyor.

Yılanla karşılaşıldığında çıplak elle temas edilmemesi, üzerine gidilmemesi, sıkıştırılmaması ve çocukların bölgeden uzak tutulması gerekiyor. Yılan sokması durumunda ise geleneksel yöntemlere başvurulmamalı; ısırılan kişi en kısa sürede sağlık kuruluşuna ulaştırılmalı.

Çardaklı’daki olay, yaz aylarında kırsal alanlarda yaban hayatıyla temasın artabileceğini bir kez daha gösterdi. Yetkililer, özellikle fındık bahçeleri, otluk alanlar, taşlık bölgeler ve dere kenarlarında dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

İnanır’ın vefat haberi kısa sürede Türkiye gündemine oturdu. Sinema dünyasının yanı sıra siyaset, sanat ve kültür çevrelerinden de peş peşe başsağlığı mesajları yayımlandı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da yayımladığı mesajda, Türk sinemasının usta aktörlerinden Kadir İnanır’ın vefatını büyük bir üzüntüyle öğrendiğini belirterek ailesine, sevenlerine ve sanat camiasına başsağlığı diledi.

Kadir İnanır Kimdir?

Kadir İnanır, 15 Nisan 1949’da Ordu’nun Fatsa ilçesinde dünyaya geldi. Kalabalık bir ailenin en küçük çocuğu olan İnanır, gençlik yıllarından itibaren sanata ilgi duydu. İstanbul’a geldikten sonra sinema ve oyunculuk alanında kendisini geliştiren İnanır, kısa sürede Yeşilçam’ın aranan yüzlerinden biri haline geldi.

1960’lı yılların sonunda sinema dünyasına adım atan Kadir İnanır, 1970’li ve 1980’li yıllarda Türk sinemasının en popüler erkek oyuncularından biri oldu. Güçlü duruşu, tok sesi, karizmatik oyunculuğu ve halktan karakterleri yansıtmadaki başarısıyla geniş kitlelerin sevgisini kazandı.

Kariyeri boyunca çok sayıda filmde rol alan İnanır, “Selvi Boylum Al Yazmalım”, “Dila Hanım”, “Tatar Ramazan”, “Yılanların Öcü”, “Devlerin Aşkı”, “Bir Yudum Sevgi” ve “Komser Şekspir” gibi Türk sinemasının hafızalara kazınan yapımlarında yer aldı.

Özellikle Türkan Şoray ile birlikte rol aldığı filmler, Yeşilçam tarihinin en unutulmaz ekran birliktelikleri arasında gösterildi. İnanır, yalnızca romantik dramların değil; toplumsal meseleleri konu alan filmlerin de güçlü yüzlerinden biri oldu.

Oyunculuğunun yanı sıra duruşu, sanat anlayışı ve toplumsal konulara duyarlılığıyla da tanınan Kadir İnanır, Türk sinemasında birkaç kuşağın hafızasına yerleşen isimlerden biri olarak kabul edildi.

Usta sanatçının vefatıyla birlikte Türk sineması, Yeşilçam’ın en güçlü simalarından birini kaybetti.

Edinilen bilgilere göre, yolun karşısına geçmeye çalışan genç kıza cadde üzerinde ilerleyen bir otomobil çarptı. Çarpmanın etkisiyle genç kız metrelerce savrularak yere düştü.

Kazayı gören çevredeki vatandaşlar hızla olay yerine koşarak yaralıya ilk müdahaleyi yaptı. Durumun 112 Acil Sağlık ekiplerine bildirilmesi üzerine bölgeye kısa sürede ambulans sevk edildi.

Olay yerine ulaşan sağlık ekipleri, ağır yaralanan genç kıza ilk müdahaleyi olay yerinde gerçekleştirdi. Ardından ambulansla hastaneye kaldırılan genç kızın tedavi altına alındığı öğrenildi.

Hastaneden edinilen bilgilere göre genç kızın sağlık durumunun ciddiyetini koruduğu ve yoğun bakım ünitesinde entübe edilerek tedavisinin sürdüğü bildirildi.

Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.

Son yıllarda hem tarama programlarının yaygınlaşması hem de ailelerin bilinçlenmesiyle SMA hastalığı daha fazla konuşuluyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi, Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, özellikle erken belirti ve tanının hayati önem taşıdığını vurguluyor:
“Bugün artık SMA hastalığında erken tanı, hastalığın seyrini değiştirebiliyor. Ancak belirtiler gözden kaçarsa tablo ağırlaşabiliyor.”

SMA Hastalığı nedir?

SMA hastalığı (Spinal Müsküler Atrofi), omurilikteki hareket sinir hücrelerini etkileyen genetik bir kas hastalığıdır.

Bu hastalıkta, kasları çalıştıran motor nöronlar hasar görür. Sonuç olarak:

• Kaslarda güçsüzlük

• Hareket kısıtlılığı

• Zamanla kas erimesi

• İleri vakalarda solunum problemleri

görülebilir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’a göre, SMA hastalığı doğuştan gelen genetik bir bozukluktur ve SMN1 genindeki eksiklik nedeniyle ortaya çıkar. “Kasın kendisi sağlamdır, sorun kası çalıştıran sinirdedir” diyerek hastalığın mekanizmasını sade bir dille anlatıyor.

SMA hastalığı tiplerine göre farklı şiddette seyreder. Bazı bebeklerde ilk aylarda ağır tablo görülürken, bazı çocuklarda belirtiler daha geç ortaya çıkabilir.

En sinsi belirtiler

SMA hastalığı çoğu zaman sessiz başlar. Aileler ilk etapta fark etmeyebilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler:

• Baş kontrolünde gecikme

• Emme ve yutma güçlüğü

• Yaşıtlarına göre daha az hareket

• Kol ve bacaklarda gevşeklik

• Sık solunum yolu enfeksiyonu

• Oturamama ya da yürüyememe

Prof. Dr. Kafadar, “Bebek çok sakin diye sevinen aileler oluyor. Oysa aşırı hareketsizlik bazen SMA hastalığı belirtisi olabilir” uyarısında bulunuyor.

Özellikle bacaklarda güçsüzlük ön plandadır. Bazı vakalarda dilde titreme bile görülebilir. Bu belirtiler erken dönemde yakalanırsa, tedavi seçenekleri daha etkili olabilir.

Kimler risk altında?

SMA hastalığı kalıtsal bir hastalıktır.

Risk grupları şunlardır:

• Anne ve babanın taşıyıcı olduğu bebekler

• Akraba evliliği bulunan aileler

• Ailesinde SMA öyküsü olanlar

Türkiye’de taşıyıcılık oranının yaklaşık 1/40–1/50 civarında olduğu belirtilmektedir. Bu da toplumda azımsanmayacak bir genetik risk bulunduğunu gösterir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “Anne ve baba sağlıklı olabilir. Taşıyıcı olduklarını bilmeyebilirler. Bu nedenle evlilik öncesi ve gebelik öncesi taramalar çok önemlidir” diyor.

Neden artıyor?

Son yıllarda “SMA hastalığı artıyor mu?” sorusu sıkça soruluyor.

Uzmanlara göre artışın birkaç nedeni var:

• Yenidoğan tarama programlarının yaygınlaşması

• Genetik testlere erişimin artması

• Toplumsal farkındalığın yükselmesi

• Akraba evliliklerinin devam etmesi

Prof. Dr. Kafadar, “Eskiden tanı alamayan vakalar vardı. Bugün erken tarama sayesinde SMA hastalığını daha erken yakalayabiliyoruz” diyerek görünürdeki artışın tanı kapasitesiyle ilişkili olduğunu vurguluyor.

Ayrıca son yıllarda geliştirilen gen tedavileri ve yeni ilaç seçenekleri de hastalığın daha fazla gündeme gelmesine yol açtı.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir çocuk nörolojisi uzmanına başvurulmalı:

• Bebek başını 3–4 ayda tutamıyorsa

• 6–7 ayda desteksiz oturamıyorsa

• 1 yaşında yürümeye başlamamışsa

• Kol ve bacaklarda belirgin güçsüzlük varsa

• Emme ve beslenme problemi sürüyorsa

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “SMA hastalığında erken tanı hayat kurtarır. Gecikme kas kaybını artırabilir” diyerek aileleri uyarıyor.

Bugün SMA hastalığı tedavisi için kullanılan ilaçlar, hastalığın ilerlemesini yavaşlatabiliyor. Bazı vakalarda gen tedavisi uygulanabiliyor. Ancak tedavinin başarısı büyük ölçüde erken teşhise bağlı.

Nasıl korunulur?

SMA hastalığı tamamen önlenebilir bir hastalık değildir. Ancak risk azaltılabilir.

Korunma yolları:

• Evlilik öncesi taşıyıcılık testi

• Gebelik öncesi genetik danışmanlık

• Aile öyküsü varsa ileri genetik testler

• Yenidoğan tarama programlarına katılım

Prof. Dr. Kafadar, “Toplumsal bilinç en güçlü silahtır. Taşıyıcı olduğunuzu bilmek kader değildir, önlem alma fırsatıdır” diyor.

Türkiye’de yenidoğan tarama programlarının genişlemesi sayesinde SMA hastalığı artık daha erken evrede tespit edilebiliyor. Bu da çocukların yaşam kalitesini artırma açısından umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Uzman Uyarısı: Erken Tanı Hayat Değiştiriyor

SMA hastalığı kader değil, geç kalınmış tanı kader olabilir.

Kas kaybı başladıktan sonra geri dönüş sınırlıdır. Bu nedenle belirti, risk, genetik öykü ve erken tarama hayati önemdedir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar son olarak şu mesajı veriyor:
“Her hareketsizlik masum değildir. Aileler gelişim basamaklarını yakından takip etmeli. Şüphe varsa zaman kaybetmeden uzmana başvurulmalı.”

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Çocuk Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada epilepsinin toplumda hâlâ yanlış bilinen yönleri olduğunu vurguladı.

Epilepsi (Sara) Nedir?

Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin ani ve kontrolsüz elektriksel boşalımları sonucu ortaya çıkan, tekrarlayan nöbetlerle karakterize bir hastalıktır. Halk arasında “sara” olarak bilinir.

Prof. Dr. Kafadar’a göre:

“Epilepsi tek bir hastalık değil, birçok farklı nedeni ve türü olan bir beyin hastalıkları grubudur. Her nöbet epilepsi değildir; tanı için nöbetlerin tekrarlayıcı olması gerekir.”

Nöbet Nasıl Ortaya Çıkar?

Beynimiz milyarlarca sinir hücresinin uyumlu çalışmasıyla görev yapar. Ancak bazı durumlarda bu hücreler bir anda aşırı ve düzensiz elektrik sinyali üretir. Sonuç?

• Ani bilinç kaybı

• Kasılmalar

• Sabit bir noktaya dalıp kalma

• Ağızda köpürme

• Kısa süreli hafıza kaybı

• Garip kokular ya da tatlar hissetme

Bazı nöbetler dramatiktir, bazıları ise sadece birkaç saniyelik “donma” şeklinde geçer. Bu nedenle birçok epilepsi vakası uzun süre fark edilmeden devam edebilir.

Çocuklarda Epilepsi Daha mı Farklı?

Prof. Dr. Kafadar, özellikle çocukluk çağında epilepsinin farklı belirtilerle ortaya çıkabileceğini belirtiyor:

“Çocuklarda dalıp gitme, ders sırasında kısa süreli kopmalar, ani sıçramalar ya da sebepsiz düşmeler epilepsi belirtisi olabilir. Ailelerin bu belirtileri hafife almaması gerekir.”

Çocukluk çağı epilepsilerinin bir kısmı yaşla birlikte düzelebilirken, bazı türleri uzun süreli takip gerektirir.

Epilepsinin Nedenleri Neler?

Epilepsi her zaman tek bir nedene bağlı değildir. Olası sebepler arasında:

• Doğum sırasında beyin hasarı

• Genetik yatkınlık

• Beyin enfeksiyonları

• Kafa travmaları

• Beyin tümörleri

• Nedeni bilinmeyen (idiopatik) durumlar

Vakaların önemli bir kısmında ise net bir sebep saptanamayabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Epilepsi tanısında en önemli testlerden biri EEG (Elektroensefalografi)’dir. EEG, beynin elektriksel aktivitesini kaydeder.

Bunun yanında:

• Beyin MR görüntülemesi

• Ayrıntılı nörolojik muayene

• Nöbet öyküsünün detaylı değerlendirilmesi

Tanı sürecinde büyük önem taşır.

Tedavisi Var mı?

Evet. Epilepsi hastalarının büyük bir kısmı düzenli ilaç tedavisiyle nöbetsiz bir yaşam sürebilir.

Prof. Dr. Kafadar’ın altını çizdiği en önemli nokta şu:

“Epilepsi tedavi edilebilir bir hastalıktır. İlaçlar düzenli kullanıldığında hastaların yaklaşık yüzde 70’inde nöbetler tamamen kontrol altına alınabilir.”

Dirençli vakalarda ise:

• Ketojenik diyet

• Vagus sinir stimülasyonu

• Cerrahi tedavi

gibi seçenekler gündeme gelebilir.

Nöbet Anında Ne Yapılmalı?

Toplumda en sık yapılan yanlış, nöbet geçiren kişinin ağzına bir şey koymaya çalışmaktır. Bu son derece tehlikelidir.

Doğru yaklaşım:

✔️ Kişiyi yan yatırmak
✔️ Başını sert bir zeminden korumak
✔️ Süreyi takip etmek
✔️ Nöbet 5 dakikayı aşarsa acil yardım çağırmak

Toplumsal Yanlış Algılar

Epilepsi bulaşıcı değildir.
Ruhsal bir hastalık değildir.
Akıl hastalığı değildir.

Bu hastalık, beynin elektriksel düzeniyle ilgilidir. Doğru tedavi ve takip ile bireyler eğitimlerine, iş hayatlarına ve sosyal yaşamlarına devam edebilir.

Son Söz

Epilepsi korkulacak değil, bilinmesi gereken bir hastalıktır. Bilgi, ön yargının panzehiridir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’ın da ifade ettiği gibi, erken tanı ve düzenli takip hayat kalitesini belirleyen en kritik faktördür.

Beynin elektriği bazen kontrolden çıkabilir. Önemli olan, o dalgayı doğru yönetmektir. ⚡
Epilepsi (Sara Hastalığı) Nedir? Epilepsi Çeşitleri Nelerdir? Epilepsi Neden Olur? Epilepsi Belirtileri Nelerdir? Epilepsi Nasıl Teşhis Edilir? Epilepsi Tedavisi Nasıl Yapılır? Epilepsi Risk Faktörleri Nelerdir? Epilepsi öldürür mü? Epilepsi nasıl anlaşılır? Epilepsi geçer mi? Stres epilepsiyi etkiler mi? Epilepsi nöbeti uyurken olur mu? Epilepsi nöbeti geçirdikten sonra kişi neler hisseder? Anksiyete epilepsiye neden olur mu?

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Asuman İnan, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada özellikle yaz aylarında artan vakalara dikkat çekti.

Prof. Dr. İnan, “Salmonella en sık gıdalar yoluyla bulaşır. Çiğ veya iyi pişmemiş tavuk, yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri ve iyi yıkanmamış sebzeler risk taşır” dedi.

🧫 Salmonella Nedir?

Salmonella, bağırsak sistemini etkileyen bir bakteri grubudur. Halk arasında çoğu zaman “gıda zehirlenmesi” olarak bilinen tabloya neden olur. Ancak her gıda zehirlenmesi Salmonella değildir.

Uzmanlara göre bakteri, uygun sıcaklıkta hızla çoğalır ve özellikle hijyen kurallarına uyulmayan mutfaklarda kolayca yayılır.

⚠️ Salmonella Belirtileri Nelerdir?

Prof. Dr. İnan’ın verdiği bilgilere göre belirtiler genellikle bakterinin alınmasından 6–72 saat sonra ortaya çıkıyor:

• Yüksek ateş

• Sulu veya kanlı ishal

• Karın ağrısı ve kramp

• Bulantı ve kusma

• Halsizlik

Çoğu vaka 4–7 gün içinde düzeliyor. Ancak bağışıklık sistemi zayıf kişilerde enfeksiyon kana karışabiliyor ve ciddi sonuçlar doğurabiliyor.

🚨 Kimler Risk Altında?

Uzman isim özellikle şu grupları uyardı:

• Bebekler

• 65 yaş üstü bireyler

• Hamileler

• Kronik hastalığı olanlar

• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler

Bu kişilerde tablo daha ağır seyredebilir ve hastane tedavisi gerekebilir.

🛡 Nasıl Korunmalı?

Prof. Dr. İnan’a göre korunmanın temel anahtarı mutfak hijyeni:

• Çiğ et ve sebzeler ayrı kesme tahtasında hazırlanmalı

• Tavuk ve et iyice pişirilmeli

• Eller en az 20 saniye sabunla yıkanmalı

• Soğuk zincir korunmalı

“Salmonella gözle görülmez, tadı değişmez. Bu nedenle en güçlü silahımız temizliktir” uyarısında bulundu.

📌 Uzmandan Net Mesaj

Salmonella hafife alınacak bir enfeksiyon değil. Basit görünen bir ishal tablosu bazı gruplarda hayati risk oluşturabiliyor. Uzmanlar özellikle yaz aylarında açıkta satılan ve iyi muhafaza edilmeyen gıdalara karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Uzmanların ortak mesajı

“Mucize aramayın.
Bilimsel önlemlerle ve sağlıklı yaşamla riskleri azaltın.”

Kanser riskini tamamen sıfırlamak mümkün olmasa da, bu 12 başlıkla risk belirgin biçimde azaltılabiliyor.

Uzmanlara göre kanserden korunma bir günde değil, bir yaşam tarzıyla mümkün. İşte bilimsel kanıtlarla desteklenen 12 altın kural: