Hem kanatlarda hem de hücum hattının farklı bölgelerinde görev yapabilen Bertrand Traoré’nin kariyeri ve uluslararası tecrübesi nedeniyle teknik ekibin dikkatini çektiği belirtiliyor. Transfer dosyasında mali şartlar ve oyuncunun beklentilerinin belirleyici olacağı konuşuluyor.

Transfer sürecine ilişkin henüz Trabzonspor veya oyuncu cephesinden resmi bir açıklama yapılmadı. Taraflardan doğrulama gelmezken, kulüp kaynaklarından gelecek olası açıklamalar bekleniyor.

Trabzonspor’un yeni sezon kadro planlaması kapsamında farklı kanat oyuncularını değerlendirdiği, Bertrand Traoré dosyasının da bu süreçte gündeme gelen isimlerden biri olduğu ifade ediliyor.

Edinilen bilgilere göre, telefonla yönlendirildiği değerlendirilen H.K., sahip olduğu yaklaşık 85 gram altını bozdurduktan sonra parayı bankaya yatırmak istedi. Kadının hareketlerinden ve işlemin seyrinden şüphelenen ekipler, durumu kısa sürede fark ederek devreye girdi.

Polis ekiplerinin dikkatli takibi sayesinde olay büyümeden önlendi. Yapılan müdahaleyle dolandırıcılık girişimi başarısızlıkla sonuçlanırken, yaşlı kadının yüksek miktarda maddi kayıp yaşamasının da önüne geçildi.

Akçaabat’ta yaşanan olay, özellikle yaşlı vatandaşları hedef alan telefon dolandırıcılığı girişimlerine karşı güvenlik güçlerinin sahadaki dikkatinin ne kadar hayati olduğunu bir kez daha gösterdi. Polis ekiplerinin zamanında müdahalesi, olası bir mağduriyetin önüne set çekti.

Olayla ilgili inceleme başlatılırken, yetkililerin vatandaşları benzer yöntemlerle yapılan dolandırıcılık girişimlerine karşı dikkatli olmaları konusunda uyardığı öğrenildi.

ABD Gıda ve İlaç Dairesi’ne göre Botox, erişkinlerde kronik migrene bağlı baş ağrılarının önlenmesi amacıyla onaylı bir tedavi. FDA etiketi, bu kullanım alanını “ayda 15 veya daha fazla gün baş ağrısı olan ve her baş ağrısı günü 4 saat ya da daha uzun süren erişkin hastalar” için tanımlıyor. Episodik migren, yani ayda 14 veya daha az baş ağrısı günü olan hastalarda ise etkinlik ve güvenlilik aynı düzeyde gösterilmiş değil. (FDA Access Data)

Kronik migren, yalnızca sık baş ağrısı yaşamak anlamına gelmiyor. Kişinin iş yaşamını, sosyal ilişkilerini, uyku düzenini ve günlük hareket kabiliyetini etkileyebilen nörolojik bir tablo olarak kabul ediliyor. Bu nedenle tedavide amaç sadece atağı geçirmek değil, atakların sayısını azaltmak, ağrının şiddetini hafifletmek ve hastanın yaşam kalitesini yükseltmek.

Botox tedavisi bu noktada “koruyucu tedavi” sınıfında yer alıyor. Yani ağrı başladığında kullanılan bir ağrı kesici gibi çalışmıyor; düzenli aralıklarla uygulanarak migren ataklarının daha seyrek ve daha hafif geçirilmesine katkı sağlamayı hedefliyor. Mayo Clinic de Botox enjeksiyonlarının özellikle ayda 15 gün veya daha fazla baş ağrısı yaşayan kronik migren hastalarında migren sıklığını azaltmaya yardımcı olabileceğini belirtiyor. (Mayo Clinic)

Tedavi genellikle baş, alın, şakak, ense, boyun ve omuz çevresindeki belirli noktalara küçük iğnelerle uygulanıyor. Avrupa Baş Ağrısı Federasyonu kılavuzunda onabotulinumtoxinA’nın PREEMPT protokolüne göre 31 ila 39 noktaya, toplam 155–195 ünite doz aralığında ve 12 haftada bir uygulanması öneriliyor. (PubMed)

Botox’un migren üzerindeki etkisi kasları gevşetmekten ibaret değil. Migren sırasında bazı sinir yolları aşırı duyarlı hâle geliyor ve ağrı sinyalleri beyne taşınıyor. OnabotulinumtoxinA’nın, sinir uçlarında ağrı iletiminde rol oynayan bazı kimyasal maddelerin salınımını azaltarak bu sinyallerin güçlenmesini engellediği düşünülüyor. Cleveland Clinic, tedavinin baş, boyun ve omuz bölgesindeki sinirlerle ilişkili alanlara uygulandığını ve ağrı sinyallerinin beyne ulaşmadan önce baskılanmasına yardımcı olabileceğini aktarıyor. (Cleveland Clinic)

Tedavinin etkisi çoğu hastada ilk uygulamadan hemen sonra tam olarak ortaya çıkmayabilir. Bazı hastalarda belirgin yanıt için birkaç uygulama dönemi gerekebilir. Bu nedenle hekimler genellikle baş ağrısı günlüğü tutulmasını ister. Hastanın ay içindeki baş ağrısı günleri, migren şiddeti, ilaç kullanımı ve günlük yaşam etkilenmesi takip edilir. Bu kayıtlar tedavinin işe yarayıp yaramadığını anlamada büyük önem taşır.

NICE kılavuzuna göre botulinum toksin tip A, kronik migreni olan ve önceki koruyucu ilaç tedavilerine yeterli yanıt alamayan bazı erişkinlerde seçenek olarak öneriliyor. NICE ayrıca kronik migreni, ayda en az 15 baş ağrısı günü ve bunların en az 8’inde migren özellikleri bulunması şeklinde tanımlıyor. (NICE)

Her tıbbi uygulamada olduğu gibi Botox tedavisinin de yan etkileri olabilir. En sık bildirilen yan etkiler arasında enjeksiyon yerinde ağrı, morarma, boyun ağrısı, kas sertliği, geçici kas güçsüzlüğü, baş ağrısında kısa süreli artış ve nadiren göz kapağı düşüklüğü yer alır. Cleveland Clinic bu etkilerin çoğunun hafif ve geçici olduğunu bildiriyor. (Cleveland Clinic)

Bununla birlikte tedavi mutlaka nöroloji uzmanı veya migren tedavisinde deneyimli hekimler tarafından planlanmalı. Hamilelik, emzirme, nöromüsküler hastalıklar, bazı ilaç kullanımları, daha önce botulinum toksine karşı reaksiyon gelişmesi veya yakın zamanda kozmetik Botox yaptırılmış olması gibi durumlar hekime mutlaka bildirilmelidir.

Uzmanlara göre Botox kronik migren için “mucize tedavi” değil, doğru hasta seçildiğinde etkili olabilen bilimsel bir seçenektir. Bazı hastalarda baş ağrısı günlerini belirgin azaltabilirken, bazı hastalarda tek başına yeterli olmayabilir. Bu durumda yaşam tarzı düzenlemeleri, uyku hijyeni, tetikleyici yönetimi, akut migren ilaçları ve diğer koruyucu tedavilerle birlikte kişiye özel bir plan yapılır.

Sonuç olarak Botox, estetik alanın ötesinde kronik migren tedavisinde önemli bir yere sahip. Ayda 15 günden fazla baş ağrısı yaşayan, sık ağrı kesici kullanmak zorunda kalan veya migren nedeniyle yaşam kalitesi düşen kişiler için uzman değerlendirmesi kritik önem taşıyor. Doğru tanı, düzenli takip ve kişiye özel tedavi planı ile kronik migrenin günlük yaşam üzerindeki yükü azaltılabilir.

Seboreik Dermatit Nedir?

Seboreik dermatit, sebase (yağ) bezlerinin zengin olduğu bölgelerde ortaya çıkan kronik, tekrarlayıcı bir inflamatuar cilt hastalığıdır. En sık saçlı deri, yüz (kaşlar, burun kenarları, kulaklar, göz kapakları), göğüs ön duvarı ve üst sırtı etkiler. Lezyonlar genellikle eritemli (kızarık), yağlı sarımsı-beyaz pullu plaklar şeklindedir.

Hastalığa her yaşta rastlansa da en sık bebeklik döneminde (beşik başlığı/cradle cap) ve 30-60 yaş arası yetişkinlerde görülür. Erkeklerde kadınlara göre daha sıktır. Küresel prevalansı %1-5 civarındadır; Türkiye’deki hasta serilerinde de benzer oranlar ve erkek predominansı rapor edilmiştir.

Günlük yaşamı etkileri arasında şiddetli kaşıntıya bağlı uyku bozuklukları, görünüm kaygısı, sosyal çekilme ve iş/ okul performansında düşüş sayılabilir. Kronik seyirli olması nedeniyle uzun vadeli bakım gerektirir.

Seboreik Dermatit Neden Olur?

Hastalığın nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte multifaktöriyel olduğu kabul edilir. En önemli rolü Malassezia cinsi lipofilik maya oynar. Bu mantar normal cilt florasında bulunur ancak bazı kişilerde sebumu parçalayarak irritan yağ asitleri açığa çıkarır ve iltihabi yanıtı tetikler.

Diğer katkıda bulunan faktörler:

• Yağ bezlerinin androjenlere bağlı hiperaktivitesi (sebum artışı)

• Cilt bariyer fonksiyon bozukluğu

• Değişmiş immün yanıt (T-hücre ve kompleman aktivasyonu)

• Genetik yatkınlık

• Çevresel tetikleyiciler (soğuk-kuru hava, düşük nem)

• Stres ve yetersiz uyku

• İmmünsüpresyon (HIV, organ nakli, kemoterapi)

Hormonal faktörler erkeklerde daha fazla sebum üretimiyle ilişkiyi açıklar.

Seboreik Dermatit İçin Kimler Daha Fazla Risk Altındadır?

Risk grupları şunlardır:

• 30-60 yaş arası yetişkin erkekler

• Bebekler (özellikle ilk 3 ay)

• İmmün yetmezliği olanlar (HIV/AIDS, immünsüpresif ilaç kullananlar)

• Nörolojik hastalıkları bulunanlar (Parkinson hastalığı, epilepsi)

• Stresli yaşam tarzı olanlar veya kronik yorgunluk çekenler

• Yağlı cilt tipine sahip bireyler

• Kış mevsiminde alevlenme yaşayanlar

Türkiye verilerinde de en sık 20-30 yaş grubunda ve erkeklerde görüldüğü belirtilmiştir.

Seboreik Dermatit Belirtileri Nelerdir?

En sık belirtiler:

• Saçlı deride kepek benzeri yağlı pullanma ve kaşıntı

• Yüzde (burun kenarları, kaşlar, kulak arkası) eritemli, pullu plaklar

• Göğüs ve sırt üst kısmında halka şeklinde veya petaloid lezyonlar

• Göz kapaklarında blefarit (kapak iltihabı)

• Şiddetli kaşıntı (özellikle gece artar)

Erken dönemde hafif kepeklenme ve kaşıntı ön plandadır. İleri dönemde lezyonlar kalınlaşabilir, ikincil enfeksiyon eklenebilir. Bebeklerde genellikle sadece saçlı deride sarımsı yağlı kabuklar (beşik başlığı) şeklinde görülür ve çoğu zaman kendiliğinden geriler. Yaşlılarda daha yaygın ve inatçı olabilir.

Seboreik Dermatit Hangi Hastalıklarla Karıştırılabilir?

Ayırıcı tanıda en sık karışanlar:

• Psoriasis (daha kalın gümüş-beyaz pullar, tırnak değişiklikleri, dirsek-diz tutulumu)

• Atopik dermatit (daha kuru, kaşıntılı, çocukluk çağı öyküsü)

• Kontakt dermatit (alerjen temas öyküsü, veziküller)

• Tinea capitis/facialis (mantar enfeksiyonu – KOH incelemesiyle ayrılır)

• Rozasea (yüzde flushing, telanjiektazi, papülopüstüller)

• Sebopsoriasis (her ikisinin özelliklerini taşıyan overlap tablo)

Kesin tanı yalnızca dermatoloji hekimi muayenesiyle konulur. Gerektiğinde biyopsi veya mikolojik inceleme yapılır.

Seboreik Dermatit Nasıl Teşhis Edilir?

Tanı büyük ölçüde klinik muayeneye dayanır. Hekim lezyonların yerleşimi, görünümü ve öyküyü değerlendirir. Rutin kan testi veya görüntüleme gerekmez. Atipik vakalarda:

• Wood lambası veya KOH preparatı (mantar ayırımı için)

• Cilt biyopsisi (histopatoloji: spongioz, parakeratoz, Malassezia varlığı)

• HIV testi (ani şiddetli başlangıçta)

Seboreik Dermatit Tedavisi Nasıl Yapılır?

Tedavi hastanın yaşı, lezyon yaygınlığı, şiddeti ve eşlik eden hastalıklara göre bireyselleştirilir. Amaç alevlenmeleri kontrol etmek, kaşıntıyı gidermek ve remisyon süresini uzatmaktır.

İlaç tedavisi:

• Topikal antifungaller: Ketokonazol %2 şampuan/krem (en güçlü kanıt), siklopiroks, çinko pirition, selenyum sülfit. Saçlı deride haftada 2-3 kez, 5-10 dakika bekletilerek kullanılır.

• Topikal anti-enflamatuarlar: Kısa süreli düşük potent kortikosteroidler (hidrokortizon %1, desonid). Yüz ve uzun süreli kullanımda tercih edilmez.

• Steroid tasarruflu ajanlar: Takrolimus ve pimekrolimus (yüz için idealdir).

• Ağır vakalarda kısa süreli oral antifungal (itrakonazol) veya diğer sistemik tedaviler.

Yaşam tarzı değişiklikleri: Nazik temizlik, alkol içeren ürünlerden kaçınma, stres yönetimi, düzenli idame tedavisi.

Tedavi seçenekleri ve süresi her hastada farklıdır; mutlaka dermatolog kontrolünde yürütülmelidir.

Seboreik Dermatit İçin En İleri ve En Güncel Tedaviler

2023 Aralık ayında FDA onayı alan roflumilast %0.3 köpük formu, seboreik dermatit tedavisinde yirmi yılı aşkın süredir ilk yeni mekanizmalı ilaçtır. PDE4 inhibitörü olarak iltihabı doğrudan hedefler, steroid içermez ve günde bir kez kullanılır. Faz 3 çalışmalarında 8. haftada %79,5 oranında tedavi başarısı (IGA clear/almost clear + en az 2 derece iyileşme) sağlanmış, kaşıntıda 48 saat içinde belirgin azalma görülmüştür. Yüz, saçlı deri ve vücut için uygundur, farklı cilt ve saç tiplerinde tolere edilebilirliği yüksektir.

Diğer güncel yaklaşımlar arasında krisaborol (PDE4 inhibitörü) ve mikrobiyom odaklı dermokozmetik ürünler yer alır. Biyolojik ilaçlar veya gen tedavisi bu hastalıkta rutin kullanımda değildir.

Seboreik Dermatit İçin Son Bilimsel Gelişmeler

Son bir yılda (2024-2025) roflumilast köpüğünün uzun dönem güvenlilik ve etkinlik verileri (52 haftaya kadar) yayınlanmıştır. Çalışmalar, ilacın kaşıntı, eritem ve skuamda hızlı ve sürdürülebilir iyileşme sağladığını, yan etki profilinin araç grubuyla benzer olduğunu göstermiştir. EADV ve diğer konsensüslerde akut alevlenmede antifungal + anti-enflamatuar kombinasyonu, idamede steroid tasarruflu ajanlar veya yeni PDE4 inhibitörleri vurgulanmaktadır. Anti-enflamatuar tedavilerin önemi artmış, salt antifungal yaklaşım bazı uzmanlarca sorgulanmaya başlanmıştır.

Seboreik Dermatit İçin Umut Vadeden Bilimsel Çalışmalar

Son 2-5 yılda:

• PDE4 inhibitörleri (roflumilast başta olmak üzere) klinik kullanıma girmiş ve yeni formülasyon çalışmaları devam etmektedir.

• Cilt mikrobiyomunun restorasyonuna yönelik probiyotik/prebiyotik içeren dermokozmetik ürünler araştırılmaktadır.

• Topikal JAK inhibitörleri gibi yeni anti-enflamatuar ajanların erken faz çalışmaları sürmektedir.

• Cilt bariyeri onarımına odaklanan lipid replasman tedavileri ve kişiselleştirilmiş bakım protokolleri geliştirilmektedir.

• Dermoskopi ve yapay zekâ destekli tanı sistemleri genel dermatolojide yaygınlaşmakta, seboreik dermatit ayırıcı tanısında yardımcı olmaktadır.

Bu çalışmaların çoğu henüz rutin klinik uygulamaya girmemiştir; hastalar hekimlerinin önerdiği kanıtlanmış tedavilere öncelik vermelidir.

Seboreik Dermatit Nasıl Önlenebilir?

Tamamen önlenemez ancak alevlenmeler azaltılabilir:

• Düzenli nazik saç ve cilt bakımı (hekim önerili şampuanlarla idame tedavi)

• Stres yönetimi ve yeterli uyku

• Soğuk-kuru havalarda nemlendirici kullanımı

• Yağlı, alkollü kozmetik ürünlerden kaçınma

• Tetikleyici ilaçların gözden geçirilmesi (hekimle)

Seboreik Dermatit ile Yaşam

Hastalar günlük rutinde nazik temizlik, kaşıntıyı artıran ürünlerden uzak durma ve tedavi uyumuna dikkat etmelidir. Stres ve yorgunluk alevlenmeyi artırabildiği için egzersiz, gevşeme teknikleri faydalıdır. İş ve sosyal yaşamda görünüm kaygısı yaşayanlar tedaviyle semptom kontrolü sağladığında özgüven artışı bildirir. Seyahatlerde bakım ürünlerini yanlarında bulundurmaları önerilir. Yaşam kalitesini artırmak için düzenli dermatoloji takibi şarttır.

Seboreik Dermatit Hakkında En Sık Yapılan Hatalar

1. “Sadece kirli saçlardan veya yetersiz hijyenden olur” – Yanlış. Malassezia herkesin cildinde bulunur; hastalık iltihabi yanıt ve sebum metabolizmasıyla ilişkilidir.

2. “Bulaşıcı bir hastalıktır” – Yanlış. Kişiden kişiye geçmez.

3. “Kesin ve kalıcı tedavisi vardır, bir kez tedaviyle kurtulunur” – Yanlış. Kronik bir hastalıktır; kontrol altına alınır ancak nüks edebilir.

4. “Evde sirke, zeytinyağı veya doğal yöntemlerle tamamen geçer” – Kanıtlanmamıştır; bazı uygulamalar tahrişe yol açabilir.

5. “Yüzdeki lezyonlar için kortizonlu krem uzun süre güvenle kullanılabilir” – Risklidir; cilt incelmesi, renk değişikliği ve rebound alevlenmeye neden olabilir.

6. “Sadece kepek şampuanı yeterlidir” – Hafif vakalarda yardımcı olur ancak iltihap kontrolü için ek tedavi gerekebilir.

Seboreik Dermatit Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Kronik kaşıntı uyku ve yaşam kalitesini bozar. Sürekli kaşıma ikincil bakteriyel enfeksiyon, likenifikasyon (cilt kalınlaşması) ve pigment değişikliklerine yol açabilir. Saçlı deride kalıcı saç kaybı nadirdir ancak mümkündür. Psikososyal etkiler (anksiyete, depresyon, sosyal izolasyon) önemli boyutlara ulaşabilir. İmmün yetmezliği olanlarda yaygın ve inatçı seyir görülebilir.

Seboreik Dermatit Ne Zaman Acil Müdahale Gerektirir?

Acil servise başvurmayı gerektiren durumlar nadirdir:

• Ateş, yaygın şişlik ve hızla yayılan lezyonlarla birlikte ikincil enfeksiyon şüphesi

• İmmün yetmezliği olan hastalarda ani ve şiddetli yaygın tutulum

• Göz çevresinde ağır tutulumla görme sorunu veya göz enfeksiyonu

Seboreik Dermatit İçin Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Evde kullanılan şampuan veya kremlerle 2-4 haftada belirgin düzelme olmazsa, lezyonlar yayılıyor veya şiddetleniyorsa, kaşıntı uykuyu ve günlük aktiviteleri etkiliyorsa dermatoloji polikliniğine başvurulmalıdır. Tanıdan emin olunamayan veya başka sistemik belirtiler eşlik eden durumlarda da hekim değerlendirmesi şarttır.

Merak Edilen Sorular

Seboreik dermatit bulaşıcı mıdır?

Hayır. Malassezia mantarı normal cilt florasında bulunur. Hastalık kişiden kişiye bulaşmaz.

Seboreik dermatit tamamen iyileşir mi?

Kronik bir hastalıktır. Tamamen yok olmaz ancak uygun tedaviyle uzun süre kontrol altında tutulabilir ve alevlenmeler azaltılabilir.

Saçımı her gün yıkamak hastalığı kötüleştirir mi?

Hafif vakalarda düzenli yıkama faydalıdır. Ancak aşırı yıkama veya sert şampuanlar cildi kurutup kaşıntıyı artırabilir. Hekim önerili ürünleri kullanın.

Yüzdeki seboreik dermatit için kortizonlu krem kullanmak güvenli midir?

Kısa süreli düşük potent kremler hekim kontrolünde kullanılabilir. Uzun süreli kullanım cilt incelmesi ve diğer yan etkilere yol açabilir; steroid tasarruflu ajanlar tercih edilir.

Bebeklerdeki beşik başlığı seboreik dermatit midir?

Evet, infant formudur. Genellikle zararsızdır ve ilk yılda kendiliğinden geriler. Gerektiğinde nazik bakım ve hekim önerisiyle tedavi edilir.

Stres seboreik dermatiti tetikler mi?

Evet. Stres, yorgunluk ve uyku bozukluğu alevlenmeleri artırabilir. Stres yönetimi faydalıdır.

Diyetle seboreik dermatit tedavi edilebilir mi?

Spesifik bir diyetle tedavi edildiğine dair güçlü kanıt yoktur. Sağlıklı beslenme ve kilo kontrolü genel cilt sağlığına katkı sağlar ancak tek başına yeterli değildir.

Hangi doktora gidilmelidir?

Dermatoloji uzmanına başvurulmalıdır. Gerektiğinde ilgili branşlarla (enfeksiyon hastalıkları, nöroloji) konsültasyon yapılır.

Seboreik Dermatit Tedavi Edilmezse Ne Olur? (tekrar vurgu için kısa)

Yukarıda detaylandırıldığı gibi kronik şikayetler artar, ikincil sorunlar ve psikososyal yük ağırlaşır.

KAYNAKLAR

Mayo Clinic, American Academy of Dermatology (AAD), StatPearls (NCBI), JAAD ve Dermatology and Therapy dergilerinde yayımlanan 2023-2025 tarihli klinik çalışmalar ve narrative review’ler, Türk Dermatoloji Derneği hasta bilgilendirme materyalleri ve ilgili epidemiyolojik çalışmalar.

Prof. Dr. Yıldız Saraçlar, uzun yıllar Hacettepe Üniversitesi Çocuk Hastanesi’nde görev yaparak özellikle çocuk alerjisi, astım ve immünoloji alanlarında Türkiye’de bilimsel çalışmaların gelişmesine önemli katkılar sundu. Yetiştirdiği çok sayıda uzman hekim ve akademisyenle, çocuk alerjisi disiplininin kurumsallaşmasında öncü isimlerden biri olarak kabul edildi.

Akademik kariyeri boyunca ulusal ve uluslararası saygın dergilerde yayımlanan çok sayıda bilimsel makaleye imza atan Saraçlar; çocuklarda astım, alerjik hastalıklar, bronşiyolit, immünoterapi ve alerji epidemiyolojisi gibi konularda yürüttüğü araştırmalarla tıp literatürüne önemli katkılar sağladı. Çalışmaları uluslararası bilim dünyasında da geniş yankı buldu ve yüzlerce kez atıf aldı.

Vefat haberi, Hacettepe Üniversitesi mensupları ile çocuk sağlığı camiasında büyük üzüntüyle karşılandı. Meslektaşları ve öğrencileri, Prof. Dr. Yıldız Saraçlar’ı yalnızca başarılı bir bilim insanı olarak değil, aynı zamanda pek çok hekimin yetişmesine katkı sunan örnek bir akademisyen olarak andı.

Türkiye çocuk alerjisi alanının gelişiminde iz bırakan isimlerden biri olan Prof. Dr. Yıldız Saraçlar’ın vefatı, tıp dünyasında önemli bir kayıp olarak değerlendiriliyor.

Mısır üstün başladı

Mısır, Yasser Ibrahim’in golüyle maçta öne geçti. İkinci yarıda Zico’nun golüyle fark ikiye çıktı. Mısır’ın bir golü ise VAR incelemesinin ardından geçersiz sayıldı.

Arjantin son bölümde döndü

Arjantin’de geri dönüşü 79. dakikada Cristian Romero başlattı. Lionel Messi 83. dakikada skoru eşitlerken, Enzo Fernandez uzatma bölümünde attığı golle Arjantin’e 3-2’lik galibiyeti getirdi.

Son durum

Bu sonuçla Arjantin çeyrek finale yükseldi. Mısır ise güçlü performansına rağmen turnuvaya son 16 turunda veda etti. Arjantin’in bir sonraki rakibi İsviçre-Kolombiya eşleşmesinin galibi olacak.

Gülhane’de Biyokimya ve Klinik Biyokimya alanında uzun yıllar görev yapan Karaca, akademik çalışmaları ve yetiştirdiği öğrencilerle askeri tıp camiasında iz bırakan isimler arasında yer aldı. Karaca’nın adı, Gülhane Biyokimya biriminin akademik geçmişinde ve çeşitli bilimsel yayınlarda da yer aldı.

Prof. Tbp. Tuğg. Levent Karaca’nın vefatı sonrası Askeri Tıbbiyeliler camiasından başsağlığı mesajları paylaşıldı.

Geride kalan sezonda İngiltere’de forma giyen deneyimli savunmacının, bonservis bedeli bulunmaması nedeniyle Eyüpspor’un transfer planlamasında öne çıkan isimlerden biri olduğu ifade ediliyor. Taraflardan henüz resmi açıklama yapılmazken, transfer sürecinin kısa süre içinde netlik kazanması bekleniyor.

Eyüpspor’un savunma rotasyonunu güçlendirmek amacıyla yürüttüğü çalışmalarda Zak Jules dosyasının ön plana çıktığı konuşulurken, resmi açıklama gelene kadar sürecin temkinli şekilde takip edilmesi gerektiği belirtiliyor.

Fizik gücü, savunma refleksleri ve hava toplarındaki etkisiyle dikkat çeken Cissé’nin, teknik heyetin aradığı savunmacı profiline uygun alternatiflerden biri olarak değerlendirildiği belirtiliyor. Amedspor’un transfer sürecinde mali şartları ve oyuncunun sözleşme durumunu yakından takip ettiği ifade ediliyor.

Transfer iddiasına ilişkin henüz resmi bir açıklama yapılmadı. Taraflardan doğrulama gelmezken, kulüp kaynaklarından teyit bekleniyor.

Yeni sezon kadro yapılanmasını sürdüren Amedspor’da savunma hattı için yürütülen çalışmalar kapsamında Amadou Cissé ismi transfer kulislerinde konuşulan dosyalar arasında yer aldı.

Transfer kulislerinde konuşulan bilgilere göre Alman ekibinin oyuncu için talep ettiği bonservis bedeli görüşmelerin en önemli başlıklarından biri olarak görülüyor. Samsunspor’un ise mali şartları zorlamadan farklı transfer formülleri üzerinde durduğu konuşuluyor.

Henüz taraflardan resmi bir açıklama yapılmış değil. Transfer sürecinin devam ettiği ve kulüp kaynaklarından gelecek olası açıklamaların beklendiği kaydediliyor. Samsunspor’un hücum hattını genç ve gelişime açık bir isimle güçlendirme hedefi doğrultusunda Jovan Milošević dosyasını açık tuttuğu ifade ediliyor.

Erzurumspor’un genç ve gelişime açık yabancı oyuncu pazarını takip ettiği, bu doğrultuda fizik gücü ve potansiyeliyle öne çıkan isimlerin değerlendirmeye alındığı konuşuluyor. Mamadou Ba ve Almamy Traore dosyalarının da geleceğe dönük kadro planlaması kapsamında ele alındığı kaydediliyor.

İki futbolcuyla ilgili henüz resmi açıklama yapılmış değil. Kamp sürecinin ardından teknik heyetin vereceği raporun transfer kararında belirleyici olması bekleniyor.

Yeni sezon hazırlıklarına devam eden Erzurumspor’da genç yabancı oyuncu arayışı dikkat çekerken, Mamadou Ba ve Almamy Traore isimleri mavi-beyazlı ekibin takip ettiği dosyalar arasında yer alıyor.

Fizik gücü, savunmadaki sertliği ve gelişime açık profiliyle dikkat çeken Tanguy Zoukrou’nun, Kocaelispor’un yeni sezon kadro planlamasında değerlendirilen isimlerden biri olduğu kaydediliyor. Teknik heyetin savunma hattında rekabeti artırmak istediği, bu doğrultuda transfer çalışmalarının sürdüğü ifade ediliyor.

Transfer süreciyle ilgili kulüpten resmi açıklama beklenirken, taraflardan gelecek duyuruların ardından dosyanın netlik kazanması bekleniyor.

Kocaelispor’un savunma hattına takviye arayışında olduğu, Tanguy Zoukrou isminin de bu kapsamda öne çıkan transfer başlıklarından biri haline geldiği konuşuluyor.

Geçtiğimiz sezon kiralık olarak forma giydiği dönemde gösterdiği performansla dikkat çeken Ivan Cedric’in, yeni sezon öncesi transfer piyasasında ilgi gören isimlerden biri olduğu belirtiliyor. Bursaspor’un mali şartları da göz önünde bulundurarak farklı transfer formülleri üzerinde durduğu konuşuluyor.

Transfer süreciyle ilgili henüz resmi bir açıklama yapılmış değil. Taraflardan doğrulama gelmezken, kulüp kaynaklarından gelecek olası açıklamalar bekleniyor.

Yeni sezon kadro planlamasını sürdüren Bursaspor’un gol yollarındaki rekabeti artırmak için çalışmalarına devam ettiği, Ivan Cedric dosyasının da takip edilen isimler arasında yer aldığı ifade ediliyor.

Orta saha ve hücum rotasyonunda görev yapabilen iki oyuncunun, yeni sezon planlamasında alternatif oluşturabilecek profiller arasında değerlendirildiği belirtiliyor. Kulüplerin transfer şartları ve oyuncuların sözleşme durumuyla ilgili temaslarını sürdürdüğü iddia edilirken, sürecin henüz erken aşamada olduğu kaydediliyor.

Transfer iddialarıyla ilgili taraflardan resmi bir açıklama yapılmış değil. Kulüp kaynaklarından gelecek olası doğrulamalar beklenirken, görüşmelerin önümüzdeki günlerde netlik kazanabileceği ifade ediliyor.

Sakaryaspor ve Kütahyaspor’un yeni sezon kadro planlamasında yerli oyuncu rotasyonuna önem verdiği, Sefa Narin ile Hakkı Türker dosyalarının da bu kapsamda değerlendirilen transfer başlıkları arasında yer aldığı konuşuluyor.

Genç futbolcunun sürati, teknik kapasitesi ve kenar hücumlarındaki hareketliliğiyle dikkat çeken bir profil olduğu kaydedilirken, Trabzonspor’un transfer sürecinde oyuncunun sözleşme durumu ve kulübünün şartlarını takip ettiği öne sürülüyor.

Transfer iddiasına ilişkin taraflardan henüz resmi açıklama yapılmadı. Kulüp kaynaklarından teyit beklenirken, dosyanın erken aşamada olduğu ifade ediliyor.

Trabzonspor’un yeni sezon kadro planlamasında hücum hattına yönelik çalışmalarını sürdürdüğü, Aral Şimşir isminin de takip edilen alternatifler arasında bulunduğu konuşuluyor.

TİTCK, Türkiye’de ilaç, tıbbi cihaz, kozmetik ürünler ve sağlık teknolojilerine ilişkin düzenleme, ruhsatlandırma, denetim ve piyasa gözetimi süreçlerinde kritik görev üstleniyor.

Hüseyin Çelik’in yeni dönemde kurumun ilaç ve tıbbi cihaz alanındaki düzenleyici çalışmalarına başkanlık etmesi bekleniyor.

Hüseyin Çelik kimdir?

Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) Başkanlığı görevine atanan Hüseyin Çelik, sağlık yönetimi ve kamu bürokrasisinde uzun yıllara dayanan deneyime sahip bir isimdir.

1965 yılında Afyon’da doğan Hüseyin Çelik, 1987 yılında İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Kamu Yönetimi Bölümü’nden mezun oldu. Sağlık yönetimi, sosyal sağlık sigortacılığı ve sağlık finansmanı alanlarında yüksek lisans çalışmaları yaptı. Avrupa Birliği ülkelerindeki sağlık sigortası sistemleri, ödeme modelleri ve Türkiye’deki sosyal sağlık sigortası üzerine akademik araştırmalar yürüttü.

Meslek hayatı boyunca Sosyal Sigortalar Kurumu (SSK), Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığında çeşitli görevlerde bulundu. Sağlık Bakanlığı Müsteşar Yardımcılığı görevini üstlenen Çelik, sağlık politikalarının geliştirilmesi, hastane yönetimi, sağlık finansmanı ve kamu sağlık hizmetlerinin koordinasyonu alanlarında önemli sorumluluklar aldı.

Kamu görevlerinin ardından sağlık sektöründe danışmanlık faaliyetleri yürüten Çelik, sağlık teknolojileri, değer temelli sağlık hizmetleri ve sağlık turizmi alanlarında da çalışmalarını sürdürdü. Ayrıca İlaç, Eczacılık, Sağlık Bilimleri ve Teknolojileri Vakfı (İVEK) Mütevelli Heyeti Başkan Yardımcılığı görevini yürüttü.

2026 yılında Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) Başkanlığı görevine atanan Hüseyin Çelik, ilaç, tıbbi cihaz, biyolojik ürünler ve kozmetik ürünlerin ruhsatlandırılması, denetlenmesi ve düzenlenmesinden sorumlu kurumun yeni başkanı olarak görev yapacak.

Ordu’nun Fatsa ilçesinde meydana gelen silahlı saldırı, aynı aileden 3 kişinin hayatını kaybetmesiyle sonuçlandı.

Olay, Kurtuluş Mahallesi Fiskobirlik Caddesi üzerinde bulunan bir iş yerinin önünde yaşandı. Edinilen bilgilere göre, M.G. adlı şüpheli, araçla geldiği iş yerinin önünde Mehmet Gülen, eşi Emine Gülen ve oğulları Resul Gülen’e tabancayla ateş açtı.

Silah sesleri üzerine bölgeye sağlık ve polis ekipleri sevk edildi. Sağlık ekiplerinin yaptığı kontrolde Resul Gülen’in olay yerinde yaşamını yitirdiği belirlendi. Ağır yaralanan Emine Gülen ve Mehmet Gülen ise Fatsa Devlet Hastanesi’ne kaldırıldı. Ancak iki isim de doktorların tüm müdahalesine rağmen kurtarılamadı.

Saldırının ardından olay yerinden kaçan şüpheli M.G.’nin yakalanması için polis ekiplerince çalışma başlatıldı. Olayın aile içi husumet ve yer anlaşmazlığı iddiasıyla bağlantılı olabileceği öne sürülürken, soruşturma çok yönlü olarak sürüyor.

CAATSA, İngilizce “Countering America’s Adversaries Through Sanctions Act” ifadesinin kısaltmasıdır. Türkçeye “Amerika’nın Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Yasası” olarak çevrilebilir. ABD tarafından 2017’de yürürlüğe konulan yasa, Rusya, İran ve Kuzey Kore gibi ülkelerle belirli savunma ve istihbarat alanlarında işlem yapan kişi, kurum veya ülkelere yaptırım uygulanmasına imkân tanır.

Türkiye açısından CAATSA süreci, Rusya’dan satın alınan S-400 hava savunma sistemi nedeniyle başladı. ABD, Türkiye’nin S-400 alımını NATO savunma mimarisi ve F-35 savaş uçağı programı açısından riskli gördü. Bu süreç sonunda Türkiye, F-35 programından çıkarıldı ve 2020 yılında Savunma Sanayii Başkanlığına yönelik CAATSA yaptırımları açıklandı.

Türkiye’ye uygulanan yaptırımların merkezinde Savunma Sanayii Başkanlığı yer aldı. ABD, bu kurumla ilgili bazı ihracat lisanslarını ve teknoloji transferi izinlerini kısıtladı. Ayrıca dönemin bazı üst düzey savunma sanayii yetkililerine yönelik mal varlığı dondurma ve vize kısıtlaması gibi yaptırım kararları aldı.

CAATSA yaptırımları, doğrudan Türkiye ekonomisinin tamamını hedef alan genel bir ambargo değil; savunma sanayii, askeri teknoloji, ihracat izinleri ve finansman kanalları üzerinde etkili olan özel nitelikli yaptırımlar olarak değerlendiriliyor.

Bu yaptırımların en önemli sonucu, Türkiye’nin ABD kaynaklı savunma teknolojilerine erişiminde kısıtlamalar oluşması ve F-35 programına dönüş sürecinin siyasi-hukuki bir başlık haline gelmesi oldu. Ankara ise S-400 alımının Türkiye’nin hava savunma ihtiyacından kaynaklandığını savundu.

CAATSA yaptırımları bugün de Türkiye-ABD ilişkilerinde kritik pazarlık başlıklarından biri olmayı sürdürüyor. ABD yönetiminden yaptırımların kaldırılabileceğine yönelik açıklamalar gelse de sürecin tamamen sonuçlanması için hem yönetim düzeyinde hem de Kongre ve ilgili hukuk mekanizmalarında adım atılması gerekiyor.

Özetle CAATSA yaptırımları, ABD’nin rakip gördüğü ülkelerle savunma alanında iş birliği yapan aktörlere uyguladığı baskı mekanizmasıdır. Türkiye’ye yönelik CAATSA yaptırımları ise S-400 alımı nedeniyle devreye girmiş, savunma sanayii ve F-35 programı üzerinden iki ülke ilişkilerinin en önemli dosyalarından biri haline gelmiştir.

Tenisçi dirseği nedir?
Tıptaki adıyla lateral epikondilit, ön kol kaslarını dirseğin dış tarafındaki kemiğe bağlayan tendonların aşırı kullanım sonucu zorlanmasıyla ortaya çıkar. Mayo Clinic’e göre ağrı, tendonların dirsek dışındaki kemik çıkıntısına tutunduğu bölgede gelişir ve tekrarlayan el bileği-kol hareketleri temel etkendir.

Adı tenisle anılsa da hastaların önemli bölümü tenisçi değildir. Bilgisayar kullananlar, temizlik yapanlar, marangozlar, boyacılar, aşçılar, tesisatçılar, kuaförler, el işi yapanlar ve sürekli kavrama hareketi kullanan çalışanlar risk altındadır.

Tenisçi dirseği neden olur?
Başlıca neden, el bileğini geriye kaldıran kasların ve tendonların tekrar tekrar zorlanmasıdır. Ağır kaldırma, tornavida kullanma, fare-klavye kullanımı, spor sırasında yanlış teknik, ani yüklenme ve yetersiz dinlenme riski artırır. Bu hastalık genellikle enfeksiyon, bağışıklık sistemi, hormonal nedenler veya genetik geçişle ilişkili değildir.

Tenisçi dirseği belirtileri nelerdir?
En tipik belirti dirseğin dış tarafında ağrıdır. Ağrı bazen ön kola ve el bileğine yayılır. Kavanoz kapağı açarken, tokalaşırken, çay bardağı kaldırırken, kapı kolu çevirirken veya bilgisayar faresi kullanırken artabilir. İleri dönemde kavrama gücü azalabilir. NHS, şikâyetlerin kol dinlendirilince azalabileceğini ancak bazı vakalarda daha uzun sürebileceğini belirtir.

Tenisçi dirseği hangi hastalıklarla karıştırılabilir?
Boyun fıtığı, sinir sıkışması, dirsek kireçlenmesi, romatizmal hastalıklar, kırık-çatlak, bağ yaralanmaları ve golfçü dirseği ile karışabilir. Golfçü dirseğinde ağrı daha çok dirseğin iç tarafındadır. Kesin tanı hekim muayenesiyle konulur.

Tenisçi dirseği nasıl teşhis edilir?
Tanı çoğu zaman hasta öyküsü ve fizik muayene ile konur. Hekim dirseğin dış kısmına bası yaparak, el bileği ve parmak hareketleriyle ağrıyı değerlendirir. Röntgen genellikle başka kemik sorunlarını dışlamak için istenir. Ultrason veya MR, uzun süren ve tanısı netleşmeyen vakalarda kullanılabilir. Kan testi, biyopsi veya genetik test çoğu hastada gerekmez.

Tenisçi dirseği tedavisi nasıl yapılır?
Tedavi kişiye göre planlanır. İlk basamakta ağrıyı artıran hareketlerin azaltılması, kısa süreli dinlenme, soğuk uygulama, uygun egzersiz, ergonomi düzenlemesi ve doktor önerisiyle ağrı kesici ilaçlar kullanılabilir. Cochrane değerlendirmesi, steroid olmayan iltihap giderici ilaçların bazı hastalarda ağrı kontrolüne yardımcı olabileceğini ancak etkilerin sınırlı olabileceğini göstermektedir.

Fizik tedavi önemli bir basamaktır. Germe, güçlendirme ve özellikle kontrollü yüklenme egzersizleri tendonun yeniden güçlenmesine yardım edebilir. AAOS, yaralanan tendona bağlı kasları esnetme ve güçlendirmeye yönelik egzersiz programlarının iyileşme sürecinde rol oynadığını belirtir.

Dirsek bandı veya destek aparatı bazı hastalarda kısa süreli rahatlama sağlayabilir. Ancak NHS Inform, bu desteklerin yararı için kanıtların sınırlı olduğunu vurgular.

Tenisçi dirseği için güncel tedaviler
PRP, kuru iğneleme, şok dalga tedavisi ve enjeksiyon uygulamaları bazı hastalarda gündeme gelebilir. Ancak bu yöntemler herkes için standart tedavi değildir. Cochrane’in PRP ve otolog kan enjeksiyonlarına ilişkin derlemesi, mevcut verilerin lateral dirsek ağrısında rutin kullanımı güçlü biçimde desteklemediğini bildirmiştir.

Cerrahi tedavi nadiren gerekir. Genellikle 6-12 ay düzenli tedaviye rağmen geçmeyen, işlev kaybı oluşturan ve diğer nedenleri dışlanmış hastalarda değerlendirilir. Cochrane, cerrahinin daha çok dirençli vakalarda gündeme geldiğini belirtmektedir.

Tenisçi dirseği nasıl önlenebilir?
Tekrarlayan hareketlerde mola vermek, ağır yükü tek elle taşımamak, bilgisayar ve çalışma masasını ergonomik düzenlemek, sporda doğru teknik kullanmak, ani yüklenmeden kaçınmak ve ön kol kaslarını kademeli güçlendirmek riski azaltabilir.

Tenisçi dirseği tedavi edilmezse ne olur?
Ağrı kronikleşebilir, kavrama gücü azalabilir, kişi işini ve günlük aktivitelerini yapmakta zorlanabilir. Uzun süre devam eden ağrıda hareketten kaçınma kas zayıflığına ve yaşam kalitesinde düşüşe yol açabilir.

Tenisçi dirseği için ne zaman doktora başvurulmalı?
Ağrı 1-2 haftadan uzun sürüyorsa, kavrama gücü azaldıysa, dirsekte şişlik veya şekil bozukluğu varsa, uyuşma eşlik ediyorsa ya da günlük işler yapılamıyorsa ortopedi ve travmatoloji veya fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanına başvurulmalıdır. Travma sonrası şiddetli ağrı, kolu hareket ettirememe, belirgin şişlik, morarma veya his kaybı varsa acil servise gidilmelidir.

Merak edilen sorular

Tenisçi dirseği kendiliğinden geçer mi?
Hafif vakalar dinlenme ve aktivite düzenlemesiyle düzelebilir; uzun süren ağrıda hekim değerlendirmesi gerekir.

Tenisçi dirseği sadece tenisçilerde mi görülür?
Hayır. Bilgisayar, el aleti, ev işi ve ağır kavrama hareketleri de neden olabilir.

Tenisçi dirseğinde sıcak mı soğuk mu uygulanır?
Ağrılı dönemde kısa süreli soğuk uygulama rahatlatabilir. Uzun süren şikâyette kişiye özel öneri alınmalıdır.

Tenisçi dirseği için ameliyat şart mı?
Hayır. Çoğu hastada cerrahi gerekmez.

Tenisçi dirseği egzersizle geçer mi?
Doğru egzersiz tedavinin önemli parçasıdır; ancak yanlış ve aşırı egzersiz ağrıyı artırabilir.

Tenisçi dirseği boyun fıtığıyla karışır mı?
Evet. Boyundan kola yayılan ağrı ve uyuşma varsa ayırıcı tanı gerekir.

Kaynaklar: NHS, NHS Inform, Mayo Clinic, American Academy of Orthopaedic Surgeons, Cochrane Library.

Edinilen bilgilere göre Dr. Müjgan Deniz, 1979’da İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi’nden mezun oldu. 1985-1990 yılları arasında Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı’nda uzmanlık eğitimini tamamladı.

Meslek yaşamında Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi Pediatri Kliniği’nde görev yapan Deniz’in, çocuk sağlığı ve hastalıkları alanında hizmet verdiği kaydedildi. Doktor Takvimi kayıtlarında da Deniz’in uzmanlık alanı “Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları”, görev adresleri arasında ise İstanbul Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi yer alıyor.

Dr. Müjgan Deniz’in akademik çalışmalarda da adı yer aldı. 1994’te Turkish Archives of Pediatrics’te yayımlanan “Protein Enerji Malnütrisyonunda Serum IGF-1 Düzeyinin İncelenmesi” başlıklı çalışmada yazarlar arasında bulundu. Ayrıca 1999’da Pediatric Radiology’de yayımlanan bir çalışmada Haseki Hospital Pediatri Bölümü bağlantılı yazar olarak kaydedildi.

Dr. Müjgan Deniz neden öldü?

Dr. Müjgan Deniz’in kesin ölüm nedenine ilişkin kamuoyuna yansıyan resmi bir açıklama bulunmuyor. Mevcut paylaşımlarda ve haberlerde vefat bilgisi doğrulanırken, ölüm nedeni konusunda net bir bilgi verilmedi.

Deniz’in vefatının ardından meslektaşları ve sağlık camiasından taziye mesajları paylaşıldı. Paylaşımlarda, Dr. Müjgan Deniz’in çocuk sağlığı alanındaki hizmetleri ve Haseki Pediatri Kliniği’ndeki meslek yaşamı öne çıkarıldı.

Edinilen bilgilere göre, yolun karşısına geçmeye çalışan genç kıza cadde üzerinde ilerleyen bir otomobil çarptı. Çarpmanın etkisiyle genç kız metrelerce savrularak yere düştü.

Kazayı gören çevredeki vatandaşlar hızla olay yerine koşarak yaralıya ilk müdahaleyi yaptı. Durumun 112 Acil Sağlık ekiplerine bildirilmesi üzerine bölgeye kısa sürede ambulans sevk edildi.

Olay yerine ulaşan sağlık ekipleri, ağır yaralanan genç kıza ilk müdahaleyi olay yerinde gerçekleştirdi. Ardından ambulansla hastaneye kaldırılan genç kızın tedavi altına alındığı öğrenildi.

Hastaneden edinilen bilgilere göre genç kızın sağlık durumunun ciddiyetini koruduğu ve yoğun bakım ünitesinde entübe edilerek tedavisinin sürdüğü bildirildi.

Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.

Son yıllarda hem tarama programlarının yaygınlaşması hem de ailelerin bilinçlenmesiyle SMA hastalığı daha fazla konuşuluyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi, Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, özellikle erken belirti ve tanının hayati önem taşıdığını vurguluyor:
“Bugün artık SMA hastalığında erken tanı, hastalığın seyrini değiştirebiliyor. Ancak belirtiler gözden kaçarsa tablo ağırlaşabiliyor.”

SMA Hastalığı nedir?

SMA hastalığı (Spinal Müsküler Atrofi), omurilikteki hareket sinir hücrelerini etkileyen genetik bir kas hastalığıdır.

Bu hastalıkta, kasları çalıştıran motor nöronlar hasar görür. Sonuç olarak:

• Kaslarda güçsüzlük

• Hareket kısıtlılığı

• Zamanla kas erimesi

• İleri vakalarda solunum problemleri

görülebilir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’a göre, SMA hastalığı doğuştan gelen genetik bir bozukluktur ve SMN1 genindeki eksiklik nedeniyle ortaya çıkar. “Kasın kendisi sağlamdır, sorun kası çalıştıran sinirdedir” diyerek hastalığın mekanizmasını sade bir dille anlatıyor.

SMA hastalığı tiplerine göre farklı şiddette seyreder. Bazı bebeklerde ilk aylarda ağır tablo görülürken, bazı çocuklarda belirtiler daha geç ortaya çıkabilir.

En sinsi belirtiler

SMA hastalığı çoğu zaman sessiz başlar. Aileler ilk etapta fark etmeyebilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler:

• Baş kontrolünde gecikme

• Emme ve yutma güçlüğü

• Yaşıtlarına göre daha az hareket

• Kol ve bacaklarda gevşeklik

• Sık solunum yolu enfeksiyonu

• Oturamama ya da yürüyememe

Prof. Dr. Kafadar, “Bebek çok sakin diye sevinen aileler oluyor. Oysa aşırı hareketsizlik bazen SMA hastalığı belirtisi olabilir” uyarısında bulunuyor.

Özellikle bacaklarda güçsüzlük ön plandadır. Bazı vakalarda dilde titreme bile görülebilir. Bu belirtiler erken dönemde yakalanırsa, tedavi seçenekleri daha etkili olabilir.

Kimler risk altında?

SMA hastalığı kalıtsal bir hastalıktır.

Risk grupları şunlardır:

• Anne ve babanın taşıyıcı olduğu bebekler

• Akraba evliliği bulunan aileler

• Ailesinde SMA öyküsü olanlar

Türkiye’de taşıyıcılık oranının yaklaşık 1/40–1/50 civarında olduğu belirtilmektedir. Bu da toplumda azımsanmayacak bir genetik risk bulunduğunu gösterir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “Anne ve baba sağlıklı olabilir. Taşıyıcı olduklarını bilmeyebilirler. Bu nedenle evlilik öncesi ve gebelik öncesi taramalar çok önemlidir” diyor.

Neden artıyor?

Son yıllarda “SMA hastalığı artıyor mu?” sorusu sıkça soruluyor.

Uzmanlara göre artışın birkaç nedeni var:

• Yenidoğan tarama programlarının yaygınlaşması

• Genetik testlere erişimin artması

• Toplumsal farkındalığın yükselmesi

• Akraba evliliklerinin devam etmesi

Prof. Dr. Kafadar, “Eskiden tanı alamayan vakalar vardı. Bugün erken tarama sayesinde SMA hastalığını daha erken yakalayabiliyoruz” diyerek görünürdeki artışın tanı kapasitesiyle ilişkili olduğunu vurguluyor.

Ayrıca son yıllarda geliştirilen gen tedavileri ve yeni ilaç seçenekleri de hastalığın daha fazla gündeme gelmesine yol açtı.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir çocuk nörolojisi uzmanına başvurulmalı:

• Bebek başını 3–4 ayda tutamıyorsa

• 6–7 ayda desteksiz oturamıyorsa

• 1 yaşında yürümeye başlamamışsa

• Kol ve bacaklarda belirgin güçsüzlük varsa

• Emme ve beslenme problemi sürüyorsa

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “SMA hastalığında erken tanı hayat kurtarır. Gecikme kas kaybını artırabilir” diyerek aileleri uyarıyor.

Bugün SMA hastalığı tedavisi için kullanılan ilaçlar, hastalığın ilerlemesini yavaşlatabiliyor. Bazı vakalarda gen tedavisi uygulanabiliyor. Ancak tedavinin başarısı büyük ölçüde erken teşhise bağlı.

Nasıl korunulur?

SMA hastalığı tamamen önlenebilir bir hastalık değildir. Ancak risk azaltılabilir.

Korunma yolları:

• Evlilik öncesi taşıyıcılık testi

• Gebelik öncesi genetik danışmanlık

• Aile öyküsü varsa ileri genetik testler

• Yenidoğan tarama programlarına katılım

Prof. Dr. Kafadar, “Toplumsal bilinç en güçlü silahtır. Taşıyıcı olduğunuzu bilmek kader değildir, önlem alma fırsatıdır” diyor.

Türkiye’de yenidoğan tarama programlarının genişlemesi sayesinde SMA hastalığı artık daha erken evrede tespit edilebiliyor. Bu da çocukların yaşam kalitesini artırma açısından umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Uzman Uyarısı: Erken Tanı Hayat Değiştiriyor

SMA hastalığı kader değil, geç kalınmış tanı kader olabilir.

Kas kaybı başladıktan sonra geri dönüş sınırlıdır. Bu nedenle belirti, risk, genetik öykü ve erken tarama hayati önemdedir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar son olarak şu mesajı veriyor:
“Her hareketsizlik masum değildir. Aileler gelişim basamaklarını yakından takip etmeli. Şüphe varsa zaman kaybetmeden uzmana başvurulmalı.”

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Çocuk Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada epilepsinin toplumda hâlâ yanlış bilinen yönleri olduğunu vurguladı.

Epilepsi (Sara) Nedir?

Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin ani ve kontrolsüz elektriksel boşalımları sonucu ortaya çıkan, tekrarlayan nöbetlerle karakterize bir hastalıktır. Halk arasında “sara” olarak bilinir.

Prof. Dr. Kafadar’a göre:

“Epilepsi tek bir hastalık değil, birçok farklı nedeni ve türü olan bir beyin hastalıkları grubudur. Her nöbet epilepsi değildir; tanı için nöbetlerin tekrarlayıcı olması gerekir.”

Nöbet Nasıl Ortaya Çıkar?

Beynimiz milyarlarca sinir hücresinin uyumlu çalışmasıyla görev yapar. Ancak bazı durumlarda bu hücreler bir anda aşırı ve düzensiz elektrik sinyali üretir. Sonuç?

• Ani bilinç kaybı

• Kasılmalar

• Sabit bir noktaya dalıp kalma

• Ağızda köpürme

• Kısa süreli hafıza kaybı

• Garip kokular ya da tatlar hissetme

Bazı nöbetler dramatiktir, bazıları ise sadece birkaç saniyelik “donma” şeklinde geçer. Bu nedenle birçok epilepsi vakası uzun süre fark edilmeden devam edebilir.

Çocuklarda Epilepsi Daha mı Farklı?

Prof. Dr. Kafadar, özellikle çocukluk çağında epilepsinin farklı belirtilerle ortaya çıkabileceğini belirtiyor:

“Çocuklarda dalıp gitme, ders sırasında kısa süreli kopmalar, ani sıçramalar ya da sebepsiz düşmeler epilepsi belirtisi olabilir. Ailelerin bu belirtileri hafife almaması gerekir.”

Çocukluk çağı epilepsilerinin bir kısmı yaşla birlikte düzelebilirken, bazı türleri uzun süreli takip gerektirir.

Epilepsinin Nedenleri Neler?

Epilepsi her zaman tek bir nedene bağlı değildir. Olası sebepler arasında:

• Doğum sırasında beyin hasarı

• Genetik yatkınlık

• Beyin enfeksiyonları

• Kafa travmaları

• Beyin tümörleri

• Nedeni bilinmeyen (idiopatik) durumlar

Vakaların önemli bir kısmında ise net bir sebep saptanamayabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Epilepsi tanısında en önemli testlerden biri EEG (Elektroensefalografi)’dir. EEG, beynin elektriksel aktivitesini kaydeder.

Bunun yanında:

• Beyin MR görüntülemesi

• Ayrıntılı nörolojik muayene

• Nöbet öyküsünün detaylı değerlendirilmesi

Tanı sürecinde büyük önem taşır.

Tedavisi Var mı?

Evet. Epilepsi hastalarının büyük bir kısmı düzenli ilaç tedavisiyle nöbetsiz bir yaşam sürebilir.

Prof. Dr. Kafadar’ın altını çizdiği en önemli nokta şu:

“Epilepsi tedavi edilebilir bir hastalıktır. İlaçlar düzenli kullanıldığında hastaların yaklaşık yüzde 70’inde nöbetler tamamen kontrol altına alınabilir.”

Dirençli vakalarda ise:

• Ketojenik diyet

• Vagus sinir stimülasyonu

• Cerrahi tedavi

gibi seçenekler gündeme gelebilir.

Nöbet Anında Ne Yapılmalı?

Toplumda en sık yapılan yanlış, nöbet geçiren kişinin ağzına bir şey koymaya çalışmaktır. Bu son derece tehlikelidir.

Doğru yaklaşım:

✔️ Kişiyi yan yatırmak
✔️ Başını sert bir zeminden korumak
✔️ Süreyi takip etmek
✔️ Nöbet 5 dakikayı aşarsa acil yardım çağırmak

Toplumsal Yanlış Algılar

Epilepsi bulaşıcı değildir.
Ruhsal bir hastalık değildir.
Akıl hastalığı değildir.

Bu hastalık, beynin elektriksel düzeniyle ilgilidir. Doğru tedavi ve takip ile bireyler eğitimlerine, iş hayatlarına ve sosyal yaşamlarına devam edebilir.

Son Söz

Epilepsi korkulacak değil, bilinmesi gereken bir hastalıktır. Bilgi, ön yargının panzehiridir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’ın da ifade ettiği gibi, erken tanı ve düzenli takip hayat kalitesini belirleyen en kritik faktördür.

Beynin elektriği bazen kontrolden çıkabilir. Önemli olan, o dalgayı doğru yönetmektir. ⚡
Epilepsi (Sara Hastalığı) Nedir? Epilepsi Çeşitleri Nelerdir? Epilepsi Neden Olur? Epilepsi Belirtileri Nelerdir? Epilepsi Nasıl Teşhis Edilir? Epilepsi Tedavisi Nasıl Yapılır? Epilepsi Risk Faktörleri Nelerdir? Epilepsi öldürür mü? Epilepsi nasıl anlaşılır? Epilepsi geçer mi? Stres epilepsiyi etkiler mi? Epilepsi nöbeti uyurken olur mu? Epilepsi nöbeti geçirdikten sonra kişi neler hisseder? Anksiyete epilepsiye neden olur mu?

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Asuman İnan, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada özellikle yaz aylarında artan vakalara dikkat çekti.

Prof. Dr. İnan, “Salmonella en sık gıdalar yoluyla bulaşır. Çiğ veya iyi pişmemiş tavuk, yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri ve iyi yıkanmamış sebzeler risk taşır” dedi.

🧫 Salmonella Nedir?

Salmonella, bağırsak sistemini etkileyen bir bakteri grubudur. Halk arasında çoğu zaman “gıda zehirlenmesi” olarak bilinen tabloya neden olur. Ancak her gıda zehirlenmesi Salmonella değildir.

Uzmanlara göre bakteri, uygun sıcaklıkta hızla çoğalır ve özellikle hijyen kurallarına uyulmayan mutfaklarda kolayca yayılır.

⚠️ Salmonella Belirtileri Nelerdir?

Prof. Dr. İnan’ın verdiği bilgilere göre belirtiler genellikle bakterinin alınmasından 6–72 saat sonra ortaya çıkıyor:

• Yüksek ateş

• Sulu veya kanlı ishal

• Karın ağrısı ve kramp

• Bulantı ve kusma

• Halsizlik

Çoğu vaka 4–7 gün içinde düzeliyor. Ancak bağışıklık sistemi zayıf kişilerde enfeksiyon kana karışabiliyor ve ciddi sonuçlar doğurabiliyor.

🚨 Kimler Risk Altında?

Uzman isim özellikle şu grupları uyardı:

• Bebekler

• 65 yaş üstü bireyler

• Hamileler

• Kronik hastalığı olanlar

• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler

Bu kişilerde tablo daha ağır seyredebilir ve hastane tedavisi gerekebilir.

🛡 Nasıl Korunmalı?

Prof. Dr. İnan’a göre korunmanın temel anahtarı mutfak hijyeni:

• Çiğ et ve sebzeler ayrı kesme tahtasında hazırlanmalı

• Tavuk ve et iyice pişirilmeli

• Eller en az 20 saniye sabunla yıkanmalı

• Soğuk zincir korunmalı

“Salmonella gözle görülmez, tadı değişmez. Bu nedenle en güçlü silahımız temizliktir” uyarısında bulundu.

📌 Uzmandan Net Mesaj

Salmonella hafife alınacak bir enfeksiyon değil. Basit görünen bir ishal tablosu bazı gruplarda hayati risk oluşturabiliyor. Uzmanlar özellikle yaz aylarında açıkta satılan ve iyi muhafaza edilmeyen gıdalara karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Uzmanların ortak mesajı

“Mucize aramayın.
Bilimsel önlemlerle ve sağlıklı yaşamla riskleri azaltın.”

Kanser riskini tamamen sıfırlamak mümkün olmasa da, bu 12 başlıkla risk belirgin biçimde azaltılabiliyor.

Uzmanlara göre kanserden korunma bir günde değil, bir yaşam tarzıyla mümkün. İşte bilimsel kanıtlarla desteklenen 12 altın kural: