Beşiktaş’ın Corinthians’ın 21 yaşındaki orta saha oyuncusu Breno Bidon için yürüttüğü transfer çalışmasında Brezilya’dan gelen yeni bilgiler, Türkiye’de oluşan beklentiyi değiştirebilecek nitelikte.

Siyah-beyazlıların genç futbolcu için Corinthians ile temas kurduğu ve taraflar arasında görüşmeler gerçekleştirildiği Brezilya kaynaklarınca doğrulanmıştı.

Ancak transferin resmî teklif aşamasına ulaşıp ulaşmadığı konusunda yeni bir ayrıntı ortaya çıktı.

UOL: Corinthians’a Henüz Resmî Teklif Ulaşmadı

Brezilya’nın önde gelen spor yayınlarından UOL’un 3 Eylül tarihli haberine göre Corinthians yönetimi, Beşiktaş’ın Breno Bidon’a yönelik ilgisinden haberdar.

Ancak Brezilya kulübüne şu ana kadar resmî bir teklif ulaşmadığı belirtiliyor.

Bu ayrıntı önemli. Çünkü Türkiye’de son saatlerde Beşiktaş’ın Bidon için oldukça yüksek rakamlara ulaşan resmî bir teklif yaptığı yönünde haberler dolaşıma girmiş durumda.

Brezilya cephesinden gelen güncel bilgi ise görüşme ile resmî teklif arasındaki farkı ortaya koyuyor.

12 Milyon Euro Nereden Çıktı?

Transfer dosyasındaki yaklaşık 12 milyon euroluk rakam ise bir önceki gün UOL yazarı ve Corinthians muhabiri Samir Carvalho tarafından gündeme getirildi.

Carvalho, Corinthians ile Beşiktaş arasındaki temaslarda yaklaşık 12 milyon euro, yani yaklaşık 71 milyon Brezilya reali seviyesindeki bir bedelin konuşulduğunu bildirmişti.

Ancak bu rakamın imzalanmış anlaşma veya Corinthians’a gönderilmiş bağlayıcı resmî teklif anlamına gelmediği anlaşılıyor.

Dolayısıyla Beşiktaş’ın Bidon için 12 milyon euro civarında bir operasyon üzerinde çalışması ile kulübe resmî teklif sunması birbirinden ayrılması gereken iki farklı aşama.

23 Milyon Euro İddiasına Temkinli Yaklaşmak Gerekiyor

Türkiye’de ise transferle ilgili rakam çok daha yukarı çıktı.

Bazı yayınlarda Beşiktaş’ın Breno Bidon için 23 milyon euro seviyesinde resmî teklif yaptığı yönünde haberler yer aldı.

Ancak Corinthians cephesinden gelen son bilgiler bu iddiayı şu aşamada desteklemiyor.

Bu nedenle 23 milyon euro rakamını kesinleşmiş bir teklif olarak vermek yerine iddia olarak değerlendirmek daha doğru görünüyor.

Özellikle transfer dönemlerinin son günlerinde aynı haberin farklı yayınlar tarafından birbirinden kopyalanması, tek bir iddianın birden fazla bağımsız kaynak tarafından doğrulanmış izlenimi oluşturmasına yol açabiliyor.

Bidon dosyasında da kaynağın kaynağına bakmak bu nedenle önem taşıyor.

Beşiktaş’ın İlgisi Gerçek

Son gelişme transfer girişiminin tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmiyor.

Brezilya kaynakları Beşiktaş’ın Breno Bidon’a yönelik ilgisini ve Corinthians ile temas kurulduğunu doğruluyor.

Dolayısıyla tartışılan konu “Beşiktaş Bidon’u istiyor mu?” değil, transfer görüşmelerinin hangi aşamaya ulaştığı.

Mevcut tabloya göre siyah-beyazlıların ilgisi somut ancak Corinthians cephesinden gelen son bilgi, görüşmelerin henüz resmî ve bağlayıcı teklif aşamasına geçmediğine işaret ediyor.

Corinthians Daha Yüksek Bedel İstiyor

Transferin bir diğer önemli ayağını Corinthians’ın beklentisi oluşturuyor.

Brezilya’dan daha önce aktarılan bilgilere göre Corinthians yönetimi, yaklaşık 12 milyon euro seviyesinde konuşulan rakamı yükseltmek istiyor.

Genç futbolcunun potansiyeli ve Avrupa kulüplerinin ilgisi nedeniyle Brezilya ekibinin pazarlıkta acele etmek istemediği belirtiliyor.

Bu durum Beşiktaş açısından pazarlığın henüz tamamlanmadığını gösteren bir başka unsur.

Oyuncunun Kararı da Kritik

Breno Bidon cephesindeki tercih de transferin belirleyici başlıklarından biri olmaya devam ediyor.

Daha önce Brezilya basını, genç orta saha oyuncusunun Avrupa’da forma giymek istediğini ancak kariyer planlamasında İngiltere, İspanya ve İtalya gibi büyük ligleri öncelikli gördüğünü bildirmişti.

Bu nedenle Beşiktaş’ın Corinthians ile anlaşması halinde bile oyuncu cephesindeki görüşmeler önem taşıyacak.

Transfer Bitmedi, Ancak Henüz Bitme Noktasında da Değil

Bidon dosyasındaki son tabloyu iki uçtan da okumamak gerekiyor.

Beşiktaş’ın ilgisinin gerçek olmadığı sonucunu çıkarmak yanlış. Aynı şekilde Türkiye’de dolaşıma giren yüksek rakamları kullanarak “transfer bitiyor” demek için de yeterli doğrulama bulunmuyor.

Brezilya’dan gelen son güçlü bilgi şu anda daha temkinli bir tablo çiziyor:

Beşiktaş ilgileniyor, Corinthians ile temas bulunuyor ancak Brezilya kulübüne henüz resmî teklif ulaşmış değil.

Transferin yönünü değiştirecek bir sonraki gerçek eşik, Beşiktaş’ın Corinthians’a sunacağı resmî teklif olacak.

Kaynaklar

1. UOL Esporte
2. Samir Carvalho
3. Corinthians kaynakları

Mayalı poğaça; süt, maya, yumurta ve yağla hazırlanan hamurun dinlendirilip peynirli iç harçla şekillendirilmesiyle yapılan klasik hamur işlerinden biri. Kahvaltıda, çay saatinde veya ara öğünde servis edilebilen poğaça, farklı iç harçlarla da hazırlanabiliyor.

Yumuşak ve gözenekli bir doku için sıvıların sıcaklığı, hamurun kıvamı ve mayalanma süresi önem taşıyor. Fazla un eklenen hamur sertleşirken yeterince dinlenmeyen hamur sıkı kalabiliyor. Gereğinden uzun mayalanan poğaçalar ise fırında yayılabiliyor veya sönebiliyor.

TARİF KARTI

Kaç kişilik: 8 kişilik
Adet: 16 orta boy poğaça
Hazırlık süresi: 30 dakika
İlk mayalanma: 60–75 dakika
Tepsi mayası: 20–25 dakika
Pişirme süresi: 20–24 dakika
Toplam süre: Yaklaşık 2 saat 30 dakika
Pişirme yöntemi: Fırında
Fırın sıcaklığı: 190 derece
Zorluk düzeyi: Orta
Temel ekipman: Büyük yoğurma kabı, mutfak tartısı, fırın tepsisi, pişirme kâğıdı, tel ızgara

MAYALI POĞAÇA İÇİN MALZEMELER

HAMUR İÇİN

- 600 g un
- 250 ml süt
- 100 ml su
- 100 ml ayçiçek yağı
- 1 büyük yumurta (yaklaşık 55 g)
- 10 g instant kuru maya
- 25 g toz şeker
- 10 g tuz

PEYNİRLİ İÇ HARÇ İÇİN

- 250 g beyaz peynir
- 30 g ince kıyılmış maydanoz
- Yarım çay kaşığı karabiber; isteğe bağlı

ÜZERİ İÇİN

- 1 yumurta sarısı
- 10 ml süt
- 10 g susam
- 5 g çörek otu

YUMUŞAK MAYALI POĞAÇA NASIL YAPILIR?

1. Süt ile suyu küçük bir kapta birleştirin. Karışımı yaklaşık 32–35 dereceye, el yakmayacak ılıklığa getirin. Çok sıcak sıvı mayanın çalışmasını engelleyebilir.

2. Ilık sütlü karışımı geniş yoğurma kabına alın. Toz şekeri ve instant kuru mayayı ekleyip karıştırın.

3. Yumurtayı ve ayçiçek yağını ilave edin. Malzemeleri çırpıcı veya spatulayla homojen hâle gelinceye kadar karıştırın.

4. Unun önce 550 gramını ayrı bir kaba eleyin. Unu sıvı karışıma üç veya dört seferde eklemeye başlayın.

5. Tuzun tamamını unun ikinci bölümüne karıştırarak hamura ilave edin. Tuzu yoğun biçimde doğrudan mayanın üzerine dökmeyin.

6. Hamur toparlanmaya başladığında elinizle yoğurmaya geçin. Kalan unu hamurun kıvamını kontrol ederek azar azar ekleyin.

7. Hamuru tezgâhta veya yoğurma kabında 8–10 dakika yoğurun. Son kıvam yumuşak, esnek ve ele hafifçe yapışan yapıda olmalıdır.

8. Hamuru fazla unla sertleştirmeyin. Hamur çok yapışkansa elinizi hafifçe yağlayarak yoğurmaya devam edin.

9. Temiz bir kabı çok az yağlayın. Hamuru yuvarlayıp kaba alın ve üzerini hava almayacak şekilde kapatın.

10. Hamuru doğrudan güneş almayan, ılık bir ortamda 60–75 dakika bekletin. Süreye değil, hacme bakın; hamur yaklaşık iki katına yaklaşmalıdır.

11. İç harç için beyaz peyniri çatalla ezin. İnce kıyılmış maydanozu ve kullanıyorsanız karabiberi ekleyip karıştırın.

12. Mayalanan hamurun üzerine elinizle hafifçe bastırarak fazla gazını çıkarın. Hamuru mutfak tartısıyla 16 eşit parçaya ayırın. Her parça yaklaşık 70 gram olmalıdır.

13. Hamur parçalarını avucunuzda yuvarlayın. Kurumamaları için üzerlerini temiz bir bez veya gevşek streç filmle örtün.

14. İlk hamur parçasını avucunuzla yaklaşık 10–11 cm çapında açın. Ortasına 1 dolu yemek kaşığı peynirli harç koyun.

15. Hamurun kenarlarını harcın üzerinde birleştirip iyice kapatın. Birleşme yeri altta kalacak şekilde yuvarlak veya oval biçim verin.

16. Hazırlanan poğaçaları pişirme kâğıdı serilmiş tepsiye, aralarında en az 4 cm boşluk bırakarak dizin.

17. Poğaçaların üzerini bastırmadan temiz bir bezle örtün. Oda sıcaklığında 20–25 dakika tepsi mayasına bırakın.

18. Tepsi mayasının son 15 dakikasında fırını alt-üst ayarda 190 dereceye ısıtın.

19. Yumurta sarısıyla sütü küçük bir kâsede karıştırın. Karışımı mayalanan poğaçaların üzerine, hamuru söndürmeden yumuşak hareketlerle sürün.

20. Poğaçaların üzerine susam ve çörek otu serpin. Tepsiyi önceden ısıtılmış fırının orta rafına yerleştirin.

21. Poğaçaları 190 derecede 20–24 dakika pişirin. Üstleri eşit biçimde altın rengini aldığında fırından çıkarın.

22. Poğaçaları tepside 5 dakika dinlendirin. Ardından altlarının nemlenmemesi için tel ızgaraya aktarın.

23. Çok yumuşak kabuk isteniyorsa ilk sıcaklıkları geçtikten sonra üzerlerini temiz bir bezle 10 dakika örtebilirsiniz. Tamamen sıcakken kapalı kaba koymayın.

MAYALI POĞAÇANIN PÜF NOKTALARI

- Süt ve su ılık olmalıdır. Fazla sıcak sıvı mayayı zayıflatabilir; çok soğuk sıvı ise mayalanmayı geciktirebilir.
- Unu tek seferde eklemeyin. Unun nem oranına ve yumurtanın büyüklüğüne göre 20–50 g daha az un yeterli olabilir.
- Hamurun hafif yapışkan kalmasından korkmayın. Sert hamur, kuru ve sıkı poğaçaya dönüşebilir.
- Yoğurma işlemini kısa tutmayın. Hamurun esneklik kazanması ve gazı içinde tutabilmesi için 8–10 dakika yoğurmak gerekir.
- Hamurun yalnızca saate göre değil, hacmine göre mayalandığını kontrol edin. Serin mutfaklarda süre uzayabilir.
- Parmağınızı hamura hafifçe bastırdığınızda iz yavaşça toparlanıyorsa hamur şekillendirmeye hazırdır.
- İç harcı fazla sulu hazırlamayın. Peynir çok nemliyse süzgeçte bekletin veya kâğıt havluyla fazla suyunu alın.
- Poğaçaların kapanma yerlerini iyice birleştirin. Gevşek kapatılan hamur pişerken açılabilir.
- Tepsi mayasını atlamayın. Şekillendirme sırasında sıkışan hamurun yeniden kabarması için bu aşama gereklidir.
- Yumurta sarısını sert fırça darbeleriyle sürmek kabaran hamurun sönmesine yol açabilir.
- Poğaçaları gereğinden uzun pişirmeyin. Üstlerinin koyu kahverengiye ulaşmasını beklemek iç dokuyu kurutabilir.
- Fırından çıkan sıcak poğaçaları hemen kapalı kaba doldurmayın. Biriken buhar tabanlarının ıslanmasına neden olabilir.

UYGUN MALZEME İKAMELERİ

Instant maya yerine 20 g yaş maya kullanılabilir. Yaş mayayı ılık süt, şeker ve suyun bir bölümüyle karıştırıp 5 dakika beklettikten sonra tarife ekleyin.

Ayçiçek yağı yerine 80 ml zeytinyağı kullanılabilir. Zeytinyağının aroması poğaçada daha belirgin hissedilecektir.

Beyaz peynir yerine aynı miktarda lor peyniri kullanılabilir. Lor çok kuruysa harca 15–20 g yoğurt eklenebilir.

Maydanoz yerine dereotu kullanılabilir. Dereotunun aroması daha baskın olduğundan 15–20 g yeterlidir.

Peynirli iç harç yerine 300 g haşlanmış ve ezilmiş patates kullanılabilir. Patates; tuz, karabiber ve az miktarda pul biberle tatlandırılabilir.

Süt kullanılmayacaksa aynı miktarda ılık su tercih edilebilir. Ancak poğaçanın rengi, aroması ve yumuşaklığı bir miktar değişir.

SERVİS ÖNERİSİ

Mayalı poğaçayı ılık veya oda sıcaklığında; çay, ayran ya da sade kahvaltılıklarla servis edebilirsiniz.

Yanında domates, salatalık, zeytin ve taze yeşillik sunulabilir. Peynirli poğaçanın tuz oranı dikkate alınarak eşlik eden peynir ve zeytin miktarı ayarlanmalıdır.

Poğaçaları servis tabağına aktarmadan önce ilk sıcaklıklarının geçmesini bekleyin. Üst üste konulan çok sıcak poğaçalar buhar nedeniyle yumuşayıp ıslanabilir.

SAKLAMA VE YENİDEN ISITMA

Peynirli poğaçalar oda sıcaklığında iki saatten uzun bekletilmemelidir. İlk sıcaklıkları geçtikten sonra kapalı bir kaba alınarak buzdolabında saklanmalıdır.

Buzdolabında 3 gün içinde tüketilmesi önerilir. Poğaçaları yeniden ısıtmak için 160 derece fırında 5–7 dakika tutabilirsiniz.

Mikrodalga kullanılacaksa tek poğaçayı kısa aralıklarla ısıtın. Uzun süre mikrodalgada tutmak hamurun sertleşmesine veya lastiksi bir yapı kazanmasına yol açabilir.

Pişmiş ve tamamen soğumuş poğaçalar hava almayan poşetlerde bir aya kadar dondurulabilir. Buzdolabında çözdürüldükten sonra 160 derece fırında 7–10 dakika ısıtılabilir.

Çözülen poğaçalar yeniden dondurulmamalıdır. Ekşi koku, küflenme, yapışkan yüzey veya belirgin renk değişikliği görülen ürünler tüketilmemelidir.

SIK YAPILAN HATALAR

Hamurun kabarmaması: Mayanın eski olması, sıvıların fazla sıcak veya soğuk kullanılması ve hamurun serin ortamda bekletilmesi mayalanmayı engelleyebilir.

Poğaçanın sert olması: Gereğinden fazla un eklemek, hamuru kısa yoğurmak veya poğaçaları uzun süre pişirmek sert dokuya neden olabilir.

Poğaçaların yayılması: Hamurun fazla yumuşak hazırlanması, gereğinden uzun mayalanması veya fırının yeterince ısıtılmaması şekli bozabilir.

İç harcın dışarı çıkması: Peynirin çok sulu olması, fazla harç kullanılması veya hamurun birleşme yerinin iyi kapatılmaması sızıntıya yol açabilir.

Poğaçanın içinin hamur kalması: Poğaçaları çok büyük hazırlamak, fırını önceden ısıtmamak veya yalnızca üstlerinin rengine bakarak erken çıkarmak iç kısmın pişmemesine neden olabilir.

Poğaçanın tabanının ıslanması: Sıcak poğaçaları tepside uzun süre bırakmak veya tamamen soğumadan kapalı kaba koymak buharın tabanda birikmesine yol açabilir.

Araştırmacılar, mevcut verilerin doğrusal bir ilişki yerine U şeklinde bir tabloya işaret ettiğini bildirdi. Buna göre risk, testosteronun çok düşük ve çok yüksek düzeylerinde artarken, orta fizyolojik aralıkta daha düşük görünüyor.

Kansas City Veterans Affairs Medical Center ve University of Kansas Medical Center’dan araştırmacıların hazırladığı derleme, testosteron replasman tedavisi alan orta yaş ve ileri yaştaki erkekler açısından doz, hedef değer ve takip planının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor. Çalışmanın yazarlarından Rajat S. Barua, testosteron tedavisinin kişiye göre düzenlenmesi ve izlenmesi gerektiğini belirtti.

Derlemede MEDLINE/PubMed ve Embase üzerinden 4 Mayıs 2026’ya kadar yayımlanan çalışmalar tarandı. Araştırmacılar ayrıca ilgili kongre özetleri, düzenleyici kurum kayıtları ve daha önceki yayınların kaynak listelerini de değerlendirdi.

Bulgular tek yönde değil. 2017’de ABD gazileri üzerinde yapılan geniş bir geriye dönük analizde, testosteron düzeyi tedaviyle normale gelen erkeklerde yeni atriyal fibrilasyon görülme sıklığının daha düşük olduğu bildirilmişti. Buna karşılık 2023 tarihli TRAVERSE çalışmasında testosteron replasman tedavisi alan grupta atriyal fibrilasyon olaylarının daha fazla görüldüğü raporlandı.

2024’te 106 randomize plasebo kontrollü çalışmayı kapsayan bir meta-analiz ise havuzlanmış verilerde belirgin bir atriyal fibrilasyon sinyali saptamadı. Gerçek yaşam verileri de karışık seyretti; bazı veri tabanı analizleri riski doğrulamazken, 5 yıllık bir kohort çalışmasında testosteron tedavisi alan hipogonadizmli erkeklerde risk artışı bildirildi.

Derlemenin en güçlü mesajı, “testosteron ne kadar yüksekse o kadar iyi” yaklaşımının kalp ritmi açısından doğru kabul edilmemesi gerektiği yönünde. Yazarlar, semptomatik hipogonadizmi olan erkeklerde toplam testosteron için yaklaşık 350-550 ng/dL aralığının makul bir hedef olarak düşünülebileceğini, ancak bu değerin ileriye dönük klinik çalışmalarla kesinleştirilmediğini ifade etti.

Mekanizma tarafında da iki ayrı yol öne çıkıyor. Düşük testosteronun kalp hücrelerinde kalsiyum dengesini bozabileceği, yüksek testosteronun ise potasyum akımları ve elektriksel yeniden giriş mekanizmaları üzerinden ritim düzensizliğine yatkınlık oluşturabileceği değerlendiriliyor.

Araştırmacılar, testosteron tedavisi planlanan erkeklerde obezite, uyku apnesi, hipertansiyon, diyabet, alkol kullanımı, böbrek ve karaciğer fonksiyonları gibi eşlik eden durumların da hesaba katılması gerektiğini belirtti. SHBG düzeyinin anormal olduğu durumlarda yalnızca toplam testosterona bakmak yerine hesaplanmış serbest testosteronun da değerlendirilmesi önerildi.

Derlemeye göre tedavi sırasında hematokrit, kan basıncı, böbrek ve karaciğer fonksiyonları ile kalp ritmi izlenmeli. Yazarlar, kardiyovasküler veya ritim bozukluğu riski yüksek erkeklerde kısa etkili enjeksiyonların oluşturabileceği yüksek pik seviyeler yerine daha dengeli salınım sağlayan formülasyonların tercih edilebileceğini bildirdi.

Bu çalışma yeni bir tedavi talimatı değil, mevcut ve yer yer çelişkili kanıtları yorumlayan yapılandırılmış bir anlatı derlemesi niteliğinde. Bu nedenle testosteron tedavisi kullanan ya da düşünen kişilerin kendi kendine doz değiştirmemesi, kararın endokrinoloji ve kardiyoloji değerlendirmesiyle verilmesi gerekiyor.

[1] Journal of the Endocrine Society - Association of testosterone and testosterone replacement therapy with atrial fibrillation: an updated review - 2026 - DOI: 10.1210/jendso/bvag180. [2] Endocrine Society - Men with low or high testosterone may have higher risk of irregular heartbeat - 2026. [3] Heart Rhythm O2 - Effect of estrogen and testosterone on cardiac electrophysiology and atrial fibrillation - 2026 - DOI: 10.1016/j.hroo.2025.11.007. [4] News-Medical - Too little or too much testosterone may matter for heart rhythm - 2026.

Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanlığı görevinden alınmasının ardından basın mensuplarına konuşan Arıklı, kararın Başbakan Ünal Üstel’e yazılı olarak bildirileceğini söyledi. Böylece Girne açıklarında meydana gelen facianın ardından başlayan tartışma, koalisyon hükümeti içinde doğrudan siyasi krize dönüştü.

Arıklı, görevden alınmadan önce dokunulmazlığının kaldırılması için Meclis Başkanlığı’na dilekçe vereceğini açıkladığını hatırlattı. Bu açıklamadan kısa süre sonra Başbakan Üstel’in kendisini aradığını belirten Arıklı, Üstel’in soruşturmanın selameti açısından kendisini görevden almak zorunda olduğunu söylediğini aktardı.

Sürecin en dikkat çeken kısmı ise Arıklı’nın görevden alınmasına verdiği tepki oldu. Arıklı, bu kararı uzun süredir beklediği bir fırsat olarak nitelendirdi ve Başbakan Üstel’e teşekkür ettiğini ifade etti.

Hükümetin çok daha önce seçime gitmesi gerektiğini savunduğunu söyleyen Arıklı, koalisyon içinde yaşanan sıkıntılar nedeniyle zaman zaman istifanın eşiğine geldiğini ancak çeşitli tepkiler nedeniyle bu adımı atmadığını belirtti.

Arıklı, YDP’de önce Merkez Yürütme Kurulu toplantısı yapılmasının planlandığını, ancak Parti Meclisi üyelerinin de katılımıyla toplantının genişlediğini söyledi. Toplantı sonunda Parti Meclisi’nin hükümetten çekilme kararı aldığını duyurdu.

Girne açıklarındaki gemi faciasında kayıp kişilere ulaşılması için çalışmaların sürdüğünü hatırlatan Arıklı, bu aşamada yeni bir siyasi tartışma başlatmak istemediklerini söyledi. Kayıp yakınlarının bekleyiş içinde olduğunu vurgulayan Arıklı, daha geniş açıklamayı ilerleyen günlere bırakacaklarını kaydetti.

Gelişme, KKTC’de hem hükümetin geleceği hem de facia sonrası siyasi sorumluluk tartışmaları açısından yeni bir dönemin kapısını araladı.

Diyabet ve obezite tedavisinde kullanılan GLP-1 reseptör agonistleri, artık yalnızca kilo ve kan şekeriyle değil, bağımlılık araştırmalarıyla da anılıyor. Araştırmacıların ilgisi, bu ilaçların beyinde istek, ödül ve motivasyonla bağlantılı devreleri etkileyebilme ihtimalinden kaynaklanıyor.

Bugünkü bilimsel tablo umut verici ama temkin gerektiriyor. Semaglutid gibi GLP-1 ilaçları, alkol kullanım bozukluğu başta olmak üzere bazı bağımlılık türlerinde isteği azaltabilir; ancak bu ilaçlar henüz bağımlılık için standart tedavi değildir.

GLP-1, yemekten sonra bağırsaklardan salınan ve pankreas, mide ve beyinle haberleşen bir hormondur. Kan şekerinin düzenlenmesine, tokluk hissine ve iştahın azalmasına katkı verir.

GLP-1 reseptör agonisti denilen ilaçlar, bu hormonun etkisini taklit eder. Semaglutid, liraglutid ve eksenatid gibi ilaçlar bu grupta yer alır.

Bağımlılık araştırmacıları için asıl ilgi noktası ise yalnızca iştah değildir. Çünkü yeme isteği, alkol alma dürtüsü, sigara yakma isteği ya da madde arama davranışı, beyinde ödül ve hazla ilişkili bazı ortak yollardan beslenebilir.

Bağımlılıkta kişi çoğu zaman yalnızca maddeye değil, maddenin yarattığı beklentiye, rahatlama duygusuna ve tekrar etme döngüsüne de bağlanır. GLP-1 sinyalinin bu döngüyü etkileyebileceği düşünülüyor.

Yeni değerlendirmelerde, GLP-1 ilaçlarının mezolimbik ödül sistemi adı verilen bölgelerde dopamin iletimini azaltarak alkol, nikotin ve bazı maddelerin çekiciliğini düşürebileceği belirtiliyor. Dopamin, beynin ödül ve motivasyon yanıtlarında görev alan bir kimyasal habercidir.

İnsan verileri içinde en belirgin ilgi alkol kullanım bozukluğunda yoğunlaşıyor. Küçük bir randomize klinik çalışmada, haftalık semaglutid alan yetişkinlerde laboratuvar ortamında tüketilen alkol miktarı plaseboya göre daha düşük bulundu.

Aynı çalışmada semaglutid, dokuz haftalık izlemde alkol isteğini azalttı; bazı haftalık tüketim ölçütlerinde de düşüşle ilişkilendirildi. Sigara kullanan alt grupta günlük sigara sayısında daha belirgin azalma görüldü.

Buna karşın çalışma küçük ölçekliydi ve katılımcı sayısı sınırlıydı. Bu nedenle sonuçlar, daha büyük ve daha uzun izlemli çalışmalarla doğrulanmadan günlük tedavi kararlarını tek başına değiştirmez.

Tütün kullanımında GLP-1 ilaçlarına dair sonuçlar daha değişken. Bazı çalışmalarda eksenatid ile sigarayı bırakma oranı ve istek puanlarında olumlu bulgular görülürken, dulaglutid bazı ölçütlerde plasebodan üstün bulunmadı.

Opioid kullanım bozukluğunda veriler daha erken aşamada. Liraglutid ile yapılan küçük pilot çalışmalarda güvenlik ve istek azalması açısından olumlu sinyaller bildirildi, ancak bu alan henüz geniş klinik veri bekliyor.

Elektronik sağlık kayıtlarına dayalı geniş analizlerde, GLP-1 kullanan tip 2 diyabetli kişilerde yeni madde kullanım bozukluğu tanısı ve maddeyle ilişkili ağır olayların daha düşük görüldüğü bildirildi. Bir çalışmada altı yüz binden fazla ABD gazisinin verisi incelendi.

Bu tür çalışmalar gerçek yaşamdan güçlü ipuçları verir; ancak neden-sonuç ilişkisini kesin olarak kanıtlamaz. GLP-1 kullanan kişiler ile kullanmayan kişiler arasında kilo, diyabet yönetimi, sağlık takibi, tedaviye erişim ve yaşam tarzı gibi birçok fark bulunabilir.

GLP-1 ilaçları reçeteli tedavilerdir. Bulantı, kusma, ishal, kabızlık, iştah kaybı ve mide boşalmasının yavaşlaması gibi yan etkiler görülebilir.

Yeme bozukluğu öyküsü, gebelik, emzirme, ağır mide-bağırsak hastalığı, pankreas veya safra kesesi sorunu olan kişilerde değerlendirme daha hassas yapılmalıdır. Bazı ailevi tiroid kanseri öykülerinde de hekim özel uyarıları dikkate alır.

Bağımlılık tedavisi yalnız ilaçtan ibaret değildir. Psikososyal destek, psikiyatri ve bağımlılık tıbbı izlemi, aile desteği, davranışçı yaklaşımlar ve mevcut kanıta dayalı tedaviler hâlâ tedavinin omurgasını oluşturur.

Bugün için en doğru yaklaşım şudur: GLP-1 ilaçları alkol, sigara ve bazı madde bağımlılıklarında istek döngüsünü azaltabilecek yeni bir araştırma alanıdır; fakat bağımlılık için hekimsiz, rastgele ya da hızlı çözüm amacıyla kullanılmamalıdır.

Kaynaklar

1. News Medical, Why Addiction Researchers Are Paying Closer Attention to GLP-1 Drugs
2. Journal of Clinical Investigation, GLP-1 Targeted Therapies for Alcohol and Other Substance Use Disorders
3. JAMA Psychiatry, Once Weekly Semaglutide in Adults With Alcohol Use Disorder
4. BMJ, Glucagon Like Peptide 1 Receptor Agonists and Risk of Substance Use Disorders
5. Nature, Do Obesity Drugs Treat Addiction? Huge Study Hints at Their Promise
6. Washington University School of Medicine, GLP-1 Medications Get at the Heart of Addiction Study

Trabzonspor’un dünyaca ünlü Brezilyalı santrfor Richarlison için yürüttüğü transfer operasyonunda dengeleri değiştirebilecek yeni bir gelişme yaşandı.

İngiltere’nin önde gelen gazetelerinden The Times, Tottenham Hotspur’un 29 yaşındaki futbolcunun satışına hazırlandığını yazdı. Haberin en dikkat çekici ayrıntılarından biri ise Trabzonspor Başkanı Ertuğrul Doğan’ın Londra’da transfer görüşmeleri yürütmesi oldu.

Tottenham’ın Tavrı Değişti

Richarlison dosyasında önceki tablo, Tottenham’ın oyuncuyu satabileceği ancak Trabzonspor’dan gelen rakamları yeterli bulmadığı yönündeydi.

The Times’ın son haberine göre ise Londra kulübü artık Richarlison’ın ayrılığına daha açık bir pozisyonda.

Trabzonspor’un yaklaşık 20 milyon sterlinlik gayriresmî girişiminin Tottenham tarafından geri çevrildiği ancak bordo-mavili yönetimin transferden vazgeçmediği belirtiliyor.

Bu nedenle dosyanın yeni aşaması “Tottenham oyuncuyu bırakacak mı?” sorusundan çok, “Trabzonspor ile Tottenham hangi bonservis rakamında anlaşacak?” noktasına gelmiş durumda.

Ertuğrul Doğan Londra’da Pazarlıkta

İngiliz gazetesinin verdiği en yeni bilgi, Trabzonspor Başkanı Ertuğrul Doğan’ın görüşmeler için Londra’da bulunması.

The Times, bordo-mavililerin Türkiye’deki transfer döneminin kapanmasından önce yeni bir resmî teklif sunmasının beklendiğini aktardı.

Bu ayrıntı, Trabzonspor’un Richarlison ilgisinin yalnızca oyuncu veya menajer düzeyindeki temaslarla sınırlı olmadığını, kulüpler arasındaki pazarlığın üst yönetim seviyesinde sürdüğünü gösteriyor.

Richarlison Ayrılmak İstiyor

Trabzonspor açısından transferi mümkün kılan en önemli unsurlardan biri oyuncunun Tottenham’daki geleceği.

The Guardian, Tottenham Teknik Direktörü Roberto De Zerbi’nin Richarlison’ın yaz boyunca kulüpten ayrılmak istediğini birden fazla kez dile getirdiğini aktardı.

İngiliz gazetesi ayrıca Brezilyalı golcünün Trabzonspor seçeneğine açık olduğunu ve kişisel şartların transferin önündeki temel sorun olarak görülmediğini bildirdi.

Dolayısıyla şu aşamada transferdeki ana düğümün Tottenham ile Trabzonspor arasında belirlenecek bonservis bedeli olduğu görülüyor.

İlk İki Girişim Sonuç Vermedi

Türkiye’de daha önce yayımlanan haberlerde Trabzonspor’un Tottenham’a 15 milyon ve ardından 20 milyon sterlin seviyelerinde teklifler sunduğu, Londra ekibinin ise bu rakamları yeterli bulmadığı belirtilmişti.

The Times’ın yeni haberi ise pazarlığın sona ermediğini ortaya koyuyor.

Bordo-mavililerin yeni paket üzerinde çalıştığı ve Tottenham’ın önceki döneme kıyasla satışa daha açık hale geldiği aktarılıyor.

Bu nedenle yeni teklifin miktarı ve ödeme planı transferin kaderini belirleyebilir.

Tottenham’ın Kadro Planlaması Trabzonspor’un Elini Güçlendirebilir

Richarlison’ın Tottenham ile sözleşmesinde son döneme girilmiş olması transfer denklemindeki önemli ayrıntılardan biri.

The Times’a göre oyuncunun mevcut sözleşmesinde son yılı bulunurken Tottenham’ın kontratı uzatma opsiyonu da var. Buna rağmen İngiliz kulübünün kadro yapılanması nedeniyle Brezilyalı oyuncunun satışına açık olduğu bildiriliyor.

The Guardian da Tottenham kadrosundaki yabancı oyuncu sayısının Premier League kayıt kuralları açısından yönetilmesi gereken bir duruma dönüştüğünü aktarıyor.

Bu tablo Trabzonspor’un pazarlık masasındaki konumunu güçlendirebilir.

Richarlison’dan Trabzonspor’a Olumlu Sinyal

Transferde bordo-mavililer açısından en önemli avantajlardan biri de Richarlison cephesinden gelen olumlu sinyaller.

İngiliz kaynakları, Brezilyalı oyuncunun Türkiye’ye transfer ihtimaline kapıyı kapatmadığını ve Trabzonspor ile kişisel şartların önemli bir engel oluşturmasının beklenmediğini bildiriyor.

Bu nedenle kulüplerin bonservis konusunda anlaşması halinde transfer sürecinin hızla ilerleme ihtimali bulunuyor.

Kritik Nokta Yeni Resmî Teklif

Richarlison transferinin tamamlandığını söylemek için henüz erken.

Ancak İngiltere’den gelen son bilgiler, dosyada önceki günlere göre önemli bir değişiklik olduğunu gösteriyor.

Tottenham artık oyuncunun satışına hazırlanıyor, Richarlison ayrılığa açık, Trabzonspor Başkanı Ertuğrul Doğan Londra’da görüşmeler yürütüyor ve bordo-mavili kulübün yeni resmî teklifini sunması bekleniyor.

Transferin önündeki en büyük soru ise Tottenham’ın hangi rakamda “evet” diyeceği.

Kaynaklar

1. The Times
2. The Guardian

Bir süre sonra iş arkadaşları tarafından hareketsiz halde bulunan Binay için sağlık ekiplerine haber verildi. Olay yerine gelen ekiplerin yaptığı kontrolde Yücel Binay’ın yaşamını yitirdiği belirlendi.

Binay’ın kesin ölüm nedeninin yapılacak incelemenin ardından netlik kazanacağı öğrenildi. Olayla ilgili süreç devam ederken, acı haber ailesi, yakınları ve sevenlerini yasa boğdu.

Yücel Binay’ın cenazesinin Perşembe günü öğle namazına müteakip Yomra’nın Oymalı Mahallesi’nde toprağa verileceği bildirildi.

Beşiktaş, transfer döneminin son bölümünde rotasını Brezilya’ya çevirdi. Siyah-beyazlıların Corinthians forması giyen 21 yaşındaki orta saha Breno Bidon için başlattığı girişim, Brezilya cephesinden gelen yeni bilgilerle ciddi bir transfer dosyasına dönüştü.

Corinthians’a yakın kaynaklar iki kulüp arasında görüşmelerin başladığını doğrularken, pazarlık masasındaki ilk rakam da ortaya çıktı.

UOL: Görüşmeler 12 Milyon Euro Civarında

Brezilya’nın önde gelen yayınlarından UOL’un Corinthians muhabiri Samir Carvalho, Corinthians’ın Breno Bidon’un Beşiktaş’a satışı için görüşmelere başladığını bildirdi.

Carvalho’nun edindiği bilgiye göre kulüpler arasında ilk aşamada konuşulan rakam yaklaşık 12 milyon euro, güncel kurla yaklaşık 71 milyon Brezilya reali seviyesinde.

Ancak bu rakamın nihai anlaşma anlamına gelmediği özellikle belirtiliyor. Görüşmeler henüz başlangıç aşamasında ve Corinthians Başkanı Osmar Stabile’nin bonservis bedelini yükseltmeye çalıştığı aktarılıyor.

Corinthians Bonservisin Yüzde 90’ına Sahip

Pazarlığın mali boyutunda önemli bir başka ayrıntı daha bulunuyor.

UOL’un haberine göre Corinthians, Breno Bidon’un ekonomik haklarının yüzde 90’ını elinde bulunduruyor.

Olası anlaşmada bonus maddelerinin bulunup bulunmayacağı veya Corinthians’ın gelecekte gerçekleştirilecek bir satıştan pay isteyip istemeyeceği ise henüz netleşmiş değil.

Bu nedenle 12 milyon euro, şu aşamada “Beşiktaş’ın kesin teklifi” veya “anlaşma bedeli” olarak değil, iki kulüp arasında ilk görüşmelerde konuşulan seviye olarak değerlendirilmeli.

Meu Timão Görüşmeleri Bağımsız Olarak Doğruladı

Transfer dosyasını güçlendiren gelişmelerden biri Corinthians’ı yakından takip eden Meu Timão’dan geldi.

Yayın, Beşiktaş’ın Bidon için Corinthians yönetimiyle görüşmelere başladığını kendi kaynaklarından doğruladığını bildirdi.

Meu Timão ayrıca transfer haberinin ilk olarak gazeteci André Hernan tarafından duyurulduğunu belirtti.

Dolayısıyla Beşiktaş’ın ilgisi yalnızca Avrupa merkezli bir transfer iddiasına dayanmıyor. Haber doğrudan oyuncunun kulübünün bulunduğu Brezilya’daki Corinthians kaynaklarından geliyor.

Transferde Asıl Düğüm Breno Bidon Olabilir

Kulüpler arasındaki pazarlık kadar önemli ikinci başlık ise oyuncunun tercihi.

UOL’un haberine göre Corinthians yönetiminin yalnızca Beşiktaş ile mali şartlarda anlaşması yeterli olmayabilir. Breno Bidon’un Türkiye’ye transfer olmaya ikna edilmesi gerekiyor.

21 yaşındaki futbolcunun kariyerini Avrupa’da sürdürmek istediği ancak öncelikli hedefinin İngiltere, İspanya veya İtalya gibi büyük liglerden biri olduğu belirtiliyor.

Bu ayrıntı, transferin şu anda neden “bitmek üzere” şeklinde değerlendirilmemesi gerektiğini de açıklıyor.

Beşiktaş İçin Zaman Faktörü

Transfer görüşmelerinin başlangıç aşamasında bulunması nedeniyle tarafların önünde hızlı ilerlemesi gereken bir süreç var.

Beşiktaş’ın Corinthians ile bonservis rakamında anlaşmasının ardından oyuncu cephesini de ikna etmesi gerekiyor.

Corinthians yönetiminin yaklaşık 12 milyon euro seviyesinde başlayan pazarlığı yukarı taşımaya çalışması da süreci zorlaştırabilecek diğer faktör.

Bu nedenle önümüzdeki görüşmelerde üç başlık belirleyici olacak: bonservis bedeli, olası bonuslar ve Breno Bidon’un Türkiye kararının netleşmesi.

Breno Bidon Kimdir?

Corinthians altyapısından yetişen Breno Bidon, Brezilya futbolunun dikkat çeken genç orta saha oyuncularından biri.

UOL’un güncel verilerine göre genç futbolcu Corinthians A takımında 143 karşılaşmaya çıktı ve 6 gol kaydetti. Kulüple Paulista, Brezilya Kupası ve Brezilya Süper Kupası şampiyonlukları yaşadı.

Bidon’un özellikle merkez orta sahadaki hareketliliği ve oyunun farklı bölgelerinde görev yapabilmesi öne çıkıyor. UOL yorumcusu Paulo Vinícius Coelho da kısa süre önce genç oyuncuyu Corinthians’ın taktik açıdan en önemli futbolcularından biri olarak değerlendirmişti.

Şimdi Gözler Oyuncunun Kararında

Brezilya’dan gelen bilgiler, Beşiktaş’ın Breno Bidon ilgisinin somut bir pazarlığa dönüştüğünü gösteriyor.

Ancak mevcut tabloya göre transfer tamamlanmış değil.

Corinthians daha yüksek bir bonservis elde etmeye çalışırken, Beşiktaş açısından en kritik eşik oyuncuyu Türkiye projesine ikna etmek olacak.

Bidon’dan olumlu yanıt gelmesi halinde yaklaşık 12 milyon euro seviyesinde başlayan kulüpler arası pazarlığın transferin son aşamasını belirlemesi bekleniyor.

Kaynaklar

1. UOL / Samir Carvalho
2. Meu Timão
3. André Hernan
4. UOL Esporte

Edinilen bilgilere göre kaza, sabah saatlerinde Avcılar köyüne yaklaşık 5 kilometre mesafedeki köy yolunda meydana geldi. Medet Tüysüz’ün kullandığı otomobil, sürücüsünün direksiyon hâkimiyetini kaybetmesi sonucu yoldan çıkarak devrildi.

Kazayı görenlerin ihbarı üzerine bölgeye sağlık ve güvenlik ekipleri sevk edildi. Ekiplerin olay yerinde yaptığı kontrolde, araçta yalnız olduğu belirtilen Medet Tüysüz’ün hayatını kaybettiği belirlendi.

Olay yerindeki incelemelerin ardından Tüysüz’ün cenazesi Yusufeli Devlet Hastanesi morguna kaldırıldı. Avcılar Köyü’nde büyük üzüntüye neden olan kazayla ilgili soruşturma başlatıldı.

Marmara Denizi’nde Türk bayraklı ALSU ile TUĞBERK İMAMOĞLU isimli ticari gemilerin çarpışmasının ardından bölgede arama kurtarma çalışmaları başlatılmıştı. Tuğberk İmamoğlu gemisindeki 10 mürettebata ulaşılması için deniz ve hava unsurlarıyla çalışma yürütülürken, çok sayıda basın mensubu da gelişmeleri kamuoyuna aktarmak üzere bölgede görev yaptı.

Olay yerinde görüntü alan 24 TV kameramanı Fatih Coşgun’un, bir grubun fiziki saldırısına maruz kaldığı bildirildi. Saldırının, kazada kayıp olan mürettebat yakınları olduğu öne sürülen kişiler tarafından gerçekleştirildiği iddia edildi. Coşgun’un darbedildiği anların görüntülere yansıdığı belirtildi.

Bazı haber kaynaklarında, Coşgun’un ilk müdahalesinin olay yerinde yapıldığı ve güvenli bir alana götürüldüğü aktarıldı. Saldırı sonrası basın meslek örgütleri ve çok sayıda gazeteci, görev başındaki basın mensuplarına yönelik şiddete tepki gösterdi.

Türkiye Haber Kameramanları Derneği Başkanı Zihni Oğuz Akın da yaptığı açıklamada, haber kameramanlarının kamuoyunun doğru bilgiye ulaşması için görev yaptığını vurgulayarak saldırıyı kınadı. Akın, görev başındaki kameramanların daha güçlü yasal koruma altına alınması gerektiğini ifade etti.

Silivri açıklarındaki kazaya ilişkin arama kurtarma çalışmaları sürerken, saldırıyla ilgili adli ve idari sürecin de takip edilmesi bekleniyor.

Tıbbiye Bülteni olarak, Silivri açıklarında meydana gelen gemi kazasını takip ederken görevini yapan 24 TV haber kameramanı Fatih Coşgun’a yönelik fiziki saldırıyı şiddetle kınıyoruz.

Yaşanan büyük acı hepimizin yüreğini yakmıştır. Ancak kamuoyunu bilgilendirmek için görev yapan basın mensuplarına yönelik şiddetin hiçbir gerekçesi olamaz. Haber alma hakkı, demokratik toplum düzeninin ve doğru bilgiye ulaşmanın temel unsurlarından biridir.

Fatih Coşgun’a, 24 TV ailesine ve tüm basın camiasına geçmiş olsun dileklerimizi iletiyor; saldırının tüm yönleriyle soruşturularak sorumlular hakkında gerekli işlemlerin yapılmasını temenni ediyoruz.

Transfer haberleriyle tanınan Fabrizio Romano’nun sosyal medya paylaşımına göre Richarlison, Trabzonspor’a katılma fikrine olumlu yaklaştı. Haberde, oyuncunun maaş şartlarında da anlaşma sağlandığı ve teklif edilen ücretin Tottenham’da kazandığının yaklaşık üç katından fazla olduğu belirtildi.

Ancak transferin tamamlanması için Trabzonspor ile Tottenham arasındaki bonservis pazarlığının sonuçlanması gerekiyor. İngiliz ekibinin, bordo-mavililerden gelen 15 milyon sterlin ve 20 milyon sterlin seviyesindeki teklifleri reddettiği; yeni teklifin ise kısa süre içinde yapılmasının beklendiği ifade edildi.

Trabzonspor cephesinde Richarlison’un hücum hattına kalite, fizik güç ve uluslararası tecrübe katabilecek bir isim olarak değerlendirildiği belirtiliyor. Brezilyalı oyuncunun Premier Lig tecrübesi, milli takım geçmişi ve çok yönlü forvet profili nedeniyle yönetimin transferde ısrarcı olduğu kaydediliyor.

Bordo-mavili kulübün yeni teklifinin Tottenham’ın beklentilerine yaklaşıp yaklaşmayacağı, transferin kaderini belirleyecek. Şu aşamada resmi imza ya da kulüplerden yapılmış kesin bir açıklama bulunmazken, süreç transfer kulisi olarak yakından takip ediliyor.

Metabolizma, vücudun besinleri enerjiye dönüştürmek için yürüttüğü kimyasal süreçlerin tamamıdır. Bu süreç yalnızca kilo almak veya vermekle ilgili değildir; nefes alma, kan dolaşımı, vücut ısısının korunması, hücre yenilenmesi ve hormon dengesinin sürdürülmesi için de sürekli çalışır.

Halk arasında “hızlı metabolizma” ya da “yavaş metabolizma” ifadeleri sık kullanılsa da kilo kontrolünü tek başına metabolizma açıklamaz. Günlük kalori alımı, hareket miktarı, kas kütlesi, yaş, uyku düzeni, stres, bazı hastalıklar ve kullanılan ilaçlar birlikte değerlendirilmelidir.

Metabolizmanın en büyük bölümünü bazal metabolizma hızı oluşturur. Bu kavram, kişinin tamamen dinlenme halindeyken yaşamını sürdürebilmesi için harcadığı enerjiyi ifade eder. Kalbin çalışması, beynin enerji kullanması, solunum, kan dolaşımı ve hücre onarımı bu enerjiyle devam eder.

Günlük enerji harcaması yalnızca bazal metabolizmadan ibaret değildir. Besinlerin sindirilmesi ve emilmesi sırasında da enerji kullanılır. Ayrıca yürümek, merdiven çıkmak, ev işi yapmak, spor yapmak veya gün içinde ayakta kalmak toplam enerji harcamasını artırır.

Kas kütlesi metabolizma hızını etkileyen en dikkat çekici faktörlerden biridir. Kas dokusu, yağ dokusuna göre dinlenme halinde daha fazla enerji kullanır. Bu nedenle yaşla birlikte kas kaybı arttığında bazal enerji harcaması da azalabilir.

Yaş ilerledikçe metabolizmanın yavaşlamasının tek nedeni takvim yaşı değildir. Daha az hareket etmek, kas kütlesinin azalması, uyku düzeninin bozulması ve hormonal değişiklikler bu süreci belirginleştirebilir. Bu yüzden çözüm yalnızca daha az yemek değil, kası koruyan ve günlük hareketi artıran bir yaşam düzenidir.

Çok düşük kalorili diyetler kısa vadede tartıda hızlı düşüş sağlayabilir. Ancak uzun süre yetersiz enerji almak vücudun tasarruf yanıtını artırabilir, kas kaybını hızlandırabilir ve kilo korumayı zorlaştırabilir. Sağlıklı kilo yönetiminde amaç, sürdürülebilir ve dengeli bir enerji açığı oluşturmaktır.

Protein, liften zengin beslenme ve düzenli direnç egzersizleri metabolik dengeyi destekleyen başlıca adımlar arasında yer alır. Yumurta, yoğurt, baklagiller, balık, tavuk, tam tahıllar, sebzeler ve sağlıklı yağ kaynakları dengeli bir tabakta yer alabilir.

Yürüyüş, bisiklet, yüzme gibi aerobik aktiviteler kalori harcamasını artırırken; ağırlık çalışması, pilates, direnç bandı veya vücut ağırlığı egzersizleri kas kütlesini korumaya yardımcı olur. Haftaya yayılan düzenli hareket, tek seferlik yoğun egzersizden daha sürdürülebilir olabilir.

Uyku da metabolik sağlıkla yakından ilişkilidir. Yetersiz uyku iştahı, kan şekeri dengesini ve gün içi enerji seviyesini etkileyebilir. Gece geç saatte ağır yemek, düzensiz uyku ve hareketsiz yaşam kilo kontrolünü zorlaştıran bir döngü oluşturabilir.

Bazı durumlarda metabolizma şikayetlerinin arkasında tıbbi nedenler bulunabilir. Tiroid hastalıkları, insülin direnci, diyabet, bazı hormon bozuklukları, gebelik, menopoz süreci, kronik hastalıklar ve bazı ilaçlar enerji harcamasını ve kilo değişimini etkileyebilir.

Açıklanamayan hızlı kilo kaybı, beklenmedik kilo artışı, çarpıntı, aşırı terleme, sürekli üşüme, belirgin halsizlik, kabızlık, saç dökülmesi veya adet düzensizliği gibi bulgular varsa hekime başvurmak gerekir. Bu belirtiler tek başına tanı koydurmaz; değerlendirme kan testleri ve klinik muayene ile yapılır.

Metabolizmayı desteklemek için en güvenli yol, abartılı vaatlere değil düzenli alışkanlıklara odaklanmaktır. Yeterli protein almak, kası koruyan egzersiz yapmak, gün içinde daha fazla hareket etmek, uykuyu düzene sokmak ve aşırı kısıtlayıcı diyetlerden kaçınmak vücudun enerji dengesine katkı sağlar.

KAYNAKLAR

1. WebMD, Understanding Your Metabolism
2. Mayo Clinic, Metabolism and Weight Loss
3. Cleveland Clinic, Metabolism and Basal Metabolic Rate
4. Harvard Health Publishing, Can You Increase Your Metabolism?
5. Better Health Channel, Metabolism Fact Sheet

Erzurumspor Son Saatlerde Baskısını Artırdı

Transferdeki en önemli yeni ayrıntı, Erzurumspor’un ilgisinin yalnızca bir oyuncu takibi seviyesinde kalmaması.

GOAL’ın Milan dosyasına ilişkin yayımladığı haberde, Bondo’nun temsilcilerinin oyuncuya yeni bir kulüp bulmak için çalışmalarını sürdürdüğü ve Erzurumspor FK’nin son saatlerde baskısını artırarak Milan ile transferi sonuçlandırmaya çalıştığı belirtildi.

Erzurumspor’un bu yarışta yalnız olmadığı da aktarılıyor. Bondo için bazı Arap ve Katar kulüplerinin de devrede bulunduğu ifade ediliyor.

Milan’ın 8 Milyon Euroluk Beklentisi Değişti

Erzurumspor açısından transferi daha ulaşılabilir hale getiren önemli gelişme ise Milan’ın bonservis beklentisinde yaşandı.

İtalya’dan aktarılan bilgilere göre Milan, Bondo için başlangıçta yaklaşık 8 milyon euro seviyesinde bir değerleme yapıyordu.

Ancak transfer döneminin mevcut aşamasında İtalyan kulübünün oyuncunun ayrılığına kapıyı daha fazla açtığı ve 8 milyon euronun oldukça altında bir rakamı değerlendirebileceği belirtiliyor.

Henüz Erzurumspor’un Milan’a sunduğu kesin bonservis bedeline ilişkin güvenilir bir rakam bulunmuyor. Bu nedenle transferin maliyeti konusunda ortaya atılabilecek rakamlara temkinli yaklaşmak gerekiyor.

Kiralama Seçeneği Neden Masada Değil?

Bondo transferindeki ilginç ayrıntılardan biri de oyuncunun kiralık olarak gönderilmesinin önündeki engel.

Habere göre Milan, futbolcularını yurt dışındaki kulüplere geçici olarak gönderebilmek için kullanabileceği kontenjanı doldurdu.

Bu nedenle Bondo’nun Milan’dan ayrılması halinde mevcut şartlarda transferin bonservisli olarak gerçekleşmesi gerekiyor.

Bu durum Erzurumspor açısından pazarlığın çerçevesini de değiştiriyor. Dadaşlar transferi tamamlamak istiyorsa Milan ile doğrudan bonservis anlaşmasına ulaşmak zorunda.

Milan’ın Planlarında Yer Almıyor

Bondo’nun ayrılığına zemin hazırlayan bir başka önemli unsur da Milan’daki sportif durumu.

İtalya kaynaklı haberde Fransız orta sahanın teknik yapılanmanın dışında kaldığı ve sezon öncesi süreçte A takım planlamasına dahil edilmediği aktarılıyor. Geçtiğimiz sezonu Cremonese’de kiralık geçiren genç futbolcu daha sonra Milan’a döndü.

Milan, Bondo’yu Şubat 2025’te Monza’dan kadrosuna katmış ve Fransız futbolcuyla 30 Haziran 2029’a kadar sözleşme imzalamıştı. Bu bilgi kulübün resmî transfer açıklamasında da yer alıyor.

Dolayısıyla sözleşmesinin uzun olması nedeniyle Milan’ın oyuncuyu bedelsiz ya da sembolik bir rakama bırakması beklenmemeli.

Erzurumspor İçin Ses Getirecek Transfer Olabilir

15 Eylül 2003 doğumlu Warren Bondo, ağırlıklı olarak merkez orta sahada görev yapıyor.

Fransa’nın alt yaş milli takımlarında da forma giyen Bondo; Nancy, Monza, Reggina, Milan ve Cremonese gibi takımların kadrolarında bulundu.

Özellikle genç yaşı, Serie A deneyimi ve 2029’a kadar Milan’la sözleşmesinin bulunması düşünüldüğünde, transferin gerçekleşmesi Erzurumspor açısından oldukça dikkat çekici bir operasyon anlamına gelecek.

Gözler Milan ile Yapılacak Pazarlıkta

Dosyada şu aşamada “transfer tamamlandı” demek için erken.

Ancak İtalya’dan gelen son bilgiler üç önemli noktayı ortaya koyuyor: Erzurumspor oyuncuyla ciddi biçimde ilgileniyor, Milan bonservis beklentisini aşağı çekmeye açık ve Türk kulübü son saatlerde transferi bitirmek için girişimlerini artırmış durumda.

Şimdi belirleyici konu Erzurumspor’un sunacağı bonservis paketi ve Bondo cephesinin Türkiye seçeneğine vereceği nihai yanıt olacak.

Kaynaklar

1. GOAL Italia / Milan haber ağı
2. AC Milan
3. Daniele Longo

Üstel, kararın facia sonrası başlatılan soruşturmanın hiçbir şüpheye mahal vermeden, sağlıklı ve tarafsız şekilde sürdürülebilmesi amacıyla alındığını bildirdi.

Girne Limanı’ndan Mersin’in Taşucu Limanı’na gitmek üzere hareket eden Filo Jet adlı yolcu gemisi, limandan ayrıldıktan kısa süre sonra su alarak alabora olmuş ve batmıştı. Gemide 259 yolcu ile 8 mürettebat olmak üzere toplam 267 kişinin bulunduğu açıklanmıştı.

Faciada 8 kişi hayatını kaybetti, 239 kişi kurtarıldı. Kayıp olarak aranan 20 kişi için denizden ve havadan yürütülen arama-kurtarma çalışmaları devam ediyor.

Hayatını kaybedenlerin Nihat Balyemez, Hüseyin Özdemir, Nuray Zeytun, Fahri Ateş, Gülcan Gürel, Reyhan Verim, Nisa Törer ve Nurcan Hilaloğlu olduğu açıklandı.

Kayıp olarak arananlar arasında Ferdi Törer, Mustafa Demir, Mahmut Demir, Özgür Gönül, Anni Asel Hilaloğlu, Şerif Özdemir, Süleyman Erdoğan, Saliha Miray Biçer, Mehmet Asaf Biçer, Orhan Bekret, Nazmiye Özbolat, Elmas Demir, İsmail Kurt, Yulia Özcan, Ayhan Özcan, Elife Bayır, Nihat Pancar, Mustafa Kemal Yaralı, Mehmet Bayhan ve Mehmet Nuri Ayran bulunuyor.

Faciaya ilişkin soruşturma kapsamında geminin kaptanı, mürettebatı ve şirket yetkilileriyle ilgili adli süreç başlatılırken, olayın meydana geliş nedeni, geminin sefer yeterliliği, hava ve deniz koşulları, tahliye süreci ve güvenlik tedbirleri mercek altına alındı.

Başbakan Ünal Üstel’in Erhan Arıklı’yı görevden alma kararı, soruşturma sürecinin kamuoyunda güven duygusunu zedelemeden yürütülmesi açısından önemli bir siyasi adım olarak değerlendirildi.

Kabızlıkta lif desteği, bazı hassas bağırsak yakınmalarında probiyotik veya nane yağı, bulantı eğiliminde zencefil öne çıkabilir. Buna karşılık reflü, bağışıklık sistemi baskılanması, gebelik, düzenli ilaç kullanımı veya kronik hastalık varsa takviye seçimi mutlaka hekim ya da eczacıyla birlikte yapılmalıdır.

Sindirim sistemi yalnızca mide ve bağırsaktan ibaret değildir. Ağızdan başlayıp yemek borusu, mide, ince bağırsak, kalın bağırsak, karaciğer, safra ve pankreasla devam eden geniş bir sistemdir. Bu nedenle “bağırsaklara iyi gelir” diye pazarlanan her ürün, her sindirim şikâyeti için doğru seçenek olmayabilir.

Probiyotikler, yeterli miktarda alındığında sağlık yararı sağlayabilen canlı mikroorganizmalardır. Yoğurt, kefir ve bazı fermente besinlerde bulunabildiği gibi kapsül veya toz formda da satılır. Araştırmalar bazı probiyotik türlerinin hassas bağırsak sendromu gibi durumlarda şişkinlik ve düzensiz dışkılama yakınmalarını azaltabileceğini gösterse de etki suşa, doza ve kişiye göre değişir.

Probiyotik kullanırken en sık yapılan hata, her ürünü aynı kabul etmektir. Oysa ürünün içerdiği bakteri türü, canlı mikroorganizma miktarı, saklama koşulu ve kullanım süresi önemlidir. Bağışıklık sistemi zayıf olanlar, yoğun bakım hastaları, prematüre bebekler ve ciddi kronik hastalığı bulunan kişilerde probiyotikler gelişigüzel kullanılmamalıdır.

Psyllium, bağırsakta su tutarak dışkının hacmini artıran çözünebilir bir liftir. Kabızlık eğilimi olanlarda dışkının daha kolay ilerlemesine destek olabilir. Ancak lif takviyesi suyla birlikte alınmazsa kabızlığı artırabilir, şişkinlik yapabilir veya yutma güçlüğü olan kişilerde risk oluşturabilir.

Lif desteği kullanacak kişiler düşük dozla başlayıp bol su içmeye dikkat etmelidir. Ayrıca tiroit ilaçları, diyabet ilaçları, kalp ilaçları veya başka düzenli tedaviler kullananlarda lif takviyeleri ilaç emilimini etkileyebileceği için saat aralığı planlanmalıdır.

Nane yağı, özellikle enterik kaplı kapsül formunda yani midede değil bağırsakta çözünecek şekilde hazırlandığında hassas bağırsak sendromuna bağlı kramp, gaz ve karın ağrısında bazı yetişkinlerde yarar sağlayabilir. Buna karşın reflüsü olan kişilerde mide yanması ve ekşimeyi artırabilir.

Zencefil, geleneksel olarak bulantı ve mide rahatlığı için kullanılan bitkilerden biridir. Bazı çalışmalar zencefilin mide boşalması ve bulantı kontrolü üzerinde destekleyici etkileri olabileceğini göstermektedir. Kan sulandırıcı ilaç kullananlar, safra taşı öyküsü olanlar ve gebeler ise yüksek doz ürünleri hekim görüşü olmadan kullanmamalıdır.

DGL meyan kökü, meyan kökündeki glisirizin adlı bileşenin azaltıldığı bir formdur. Bazı kişilerde hazımsızlık ve mide yanması yakınmaları için tercih edilir. Yine de reflü, tansiyon, böbrek hastalığı ve kalp hastalığı olan kişiler “bitkisel” ifadesine güvenerek kontrolsüz kullanım yapmamalıdır.

Enginar yaprağı ekstresi bazı hazımsızlık yakınmaları için gündeme gelen bitkisel destekler arasındadır. Safra akışını etkileyebileceği için safra taşı, safra yolu tıkanıklığı veya benzer öyküsü olan kişilerde dikkat gerekir. Karında sağ üst tarafta ağrı, ateş veya sarılık varsa takviye değil tıbbi değerlendirme gerekir.

L-glutamin bağırsak hücreleri için yakıt olarak kullanılan bir amino asittir. Bazı özel klinik durumlarda araştırılmış olsa da gündelik şişkinlik, gaz veya kabızlık için tek başına güçlü bir çözüm gibi sunulması doğru değildir. Özellikle karaciğer, böbrek hastalığı veya kanser tedavisi gibi durumlarda hekime danışılmalıdır.

Sindirim enzimleri ise laktoz intoleransı gibi belirli eksikliklerde işe yarayabilir. Örneğin süt şekeri olan laktozu sindiremeyen kişilerde laktaz enzimi destek olabilir. Fakat pankreas hastalığı, safra sorunları veya sürekli ishal gibi tablolar varsa altta yatan neden araştırılmadan rastgele enzim kullanımı doğru yaklaşım değildir.

Takviye seçmeden önce en pratik soru şudur: Sorun kabızlık mı, ishal mi, gaz mı, reflü mü, bulantı mı, yoksa karın ağrısı mı? Çünkü her belirti farklı mekanizmaya dayanabilir. Aynı kişide hem reflü hem hassas bağırsak yakınması varsa bir ürüne iyi gelen özellik diğer şikâyeti artırabilir.

Kırmızı bayrak belirtiler varsa takviye denenmemelidir. Dışkıda kan, siyah dışkı, açıklanamayan kilo kaybı, kansızlık, gece uyandıran karın ağrısı, uzun süren ishal, yutma güçlüğü, yeni başlayan şiddetli kabızlık veya ailede bağırsak kanseri öyküsü tıbbi değerlendirme gerektirir.

Bağırsak sağlığında ilk adım çoğu zaman takviye değil beslenme düzenidir. Sebze, meyve, baklagil, tam tahıl, yeterli su, düzenli hareket ve uyku sindirim sistemi için temel zemini oluşturur. Takviyeler bu zeminin yerine geçmez; seçilmiş kişilerde destekleyici olabilir.

KAYNAKLAR
1. WebMD sindirim sağlığı takviyeleri slayt arşivi
2. NHS sindirim sağlığı ve beslenme rehberi
3. National Institutes of Health probiyotik bilgi notları
4. NCCIH probiyotik ve nane yağı güvenlilik değerlendirmeleri
5. MedlinePlus psyllium ilaç ve kullanım bilgisi
6. Johns Hopkins Medicine zencefil ve sindirim değerlendirmesi

İddiaya göre bordo-mavili yönetim, hücum hattına uluslararası vitrine sahip güçlü bir takviye yapmak için Richarlison cephesinde önemli mesafe kat etti. Oyuncuyla yapılan temaslarda prensip düzeyinde olumlu sonuç alındığı, sürecin kulüpler arası görüşmelerin seyrine göre netlik kazanacağı ileri sürüldü.

Trabzonspor’un özellikle forvet ve kanat hattında fark yaratabilecek, fizik gücü yüksek ve skora doğrudan katkı verebilecek bir isim aradığı biliniyor. Kariyerinde Premier Lig tecrübesi bulunan Richarlison’un adı bu nedenle bordo-mavili taraftarlar arasında kısa sürede büyük yankı uyandırdı.

Transferin resmiyet kazanması için oyuncu tarafıyla sağlanan sözlü mutabakatın ardından bonservis, kiralama formülü, maaş şartları ve ödeme planı gibi başlıklarda kulüpler arasında anlaşma sağlanması gerekiyor. Trabzonspor cephesinden henüz resmi bir açıklama yapılmazken, gelişmenin kısa süre içinde netleşmesi bekleniyor.

Bordo-mavili taraftarlar ise sosyal medyada Richarlison iddiasını kısa sürede gündemin üst sıralarına taşıdı. Transferin gerçekleşmesi halinde Trabzonspor’un hücum hattında önemli bir kalite artışı yaşayabileceği yorumları yapılırken, yönetimin süreci temkinli ve resmi imza aşamasına kadar dikkatli yürütmesi bekleniyor.

İdrar rengi, vücudun sıvı dengesi ve bazı sağlık sorunları hakkında hızlı ipuçları verebilir. Sağlıklı ve yeterince sıvı alan bir kişide idrar genellikle açık sarı ile saman sarısı arasında görülür.

Rengin koyulaşması çoğu zaman susuz kalmayla ilişkilidir. Ancak pembe, kırmızı, kahverengi, kalıcı turuncu, mavi-yeşil ya da bulanık idrar bazı durumlarda idrar yolu enfeksiyonu, böbrek taşı, karaciğer-safra yolu sorunu veya idrarda kan gibi nedenlerle değerlendirme gerektirebilir.

İdrarın normal rengi nedir?

Uzmanlara göre normal idrar rengi açık sarı tonlarındadır. Bu renk, böbreklerin kandan süzdüğü atık maddelerdeki doğal pigmentlerden kaynaklanır.

Gün içinde idrar renginin hafif değişmesi olağandır. Sabah daha koyu, gün içinde daha açık görünmesi sıklıkla sıvı alımıyla ilgilidir.

Şeffaf idrar ne anlama gelir?

Tamamen şeffaf idrar, fazla su içildiğinde görülebilir. Ara sıra olması genellikle sorun değildir.

Ancak idrar sürekli renksizse ve kişi aşırı su içmiyorsa, böbreklerin idrarı yoğunlaştırma kapasitesi veya diyabet gibi durumlar açısından hekim değerlendirmesi gerekebilir. Fazla sıvı alımı bazı kişilerde sodyum ve elektrolit dengesini de etkileyebilir.

Açık sarı idrar sağlıklı mı?

Açık sarı veya saman sarısı idrar çoğu zaman yeterli sıvı alındığını ve böbreklerin normal çalıştığını düşündürür. Bu görünüm tek başına hastalık işareti kabul edilmez.

Koyu sarı veya amber idrar neden olur?

Koyu sarı idrar genellikle hafif susuzluk belirtisidir. Sıcak havada terlemek, yoğun egzersiz yapmak, ateşli hastalık geçirmek veya gün içinde az su içmek buna yol açabilir.

Su alımı artırıldığında idrar renginin açılması beklenir. Renk düzelmiyorsa, eşlik eden yanma, ağrı, ateş veya halsizlik varsa tıbbi değerlendirme uygun olur.

Kahverengi idrar ne zaman ciddiye alınmalı?

Kahverengi idrar daha belirgin susuzluğa işaret edebilir. Ancak sıvı alımına rağmen rengin açılmaması önemlidir.

Koyu kahverengi idrar bazı durumlarda karaciğer hastalıkları, safra akımında sorun, eski kan yıkım ürünleri veya böbrek hücrelerini etkileyen durumlarla ilişkili olabilir. Bu nedenle kalıcı kahverengi idrar bekletilmeden hekime danışılması gereken bulgulardan biridir.

Turuncu idrar neden olur?

Turuncu idrar susuzluk, havuç gibi yoğun pigmentli besinler, bazı vitamin takviyeleri veya ilaçlara bağlı görülebilir. İdrar yolu şikayetlerinde kullanılan bazı ilaçlar da idrar rengini turuncuya çevirebilir.

Sıvı alımıyla düzelmeyen turuncu renk, özellikle gözlerde sararma, koyu dışkı, karın ağrısı veya halsizlikle birlikteyse karaciğer ve safra yolları açısından değerlendirilmelidir.

Pembe veya kırmızı idrar her zaman kan mıdır?

Pancar, yaban mersini, ravent ve kırmızı gıda boyaları idrarı pembe ya da kırmızı gösterebilir. Bu tür besinlerden sonra geçici renk değişimi görülebilir.

Ancak yakın zamanda böyle bir besin tüketilmediyse kırmızı veya pembe idrar idrarda kan belirtisi olabilir. Böbrek taşı, idrar yolu enfeksiyonu, böbrek hastalığı, mesane veya böbrek kaynaklı tümörler ve prostat sorunları bu tabloyla ilişkili olabilir.

Kırmızı idrar kısa sürede normale dönmüyorsa veya ağrı, yanma, sık idrara çıkma, ateş, bel ağrısı gibi belirtiler eşlik ediyorsa doktora başvurulmalıdır.

Mavi veya yeşil idrar neden görülür?

Mavi ya da yeşil idrar nadirdir. Çoğunlukla gıda boyaları, bazı takviyeler veya ilaçlarla ilişkilidir.

Daha seyrek olarak bazı bakterilerin yol açtığı idrar yolu enfeksiyonları ya da kandaki kalsiyum düzeyiyle ilişkili nadir genetik durumlar bu renge neden olabilir. Renk değişimi sürüyorsa veya idrar yakınmaları varsa sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Bulanık idrar neyi gösterir?

Bulanık, sütlü veya puslu idrar susuzlukla ortaya çıkabilir. Bunun yanında idrar yolu enfeksiyonu ve böbrek taşı da idrarın bulanık görünmesine yol açabilir.

Tek başına kısa süreli bulanıklık her zaman hastalık anlamına gelmez. Ancak yanma, kötü koku, ateş, kasık ağrısı, bel ağrısı veya sık idrara çıkma varsa hekime danışılmalıdır.

Ne zaman doktora gidilmeli?

İdrar rengi birkaç saat ya da bir gün içinde normale dönmüyorsa, özellikle kırmızı, kahverengi, kalıcı turuncu, mavi-yeşil veya bulanık görünüm varsa dikkatli olunmalıdır.

Ağrı, yanma, ateş, bel veya kasık ağrısı, gözlerde sararma, idrarda pıhtı, idrar miktarında belirgin azalma ya da açıklanamayan halsizlik eşlik ediyorsa gecikmeden tıbbi değerlendirme gerekir.

KAYNAKLAR

Cleveland Clinic Health Essentials
Cleveland Clinic Health Library
Uzman görüşü: Üroloji alanı klinik değerlendirme notları

Kazada patpatın sürücüsü Emrah Demirci olay yerinde hayatını kaybetti. Araçta bulunan Çavuş Demirci ise yaralandı. Yaralı, sağlık ekiplerinin ilk müdahalesinin ardından Ünye Devlet Hastanesi’ne kaldırıldı.

Kazayla ilgili inceleme başlatılırken, patpat olarak bilinen tarım araçlarının güvenlik riski bir kez daha gündeme geldi. Özellikle kırsal bölgelerde sık kullanılan bu araçların fren, denge, yol tutuşu ve koruyucu donanım açısından ciddi riskler taşıdığı belirtiliyor.

Son yıllarda çok sayıda ölümlü ve yaralanmalı kazaya karışan patpatlar için daha sıkı denetim yapılması, trafiğe açık alanlarda kullanımın engellenmesi ve güvenlik standardı olmayan araçların yasaklanması yönündeki çağrılar yeniden yükseldi.

Vatandaşlar, tarla ve bahçe içi kullanım amacıyla üretilen bu araçların köy yollarında ve eğimli arazilerde can kayıplarına yol açtığını belirterek, yetkililerden kalıcı düzenleme bekliyor.

Ancak İskoçya’dan daha sonra gelen bilgiler farklı bir tablo ortaya koydu.

Rangers Beşiktaş’ın Teklifini Reddetti

Rangers haberlerini yakından takip eden Daily Record’un aktardığı bilgilere göre Beşiktaş, Raskin için önemli bir kiralama bedeli içeren teklif sundu.

Ancak Rangers yönetimi bu öneriyi kabul etmedi.

İskoç kulübünün temel itirazının rakamdan ziyade transfer modeline olduğu belirtiliyor. Rangers, kadronun değerli isimlerinden biri olarak gördüğü Raskin’i geçici olarak göndermek yerine önemli bir bonservis geliri sağlayacak kalıcı transferi tercih ediyor.

İskoçya’dan İkinci Doğrulama

The Scottish Sun da transfer dosyasına ilişkin kendi kaynaklarından benzer bilgiler verdi.

SunSport’un haberine göre Rangers, Beşiktaş’ın Raskin için yaptığı kiralama girişimini hızlı şekilde geri çevirdi.

Haberde Beşiktaş’ın oyuncuyu kalıcı transfer yerine kiralık olarak kadrosuna katmayı hedeflediğinin anlaşılması üzerine Rangers yönetiminin öneriyi kabul etmediği belirtildi.

İskoç kulübünün Raskin’i yalnızca ciddi bir bonservis bedeli karşılığında göndermeye hazır olduğu ifade edildi.

STV: Henüz Anlaşma Yok

İskoçya’nın önemli yayın kuruluşlarından STV de Beşiktaş’ın Raskin için girişimde bulunduğunu doğruladı.

STV Sport’un kendi kaynaklarına dayandırdığı haberinde Beşiktaş’ın oyuncu için Rangers’a başvurduğu ancak iki kulüp arasında henüz anlaşma sağlanmadığı özellikle vurgulandı.

Bu bilgi, Türkiye’de aynı saatlerde yayılan “Rangers ile anlaşma sağlandı” haberleriyle önemli ölçüde çelişiyor.

Rangers Kalıcı Transfer İstiyor

Transferdeki düğümün Beşiktaş’ın ilgisinden değil, önerilen anlaşmanın yapısından kaynaklandığı görülüyor.

İskoç kaynaklarına göre Rangers, Raskin’i kiralık göndermek istemiyor. Oyuncunun sözleşmesinin 2028’e kadar devam etmesi de İskoç kulübünün pazarlık gücünü artırıyor.

TEAMtalk ise Rangers’ın yaz boyunca Raskin için yaklaşık 20 milyon sterlin seviyesinde bir değerleme yaptığını ve Beşiktaş’ın satın alma bağlantılı bir kiralama modelini tercih ettiğini bildiriyor.

Dolayısıyla siyah-beyazlıların transferi yeniden açabilmesi için mevcut teklif yapısını değiştirmesi gerekebilir.

Raskin Beşiktaş’a Gelmeye Açık

Beşiktaş açısından olumlu gelişme ise oyuncu cephesinde.

TEAMtalk’ın kaynaklarına göre Raskin, Beşiktaş seçeneğine açık ve taraflar dört yıllık sözleşme ihtimali üzerinde görüşüyor.

Ancak kişisel şartların henüz kesinleşmediği belirtiliyor.

Avrupa’nın beş büyük ligindeki transfer pencerelerinin kapanması da Beşiktaş’ın elini güçlendirebilecek unsurlardan biri.

Raskin’in Rangers’tan ayrılmak istemesi halinde Türkiye, transfer penceresi hâlâ açık olan önemli seçeneklerden biri durumunda.

Beşiktaş Yeni Teklif Yapacak mı?

Transferin bundan sonraki aşamasında Beşiktaş’ın Rangers’a sunacağı model belirleyici olacak.

İskoç kaynakların ortaklaştığı nokta oldukça açık: Rangers kiralık transfer istemiyor.

Bu nedenle Beşiktaş’ın transferi sonuçlandırmak istemesi halinde ya doğrudan bonservis teklifine yönelmesi ya da satın alma bölümünü Rangers açısından daha cazip hale getiren yeni bir paket hazırlaması gerekecek.

Türkiye’de transferin tamamlanmaya yakın olduğu haberleri dolaşırken İskoçya’dan gelen son bilgiler, Raskin dosyasının henüz kapanmadığını ancak anlaşmanın da sanıldığı kadar yakın olmadığını gösteriyor.

Kaynaklar

1. Daily Record
2. The Scottish Sun
3. STV Sport
4. TEAMtalk

Kırgızistan, 31 Ağustos 2026’da bağımsızlığının 35. yılını kutlarken aynı gün dünyanın en geniş kapsamlı geleneksel spor buluşmalarından biri olan VI. Dünya Göçebe Oyunları’nı başlattı. Cumhurbaşkanı Sadır Caparov’un açılışını yaptığı organizasyonun ilk töreni Bişkek Arena’da gerçekleştirildi. Spor, kültür ve bilim programları ise 6 Eylül’e kadar ağırlıklı olarak Issık Göl bölgesinde devam ediyor.

Açılış sonrası açıklanan organizasyon verileri oyunların ulaştığı ölçeği ortaya koydu. 104 ülkeden 3 binden fazla sporcu organizasyonda yer alırken program 43 geleneksel spor disiplinini kapsıyor.

Bişkek Belediyesi verilerine göre yeni Bişkek Arena’daki açılış törenini 30 binden fazla seyirci izledi. Başkentin dört bölgesinde kurulan alanlarda da tören canlı olarak takip edildi.

Bağımsızlığın 35. yılında iki tarih aynı güne geldi

31 Ağustos, Kırgızistan için devlet bağımsızlığının simgesi.

Kırgızistan, 31 Ağustos 1991’de kabul edilen bağımsızlık kararıyla egemen devlet statüsünü ilan etti. Ülkenin resmî kurumları 2026 yılını bağımsızlığın 35. yılı olarak kutluyor.

VI. Dünya Göçebe Oyunları’nın tam olarak Bağımsızlık Günü’nde başlaması ise spor organizasyonuna farklı bir kültürel anlam kazandırdı.

Göçebe yaşam biçimi, at yetiştiriciliği, geleneksel oyunlar, sözlü kültür, müzik, zanaat ve topluluk yaşamı Kırgız kültürel mirasının önemli parçaları arasında bulunuyor. Dünya Göçebe Oyunları bu unsurları uluslararası spor organizasyonu çatısı altında yeniden görünür hâle getiriyor.

Dünya Göçebe Oyunları yeniden doğduğu ülkeye döndü

Dünya Göçebe Oyunları ilk kez 2014 yılında Kırgızistan’ın Çolpon-Ata kentinde düzenlendi.

İlk organizasyonda 19 ülkeden 583 katılımcı ve 10 spor disiplini bulunuyordu. 2016’daki ikinci oyunlarda ülke sayısı 62’ye, katılımcı sayısı 1200’e ve spor disiplini sayısı 26’ya yükseldi.

2018’de yine Kırgızistan’ın ev sahipliğinde düzenlenen üçüncü oyunlara 82 ülkeden yaklaşık 2 bin katılımcı geldi ve 37 spor disiplini programda yer aldı.

Organizasyon daha sonra Kırgızistan sınırlarının dışına çıktı. Dördüncü Dünya Göçebe Oyunları 2022’de Türkiye’nin İznik ilçesinde, beşinci oyunlar ise 2024’te Kazakistan’ın başkenti Astana’da gerçekleştirildi.

2026 organizasyonu böylece Dünya Göçebe Oyunlarının başladığı ülkeye dönüşünü de temsil ediyor.

104 ülkeden 3 binden fazla sporcu

VI. Dünya Göçebe Oyunlarının dikkat çeken yönlerinden biri katılım coğrafyasının genişliği.

Açılış sonrası açıklanan organizasyon verilerine göre 104 ülkeden 3 binden fazla sporcu oyunlarda yer aldı.

Organizasyonun hazırlık döneminde oluşturduğu uluslararası akreditasyon ve temsil ağı da bu genişliği gösteriyor. Resmî sistemde 100 ülke için ulusal delegasyonların oluşturulmasını ve katılım süreçlerini destekleyen temsil veya koordinasyon yapıları yer aldı.

Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Tacikistan'ın yanında Moğolistan, Çin, Japonya, Güney Kore, Hindistan, Pakistan ve İran gibi Asya ülkeleri sistemde temsil edildi.

Avrupa’dan Almanya, Fransa, İtalya, İspanya, Birleşik Krallık, Avusturya, Macaristan, Polonya ve Portekiz; Amerika kıtasından ABD, Kanada, Brezilya, Arjantin, Meksika, Şili ve Kolombiya; Afrika’dan Güney Afrika, Nijerya, Gana ve Etiyopya ile Avustralya ve Yeni Zelanda da uluslararası katılım ağında yer aldı.

Bu tablo Dünya Göçebe Oyunlarının yalnızca Türk dünyasını veya Orta Asya’yı kapsayan bir etkinlik olmaktan çıkarak çok kıtalı bir geleneksel spor platformuna dönüştüğünü gösteriyor.

Organizasyonu Kırgızistan Bakanlar Kurulu üstleniyor

VI. Dünya Göçebe Oyunlarının organizasyon yapısı da devlet düzeyinde oluşturuldu.

Oyunların resmî organizatörü Kırgız Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu.

Bakanlar Kurulunun 31 Aralık 2024 tarihli 872-r sayılı kararıyla oyunların hazırlanması ve yürütülmesi için Organizasyon Komitesi kuruldu.

Komitenin başkanlığına Kırgız Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu Başkan Yardımcısı Edil Baysalov getirildi.

Komitede yetkili devlet kurumlarının yöneticileri, bölgelerdeki Cumhurbaşkanlığı temsilcileri, büyük şehirlerin yöneticileri, ulusal şirket ve işletmeler ile çeşitli toplumsal kuruluşların temsilcileri yer aldı.

Oyunların sekretarya görevini ise Dünya Göçebe Oyunları Uluslararası Sekretaryası yürütüyor. Sekretaryanın başında Nursultan Adenov bulunuyor.

Dünya Göçebe Oyunları projesinin fikir sahiplerinden Askhat Akibaev da hazırlık ve organizasyon yapısında görev alan isimler arasında.

Kültür ve spor programında ayrı sorumluluklar

Büyük organizasyonun farklı bölümleri kurumlar arasında paylaştırıldı.

Kırgızistan Devlet Fiziksel Kültür ve Spor Ajansı, oyunların sportif bölümünün koordinasyonundan sorumlu tutuldu. Milli takımların oluşturulması, sporcuların seçimi, hazırlık kampları, müsabakaların yürütülmesi ve hakem organizasyonu bu yapının görev alanları arasında bulunuyor.

Kültür, Enformasyon ve Gençlik Politikası Bakanlığı ise kültür programında görev üstleniyor. Bakan Mirbek Mambetaliev aynı zamanda hazırlık sürecindeki Organizasyon Komitesinin başkan yardımcılığı görevini yürüttü.

Organizasyonun bilim ayağında yükseköğretim ve bilim kurumları da sürece dahil edildi.

Hazırlık sürecinin son aylarında Bakanlar Kurulu Başkan Yardımcısı Ulan Mamatkanov başkanlığında yapılan koordinasyon toplantılarında ulaştırma, konaklama, akreditasyon, altyapı, sağlık hizmetleri ve sanitasyon başlıkları birlikte değerlendirildi.

Ağustos ayındaki son hazırlık toplantısında katılımcıların tıbbi ve sıhhi-epidemiyolojik güvenliğinin de organizasyon planının bir parçası olduğu kayıtlara geçti.

Federasyonlar da organizasyona doğrudan katılıyor

Geleneksel sporların uluslararası federasyonları da bazı branşların yürütülmesinde sorumluluk alıyor.

Örneğin geleneksel Kırgız kemer güreşi Alysh için Dünya Alysh Federasyonu ile Dünya Göçebe Oyunları Uluslararası Sekretaryası arasında iş birliği anlaşması imzalandı.

Bu yapı; Alysh müsabakalarının düzenlenmesi, uluslararası sporcuların katılımının sağlanması, hakemlerin görevlendirilmesi ve gerekli spor ekipmanlarının hazırlanmasında görev alıyor.

Benzer sistem, geleneksel sporların uluslararası standartlarda yürütülmesi ve farklı ülkelerden gelen sporcular için ortak müsabaka kurallarının oluşturulması açısından kullanılıyor.

43 geleneksel spor aynı programda

VI. Dünya Göçebe Oyunlarının spor programında 43 geleneksel disiplin bulunuyor.

Programın en bilinen dallarının başında Kökbörü ve Kökpar geliyor. At üzerinde oynanan bu takım sporlarına farklı geleneksel güreş türleri, okçuluk, at yarışları, güç müsabakaları ve strateji oyunları eşlik ediyor.

Çolpon-Ata ve çevresindeki programda Goresh, Kurash, Moğol Bökh güreşi, Alysh ve sumonun yanında Toguz Korgool, Mangala ve Oware gibi geleneksel zekâ oyunları da yer alıyor.

Kırçın bölgesindeki program ise daha farklı bir fiziksel mücadele alanı oluşturuyor. Burada 300 kilometrelik atlı dayanıklılık maratonunun yanı sıra halat çekme, Mas-Wrestling, Strongman ve çeşitli geleneksel oyunlar bulunuyor.

Bu çeşitlilik, Dünya Göçebe Oyunlarını yalnızca atlı spor veya güreş organizasyonu olmaktan çıkarıyor.

Üç temel sütun: Spor, kültür ve bilim

Dünya Göçebe Oyunları resmî olarak üç temel alan üzerine kuruluyor:

Etnospor, etnokültür ve geleneksel bilgiyle birlikte bilim.

Bu nedenle oyunların programı müsabakalarla sınırlı değil.

Kırçın bölgesinde oluşturulan etno-kültür alanları, geleneksel müzik etkinlikleri, zanaat gösterileri, kültür festivalleri ve farklı halkların yaşam biçimlerini tanıtan programlar spor müsabakalarına eşlik ediyor.

Bilim programında ise “Göçebe Medeniyetler: Miras, Paradigmalar ve Perspektifler” başlıklı uluslararası bilimsel ve uygulamalı konferans bulunuyor.

Böylece organizasyon sporcularla birlikte tarihçileri, kültür araştırmacılarını, geleneksel bilgi taşıyıcılarını ve akademisyenleri de bir araya getiriyor.

UNESCO geleneksel oyunları koruma modelini kayda aldı

Kırgızistan’ın geleneksel oyunları yaşatma çalışmaları UNESCO tarafından da belgelenmiş durumda.

“Nomad Games: Rediscovering Heritage, Celebrating Diversity” programı 2021 yılında UNESCO Somut Olmayan Kültürel Mirasın İyi Koruma Uygulamaları Kaydı’na alındı.

UNESCO belgelerine göre Sovyet dönemindeki zorunlu yerleşik hayata geçiş sürecinde Kırgız toplumunun bazı geleneksel oyunları ve bunlarla ilişkili bilgiler kaybolma riskiyle karşılaştı.

Bağımsızlığın ardından yerel topluluklar, geleneksel oyunların yeniden belirlenmesi, belgelenmesi ve gençlere aktarılması için çalışmalar başlattı.

UNESCO değerlendirmesinde Kırgızistan’da 220 geleneksel oyunun belgelenerek ulusal somut olmayan kültürel miras envanterine dahil edilmesi ve yaklaşık 55 bin uygulayıcıya ulaşılması da programın ölçeğini gösteren veriler arasında bulunuyor.

Kökbörü ise 2017’den bu yana UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsili Listesi’nde yer alıyor.

Göçebe sporları insan sağlığı açısından ne ifade ediyor

Dünya Göçebe Oyunlarının tamamının sağlık üzerindeki etkisini ölçen büyük ölçekli bir klinik araştırma bulunmuyor.

Bu nedenle oyunların kalp hastalığını, diyabeti veya başka bir hastalığı doğrudan önlediği şeklinde bir sonuç çıkarmak doğru değil.

Bilimsel olarak daha güçlü değerlendirme, organizasyondaki sporların içerdiği fiziksel aktivite, kas kuvveti, denge, koordinasyon ve sosyal katılım üzerinden yapılabiliyor.

Dünya Sağlık Örgütü yetişkinlerin haftada 150-300 dakika orta şiddette veya 75-150 dakika yüksek şiddette aerobik fiziksel aktivite yapmasını öneriyor. Büyük kas gruplarını çalıştıran kuvvet aktivitelerinin de haftada en az iki gün yapılması tavsiye ediliyor.

Düzenli fiziksel aktivitenin kalp ve damar hastalıkları ile tip 2 diyabet dahil çeşitli kronik hastalıkların riskini azaltmaya yardımcı olduğu; ruhsal iyilik hâli, düşünme ve öğrenme süreçleri açısından da yarar sağladığı biliniyor.

Göçebe sporlarının sağlık açısından en güçlü ortak paydası da burada ortaya çıkıyor: hareket.

Atlı sporlarda gövde ve denge sürekli çalışıyor

Kırgız göçebe kültürünün atla ilişkisi Dünya Göçebe Oyunlarının spor programında açık biçimde görülüyor.

Binicilik dışarıdan bakıldığında fiziksel yükün büyük bölümünü atın üstlendiği bir etkinlik gibi algılanabiliyor. Gerçekte binici atın hareketlerine uyum sağlamak için gövdesini, pelvisini ve ağırlık merkezini sürekli kontrol ediyor.

2025 yılında yayımlanan ve 75 kişinin değerlendirildiği bir araştırmada sportif binicilerin, spor yapmayan katılımcılara göre gövde stabilitesi testlerinde daha yüksek performans gösterdiği bildirildi.

Çalışmaya 20 sportif binici, 20 rekreasyonel binici ve binicilik yapmayan 35 kişi katıldı.

Araştırmanın gözlemsel yapısı ve katılımcı sayısının sınırlı olması nedeniyle sonuçlar biniciliğin tek başına daha güçlü gövde stabilitesine neden olduğunu kanıtlamıyor. Bulgular yine de binicilikte nöromüsküler kontrol ve gövde dengesinin yoğun biçimde kullanıldığını destekliyor.

Okçulukta kas gücünün yanında hareket kontrolü var

Geleneksel okçuluk göçebe kültürünün en bilinen spor becerilerinden biri.

Okçuluk performansını inceleyen sistematik bir derlemede 35 yıla yayılan 41 araştırma değerlendirildi.

Bulgular, deneyimli okçuların postüral dengeyi koruma ve kas aktivasyonunu tekrarlanabilir biçimde yönetme konusunda kendilerine özgü stratejiler geliştirdiğini gösterdi.

Yayı çekmek kas gücü gerektiriyor ancak hedefe yönelik istikrarlı bir atış için omuzların, gövdenin, kolun ve elin uyumlu çalışması gerekiyor.

Bilimsel veriler okçuluğun belirli bir hastalığı tedavi ettiğini göstermiyor. Araştırmalar daha çok denge, motor kontrol, tekrarlanabilir hareket ve sportif performans arasındaki ilişkiyi ortaya koyuyor.

Güreşte kuvvet kadar çeviklik de gerekiyor

Dünya Göçebe Oyunlarının en geniş alanlarından birini geleneksel güreşler oluşturuyor.

Güreş sırasında sporcu rakibinin hareketlerine kısa sürede cevap vermek, kuvvet üretmek, ağırlık merkezini korumak ve yön değiştirmek zorunda.

Bu nedenle kuvvetin yanında patlayıcı güç, denge, koordinasyon, çeviklik ve dayanıklılık birlikte kullanılıyor.

Fakat temas sporlarının sağlık açısından değerlendirilmesinde yaralanma riski de hesaba katılmalı.

2025 yılında çevrim içi yayımlanan kapsamlı bir sistematik incelemede omuz ve dirsek yaralanmalarının birlikte modern müsabaka güreşindeki bütün yaralanmaların yaklaşık yüzde 21,2’sini oluşturduğu hesaplandı. Omuz yaralanmaları dirsek yaralanmalarından daha sık görüldü.

Bu verilerin geleneksel Kırgız güreşlerine doğrudan aktarılması doğru değil. Araştırma farklı modern güreş türlerinden elde edilen verileri kapsıyor. Yine de temas sporlarında koruyucu sağlık önlemlerinin gerekliliğini gösteriyor.

Atlı sporların yaralanma riski unutulmamalı

Göçebe sporlarının sağlıkla ilişkisi yalnızca faydalar üzerinden değerlendirilemez.

2024 yılında yayımlanan sistematik bir derleme, binicilik sporlarında göğüs bölgesi, baş ve boyun yaralanmalarının ağır travmalar arasında yer aldığını gösterdi.

Baş ve boyun yaralanmaları özellikle ciddi sonuçlarla ilişkilendiriliyor. Bilimsel veriler uygun kask kullanımının kafatası kırıkları ve travmatik beyin yaralanmalarına karşı koruma sağlayabildiğini gösteriyor.

Atlı sporlar üzerine yapılan başka çalışmalar da düşme ve atın tekmelemesi gibi mekanizmaların yaralanmalarda öne çıktığını bildiriyor.

Bu nedenle Kökbörü gibi hızın, at kontrolünün ve fiziksel mücadelenin aynı anda bulunduğu branşlarda sporcu eğitimi, koruyucu ekipman, uygun müsabaka kuralları, saha sağlık ekipleri ve acil müdahale planları vazgeçilmez unsurlar arasında.

Kırgızistan’daki organizasyon hazırlıklarında tıbbi ve sıhhi-epidemiyolojik hizmetlerin ayrıca planlanmış olması da bu güvenlik boyutunun organizasyon düzeyinde ele alındığını gösteriyor.

Spor yalnızca kasları değil sosyal bağları da etkiliyor

Dünya Göçebe Oyunlarını farklılaştıran bir başka unsur spor ile topluluk kültürünün iç içe geçmesi.

Takım müsabakaları, geleneksel müzik, ortak kültür alanları ve farklı ülkelerden katılımcıların aynı organizasyonda buluşması etkinliğin sosyal yönünü güçlendiriyor.

Yetişkinlerde spor katılımının ruh sağlığı ve sosyal sonuçlarını inceleyen 2023 tarihli sistematik derlemede 29 çalışma değerlendirildi.

Spor katılımının daha iyi psikolojik iyilik hâli, sosyal etkileşim, aidiyet ve kişiler arası iletişim gibi olumlu sonuçlarla ilişkili olduğu bildirildi. Takım sporlarında bazı sonuçlar bireysel sporlara göre daha güçlü görüldü.

Araştırmaların önemli bölümünün gözlemsel olması nedeniyle bu ilişkiler doğrudan neden-sonuç kanıtı olarak kabul edilmiyor.

Ancak fiziksel aktivitenin yalnız yapılan egzersizden ibaret olmadığı; sporun aynı zamanda sosyal ilişki ve topluluk katılımı sağlayabildiği bilimsel literatürde giderek daha fazla inceleniyor.

Geleneksel oyunların çocuklar için ayrı bir yönü var

Geleneksel oyunların çocukların hareketle ilişkisi üzerindeki etkileri konusunda da yeni çalışmalar yayımlanıyor.

Türkiye’de 11-12 yaşlarındaki 60 öğrenci üzerinde gerçekleştirilen ve 2026 yılında yayımlanan yarı deneysel bir araştırmada çocuklar sekiz hafta boyunca geleneksel oyun programına katıldı.

Program sonunda deney grubunda fiziksel okuryazarlığın fiziksel, psikolojik, sosyal ve bilişsel boyutlarında kontrol grubuna göre daha fazla gelişme bildirildi.

Örneklemin küçük olması ve araştırmanın Kırgızistan’da yapılmamış olması nedeniyle sonuçlar Dünya Göçebe Oyunlarına veya bütün çocuklara doğrudan genellenemez.

Çalışma yine de geleneksel oyunların çocuklarda fiziksel aktiviteyi kültür, sosyal etkileşim ve öğrenmeyle bir araya getirebileceğine ilişkin güncel bir örnek oluşturuyor.

35 yıllık bağımsızlığın kültürel tarafı

VI. Dünya Göçebe Oyunlarının Kırgızistan’ın bağımsızlığının 35. yıl dönümünde başlaması organizasyonu yalnızca spor takviminin bir parçası olmaktan çıkarıyor.

1991’de siyasi egemenliğini ilan eden Kırgızistan, sonraki yıllarda göçebe kültürüne ait geleneksel oyunların belgelenmesi ve yeniden yaşatılması konusunda kapsamlı çalışmalar yürüttü.

2014’te 19 ülkeyle başlayan Dünya Göçebe Oyunlarının 2026’da 104 ülkenin temsil edildiği bir organizasyona dönüşmesi bu sürecin ulaştığı uluslararası ölçeği gösteriyor.

Dünya Göçebe Oyunları bugün Kırgızistan açısından aynı anda üç işlev taşıyor: geleneksel sporların yaşatılması, kültürel mirasın gelecek kuşaklara aktarılması ve farklı ülkelerin spor ile kültür üzerinden bir araya getirilmesi.

İnsan sağlığı açısından ortaya çıkan mesaj ise daha evrensel.

Bilimsel kanıtlar geleneksel sporların tamamına özel bir sağlık etkisini kanıtlamıyor. Buna karşılık bu sporların merkezinde bulunan hareket, kuvvet, denge, koordinasyon ve sosyal katılım sağlıklı yaşamın bilimsel olarak desteklenen bileşenleri arasında bulunuyor.

Atlı ve temas sporlarının yaralanma riskleri ise güvenli spor ortamının, koruyucu ekipmanın, sağlık hizmetlerinin ve doğru eğitimin kültürel miras kadar korunması gerektiğini hatırlatıyor.

Kırgızistan’ın bağımsızlığının 35. yılında düzenlenen VI. Dünya Göçebe Oyunları böylece aynı sahnede iki farklı mirası buluşturuyor: modern bir devletin bağımsızlık hafızasını ve yüzyıllardır hareket, dayanıklılık ve topluluk yaşamıyla şekillenen göçebe kültürünü.

KAYNAKLAR

• Kırgız Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu – VI. Dünya Göçebe Oyunları Organizasyon Komitesi ve hazırlık kararları

• Kırgız Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı – VI. Dünya Göçebe Oyunları açılış kayıtları, 31 Ağustos 2026

• Kırgız Cumhuriyeti Merkez Seçim ve Referandum Komisyonu – Bağımsızlığın 35. yılı açıklaması, 31 Ağustos 2026

• Bişkek Belediyesi – VI. Dünya Göçebe Oyunları açılış töreni ve seyirci bilgileri, 31 Ağustos 2026

• Dünya Göçebe Oyunları Uluslararası Sekretaryası – VI. Dünya Göçebe Oyunları programı, akreditasyon sistemi ve organizasyon kayıtları

• Dünya Göçebe Oyunları Organizasyon Komitesi – VI. Dünya Göçebe Oyunları düzenlemeleri ve 43 geleneksel spor programı

• Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü – Nomad Games: Rediscovering Heritage, Celebrating Diversity

• Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü – Kok Boru, Traditional Horse Game

• Dünya Sağlık Örgütü – Fiziksel Aktivite Rehberi

• Folia Medica Cracoviensia – Assessment of Core Stability in Equestrian Riders, 2025

• Sports Medicine – Open – Performance Assessment in Archery: A Systematic Review

• Sports Health – The Burden of Shoulder and Elbow Injuries in Wrestling: A Systematic Review of Incidence, Injury Types, and Competition-Level Comparisons

• Sports Health – CNS and Thorax Injury and Associated Risk Factors in Equestrian Sports

• Systematic Reviews – The Impact of Sports Participation on Mental Health and Social Outcomes in Adults

• Frontiers in Sports and Active Living – The Effects of Traditional Games on Physical Literacy Among School-Aged Children

Edinilen bilgilere göre, yolun karşısına geçmeye çalışan genç kıza cadde üzerinde ilerleyen bir otomobil çarptı. Çarpmanın etkisiyle genç kız metrelerce savrularak yere düştü.

Kazayı gören çevredeki vatandaşlar hızla olay yerine koşarak yaralıya ilk müdahaleyi yaptı. Durumun 112 Acil Sağlık ekiplerine bildirilmesi üzerine bölgeye kısa sürede ambulans sevk edildi.

Olay yerine ulaşan sağlık ekipleri, ağır yaralanan genç kıza ilk müdahaleyi olay yerinde gerçekleştirdi. Ardından ambulansla hastaneye kaldırılan genç kızın tedavi altına alındığı öğrenildi.

Hastaneden edinilen bilgilere göre genç kızın sağlık durumunun ciddiyetini koruduğu ve yoğun bakım ünitesinde entübe edilerek tedavisinin sürdüğü bildirildi.

Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.

Son yıllarda hem tarama programlarının yaygınlaşması hem de ailelerin bilinçlenmesiyle SMA hastalığı daha fazla konuşuluyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi, Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, özellikle erken belirti ve tanının hayati önem taşıdığını vurguluyor:
“Bugün artık SMA hastalığında erken tanı, hastalığın seyrini değiştirebiliyor. Ancak belirtiler gözden kaçarsa tablo ağırlaşabiliyor.”

SMA Hastalığı nedir?

SMA hastalığı (Spinal Müsküler Atrofi), omurilikteki hareket sinir hücrelerini etkileyen genetik bir kas hastalığıdır.

Bu hastalıkta, kasları çalıştıran motor nöronlar hasar görür. Sonuç olarak:

• Kaslarda güçsüzlük

• Hareket kısıtlılığı

• Zamanla kas erimesi

• İleri vakalarda solunum problemleri

görülebilir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’a göre, SMA hastalığı doğuştan gelen genetik bir bozukluktur ve SMN1 genindeki eksiklik nedeniyle ortaya çıkar. “Kasın kendisi sağlamdır, sorun kası çalıştıran sinirdedir” diyerek hastalığın mekanizmasını sade bir dille anlatıyor.

SMA hastalığı tiplerine göre farklı şiddette seyreder. Bazı bebeklerde ilk aylarda ağır tablo görülürken, bazı çocuklarda belirtiler daha geç ortaya çıkabilir.

En sinsi belirtiler

SMA hastalığı çoğu zaman sessiz başlar. Aileler ilk etapta fark etmeyebilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler:

• Baş kontrolünde gecikme

• Emme ve yutma güçlüğü

• Yaşıtlarına göre daha az hareket

• Kol ve bacaklarda gevşeklik

• Sık solunum yolu enfeksiyonu

• Oturamama ya da yürüyememe

Prof. Dr. Kafadar, “Bebek çok sakin diye sevinen aileler oluyor. Oysa aşırı hareketsizlik bazen SMA hastalığı belirtisi olabilir” uyarısında bulunuyor.

Özellikle bacaklarda güçsüzlük ön plandadır. Bazı vakalarda dilde titreme bile görülebilir. Bu belirtiler erken dönemde yakalanırsa, tedavi seçenekleri daha etkili olabilir.

Kimler risk altında?

SMA hastalığı kalıtsal bir hastalıktır.

Risk grupları şunlardır:

• Anne ve babanın taşıyıcı olduğu bebekler

• Akraba evliliği bulunan aileler

• Ailesinde SMA öyküsü olanlar

Türkiye’de taşıyıcılık oranının yaklaşık 1/40–1/50 civarında olduğu belirtilmektedir. Bu da toplumda azımsanmayacak bir genetik risk bulunduğunu gösterir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “Anne ve baba sağlıklı olabilir. Taşıyıcı olduklarını bilmeyebilirler. Bu nedenle evlilik öncesi ve gebelik öncesi taramalar çok önemlidir” diyor.

Neden artıyor?

Son yıllarda “SMA hastalığı artıyor mu?” sorusu sıkça soruluyor.

Uzmanlara göre artışın birkaç nedeni var:

• Yenidoğan tarama programlarının yaygınlaşması

• Genetik testlere erişimin artması

• Toplumsal farkındalığın yükselmesi

• Akraba evliliklerinin devam etmesi

Prof. Dr. Kafadar, “Eskiden tanı alamayan vakalar vardı. Bugün erken tarama sayesinde SMA hastalığını daha erken yakalayabiliyoruz” diyerek görünürdeki artışın tanı kapasitesiyle ilişkili olduğunu vurguluyor.

Ayrıca son yıllarda geliştirilen gen tedavileri ve yeni ilaç seçenekleri de hastalığın daha fazla gündeme gelmesine yol açtı.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir çocuk nörolojisi uzmanına başvurulmalı:

• Bebek başını 3–4 ayda tutamıyorsa

• 6–7 ayda desteksiz oturamıyorsa

• 1 yaşında yürümeye başlamamışsa

• Kol ve bacaklarda belirgin güçsüzlük varsa

• Emme ve beslenme problemi sürüyorsa

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “SMA hastalığında erken tanı hayat kurtarır. Gecikme kas kaybını artırabilir” diyerek aileleri uyarıyor.

Bugün SMA hastalığı tedavisi için kullanılan ilaçlar, hastalığın ilerlemesini yavaşlatabiliyor. Bazı vakalarda gen tedavisi uygulanabiliyor. Ancak tedavinin başarısı büyük ölçüde erken teşhise bağlı.

Nasıl korunulur?

SMA hastalığı tamamen önlenebilir bir hastalık değildir. Ancak risk azaltılabilir.

Korunma yolları:

• Evlilik öncesi taşıyıcılık testi

• Gebelik öncesi genetik danışmanlık

• Aile öyküsü varsa ileri genetik testler

• Yenidoğan tarama programlarına katılım

Prof. Dr. Kafadar, “Toplumsal bilinç en güçlü silahtır. Taşıyıcı olduğunuzu bilmek kader değildir, önlem alma fırsatıdır” diyor.

Türkiye’de yenidoğan tarama programlarının genişlemesi sayesinde SMA hastalığı artık daha erken evrede tespit edilebiliyor. Bu da çocukların yaşam kalitesini artırma açısından umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Uzman Uyarısı: Erken Tanı Hayat Değiştiriyor

SMA hastalığı kader değil, geç kalınmış tanı kader olabilir.

Kas kaybı başladıktan sonra geri dönüş sınırlıdır. Bu nedenle belirti, risk, genetik öykü ve erken tarama hayati önemdedir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar son olarak şu mesajı veriyor:
“Her hareketsizlik masum değildir. Aileler gelişim basamaklarını yakından takip etmeli. Şüphe varsa zaman kaybetmeden uzmana başvurulmalı.”

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Çocuk Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada epilepsinin toplumda hâlâ yanlış bilinen yönleri olduğunu vurguladı.

Epilepsi (Sara) Nedir?

Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin ani ve kontrolsüz elektriksel boşalımları sonucu ortaya çıkan, tekrarlayan nöbetlerle karakterize bir hastalıktır. Halk arasında “sara” olarak bilinir.

Prof. Dr. Kafadar’a göre:

“Epilepsi tek bir hastalık değil, birçok farklı nedeni ve türü olan bir beyin hastalıkları grubudur. Her nöbet epilepsi değildir; tanı için nöbetlerin tekrarlayıcı olması gerekir.”

Nöbet Nasıl Ortaya Çıkar?

Beynimiz milyarlarca sinir hücresinin uyumlu çalışmasıyla görev yapar. Ancak bazı durumlarda bu hücreler bir anda aşırı ve düzensiz elektrik sinyali üretir. Sonuç?

• Ani bilinç kaybı

• Kasılmalar

• Sabit bir noktaya dalıp kalma

• Ağızda köpürme

• Kısa süreli hafıza kaybı

• Garip kokular ya da tatlar hissetme

Bazı nöbetler dramatiktir, bazıları ise sadece birkaç saniyelik “donma” şeklinde geçer. Bu nedenle birçok epilepsi vakası uzun süre fark edilmeden devam edebilir.

Çocuklarda Epilepsi Daha mı Farklı?

Prof. Dr. Kafadar, özellikle çocukluk çağında epilepsinin farklı belirtilerle ortaya çıkabileceğini belirtiyor:

“Çocuklarda dalıp gitme, ders sırasında kısa süreli kopmalar, ani sıçramalar ya da sebepsiz düşmeler epilepsi belirtisi olabilir. Ailelerin bu belirtileri hafife almaması gerekir.”

Çocukluk çağı epilepsilerinin bir kısmı yaşla birlikte düzelebilirken, bazı türleri uzun süreli takip gerektirir.

Epilepsinin Nedenleri Neler?

Epilepsi her zaman tek bir nedene bağlı değildir. Olası sebepler arasında:

• Doğum sırasında beyin hasarı

• Genetik yatkınlık

• Beyin enfeksiyonları

• Kafa travmaları

• Beyin tümörleri

• Nedeni bilinmeyen (idiopatik) durumlar

Vakaların önemli bir kısmında ise net bir sebep saptanamayabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Epilepsi tanısında en önemli testlerden biri EEG (Elektroensefalografi)’dir. EEG, beynin elektriksel aktivitesini kaydeder.

Bunun yanında:

• Beyin MR görüntülemesi

• Ayrıntılı nörolojik muayene

• Nöbet öyküsünün detaylı değerlendirilmesi

Tanı sürecinde büyük önem taşır.

Tedavisi Var mı?

Evet. Epilepsi hastalarının büyük bir kısmı düzenli ilaç tedavisiyle nöbetsiz bir yaşam sürebilir.

Prof. Dr. Kafadar’ın altını çizdiği en önemli nokta şu:

“Epilepsi tedavi edilebilir bir hastalıktır. İlaçlar düzenli kullanıldığında hastaların yaklaşık yüzde 70’inde nöbetler tamamen kontrol altına alınabilir.”

Dirençli vakalarda ise:

• Ketojenik diyet

• Vagus sinir stimülasyonu

• Cerrahi tedavi

gibi seçenekler gündeme gelebilir.

Nöbet Anında Ne Yapılmalı?

Toplumda en sık yapılan yanlış, nöbet geçiren kişinin ağzına bir şey koymaya çalışmaktır. Bu son derece tehlikelidir.

Doğru yaklaşım:

✔️ Kişiyi yan yatırmak
✔️ Başını sert bir zeminden korumak
✔️ Süreyi takip etmek
✔️ Nöbet 5 dakikayı aşarsa acil yardım çağırmak

Toplumsal Yanlış Algılar

Epilepsi bulaşıcı değildir.
Ruhsal bir hastalık değildir.
Akıl hastalığı değildir.

Bu hastalık, beynin elektriksel düzeniyle ilgilidir. Doğru tedavi ve takip ile bireyler eğitimlerine, iş hayatlarına ve sosyal yaşamlarına devam edebilir.

Son Söz

Epilepsi korkulacak değil, bilinmesi gereken bir hastalıktır. Bilgi, ön yargının panzehiridir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’ın da ifade ettiği gibi, erken tanı ve düzenli takip hayat kalitesini belirleyen en kritik faktördür.

Beynin elektriği bazen kontrolden çıkabilir. Önemli olan, o dalgayı doğru yönetmektir. ⚡
Epilepsi (Sara Hastalığı) Nedir? Epilepsi Çeşitleri Nelerdir? Epilepsi Neden Olur? Epilepsi Belirtileri Nelerdir? Epilepsi Nasıl Teşhis Edilir? Epilepsi Tedavisi Nasıl Yapılır? Epilepsi Risk Faktörleri Nelerdir? Epilepsi öldürür mü? Epilepsi nasıl anlaşılır? Epilepsi geçer mi? Stres epilepsiyi etkiler mi? Epilepsi nöbeti uyurken olur mu? Epilepsi nöbeti geçirdikten sonra kişi neler hisseder? Anksiyete epilepsiye neden olur mu?

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Asuman İnan, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada özellikle yaz aylarında artan vakalara dikkat çekti.

Prof. Dr. İnan, “Salmonella en sık gıdalar yoluyla bulaşır. Çiğ veya iyi pişmemiş tavuk, yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri ve iyi yıkanmamış sebzeler risk taşır” dedi.

🧫 Salmonella Nedir?

Salmonella, bağırsak sistemini etkileyen bir bakteri grubudur. Halk arasında çoğu zaman “gıda zehirlenmesi” olarak bilinen tabloya neden olur. Ancak her gıda zehirlenmesi Salmonella değildir.

Uzmanlara göre bakteri, uygun sıcaklıkta hızla çoğalır ve özellikle hijyen kurallarına uyulmayan mutfaklarda kolayca yayılır.

⚠️ Salmonella Belirtileri Nelerdir?

Prof. Dr. İnan’ın verdiği bilgilere göre belirtiler genellikle bakterinin alınmasından 6–72 saat sonra ortaya çıkıyor:

• Yüksek ateş

• Sulu veya kanlı ishal

• Karın ağrısı ve kramp

• Bulantı ve kusma

• Halsizlik

Çoğu vaka 4–7 gün içinde düzeliyor. Ancak bağışıklık sistemi zayıf kişilerde enfeksiyon kana karışabiliyor ve ciddi sonuçlar doğurabiliyor.

🚨 Kimler Risk Altında?

Uzman isim özellikle şu grupları uyardı:

• Bebekler

• 65 yaş üstü bireyler

• Hamileler

• Kronik hastalığı olanlar

• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler

Bu kişilerde tablo daha ağır seyredebilir ve hastane tedavisi gerekebilir.

🛡 Nasıl Korunmalı?

Prof. Dr. İnan’a göre korunmanın temel anahtarı mutfak hijyeni:

• Çiğ et ve sebzeler ayrı kesme tahtasında hazırlanmalı

• Tavuk ve et iyice pişirilmeli

• Eller en az 20 saniye sabunla yıkanmalı

• Soğuk zincir korunmalı

“Salmonella gözle görülmez, tadı değişmez. Bu nedenle en güçlü silahımız temizliktir” uyarısında bulundu.

📌 Uzmandan Net Mesaj

Salmonella hafife alınacak bir enfeksiyon değil. Basit görünen bir ishal tablosu bazı gruplarda hayati risk oluşturabiliyor. Uzmanlar özellikle yaz aylarında açıkta satılan ve iyi muhafaza edilmeyen gıdalara karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Uzmanların ortak mesajı

“Mucize aramayın.
Bilimsel önlemlerle ve sağlıklı yaşamla riskleri azaltın.”

Kanser riskini tamamen sıfırlamak mümkün olmasa da, bu 12 başlıkla risk belirgin biçimde azaltılabiliyor.

Uzmanlara göre kanserden korunma bir günde değil, bir yaşam tarzıyla mümkün. İşte bilimsel kanıtlarla desteklenen 12 altın kural: