Gaziantep FK - Başakşehir maçında erken goller belirleyici oldu

Gaziantep’te oynanan karşılaşmaya hızlı başlayan taraf RAMS Başakşehir oldu. Konuk ekip, 6. dakikada Davie Selke’nin golüyle öne geçti. 22. dakikada Eldor Shomurodov’un penaltıdan kaydettiği golle fark ikiye çıktı.

Gaziantep FK ikinci yarıda oyuna ortak olmaya çalıştı. Ev sahibi ekip 59. dakikada Christopher Lungoyi ile skoru 2-1’e getirdi ancak kalan bölümde eşitlik golü gelmedi. Mücadele RAMS Başakşehir’in üstünlüğüyle tamamlandı.

Başakşehir ligi kaçıncı sırada bitirdi?

Bu sonuçla RAMS Başakşehir puanını 57’ye yükseltti ve sezonu 5. sırada tamamladı. Gaziantep FK ise 37 puanda kaldı.

Gaziantep FK - Başakşehir maçı neden gündem oldu?

Karşılaşma, Süper Lig’in 34. ve son haftasında oynandığı için sezon kapanışının dikkat çeken mücadeleleri arasında yer aldı. Gaziantep FK taraftarı önünde sezonu tamamlarken, Başakşehir üst sıra hedefini galibiyetle sonuçlandırdı.

Maç öncesinde “Gaziantep FK Başakşehir hangi kanalda?”, “Gaziantep Başakşehir maçı saat kaçta?” ve “Başakşehir Gaziantep canlı izle” aramaları öne çıkmıştı. Mücadele beIN Sports 2 ekranlarından yayınlandı.

Goller kimlerden geldi?

Başakşehir’in gollerini Davie Selke ve Eldor Shomurodov kaydetti. Gaziantep FK’nın tek golü Christopher Lungoyi’den geldi. Karşılaşmada sarı kartlar ve oyuncu değişiklikleriyle tempo zaman zaman yükselse de skor değişmedi.

Süper Lig’de sezonun final haftası, yalnızca şampiyonluk ya da düşme hattıyla değil, orta ve üst sıra mücadelesindeki prestij maçlarıyla da dikkat çekiyor. Samsunspor-Göztepe karşılaşması da bu nedenle futbolseverlerin yakından takip ettiği maçlardan biri oldu.

Karşılaşma, 16 Mayıs 2026 Cumartesi günü Samsun Yeni 19 Mayıs Stadyumu’nda oynanacak. Maçın saat 20.00’de başlaması ve beIN Sports 1 ekranlarından yayımlanması bekleniyor.

Samsunspor evinde sezonu güçlü kapatmak istiyor

Kırmızı-beyazlı ekip, taraftarı önünde oynayacağı son maçta hem skor hem de oyun olarak iyi bir kapanış hedefliyor. İç saha atmosferi, Samsunspor için karşılaşmanın en önemli avantajlarından biri olarak öne çıkıyor.

Ligde son haftaya girilirken Samsunspor’un 7. sırada, Göztepe’nin ise 6. sırada yer aldığı bilgisi maçın rekabet değerini artırıyor.

Göztepe deplasmanda prestij peşinde

Sezon boyunca üst sıraları zorlayan Göztepe, Samsun deplasmanına yalnızca puan için değil, sezonun genel görüntüsünü güçlü bir kapanışla tamamlamak için çıkacak.

İzmir temsilcisi, ilk yarıda oynanan maçta Samsunspor’u 2-0 mağlup etmişti. Bu sonuç, rövanş niteliği taşıyan karşılaşmaya ayrı bir hikâye katıyor.

Samsunspor-Göztepe maçı hangi kanalda?

Futbolseverlerin en çok aradığı başlıklardan biri “Samsunspor Göztepe hangi kanalda?” sorusu oldu. Karşılaşmanın beIN Sports 1’den canlı yayımlanacağı belirtiliyor.

Maçta hangi detaylar öne çıkıyor?

Samsunspor için ev sahibi avantajı ve taraftar desteği belirleyici olabilir. Göztepe cephesinde ise deplasman disiplinini korumak ve geçiş oyunlarında etkili olmak maçın anahtarlarından biri olarak görülüyor.

Karşılaşma, puan tablosundaki konumdan bağımsız olarak iki takımın sezon sonu psikolojisini de yansıtacak. Bu nedenle maç yalnızca 90 dakikalık bir mücadele değil, sezonun son vitrini olarak da takip edilecek.

Araştırmada 251 bin 41 erkek ve 378 bin 981 kadının verileri değerlendirildi. Katılımcıların 17 ile 60 yaş arasındaki kilo değişimleri takip edildi; kanser kayıtları ise 2023’e kadar izlendi.

En Fazla Kilo Alanlarda Risk Daha Yüksek

Çalışmaya göre, yetişkinlik boyunca en fazla kilo alan yüzde 20’lik grupta, obeziteyle ilişkili kanserlerde risk erkeklerde yüzde 46, kadınlarda yüzde 43 daha yüksek bulundu. Tüm kanserler birlikte değerlendirildiğinde artış erkeklerde yüzde 7, kadınlarda yüzde 17 olarak hesaplandı.

Bazı kanser türlerinde tablo daha dikkat çekiciydi. En fazla kilo alan erkeklerde karaciğer kanseri riski 2,67 kat, yemek borusu kanseri riski 2,25 kat arttı. Kadınlarda ise rahim içi kanseri riskinin 3,78 kat yükseldiği bildirildi.

Genç Yaşta Obezite Başlangıcı Daha Kritik Olabilir

Araştırmacılar, obezitenin daha erken yaşta başlamasının bazı kanserlerde daha güçlü risk artışıyla bağlantılı olabileceğini belirtti. Erkeklerde 30 yaşından önce obezite gelişmesi karaciğer kanseri riskinde 5 kata varan artışla ilişkilendirildi. Kadınlarda ise erken yaşta obezite, rahim içi kanseri riskinde 4,5 kat artışla bağlantılı bulundu.

Uzmanlar Ne Anlatıyor?

Çalışmanın yazarlarına göre kilo artışı ile kanser arasındaki bağlantıda hormon metabolizması, insülin sinyalleri, yağ dokusundan salgılanan maddeler ve kronik inflamasyon gibi biyolojik süreçler rol oynayabilir. Ancak araştırma gözlemsel nitelikte olduğu için tek başına kesin neden-sonuç ilişkisi kurmuyor.

Çalışmanın Sınırları Neler?

Bu bulgular önemli olsa da araştırma henüz hakemli bir tıp dergisinde nihai makale olarak yayımlanmadı; çalışma bir kongrede sözlü bildiri olarak sunuldu ve taslak metnin ön baskı olarak paylaşıldığı bildirildi. Bu nedenle sonuçların bilimsel değerlendirme süreci tamamlandıktan sonra daha net yorumlanması gerekiyor.

Sonuç Ne Anlama Geliyor?

Araştırma, kanserden korunmada kilo kontrolünün yalnızca estetik ya da metabolik sağlık meselesi olmadığını; yaşam boyu sağlık yönetiminin önemli bir parçası olduğunu gösteriyor. Özellikle genç yetişkinlikten itibaren sağlıklı beslenme, düzenli hareket ve obezitenin önlenmesi, uzun vadeli kanser riskini azaltmada daha fazla önem kazanıyor.

Derin Ven Trombozu nedir?

Derin Ven Trombozu, vücudun derin toplardamarlarında kan pıhtısı oluşmasıdır. En sık alt bacak, uyluk veya pelvis bölgesinde görülür; daha nadiren kolda da gelişebilir.

Bu pıhtı damardaki kan akışını bozabilir. Asıl risk ise pıhtının bir parçasının koparak akciğer damarlarına ulaşmasıdır. Bu duruma pulmoner emboli denir ve acil değerlendirme gerektirebilir.

Derin Ven Trombozu neden olur?

Derin Ven Trombozu genellikle kan akışının yavaşlaması, damar duvarında hasar veya kanın pıhtılaşmaya daha yatkın hale gelmesiyle ilişkilidir.

Uzun süre hareketsiz kalmak, büyük ameliyatlar, travma, hastanede yatış, gebelik ve lohusalık, bazı kanser türleri, sigara kullanımı, fazla kilo, ileri yaş, daha önce pıhtı öyküsü ve bazı hormonal tedaviler riski artırabilir.

Uzun uçak veya araç yolculuklarında saatlerce oturmak da özellikle risk taşıyan kişilerde tabloyu tetikleyebilir.

Derin Ven Trombozu nasıl anlaşılır?

Derin Ven Trombozu çoğu zaman tek bacakta belirti verir. Baldırda veya uylukta ağrı, kramp hissi, şişlik, dokununca sıcaklık, kızarıklık ya da morumsu renk değişikliği görülebilir.

Bazı kişiler bunu “kas çekmesi” ya da “yorgunluk” sanabilir. Ancak özellikle tek taraflı şişlik ve ağrı varsa tablo hafife alınmamalıdır.

Nefes darlığı, göğüs ağrısı, bayılma hissi, kanlı balgam veya ani çarpıntı gibi belirtiler pıhtının akciğere ulaşması açısından acil uyarı kabul edilir.

Kimlerde daha sık görülür?

Derin Ven Trombozu ileri yaşta daha sık görülse de yalnızca yaşlıların hastalığı değildir. Uzun süre hareketsiz kalanlar, ameliyat geçirenler, kanser tedavisi alanlar, gebeler, lohusalar ve daha önce pıhtı geçirmiş kişiler daha dikkatli olmalıdır.

Ailede pıhtı öyküsü, bazı kalıtsal pıhtılaşma bozuklukları, sigara, obezite, hareketsiz yaşam ve uzun yolculuklar da riski artırabilir. Risk kişiye göre değişebilir.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Tek bacakta ani şişlik, ağrı, kızarıklık, ısı artışı veya belirgin renk değişikliği varsa sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Nefes darlığı, göğüs ağrısı, bayılma, kanlı öksürük veya ani kötüleşme varsa acil yardım alınmalıdır. Bu belirtiler başka hastalıklarla da karışabilir ancak geciken başvuru tabloyu ağırlaştırabilir.

Derin Ven Trombozu için hangi doktora gidilir?

İlk başvuru aile hekimi, acil servis veya dahiliye üzerinden yapılabilir. Şüphe güçlü ise kalp ve damar cerrahisi, hematoloji, göğüs hastalıkları veya acil tıp uzmanları değerlendirmeye dahil olabilir.

Gebelikte şüpheli belirtiler varsa kadın hastalıkları ve doğum uzmanı ile birlikte değerlendirme gerekebilir.

Derin Ven Trombozu nasıl teşhis edilir?

Tanı yalnızca belirtiye bakılarak konulamaz. Hekim muayenesi, risk değerlendirmesi, kan testleri ve damar ultrasonu birlikte ele alınır.

D-dimer testi bazı hastalarda pıhtı ihtimalini değerlendirmede kullanılabilir. Damar ultrasonu ise pıhtının yerini ve varlığını göstermede sık kullanılan yöntemlerden biridir. Akciğer embolisi şüphesinde ek görüntüleme gerekebilir.

Derin Ven Trombozu tedavisi var mı?

Derin Ven Trombozu tedavi edilebilir bir durumdur ancak tedavi planı hastanın yaşına, pıhtının yerine, eşlik eden hastalıklara ve kanama riskine göre belirlenir.

Tedavide en sık kan sulandırıcı olarak bilinen antikoagülan ilaçlar kullanılır. Bu ilaçlar pıhtının büyümesini önlemeye, yeni pıhtı gelişme riskini azaltmaya ve pıhtının akciğere gitme ihtimalini düşürmeye yardımcı olur.

Bazı hastalarda varis çorabı, hareket planı, takip muayeneleri veya nadiren girişimsel işlemler gerekebilir. Doktor önerisi olmadan kan sulandırıcı, ağrı kesici, bitkisel ürün veya takviye kullanılmamalıdır.

Derin Ven Trombozu ölümcül müdür?

Derin Ven Trombozu her hastada ağır seyretmez. Ancak pıhtının akciğere gitmesi halinde pulmoner emboli gelişebilir ve bu durum hayatı tehdit edebilir.

Bu nedenle bacak belirtisi basit bir kas ağrısı gibi görülmemeli, risk taşıyan kişilerde erken değerlendirme ihmal edilmemelidir.

Derin Ven Trombozu kendiliğinden geçer mi?

Bazı küçük pıhtılar zamanla vücut tarafından parçalanabilir. Fakat Derin Ven Trombozu şüphesinde “bekleyelim geçer” yaklaşımı güvenli değildir.

Tedavi gerekip gerekmediği uzman değerlendirmesiyle belirlenmelidir. Kendi kendine ilaç başlamak ya da mevcut ilaçları bırakmak ciddi risk oluşturabilir.

Derin Ven Trombozu nasıl önlenir?

Uzun süre oturmaktan kaçınmak, yolculuklarda ara ara yürümek, bacakları hareket ettirmek, yeterli sıvı almak, sigaradan uzak durmak ve sağlıklı kiloyu korumak riski azaltmaya yardımcı olabilir.

Ameliyat sonrası veya hastanede yatış döneminde hekim önerisiyle erken mobilizasyon, koruyucu ilaçlar veya varis çorabı gündeme gelebilir. Önleme planı kişinin risk durumuna göre düzenlenmelidir.

Kısa Soru-Cevap

Derin Ven Trombozu kendiliğinden geçer mi?
Bazı pıhtılar küçülebilir ancak DVT şüphesinde beklemek doğru değildir. Uzman değerlendirmesi gerekir.

Derin Ven Trombozu belirtileri başka hastalıklarla karışır mı?
Evet. Kas zorlanması, enfeksiyon, varis, ödem ve eklem sorunlarıyla karışabilir.

Derin Ven Trombozu tedavi gecikirse ne olur?
Pıhtı büyüyebilir veya akciğere giderek pulmoner emboliye yol açabilir.

Derin Ven Trombozu için hangi doktora gidilmeli?
Acil servis, dahiliye, kalp ve damar cerrahisi veya hematoloji değerlendirmesi gerekebilir.

Henüz 21 yaşında hayatını kaybeden genç öğrencinin ölümü, sosyal medyada da geniş yankı uyandırdı. Kuşadası’nda uzun yıllardır esnaflık yapan Adem Kara’nın çevresi tarafından sevilen ve tanınan bir isim olduğu ifade edilirken, yaşanan kaybın ilçede derin üzüntü oluşturduğu görüldü.

Buse Kara’nın cenaze programına ilişkin bilgilerin ilerleyen saatlerde netleşmesi bekleniyor.

Genç yaşta yaşanan ani ölümler yeniden gündeme gelirken, uzmanlar özellikle göğüs ağrısı, nefes darlığı, çarpıntı ve ani bayılma gibi belirtilerin ciddiye alınması gerektiğine dikkat çekiyor.

İddiaya göre olay sonrası evden ayrılan Cihan Dinçer, kısa süre sonra polis ekipleri tarafından bir parkta yakalandı. Dinçer’in gözaltına alınmasının ardından ekipler, verilen adrese yönlendirildi.

Kapının açılmaması üzerine eve itfaiye desteğiyle girildi. İçeride yapılan kontrolde Nazife ve Gökhan Dinçer’in yaşamını yitirdiği tespit edildi.

Olay yerinde polis ekipleri inceleme yaptı. Çiftin cenazeleri otopsi işlemleri için morga kaldırılırken, Cihan Dinçer’in emniyetteki işlemlerinin sürdüğü öğrenildi.

Cinayetin nedeni ve olay öncesi yaşananlar soruşturma kapsamında araştırılıyor.

Karagümrük cephesi için bu mücadele yalnızca üç puan anlamı taşımıyor. Ligde alt sıralardan kurtulma hesapları yapan İstanbul ekibi, iç sahada alacağı sonuçla son haftalara daha güçlü girmek istiyor.

Karagümrük-Alanyaspor maçı hangi kanalda?

Futbolseverlerin en çok aradığı başlıklardan biri de “Karagümrük-Alanyaspor maçı hangi kanalda?” sorusu oldu. Mücadele beIN Sports 1 ekranlarından canlı yayınlanıyor.

Puan durumu maça ilgiyi artırdı

Maç öncesi verilere göre Fatih Karagümrük 18. sırada, Alanyaspor ise orta sıralarda yer alıyordu. Bu tablo, karşılaşmayı özellikle Karagümrük açısından daha kritik hale getirdi.

Alanyaspor ise deplasmanda alacağı puan veya puanlarla sezonun son virajında rahatlamak istiyor. Akdeniz temsilcisi, özellikle İstanbul deplasmanlarında uzun süredir galibiyet almakta zorlanıyor.

İki takım arasındaki rekabette Alanyaspor üstünlüğü

Karagümrük ile Alanyaspor arasındaki son Süper Lig eşleşmelerinde Alanyaspor’un daha avantajlı bir tabloya sahip olduğu görülüyor. Maçkolik verilerine göre Karagümrük, rakibiyle oynadığı dokuz Süper Lig maçının yalnızca birini kazanabildi.

Bu nedenle İstanbul’daki mücadele, Karagümrük için aynı zamanda kötü seriyi kırma fırsatı olarak öne çıkıyor.

Bundan sonra ne olacak?

Karşılaşmanın sonucu, özellikle alt sıralardaki hesapları doğrudan etkileyebilir. Karagümrük kazanırsa ligde kalma umutlarını diri tutacak; Alanyaspor’un alacağı puan ise sezon sonu baskısını azaltacak.

İddiaya göre olay, Ortahisar ilçesine bağlı Yeşilyurt Mahallesi’nde gerçekleştirilen bir düğün organizasyonunda yaşandı. Düğünde davetlilere ikram edilen tavuklu pilavı tükettikten bir süre sonra çok sayıda kişi mide bulantısı, kusma ve karın ağrısı şikayetleri yaşamaya başladı.

Durumun bildirilmesi üzerine bölgeye sağlık ekipleri sevk edildi. İlk müdahaleleri yapılan vatandaşlar ambulanslarla çevredeki hastanelere kaldırıldı.

23 Kişi Hastaneye Kaldırıldı

Edinilen bilgilere göre toplam 23 kişi gıda zehirlenmesi şüphesiyle tedavi altına alındı. Hastaneye kaldırılan kişilerin sağlık durumlarının iyi olduğu öğrenilirken, olayla ilgili inceleme başlatıldı.

Yetkililerin düğünde dağıtılan yiyeceklerden numune aldığı ve laboratuvar incelemesi yapılacağı belirtildi.

Soruşturma Başlatıldı

Olay sonrası İl Sağlık Müdürlüğü ve ilgili kurumların devreye girdiği öğrenildi. Gıda kaynaklı bir ihmal olup olmadığı yapılacak analizlerin ardından netlik kazanacak.

Özellikle havaların ısınmasıyla birlikte toplu organizasyonlarda açıkta bekleyen tavuk, et ve süt ürünlerinin ciddi sağlık riski oluşturabileceğine dikkat çekiliyor.

Uzmanlardan Uyarı Geldi

Uzmanlar, düğün, mevlit ve toplu yemek organizasyonlarında şu noktalara dikkat edilmesi gerektiğini belirtiyor:

• Tavuk ve et ürünleri uzun süre dış ortamda bekletilmemeli
• Soğuk zincir korunmalı
• Toplu yemek hazırlanan alanlarda hijyen kuralları sıkı uygulanmalı
• Şüpheli belirtiler yaşayan kişiler vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurmalı

29 Aralık 2011’de Edirne Star Gazetesi adıyla yayın hayatına başlayan, daha sonra Edirne’nin Sesi Gazetesi olarak yoluna devam eden gazetenin kurucusu olan Sarılarlı, uzun yıllar yerel basına önemli katkılar sundu.

Bir süredir Edirne Sultan 1. Murat Devlet Hastanesi’nde tedavi gördüğü öğrenilen 71 yaşındaki Bakiye Sarılarlı, hastanede yaşamını yitirdi. Evli ve bir çocuk annesi olan Sarılarlı’nın vefatı, Edirne’de büyük üzüntüyle karşılandı.

Bakiye Sarılarlı’nın cenazesinin 17 Mayıs Pazar günü öğle namazına müteakip Mevlana Camii’nden kaldırılacağı bildirildi.

Merhumeye Allah’tan rahmet; ailesine, yakınlarına, sevenlerine ve Edirne basın camiasına başsağlığı diliyoruz.

İzmir Ekonomi Üniversitesi öğrencileri sosyal medya üzerinden peş peşe taziye mesajları paylaşırken, birçok kullanıcı genç yaşta yaşanan kaybın derin üzüntü yarattığını dile getirdi. Üniversite çevresinde de büyük bir sessizlik hâkim oldu.

Genç yaşta hayatını kaybeden Emirhan Özdemir için yakın çevresi tarafından başsağlığı mesajları paylaşılırken, cenaze ve defin bilgilerine ilişkin resmi açıklamanın ailesi tarafından yapılması bekleniyor.

Uzmanlar ise genç yaşta yaşanan ani kayıpların toplum üzerinde ciddi psikolojik etkiler oluşturabileceğine dikkat çekiyor. Özellikle üniversite çağındaki bireylerde arkadaş kayıplarının travmatik etkiler bırakabildiği, bu süreçte psikolojik destek mekanizmalarının önem taşıdığı belirtiliyor.

Tıpta “dismenore” olarak adlandırılan regl sancısı, özellikle genç yaşlarda sık görülüyor. Ancak ağrının her ay okula, işe veya günlük yaşama engel olacak kadar yoğun yaşanması durumunda altta yatan başka nedenlerin araştırılması gerekebiliyor.

En Güncel Bulgular Ne Söylüyor?

Son yıllarda yapılan çalışmalar, regl sancısında ilaç dışı yöntemlerin de önemini artırdı. 2026’da yayımlanan sistematik derleme ve meta-analiz, karın alt bölgesine uygulanan lokal ısı tedavisinin regl sancısında ağrı azaltmaya yardımcı olabileceğini bildirdi. Çalışmada ısı uygulamasının bazı karşılaştırmalarda nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlara yakın etki gösterebildiği, yan etki riskinin ise daha düşük olabileceği belirtildi.

Amerikan Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanları Koleji de regl sancısı için egzersiz, sıcak uygulama ve uygun ağrı kesici kullanımını öne çıkarıyor. ACOG’a göre haftanın çoğu günü egzersiz yapmak bazı kişilerde sancıyı hafifletebilir; sıcak banyo, ısıtıcı ped veya sıcak su torbası da ağrı kontrolüne destek olabilir.

Ağrı Kesicilerde Zamanlama Önemli

Regl sancısında sık kullanılan nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar, rahim kasılmalarını artıran prostaglandinlerin etkisini azaltarak ağrıyı hafifletebilir. Cochrane değerlendirmesine göre NSAİİ grubu ilaçlar regl sancısında etkili görünüyor ve parasetamole kıyasla daha güçlü ağrı kontrolü sağlayabiliyor. Ancak mide, böbrek, kanama riski veya kronik hastalığı olan kişilerin doktor ya da eczacıya danışmadan ilaç kullanmaması gerekiyor.

2025 tarihli klinik kılavuzda da birincil regl sancısında temel tedavi seçenekleri arasında düzenli NSAİİ kullanımı ve bazı durumlarda hormonal tedaviler yer alıyor. Bu ilaçların kişiye göre planlanması gerektiği için özellikle sık ve şiddetli ağrılarda kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurulması öneriliyor.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Regl sancısı sonradan başladıysa, giderek şiddetleniyorsa, kanama çok fazlaysa, ağrı regl bittikten sonra da sürüyorsa, ilişki sırasında ağrı, ateş, kötü kokulu akıntı veya bayılma hissi eşlik ediyorsa değerlendirme geciktirilmemeli.

NICE, endometriozis şüphesinde karın ve pelvik muayene dahil ayrıntılı değerlendirme yapılmasını öneriyor. Çünkü bazı şiddetli regl sancılarının arkasında endometriozis, miyom, adenomyozis veya enfeksiyon gibi nedenler bulunabiliyor.

Regl sancısı “kadınların katlanması gereken doğal bir ağrı” olarak görülmemeli. Okullarda, iş yerlerinde ve aile içinde bu konuda bilinç artırılmalı; genç kızların şiddetli ağrıyı saklamadan sağlık hizmetine ulaşması desteklenmeli.

Edinilen bilgilere göre olay, akşam saatlerinde Alanya’daki Ulaş Piknik Alanı çevresinde yaşandı. Bölgede bir kişinin hareketsiz halde bulunduğunu fark eden vatandaşlar durumu 112 Acil Çağrı Merkezi’ne bildirdi. İhbar üzerine olay yerine jandarma ve sağlık ekipleri sevk edildi.

Sağlık ekiplerinin yaptığı ilk incelemede 28 yaşındaki Hasan Karataş’ın yaşamını yitirdiği tespit edildi. Güvenlik güçlerinin olay yerindeki ilk değerlendirmesinde gencin yaşamına son verdiği belirlendi. Karataş’ın cenazesi, savcılık incelemesinin ardından Alanya Belediye Morgu’na kaldırıldı.

Jandarma ekipleri olayla ilgili soruşturma başlattı.

Sessizleşen Gençlik Alarmı

Uzmanlara göre özellikle ekonomik baskılar, sosyal yalnızlık, gelecek kaygısı ve psikolojik destek mekanizmalarına erişimde yaşanan sorunlar gençler üzerinde ağır bir yük oluşturabiliyor. Pek çok kişi yaşadığı ruhsal çöküşü çevresine yansıtmadan sessiz şekilde mücadele ediyor.

Son yıllarda benzer olayların ardından kamuoyunda en çok tartışılan başlıklardan biri ise “önleyici sosyal destek sistemi” oldu. Uzmanlar, yalnızca olay sonrası değil; olay gerçekleşmeden önce devreye girecek psikolojik destek ağlarının güçlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.

Toplum sağlığı açısından benzer acıların azaltılması için şu başlıklar öne çıkıyor:

• Üniversitelerde ve belediyelerde ücretsiz psikolojik danışmanlık merkezlerinin artırılması
• Gençlerin sosyal izolasyondan çıkmasını sağlayacak spor, sanat ve topluluk projelerinin yaygınlaştırılması
• Aile hekimliği sisteminde ruh sağlığı taramalarının güçlendirilmesi
• Sosyal medya ve dijital platformlarda psikolojik destek bilgilendirmelerinin artırılması
• Kriz anlarında hızlı destek verecek yerel danışma hatlarının yaygınlaştırılması
• Özellikle genç işsizliği ve ekonomik kaygılarla mücadeleye yönelik sosyal politikaların geliştirilmesi

Uzmanlar, ruhsal sorunların “zayıflık” değil; destek gerektiren sağlık meseleleri olduğunun altını çiziyor.

Destek Almak Hayat Kurtarabilir

Kendiniz veya bir yakınınız yoğun umutsuzluk, yalnızlık ya da kendine zarar verme düşünceleri yaşıyorsa profesyonel destek almak büyük önem taşıyor. Türkiye’de 112 Acil Çağrı Merkezi üzerinden acil yardım talep edilebilir; ayrıca devlet hastaneleri, ruh sağlığı merkezleri ve psikolojik danışmanlık birimlerinden destek alınabilir.

İhbar üzerine olay yerine sağlık ve polis ekipleri sevk edildi. İlk müdahalesi cami çevresinde yapılan Uzun’un daha sonra hastaneye kaldırılarak tedavi altına alındığı bildirildi.

Yaşanan olay özellikle sosyal medyada büyük tepki çekerken, ibadethane içerisinde meydana geldiği öne sürülen saldırı nedeniyle birçok vatandaş sert açıklamalarda bulundu. Cami gibi ortak ve manevi alanlarda yaşanan şiddet olaylarının toplum vicdanını derinden etkilediği yorumları yapıldı.

Polis ekiplerinin saldırıyı gerçekleştirdiği iddia edilen kişinin kimliğinin belirlenmesi için çalışma başlattığı öğrenildi. Olayla ilgili soruşturmanın sürdüğü bildirildi.

Health.com’da yayımlanan değerlendirmeye göre tansiyonu destekleyen ara öğünlerde özellikle magnezyum, potasyum, kalsiyum ve lif içeriği yüksek gıdalar öne çıkıyor. Bu besinler damarların gevşemesine, sodyumun etkisinin dengelenmesine ve kalp sağlığının korunmasına yardımcı olabiliyor.

Tansiyon İçin Ara Öğün Neden Önemli?

Ara öğünler çoğu zaman “küçük kaçamak” gibi görülse de doğru seçildiğinde günün en stratejik beslenme hamlelerinden biri olabilir.

Cips, tuzlu kraker, işlenmiş et ürünleri ve paketli atıştırmalıklar yüksek sodyum içeriğiyle tansiyonu olumsuz etkileyebilir. Buna karşılık mineral ve lif açısından zengin besinler, kan basıncının daha sağlıklı aralıkta kalmasına destek verebilir.

NHLBI’nin DASH beslenme planı da düşük sodyum; potasyum, kalsiyum, magnezyum, lif ve protein açısından zengin gıdaları öne çıkarıyor.

1. Magnezyumdan Zengin Atıştırmalıklar

Magnezyum, damarların gevşemesine katkı sağlayan nitrik oksit üretimini destekler. Bu da kan akışının rahatlamasına yardımcı olabilir.

Öne çıkan seçenekler:

• Kabak çekirdeği
• Chia tohumu
• Ispanak
• Nohut
• Edamame
• Kaju
• Avokado

Özellikle yoğurt üzerine chia tohumu, fırınlanmış nohut veya kabak çekirdeğiyle kuru meyve pratik ara öğünler arasında yer alabilir.

2. Potasyum İçeren Besinler

Potasyum, vücuttaki sodyum dengesinde önemli rol oynar. CDC’ye göre fazla sodyum ve yetersiz potasyum tüketimi kan basıncını artırabilir.

Potasyum açısından öne çıkan besinler:

• Kuru kayısı
• Avokado
• Patates
• Beyaz fasulye
• Somon
• Edamame

Ancak böbrek hastalığı olanlar veya potasyum kısıtlaması bulunanlar bu besinleri doktora danışmadan artırmamalıdır.

3. Kalsiyum Kaynakları

Kalsiyum yalnızca kemikler için değil, damar duvarındaki kasların düzenli çalışması için de önemlidir.

Kalsiyumdan zengin ara öğün seçenekleri:

• Yoğurt
• Kefir
• Süt
• Lor / cottage cheese
• Kılçığıyla tüketilen konserve sardalya veya somon
• Haşlanmış ıspanak

Yoğurt, yaban mersini ve chia tohumu üçlüsü hem kalsiyum hem lif hem de magnezyum açısından güçlü bir ara öğün olabilir.

4. Lifli Gıdalar

Lif, kalp sağlığını destekleyen en önemli besin öğelerinden biridir. Kan yağlarının dengelenmesine, damar sağlığının korunmasına ve metabolik dengenin iyileşmesine katkı sağlayabilir.

Lif açısından güçlü seçenekler:

• Ahududu
• Armut
• Chia tohumu
• Avokado
• Kuru incir
• Enginar kalbi
• Kakao parçacıkları

Tansiyon Dostu Ara Öğün Fikirleri

• Kefir + donmuş meyve + avokado
• Tam tahıllı tost + avokado + somon
• Yoğurt + orman meyveleri + chia tohumu
• Fırınlanmış nohut
• Kuru kayısı + kabak çekirdeği
• Yumurta + ıspanak + lor peyniriyle mini muffin
• Chia pudingi + ahududu + kakao parçacıkları

Dikkat: Tek Başına Mucize Değil

Bu besinler tansiyon kontrolüne destek olabilir; ancak yüksek tansiyon tedavisinin yerine geçmez. Tansiyon ilacı kullananlar, böbrek hastalığı olanlar, kalp yetmezliği bulunanlar veya özel diyet uygulayanlar beslenme değişikliklerini hekim ya da diyetisyenle planlamalıdır.

Yaş ilerledikçe unutkanlık, karar verme güçlüğü ve zihinsel yavaşlama daha sık gündeme geliyor. Beslenmenin beyin sağlığı üzerindeki etkisini inceleyen yeni araştırmalar ise özellikle flavonoid bakımından zengin besinlere odaklanıyor.

ABD’de University of North Carolina Nutrition Research Institute tarafından yürütülen çalışmada, yaban mersininin yaşlı bireylerde bilişsel performans üzerindeki etkisi araştırıldı. Çalışma, çift kör, plasebo kontrollü ve randomize klinik araştırma olarak tasarlandı.

Araştırmada Ne Bulundu?

Araştırmaya 65-80 yaş aralığında, hafif bilişsel sorunlar yaşadığını bildiren 86 yaşlı yetişkin dahil edildi. Katılımcıların bir bölümü altı ay boyunca her gün dondurularak kurutulmuş yaban mersini tozu tüketirken, diğer grup plasebo aldı.

Altı ayın sonunda yaban mersini tüketen grupta beynin bilgiyi işleme hızında iyileşme görüldü. Araştırmacılara göre bu gelişme, katılımcıların işlem hızını bilişsel sorun bildirmeyen referans gruba yaklaştırdı.

Neden Önemli?

İşlem hızı; kelime hatırlama, karar verme, anıları çağırma ve günlük zihinsel görevleri sürdürme gibi birçok bilişsel işlevin temelinde yer alıyor. Bu nedenle çalışmada görülen iyileşme, yalnızca “hafıza” değil, genel zihinsel çeviklik açısından da önem taşıyor.

Yaban Mersini Neden Etkili Olabilir?

Araştırmacılar, yaban mersininin flavonoidler ve fitokimyasallar bakımından zengin yapısına dikkat çekiyor. Bu bileşiklerin bitkilerde çevresel strese karşı geliştiği, insanlarda ise beyin sağlığıyla ilişkili biyolojik süreçleri destekleyebileceği belirtiliyor.

Bu Sonuç Ne Anlama Geliyor?

Çalışma, yaban mersininin demansı önlediğini veya tedavi ettiğini göstermiyor. Ancak düzenli yaban mersini tüketiminin, özellikle yaşlı bireylerde beyin sağlığını destekleyen beslenme modelleri içinde değerlendirilebileceğine işaret ediyor.

Uzmanlara göre bu tür bulgular, tek bir besinden mucize beklemek yerine; sebze, meyve, tam tahıl, sağlıklı yağlar ve düzenli fiziksel aktiviteyle desteklenen bütüncül yaşam tarzının önemini hatırlatıyor.

Kaynak

Çalışma: Six-month intervention with wild blueberries improved speed of processing in mild cognitive decline
Dergi: Nutritional Neuroscience
Yayın yılı: 2022
Çalışma türü: Çift kör, plasebo kontrollü, randomize klinik çalışma

Cleveland Clinic’ten Koruyucu Kardiyoloji Bölüm Başkanı Dr. Leslie Cho’ya göre yeni yaklaşımın temel mesajı net: Kolesterol riski erken yaşlardan itibaren konuşulmalı, çünkü yüksek kolesterole uzun süre maruz kalmak kalp krizi ve inme riskini artırıyor.

Yeni Kılavuzda Ne Değişti?

Yeni kılavuzda öne çıkan başlıklardan biri, risk değerlendirmesinde daha kişisel bir modelin kullanılması. PREVENT adı verilen yeni risk hesaplayıcısı ile hastanın yalnızca kısa vadeli değil, uzun dönem kalp damar riski de dikkate alınıyor.

Bu değerlendirmeye göre LDL kolesterol hedefi kişiye özel belirleniyor. Dr. Cho bu yaklaşımı “Hedefler geri döndü” sözleriyle özetliyor. Yani artık yalnızca “kolesterol yüksek mi?” sorusu değil, “bu kişi için güvenli hedef ne olmalı?” sorusu da önem kazanıyor.

Lp(a) Testi Neden Önemli?

Kılavuzun dikkat çeken bir diğer maddesi ise lipoprotein(a), yani Lp(a) testinin yaşamda en az bir kez ölçülmesinin önerilmesi.

Lp(a), genetik yatkınlıkla ilişkili bir kan yağı türü olarak biliniyor. Yüksek Lp(a) düzeyleri; kalp krizi, inme ve kalsifik aort darlığı açısından risk göstergesi kabul ediliyor. Cleveland Clinic değerlendirmesine göre bu testin yaygınlığı hâlâ çok düşük seviyede.

Statin Tartışması Sürüyor

Yeni kılavuz, statin kullanımını otomatik olarak herkese yayma amacı taşımıyor. Ancak yüksek riskli hastalarda kolesterolün yeterince tedavi edilmemesinin önemli bir sorun olduğuna dikkat çekiyor.

Dr. Cho, bazı hastaların statinlere karşı çekinceli olduğunu belirterek hekimlerin bu noktada hastayı dinlemesi, kas ağrısı veya demans korkusu gibi endişeleri açıkça ele alması gerektiğini söylüyor. Tedavide ortak karar alma sürecinin önemine vurgu yapılıyor.

Uzmanlara Göre Mesaj Net: Kolesterol Hafife Alınmamalı

Cleveland Clinic uzmanlarına göre yeni kılavuzun ana mesajı, kolesterol yönetiminde daha erken, daha dikkatli ve daha kişisel bir yaklaşımın benimsenmesi.

Kolesterol yüksekliği çoğu zaman belirti vermez. Ancak yıllar içinde damar sağlığını sessizce etkileyebilir. Bu nedenle kan değerlerinin düzenli kontrol edilmesi, aile öyküsünün dikkate alınması ve tedavi kararlarının hekimle birlikte verilmesi büyük önem taşıyor.

Bu Haber Ne Anlama Geliyor?

Yeni kılavuz, “kolesterolüm biraz yüksek ama sorun olmaz” düşüncesinin artık daha dikkatli değerlendirilmesi gerektiğini gösteriyor. Özellikle ailesinde erken yaşta kalp hastalığı bulunanlar, LDL kolesterolü yüksek olanlar ve ek risk faktörleri taşıyanlar için bireysel risk hesabı daha önemli hale geliyor.

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Kolesterol ilaçları, statinler veya takviyeler doktor önerisi olmadan başlanmamalı ya da bırakılmamalıdır.

Kısa sürede büyüyen tartışmanın ardından öfkelenen şahsın çevreye rastgele ateş açtığı öne sürüldü. Panik dolu anların yaşandığı olayda 1 kişi yaşamını yitirirken, 4 kişi de yaralandı.

İhbar üzerine bölgeye çok sayıda jandarma ve sağlık ekibi sevk edildi. Yaralılar ambulanslarla çevredeki hastanelere kaldırılarak tedavi altına alındı. Olay yerinde güvenlik önlemleri artırılırken, yaşamını yitiren kişinin cenazesi incelemelerin ardından morga kaldırıldı.

Saldırının ardından olay yerinden kaçan şüpheliyi yakalamak için çalışma başlatan jandarma ekipleri, zanlıyı kısa sürede gözaltına aldı. Olayla ilgili soruşturmanın sürdüğü öğrenildi.

Türkiye’de özellikle düğün ve asker uğurlamalarında yaşanan “havaya ateş” olayları yeniden tartışma konusu olurken, yaşanan son facia kontrolsüz silah kullanımının yol açtığı tehlikeyi bir kez daha gündeme taşıdı.

Sepsisi 48 Saat Önceden Fark Edebiliyor

Yeni sistem, Johns Hopkins University araştırmacıları tarafından geliştirildi ve daha sonra Bayesian Health tarafından klinik kullanıma hazır hale getirildi.

“Targeted Real-Time Early Warning System (TREWS)” adı verilen teknoloji; hastaların elektronik sağlık kayıtlarını, laboratuvar sonuçlarını, vital bulgularını ve klinik verilerini gerçek zamanlı analiz ediyor. Yapay zekâ algoritması, doktorlar henüz sepsisten şüphelenmeden önce riskli hastaları işaretleyebiliyor. Bazı vakalarda bu sürenin 48 saate kadar çıktığı bildirildi.

Sepsis Neden Bu Kadar Tehlikeli?

Sepsis, vücudun enfeksiyona verdiği kontrolsüz bağışıklık yanıtı sonucu organ yetmezliğine kadar ilerleyebilen ölümcül bir tablo olarak tanımlanıyor. Ateş, bilinç bulanıklığı, tansiyon düşüklüğü ve hızlı solunum gibi belirtiler birçok farklı hastalıkla karışabildiği için erken teşhis çoğu zaman gecikebiliyor.

Uzmanlar, sepsiste geçen her saatin ölüm riskini artırdığına dikkat çekiyor. ABD verilerine göre sepsis her yıl yüz binlerce kişinin ölümüne yol açıyor.

Ölüm Oranında Dikkat Çeken Düşüş

FDA onayı alan sistemin daha önce birçok hastanede test edildiği belirtildi. Yapılan çalışmalarda, doktorların yapay zekâ uyarılarına zamanında müdahale ettiği hastalarda ölüm oranlarının yaklaşık yüzde 18 azaldığı ifade edildi.

Araştırmacılar, sistemin yalnızca alarm veren klasik yazılımlardan farklı olduğunu vurguluyor. Çünkü teknoloji sürekli veri akışı üzerinden hastanın klinik durumunu dinamik biçimde takip ediyor. Böylece gereksiz alarm yükünü azaltarak “alarm yorgunluğu” sorununu da minimize etmeyi hedefliyor.

Yapay Zekâ Sağlıkta Yeni Bir Eşiği Geçiyor

FDA’nın bu onayı, sağlık alanındaki yapay zekâ uygulamalarının artık yalnızca deneysel aşamada olmadığını da gösteriyor. Uzmanlar, özellikle yoğun veri gerektiren kritik hastalıklarda yapay zekânın doktorlara “ikinci göz” gibi destek verebileceğini belirtiyor.

Ancak uzmanlar, bu sistemlerin hekimlerin yerini almadığını; karar destek mekanizması olarak kullanıldığını vurguluyor. Nihai teşhis ve tedavi süreci yine klinik değerlendirmeyle şekilleniyor.

Hastanelerde Yaygınlaşabilir

FDA onayının ardından sistemin daha fazla sağlık merkezinde kullanılmasının önü açıldı. Ayrıca ABD’de Medicare ve Medicaid geri ödeme sistemlerine dahil edilmesi halinde teknolojinin çok daha hızlı yaygınlaşabileceği değerlendiriliyor.

Uzmanlara göre önümüzdeki yıllarda benzer yapay zekâ sistemleri; kalp krizi, yoğun bakım kötüleşmesi, ani solunum yetmezliği ve enfeksiyon takibinde de standart uygulamaların parçası haline gelebilir.

FDA’dan Mesane Kanseri İçin Dikkat Çeken Onay

Mesane kanseri tedavisinde ameliyat sonrası döneme ilişkin önemli bir gelişme yaşandı. FDA, atezolizumab etken maddeli Tecentriq ve deri altı uygulama formu Tecentriq Hybreza için yeni bir onay verdi.

Karar, kas invaziv mesane kanseri tanısıyla mesanenin cerrahi olarak çıkarıldığı hastalar içinde, ameliyat sonrası yapılan kan testlerinde dolaşan tümör DNA’sı pozitif bulunan yetişkinleri kapsıyor. Bu durum, vücutta mikroskobik düzeyde hastalık kalıntısı olabileceğine işaret ettiği için nüks riski açısından kritik kabul ediliyor.

Hangi Hastalar İçin Onaylandı?

FDA duyurusuna göre tedavi, sistektomi sonrası FDA tarafından yetkilendirilmiş testle ctDNA MRD pozitifliği belirlenen kas invaziv mesane kanseri hastalarında kullanılabilecek. Aynı gün Signatera CDx testi de bu hasta grubunun seçimi için eşlikçi tanı cihazı olarak onaylandı.

Bu karar, kanser tedavisinde “her hastaya aynı yaklaşım” yerine, moleküler testlerle riskin daha hassas belirlenmesine dayanan yeni dönemin önemli örneklerinden biri olarak değerlendiriliyor.

Araştırmada Ne Bulundu?

Onaya temel oluşturan IMvigor011 çalışmasında 250 hasta değerlendirildi. Çalışmada atezolizumab alan hastalarda medyan hastalıksız sağkalım 9,9 ay, plasebo grubunda ise 4,8 ay olarak bildirildi. Genel sağkalımda da atezolizumab grubunda 32,8 ay, plasebo grubunda 21,1 ay medyan değer açıklandı.

Bu sonuçlar, ameliyat sonrası kanda tümör DNA’sı saptanan hastalarda immünoterapinin nüks riskini azaltma ve yaşam süresini uzatma potansiyeline işaret ediyor.

Tedavi Her Mesane Kanseri Hastası İçin Geçerli Değil

Onay, tüm mesane kanseri hastalarını kapsamıyor. FDA kararında özellikle kas invaziv mesane kanseri, sistektomi sonrası dönem ve ctDNA MRD pozitifliği vurgulanıyor.

Bu nedenle tedavinin uygunluğu; hastanın kanser tipi, ameliyat sonrası durumu, moleküler test sonucu, genel sağlık tablosu ve onkoloji uzmanının değerlendirmesiyle belirlenmeli.

Yan Etki Uyarısı

FDA, atezolizumab için bağışıklık aracılı yan etkiler, infüzyon reaksiyonları, allojenik kök hücre nakliyle ilişkili komplikasyonlar ve gebelikte fetüse zarar riski gibi uyarıların reçete bilgilerinde yer aldığını bildirdi.

Bu nedenle immünoterapi kararı mutlaka uzman hekim gözetiminde, hastanın tüm klinik durumu değerlendirilerek verilmelidir.

Sonuç Ne Anlama Geliyor?

FDA’nın bu onayı, mesane kanseri ameliyatı sonrası “görünmeyen riskin” kan testiyle yakalanması ve tedavinin buna göre şekillendirilmesi açısından önemli bir adım olarak öne çıkıyor.

Karar, özellikle moleküler rezidüel hastalık kavramının kanser tedavisinde giderek daha belirleyici hale geldiğini gösteriyor.

Resmi Yazıda Hangi Ürünler Yer Aldı?

Belgede özellikle şu ürünler dikkat çekti:

• Mısır ekmeği
• Mısır unu
• Mısır unu içeren gıda ürünleri

Yazıda, söz konusu ürünlerin tüketimi sonrası meydana gelen zehirlenme vakaları nedeniyle bilimsel değerlendirmeler tamamlanıncaya kadar önlem alınmasının gerektiği ifade edildi.

“Üretim ve Tüketim Durdurulabilir” Vurgusu

Resmi metinde, 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu’nun ilgili maddelerine atıf yapılarak; insan sağlığı açısından risk şüphesi oluşması halinde geçici tedbir uygulanabileceği belirtildi.

Belgede şu tür önlemlerin uygulanabileceği ifade edildi:

• Üretimin geçici durdurulması
• Piyasaya arzın engellenmesi
• Toplatma işlemleri
• Satış ve tüketimin geçici olarak askıya alınması

İl genelinde bilimsel veriler netleşinceye kadar tedbir uygulanmasının değerlendirildiği kaydedildi.

Zehirlenme İddiaları Gündem Oldu

Son günlerde Karadeniz bölgesinde bazı vatandaşların mide bulantısı, kusma ve rahatsızlık şikayetleriyle sağlık kuruluşlarına başvurduğuna yönelik paylaşımlar sosyal medyada gündem olmuştu. Özellikle mısır unu kaynaklı olabileceği öne sürülen iddialar sonrası gözler resmi kurumlara çevrilmişti.

Ortaya çıkan belge, iddiaların ardından kurumların ihtiyati değerlendirme süreci başlattığını gösterdi.

Yetkililerden Açıklama Bekleniyor

Belgede henüz kesin bir laboratuvar sonucundan söz edilmezken, “bilimsel veriler elde edilinceye kadar” ifadesinin kullanılması dikkat çekti. Kamuoyunda şimdi gözler İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ile sağlık yetkililerinden yapılacak resmi açıklamalara çevrildi.

Vatandaşların ise özellikle açıkta satılan ürünler konusunda dikkatli olması ve resmi kurumların duyurularını takip etmesi isteniyor.

Edinilen bilgilere göre, yolun karşısına geçmeye çalışan genç kıza cadde üzerinde ilerleyen bir otomobil çarptı. Çarpmanın etkisiyle genç kız metrelerce savrularak yere düştü.

Kazayı gören çevredeki vatandaşlar hızla olay yerine koşarak yaralıya ilk müdahaleyi yaptı. Durumun 112 Acil Sağlık ekiplerine bildirilmesi üzerine bölgeye kısa sürede ambulans sevk edildi.

Olay yerine ulaşan sağlık ekipleri, ağır yaralanan genç kıza ilk müdahaleyi olay yerinde gerçekleştirdi. Ardından ambulansla hastaneye kaldırılan genç kızın tedavi altına alındığı öğrenildi.

Hastaneden edinilen bilgilere göre genç kızın sağlık durumunun ciddiyetini koruduğu ve yoğun bakım ünitesinde entübe edilerek tedavisinin sürdüğü bildirildi.

Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.

Son yıllarda hem tarama programlarının yaygınlaşması hem de ailelerin bilinçlenmesiyle SMA hastalığı daha fazla konuşuluyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi, Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, özellikle erken belirti ve tanının hayati önem taşıdığını vurguluyor:
“Bugün artık SMA hastalığında erken tanı, hastalığın seyrini değiştirebiliyor. Ancak belirtiler gözden kaçarsa tablo ağırlaşabiliyor.”

SMA Hastalığı nedir?

SMA hastalığı (Spinal Müsküler Atrofi), omurilikteki hareket sinir hücrelerini etkileyen genetik bir kas hastalığıdır.

Bu hastalıkta, kasları çalıştıran motor nöronlar hasar görür. Sonuç olarak:

• Kaslarda güçsüzlük

• Hareket kısıtlılığı

• Zamanla kas erimesi

• İleri vakalarda solunum problemleri

görülebilir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’a göre, SMA hastalığı doğuştan gelen genetik bir bozukluktur ve SMN1 genindeki eksiklik nedeniyle ortaya çıkar. “Kasın kendisi sağlamdır, sorun kası çalıştıran sinirdedir” diyerek hastalığın mekanizmasını sade bir dille anlatıyor.

SMA hastalığı tiplerine göre farklı şiddette seyreder. Bazı bebeklerde ilk aylarda ağır tablo görülürken, bazı çocuklarda belirtiler daha geç ortaya çıkabilir.

En sinsi belirtiler

SMA hastalığı çoğu zaman sessiz başlar. Aileler ilk etapta fark etmeyebilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler:

• Baş kontrolünde gecikme

• Emme ve yutma güçlüğü

• Yaşıtlarına göre daha az hareket

• Kol ve bacaklarda gevşeklik

• Sık solunum yolu enfeksiyonu

• Oturamama ya da yürüyememe

Prof. Dr. Kafadar, “Bebek çok sakin diye sevinen aileler oluyor. Oysa aşırı hareketsizlik bazen SMA hastalığı belirtisi olabilir” uyarısında bulunuyor.

Özellikle bacaklarda güçsüzlük ön plandadır. Bazı vakalarda dilde titreme bile görülebilir. Bu belirtiler erken dönemde yakalanırsa, tedavi seçenekleri daha etkili olabilir.

Kimler risk altında?

SMA hastalığı kalıtsal bir hastalıktır.

Risk grupları şunlardır:

• Anne ve babanın taşıyıcı olduğu bebekler

• Akraba evliliği bulunan aileler

• Ailesinde SMA öyküsü olanlar

Türkiye’de taşıyıcılık oranının yaklaşık 1/40–1/50 civarında olduğu belirtilmektedir. Bu da toplumda azımsanmayacak bir genetik risk bulunduğunu gösterir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “Anne ve baba sağlıklı olabilir. Taşıyıcı olduklarını bilmeyebilirler. Bu nedenle evlilik öncesi ve gebelik öncesi taramalar çok önemlidir” diyor.

Neden artıyor?

Son yıllarda “SMA hastalığı artıyor mu?” sorusu sıkça soruluyor.

Uzmanlara göre artışın birkaç nedeni var:

• Yenidoğan tarama programlarının yaygınlaşması

• Genetik testlere erişimin artması

• Toplumsal farkındalığın yükselmesi

• Akraba evliliklerinin devam etmesi

Prof. Dr. Kafadar, “Eskiden tanı alamayan vakalar vardı. Bugün erken tarama sayesinde SMA hastalığını daha erken yakalayabiliyoruz” diyerek görünürdeki artışın tanı kapasitesiyle ilişkili olduğunu vurguluyor.

Ayrıca son yıllarda geliştirilen gen tedavileri ve yeni ilaç seçenekleri de hastalığın daha fazla gündeme gelmesine yol açtı.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir çocuk nörolojisi uzmanına başvurulmalı:

• Bebek başını 3–4 ayda tutamıyorsa

• 6–7 ayda desteksiz oturamıyorsa

• 1 yaşında yürümeye başlamamışsa

• Kol ve bacaklarda belirgin güçsüzlük varsa

• Emme ve beslenme problemi sürüyorsa

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “SMA hastalığında erken tanı hayat kurtarır. Gecikme kas kaybını artırabilir” diyerek aileleri uyarıyor.

Bugün SMA hastalığı tedavisi için kullanılan ilaçlar, hastalığın ilerlemesini yavaşlatabiliyor. Bazı vakalarda gen tedavisi uygulanabiliyor. Ancak tedavinin başarısı büyük ölçüde erken teşhise bağlı.

Nasıl korunulur?

SMA hastalığı tamamen önlenebilir bir hastalık değildir. Ancak risk azaltılabilir.

Korunma yolları:

• Evlilik öncesi taşıyıcılık testi

• Gebelik öncesi genetik danışmanlık

• Aile öyküsü varsa ileri genetik testler

• Yenidoğan tarama programlarına katılım

Prof. Dr. Kafadar, “Toplumsal bilinç en güçlü silahtır. Taşıyıcı olduğunuzu bilmek kader değildir, önlem alma fırsatıdır” diyor.

Türkiye’de yenidoğan tarama programlarının genişlemesi sayesinde SMA hastalığı artık daha erken evrede tespit edilebiliyor. Bu da çocukların yaşam kalitesini artırma açısından umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Uzman Uyarısı: Erken Tanı Hayat Değiştiriyor

SMA hastalığı kader değil, geç kalınmış tanı kader olabilir.

Kas kaybı başladıktan sonra geri dönüş sınırlıdır. Bu nedenle belirti, risk, genetik öykü ve erken tarama hayati önemdedir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar son olarak şu mesajı veriyor:
“Her hareketsizlik masum değildir. Aileler gelişim basamaklarını yakından takip etmeli. Şüphe varsa zaman kaybetmeden uzmana başvurulmalı.”

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Çocuk Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada epilepsinin toplumda hâlâ yanlış bilinen yönleri olduğunu vurguladı.

Epilepsi (Sara) Nedir?

Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin ani ve kontrolsüz elektriksel boşalımları sonucu ortaya çıkan, tekrarlayan nöbetlerle karakterize bir hastalıktır. Halk arasında “sara” olarak bilinir.

Prof. Dr. Kafadar’a göre:

“Epilepsi tek bir hastalık değil, birçok farklı nedeni ve türü olan bir beyin hastalıkları grubudur. Her nöbet epilepsi değildir; tanı için nöbetlerin tekrarlayıcı olması gerekir.”

Nöbet Nasıl Ortaya Çıkar?

Beynimiz milyarlarca sinir hücresinin uyumlu çalışmasıyla görev yapar. Ancak bazı durumlarda bu hücreler bir anda aşırı ve düzensiz elektrik sinyali üretir. Sonuç?

• Ani bilinç kaybı

• Kasılmalar

• Sabit bir noktaya dalıp kalma

• Ağızda köpürme

• Kısa süreli hafıza kaybı

• Garip kokular ya da tatlar hissetme

Bazı nöbetler dramatiktir, bazıları ise sadece birkaç saniyelik “donma” şeklinde geçer. Bu nedenle birçok epilepsi vakası uzun süre fark edilmeden devam edebilir.

Çocuklarda Epilepsi Daha mı Farklı?

Prof. Dr. Kafadar, özellikle çocukluk çağında epilepsinin farklı belirtilerle ortaya çıkabileceğini belirtiyor:

“Çocuklarda dalıp gitme, ders sırasında kısa süreli kopmalar, ani sıçramalar ya da sebepsiz düşmeler epilepsi belirtisi olabilir. Ailelerin bu belirtileri hafife almaması gerekir.”

Çocukluk çağı epilepsilerinin bir kısmı yaşla birlikte düzelebilirken, bazı türleri uzun süreli takip gerektirir.

Epilepsinin Nedenleri Neler?

Epilepsi her zaman tek bir nedene bağlı değildir. Olası sebepler arasında:

• Doğum sırasında beyin hasarı

• Genetik yatkınlık

• Beyin enfeksiyonları

• Kafa travmaları

• Beyin tümörleri

• Nedeni bilinmeyen (idiopatik) durumlar

Vakaların önemli bir kısmında ise net bir sebep saptanamayabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Epilepsi tanısında en önemli testlerden biri EEG (Elektroensefalografi)’dir. EEG, beynin elektriksel aktivitesini kaydeder.

Bunun yanında:

• Beyin MR görüntülemesi

• Ayrıntılı nörolojik muayene

• Nöbet öyküsünün detaylı değerlendirilmesi

Tanı sürecinde büyük önem taşır.

Tedavisi Var mı?

Evet. Epilepsi hastalarının büyük bir kısmı düzenli ilaç tedavisiyle nöbetsiz bir yaşam sürebilir.

Prof. Dr. Kafadar’ın altını çizdiği en önemli nokta şu:

“Epilepsi tedavi edilebilir bir hastalıktır. İlaçlar düzenli kullanıldığında hastaların yaklaşık yüzde 70’inde nöbetler tamamen kontrol altına alınabilir.”

Dirençli vakalarda ise:

• Ketojenik diyet

• Vagus sinir stimülasyonu

• Cerrahi tedavi

gibi seçenekler gündeme gelebilir.

Nöbet Anında Ne Yapılmalı?

Toplumda en sık yapılan yanlış, nöbet geçiren kişinin ağzına bir şey koymaya çalışmaktır. Bu son derece tehlikelidir.

Doğru yaklaşım:

✔️ Kişiyi yan yatırmak
✔️ Başını sert bir zeminden korumak
✔️ Süreyi takip etmek
✔️ Nöbet 5 dakikayı aşarsa acil yardım çağırmak

Toplumsal Yanlış Algılar

Epilepsi bulaşıcı değildir.
Ruhsal bir hastalık değildir.
Akıl hastalığı değildir.

Bu hastalık, beynin elektriksel düzeniyle ilgilidir. Doğru tedavi ve takip ile bireyler eğitimlerine, iş hayatlarına ve sosyal yaşamlarına devam edebilir.

Son Söz

Epilepsi korkulacak değil, bilinmesi gereken bir hastalıktır. Bilgi, ön yargının panzehiridir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’ın da ifade ettiği gibi, erken tanı ve düzenli takip hayat kalitesini belirleyen en kritik faktördür.

Beynin elektriği bazen kontrolden çıkabilir. Önemli olan, o dalgayı doğru yönetmektir. ⚡
Epilepsi (Sara Hastalığı) Nedir? Epilepsi Çeşitleri Nelerdir? Epilepsi Neden Olur? Epilepsi Belirtileri Nelerdir? Epilepsi Nasıl Teşhis Edilir? Epilepsi Tedavisi Nasıl Yapılır? Epilepsi Risk Faktörleri Nelerdir? Epilepsi öldürür mü? Epilepsi nasıl anlaşılır? Epilepsi geçer mi? Stres epilepsiyi etkiler mi? Epilepsi nöbeti uyurken olur mu? Epilepsi nöbeti geçirdikten sonra kişi neler hisseder? Anksiyete epilepsiye neden olur mu?

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Asuman İnan, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada özellikle yaz aylarında artan vakalara dikkat çekti.

Prof. Dr. İnan, “Salmonella en sık gıdalar yoluyla bulaşır. Çiğ veya iyi pişmemiş tavuk, yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri ve iyi yıkanmamış sebzeler risk taşır” dedi.

🧫 Salmonella Nedir?

Salmonella, bağırsak sistemini etkileyen bir bakteri grubudur. Halk arasında çoğu zaman “gıda zehirlenmesi” olarak bilinen tabloya neden olur. Ancak her gıda zehirlenmesi Salmonella değildir.

Uzmanlara göre bakteri, uygun sıcaklıkta hızla çoğalır ve özellikle hijyen kurallarına uyulmayan mutfaklarda kolayca yayılır.

⚠️ Salmonella Belirtileri Nelerdir?

Prof. Dr. İnan’ın verdiği bilgilere göre belirtiler genellikle bakterinin alınmasından 6–72 saat sonra ortaya çıkıyor:

• Yüksek ateş

• Sulu veya kanlı ishal

• Karın ağrısı ve kramp

• Bulantı ve kusma

• Halsizlik

Çoğu vaka 4–7 gün içinde düzeliyor. Ancak bağışıklık sistemi zayıf kişilerde enfeksiyon kana karışabiliyor ve ciddi sonuçlar doğurabiliyor.

🚨 Kimler Risk Altında?

Uzman isim özellikle şu grupları uyardı:

• Bebekler

• 65 yaş üstü bireyler

• Hamileler

• Kronik hastalığı olanlar

• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler

Bu kişilerde tablo daha ağır seyredebilir ve hastane tedavisi gerekebilir.

🛡 Nasıl Korunmalı?

Prof. Dr. İnan’a göre korunmanın temel anahtarı mutfak hijyeni:

• Çiğ et ve sebzeler ayrı kesme tahtasında hazırlanmalı

• Tavuk ve et iyice pişirilmeli

• Eller en az 20 saniye sabunla yıkanmalı

• Soğuk zincir korunmalı

“Salmonella gözle görülmez, tadı değişmez. Bu nedenle en güçlü silahımız temizliktir” uyarısında bulundu.

📌 Uzmandan Net Mesaj

Salmonella hafife alınacak bir enfeksiyon değil. Basit görünen bir ishal tablosu bazı gruplarda hayati risk oluşturabiliyor. Uzmanlar özellikle yaz aylarında açıkta satılan ve iyi muhafaza edilmeyen gıdalara karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Uzmanların ortak mesajı

“Mucize aramayın.
Bilimsel önlemlerle ve sağlıklı yaşamla riskleri azaltın.”

Kanser riskini tamamen sıfırlamak mümkün olmasa da, bu 12 başlıkla risk belirgin biçimde azaltılabiliyor.

Uzmanlara göre kanserden korunma bir günde değil, bir yaşam tarzıyla mümkün. İşte bilimsel kanıtlarla desteklenen 12 altın kural: