Bunun nedeni, kanda fazla bulunduğunda damar duvarında plak birikimine katkı sağlayabilmesidir. Bu yüzden LDL testi neyi gösterir sorusu yalnızca bir kolesterol rakamını değil, kalp-damar sağlığıyla ilgili risk haritasının önemli bir parçasını anlamaya çalışır. Yine de tek bir LDL sonucu, tek başına kesin hastalık tanısı koydurmaz.

LDL nedir?

LDL, “low-density lipoprotein” yani düşük yoğunluklu lipoprotein anlamına gelir. Kanda kolesterolü taşıyan başlıca parçacıklardan biridir. MedlinePlus’a göre LDL’nin yüksek olması, kolesterolün damarlarda birikmesine ve zaman içinde plak oluşumuna katkıda bulunabilir. Bu nedenle LDL nedir sorusunun en sade yanıtı, damar sertliği riskini artırabilen kolesterol taşıyıcısı olduğudur.

LDL neyi gösterir?

LDL testi neyi gösterir sorusunun yanıtı, kalp ve damar hastalığı riski açısından önemli bir parametreyi ölçmesidir. Kandaki LDL düzeyi yükseldikçe, koroner arter hastalığı ve buna bağlı sorunların riski artabilir. CDC ve MedlinePlus, yüksek LDL’nin kalp krizi ve ilgili damar sorunları açısından risk artırıcı bir unsur olduğunu vurguluyor. Ancak LDL tek başına değerlendirilmez; HDL, trigliserit, toplam kolesterol, tansiyon, diyabet varlığı ve sigara gibi diğer başlıklarla birlikte yorumlanır.

LDL normal değeri nedir?

“LDL normal aralığı kaç” sorusu en çok aranan başlıklardan biridir. MedlinePlus’a göre erişkinlerde genel LDL sınıflaması şöyledir: 100 mg/dL altı optimal, 100-129 mg/dL optimale yakın, 130-159 mg/dL sınırda yüksek, 160-189 mg/dL yüksek, 190 mg/dL ve üzeri çok yüksek kabul edilir. CDC de yetişkinler için optimal LDL düzeyinin yaklaşık 100 mg/dL olduğunu belirtiyor. Yine de sonuç kağıdındaki laboratuvar referansı ve kişinin toplam kardiyovasküler riski birlikte dikkate alınmalıdır.

LDL yüksekliği neden olur?

“LDL yüksekliği neden olur” sorusunun yanıtı geniştir. NHLBI’ye göre doymuş yağdan zengin beslenme, fiziksel hareketsizlik ve sigara LDL’yi yükseltebilir. Cleveland Clinic, buna ek olarak diyabet, kronik böbrek hastalığı, HIV, bazı ilaçlar, yaşın ilerlemesi, menopoz sonrası dönem ve genetik yatkınlığın da LDL artışıyla ilişkili olabileceğini belirtiyor. Ailesel hiperkolesterolemi gibi kalıtsal tablolar ise LDL’yi çok daha yüksek düzeylere taşıyabilir. Bu yüzden LDL yüksekliği hangi hastalıkların belirtisi olabilir sorusunun yanıtı, hem yaşam tarzını hem de genetik ve metabolik nedenleri içerir.

LDL düşüklüğü neden olur?

“LDL düşüklüğü nedir” ya da LDL düşük çıkarsa ne olur soruları da aranır, ancak klinik pratikte asıl dikkat çeken başlık çoğu zaman yüksek LDL’dir. Düşük LDL çoğu zaman daha düşük kardiyovasküler riskle ilişkilendirilir. MedlinePlus, LDL’de daha düşük sayıların genel olarak daha iyi kabul edildiğini açıkça belirtiyor. Bununla birlikte sonuçlar her zaman hastanın genel sağlık durumu ve diğer lipid değerleriyle birlikte değerlendirilmelidir.

LDL yüksek olursa hangi belirtiler görülebilir?

Yüksek LDL’nin en sinsi yanı, çoğu zaman belirti vermemesidir. Yani LDL yüksek çıkarsa ne olur sorusunun yanıtı çoğu kişide “hemen bir belirti olmaz” şeklindedir. Sorun, zaman içinde damar duvarında plak birikiminin artabilmesidir. MedlinePlus’a göre yüksek LDL, ateroskleroz dediğimiz plak oluşumuna katkı sağlayabilir; bu durum ilerledikçe kalp krizi, inme veya dolaşım sorunları riski doğabilir. LDL’nin kendisi sessizdir, ama uzun vadeli etkisi gürültülüdür.

LDL düşük olursa hangi belirtiler görülebilir?

“LDL düşüklüğü belirtileri nelerdir” sorusunun net ve özgül bir listesi yoktur. Çünkü LDL düşüklüğü çoğu durumda doğrudan belirti oluşturan bir tablo olarak ele alınmaz. Klinik değerlendirmede asıl önem, LDL’nin yüksek olması ve buna eşlik eden diğer risk faktörleridir. Bu nedenle düşük LDL çoğu zaman tek başına alarm nedeni sayılmaz.

LDL hangi değerlerde dikkat edilmelidir?

“LDL kaç olursa tehlikeli” sorusu arama motorlarında çok güçlüdür. MedlinePlus sınıflamasına göre 130 mg/dL ve üzeri artık yükselme alanına girer, 160 mg/dL ve üzeri yüksek, 190 mg/dL ve üzeri ise çok yüksek kabul edilir. Ancak “tehlikeli” değerlendirmesi yalnızca tek bir sayıya değil, kişinin yaşına, diyabet durumuna, tansiyonuna, sigara kullanımına ve aile öyküsüne göre yapılır. CDC ve NHLBI de LDL hedeflerinin kişisel risk durumuna göre ele alınması gerektiğini vurgular.

LDL sonucu hangi hastalıklarla ilişkili olabilir?

“LDL yüksekliği hangi hastalıkların belirtisi olabilir” diye bakıldığında ilk sırada ateroskleroz ve buna bağlı kalp-damar hastalıkları riski gelir. Bunun yanında diyabet, böbrek hastalığı ve ailesel hiperkolesterolemi gibi tablolar da yüksek LDL ile ilişkili olabilir. CDC, yüksek LDL ile düşük HDL ve yüksek trigliserit birlikteliğinin sağlık sorunları riskini artırabildiğini belirtiyor. Bu nedenle LDL, tek başına değil, tüm lipid profili ve metabolik tablo içinde anlam kazanır.

LDL sonucu tek başına ne ifade etmez?

Tek bir LDL değeriyle kesin hastalık tanısı konulmaz. Referans aralıkları laboratuvara göre değişebilir. Sonuçlar mutlaka şikâyetler, muayene bulguları ve diğer testlerle birlikte değerlendirilmelidir. Özellikle HDL, trigliserit, toplam kolesterol, tansiyon, kilo, diyabet durumu ve aile öyküsü ile birlikte yorumlandığında LDL’nin gerçek anlamı daha net ortaya çıkar. Başka bir deyişle LDL sonucu nasıl yorumlanır sorusunun yanıtı, tek rakama değil bütün risk tablosuna bakmaktır.

LDL için hangi durumlarda doktora başvurulmalıdır?

LDL sonucu yüksek çıktıysa, özellikle 130 mg/dL üzerindeki değerler tekrarlıyorsa, buna yüksek trigliserit, düşük HDL, diyabet, hipertansiyon, sigara kullanımı veya ailede erken yaşta kalp hastalığı öyküsü eşlik ediyorsa doktora başvurulmalıdır. 190 mg/dL ve üzeri çok yüksek LDL düzeyleri ise daha dikkatli değerlendirme gerektirir; bu seviyelerde ailesel hiperkolesterolemi gibi kalıtsal nedenler de gündeme gelebilir. LDL yönetiminde erken farkındalık, sessiz ilerleyen damar riskini frenlemek açısından önemlidir.

Bunun nedeni, kandaki fazla kolesterolün bir bölümünü damarlardan uzaklaştırıp karaciğere taşımaya yardımcı olmasıdır. Ancak HDL testi neyi gösterir sorusunun yanıtı, tek başına “iyi” ya da “kötü” etiketiyle bitmez. HDL sonucu, kalp-damar riski açısından önemli bir parçadır ama tek başına kesin hüküm vermez.

HDL nedir?

HDL, “high-density lipoprotein” yani yüksek yoğunluklu lipoprotein anlamına gelir. Kanda kolesterolü taşıyan parçacıklardan biridir. MedlinePlus ve Cleveland Clinic’e göre HDL’nin temel görevi, kandaki kolesterolün bir kısmını karaciğere geri taşımaya yardımcı olmaktır. Bu yüzden toplumda “iyi kolesterol” olarak bilinir. Ancak HDL’nin koruyucu etkisi, tek başına sadece sayıya bakılarak değil, bütün lipid profiliyle birlikte değerlendirilir.

HDL neyi gösterir?

HDL testi neyi gösterir sorusunun yanıtı, kalp ve damar sağlığıyla ilişkili risk tablosunun bir bölümünü yansıtmasıdır. HDL düzeyi düştüğünde kalp hastalığı riski artabilir. MedlinePlus, HDL’nin arterlerden kolesterol uzaklaştırılmasına yardımcı olduğunu ve bu nedenle daha yüksek düzeylerin genellikle daha koruyucu kabul edildiğini belirtiyor. Bununla birlikte sonuçlar LDL, trigliserit, toplam kolesterol, yaş, cinsiyet ve diğer risk faktörleriyle birlikte yorumlanmalıdır.

HDL normal değeri nedir?

“HDL normal aralığı kaç” sorusu en çok aranan başlıklardan biridir. MedlinePlus’a göre 20 yaş ve üzeri erkeklerde 40 mg/dL’nin altı düşük, kadınlarda 50 mg/dL’nin altı düşük kabul edilir; 60 mg/dL ve üzeri ise genel olarak en iyi aralık olarak değerlendirilir. 19 yaş ve altındaki kişiler için sağlıklı HDL düzeyi 45 mg/dL’nin üzeridir. Cleveland Clinic de erişkinlerde erkekler için yaklaşık 40-80 mg/dL, kadınlar için 50-80 mg/dL aralığını paylaşıyor. Yine de sonuç kağıdındaki laboratuvar referansı esas alınmalıdır.

HDL yüksekliği neden olur?

“HDL yüksekliği neden olur” sorusunun yanıtı çoğu zaman olumlu bir tabloyla ilişkilidir. Düzenli fiziksel aktivite, sigara içmemek, kilo kontrolü ve bazı genetik özellikler HDL’yi yükseltebilir. Mayo Clinic, egzersiz, sigarayı bırakma ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarının HDL üzerinde olumlu etkileri olabileceğini belirtiyor. Bununla birlikte HDL’nin çok yüksek olmasının her zaman ek koruma sağlayıp sağlamadığı konusu karmaşıktır; bazı güncel yayınlar çok yüksek değerlerin her zaman otomatik olarak “daha iyi” anlamına gelmeyebileceğini tartışmaktadır. Bu nedenle HDL yüksek çıkarsa ne olur sorusu da diğer lipid değerleriyle birlikte değerlendirilmelidir.

HDL düşüklüğü neden olur?

“HDL düşüklüğü neden olur” sorusu klinikte çok önemlidir. NHLBI’ye göre sağlıksız yaşam tarzı, özellikle hareketsizlik, sigara, fazla kilo ve beslenme alışkanlıkları düşük HDL’nin en sık nedenleri arasındadır. MedlinePlus ayrıca sigara içmenin HDL’yi düşürebildiğini açıkça belirtir. Bunun yanında diyabet, metabolik sendrom, obezite, bazı genetik yatkınlıklar ve bazı ilaçlar da düşük HDL ile ilişkili olabilir. Yani HDL düşüklüğü hangi hastalıkların belirtisi olabilir sorusunun yanıtı sadece kolesterolle sınırlı değildir; daha geniş bir metabolik tabloya işaret edebilir.

HDL yüksek olursa hangi belirtiler görülebilir?

HDL yüksekliğinin kendisi genellikle belirti vermez. Zaten kolesterol değerlerinin büyük bölümü sessiz ilerler ve çoğu kişi sonucu rutin kan tahlilinde öğrenir. Cleveland Clinic ve MedlinePlus içerikleri, HDL’nin daha çok risk değerlendirmesi açısından anlam taşıdığını, doğrudan bir belirti listesiyle anılmadığını gösteriyor. Bu nedenle HDL yüksek çıkarsa ne olur sorusunun yanıtı çoğu zaman “belirti vermez, lipid profili içinde yorumlanır” şeklindedir.

HDL düşük olursa hangi belirtiler görülebilir?

“HDL düşüklüğü belirtileri nelerdir” sorusunun net ve özgül bir listesi yoktur. Düşük HDL çoğu zaman doğrudan belirti oluşturmaz. Sorun, zaman içinde kalp-damar riskinin artmasıdır. CDC, düşük HDL ile yüksek trigliserit ve/veya yüksek LDL birlikteliğinin sağlık sorunları riskini artırabileceğini belirtiyor. Bu nedenle düşük HDL çoğu zaman bir belirti değil, geleceğe dönük bir risk sinyali olarak kabul edilir.

HDL hangi değerlerde dikkat edilmelidir?

“HDL kaç olursa tehlikeli” sorusunun yanıtı cinsiyete ve genel risk tablosuna göre değişir. MedlinePlus’a göre erişkin erkeklerde 40 mg/dL’nin altı, erişkin kadınlarda 50 mg/dL’nin altı düşük kabul edilir; 60 mg/dL ve üzeri daha koruyucu aralık olarak değerlendirilir. Bu nedenle özellikle düşük HDL, yüksek LDL veya yüksek trigliseritle birlikteyse daha dikkatli yorumlanmalıdır. Yani burada tek başına rakamdan çok, tüm lipid örüntüsü önem taşır.

HDL sonucu hangi hastalıklarla ilişkili olabilir?

“HDL düşüklüğü hangi hastalıkların belirtisi olabilir” diye bakıldığında kalp-damar hastalığı riski, metabolik sendrom, obezite, insülin direnci ve diyabet en sık ilişkili başlıklardır. StatPearls özeti, düşük HDL’nin özellikle metabolik sendrom, obezite ve insülin direnciyle ilişkili olduğunu belirtiyor. NHLBI de düşük HDL’nin çoğu zaman sağlıksız yaşam tarzı ve bazı tıbbi durumlarla bağlantılı olduğunu vurguluyor. Dolayısıyla HDL sonucu, sadece kolesterol başlığı değil, daha geniş bir metabolik tabloyu da düşündürür.

HDL sonucu tek başına ne ifade etmez?

Tek bir HDL değeriyle kesin hastalık tanısı konulmaz. Referans aralıkları laboratuvara göre değişebilir. Sonuçlar mutlaka şikâyetler, muayene bulguları ve diğer testlerle birlikte değerlendirilmelidir. Özellikle LDL, trigliserit, toplam kolesterol, tansiyon, kilo, sigara kullanımı ve diyabet durumu birlikte ele alındığında HDL’nin gerçek anlamı daha net ortaya çıkar. Başka bir deyişle HDL sonucu nasıl yorumlanır sorusunun cevabı, tek rakama değil bütün risk haritasına bakmaktır.

HDL için hangi durumlarda doktora başvurulmalıdır?

HDL sonucu düşük çıktıysa ve buna yüksek LDL, yüksek trigliserit, diyabet, fazla kilo, sigara kullanımı, ailede erken yaşta kalp hastalığı öyküsü veya hipertansiyon eşlik ediyorsa doktora başvurulmalıdır. Çünkü düşük HDL çoğu zaman tek başına değil, diğer risk faktörleriyle birleştiğinde daha anlamlı hale gelir. Düzenli lipid takibi, özellikle kalp-damar riski taşıyan kişilerde önemlidir.

Aday profiline bakıldığında başvuruların dikkat çekici bir yoğunluğa ulaştığı görülüyor. Açıklanan resmi bilgilere göre sınava 44 bin 872 kadın ve 71 bin 11 erkek aday katılıyor. Ortaöğretim, ön lisans ve lisans düzeylerinde düzenlenen sınav, kamuya engelli personel alımında belirleyici adımlardan biri olarak öne çıkıyor.

Bugünkü sınav öncesinde kimlik sorunu yaşayan adaylar için de özel bir uygulama devreye alındı. Kimlik kartını kaybeden, nüfus cüzdanında fotoğraf ya da T.C. kimlik numarası bulunmayan adaylar için il ve ilçe nüfus müdürlüklerinin sınav günü saat 10.00’a kadar açık tutulduğu duyuruldu.

Sınav sonuçları ise 14 Mayıs 2026 tarihinde ilan edilecek. Açıklanan bilgiye göre EKPSS sonuçları, sınav tarihinden itibaren 4 yıl geçerli olacak. Kura yöntemiyle yerleşmek isteyen adayların kayıtlarının ise iki yılda bir alınacağı belirtildi.

Öte yandan adayların sınava girecekleri okul ve salon bilgilerini içeren giriş belgeleri ÖSYM’nin aday işlemleri sistemi üzerinden erişime açıldı. Bugün sınava katılacak adaylar için en kritik başlıklar arasında saat, belge kontrolü ve kimlik doğrulama süreci yer alıyor.

Açıklanan tablo içinde Trabzon, olumlu ayrışan illerden biri oldu. İl nüfusuna göre yapılan değerlendirmede Ankara’nın ardından gelen Trabzon, suça sürüklenen çocuk oranında en düşük seviyeye sahip şehirler arasında ikinci sırada gösterildi. Haberde bu oran Trabzon için yüzde 0,7 olarak aktarıldı.

Veriler, Türkiye genelinde çocukların güvenlik birimlerine geliş nedenlerinin yalnızca suça sürüklenme ile sınırlı olmadığını da gösterdi. 2024’te güvenlik birimlerine getirilen çocukların 279 bin 620’si mağdur, 202 bin 785’i suça sürüklenen çocuk olarak kayıtlara geçti. Ayrıca 96 bin 438 çocuğun bilgisine başvuruldu, 18 bin 561 çocuk kayıp olarak, 8 bin 729 çocuk kabahat nedeniyle, 6 bin 518 çocuk ise farklı nedenlerle güvenlik birimlerine geldi.

Trabzon’un düşük oranla öne çıkması, kentte aile yapısı, sosyal denetim, mahalle kültürü, okul çevresi ve yerel toplumsal bağların çocukların risk alanlarından uzak tutulmasında hâlâ belirleyici bir rol oynadığını düşündürüyor. Karadeniz’de her ilin aynı tabloyu vermediği, aynı haber metninde Rize gibi bazı illerde daha yüksek oranların görüldüğünün belirtilmesi de Trabzon’un verisini daha dikkat çekici hale getiriyor.

Öte yandan ülke genelindeki artış, yalnızca bir asayiş başlığı olarak değil, sosyal politika bakımından da okunması gereken bir uyarı niteliği taşıyor. TÜİK verilerine göre suça sürüklenen çocuklara isnat edilen olaylarda yaralama ilk sırada yer alırken, onu hırsızlık ve uyuşturucu madde kullanımı veya satışı izledi. Bu tablo, çocukların korunmasına yönelik önleyici mekanizmaların daha güçlü işletilmesi gerektiğini bir kez daha gündeme taşıdı.

Trabzon’un en düşük oranlı iller arasında yer alması sevindirici bir gösterge olsa da uzmanlara göre asıl önemli olan, bu başarının kalıcı hale getirilmesi. Eğitim, aile destek mekanizmaları, gençlik çalışmaları, spor ve sosyal projelerle çocukların riskli alanlardan uzak tutulması, kent adına kritik önem taşımayı sürdürüyor.

Çalışma, University of Southern California bünyesindeki USC Norris Comprehensive Cancer Center araştırmacıları tarafından yürütüldü. Araştırmacılar, 50 yaş altındaki 187 akciğer kanseri hastasını değerlendirdi. Katılımcıların büyük bölümünün sigara içmeyen bireylerden oluştuğu belirtildi. Diyet kalitesi ise Healthy Eating Index adı verilen ölçekle incelendi. Sonuçlara göre bu grubun ortalama puanı 65 olarak hesaplandı. ABD genel nüfusunda ise bu ortalamanın 57 olduğu aktarıldı. Bu da hastaların toplum ortalamasına göre daha fazla meyve, sebze ve tam tahıl tükettiğini gösterdi.

İlk bakışta şaşırtıcı görünen bu sonuç, “sağlıklı beslenme zararlı mı?” sorusunu gündeme getirse de araştırmacılar böyle bir yorumun yanlış olacağını özellikle vurguluyor. Çalışmanın öne çıkardığı asıl başlık, sağlıklı kabul edilen besinlerle birlikte alınabilecek çevresel yük. Araştırmacılara göre özellikle organik olmayan üretimde yetiştirilen meyve, sebze ve tahıllardaki pestisit kalıntıları, bu beklenmedik ilişkinin arkasındaki olası nedenlerden biri olabilir.

Araştırmanın baş araştırmacısı Dr. Jorge Nieva, bulguların faydalı kabul edilen gıdalarla ilişkili, henüz tam olarak ortaya konmamış çevresel risk faktörlerine işaret ettiğini belirtti. Çalışmada ayrıca tarımsal pestisitlere yoğun biçimde maruz kalan işçilerde akciğer kanseri oranlarının daha yüksek olduğuna dikkat çekildi. Bu gözlem, pestisit ihtimalini güçlendiren dolaylı unsurlardan biri olarak değerlendirildi.

Araştırmada dikkat çeken bir diğer nokta da kadın hastalardaki tablo oldu. Genç ve sigara içmeyen kadınlarda akciğer kanseri görülme sıklığının aynı yaş grubundaki erkeklere göre daha yüksek olduğu aktarıldı. Aynı zamanda kadınların meyve, sebze ve tam tahıl tüketim düzeylerinin de daha yüksek olduğu görüldü. Bilim insanları, bu verinin doğrudan “beslenme hastalık yapıyor” anlamına gelmediğini, ancak diyetle birlikte maruziyet biçimlerinin daha detaylı incelenmesi gerektiğini düşündürdüğünü belirtiyor.

Akciğer kanseri klasik olarak ileri yaş, sigara kullanımı ve erkek cinsiyetle ilişkilendiriliyordu. Buna karşın son yıllarda genç, sigara içmeyen ve özellikle kadın bireylerde akciğer kanseri vakalarının daha fazla dikkat çekmeye başladığı bildiriliyor. Bu çalışma da tam olarak değişen bu tabloyu anlamaya yönelik yeni bir pencere açıyor.

Bununla birlikte araştırmanın önemli sınırları da var. Çalışmada pestisit düzeyleri doğrudan ölçülmedi. Araştırmacılar, katılımcıların beslenme alışkanlıkları ile mevcut pestisit kalıntısı verilerini birlikte değerlendirerek olası maruziyet tahmini yaptı. Yani şu aşamada ortada kesin bir neden-sonuç ilişkisi yok. Başka bir ifadeyle bu çalışma, “meyve ve sebze akciğer kanseri yapar” demiyor. Söylediği şey daha temkinli: Sağlıklı görünen alışkanlıklar bile çevresel üretim koşullarıyla birlikte değerlendirilmek zorunda olabilir.

Araştırmacılar bir sonraki aşamada kan ve idrarda doğrudan pestisit ölçümleri yapılması gerektiğini vurguluyor. Belirli kimyasalların etkisinin ayrı ayrı incelenmesi ve gerçek nedensel bağın ortaya konması için daha geniş çalışmalara ihtiyaç olduğu belirtiliyor. Bu nedenle bulgular, kesin hükümden çok dikkat çeken yeni bir bilimsel uyarı olarak değerlendiriliyor.

Bugün için net olan şu: Sorun sağlıklı beslenmenin kendisi değil, besinlerin nasıl üretildiği ve hangi çevresel yüklerle sofraya ulaştığı olabilir. Bilim dünyası, akciğer kanseri riskini yalnızca yaşam tarzı üzerinden değil, çevresel maruziyetler üzerinden de yeniden okumaya hazırlanıyor.

Of ilçesi Çamlı Köyü Kaban Mahallesi Soylu ailesinden olan Hakkı Soylu’nun vefatı, ailesi ve sevenlerini yasa boğdu. Merhumun cenaze programı da netleşti.

Hakkı Soylu’nun cenazesi, 19 Nisan 2026 Pazar günü İstanbul Güngören Haznedar Merkez Camii’nde ikindi namazına müteakip kılınacak cenaze namazının ardından Eyüp’te defnedilecek.

Süleyman Soylu’nun yakın aile fertlerinden biri olan Hakkı Soylu’nun vefatı, memleketi Of başta olmak üzere yakın çevresinde üzüntüyle karşılandı.

İstanbul’da İSKİ’nin baraj doluluk sayfası güncel verileri yayımlamayı sürdürürken, 18 Nisan 2026 tarihli haberlerde kent genelindeki doluluk oranının yaklaşık yüzde 70,3 seviyesinde olduğu aktarıldı. Bu oran, megakent açısından kısa vadede rahatlatıcı görünse de su tüketimi yüksek şehirlerde yağış kadar tasarrufun da belirleyici olduğunu yeniden hatırlatıyor.

Ankara cephesinde tablo daha ayrıntılı. ASKİ’nin 17 Nisan 2026 verilerine göre başkenti besleyen barajlarda toplam doluluk oranı yüzde 39,85, aktif kullanılabilir su oranı ise yüzde 32,85 olarak kaydedildi. Kurumun verileri, barajlardaki toplam su miktarının 579 milyon 680 bin metreküpe ulaştığını gösteriyor. Bu rakamlar geçen yılın aynı gününe göre artışa işaret etse de, Ankara’da aktif su rezervi başlığının hâlâ hassasiyetini koruduğu görülüyor.

İzmir’de ise İZSU’nun 17 Nisan 2026 tarihli güncellemesine göre Tahtalı Barajı’nın aktif doluluk oranı yüzde 53,52 oldu. Balçova yüzde 99, Ürkmez yüzde 97,55 ve Alaçatı Kutlu Aktaş yüzde 81,18 seviyesine çıkarken, Gördes Barajı yüzde 40,75 düzeyinde kaldı. Veriler, geçen yılın aynı dönemine kıyasla barajlarda belirgin bir toparlanma yaşandığını ortaya koyuyor. Yine de İzmir’in su temin yapısında yer altı suyu ve alternatif kaynakların da önemli rol oynaması, tabloyu diğer büyükşehirlerden farklılaştırıyor.

Bursa’da ise en güçlü görünüm öne çıkıyor. BUSKİ’nin baraj detay sayfasına göre 18 Nisan 2026 itibarıyla ortalama doluluk oranı yüzde 96,33 seviyesinde. Bu oran, dört büyükşehir arasında en yüksek doluluklardan birine işaret ederken, son aylardaki yağışların Bursa su havzalarına güçlü yansıdığını gösteriyor.

Ortaya çıkan tablo tek cümlede özetlenebilir: Bursa rahat, İstanbul temkinli rahat, İzmir kontrollü toparlanma içinde, Ankara ise artışa rağmen dikkatli kullanım zorunluluğunu sürdürüyor. Su meselesi yalnızca gökyüzünün insafına bırakılacak bir başlık değil. Baraj yüzdeleri yükselse bile şehirlerin gerçek sigortası; kayıp-kaçakla mücadele, bilinçli tüketim ve uzun vadeli su yönetimi politikaları olmaya devam ediyor.

eGFR, “tahmini glomerüler filtrasyon hızı” anlamına gelir. Basit anlatımla, böbreklerin kandan atıkları süzme gücünü yaklaşık olarak gösterir. Bu değer çoğu zaman kandaki kreatinin düzeyi, yaş ve bazı demografik bilgiler kullanılarak hesaplanır. Bu yüzden halk arasında sık görülen “eGFR nedir” ya da “kan tahlilinde eGFR ne demek” sorularının cevabı, böbreklerin çalışma performansına dair bir tahmindir.

eGFR neyi gösterir?

eGFR sonucu, böbreğin her dakika ne kadar kanı süzebildiğine dair fikir verir. Böbrek fonksiyon testi yorumlama sırasında hekimler bu değeri tek başına değil, idrarda albümin kaçağı, tansiyon, şeker hastalığı öyküsü ve diğer kan testleriyle birlikte ele alır. Çünkü tek bir kan değeriyle kesin hastalık tanısı konulmaz. Ayrıca referans aralıkları laboratuvara göre değişebilir. Sonuçlar mutlaka şikâyetler, muayene bulguları ve diğer testlerle birlikte değerlendirilmelidir.

eGFR normal değeri nedir?

Kaynaklarda genel çerçeve olarak eGFR’nin 60 ve üzerinin normal aralıkta kabul edilebildiği belirtilir. Ancak burada küçük ama önemli bir ayrıntı vardır: 90 ve üzeri değerler çoğu zaman daha rahat kabul edilirken, 60-89 aralığı bazı kişilerde yaşa ve klinik tabloya göre normal sayılabilir, bazı kişilerde ise başka böbrek hasarı bulguları varsa dikkat gerektirebilir. Yani “eGFR normal aralığı kaç” sorusunun tek satırlık cevabı yoktur; yaş, eşlik eden hastalıklar ve idrar testleri işin rengini değiştirir.

eGFR yüksekliği neden olur?

Pratikte hekimlerin daha çok üzerinde durduğu durum eGFR düşüklüğüdür. Yine de “eGFR yüksekliği nedir” sorusu sık sorulur. Yüksek ya da beklenenden yüksek eGFR bazı kişilerde normal olabilir. Bazen yaş, vücut yapısı, gebelik, erken dönemde bazı metabolik durumlar ya da hesaplamayı etkileyen biyolojik farklılıklar sonucu yüksek görünebilir. Kimi zaman da kreatinin ölçümünü etkileyen değişkenler nedeniyle sonuç olduğundan farklı yansıyabilir. Bu nedenle “eGFR yüksekliği” tek başına böbreğin kusursuz olduğu ya da bir hastalık bulunduğu anlamına gelmez.

eGFR düşüklüğü neden olur?

Asıl dikkat edilmesi gereken taraf çoğunlukla budur. eGFR düşüklüğü, böbreklerin süzme kapasitesinde azalma olabileceğini düşündürür. En sık ilişkilendirilen durumlar arasında diyabet, yüksek tansiyon, kronik böbrek hastalığı, bazı böbrek iltihapları, böbreğe giden kan akımının azalması ve bazı ilaçların ya da klinik durumların böbrek fonksiyonunu etkilemesi yer alır. “eGFR neden düşer” sorusunun en doğru cevabı şudur: sebep tek değildir ve sayı tek başına karar verdirmez.

eGFR yüksek olursa hangi belirtiler görülebilir?

Yüksek eGFR çoğu zaman belirti vermez. Hatta birçok kişide klinik olarak anlamlı bir yakınmaya yol açmayabilir. Bu nedenle “eGFR yüksek olursa ne olur” sorusunun yanıtı çoğu durumda dramatik değildir. Belirti varsa çoğu kez asıl mesele eGFR yüksekliği değil, altta yatan tablo olur. Yani bu başlıkta korkutucu bir sonuç aramak yerine, laboratuvar sonucunun bütün resim içinde değerlendirilmesi gerekir.

eGFR düşük olursa hangi belirtiler görülebilir?

Erken dönemde belirti hiç olmayabilir. Bu, böbrek hastalıklarının en sinsi tarafıdır. Daha ileri evrelerde halsizlik, yorgunluk, iştahsızlık, mide bulantısı, nefes darlığı, ayaklarda ya da ellerde şişlik ve bazen idrarda değişiklikler görülebilir. “eGFR düşüklüğü belirtileri” arayan pek çok kişi tam da bu yüzden doktora başvurur. Ancak unutulmamalı: belirtiler başka hastalıklarda da görülebilir.

eGFR hangi değerlerde dikkat edilmelidir?

“eGFR kaç olursa tehlikeli” sorusuna temkinli ama net bir yanıt vermek gerekir. Genel yaklaşımda:
60’ın altı, böbrek hastalığı olasılığı açısından daha dikkatli değerlendirme gerektirir.
45’in altı, kaybın daha belirgin olabileceğini düşündürür.
30’un altı, ciddi azalma açısından önemlidir.
15 ve altı ise böbrek yetmezliğiyle ilişkili olabilecek çok kritik bir düzey olarak kabul edilir. Ancak bu sınıflama tek ölçümle değil, süreklilik ve diğer bulgularla anlam kazanır. Özellikle kronik böbrek hastalığı tanımında bozukluğun 3 aydan uzun sürmesi önemlidir.

eGFR sonucu hangi hastalıklarla ilişkili olabilir?

Düşük eGFR; kronik böbrek hastalığı, diyabete bağlı böbrek hasarı, hipertansiyona bağlı böbrek etkilenimi, bazı glomerül hastalıkları, akut böbrek hasarı ve dolaşım bozukluklarıyla ilişkili olabilir. Ayrıca idrarda albümin kaçağı varsa risk değerlendirmesi daha da önem kazanır. Burada sık aranan bir ifade olan “eGFR hangi hastalıkların belirtisi olabilir” sorusunun yanıtı budur, fakat yine de bu değer hiçbir hastalığın tek başına kesin kanıtı değildir.

eGFR sonucu tek başına ne ifade etmez?

Tek başına eGFR sonucu kesin tanı koydurmaz. Böbrek hastalığının tipi, süresi, nedeni ve şiddeti yalnız bu sayıdan çıkarılamaz. Kas kütlesi, bazı ilaçlar, kreatinin ölçümündeki teknik etkiler ve kişinin klinik durumu sonucu etkileyebilir. Bu yüzden “eGFR düşük çıktı kesin böbrek yetmezliği mi” ya da “eGFR yüksek çıktı sorun yok mu” gibi keskin çıkarımlar doğru değildir.

eGFR için hangi durumlarda doktora başvurulmalıdır?

eGFR sonucu düşük geldiyse, özellikle bu düşüklük tekrar testlerinde de sürüyorsa; idrarda protein ya da kan varsa; şişlik, nefes darlığı, belirgin halsizlik, idrar miktarında değişiklik, kontrolsüz tansiyon ya da diyabet gibi eşlik eden durumlar bulunuyorsa doktora başvurulmalıdır. Özellikle eGFR 60’ın altına inmişse ve bu durum geçici görünmüyorsa tıbbi değerlendirme önemlidir. 15 ve altındaki sonuçlar ise acil uzman değerlendirmesi gerektirebilecek kadar ciddidir.

Son söz: eGFR sonucu nasıl okunmalı?

eGFR, böbreklerin sessiz dilidir. Ama bu dil tek cümleyle konuşmaz. “eGFR sonucu nasıl yorumlanır” sorusunun doğru cevabı; diğer testler, belirtiler ve hekim değerlendirmesiyle birlikte okunmasıdır. Panik yapmak da sonucu küçümsemek de doğru değildir. Dengeli yaklaşım şudur: tek değer değil, tablo önemlidir.

İdrarda albumin her zaman alarm zili değil

Uzmanlar, idrarda albumin saptandığında ilk refleksin “böbrek hastalığı başladı” demek olmaması gerektiğini belirtiyor. Çünkü albuminüri bazen geçici, bazen duruşa bağlı, bazen de altta yatan kronik böbrek hastalığının işareti olabiliyor. Bu nedenle tek bir idrar sonucuyla kesin hüküm verilmemesi, tablonun tekrar testlerle doğrulanması gerekiyor. National Kidney Foundation ve KDIGO rehberlerine göre albuminüri, böbrek hasarını gösteren önemli bir belirteç olsa da klinik yorum mutlaka hastanın öyküsü, tansiyonu, böbrek fonksiyonları ve eşlik eden bulgularla birlikte yapılmalı.

Geçici nedenler düşündüğünüzden daha yaygın

Ateş, enfeksiyon, yoğun egzersiz, susuz kalma, kalp yetmezliği alevlenmesi, şiddetli hiperglisemi ve adet dönemi gibi durumlar kısa süreli albumin artışına neden olabiliyor. Bu tür geçici yükselmelerde böbrekte kalıcı hasar bulunmayabiliyor. Bu yüzden ilk anormal sonucun ardından, özellikle erken sabah ilk idrar örneğiyle testin yinelenmesi büyük önem taşıyor. Erken sabah örneği, gün içindeki postür ve aktivite etkisini azaltarak daha güvenilir bir değerlendirme sağlıyor.

Gençlerde görülen “ortostatik proteinüri” ayrı değerlendiriliyor

Özellikle gençlerde görülen ortostatik proteinüri tablosunda, protein kaçağı ayakta dururken ortaya çıkabiliyor, gece yatış sonrası alınan sabah ilk idrar örneğinde ise kaybolabiliyor. Bu nedenle sabah örneğinin normal, gündüz alınan örneğin yüksek olması tanı açısından yol gösterici kabul ediliyor. Uzmanlar, gereksiz kaygıyı önlemek için bu ayrımın dikkatle yapılması gerektiğini vurguluyor.

Kalıcı albuminüride en sık iki neden: Diyabet ve hipertansiyon

Yetişkinlerde kalıcı albuminürinin en sık nedenleri arasında diyabetik böbrek hastalığı ve hipertansiyona bağlı böbrek hasarı yer alıyor. KDIGO ve ADA belgelerine göre diyabetli hastalarda albuminüri, kronik böbrek hastalığının erken işaretlerinden biri olabilir; risk albumin düzeyi arttıkça ve eGFR düştükçe yükselir. Hipertansiyon da böbreğin süzme yapısında zamanla hasara yol açarak albumin kaçağına neden olabilir. Albuminüri yalnız böbrek açısından değil, kalp damar riski açısından da önemli bir uyarı kabul ediliyor.

Obezite de artık göz ardı edilmiyor

Son yıllarda obeziteye bağlı böbrek hastalığı da daha fazla dikkat çekiyor. Güncel KDIGO değerlendirmeleri ve böbrek sağlığı kaynakları, obezitenin albuminüriye ve kronik böbrek hastalığı riskine doğrudan katkı yapabildiğini gösteriyor. Bu nedenle yalnız diyabet ve hipertansiyon değil, kilo fazlalığı ve metabolik yük de böbrek değerlendirmesinin parçası haline gelmiş durumda.

Hangi testler istenmeli?

Güncel kılavuzlar, ilk değerlendirmede en yararlı testlerden birinin idrar albumin/kreatinin oranı (UACR) olduğunu belirtiyor. Buna ek olarak eGFR ile böbrek fonksiyonunun değerlendirilmesi ve mikroskopik idrar analizi yapılması öneriliyor. Kalıcılığı göstermek için anormalliğin en az 3 ay sürmesi gerekiyor; tekrar testler bu yüzden kritik. KDIGO, kronik böbrek hastalığını böbrek yapı ya da fonksiyon bozukluğunun 3 aydan uzun sürmesi olarak tanımlıyor ve sınıflamada GFR ile albuminüri kategorilerini birlikte kullanıyor. Albuminüri sınıfları da genel olarak A1: 30 mg/g altı, A2: 30-300 mg/g, A3: 300 mg/g üstü şeklinde kabul ediliyor.

Hangi durumlarda alarm verilmeli?

Uzmanlara göre bazı tablolar gecikmeden nefroloji değerlendirmesi gerektiriyor. Bunların başında eGFR’nin ciddi düşmesi, albuminin hızlı artması, idrarda kanla birlikte protein bulunması, anormal hücre ya da silendirlerin görülmesi ve böbrek fonksiyonlarında hızlı bozulma geliyor. KDIGO 2024 ayrıca, yalnız laboratuvar eşiğine değil, böbrek yetmezliği risk hesaplarına da dikkat çekiyor; 5 yıllık böbrek yetmezliği riskinin yüzde 3 ila 5 düzeyine ulaşması bile nefroloji yönlendirmesi için eşik olarak kullanılabiliyor. Gebelikte ise 20. haftadan sonra hipertansiyonla birlikte gelişen proteinüri, preeklampsi açısından acil değerlendirme gerektiriyor.

Tedavide yeni dönem: Herkese aynı yaklaşım yok

Güncel yaklaşımın merkezinde artık yalnız “protein var mı” sorusu değil, neden var, kalıcı mı, böbrek fonksiyonu nasıl, eşlik eden diyabet, hipertansiyon veya obezite var mı soruları yer alıyor. Tedavide ilk basamaklardan biri, altta yatan nedeni düzeltmek. Geçici neden varsa onu ortadan kaldırmak, kalıcı hastalık varsa hedefe yönelik tedavi planlamak gerekiyor. Kan basıncı kontrolü, diyabet yönetimi, sigaranın bırakılması, tuz kısıtlaması, kilo kontrolü ve düzenli takip temel yaklaşım olarak öne çıkıyor.

Güncel ilaç tedavileri neler?

Diyabete eşlik eden kronik böbrek hastalığında ve albuminüride son yılların en önemli başlıklarından biri SGLT2 inhibitörleri oldu. ADA’nın güncel standartlarına göre bu ilaçlar, uygun hastalarda kronik böbrek hastalığının ilerlemesini yavaşlatıyor ve kalp yetmezliği riskini de azaltabiliyor; öneri eGFR 20 mL/dk/1.73 m² ve üzerindeki tip 2 diyabetli hastaları kapsıyor. Yine albuminürisi süren bazı tip 2 diyabet hastalarında, özellikle standart tedaviye rağmen risk devam ediyorsa finerenon gibi non-steroidal mineralokortikoid reseptör antagonistleri de böbrek ve kardiyovasküler koruma amacıyla gündemde yer alıyor.

Son çalışmalar ne gösteriyor?

Yakın dönemin en dikkat çekici araştırmalarından biri, FLOW çalışması oldu. New England Journal of Medicine’da yayımlanan bu araştırma, tip 2 diyabet ve kronik böbrek hastalığı olan hastalarda semaglutid kullanımının klinik olarak önemli böbrek sonuçları ve kardiyovasküler ölümler açısından anlamlı yarar sağlayabildiğini gösterdi. Uzmanlar, bunun özellikle obezite, diyabet ve albuminüri üçgeninde yeni bir tedavi döneminin kapısını araladığını değerlendiriyor. Bununla birlikte her hasta için ilaç seçimi bireysel risk profiline, eGFR düzeyine, albumin miktarına ve ek hastalıklara göre yapılmalı.

Son söz: Tek sonuçla panik değil, doğru sınıflama şart

İdrarda albumin görülmesi hafife alınacak bir bulgu değil. Ama bu durumun her zaman kalıcı böbrek hastalığı anlamına gelmediği de açık. Asıl önemli olan, geçici nedenlerle kronik hasarı ayırmak, uygun testleri zamanında yapmak ve riskli hastaları gecikmeden nefrolojiye yönlendirmek. Güncel kılavuzlar, albuminürinin artık sadece bir laboratuvar verisi değil; böbrek ve kalp damar sağlığını birlikte haber veren güçlü bir uyarı işareti olduğunu ortaya koyuyor.

Hareketsiz yaşam çoğu zaman büyük bir tehdit olarak sunulsa da değerlendirmede dikkat çeken bir ayrım yapılıyor. Buna göre fiziksel hareketsizlik önemli bir sağlık sorunu olsa da, beslenme ve sigara gibi risk faktörlerinin gerisinde kalıyor. Aynı içerikte, “oturmak yeni sigaradır” söyleminin de gerçeği tam yansıtmadığı, sigaranın ölüm riski açısından çok daha ağır bir tablo oluşturduğu vurgulanıyor.

Buna karşılık düzenli egzersizin etkisi küçümsenecek gibi değil. İçerikte yer verilen bilimsel değerlendirmelere göre aerobik egzersiz; inflamasyonu azaltabiliyor, DNA hasarını düşürmeye yardımcı olabiliyor ve hücresel onarım süreçlerini destekleyebiliyor. Orta yaş ve üzerindeki bireyleri izleyen meta-analizlerde, fiziksel olarak aktif kişilerin sedanter bireylere kıyasla daha başarılı yaşlanma olasılığı taşıdığı belirtiliyor.

Özellikle ileri yaş grubunda sonuçlar daha da dikkat çekici. Randomize kontrollü çalışmalara göre fiziksel aktivite; kas kütlesini, gücü, dengeyi ve hareket kabiliyetini artırabiliyor. Aynı zamanda düşme ve buna bağlı kırık riskini azaltırken kemik kaybını sınırlamaya da katkı sağlayabiliyor. Bu tablo, egzersizin yalnızca form tutma aracı değil, doğrudan sağlıklı yaş alma stratejisi olduğunu ortaya koyuyor.

Değerlendirmede egzersizin zihinsel ve ruhsal etkilerine de geniş yer veriliyor. Düzenli hareketin bilişsel performansı destekleyebildiği, ruh halini iyileştirebildiği ve depresyon tedavisinde etkili sonuçlar verebildiği aktarılıyor. Erkeklerde erektil fonksiyon üzerinde olumlu etkiler ve genel yaşam kalitesinde artış da belirtilen başlıklar arasında yer alıyor.

Kalp ve damar sağlığı açısından da dikkat çekici veriler paylaşılıyor. Atardamar sertliğinin yaşlanmanın önemli göstergelerinden biri olduğu hatırlatılırken, günlük tempolu yürüyüş ya da koşu gibi düzenli dayanıklılık egzersizlerinin yalnızca üç ay içinde damar elastikiyetini iyileştirebildiği ifade ediliyor. Ayrıca tek bir egzersiz seansının bile insülin duyarlılığını saatler boyunca artırabildiği kaydediliyor.

En çarpıcı noktalardan biri ise egzersizin bazı kronik hastalıklarda ilaçlarla kıyaslanabilecek düzeyde etki gösterebilmesi. İçerikte aktarılan araştırmalara göre fiziksel aktivite; koroner kalp hastalığı, kalp yetersizliği ve prediyabet gibi durumlarda güçlü sonuçlar verebiliyor, inme sonrası bazı sonuçlarda ise kimi ilaçlardan daha etkili olabileceği öne sürülüyor. Bu nedenle araştırmacılar, yeni kronik hastalık ilaçlarının etkisinin egzersizle doğrudan karşılaştırılması gerektiğini savunuyor.

Uzmanların vardığı ortak sonuç net: Egzersiz yalnızca kilo kontrolü için yapılan bir aktivite değil. Düzenli hareket, yaşlanma sürecini etkileyen, bedensel ve zihinsel sağlığı güçlendiren, koruyucu ve destekleyici yönü güçlü bir müdahale olarak öne çıkıyor. Kısacası, modern yaşamın en ucuz ama en etkili reçetelerinden biri hâlâ değişmedi: daha fazla hareket.

Edinilen bilgilere göre Korkmazer, görevden ayrılan Steven Vanackere’in yerine atandı. Bu değişim, Belçika’da ekonomi politikalarının yönetimi ve finansal karar süreçleri açısından yakından izlenen gelişmeler arasında gösteriliyor. Özellikle merkez bankası gibi kritik kurumlarda yapılan üst düzey atamalar, ülkenin mali istikrarı ve kamu yönetimi yaklaşımı bakımından ayrıca önem taşıyor.

Filiz Korkmazer’in ismi, hukuk ve kamu yönetimi alanındaki geçmişiyle öne çıkıyor. Aalst doğumlu olan Korkmazer’in eğitimini Paris ve Gent’te tamamladığı, ardından kariyerine Belçika Devlet Borç Ajansı’nda başladığı belirtiliyor. Daha sonra Belçika siyasetinde etkili isimler arasında yer alan Koen Geens ve Vincent Van Peteghem’in kabinelerinde görev alması, kamu finansmanı ve yönetim tecrübesini güçlendiren başlıklar arasında yer aldı.

Korkmazer’in özellikle 2023 yılında geniş katılımlı devlet tahvili kampanyasında üstlendiği rolün ekonomi çevrelerinde dikkat çektiği aktarılıyor. Bu geçmiş, yeni görevinde yalnızca hukuki birikimiyle değil, finansal süreçlere dair sahadaki tecrübesiyle de öne çıkacağı yönündeki beklentileri artırıyor.

Atamanın bir başka dikkat çekici yönü ise Belçika’daki kamu yönetiminde çeşitlilik açısından taşıdığı anlam oldu. Türk kökenli bir ismin ülkenin en kritik ekonomik kurumlarından birinde üst düzey göreve gelmesi, hem temsiliyet hem de kurumsal dönüşüm başlıklarında öne çıkan gelişmelerden biri olarak yorumlanıyor. Önümüzdeki süreçte Korkmazer’in para politikası, finansal istikrar ve kurum yönetimi alanlarında nasıl bir çizgi izleyeceği merakla takip edilecek.

The breakthrough arrived in the 43rd minute when Cunha finished past Robert Sanchez to give the visitors the lead. It was the key moment of a first half that had often tilted towards Chelsea, but the goal shifted the mood of the match and handed United something concrete to defend.

Chelsea responded strongly after the restart and came desperately close to an equaliser. Liam Delap struck the bar in the 56th minute, and Wesley Fofana also rattled the woodwork with a header as the pressure intensified. For a long stretch of the second half, United were forced into a rearguard effort, absorbing waves of attacks and relying on a mix of resilience, last-ditch defending and a little fortune.

Even so, United held their line. The away side did not produce a flawless performance, but they showed composure when it mattered and survived Chelsea’s late push to leave west London with all three points. Loud boos greeted the final whistle from the home crowd, a reflection of growing frustration after another night in which Chelsea’s approach play brought too little reward.

The defeat left Chelsea in deeper trouble in the race for next season’s Champions League. According to the live match report, the London side have now lost four league games in a row without scoring, a sequence that underlines the scale of their attacking problems at a crucial stage of the campaign. United, meanwhile, walked away with a result that could carry serious weight in the closing weeks of the season.

El equipo de Diego Simeone empujó con fuerza en el cierre del tiempo reglamentario. AS destacó varias llegadas claras del Atlético, entre ellas oportunidades de Sorloth, Baena y Johnny Cardoso, además de una intervención decisiva del portero Marrero, que evitó el gol de la remontada antes de que el duelo se extendiera media hora más.

Las estadísticas de los 90 minutos reflejaron esa reacción rojiblanca. Atlético llegó a la prórroga con más posesión, más disparos y una presión constante sobre el área rival. El directo de AS cifró ese dominio con un 64,8% de posesión y 13 remates para el cuadro madrileño, frente a los 5 disparos de la Real Sociedad en el tiempo reglamentario.

Ya en la prórroga, el partido siguió respirando dramatismo. Julián Álvarez rozó su doblete con un disparo al larguero, mientras Musso sostuvo al Atlético con una parada clave ante Oskarsson. A la vez, la Real no renunció al golpe final y trató de castigar cada transición, en una final convertida en batalla de resistencia, piernas pesadas y detalles mínimos.

En el momento de la última actualización consultada, el encuentro seguía abierto y sin campeón definido, con empate 2-2 durante la prórroga. La final, más que un partido, se convirtió en una prueba de carácter donde ninguno de los dos equipos quiso ceder un centímetro en la noche sevillana.

Resmi protokoller ve topluma dokunan projeler anlatıldı

Çalıştay oturumlarında, Munzur Üniversitesi’nin farklı kurumlarla geliştirdiği iş birlikleri ve fakülte temelli sosyal sorumluluk çalışmaları ele alındı. Özellikle iki kurumsal model büyük ilgi gördü.

Sağlık Bilimleri Fakültesi koordinasyonunda yürütülen 60+ Tazelenme Üniversitesi projesi, T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü ile yapılan resmi protokol çerçevesinde hayata geçirildi. Proje, ileri yaş grubundaki bireylerin sosyal hayata daha aktif katılmasını destekleyen yapısıyla dikkat çekti.

Bir diğer başlık olan Engelli Dostu Üniversite modeli ise Spor Bilimleri Fakültesi koordinasyonunda yürütülüyor. Bu yaklaşımın yalnızca kampüsle sınırlı kalmaması, şehirde yaşayan engelli bireyleri ve ailelerini de kapsaması, çalıştayda örnek uygulama olarak değerlendirildi.

Afet bilinci, bağımlılıkla mücadele ve gönüllülük vurgusu

Zirvede söz alan Prof. Dr. Ülkü Özbey, üniversitenin toplumsal katkı anlayışının yalnızca belirli projelerle sınırlı olmadığını, pek çok alanda sürdürülen çalışmalarla güçlendiğini ifade etti.

Bu kapsamda afet, yangın ve güvenlik farkındalığına yönelik eğitimler, çalıştaylar, tatbikatlar ve bilgilendirme toplantıları da paylaşılan başlıklar arasında yer aldı. Öğrencilere verilen e-Devlet onaylı sertifikalarla bu eğitimlerin belgeye dönüşmesi, toplumsal bilinç çalışmalarının kurumsal bir zemine taşındığını gösterdi.

Toplum sağlığını önceleyen bağımlılıkla mücadele çalışmaları da zirvede dikkat çeken alanlardan biri oldu. Tütün bağımlılığı başta olmak üzere farklı bağımlılık türlerine karşı yürütülen eğitim ve farkındalık faaliyetleri, üniversitenin sosyal sorumluluk çerçevesinde anlattığı önemli başlıklardan biri olarak öne çıktı.

Şehirle bütünleşen üniversite modeli dikkat çekti

Munzur Üniversitesi’nin valilik, belediye, il müdürlükleri ve sivil toplum kuruluşlarıyla birlikte yürüttüğü çok paydaşlı çalışmalar da çalıştayda dile getirildi. Gönüllülük esasına dayalı bu iş birliklerinin, üniversitenin şehirle kurduğu bağı güçlendirdiği vurgulandı.

Ayrıca YÖK’ün vizyonuyla uyumlu şekilde faaliyet gösteren Bilim İletişim Ofisi aracılığıyla kampüs dışındaki farklı mekanlarda halkla buluşmalar gerçekleştirildiği belirtildi. Uzman akademisyenlerin katılımıyla yapılan bu toplantıların, toplumun sosyo-kültürel ihtiyaçlarına doğrudan temas eden bir bilgilendirme modeli sunduğu ifade edildi.

Dezavantajlı gruplara yönelik aile odaklı sosyal destekler, dijital ve finansal okuryazarlık eğitimleri, yeşil kampüs yaklaşımı ve Alzheimer farkındalık çalışmaları da üniversitenin toplumsal katkı başlıkları arasında paylaşıldı.

“Üniversite şehirle bütünleştiğinde gerçek gücüne ulaşır”

Zirvenin kapanışında değerlendirmelerde bulunan Prof. Dr. Ülkü Özbey, Munzur Üniversitesi’nin ortaya koyduğu yaklaşımın gördüğü ilgiden memnuniyet duyduklarını belirtti.

Özbey, üniversitenin gerçek gücünü şehirle kurduğu bağ sayesinde ortaya koyduğunu ifade ederek, bakanlık protokollerinden fakülte temelli gönüllü çalışmalara kadar uzanan tüm emeğin takdir görmesinin kendileri için kıymetli olduğunu söyledi. Üniversite yönetimine ve zirveye ev sahipliği yapan Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi’ne de teşekkür etti.

Toplumsal katkı projeleri sürecek

Munzur Üniversitesi, “Gelecek İçin Hizmet” anlayışı doğrultusunda toplumun farklı kesimlerine ulaşan projelerini sürdürmeyi hedefliyor. Tokat’taki zirvede ortaya konulan tablo, üniversitenin yalnızca akademik üretimle değil, sosyal fayda ve şehirle kurduğu güçlü bağ üzerinden de dikkat çektiğini gösterdi.

Eryaman Stadyumu’ndaki mücadelede konuk ekip henüz 2. dakikada Mauro Icardi’nin golüyle öne geçti. Bu erken gol, Galatasaray’ın oyuna daha rahat yerleşmesini sağladı. İlk yarının ilerleyen bölümünde ataklarını sürdüren sarı kırmızılılarda Yunus Akgün 35. dakikada farkı ikiye çıkararak takımını soyunma odasına avantajlı götürdü.

Gençlerbirliği pes etmedi

Ev sahibi ekip ikinci yarıda daha istekli bir görüntü ortaya koydu. Başkent temsilcisi 67. dakikada M’Baye Niang’ın kaydettiği golle umutlandı ve kalan dakikalarda beraberlik için baskısını artırdı. Ancak Galatasaray savunması skoru korumayı başardı ve mücadele 2-1 tamamlandı.

VAR kararı gecenin konuşulan anlarından biri oldu

Karşılaşmanın dikkat çeken anlarından biri de Leroy Sane’nin 60. dakikada ağlara gönderdiği topun VAR incelemesi sonrası iptal edilmesi oldu. Bu karar, sarı kırmızılı cephede tepkiyle karşılandı ve maçın tartışmalı başlıklarından biri haline geldi.

Osimhen kadroda yoktu

Galatasaray’da mücadele öncesi merak edilen isimlerden Victor Osimhen kadroda yer almadı. Teknik direktör Okan Buruk’un açıklamasına göre Nijeryalı yıldız, antrenmanda yaşadığı yorgunluk nedeniyle forma giyemedi. Osimhen karşılaşmayı tribünden takip etti.

Puan farkı açıldı, gözler derbiye çevrildi

Bu sonucun ardından Galatasaray puanını 71’e yükseltti. En yakın takipçisi Fenerbahçe’nin puan kaybettiği haftada gelen bu galibiyet, zirve yarışında sarı kırmızılı takıma önemli bir avantaj sağladı. Galatasaray şimdi gözünü önümüzdeki hafta sahasında oynayacağı kritik derbiye çevirmiş durumda.

Gözler il valiliklerinde

Okulların tatil edilmesine ilişkin kararlar, olağanüstü durumlarda çoğu zaman illerin valilikleri tarafından duyuruluyor. Özellikle olumsuz hava koşulları, deprem sonrası güvenlik değerlendirmeleri ya da yerel afet riski gibi durumlarda valilikler il bazında eğitime ara verilebileceğini resmi açıklamalarla ilan ediyor. İstanbul Valiliği’nin resmi internet sitesinde de duyuru ve basın açıklamalarının tek geçerli kaynak olduğu açık şekilde yer alıyor.

Bu nedenle 20 Nisan Pazartesi günü için “okullar tatil edildi” şeklindeki iddiaların doğruluğu, şehir şehir yapılacak resmi açıklamalara bağlı olacak. Özellikle büyükşehirlerde sosyal medyada dolaşıma giren bilgi kirliliği nedeniyle velilerin doğrudan valilik ve İl Milli Eğitim Müdürlüğü duyurularını takip etmesi önem taşıyor.

İstanbul, Ankara, İzmir ve Kahramanmaraş için son durum merak ediliyor

İstanbul başta olmak üzere Ankara, İzmir ve Kahramanmaraş’ta yaşayan milyonlarca öğrenci ile veli, 20 Nisan sabahı eğitimin devam edip etmeyeceğini araştırıyor. Ancak mevcut resmi veriler ışığında, ülke genelini kapsayan yeni bir tatil ilanı açıklanmış değil. Bu nedenle herhangi bir il için kesinleşmiş bir tatil bilgisinin yalnızca resmi makamlarca duyurulması halinde geçerli olacağı unutulmamalı.

MEB takviminde ara tatil görünmüyor

Millî Eğitim Bakanlığı’nın yayımladığı 2025-2026 çalışma takvimine göre eğitim yılı 1 Eylül 2025’te başlayan hazırlık sürecinin ardından normal takviminde ilerliyor. Bakanlığın 18 Temmuz 2025 tarihli açıklamasında da ara tatil ve dönem planlamasının önceden ilan edildiği görülüyor. Bu çerçevede 20 Nisan 2026 tarihi için merkezi bir tatil bilgisi yer almıyor.

Resmi açıklama gelmeden kesin bilgi sayılmıyor

Daha önce de çeşitli illerde olumsuz hava şartları nedeniyle eğitime ara verilmesi kararları, doğrudan valilikler tarafından kamuoyuna duyurulmuştu. Bu örnekler, okul tatili konusunda en güvenilir kaynağın sosyal medya paylaşımları değil, resmi kurum açıklamaları olduğunu bir kez daha gösteriyor.

Veliler ve öğrenciler için en sağlıklı yöntem, gece saatlerinde ya da sabah erken saatlerde yayımlanabilecek duyuruların valilikler, MEB ve ilgili il milli eğitim müdürlüklerinin resmi hesaplarından kontrol edilmesi olacak.

Pazartesi okul var mı?

20 Nisan 2026 Pazartesi günü için şu ana kadar erişilebilen resmi bilgiler doğrultusunda, Türkiye genelinde ilan edilmiş yeni bir tatil kararı görünmüyor. Ancak il bazlı olağanüstü bir karar alınması halinde son söz yine valiliklerin ve resmi eğitim makamlarının açıklamalarında olacak.

Trendyol Süper Lig’de şampiyonluk yarışının her haftada daha da sertleştiği dönemde Galatasaray, Gençlerbirliği deplasmanı öncesi önemli bir gelişmeyle moral buldu. Sarı kırmızılı takımın gol yollarındaki en etkili isimlerinden Victor Osimhen’in sakatlığını atlatarak maç kadrosuna döndüğü bildirildi. Haberde, Nijeryalı yıldızın Gençlerbirliği karşılaşmasında yeniden takım arkadaşlarıyla birlikte sahada olabileceği belirtildi.

Sakatlık sonrası dönüş süreci dikkat çekti

Victor Osimhen’in UEFA Şampiyonlar Ligi son 16 turunda Liverpool ile oynanan rövanş maçında sakatlandığı, kol ön kısmında yırtık tespit edildiği ve bu nedenle yaklaşık 3 haftadır takımdan ayrı kaldığı aktarıldı. Tedavi sürecinin ardından oyuncunun sağlık heyetinden maç oynayabileceğine dair onay aldığı ifade edildi.

Okan Buruk’un planı hazır: İlk tercih kulübe

Teknik direktör Okan Buruk’un, fiziksel ritmini yeniden yakalaması için Osimhen’i ilk 11’de değil, yedek kulübesinde değerlendirmeyi planladığı belirtildi. Maç eksiği bulunan yıldız futbolcunun, karşılaşmanın gidişatına göre ilerleyen dakikalarda oyuna dahil edilmesi bekleniyor. Bu ihtimal, özellikle hücum hattında alternatif arayan Galatasaray adına dikkat çeken bir gelişme olarak öne çıkıyor.

Galatasaray için yalnızca dönüş değil, moral etkisi de büyük

Şampiyonluk yarışında puan farkını korumak ve psikolojik üstünlüğü elde tutmak isteyen Galatasaray açısından Osimhen’in kadroya dönmesi yalnızca teknik bir katkı anlamına gelmiyor. Yıldız oyuncunun varlığı, hem rakip savunmalar üzerinde baskı kurma potansiyeli hem de takımın hücum gücüne güven aşılaması bakımından kritik görülüyor. Gençlerbirliği deplasmanında verilecek sınav öncesi bu gelişme, sarı kırmızılı taraftarın heyecanını da artırdı. Bu maçın 18 Nisan 2026 Cumartesi günü saat 20.00’de oynanacağı bilgisi de haberde yer aldı.

Galatasaray’da gözler şimdi maç saatinde

Osimhen’in sahaya ne zaman gireceği, ne kadar süre alacağı ve dönüşünün takımın hücum planına nasıl yansıyacağı maçın en çok merak edilen başlıkları arasında yer alıyor. Teknik heyetin riski büyütmeden kontrollü bir dönüş planladığı görülürken, yıldız golcünün yeniden forma giymesi Galatasaray cephesinde önemli bir eşik olarak değerlendiriliyor. Bu tablo, Gençlerbirliği karşılaşmasını yalnızca puan mücadelesi olmaktan çıkarıp aynı zamanda dikkatle izlenecek bir dönüş hikâyesine dönüştürüyor.

Tunceli’de 5 Ocak 2020 tarihinden bu yana haber alınamayan üniversite öğrencisi Gülistan Doku’ya ilişkin soruşturma, son günlerde art arda gelen gözaltı ve tutuklama kararlarıyla yeniden ülke gündeminin ilk sıralarına taşındı. Özellikle dosyada adı geçen kamu görevlileri ve yakın çevreye yönelik adli işlemler, soruşturmanın kapsamının genişlediğine işaret etti.

Süreçte daha önce bazı şüpheliler hakkında da tutuklama kararları verilmişti. TRT Haber, Sözcü ve Habertürk’te yer alan bilgilere göre Mustafa Türkay Sonel’in tutuklanmasıyla birlikte dosyada tutuklu sayısı 10’a yükseldi. Bu gelişme, yıllardır yanıt bekleyen Gülistan Doku dosyasında en dikkat çekici adımlardan biri olarak değerlendiriliyor.

Kamuoyunda uzun süredir “Gülistan Doku soruşturmasında son durum ne”, “Tuncay Sonel’in oğlu neden tutuklandı” ve “Mustafa Türkay Sonel hakkında hangi karar verildi” soruları öne çıkıyordu. Son kararla birlikte bu soruların odağındaki isimlerden biri için yargı süreci yeni bir evreye taşınmış oldu. Ancak dosyanın esas seyri, soruşturma dosyasına girecek yeni deliller ve savcılık sürecinin bundan sonraki adımlarıyla daha net şekillenecek.

Gülistan Doku dosyası, kaybolduğu 2020 yılından bu yana yalnızca ailesinin değil, geniş bir kamuoyunun da adalet beklentisinin merkezinde bulunuyor. Son tutuklama kararı, bu nedenle sıradan bir adli gelişme olarak değil, yıllardır cevabı beklenen soruların yeniden yüksek sesle sorulmasına yol açan kritik bir dönemeç olarak görülüyor.

Ev sahibi ekip maç boyunca dengeyi kurmak için baskısını artırırken, kritik anlarda direkler ve savunma müdahaleleri skorun değişmesini geciktirdi. beIN Sports’un canlı maç akışında Kocaelispor’un karşılaşmada iki kez direğe takıldığı bilgisi de yer aldı.

Karşılaşmanın kırılma anı ise uzatmalarda yaşandı. VAR incelemesinin ardından Kocaelispor penaltı kazandı ve 90+8. dakikada Serdar Dursun topu ağlara göndererek takımına 1 puanı getirdi. Böylece haftanın dikkat çeken maçlarından biri, son bölümde gelen golle beraberliğe bağlandı.

Yıldız Entegre Kocaeli Stadyumu’nda oynanan mücadele, hem erken gelen gol hem de bitime saniyeler kala gelen penaltı nedeniyle taraftarlar açısından büyük heyecana sahne oldu. Maçın 18 Nisan 2026’da oynandığı ve yayıncısının beIN Sports olduğu bilgileri de karşılaşma kayıtlarında yer aldı.

Kent hafızasında iz bırakan bir isimdi

Trabzon’un yakından tanıdığı isimler arasında yer alan Atay Aktuğ, yalnızca bir spor yöneticisi olarak değil, kente farklı dönemlerde hizmet etmiş bir yönetici olarak da biliniyordu. Vefat haberinin ardından hem spor çevrelerinden hem de yerel kamuoyundan peş peşe taziye mesajları geldi.

Futboldan belediye başkanlığına uzanan yol

1945 yılında Trabzon’da doğan Atay Aktuğ, Karadeniz Teknik Üniversitesi Mimarlık Bölümü’nden mezun oldu. Gençlik yıllarında futbol oynayan Aktuğ’un İdmanocağı, Akçaabat Sebatspor ve Trabzonspor formalarını giydiği, daha sonra ise spor yöneticiliğine geçerek 1980-1982 yılları arasında Trabzonspor yönetiminde basın sözcüsü olarak görev yaptığı belirtiliyor.

Trabzon’da hem belediyede hem kulüpte görev aldı

Atay Aktuğ , 1989-1994 yılları arasında Trabzon Belediye Başkanlığı görevini yürüttü. Daha sonra 2003 yılında Trabzonspor Kulübü Başkanlığına seçilen Aktuğ, bordo-mavili kulübün hem sportif hem de kurumsal yapısında iz bırakan dönemlerden birinde görev yaptı.

Başkanlığı döneminde kupalar ve kurumsal adımlar öne çıktı

Aktuğ’un başkanlığı döneminde Trabzonspor’un Türkiye Kupası kazandığı, ligde ise iki kez ikincilik elde ettiği aktarıldı. Aynı dönemde kulübün borsaya açılması, mali yapının güçlendirilmesine yönelik hamleler ve 100 bin üye kampanyası gibi adımlar da öne çıkan başlıklar arasında yer aldı.

Trabzon’da büyük üzüntü

Atay Aktuğ’un vefatı, Trabzonspor taraftarı kadar Trabzon’daki siyaset ve yerel yönetim çevrelerinde de büyük bir kayıp olarak değerlendiriliyor. Kentin spor ve yönetim tarihinde önemli bir yer edinen Aktuğ’un ardından, Trabzon kamuoyunda hüzün hakim.

Edinilen bilgilere göre, yolun karşısına geçmeye çalışan genç kıza cadde üzerinde ilerleyen bir otomobil çarptı. Çarpmanın etkisiyle genç kız metrelerce savrularak yere düştü.

Kazayı gören çevredeki vatandaşlar hızla olay yerine koşarak yaralıya ilk müdahaleyi yaptı. Durumun 112 Acil Sağlık ekiplerine bildirilmesi üzerine bölgeye kısa sürede ambulans sevk edildi.

Olay yerine ulaşan sağlık ekipleri, ağır yaralanan genç kıza ilk müdahaleyi olay yerinde gerçekleştirdi. Ardından ambulansla hastaneye kaldırılan genç kızın tedavi altına alındığı öğrenildi.

Hastaneden edinilen bilgilere göre genç kızın sağlık durumunun ciddiyetini koruduğu ve yoğun bakım ünitesinde entübe edilerek tedavisinin sürdüğü bildirildi.

Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.

Son yıllarda hem tarama programlarının yaygınlaşması hem de ailelerin bilinçlenmesiyle SMA hastalığı daha fazla konuşuluyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi, Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, özellikle erken belirti ve tanının hayati önem taşıdığını vurguluyor:
“Bugün artık SMA hastalığında erken tanı, hastalığın seyrini değiştirebiliyor. Ancak belirtiler gözden kaçarsa tablo ağırlaşabiliyor.”

SMA Hastalığı nedir?

SMA hastalığı (Spinal Müsküler Atrofi), omurilikteki hareket sinir hücrelerini etkileyen genetik bir kas hastalığıdır.

Bu hastalıkta, kasları çalıştıran motor nöronlar hasar görür. Sonuç olarak:

• Kaslarda güçsüzlük

• Hareket kısıtlılığı

• Zamanla kas erimesi

• İleri vakalarda solunum problemleri

görülebilir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’a göre, SMA hastalığı doğuştan gelen genetik bir bozukluktur ve SMN1 genindeki eksiklik nedeniyle ortaya çıkar. “Kasın kendisi sağlamdır, sorun kası çalıştıran sinirdedir” diyerek hastalığın mekanizmasını sade bir dille anlatıyor.

SMA hastalığı tiplerine göre farklı şiddette seyreder. Bazı bebeklerde ilk aylarda ağır tablo görülürken, bazı çocuklarda belirtiler daha geç ortaya çıkabilir.

En sinsi belirtiler

SMA hastalığı çoğu zaman sessiz başlar. Aileler ilk etapta fark etmeyebilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler:

• Baş kontrolünde gecikme

• Emme ve yutma güçlüğü

• Yaşıtlarına göre daha az hareket

• Kol ve bacaklarda gevşeklik

• Sık solunum yolu enfeksiyonu

• Oturamama ya da yürüyememe

Prof. Dr. Kafadar, “Bebek çok sakin diye sevinen aileler oluyor. Oysa aşırı hareketsizlik bazen SMA hastalığı belirtisi olabilir” uyarısında bulunuyor.

Özellikle bacaklarda güçsüzlük ön plandadır. Bazı vakalarda dilde titreme bile görülebilir. Bu belirtiler erken dönemde yakalanırsa, tedavi seçenekleri daha etkili olabilir.

Kimler risk altında?

SMA hastalığı kalıtsal bir hastalıktır.

Risk grupları şunlardır:

• Anne ve babanın taşıyıcı olduğu bebekler

• Akraba evliliği bulunan aileler

• Ailesinde SMA öyküsü olanlar

Türkiye’de taşıyıcılık oranının yaklaşık 1/40–1/50 civarında olduğu belirtilmektedir. Bu da toplumda azımsanmayacak bir genetik risk bulunduğunu gösterir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “Anne ve baba sağlıklı olabilir. Taşıyıcı olduklarını bilmeyebilirler. Bu nedenle evlilik öncesi ve gebelik öncesi taramalar çok önemlidir” diyor.

Neden artıyor?

Son yıllarda “SMA hastalığı artıyor mu?” sorusu sıkça soruluyor.

Uzmanlara göre artışın birkaç nedeni var:

• Yenidoğan tarama programlarının yaygınlaşması

• Genetik testlere erişimin artması

• Toplumsal farkındalığın yükselmesi

• Akraba evliliklerinin devam etmesi

Prof. Dr. Kafadar, “Eskiden tanı alamayan vakalar vardı. Bugün erken tarama sayesinde SMA hastalığını daha erken yakalayabiliyoruz” diyerek görünürdeki artışın tanı kapasitesiyle ilişkili olduğunu vurguluyor.

Ayrıca son yıllarda geliştirilen gen tedavileri ve yeni ilaç seçenekleri de hastalığın daha fazla gündeme gelmesine yol açtı.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir çocuk nörolojisi uzmanına başvurulmalı:

• Bebek başını 3–4 ayda tutamıyorsa

• 6–7 ayda desteksiz oturamıyorsa

• 1 yaşında yürümeye başlamamışsa

• Kol ve bacaklarda belirgin güçsüzlük varsa

• Emme ve beslenme problemi sürüyorsa

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “SMA hastalığında erken tanı hayat kurtarır. Gecikme kas kaybını artırabilir” diyerek aileleri uyarıyor.

Bugün SMA hastalığı tedavisi için kullanılan ilaçlar, hastalığın ilerlemesini yavaşlatabiliyor. Bazı vakalarda gen tedavisi uygulanabiliyor. Ancak tedavinin başarısı büyük ölçüde erken teşhise bağlı.

Nasıl korunulur?

SMA hastalığı tamamen önlenebilir bir hastalık değildir. Ancak risk azaltılabilir.

Korunma yolları:

• Evlilik öncesi taşıyıcılık testi

• Gebelik öncesi genetik danışmanlık

• Aile öyküsü varsa ileri genetik testler

• Yenidoğan tarama programlarına katılım

Prof. Dr. Kafadar, “Toplumsal bilinç en güçlü silahtır. Taşıyıcı olduğunuzu bilmek kader değildir, önlem alma fırsatıdır” diyor.

Türkiye’de yenidoğan tarama programlarının genişlemesi sayesinde SMA hastalığı artık daha erken evrede tespit edilebiliyor. Bu da çocukların yaşam kalitesini artırma açısından umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Uzman Uyarısı: Erken Tanı Hayat Değiştiriyor

SMA hastalığı kader değil, geç kalınmış tanı kader olabilir.

Kas kaybı başladıktan sonra geri dönüş sınırlıdır. Bu nedenle belirti, risk, genetik öykü ve erken tarama hayati önemdedir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar son olarak şu mesajı veriyor:
“Her hareketsizlik masum değildir. Aileler gelişim basamaklarını yakından takip etmeli. Şüphe varsa zaman kaybetmeden uzmana başvurulmalı.”

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Çocuk Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada epilepsinin toplumda hâlâ yanlış bilinen yönleri olduğunu vurguladı.

Epilepsi (Sara) Nedir?

Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin ani ve kontrolsüz elektriksel boşalımları sonucu ortaya çıkan, tekrarlayan nöbetlerle karakterize bir hastalıktır. Halk arasında “sara” olarak bilinir.

Prof. Dr. Kafadar’a göre:

“Epilepsi tek bir hastalık değil, birçok farklı nedeni ve türü olan bir beyin hastalıkları grubudur. Her nöbet epilepsi değildir; tanı için nöbetlerin tekrarlayıcı olması gerekir.”

Nöbet Nasıl Ortaya Çıkar?

Beynimiz milyarlarca sinir hücresinin uyumlu çalışmasıyla görev yapar. Ancak bazı durumlarda bu hücreler bir anda aşırı ve düzensiz elektrik sinyali üretir. Sonuç?

• Ani bilinç kaybı

• Kasılmalar

• Sabit bir noktaya dalıp kalma

• Ağızda köpürme

• Kısa süreli hafıza kaybı

• Garip kokular ya da tatlar hissetme

Bazı nöbetler dramatiktir, bazıları ise sadece birkaç saniyelik “donma” şeklinde geçer. Bu nedenle birçok epilepsi vakası uzun süre fark edilmeden devam edebilir.

Çocuklarda Epilepsi Daha mı Farklı?

Prof. Dr. Kafadar, özellikle çocukluk çağında epilepsinin farklı belirtilerle ortaya çıkabileceğini belirtiyor:

“Çocuklarda dalıp gitme, ders sırasında kısa süreli kopmalar, ani sıçramalar ya da sebepsiz düşmeler epilepsi belirtisi olabilir. Ailelerin bu belirtileri hafife almaması gerekir.”

Çocukluk çağı epilepsilerinin bir kısmı yaşla birlikte düzelebilirken, bazı türleri uzun süreli takip gerektirir.

Epilepsinin Nedenleri Neler?

Epilepsi her zaman tek bir nedene bağlı değildir. Olası sebepler arasında:

• Doğum sırasında beyin hasarı

• Genetik yatkınlık

• Beyin enfeksiyonları

• Kafa travmaları

• Beyin tümörleri

• Nedeni bilinmeyen (idiopatik) durumlar

Vakaların önemli bir kısmında ise net bir sebep saptanamayabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Epilepsi tanısında en önemli testlerden biri EEG (Elektroensefalografi)’dir. EEG, beynin elektriksel aktivitesini kaydeder.

Bunun yanında:

• Beyin MR görüntülemesi

• Ayrıntılı nörolojik muayene

• Nöbet öyküsünün detaylı değerlendirilmesi

Tanı sürecinde büyük önem taşır.

Tedavisi Var mı?

Evet. Epilepsi hastalarının büyük bir kısmı düzenli ilaç tedavisiyle nöbetsiz bir yaşam sürebilir.

Prof. Dr. Kafadar’ın altını çizdiği en önemli nokta şu:

“Epilepsi tedavi edilebilir bir hastalıktır. İlaçlar düzenli kullanıldığında hastaların yaklaşık yüzde 70’inde nöbetler tamamen kontrol altına alınabilir.”

Dirençli vakalarda ise:

• Ketojenik diyet

• Vagus sinir stimülasyonu

• Cerrahi tedavi

gibi seçenekler gündeme gelebilir.

Nöbet Anında Ne Yapılmalı?

Toplumda en sık yapılan yanlış, nöbet geçiren kişinin ağzına bir şey koymaya çalışmaktır. Bu son derece tehlikelidir.

Doğru yaklaşım:

✔️ Kişiyi yan yatırmak
✔️ Başını sert bir zeminden korumak
✔️ Süreyi takip etmek
✔️ Nöbet 5 dakikayı aşarsa acil yardım çağırmak

Toplumsal Yanlış Algılar

Epilepsi bulaşıcı değildir.
Ruhsal bir hastalık değildir.
Akıl hastalığı değildir.

Bu hastalık, beynin elektriksel düzeniyle ilgilidir. Doğru tedavi ve takip ile bireyler eğitimlerine, iş hayatlarına ve sosyal yaşamlarına devam edebilir.

Son Söz

Epilepsi korkulacak değil, bilinmesi gereken bir hastalıktır. Bilgi, ön yargının panzehiridir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’ın da ifade ettiği gibi, erken tanı ve düzenli takip hayat kalitesini belirleyen en kritik faktördür.

Beynin elektriği bazen kontrolden çıkabilir. Önemli olan, o dalgayı doğru yönetmektir. ⚡
Epilepsi (Sara Hastalığı) Nedir? Epilepsi Çeşitleri Nelerdir? Epilepsi Neden Olur? Epilepsi Belirtileri Nelerdir? Epilepsi Nasıl Teşhis Edilir? Epilepsi Tedavisi Nasıl Yapılır? Epilepsi Risk Faktörleri Nelerdir? Epilepsi öldürür mü? Epilepsi nasıl anlaşılır? Epilepsi geçer mi? Stres epilepsiyi etkiler mi? Epilepsi nöbeti uyurken olur mu? Epilepsi nöbeti geçirdikten sonra kişi neler hisseder? Anksiyete epilepsiye neden olur mu?

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Asuman İnan, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada özellikle yaz aylarında artan vakalara dikkat çekti.

Prof. Dr. İnan, “Salmonella en sık gıdalar yoluyla bulaşır. Çiğ veya iyi pişmemiş tavuk, yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri ve iyi yıkanmamış sebzeler risk taşır” dedi.

🧫 Salmonella Nedir?

Salmonella, bağırsak sistemini etkileyen bir bakteri grubudur. Halk arasında çoğu zaman “gıda zehirlenmesi” olarak bilinen tabloya neden olur. Ancak her gıda zehirlenmesi Salmonella değildir.

Uzmanlara göre bakteri, uygun sıcaklıkta hızla çoğalır ve özellikle hijyen kurallarına uyulmayan mutfaklarda kolayca yayılır.

⚠️ Salmonella Belirtileri Nelerdir?

Prof. Dr. İnan’ın verdiği bilgilere göre belirtiler genellikle bakterinin alınmasından 6–72 saat sonra ortaya çıkıyor:

• Yüksek ateş

• Sulu veya kanlı ishal

• Karın ağrısı ve kramp

• Bulantı ve kusma

• Halsizlik

Çoğu vaka 4–7 gün içinde düzeliyor. Ancak bağışıklık sistemi zayıf kişilerde enfeksiyon kana karışabiliyor ve ciddi sonuçlar doğurabiliyor.

🚨 Kimler Risk Altında?

Uzman isim özellikle şu grupları uyardı:

• Bebekler

• 65 yaş üstü bireyler

• Hamileler

• Kronik hastalığı olanlar

• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler

Bu kişilerde tablo daha ağır seyredebilir ve hastane tedavisi gerekebilir.

🛡 Nasıl Korunmalı?

Prof. Dr. İnan’a göre korunmanın temel anahtarı mutfak hijyeni:

• Çiğ et ve sebzeler ayrı kesme tahtasında hazırlanmalı

• Tavuk ve et iyice pişirilmeli

• Eller en az 20 saniye sabunla yıkanmalı

• Soğuk zincir korunmalı

“Salmonella gözle görülmez, tadı değişmez. Bu nedenle en güçlü silahımız temizliktir” uyarısında bulundu.

📌 Uzmandan Net Mesaj

Salmonella hafife alınacak bir enfeksiyon değil. Basit görünen bir ishal tablosu bazı gruplarda hayati risk oluşturabiliyor. Uzmanlar özellikle yaz aylarında açıkta satılan ve iyi muhafaza edilmeyen gıdalara karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Uzmanların ortak mesajı

“Mucize aramayın.
Bilimsel önlemlerle ve sağlıklı yaşamla riskleri azaltın.”

Kanser riskini tamamen sıfırlamak mümkün olmasa da, bu 12 başlıkla risk belirgin biçimde azaltılabiliyor.

Uzmanlara göre kanserden korunma bir günde değil, bir yaşam tarzıyla mümkün. İşte bilimsel kanıtlarla desteklenen 12 altın kural: