Olay yerinde gerekli incelemeleri yapan ekipler, Ender Çay’ın cansız bedenini otopsi işlemleri için Adli Tıp Kurumu’na kaldırdı. Polis ekipleri olayla ilgili soruşturma başlattı.

Yetkililer, bu tür durumlarda erken farkındalığın ve sosyal çevrenin dikkatinin hayati önem taşıdığına dikkat çekiyor. Eğer siz ya da tanıdığınız biri zor bir dönemden geçiyorsa, profesyonel destek almak büyük önem taşıyor.

ABD Gıda ve İlaç Dairesi’nin (FDA), yaygın kullanılan COVID-19 ve zona aşılarının güvenli olduğunu destekleyen bazı bilimsel çalışmaların yayımlanmasını engellediği öne sürüldü.

Reuters’ın New York Times’a dayandırdığı haberine göre, söz konusu çalışmalar son aylarda FDA bilim insanları tarafından veri şirketleriyle birlikte yürütüldü. Araştırmalarda milyonlarca hasta kaydı incelendi ve ciddi yan etkilerin “çok nadir” olduğu sonucuna ulaşıldı.

Kamu Parasıyla Yapılan Çalışmalar Tartışma Yarattı

Haberde, çalışmaların milyonlarca dolarlık kamu kaynağıyla finanse edildiği belirtildi. Bu nedenle yayın sürecinin engellendiği iddiası, yalnızca aşı güvenliği değil, bilimsel verinin kamuoyuyla paylaşılması açısından da kritik bir tartışma başlattı.

FDA’yı denetleyen ABD Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı’nın Reuters’ın yorum talebine hemen yanıt vermediği aktarıldı.

Aşı Güvenliği Verileri Neden Önemli?

COVID-19 aşılarıyla ilgili tartışmalar, salgının ilk döneminden bu yana hem bilimsel hem siyasi gündemin merkezinde yer alıyor. Bu nedenle geniş hasta kayıtlarına dayalı güvenlik çalışmaları, toplumun aşı politikalarına güveni açısından özel önem taşıyor.

İddialar doğruysa, bilimsel bulguların yayımlanmasının engellenmesi FDA için yeni bir şeffaflık sınavı anlamına geliyor. Sağlık otoritelerine duyulan güven, yalnızca alınan kararlara değil, o kararların hangi verilerle alındığının açık biçimde paylaşılmasına da bağlı.

Gözler FDA ve Bakanlık Açıklamasında

Şimdilik iddialar New York Times haberine ve Reuters’ın aktardığı bilgilere dayanıyor. FDA veya ABD Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı’ndan gelecek resmi açıklama, tartışmanın yönünü belirleyecek.

Yeni araştırma, kahvenin bağırsak mikrobiyotası üzerinden vücut fizyolojisi ve bilişsel süreçlerle ilişkili olabileceğini gösteriyor. Çalışma, kahvenin bağırsak-beyin ekseni üzerindeki olası rolünü inceleyen dikkat çekici veriler sundu.

Araştırmada Ne Bulundu?

Çalışmada düzenli kahve tüketenlerle tüketmeyenlerin bağırsak mikrobiyota yapısı karşılaştırıldı.

Kahve içenlerde bazı bakteri türlerinin, özellikle Cryptobacterium ve Eggerthella türlerinin daha yüksek oranda bulunduğu bildirildi.

Araştırmada ayrıca kahve tüketenlerde bazı metabolit düzeylerinde değişiklikler görüldü. Bunlar arasında indole-3-propionic acid, indole-3-carboxaldehyde ve theobromine gibi bileşikler yer aldı.

Davranışsal ölçümlerde ise kahve içenlerde dürtüsellik ve duygusal tepkisellik daha yüksek bulunurken, kahve içmeyenlerin bellek performansında daha iyi sonuçlar gösterdiği aktarıldı.

Bu Sonuç Neden Önemli?

Bağırsak mikrobiyotası, son yıllarda yalnızca sindirim sistemiyle değil; bağışıklık, metabolizma, stres yanıtı ve beyin fonksiyonlarıyla da ilişkilendiriliyor.

Bu çalışma, kahvenin etkilerinin sadece kafein üzerinden açıklanamayabileceğini düşündürüyor. Araştırmacılar, kahvenin bağırsaktaki mikrobiyal dengeyi ve bazı metabolik yolları etkileyebileceğine dikkat çekiyor.

Bulgular Günlük Hayatı Nasıl Etkileyebilir?

Bu sonuçlar, “kahve bağırsakları etkiler mi?”, “kahve hafızayı etkiler mi?” veya “kahve bağırsak mikrobiyotasını değiştirir mi?” gibi sorulara yeni bir bilimsel pencere açıyor.

Ancak çalışma, kahvenin herkes için aynı etkiyi göstereceği anlamına gelmiyor. Kahve tüketiminin etkileri; kişinin bağırsak yapısı, genel sağlık durumu, tüketim miktarı ve yaşam tarzına göre değişebilir.

Uzmanlar Hangi Noktaya Dikkat Çekiyor?

Araştırmada öne çıkan mesaj şu: Kahve ile bağırsak mikrobiyotası arasında belirgin bir ilişki var, fakat bu ilişkinin yönü ve klinik anlamı dikkatle yorumlanmalı.

Çalışma, kahvenin bağırsak-beyin ekseniyle bağlantılı olabileceğini gösterse de bu bulgular doğrudan tanı, tedavi ya da davranış değişikliği önerisi olarak görülmemeli.

Çalışmanın Sınırları Neler?

Bu çalışma, kahvenin mikrobiyota ve bilişsel ölçümlerle ilişkisini inceleyen bilimsel bir araştırmadır. Bulgular, kahvenin her bireyde aynı sonucu doğurduğunu kanıtlamaz.

Ayrıca görselde yer alan ilk sayfada yazar listesi ve kurum bilgileri tam görünmediği için araştırmacı isimleri net biçimde aktarılamamaktadır.

Kahve tüketimiyle ilgili sağlık kararı alınırken özellikle kalp ritim bozukluğu, mide sorunları, gebelik, anksiyete veya uyku problemi olan kişilerin uzman görüşü alması gerekir.

Sonuç Ne Anlama Geliyor?

Araştırma, kahvenin bağırsak mikrobiyotasını etkileyebileceğini ve bu değişimin bazı fizyolojik ve bilişsel göstergelerle ilişkili olabileceğini ortaya koyuyor.

Ancak bu bulgular, “kahve hafızayı bozar” ya da “kahve bağırsakları kesin iyileştirir” gibi kesin hükümlere dönüştürülmemeli. Çalışma daha çok, kahvenin vücutta sanılandan daha geniş bir biyolojik iz bırakabileceğini gösteriyor.

Kaynak

Çalışmanın adı: Habitual coffee intake shapes the gut microbiome and modifies host physiology and cognition
Yayınlandığı dergi / kurum: Nature Communications
Yayın tarihi: 21 Nisan 2026

Səhiyyə Nazirliyinin yaydığı rəsmi məlumata görə, partlayış mərkəzin radiologiya şöbəsində qeydə alınıb. İlkin araşdırmalara əsasən, hadisə qanunsuz şəkildə əldə edilərək saxlanılan partlayıcı vasitənin işə düşməsi nəticəsində baş verib.

Hadisənin detalları açıqlanıb

Bildirilir ki, 1988-ci il təvəllüdlü Mübariz Əliyev partlayıcı maddəni qeyri-qanuni yolla əldə edib və onu özü ilə tibb müəssisəsinə gətirib. Nəticədə partlayıcı qurğu radiologiya şöbəsində işə düşüb.

Partlayış zamanı Mübariz Əliyev hadisə yerində həyatını itirib. Ağır xəsarətlər alan həkim Asif Nəsirli isə xəstəxanaya çatdırılsa da, həkimlərin səylərinə baxmayaraq xilas etmək mümkün olmayıb.

Araşdırma davam edir

Faktla bağlı hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən araşdırma aparılır. Hadisənin bütün təfərrüatlarının müəyyənləşdirilməsi istiqamətində əməliyyat-istintaq tədbirləri davam etdirilir.

Hadisə ölkə səhiyyə ictimaiyyətində dərin üzüntü ilə qarşılanıb. Milli Onkologiya Mərkəzində təhlükəsizlik tədbirlərinin yenidən nəzərdən keçiriləcəyi gözlənilir.

Çuvalcı, herkesin fikrini söyleyebileceğini belirterek, “Onların önemsediği kadar biz de marşımız için, bayrağımız için ölürüz” ifadelerini kullandı.

“Kutlamalarda bölücü, yıkıcı slogan görmedim”

Amedspor’un kutlama görüntülerini izlediğini belirten Çuvalcı, “Orada bölücü, yıkıcı slogan görmedim. 8-9 yıl önce yapılmış bazı şeyler olabilir. Şu anda geldikleri durum bu” dedi.

Çuvalcı, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın, MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin ve CHP Genel Başkanı Özgür Özel’in de Amedspor’u tebrik ettiğini hatırlatarak, bu paylaşımın farklı anlamlara çekilmesini doğru bulmadığını söyledi.

“Devletimizin yanındayız”

KTÜ Rektörü Çuvalcı, üniversitenin vatan, millet, ezan ve bayrak konusundaki hassasiyetinin bilindiğini ifade etti.

“Biz bu yolda devletimizin yanındayız” diyen Çuvalcı, bayrağa, İstiklal Marşı’na ve vatana karşı bölücü slogan atanların, ayrı devlet ve farklı bayrak isteyenlerin tamamının karşısında olduklarını kaydetti.

Trabzonspor yorumu: “İlişkilendirilmesi talihsizlik”

Açıklamasında Trabzonspor’a da değinen Çuvalcı, KTÜ’nün paylaşımının Trabzonspor’la ilişkilendirilmesini “talihsizlik” olarak değerlendirdi.

Çuvalcı, Trabzonspor’un Trabzon’un en önemli markası olduğunu belirterek, kulüp başkanının da KTÜ mezunu olduğunu ve kendisini her zaman desteklediğini ifade etti.

“Türkçülük Günü’ne denk gelmesi tamamen tesadüf”

Paylaşımın Türkçülük Günü ile aynı güne denk gelmesine ilişkin değerlendirme yapan Çuvalcı, Türkçülük Günü kutlamasının takdire şayan olduğunu söyledi.

Çuvalcı, paylaşımın aynı güne denk gelmesinin ise tamamen tesadüf olduğunu belirtti.

Tıbbiye Bülteni: Tartışılması gereken KTÜ değil, linç dilidir

Tıbbiye Bülteni olarak biz de bu açıklamayı sağduyulu ve yerinde buluyoruz.

Bir üniversitenin sportif başarıyı tebrik etmesi, milli hassasiyetlerden uzaklaştığı anlamına gelmez. Hele ki rektörlük makamından yapılan açıklamada vatan, bayrak, marş ve devlet vurgusu bu kadar net ortaya konmuşken, meseleyi KTÜ’yü yıpratacak bir kampanyaya dönüştürmek doğru değildir.

Eleştiri demokratik bir haktır. Ancak eleştiri, kurumu hedef alan linç diline dönüşmemelidir. KTÜ’nün açıklaması, tartışmayı büyütmek yerine sağduyu zeminine çekmiştir.

Konyaspor, Beşiktaş karşısında disiplinli savunması ve kontrollü oyunu ile maç boyunca dikkat çekti. Siyah-beyazlı ekip topa daha fazla sahip olsa da, aradığı net fırsatları üretmekte zorlandı. Orta sahada sıkışan oyun, zaman zaman sertleşen ikili mücadelelerle bölündü.

Maçın kırılma anı: 90+’da gelen penaltı

Karşılaşmanın düğümü uzatma dakikalarında çözüldü. 90+8’de kazanılan penaltıda topun başına geçen Endri Çekiçi değil, sahneye çıkan isim E. Bardhi oldu. Soğukkanlı bir vuruşla topu ağlara gönderen Bardhi, sadece skoru değil, maçın kaderini de yazdı: 0-1.

Bu gol, statta bir anda iki farklı mevsim yarattı. Konyaspor cephesinde bahar coşkusu yaşanırken, Beşiktaş tribünlerinde ağır bir sonbahar sessizliği hâkimdi.

Beşiktaş üretkenlikte tıkandı

Beşiktaş, maç boyunca topa sahip olan taraf olsa da son üçüncü bölgede etkili olamadı. Hücum hattında bağlantı kopuklukları yaşanırken, Konyaspor savunması adeta bir duvar gibi direndi. Özellikle geçiş oyunlarında Konyaspor’un disiplinli yerleşimi, siyah-beyazlıların ritmini bozdu.

Konyaspor finalde

Bu sonuçla Konyaspor, Ziraat Türkiye Kupası’nda finale yükselerek önemli bir başarıya imza attı. Anadolu ekibi, kupaya bir adım daha yaklaşırken; Beşiktaş için sezonun en kritik hedeflerinden biri daha sona ermiş oldu.

Sessiz oyun, yüksek sonuç

Maçın geneline bakıldığında, tempo zaman zaman düşse de strateji hiç eksik olmadı. Konyaspor, sabrın ve doğru anı beklemenin ödülünü aldı. Tek gol, bir kapıyı kapatırken başka bir kapıyı ardına kadar açtı.

Ordu İl Emniyet Müdürlüğü Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü ekipleri ile Ordu Doğa Koruma ve Milli Parklar Müdürlüğü ekiplerinin ortak çalışması sonucu, bir kişinin elinde yasa dışı şekilde piton yılanı bulunduğu tespit edildi.

Piton yılanına el konuldu

Ekiplerin koordine şekilde yürüttüğü çalışma sonrası piton yılanına el konuldu. Yılanın, gerekli işlemlerin ardından Giresun Doğa Koruma ve Milli Parklar Müdürlüğü’ne teslim edildiği öğrenildi.

Sağlık kontrolleri yapılan pitonun, bakım ve beslenme şartlarının sağlanması amacıyla Giresun Hayvanat Bahçesi’ne yerleştirildiği bildirildi.

Egzotik hayvan uyarısı

Yetkililer, egzotik hayvanların izinsiz şekilde bulundurulmasının hem doğa hem de insan sağlığı açısından ciddi riskler oluşturduğuna dikkat çekti.

Bu tür hayvanların bilinçsiz şekilde sahiplenilmesi, kaçak yollarla temin edilmesi ya da uygun olmayan ortamlarda tutulması; hayvan refahı, biyogüvenlik ve kamu güvenliği açısından tehlike oluşturabiliyor.

Denetimler sürecek

Ordu’da yapılan operasyonun ardından yetkililer, yasa dışı hayvan bulundurma ve kaçakçılıkla mücadele kapsamında denetimlerin aralıksız sürdürüleceğini vurguladı.

Türkiye’de milyonlarca memur, emekli ve sabit gelirli vatandaşın merakla takip ettiği ara zam tartışmasına AK Parti cephesinden açıklama geldi.

AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler, basın mensuplarının sorusu üzerine yaptığı değerlendirmede, hükümetin gündeminde şu an için memur, emekli ya da sabit gelirlilere yönelik yeni bir ara zam çalışması olmadığını belirtti.

Güler: Gündemimizde böyle bir çalışma yok

Güler, ara zam beklentilerine ilişkin yaptığı açıklamada, mevcut aşamada ekonomi yönetimi ve parti takviminde ek artışa yönelik bir hazırlık bulunmadığını ifade etti.

Açıklama, TÜİK’in nisan ayı enflasyon verilerinin ardından geldi. Verilere göre enflasyon aylık bazda yüzde 4,18, yıllık bazda ise yüzde 32,37 olarak açıklanmıştı.

Enflasyon ve gelir dengesi yeniden tartışılıyor

Nisan enflasyonunun ardından özellikle sabit gelirli kesimlerde “ara zam yapılacak mı?” sorusu yeniden öne çıktı. Memur ve emekli maaşlarında yıl ortası düzenlemesi beklentisi, hayat pahalılığı ve alım gücü tartışmalarıyla birlikte daha görünür hale geldi.

Güler ise petrol fiyatları ve küresel ekonomik dalgalanmaların enflasyon üzerinde baskı oluşturduğunu belirterek sürecin takip edildiğini söyledi.

Dar gelirli mesajı verildi

Ara zam için şu an resmi bir hazırlık olmadığını vurgulayan Güler, çalışanların, emeklilerin ve dar gelirli vatandaşların desteklenmeye devam edileceğini de ifade etti.

Bu açıklamayla birlikte kısa vadede yeni bir ara zam beklentisi zayıflarken, gözler önümüzdeki enflasyon verilerine ve ekonomi yönetiminin yaz dönemi adımlarına çevrildi.

Google aramalarında “Beşiktaş Konyaspor maçı hangi kanalda” sorusunun yükselmesinin nedeni, karşılaşmanın tek maçlık yarı final havası taşıması. Siyah-beyazlı ekip, taraftarı önünde finale çıkmak isterken; Konyaspor da kupada sürpriz bir yürüyüşü finale taşımayı hedefliyor.

Maçın yayın bilgileri

Maç: Beşiktaş – TÜMOSAN Konyaspor
Tarih: 5 Mayıs 2026 Salı
Saat: 20.30
Stat: Tüpraş Stadyumu / Beşiktaş Park
Kanal: ATV
Yayın: Şifresiz canlı yayın
Hakem: Adnan Deniz Kayatepe

Final bileti için kritik 90 dakika

Ziraat Türkiye Kupası’nda finale kalacak ekibi belirleyecek mücadelede Beşiktaş, iç saha avantajıyla sahaya çıkacak. Konyaspor ise deplasmanda dirençli oyunla final kapısını aralamak istiyor.

İlk netleşen ayrılık ise Çimen karakterine hayat veren Selin Türkmen oldu. Habere göre Türkmen diziden ayrılacak ancak Çimen karakterinin hikâyesi sona ermeyecek. Bu nedenle karakteri yeni bir oyuncunun devralacağı belirtiliyor.

Evrim Alasya ve Barış Kılıç Ayrılıyor mu?

Sosyal medyada ayrılık iddialarının odağı kısa sürede Kıvılcım karakterini canlandıran Evrim Alasya ile Ömer karakterine hayat veren Barış Kılıç oldu.

İzleyiciler, dizinin merkez çiftlerinden biri olarak görülen Kıvılcım ve Ömer’in yeni sezonda yer alıp almayacağını araştırmaya başladı. Ancak gazeteci Birsen Altuntaş’ın aktardığı bilgiye göre Evrim Alasya ve Barış Kılıç dizide devam edecek.

Kızılcık Şerbeti’nde İki Oyuncu Daha Gidecek

Kulislerde diziden toplam üç oyuncunun ayrılacağı konuşuluyor. Selin Türkmen’in vedası netleşirken, diğer iki ismin kim olacağı henüz açıklanmadı.

Bu belirsizlik, Kızılcık Şerbeti izleyicileri arasında yeni sezon öncesi merakı artırdı. Özellikle dizinin ana hikâyesini taşıyan karakterlerin geleceği, sosyal medyada en çok konuşulan başlıklar arasına girdi.

Yeni Sezonda Kadro Değişikliği Bekleniyor

Kızılcık Şerbeti, güçlü oyuncu kadrosu ve tartışma yaratan hikâye akışıyla son dönem televizyon dünyasının en çok takip edilen yapımları arasında yer alıyor. Yeni sezonda bazı karakterlerin vedasıyla birlikte dizinin hikâye yönünde de değişiklikler yaşanması bekleniyor.

Ancak mevcut bilgilere göre Evrim Alasya ve Barış Kılıç’ın Kızılcık Şerbeti’nden ayrılması söz konusu değil. Ayrılacak diğer oyuncular için ise yapım cephesinden ya da güvenilir kaynaklardan gelecek yeni açıklamalar bekleniyor.

Asistanlık yılı hücrelerde iz bırakıyor

Hekimlik mesleğinin en zorlu dönemlerinden biri olan asistanlık, yoğun hasta yükü, nöbetler, stres ve düzensiz uyku ile birlikte ilerliyor.

ABD’de yapılan araştırmada 250 tıp asistanı, intern yılının başında ve sonunda değerlendirildi. Bir yılın sonunda asistanlarda ortalama 143 baz çifti telomer kaybı saptandı.

Telomer kaybı ne anlama geliyor?

Telomerler, kromozomların uçlarında yer alan ve DNA’yı koruyan biyolojik yapılardır. Yaş ilerledikçe telomerler doğal olarak kısalır.

Bu nedenle telomer uzunluğu, bilim dünyasında hücresel yaşlanmanın göstergelerinden biri olarak kabul edilir. Ancak bu bulgu, doğrudan “ömrün şu kadar kısaldığı” anlamına gelmez.

Normal yaşlanmaya göre 6 kat hızlı kayıp

Araştırmanın en dikkat çekici sonucu, asistanlık yılı boyunca görülen telomer kısalmasının normal yıllık telomer kaybına göre yaklaşık 6 kat fazla olmasıydı.

Bu sonuç, yoğun çalışma koşullarının yalnızca psikolojik tükenmişlikle sınırlı kalmayabileceğini; bedende moleküler düzeyde de iz bırakabileceğini gösteriyor.

Uzun çalışma saatleri riski artırıyor

Çalışmada telomer kaybıyla en güçlü ilişkilerden biri haftalık çalışma süresiyle görüldü.

Daha uzun süre çalışan asistan hekimlerde telomer kısalmasının daha belirgin olduğu bildirildi. Bu tablo, nöbet, mesai, stres ve uykusuzluğun birlikte ele alınması gerektiğini ortaya koyuyor.

“Doktorluk yaşlandırıyor” demek doğru mu?

Araştırma, tüm doktorluk yaşamını değil, özellikle yoğun asistanlık yılını inceliyor. Bu nedenle “doktorluk insanı 6 kat hızlı yaşlandırıyor” ifadesi bilimsel olarak fazla genelleyici olur.

Daha doğru ifade şudur: Yoğun asistanlık yılı, telomer kısalması üzerinden ölçülen hücresel yaşlanma göstergelerinde normalden daha hızlı kayıpla ilişkilendirildi.

Türkiye için neden önemli?

Türkiye’de asistan hekimler uzun çalışma saatlerinin yanı sıra yoğun hasta yükü, nöbet temposu ve sağlıkta şiddet riskiyle de karşı karşıya kalıyor.

Bu nedenle çalışma, yalnızca bireysel dayanıklılık meselesi olarak değil; hekimlerin çalışma koşulları, hasta güvenliği ve sağlık sisteminin sürdürülebilirliği açısından da önemli bir uyarı niteliği taşıyor.

Yangın sırasında evde bulunan 15 yaşındaki otizmli Aysima Tiriş, alevlerin hızla yayıldığı odada mahsur kaldı. Genç kızı kurtarmak isteyen baba, büyük risk alarak defalarca içeri girmeye çalıştı. Ancak yoğun duman ve alevler nedeniyle başarılı olamadı.

Baba Defalarca Denedi Ama Kurtaramadı

Görgü tanıklarının aktardığına göre, baba kızını kurtarmak için canını hiçe sayarak alevlerin içine girdi. Ancak yangının hızla büyümesi ve dumanın yoğunluğu müdahaleyi imkânsız hale getirdi.

Olay yerine gelen itfaiye ekipleri yangına kısa sürede müdahale etti. Ancak yapılan tüm çalışmalara rağmen Aysima Tiriş’in hayatını kaybettiği belirlendi.

Mahallede Büyük Üzüntü

Yangının ardından mahallede derin bir üzüntü hâkim oldu. Ailenin yakınları ve komşuları olayın şokunu yaşarken, evin kullanılamaz hale geldiği bildirildi.

Yetkililer tarafından yapılan ilk açıklamalarda, yangının talihsiz bir kaza sonucu çıktığı değerlendirildi. Olayla ilgili incelemeler sürüyor.

Cenazesi Türkiye’ye Gönderilecek

Hayatını kaybeden Aysima Tiriş’in cenazesinin Türkiye’ye gönderileceği öğrenildi. Genç kızın Giresun’da toprağa verileceği belirtildi.

Yaşanan bu acı olay, Avrupa’daki Türk toplumunda büyük yankı uyandırırken, aileye destek mesajları da art arda gelmeye başladı.

Atatürk Üniversitesi Araştırma Hastanesi, Uroloji Ana Bilim Dalı’nın emekli öğretim üyelerinden Prof. Dr. Azam Demirel’in vefatını duyurdu. Üniversite tarafından yapılan açıklamada, Demirel’in kaybının hem akademik camiada hem de sağlık dünyasında derin bir üzüntüye yol açtığı belirtildi.

40 yılı aşan bir ömür: Bilime ve insana adanmışlık

Prof. Dr. Azam Demirel, Atatürk Üniversitesi çatısı altında 40 yılı aşkın süre görev yaptı. Bu süreçte yalnızca bir hekim değil, aynı zamanda bir eğitimci olarak öne çıktı. Yetiştirdiği öğrenciler bugün Türkiye’nin farklı şehirlerinde sağlık hizmeti sunmaya devam ederken, onun akademik mirası da kuşaktan kuşağa aktarılıyor.

Uroloji alanında yaptığı çalışmalar ve bölge halkına sunduğu sağlık hizmetleriyle bilinen Demirel, özellikle hasta-hekim ilişkisine verdiği önemle meslektaşları arasında saygıyla anılıyordu.

Üniversiteden başsağlığı mesajı

Atatürk Üniversitesi tarafından yayımlanan taziye mesajında şu ifadelere yer verildi:

“Üniversitemiz Tıp Fakültesi Uroloji Ana Bilim Dalı emekli öğretim üyelerinden, tıp dünyasının kıymetli ismi Prof. Dr. Azam Demirel’i kaybetmenin derin üzüntüsünü yaşıyoruz. Hocamız, yetiştirdiği hekimler ve sunduğu sağlık hizmetleriyle silinmez izler bırakmıştır.”

Sağlık camiasında derin üzüntü

Demirel’in vefatı, yalnızca görev yaptığı kurumda değil, Türkiye genelinde sağlık camiasında da yankı buldu. Meslektaşları, öğrencileri ve hastaları tarafından paylaşılan mesajlarda onun bilgi birikimi kadar insanî yönüne de vurgu yapıldı.

Prof. Dr. Azam Demirel için cenaze programına ilişkin detayların ilerleyen saatlerde paylaşılması bekleniyor.

İstanbul’da düzenlenen SAHA 2026 Savunma Sanayii Fuarı, bu yıl yalnızca teknolojik ürünlerle değil, aynı zamanda stratejik tartışmalarla da öne çıktı. Fuarda sergilendiği belirtilen Yıldırımhan füzesi, özellikle boyutu ve iddia edilen menziliyle dikkat çekti.

Sosyal medyada hızla yayılan görüntüler, füzenin Türkiye’nin şimdiye kadar geliştirdiği en uzun menzilli sistemlerden biri olabileceği yorumlarını beraberinde getirdi.

Yıldırımhan füzesinin arkasında hangi program var?

Yıldırımhan’ın doğrudan resmî olarak hangi proje kapsamında geliştirildiği açıklanmış değil. Ancak savunma çevrelerinde bu tür sistemlerin;

• Türkiye’nin uzun menzilli balistik füze çalışmaları,
• uzay ve roket teknolojileri altyapısı,
• ve son yıllarda hız kazanan stratejik caydırıcılık programları

ile bağlantılı olabileceği değerlendiriliyor.

Türkiye daha önce Bora, Tayfun gibi kısa ve orta menzilli balistik füze sistemlerini test etmişti. Yıldırımhan iddiası, bu hattın çok daha ileri bir aşamaya taşınabileceğine işaret eden bir “üst segment” tartışmasını tetikledi.

Teknik özellikler: Ne kadar gerçekçi?

Paylaşılan verilere göre öne çıkan başlıklar şöyle:

• Menzil: 6.000 km
• Hız: Mach 9 – Mach 25
• Yakıt: Sıvı nitrogen tetroksit (N₂O₄)
• Motor: 4 roket itki sistemi

Bu değerler teorik olarak hipersonik hız aralığına giriyor. Ancak burada kritik nokta şu:

➡️ Mach 25 seviyeleri, klasik balistik füze yeniden giriş hızlarına işaret edebilir.
➡️ Bu hızların sürekli uçuş mu yoksa terminal faz mı olduğu net değil.
➡️ 4 motor ifadesi, çok kademeli roket yapısı veya itki destekli sistem anlamına gelebilir.

Kısacası teknik veriler “etkileyici”, ancak henüz doğrulanmış değil.

Yakıt tercihi ne söylüyor?

N₂O₄ (nitrojen tetroksit) gibi sıvı yakıtlar genellikle:

• Uzun süre depolanabilir
• Yüksek enerji yoğunluğu sağlar
• Askerî sistemlerde güvenilir kabul edilir

Ancak bu yakıt türü aynı zamanda:

• Toksik ve tehlikelidir
• Lojistik olarak katı yakıtlara göre daha karmaşıktır

Bu da Yıldırımhan’ın “operasyonel hızlı ateşleme” yerine daha planlı, stratejik kullanım için tasarlanmış olabileceği yorumlarına neden oluyor.

6 bin km menzil Türkiye için ne ifade eder?

Eğer bu menzil doğrulanırsa, Yıldırımhan:

• Türkiye’yi kıtalararası menzil eşiğine yaklaştırır
• Stratejik caydırıcılık denkleminde yeni bir başlık açar
• Bölgesel değil, küresel erişim kabiliyeti tartışmasını başlatır

Bu seviye, artık yalnızca taktik değil, jeopolitik güç projeksiyonu anlamına gelir.

Resmî açıklama bekleniyor

Şu ana kadar:

• Millî Savunma Bakanlığı
• Savunma Sanayii Başkanlığı
• ya da üretici firma

tarafından detaylı teknik doküman paylaşılmış değil.

Bu nedenle Yıldırımhan için konuşulan özellikler “iddia edilen teknik veriler” kapsamında değerlendiriliyor.

Ancak bir gerçek var:
Bu görüntü, ister prototip ister konsept olsun, Türkiye’nin savunma teknolojilerinde hedef büyüttüğünü açık biçimde ortaya koyuyor.

Sağlık Bilimleri Üniversitesi ve Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi camiasında derin üzüntü

Prof. Dr. Mehmet Faruk Oktay’ın vefatı, Sağlık Bilimleri Üniversitesi camiasında ve görev yaptığı Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesinde derin üzüntüyle karşılandı.

Akademisyen kimliğinin yanı sıra hekimlik sorumluluğuyla da tanınan Prof. Dr. Oktay, uzun yıllar boyunca Kulak Burun Boğaz hastalıkları alanında hastalara şifa sunan, genç hekimlerin yetişmesine katkı sağlayan ve klinik tecrübesini öğrencileriyle paylaşan kıymetli bir isim olarak anıldı.

Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi KBB Kliniği’nde birlikte görev yaptığı meslektaşları, asistan hekimler, sağlık çalışanları ve öğrencileri için Prof. Dr. Oktay’ın vefatı büyük bir kayıp olarak değerlendirildi. Hastane koridorlarında emeği, ders halkalarında bilgisi, klinik çalışmalarında ise tecrübesiyle iz bırakan Oktay’ın, sağlık camiasında saygıyla hatırlanacağı ifade edildi.

Sağlık Bilimleri Üniversitesi bünyesinde yürüttüğü akademik görevlerle de birçok öğrencinin ve genç hekimin mesleki gelişimine katkı sunan Prof. Dr. Mehmet Faruk Oktay, hem akademi hem de klinik hizmet arasında köprü kuran hekimlerden biri olarak hafızalarda yer aldı.

Merhum Prof. Dr. Mehmet Faruk Oktay’a Allah’tan rahmet; ailesine, yakınlarına, öğrencilerine, meslektaşlarına, Sağlık Bilimleri Üniversitesi camiasına, Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi yönetimine, KBB Kliniği çalışanlarına ve tüm sağlık camiasına başsağlığı diliyoruz.

iPhone 17’nin yükselişinde fiyat-performans dengesi öne çıktı. Standart modelin ProMotion ekran gibi daha önce üst segmentte görülen özellikleri sunması, kullanıcıların Pro modellere yönelme ihtiyacını azalttı.

Pazarın yüzde 6’sı tek modele gitti

Rapora göre iPhone 17, 2026’nın ilk çeyreğinde satılan yeni akıllı telefonların yüzde 6’sını tek başına oluşturdu. İlk 10 model ise toplam pazarın yüzde 25’lik bölümünü aldı.

Pro modeller geride kaldı

iPhone 17 Pro Max ve iPhone 17 Pro güçlü satışlarını sürdürse de ilk sırayı standart iPhone 17’ye bıraktı. AppleInsider’a göre bu tablo Apple için şaşırtıcı değil; yeni iPhone döneminde önce Pro modeller ilgi görürken, yılın ilerleyen döneminde daha ulaşılabilir standart model satışta öne çıkıyor.

Samsung ve Xiaomi de listede

iPhone 17 ailesinin ardından Samsung Galaxy A07 5G, Galaxy A17 5G ve Xiaomi Redmi A5 gibi modeller de en çok satanlar listesinde yer aldı. Bu tablo, küresel pazarda hem premium hem de uygun fiyatlı modellerin aynı anda güçlü talep gördüğünü ortaya koydu.

Ankara’da metro hattında yaşanan aksaklık, özellikle işe ve okula gitmek isteyen vatandaşların yoğunluk yaşamasına neden oldu. Bazı istasyonlarda yolcu kalabalığı oluşurken, seferlerde geçici düzenlemeye gidildi.

EGO Genel Müdürlüğü, MTA İstasyonu’nda hatta izinsiz giriş olayı yaşandığını duyurdu. Açıklamaya göre işletim, Necatibey ile Tarım Bakanlığı istasyonları arasında tren aktarmalı şekilde sürdürüldü.

İstasyonda bekleyen vatandaşlardan tepki

Seferlerin aksamasıyla birlikte istasyonlarda bekleme süreleri uzadı. Sabah saatlerinde toplu taşımayı kullanan yolcular, yoğunluk ve gecikmeler nedeniyle zor anlar yaşadı.

Özellikle merkezi güzergâhlarda oluşan kalabalık, Ankara’da metro arızası ve ulaşım aksaması aramalarını da gündeme taşıdı.

EGO’dan ilave otobüs desteği

EGO Genel Müdürlüğü, aksaklığın ardından ilave otobüs seferleriyle ulaşımın destekleneceğini bildirdi. Teknik ekiplerin hattaki sorunun giderilmesi için çalışma başlattığı aktarıldı.

Ankara’da metro seferleri normale döndü mü?

Yetkililerden gelen açıklamaya göre süreç geçici işletim düzeniyle yönetildi. Yolcuların güncel metro seferleri ve Ankara ulaşım duyuruları için EGO’nun resmi açıklamalarını takip etmesi önem taşıyor.

Elektrikli otomobil almak isteyenlerin yakından takip ettiği Togg kampanyasında en dikkat çeken başlık, sıfır faizli kredi seçeneği oldu.

Togg’un resmi finansman sayfasında yer alan bilgilere göre T10X V2 için 750 bin TL, T10X 4More için ise 1 milyon TL’ye kadar 12 ay vadeli yüzde 0 faizli kredi sunuluyor. Bu seçenekte aylık ödeme T10X V2’de 62 bin 500 TL, T10X 4More’da ise 83 bin 300 TL olarak belirtiliyor.

T10F İçin 1 Milyon TL Kredi Seçeneği

Kampanya yalnızca T10X ile sınırlı değil. T10F V2 ve T10F 4More versiyonlarında da 1 milyon TL’ye kadar 12 ay vadeli yüzde 0 faizli kredi imkânı öne çıkıyor.

Bu finansman paketi, özellikle “Togg T10F sıfır faiz kampanyası”, “Togg 1 milyon TL kredi” ve “Togg Mayıs kampanyası” aramalarında öne çıkabilecek güçlü bir başlık oluşturuyor.

48 Ay Vadeli Alternatifler de Var

Sıfır faizli kısa vadeli kredi dışında daha uzun vadeli ödeme planları da kampanyaya dahil edildi. Togg T10X V2 ve T10F V2 modellerinde bireysel kullanıcılar için 48 ay vadeli, yüzde 2,85 faiz oranlı 1 milyon 700 bin TL’ye kadar kredi seçeneği sunuluyor. Bu pakette aylık ödeme 76 bin 293 TL olarak yer alıyor.

6 Aylık Şarj Hediyesi Dikkat Çekiyor

Mayıs kampanyasında finansman desteğine ek olarak 6 aylık şarj hediyesi de bulunuyor. Kampanya kapsamında 1500 kWsa ücretsiz şarj hakkı sunulduğu aktarılıyor.

Togg Kampanyası Otomobil Pazarını Hareketlendirebilir

Sıfır faizli kredi, yüksek taşıt finansmanı maliyetlerinin konuşulduğu bir dönemde elektrikli otomobil almak isteyenler için önemli bir avantaj olarak değerlendiriliyor.

Togg’un Mayıs kampanyası, hem T10X SUV hem de T10F fastback modeline ilgiyi artırabilecek nitelikte. Özellikle 12 ay vadeli sıfır faizli kredi ve 48 ay vadeli alternatif finansman seçenekleri, farklı bütçelere göre tercih imkânı sunuyor.

Şimdi sahneye farklı bir fikir çıkıyor:
Tümörü yalnızca yok etmek değil, onu bağışıklık sistemine “ifşa etmek.”

RP1 adı verilen deneysel tedavi tam da bunu yapmaya çalışıyor. Üstelik alışılmadık bir araçla:
Genetiği değiştirilmiş bir herpes virüsü.

Araştırmada Ne Bulundu?

Bu çalışma bir faz 1/2 klinik araştırma olarak yürütüldü ve ileri evre melanomu olan 140 hasta incelendi.

Hastaların önemli kısmı daha önce standart immünoterapilerden fayda görmemişti.

Tedavi iki aşamalı uygulandı:

• RP1 doğrudan tümör içine enjekte edildi
• Ardından bağışıklık tedavisi olan nivolumab verildi

Sonuçlar dikkat çekiciydi:

• Hastaların yaklaşık %30’unda tümörlerde belirgin küçülme görüldü
• Yaklaşık %15’inde tümörler tamamen kayboldu
• En dikkat çekici bulgu: Enjekte edilmeyen tümörlerde bile küçülme rapor edildi

Bu son bulgu, tedavinin sadece lokal değil, sistemik bir bağışıklık yanıtı oluşturabileceğini düşündürüyor.

Bu Sonuç Neden Önemli?

Melanom, ileri evrede bağışıklık tedavilerine rağmen direnç geliştirebilen bir kanser türü.

RP1 burada farklı bir rol üstleniyor:
Tümörü doğrudan hedef almanın ötesine geçerek, bağışıklık sistemine “görünmeyeni görünür” hale getiriyor.

Virüs tümör hücresine giriyor, orada çoğalıyor ve hücreyi parçalayarak adeta bir alarm bırakıyor.
Bu süreçte bağışıklık sistemini harekete geçiren sinyaller yayılıyor.

Ayrıca RP1’in, tümörlerin bağışıklık sisteminden kaçmak için kullandığı CTLA-4 yolunu da dolaylı olarak etkileyebildiği belirtiliyor.

Bulgular Günlük Hayatı Nasıl Etkileyebilir?

Bugün için bu tedavi, rutin kullanımda olan bir yöntem değil.

Ancak şu soruya güçlü bir yanıt veriyor:
“Bağışıklık sistemi neden bazı kanserleri görmüyor?”

RP1 gibi tedaviler, bu “görmezden gelme” durumunu tersine çevirmeye odaklanıyor.

Gelecekte:

• Dirençli kanserlerde ek tedavi olarak
• İmmünoterapiyle birlikte
• Belki farklı kanser türlerinde

kullanım ihtimali araştırılıyor.

Uzmanlar Hangi Noktaya Dikkat Çekiyor?

Araştırmacılar özellikle şu noktayı vurguluyor:

Bu virüs hastalık yapan herpes virüsü değil.
Laboratuvarda değiştirilmiş, güvenlik açısından düzenlenmiş bir yapı.

Yan etkiler çoğunlukla hafif:

• Yorgunluk
• Geçici ateş
• Grip benzeri belirtiler

Ancak yine de her hasta için uygun olup olmadığı, uzman değerlendirmesi gerektiriyor.

Çalışmanın Sınırları Neler?

Bu çalışma erken aşamada.

Yani:

• Hasta sayısı sınırlı
• Sadece melanom incelendi
• Uzun vadeli etkiler henüz net değil
• Yanıt veren hastalarda etkinin süresi bilinmiyor

Ayrıca tedavi tek başına değil, nivolumab ile birlikte uygulandı. Bu da etkinin ne kadarının hangi bileşenden kaynaklandığını ayırmayı zorlaştırıyor.

Sonuç Ne Anlama Geliyor?

RP1, kanser tedavisinde yön değişiminin sembollerinden biri.

Bu yaklaşım şunu söylüyor:
Kanserle savaşmak için her zaman daha güçlü silahlar gerekmeyebilir…
Bazen doğru hedefi göstermek yeterli olabilir.

Ancak bu henüz başlangıç aşaması.
Gerçek klinik etkisini görmek için daha büyük ve uzun süreli çalışmalar gerekiyor.

Kaynak:

Çalışmanın adı: Cancer-fighting herpes virus shown to be an effective treatment for some advanced melanoma
Yayınlandığı dergi / kurum: Journal of Clinical Oncology / Keck Medicine of USC
Yayın tarihi: 2025
Araştırmacılar / kurumlar: Keck Medicine of USC, USC Norris Comprehensive Cancer Center, IGNYTE klinik çalışma araştırma grubu, Replimune destekli ekip

Bugün kullanılan tedaviler MS ataklarını ve yeni hasar oluşumunu azaltmada önemli rol oynayabiliyor. Ancak mevcut sinir hasarını geri çevirmek, özellikle de kaybedilen miyelini yeniden oluşturmak hâlâ modern nörolojinin en zor başlıklarından biri.

University of Helsinki’den gelen iki deneysel çalışma, bu nedenle dikkat çekiyor. Araştırmacılar, MS’te yalnızca hastalığı baskılamayı değil, hasarlı sinir dokusunda onarım sürecini desteklemeyi hedefleyen iki farklı ilaç yaklaşımını inceledi.

Araştırmada Ne Bulundu?

İlk çalışmada araştırmacılar, MS lezyonlarında uzun süre aktif kalan hücresel stres yanıtını hedef aldı. Bu yanıt, normalde hücreyi korumaya çalışan bir alarm sistemi gibi çalışıyor. Ancak sürekli açık kaldığında miyelin onarımını zorlaştırabiliyor.

C-MANF adı verilen molekülün, deneysel MS modellerinde bu aşırı stres yanıtını azaltabildiği; miyelin üreten hücrelerin toparlanmasına ve hasarlı bölgelerde remiyelinizasyon sürecinin desteklenmesine katkı sağladığı bildirildi.

İkinci çalışmada ise düşük molekül ağırlıklı protamin olarak bilinen LMWP incelendi. Bu yaklaşım, hasar sonrası oluşan ve onarımın önünde fiziksel engel oluşturabilen skar dokusunun etkisini azaltmayı hedefliyor.

Araştırmaya göre LMWP, deneysel demiyelinizasyon modellerinde miyelin onarımını artırdı, sinir hücrelerini koruyucu etki gösterdi ve MS modeli olarak kullanılan EAE deneylerinde hastalık ilerleyişini hafifletti.

Bu Sonuç Neden Önemli?

MS tedavisinde en kritik boşluklardan biri, “oluşmuş hasarın nasıl onarılacağı” sorusu.

Mevcut ilaçlar çoğunlukla bağışıklık sisteminin saldırgan yanıtını azaltmaya odaklanıyor. Bu çok değerli bir kazanım. Fakat özellikle progresif MS’te yıllar içinde biriken sinir hasarı, hastaların yaşam kalitesini belirleyen temel unsur hâline gelebiliyor.

Bu çalışmaların önemi burada ortaya çıkıyor: Hedef yalnızca yeni hasarı frenlemek değil, hasar görmüş sinir dokusunda onarım kapısını aralamak.

Bulgular Günlük Hayatı Nasıl Etkileyebilir?

Bu bulgular bugün için hastalara uygulanabilecek bir tedavi anlamına gelmiyor. Ancak MS tedavisinde gelecekteki araştırmaların yönünü etkileyebilir.

MS hastaları için en çok merak edilen sorulardan biri “MS’te sinir hasarı geri döner mi?” sorusu. Bu çalışmalar, bu soruya kesin bir yanıt vermiyor; fakat miyelin onarımını artırmaya yönelik ilaç geliştirme çabalarının bilimsel olarak güçlendiğini gösteriyor.

Eğer benzer etkiler insan çalışmalarında da doğrulanırsa, gelecekte MS tedavisi yalnızca atakları azaltan değil, sinir dokusunun toparlanmasını destekleyen daha geniş bir çerçeveye taşınabilir.

Uzmanlar Hangi Noktaya Dikkat Çekiyor?

Araştırmacıların dikkat çektiği ana nokta, MS’te remiyelinizasyonun yalnızca tek bir mekanizmaya bağlı olmadığı.

Bir tarafta hücre içi stres yanıtı var. Diğer tarafta ise hasarlı dokuda oluşan skar benzeri yapılar onarımın önünde engel oluşturabiliyor. Bu nedenle MS’te etkili bir onarım stratejisi, birden fazla biyolojik yolu aynı anda anlamayı gerektiriyor.

University of Helsinki kaynaklı değerlendirmede, geliştirilen moleküllerin klinik araştırmalara taşınmasının hedeflendiği, ancak bu aşamaya gelmeden önce MS’te remiyelinizasyonu engelleyen mekanizmaların daha iyi anlaşılması gerektiği vurgulandı.

Çalışmanın Sınırları Neler?

Bu bulgular henüz insanlarda kanıtlanmış bir tedavi sonucu değildir.

Çalışmalar hayvan deneyleri, hücre kültürleri ve deneysel demiyelinizasyon modelleriyle sınırlıdır. İnsan beyni ve MS hastalığının klinik seyri çok daha karmaşıktır.

Ayrıca kan-beyin bariyeri, bu tür moleküllerin merkezi sinir sistemine yeterli düzeyde ulaşması açısından önemli bir eşiktir. LMWP çalışmasında molekülün kan-beyin bariyerini geçebildiğine dair deneysel bulgular bildirilmiş olsa da bunun klinik başarı anlamına gelip gelmeyeceği ancak insan çalışmalarıyla anlaşılabilir.

Sonuç Ne Anlama Geliyor?

Bu araştırmalar, MS tedavisinde sessiz ama önemli bir yön değişimine işaret ediyor.

Hedef artık yalnızca bağışıklık sistemini baskılamak değil; kaybedilen miyelini yeniden kazanmanın yollarını aramak.

Bu yaklaşım henüz laboratuvar ve hayvan modeli düzeyinde. Ancak sonuçlar, MS’te onarım odaklı tedaviler için umut veren bir bilimsel zemin sunuyor.

MS için bugün kurulabilecek en doğru cümle şu olabilir: Hasar her zaman tamamen önlenemeyebilir; fakat geleceğin tedavileri, bu hasarın kalıcı olmasını engellemeye daha fazla odaklanabilir.

Kaynak

Çalışmanın adı:
Modulation of the unfolded protein response with a C-terminal fragment of MANF facilitates recovery in models of multiple sclerosis

Yayınlandığı dergi / kurum:
Molecular Therapy / University of Helsinki

Yayın tarihi:
2026

Edinilen bilgilere göre, yolun karşısına geçmeye çalışan genç kıza cadde üzerinde ilerleyen bir otomobil çarptı. Çarpmanın etkisiyle genç kız metrelerce savrularak yere düştü.

Kazayı gören çevredeki vatandaşlar hızla olay yerine koşarak yaralıya ilk müdahaleyi yaptı. Durumun 112 Acil Sağlık ekiplerine bildirilmesi üzerine bölgeye kısa sürede ambulans sevk edildi.

Olay yerine ulaşan sağlık ekipleri, ağır yaralanan genç kıza ilk müdahaleyi olay yerinde gerçekleştirdi. Ardından ambulansla hastaneye kaldırılan genç kızın tedavi altına alındığı öğrenildi.

Hastaneden edinilen bilgilere göre genç kızın sağlık durumunun ciddiyetini koruduğu ve yoğun bakım ünitesinde entübe edilerek tedavisinin sürdüğü bildirildi.

Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.

Son yıllarda hem tarama programlarının yaygınlaşması hem de ailelerin bilinçlenmesiyle SMA hastalığı daha fazla konuşuluyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi, Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, özellikle erken belirti ve tanının hayati önem taşıdığını vurguluyor:
“Bugün artık SMA hastalığında erken tanı, hastalığın seyrini değiştirebiliyor. Ancak belirtiler gözden kaçarsa tablo ağırlaşabiliyor.”

SMA Hastalığı nedir?

SMA hastalığı (Spinal Müsküler Atrofi), omurilikteki hareket sinir hücrelerini etkileyen genetik bir kas hastalığıdır.

Bu hastalıkta, kasları çalıştıran motor nöronlar hasar görür. Sonuç olarak:

• Kaslarda güçsüzlük

• Hareket kısıtlılığı

• Zamanla kas erimesi

• İleri vakalarda solunum problemleri

görülebilir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’a göre, SMA hastalığı doğuştan gelen genetik bir bozukluktur ve SMN1 genindeki eksiklik nedeniyle ortaya çıkar. “Kasın kendisi sağlamdır, sorun kası çalıştıran sinirdedir” diyerek hastalığın mekanizmasını sade bir dille anlatıyor.

SMA hastalığı tiplerine göre farklı şiddette seyreder. Bazı bebeklerde ilk aylarda ağır tablo görülürken, bazı çocuklarda belirtiler daha geç ortaya çıkabilir.

En sinsi belirtiler

SMA hastalığı çoğu zaman sessiz başlar. Aileler ilk etapta fark etmeyebilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler:

• Baş kontrolünde gecikme

• Emme ve yutma güçlüğü

• Yaşıtlarına göre daha az hareket

• Kol ve bacaklarda gevşeklik

• Sık solunum yolu enfeksiyonu

• Oturamama ya da yürüyememe

Prof. Dr. Kafadar, “Bebek çok sakin diye sevinen aileler oluyor. Oysa aşırı hareketsizlik bazen SMA hastalığı belirtisi olabilir” uyarısında bulunuyor.

Özellikle bacaklarda güçsüzlük ön plandadır. Bazı vakalarda dilde titreme bile görülebilir. Bu belirtiler erken dönemde yakalanırsa, tedavi seçenekleri daha etkili olabilir.

Kimler risk altında?

SMA hastalığı kalıtsal bir hastalıktır.

Risk grupları şunlardır:

• Anne ve babanın taşıyıcı olduğu bebekler

• Akraba evliliği bulunan aileler

• Ailesinde SMA öyküsü olanlar

Türkiye’de taşıyıcılık oranının yaklaşık 1/40–1/50 civarında olduğu belirtilmektedir. Bu da toplumda azımsanmayacak bir genetik risk bulunduğunu gösterir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “Anne ve baba sağlıklı olabilir. Taşıyıcı olduklarını bilmeyebilirler. Bu nedenle evlilik öncesi ve gebelik öncesi taramalar çok önemlidir” diyor.

Neden artıyor?

Son yıllarda “SMA hastalığı artıyor mu?” sorusu sıkça soruluyor.

Uzmanlara göre artışın birkaç nedeni var:

• Yenidoğan tarama programlarının yaygınlaşması

• Genetik testlere erişimin artması

• Toplumsal farkındalığın yükselmesi

• Akraba evliliklerinin devam etmesi

Prof. Dr. Kafadar, “Eskiden tanı alamayan vakalar vardı. Bugün erken tarama sayesinde SMA hastalığını daha erken yakalayabiliyoruz” diyerek görünürdeki artışın tanı kapasitesiyle ilişkili olduğunu vurguluyor.

Ayrıca son yıllarda geliştirilen gen tedavileri ve yeni ilaç seçenekleri de hastalığın daha fazla gündeme gelmesine yol açtı.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir çocuk nörolojisi uzmanına başvurulmalı:

• Bebek başını 3–4 ayda tutamıyorsa

• 6–7 ayda desteksiz oturamıyorsa

• 1 yaşında yürümeye başlamamışsa

• Kol ve bacaklarda belirgin güçsüzlük varsa

• Emme ve beslenme problemi sürüyorsa

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “SMA hastalığında erken tanı hayat kurtarır. Gecikme kas kaybını artırabilir” diyerek aileleri uyarıyor.

Bugün SMA hastalığı tedavisi için kullanılan ilaçlar, hastalığın ilerlemesini yavaşlatabiliyor. Bazı vakalarda gen tedavisi uygulanabiliyor. Ancak tedavinin başarısı büyük ölçüde erken teşhise bağlı.

Nasıl korunulur?

SMA hastalığı tamamen önlenebilir bir hastalık değildir. Ancak risk azaltılabilir.

Korunma yolları:

• Evlilik öncesi taşıyıcılık testi

• Gebelik öncesi genetik danışmanlık

• Aile öyküsü varsa ileri genetik testler

• Yenidoğan tarama programlarına katılım

Prof. Dr. Kafadar, “Toplumsal bilinç en güçlü silahtır. Taşıyıcı olduğunuzu bilmek kader değildir, önlem alma fırsatıdır” diyor.

Türkiye’de yenidoğan tarama programlarının genişlemesi sayesinde SMA hastalığı artık daha erken evrede tespit edilebiliyor. Bu da çocukların yaşam kalitesini artırma açısından umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Uzman Uyarısı: Erken Tanı Hayat Değiştiriyor

SMA hastalığı kader değil, geç kalınmış tanı kader olabilir.

Kas kaybı başladıktan sonra geri dönüş sınırlıdır. Bu nedenle belirti, risk, genetik öykü ve erken tarama hayati önemdedir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar son olarak şu mesajı veriyor:
“Her hareketsizlik masum değildir. Aileler gelişim basamaklarını yakından takip etmeli. Şüphe varsa zaman kaybetmeden uzmana başvurulmalı.”

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Çocuk Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada epilepsinin toplumda hâlâ yanlış bilinen yönleri olduğunu vurguladı.

Epilepsi (Sara) Nedir?

Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin ani ve kontrolsüz elektriksel boşalımları sonucu ortaya çıkan, tekrarlayan nöbetlerle karakterize bir hastalıktır. Halk arasında “sara” olarak bilinir.

Prof. Dr. Kafadar’a göre:

“Epilepsi tek bir hastalık değil, birçok farklı nedeni ve türü olan bir beyin hastalıkları grubudur. Her nöbet epilepsi değildir; tanı için nöbetlerin tekrarlayıcı olması gerekir.”

Nöbet Nasıl Ortaya Çıkar?

Beynimiz milyarlarca sinir hücresinin uyumlu çalışmasıyla görev yapar. Ancak bazı durumlarda bu hücreler bir anda aşırı ve düzensiz elektrik sinyali üretir. Sonuç?

• Ani bilinç kaybı

• Kasılmalar

• Sabit bir noktaya dalıp kalma

• Ağızda köpürme

• Kısa süreli hafıza kaybı

• Garip kokular ya da tatlar hissetme

Bazı nöbetler dramatiktir, bazıları ise sadece birkaç saniyelik “donma” şeklinde geçer. Bu nedenle birçok epilepsi vakası uzun süre fark edilmeden devam edebilir.

Çocuklarda Epilepsi Daha mı Farklı?

Prof. Dr. Kafadar, özellikle çocukluk çağında epilepsinin farklı belirtilerle ortaya çıkabileceğini belirtiyor:

“Çocuklarda dalıp gitme, ders sırasında kısa süreli kopmalar, ani sıçramalar ya da sebepsiz düşmeler epilepsi belirtisi olabilir. Ailelerin bu belirtileri hafife almaması gerekir.”

Çocukluk çağı epilepsilerinin bir kısmı yaşla birlikte düzelebilirken, bazı türleri uzun süreli takip gerektirir.

Epilepsinin Nedenleri Neler?

Epilepsi her zaman tek bir nedene bağlı değildir. Olası sebepler arasında:

• Doğum sırasında beyin hasarı

• Genetik yatkınlık

• Beyin enfeksiyonları

• Kafa travmaları

• Beyin tümörleri

• Nedeni bilinmeyen (idiopatik) durumlar

Vakaların önemli bir kısmında ise net bir sebep saptanamayabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Epilepsi tanısında en önemli testlerden biri EEG (Elektroensefalografi)’dir. EEG, beynin elektriksel aktivitesini kaydeder.

Bunun yanında:

• Beyin MR görüntülemesi

• Ayrıntılı nörolojik muayene

• Nöbet öyküsünün detaylı değerlendirilmesi

Tanı sürecinde büyük önem taşır.

Tedavisi Var mı?

Evet. Epilepsi hastalarının büyük bir kısmı düzenli ilaç tedavisiyle nöbetsiz bir yaşam sürebilir.

Prof. Dr. Kafadar’ın altını çizdiği en önemli nokta şu:

“Epilepsi tedavi edilebilir bir hastalıktır. İlaçlar düzenli kullanıldığında hastaların yaklaşık yüzde 70’inde nöbetler tamamen kontrol altına alınabilir.”

Dirençli vakalarda ise:

• Ketojenik diyet

• Vagus sinir stimülasyonu

• Cerrahi tedavi

gibi seçenekler gündeme gelebilir.

Nöbet Anında Ne Yapılmalı?

Toplumda en sık yapılan yanlış, nöbet geçiren kişinin ağzına bir şey koymaya çalışmaktır. Bu son derece tehlikelidir.

Doğru yaklaşım:

✔️ Kişiyi yan yatırmak
✔️ Başını sert bir zeminden korumak
✔️ Süreyi takip etmek
✔️ Nöbet 5 dakikayı aşarsa acil yardım çağırmak

Toplumsal Yanlış Algılar

Epilepsi bulaşıcı değildir.
Ruhsal bir hastalık değildir.
Akıl hastalığı değildir.

Bu hastalık, beynin elektriksel düzeniyle ilgilidir. Doğru tedavi ve takip ile bireyler eğitimlerine, iş hayatlarına ve sosyal yaşamlarına devam edebilir.

Son Söz

Epilepsi korkulacak değil, bilinmesi gereken bir hastalıktır. Bilgi, ön yargının panzehiridir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’ın da ifade ettiği gibi, erken tanı ve düzenli takip hayat kalitesini belirleyen en kritik faktördür.

Beynin elektriği bazen kontrolden çıkabilir. Önemli olan, o dalgayı doğru yönetmektir. ⚡
Epilepsi (Sara Hastalığı) Nedir? Epilepsi Çeşitleri Nelerdir? Epilepsi Neden Olur? Epilepsi Belirtileri Nelerdir? Epilepsi Nasıl Teşhis Edilir? Epilepsi Tedavisi Nasıl Yapılır? Epilepsi Risk Faktörleri Nelerdir? Epilepsi öldürür mü? Epilepsi nasıl anlaşılır? Epilepsi geçer mi? Stres epilepsiyi etkiler mi? Epilepsi nöbeti uyurken olur mu? Epilepsi nöbeti geçirdikten sonra kişi neler hisseder? Anksiyete epilepsiye neden olur mu?

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Asuman İnan, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada özellikle yaz aylarında artan vakalara dikkat çekti.

Prof. Dr. İnan, “Salmonella en sık gıdalar yoluyla bulaşır. Çiğ veya iyi pişmemiş tavuk, yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri ve iyi yıkanmamış sebzeler risk taşır” dedi.

🧫 Salmonella Nedir?

Salmonella, bağırsak sistemini etkileyen bir bakteri grubudur. Halk arasında çoğu zaman “gıda zehirlenmesi” olarak bilinen tabloya neden olur. Ancak her gıda zehirlenmesi Salmonella değildir.

Uzmanlara göre bakteri, uygun sıcaklıkta hızla çoğalır ve özellikle hijyen kurallarına uyulmayan mutfaklarda kolayca yayılır.

⚠️ Salmonella Belirtileri Nelerdir?

Prof. Dr. İnan’ın verdiği bilgilere göre belirtiler genellikle bakterinin alınmasından 6–72 saat sonra ortaya çıkıyor:

• Yüksek ateş

• Sulu veya kanlı ishal

• Karın ağrısı ve kramp

• Bulantı ve kusma

• Halsizlik

Çoğu vaka 4–7 gün içinde düzeliyor. Ancak bağışıklık sistemi zayıf kişilerde enfeksiyon kana karışabiliyor ve ciddi sonuçlar doğurabiliyor.

🚨 Kimler Risk Altında?

Uzman isim özellikle şu grupları uyardı:

• Bebekler

• 65 yaş üstü bireyler

• Hamileler

• Kronik hastalığı olanlar

• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler

Bu kişilerde tablo daha ağır seyredebilir ve hastane tedavisi gerekebilir.

🛡 Nasıl Korunmalı?

Prof. Dr. İnan’a göre korunmanın temel anahtarı mutfak hijyeni:

• Çiğ et ve sebzeler ayrı kesme tahtasında hazırlanmalı

• Tavuk ve et iyice pişirilmeli

• Eller en az 20 saniye sabunla yıkanmalı

• Soğuk zincir korunmalı

“Salmonella gözle görülmez, tadı değişmez. Bu nedenle en güçlü silahımız temizliktir” uyarısında bulundu.

📌 Uzmandan Net Mesaj

Salmonella hafife alınacak bir enfeksiyon değil. Basit görünen bir ishal tablosu bazı gruplarda hayati risk oluşturabiliyor. Uzmanlar özellikle yaz aylarında açıkta satılan ve iyi muhafaza edilmeyen gıdalara karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Uzmanların ortak mesajı

“Mucize aramayın.
Bilimsel önlemlerle ve sağlıklı yaşamla riskleri azaltın.”

Kanser riskini tamamen sıfırlamak mümkün olmasa da, bu 12 başlıkla risk belirgin biçimde azaltılabiliyor.

Uzmanlara göre kanserden korunma bir günde değil, bir yaşam tarzıyla mümkün. İşte bilimsel kanıtlarla desteklenen 12 altın kural: