Araştırma, Danimarka, Finlandiya, İzlanda, Norveç ve İsveç’i kapsayan geniş bir kayıt sistemi üzerinden yürütüldü. Çalışmada 13 bin 50 yemek borusu yassı hücreli kanseri hastası ile 130 bin 500 kontrol katılımcısı karşılaştırıldı.

Metformin Kullananlarda Yüzde 36 Daha Düşük Olasılık

Bulgulara göre metformin kullanımı, bu kanser türüyle ilişkili olasılıkta yüzde 36 daha düşük oranla bağlantılı bulundu. Daha yüksek doz metformin kullanan grupta ise bu ilişkinin daha belirgin olduğu bildirildi.

Araştırmacılar, metforminin özellikle yüksek riskli bireylerde koruyucu potansiyel açısından daha fazla incelenmesi gerektiğini belirtti. Ancak çalışma, ilacın kanseri kesin olarak önlediğini göstermiyor; yalnızca güçlü bir ilişkiye işaret ediyor.

Neden Önemli?

Yemek borusu yassı hücreli kanseri, seyri zor ve erken yakalanmadığında tedavisi güç kanser türleri arasında yer alıyor. Sigara ve aşırı alkol kullanımı bu kanser için bilinen önemli risk faktörleri arasında gösteriliyor.

Metforminin kanser hücre çoğalması, insülin direnci, inflamasyon ve hücresel metabolizma üzerinde etkileri olabileceği düşünülüyor. Fakat bu mekanizmaların insanda koruyucu etkiye dönüşüp dönüşmediği hâlâ net değil.

Uzmanlar Temkinli: Klinik Deney Şart

Çalışmanın güçlü yanı, büyük örneklem ve uzun izlem süresi. Ancak araştırmacılar, metformin için kanserden korunma amacıyla öneri yapılmadan önce ek gözlemsel çalışmalar ve randomize klinik deneyler gerektiğini vurguladı.

Bu nedenle metformin, doktor önerisi dışında kanserden korunmak amacıyla kullanılmamalı. İlaç tedavileri, kişinin hastalık geçmişi, risk durumu ve hekim değerlendirmesiyle belirlenmeli.

Kaynak

Çalışma: Metformin Use and Development of Esophageal Squamous Cell Carcinoma
Dergi: JAMA Network Open
Yayın tarihi: 16 Mart 2026
Çalışma türü: Nüfus temelli vaka-kontrol çalışması

Araştırmacılar, kandaki yaklaşık 3 bin proteini inceleyerek beyin, kalp, akciğer, karaciğer, böbrek ve bağışıklık sistemi dahil 11 farklı organ sisteminin biyolojik yaşını değerlendirdi. Çalışmada 40-70 yaş aralığındaki 44 bin 498 kişinin verileri analiz edildi.

Beynin Yaşı Yaşam Süresini Etkileyebilir

Araştırmaya göre özellikle beynin biyolojik yaşı, genel ölüm riskiyle güçlü biçimde ilişkili bulundu.

Biyolojik olarak “yaşlı beyin” grubunda yer alan kişilerde yaklaşık 15 yıllık takip sürecinde ölüm riskinin arttığı, “genç beyin” grubunda ise bu riskin daha düşük olduğu bildirildi. Stanford araştırmacıları, beynin yaşlanma sürecinde merkezi bir rol oynayabileceğini belirtti.

Alzheimer Riskiyle Dikkat Çeken Bağlantı

Çalışmada en çarpıcı bulgulardan biri Alzheimer hastalığıyla ilgili oldu.

Biyolojik olarak yaşlı beyne sahip kişilerde Alzheimer tanısı alma riskinin, normal yaşlanan beyne sahip kişilere göre 3,1 kat daha yüksek olduğu bildirildi. Genç beyin profiline sahip kişilerde ise Alzheimer riskinin belirgin şekilde daha düşük olduğu kaydedildi.

Kan Testi Gelecekte Erken Uyarı Aracı Olabilir

Araştırmacılar, bu yöntemin bugün için araştırma amaçlı kullanıldığını vurguluyor. Ancak ilerleyen yıllarda organların biyolojik yaşını gösteren kan testlerinin, hastalıklar ortaya çıkmadan önce riskli kişileri belirlemede kullanılabileceği ifade ediliyor.

Uzmanlara göre bu yaklaşım, klasik “hastalık çıktıktan sonra tedavi” anlayışından, hastalık gelişmeden önce önlem alma dönemine geçişin kapısını aralayabilir.

Kesin Tanı Değil, Risk Göstergesi

Araştırma önemli ipuçları sunsa da bu testin tek başına Alzheimer, kalp hastalığı veya başka bir hastalık tanısı koydurmadığı unutulmamalı. Bulgular, organ yaşlanması ile hastalık riski arasında ilişki olduğunu gösteriyor; kişisel sağlık değerlendirmesi için hekim kontrolü gerekiyor.

Kaynak: Stanford Medicine / Nature Medicine, 9 Temmuz 2025

Son yıllarda yapılan bilimsel çalışmalar, plastik ambalajlı içme sularında gözle görülemeyecek kadar küçük plastik parçacıkların bulunabildiğini ortaya koydu. Özellikle nanoplastikler, mikroplastiklerden çok daha küçük olmaları nedeniyle bilim dünyasında daha yakından izleniyor.

PNAS’ta yayımlanan 2024 tarihli bir çalışmada, bazı şişe sularında litre başına ortalama yaklaşık 240 bin plastik parçacık tespit edildiği bildirildi. Bu parçacıkların önemli bölümünün nanoplastik boyutta olduğu belirtildi.

Mikroplastik nedir, nanoplastik neden daha çok konuşuluyor?

Mikroplastikler 5 milimetreden küçük plastik parçacıkları ifade eder. Nanoplastikler ise bundan çok daha küçük yapıdadır. Bu nedenle vücuda girdikten sonra nasıl davrandıkları, hangi dokulara ulaşabildikleri ve uzun vadede ne tür etkiler oluşturabileceği hâlâ araştırılıyor.

Dünya Sağlık Örgütü, içme suyundaki mikroplastiklerle ilgili mevcut verilerin insan sağlığı açısından kesin bir risk sonucuna varmak için yeterli olmadığını, ancak daha fazla araştırmaya ihtiyaç bulunduğunu vurguluyor.

Şişe suyu içmek hastalık yapar mı?

Bugünkü bilimsel tabloya göre “şişe suyu içen herkes risk altında” demek doğru değil. Ancak “hiçbir sorun yok” demek de aceleci olur.

Araştırmalar, mikroplastik ve nanoplastiklerin vücuda giriş yolları, bağırsak bariyeri, bağışıklık sistemi, iltihaplanma süreçleri ve hücresel etkiler açısından incelenmesi gerektiğini gösteriyor. Bazı derleme çalışmalar, uzun süreli maruziyetin olası etkileri konusunda daha sıkı izleme ve standart test yöntemleri gerektiğini belirtiyor.

Plastik şişelerde risk ne zaman artabilir?

Uzmanlara göre asıl dikkat edilmesi gereken nokta, plastik şişenin kullanım ve saklama koşullarıdır.

Plastik şişelerin güneş altında, araç içinde, yüksek sıcaklıkta veya uzun süre bekletilmesi; ambalajdan suya geçebilecek parçacık ve kimyasal yükü artırabilecek koşullar arasında değerlendiriliyor. Ayrıca tek kullanımlık şişelerin tekrar tekrar kullanılması da önerilmiyor.

Kimler daha dikkatli olmalı?

Bebekler, çocuklar, hamileler, yaşlılar ve kronik hastalığı bulunan kişilerde genel çevresel maruziyetlerin azaltılması daha önemli görülüyor. Bu gruplar için su tüketiminde güvenilir kaynak, uygun saklama koşulları ve temiz kap kullanımı öne çıkıyor.

Ne yapılabilir?

Cam şişe veya çelik matara kullanmak, plastik şişeyi güneşte bırakmamak, damacana ve şişe sularını serin yerde saklamak, tek kullanımlık şişeleri tekrar kullanmamak ve güvenilir içme suyu kaynaklarını tercih etmek pratik önlemler arasında yer alıyor.

Sonuç: Panik değil, tedbir zamanı

Şişe sularındaki mikroplastik meselesi, bugünden yarına kesin hastalık ilan edilecek bir tablo değil. Ancak plastik ambalajlı su tüketiminin sorgulanması gereken yeni bir halk sağlığı başlığına dönüştüğü de açık.

Bilim dünyası bu parçacıkların vücutta nasıl davrandığını araştırırken, tüketici açısından en makul yol plastik maruziyetini azaltmak ve suyu doğru koşullarda saklamak.

Türkiye, mayıs ayının ortasında yeni bir yağışlı sistemin etkisine giriyor. Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün son değerlendirmesine göre birçok ilde gün içinde gök gürültülü sağanak bekleniyor.

Uyarının özellikle geniş bir bölgeyi kapsaması, “sarı kodlu uyarı nedir?”, “hangi illerde yağmur var?” ve “kuvvetli yağış ne zaman başlayacak?” aramalarını öne çıkardı.

Sarı kodlu uyarı hangi saatleri kapsıyor?

MGM’nin uyarısına göre kuvvetli yağış riski 14 Mayıs 2026 Perşembe günü saat 11.00’den gece yarısına kadar geçerli olacak. Yağışların yerel olarak kuvvetlenebileceği, kısa sürede etkili su baskınlarına yol açabileceği değerlendiriliyor.

39 ilde yağış alarmı

Sarı kodlu uyarı verilen iller arasında Ankara, İzmir, Bursa, Adana, Mersin, Samsun, Ordu, Giresun, Eskişehir, Konya, Kayseri, Kastamonu, Zonguldak, Bolu, Düzce, Karabük, Bartın, Manisa, Aydın, Balıkesir, Çanakkale ve çok sayıda iç bölge ili bulunuyor.

Bu tablo, yalnızca yağmur beklentisini değil; ani sel, yıldırım, dolu ve ulaşımda aksama ihtimalini de gündeme taşıyor.

Sarı kod ne anlama geliyor?

Sarı kod, hava olayının olağan dışı olabileceğini ve dikkat gerektirdiğini ifade ediyor. Bu seviye, günlük yaşamın tamamen duracağı anlamına gelmez; ancak özellikle açık alanda çalışanlar, sürücüler ve dere yatağına yakın bölgelerde yaşayanlar için tedbir çağrısı niteliği taşır.

Nelere dikkat edilmeli?

Kısa sürede bastıran yağışlarda alt geçitler, eğimli yollar ve su birikintisi oluşan noktalar riskli hale gelebilir. Vatandaşların güncel meteorolojik uyarıları takip etmesi, ani sağanak sırasında açık alanlardan uzak durması ve trafikte görüş mesafesine göre hareket etmesi önem taşıyor.

Son décès a provoqué une vive tristesse au sein de la communauté turque en France ainsi que dans sa ville natale de Kayseri.

Une prière funéraire sera organisée aujourd’hui à la mosquée Mevlana de DİTİB à Sélestat. Après la cérémonie en France, la dépouille d’Ahmet Akça sera rapatriée en Turquie.

Le jeune homme sera inhumé dans le district d’Özvatan, à Kayseri. Une forte participation est attendue à la cérémonie funéraire.

FDA, decitabine ve cedazuridine içeren ağızdan alınan tablet kombinasyonunun, venetoclax ile birlikte kullanımına onay verdi. Karar, yeni tanı konmuş akut miyeloid lösemi hastaları için alındı.

Onay kapsamına, 75 yaş ve üzerindeki yetişkin hastalar ile mevcut sağlık sorunları nedeniyle yoğun indüksiyon kemoterapisi alamayan yetişkin AML hastaları giriyor.

Çalışmada remisyon oranı dikkat çekti

FDA’nın değerlendirmesi, ASTX727-07 adlı açık etiketli, tek kollu klinik çalışmaya dayandırıldı. Çalışmaya yeni tanı almış 101 akut miyeloid lösemi hastası dahil edildi.

Verilere göre, tedavi kombinasyonunu alan 42 hastada tam remisyon sağlandı. Bu oran yüzde 41,6 olarak açıklandı. Tam remisyona ulaşma süresinin medyanı 2 ay olarak bildirildi.

Tedavi nasıl uygulanacak?

FDA açıklamasına göre önerilen kullanımda Inqovi tableti, venetoclax ile birlikte 28 günlük döngüler halinde uygulanacak. Decitabine 35 mg ve cedazuridine 100 mg içeren tabletin, her döngünün 1-5. günlerinde günde bir kez ağızdan alınması öneriliyor.

Yan etkiler için uyarı yapıldı

FDA, ilacın reçete bilgilerinde kemik iliği baskılanması ve embriyo-fetal toksisiteye ilişkin uyarıların yer aldığını bildirdi. Bu nedenle tedavinin yalnızca hekim değerlendirmesi ve yakın takip altında uygulanması gerekiyor.

Neden önemli?

Akut miyeloid lösemi, özellikle ileri yaşta ve ek hastalıkları bulunan kişilerde tedavi seçenekleri açısından zorlayıcı bir kan kanseri türü olarak biliniyor. FDA’nın bu onayı, yoğun kemoterapi alamayan hasta grubu için ağızdan alınabilen bir kombinasyon seçeneğini resmî olarak tedavi alanına eklemiş oldu.

Konyaspor, Beşiktaş karşısında aldığı 1-0’lık galibiyetle finale yükselen ilk takım olmuştu. Trabzonspor ise Gençlerbirliği engelini aşarak final biletini aldı.

Türkiye Kupası finalinin 22 Mayıs 2026 Cuma günü saat 20.45’te Antalya’da oynanması bekleniyor. Tek maç üzerinden oynanacak finalde kazanan takım kupanın sahibi olacak.

Özellikle son dönemlerde kırsal bölgelerde yaban hayvanlarının yerleşim alanlarına yaklaşması, bölge halkında endişeyi artırıyor. Karabudak Mahallesi sakinleri, benzer olayların tekrar yaşanmaması için yetkililerden önlem alınmasını istedi.

Mahallede yaşayan vatandaşlar, ayının gece saatlerinde yerleşim alanına kadar indiğini belirterek hayvanlarını korumakta zorlandıklarını ifade etti. Bölgede yaşayan üreticiler ise küçükbaş hayvancılıkla geçim sağladıklarını ve yaşanan kayıpların maddi zarar oluşturduğunu söyledi.

Yetkililerin bölgede inceleme başlattığı öğrenilirken, vatandaşlara gece saatlerinde dikkatli olunması konusunda uyarı yapıldı.

Ağrı’da Sağlık Yönetiminde Yeni Dönem

Ağrı İl Sağlık Müdürlüğü’nde gerçekleşen görev değişimi, kentte sağlık yatırımları ve hizmet planlamaları açısından da dikkatle takip ediliyor. Özellikle son yıllarda şehir hastaneleri, uzman hekim ihtiyacı, kırsal sağlık hizmetleri ve acil sağlık altyapısı gibi başlıkların öne çıktığı Ağrı’da yeni yönetimin nasıl bir yol haritası izleyeceği merak konusu oldu.

Dr. Mehmet Acu’nun sağlık bürokrasisi ve saha yönetimi deneyimiyle göreve geldiği belirtilirken, önümüzdeki süreçte özellikle kamu hastaneleri koordinasyonu, aile sağlığı hizmetleri ve sağlık personeli planlaması alanlarında yeni adımların gündeme gelebileceği değerlendiriliyor.

Dr. Mehmet Acu Kimdir?

Dr. Mehmet Acu’nun tıp eğitiminin ardından sağlık yönetimi alanında çeşitli görevlerde bulunduğu biliniyor. Sağlık teşkilatının farklı kademelerinde görev alan Acu’nun özellikle idari koordinasyon ve kamu sağlık hizmetleri alanındaki çalışmalarıyla öne çıktığı ifade ediliyor.

Son dönemde Ankara’da görev yaptığı belirtilen Dr. Mehmet Acu’nun, Sağlık Bakanlığı bünyesinde çeşitli sağlık yönetimi süreçlerinde aktif rol aldığı aktarılıyor. Ağrı İl Sağlık Müdürlüğü görevine atanmasının ardından Acu’nun özgeçmişi ve kariyer geçmişi de kamuoyunda araştırılmaya başladı.

Gözler Yeni Dönem Planlamasında

Ağrı’da sağlık alanında yürütülen mevcut projelerin yeni yönetimle birlikte nasıl şekilleneceği merak edilirken, özellikle vatandaş odaklı sağlık hizmetleri, hastane yoğunluğu ve kırsal erişim konularının öncelikli başlıklar arasında yer alması bekleniyor.

Kentte sağlık sisteminin yükünü taşıyan kurumlarda yeni dönemin nasıl ilerleyeceği önümüzdeki günlerde daha net ortaya çıkacak.

Mustafa Ay’ın, eski muhtar Hasan Ay ile merhum Muhammet Ay’ın kardeşi olduğu öğrenildi. Sevenleri, Ay’ın yıllarca direksiyon başında emek veren, çevresinde tanınan ve sevilen bir isim olduğunu belirtti.

Merhum Mustafa Ay’ın cenazesinin, 14 Mayıs 2026 Perşembe günü ikindi namazının ardından Araklı Çamlıca Mahallesi Mesohor mevkiindeki aile kabristanlığında toprağa verileceği bildirildi.

Dr. Öğr. Üyesi Eda Ünal

Ünal, özellikle tütün kullanımının akciğer başta olmak üzere ağız, gırtlak, pankreas ve mesane kanserleriyle ilişkili olduğuna dikkat çekerek, yalnızca sigara içmenin değil, sigara dumanına maruz kalmanın da ciddi risk oluşturduğunu vurguladı.

Alkol tüketiminin de göz ardı edilmemesi gereken bir risk faktörü olduğunu ifade eden Ünal, alkolün meme, karaciğer ve bağırsak kanserleriyle ilişkilendirildiğini belirtti. Güncel değerlendirmelerin kanser açısından alkol tüketiminde risksiz bir düzey bulunmadığını ortaya koyduğunu kaydetti.

Obezite ve Hareketsizlik Riski Artırıyor

Dr. Öğr. Üyesi Eda Ünal’a göre aşırı kilo ve obezite, hormon dengesini bozarak ve vücutta kronik iltihaplanmayı artırarak bazı kanser türlerinin gelişimini kolaylaştırabiliyor. Liften zengin sebze ve meyveler, tam tahıllar ve yeterli protein alımı koruyucu etki gösterirken; aşırı işlenmiş, yüksek şekerli ve yağlı gıdalar risk oluşturabiliyor.

Modern yaşamın en yaygın sorunlarından biri olan hareketsizlik de kanser riskini dolaylı yoldan artıran unsurlar arasında yer alıyor. Düzenli fiziksel aktivite, bağışıklık sistemini destekliyor, hormon dengesini düzenliyor ve stres düzeyini azaltıyor.

Güneşten Korunmak da Önemli

Kontrolsüz güneş maruziyetinin özellikle cilt kanseri riskini artırabileceğini belirten Ünal, uzun süre güneşte kalmanın, güneş yanıklarının ve solaryum gibi yapay bronzlaşma yöntemlerinin cilt hücrelerinde kalıcı hasara yol açabileceğini ifade etti.

Şapka kullanmak, gölgede kalmak ve dermatolojik olarak onaylanmış güneş koruyucu ürünlerden yararlanmak, alınabilecek basit ama etkili önlemler arasında yer alıyor.

Küçük Değişiklikler Büyük Koruma Sağlayabilir

Dr. Öğr. Üyesi Eda Ünal, kanser riskinin tamamen ortadan kaldırılamayacağını ancak günlük yaşamda yapılacak sürdürülebilir değişikliklerin uzun vadede büyük fark oluşturabileceğini belirtti.

Sigara ve alkolden uzak durmak, dengeli beslenmek, hareketli bir yaşam sürmek, güneşten korunmak, kaliteli uykuya önem vermek ve düzenli sağlık kontrollerini ihmal etmemek, kanserden korunmada öne çıkan temel adımlar arasında gösteriliyor.

Yaz Aylarında En Çok Ne Aranıyor?

Yazla birlikte arama motorlarında “güneş çarpması belirtileri”, “yaz ishali neden olur”, “güneş kremi nasıl kullanılır”, “sıcak havada ne yenir”, “tatilde sağlıklı beslenme” ve “yazın su tüketimi ne kadar olmalı” gibi sorular öne çıkıyor.

Bu ilgi, yazın yalnızca tatil dönemi değil; aynı zamanda sağlık açısından dikkatli geçirilmesi gereken bir dönem olduğunu gösteriyor. Sıcak havalarda uzun süre güneş altında kalmak, yetersiz sıvı almak ve açıkta beklemiş gıdaları tüketmek özellikle çocuklar, yaşlılar ve kronik hastalığı bulunan kişiler için risk oluşturabiliyor.

Sosyal Medya Trendleri Sağlık Riskine Dönüşebilir

Yaz aylarında hızlı kilo verme, bronzlaşma, detoks içecekleri ve takviye ürünleriyle ilgili paylaşımlar da artıyor. Ancak uzmanlar, sosyal medyada yayılan her önerinin güvenli olmayabileceğini belirtiyor. 2026 sağlıklı yaşam başlıklarında protein ve lif tüketimi öne çıksa da bu ihtiyacın pahalı ürünlerle değil; sebze, meyve, baklagil ve tam tahıllar gibi temel besinlerle karşılanabileceği ifade ediliyor.

Güneş Kremi Lüks Değil, Yazın Temel Koruması

Yaz mevsiminde cilt sağlığı da en çok araştırılan konular arasında. Dermatoloji uzmanlarının genel yaklaşımı, karmaşık ve pahalı cilt bakım rutinlerinden çok düzenli güneş korumasının önem taşıdığı yönünde. Güneş kremi kullanımı, özellikle öğle saatlerinde doğrudan güneşe maruz kalmamak ve açık renkli kıyafetler tercih etmek yaz aylarında temel korunma adımları arasında yer alıyor.

Yazı Sağlıklı Geçirmek İçin Nelere Dikkat Edilmeli?

Yaz aylarında bol su tüketmek, ağır ve yağlı yiyeceklerden kaçınmak, açıkta bekleyen gıdalara karşı dikkatli olmak, güneşin en dik geldiği saatlerde dışarıda uzun süre kalmamak ve çocukları sıcak havalarda daha yakından takip etmek önem taşıyor.

Uzmanlar, halsizlik, baş dönmesi, bulantı, yüksek ateş, bilinç bulanıklığı, uzun süren ishal veya kusma gibi durumlarda sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini hatırlatıyor.

İhbar üzerine bölgeye sağlık ekipleri sevk edildi. Olay yerinde ilk müdahalesi yapılan Tosun, ambulansla Akçaabat Haçkalı Baba Devlet Hastanesi’ne kaldırıldı.

Hastanede doktorların tüm müdahalelerine rağmen kurtarılamayan Soner Tosun’un hayatını kaybettiği bildirildi.

Soner Tosun’un Düzköy ilçesine bağlı Gürgendağ Mahallesi nüfusuna kayıtlı olduğu öğrenildi. Acı haber, ailesi, yakınları ve ilçe halkı arasında derin üzüntüye yol açtı.

İş Kazasıyla İlgili İnceleme Başlatıldı

Olayın ardından iş kazasının nasıl meydana geldiğine ilişkin inceleme başlatıldığı öğrenildi. Elektrik akımına kapılma ve yüksekten düşme ihtimali üzerinde durulurken, şantiyedeki çalışma koşulları ve güvenlik tedbirlerinin de araştırılması bekleniyor.

Beyin Hacmiyle Göbek Yağı Arasında Dikkat Çeken İlişki

Nature Communications’ta yayımlanan çalışma kapsamında 533 kişi yıllarca takip edildi. Araştırmacılar, katılımcıların hem karın bölgesi hem de beyin MR görüntülerini düzenli olarak analiz etti. Sonuçlar, uzun süre yüksek visseral yağ seviyesine sahip bireylerde beyin küçülmesinin daha hızlı ilerlediğini gösterdi.

Özellikle hafıza merkezi olarak bilinen hipokampus bölgesinde hacim kaybı dikkat çekti. Aynı zamanda beyin ventriküllerinde genişleme görüldü. Bu durum, nörodejeneratif süreçlerin önemli göstergelerinden biri kabul ediliyor.

Kilo Vermek Yetmiyor, Yağın Türü Önemli

Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri ise klasik kilo ölçümlerinin tek başına yeterli olmaması oldu. Vücut kitle indeksi (BMI) ile beyin küçülmesi arasında güçlü bir bağ bulunamazken, visseral yağın doğrudan ilişkili olduğu görüldü. Deri altı yağ dokusunda ise benzer bir etki tespit edilmedi.

Bilim insanları, “zayıf ama göbekli” bireylerin de risk altında olabileceğine dikkat çekiyor. Çünkü metabolik olarak aktif olan visseral yağ, insülin direnci ve glukoz dengesizliğiyle birlikte beyin dokusunu etkileyebiliyor.

Kan Şekeri Dengesi Beyin İçin Kritik Rol Oynuyor

Çalışmada açlık kan şekeri ve HbA1c değerlerinin, beynin zaman içindeki yapısal değişimleriyle ilişkili olduğu belirlendi. Araştırmacılar, özellikle glukoz kontrolünün bozulmasının beyin yaşlanmasını hızlandırabileceğini düşünüyor.

Uzmanlara göre insülin direnci yalnızca diyabet riskini artırmıyor; aynı zamanda beynin kanlanmasını, enerji kullanımını ve hafıza merkezlerini de olumsuz etkileyebiliyor.

Küçük Değişimler Uzun Vadede Büyük Fark Oluşturabilir

Araştırmada yer alan kişilerden bazılarında, 18 aylık yaşam tarzı değişikliği sürecinde visseral yağ oranında azalma görüldü. Bu grubun yıllar sonra yapılan MR incelemelerinde daha iyi beyin yapısına sahip olduğu belirlendi. Üstelik bu olumlu etkinin yalnızca kilo kaybına değil, özellikle karın içi yağ azalmasına bağlı olduğu ifade edildi.

Araştırmacılar, orta yaş döneminde metabolik sağlığın korunmasının ileri yaşlarda bilişsel gerilemeyi azaltabilecek önemli bir hedef olabileceğini vurguluyor.

Uzmanlar Ne Diyor?

Çalışmanın baş araştırmacılarından Dr. Dafna Pachter, vücut ağırlığının tek başına metabolik değişimleri göstermediğini belirterek, “Mütevazı kilo kaybı bile visseral yağın azalmasıyla birlikte beyin yapısının korunmasına katkı sağlayabiliyor” değerlendirmesinde bulundu.

Bu Sonuç Ne Anlama Geliyor?

Araştırma, göbek çevresindeki yağlanmanın yalnızca estetik ya da kardiyovasküler bir mesele olmadığını; beyin sağlığıyla da yakından ilişkili olabileceğini ortaya koyuyor. Ancak uzmanlar, tek bir çalışmanın kesin neden-sonuç ilişkisi kurmadığını ve bireysel sağlık değerlendirmelerinin mutlaka hekim kontrolünde yapılması gerektiğini vurguluyor.

Kaynak

* Ben-Gurion University of the Negev
* Nature Communications
* Neuroscience News

Türkiye Sigorta Basketbol Süper Ligi’nde sezonun son bölümüne girilirken Fenerbahçe Beko ile Beşiktaş Gain arasındaki derbi, yalnızca ezeli rekabet nedeniyle değil, puan tablosunun üst sıralarını yakından ilgilendirmesiyle de dikkat çekti.

Ülker Spor ve Etkinlik Salonu’nda oynanan mücadele, 13 Mayıs 2026 Çarşamba günü saat 19.00’da başladı. Karşılaşmanın beIN Sports 5 ekranlarından yayınlandığı duyuruldu.

Fenerbahçe Beko Beşiktaş maçı hangi kanalda?

Basketbolseverlerin en çok aradığı başlıklardan biri yayın bilgisi oldu. Fenerbahçe Beko - Beşiktaş Gain karşılaşması beIN Sports 5 ekranlarından canlı yayın programına alındı. Maçın Digiturk 81 ve Kablo TV 236 üzerinden izlenebildiği bilgisi paylaşıldı.

Zirve yarışında kritik viraj

Derbi öncesinde Beşiktaş Gain 29 maçta 24 galibiyetle liderlik hattında yer alırken, Fenerbahçe Beko 28 maçta 24 galibiyetle maç eksiği bulunan takipçi konumundaydı. Bu tablo, karşılaşmayı normal sezon sıralaması açısından daha da önemli hâle getirdi.

Maçta son durum ne?

Canlı skor kaynaklarına yansıyan bilgilere göre Beşiktaş Gain, ilk yarıyı Fenerbahçe Beko karşısında 49-28 önde tamamladı. Mücadele devam ettiği için nihai skor, maç bitiminin ardından netleşecek.

Avrupa temposu ve lig hesabı aynı potada

Fenerbahçe Beko’nun EuroLeague’de Final Four hedefine ilerlemesi, yoğun fikstür içinde lig maçlarının önemini artırıyor. Sarı-lacivertliler kısa süre önce Zalgiris Kaunas serisini geçerek Final Four biletini almıştı.

Beşiktaş Gain cephesinde ise derbi, liderlik iddiasını koruma ve play-off öncesi psikolojik üstünlük açısından önemli bir sınav olarak öne çıktı.

Bundan sonra ne olacak?

Fenerbahçe Beko - Beşiktaş Gain derbisinin sonucu, Basketbol Süper Ligi’nde normal sezonun son virajındaki sıralama hesaplarını doğrudan etkileyebilir. Play-off eşleşmeleri yaklaşırken iki takımın da alacağı her sonuç, zirve tablosunda yeni bir denge oluşturacak.

Ziraat Türkiye Kupası’nda gözler Ankara’ya çevrildi. Gençlerbirliği ile Trabzonspor, finale kalmak için Eryaman Stadyumu’nda karşı karşıya geliyor.

Karşılaşma, yalnızca iki takım taraftarının değil, kupada final eşleşmesini merak eden futbolseverlerin de yakın takibinde. Çünkü bu maçın kazananı, finalde TÜMOSAN Konyaspor’un rakibi olacak.

Gençlerbirliği-Trabzonspor Maçı Ne Zaman, Saat Kaçta?

Gençlerbirliği-Trabzonspor maçı 13 Mayıs 2026 Çarşamba günü saat 20.30’da başlayacak. Mücadele Ankara’daki Eryaman Stadyumu’nda oynanacak.

Gençlerbirliği Trabzonspor Maçı Hangi Kanalda?

“Trabzonspor maçı hangi kanalda?” sorusunun yanıtı da netleşti. Ziraat Türkiye Kupası yarı final karşılaşması ATV ekranlarından canlı ve şifresiz yayınlanacak.

Maç Neden Bu Kadar Merak Ediliyor?

Trabzonspor, kupada finale çıkarak sezonu güçlü bir hedefle tamamlamak istiyor. Gençlerbirliği ise kendi sahasında favori gösterilen rakibine karşı sürpriz arayacak.

Bu nedenle “Gençlerbirliği vs Trabzonspor”, “Gençlerbirliği Trabzonspor canlı izle” ve “Trabzonspor maçı hangi kanalda” aramaları maç günü öne çıkan sorgular arasında yer aldı.

Final Yolunda Son Viraj

Karşılaşmanın galibi, 22 Mayıs’ta oynanacak finalde Konyaspor ile kupa için mücadele edecek. Bu nedenle Ankara’daki yarı final, sezonun en kritik maçlarından biri olarak görülüyor.

Olay, 3 Temmuz 2004’te Sürmene’nin Çiftesu Mahallesi’nde yaşandı. Fransa’nın Strazburg kentinden çocuklarıyla birlikte memleketi Trabzon’a gelen Emine Kırali’nin küçük oğlu Mustafa Demir, evlerinin yakınında kardeşleriyle oynadığı sırada bir anda gözden kayboldu.

Ailenin ihbarı üzerine bölgede geniş çaplı arama çalışması başlatıldı. Jandarma, arama kurtarma ekipleri ve mahalle sakinlerinin katıldığı çalışmalarda dere yatakları, ormanlık alanlar ve çevredeki araziler günlerce tarandı. Ancak küçük Mustafa’ya dair hiçbir ize ulaşılamadı.

Ailesinin Umudu Hâlâ Canlı

Aradan geçen 22 yıla rağmen Mustafa Demir’in akıbeti bilinmiyor. Kaybolduğu gün 2,5 yaşında olan Mustafa’nın bugün yaklaşık 24-25 yaşlarında olabileceği değerlendiriliyor.

Anne Emine Kırali ise yıllardır aynı umutla yaşıyor. Aile, Mustafa’nın bir gün çıkıp geleceğine inanmak istiyor.

Sürmene’deki Kayıp Dosyası Hafızalardaki Yerini Koruyor

Mustafa Demir’in kaybolması, yıllar içinde sosyal medyada ve televizyon programlarında zaman zaman yeniden gündeme geldi. Olay, Türkiye’deki gizemli kayıp çocuk vakaları arasında anılmaya devam ediyor.

Yetkililer, olayla ilgili bilgisi ya da şüphesi olan kişilerin güvenlik birimlerine başvurmasının önem taşıdığını belirtiyor.

Jandarma ekipleri olayla ilgili inceleme başlatırken, M.Ş.’nin bir süredir ekonomik sıkıntılar yaşadığı öne sürüldü. Kesin nedenin yürütülecek soruşturma sonucunda netleşmesi bekleniyor.

Giresun’da kısa süre içinde yaşanan benzer üzücü olaylar, kentte derin bir endişe ve hüzün oluşturdu.

Özellikle okul çağındaki çocuklarda sık geçirilen üst solunum yolu enfeksiyonları hem aileleri hem de sağlık sistemini zorlayan önemli sorunlardan biri olarak görülüyor. Sürekli tekrarlayan öksürük, ateş, boğaz problemleri ve uzun süren iyileşme dönemleri çocukların günlük yaşamını da etkileyebiliyor.

Son yıllarda bilim dünyası ise “bağırsak-akciğer ekseni” olarak adlandırılan ilişkiye daha fazla odaklanıyor. Bağırsak florasının bağışıklık sistemi üzerindeki etkisi, enfeksiyonlara karşı direnci değiştirebilecek önemli alanlardan biri olarak değerlendiriliyor.

Araştırmada Ne İncelendi?

Springer Nature’da yayımlanan randomize kontrollü çalışmada, tekrarlayan solunum yolu enfeksiyonu yaşayan 120 çocuk incelendi.

Araştırmada çocukların bir kısmına 3 ay boyunca günlük probiyotik desteği verilirken, diğer gruba plasebo uygulandı. Çalışmada kullanılan probiyotik türleri şunlar oldu:

• Bifidobacterium animalis subsp. lactis XLTG11
• Lactobacillus plantarum CCFM8661

Araştırmacılar daha sonra çocukları 6 ay boyunca takip etti.

Araştırmada Hangi Sonuçlar Elde Edildi?

Çalışmaya göre probiyotik kullanan çocuklarda:

• Solunum yolu enfeksiyonu ataklarının daha az görüldüğü,
• Hastalık süresinin daha kısa olduğu,
• Ateş, öksürük ve boğaz tıkanıklığı gibi şikâyetlerin daha hafif seyrettiği,
• Bağırsak mikrobiyotasında faydalı bakterilerin arttığı,
• Potansiyel zararlı bazı bakteri türlerinin azaldığı bildirildi.

Araştırmacılar ayrıca bağışıklık sistemiyle ilişkili bazı biyobelirteçlerde de daha dengeli sonuçlar gözlemlediklerini aktardı.

“Probiyotik Her Çocuk İçin Çözüm” Anlamına Gelmiyor

Uzmanlar, bu tür çalışmaların umut verici olsa da tek başına kesin sonuç anlamına gelmediğini vurguluyor. Her probiyotik ürün aynı etkiye sahip olmayabiliyor ve araştırmalarda genellikle “suş spesifik” sonuçlar elde ediliyor. Yani etkiler, kullanılan bakterinin tam türüne göre değişebiliyor.

Bu nedenle marketlerde satılan her probiyotik ürünün aynı faydayı sağlayacağı düşünülmemeli.

Bağırsak Florası ve Bağışıklık İlişkisi Neden Gündemde?

Bilim insanları bağırsak mikrobiyotasının yalnızca sindirim sistemiyle sınırlı olmadığını düşünüyor. Son yıllarda yapılan araştırmalar:

• bağışıklık sistemi,
• alerjik hastalıklar,
• enfeksiyon riski,
• metabolik hastalıklar,
• hatta ruh sağlığı

üzerinde bile bağırsak bakterilerinin etkili olabileceğini gösteriyor.

Bu nedenle özellikle çocukluk döneminde mikrobiyota dengesinin korunması giderek daha fazla araştırılan başlıklardan biri haline geldi.

Uzmanlar Ne Uyarıyor?

Araştırmacılar, probiyotiklerin destekleyici yaklaşım olarak değerlendirilebileceğini ancak çocuklarda sık enfeksiyon görülmesinin altında bağışıklık sistemi hastalıkları, alerjiler, çevresel faktörler veya farklı sağlık sorunlarının bulunabileceğini belirtiyor.

Bu nedenle uzun süren veya sık tekrar eden enfeksiyonlarda çocukların mutlaka hekim değerlendirmesinden geçmesi gerektiği vurgulanıyor.

Kaynak

Çalışma: Probiotic modulation of gut microbiota with Bifidobacterium animalis subsp. lactis XLTG11 and Lactobacillus plantarum CCFM8661 mitigates recurrent respiratory infections in children: a randomised-controlled trial
Yayın: Springer Nature
Yıl: 2026
Çalışma Türü: Randomize kontrollü klinik çalışma

Tiroid nodülü nedir?

Tiroid nodülü, tiroid bezinde ortaya çıkan normal dışı hücre büyümesidir. Tiroid bezi, boynun ön tarafında bulunan ve metabolizma, vücut ısısı, kalp atımı, sindirim ve ruh hali üzerinde etkili hormonlar üreten küçük bir bezdir.

Nodüller tek olabilir, birden fazla görülebilir, içi sıvı dolu kistik yapıda olabilir ya da tamamen katı doku içerebilir.

Erişkinlerde saptanan tiroid nodüllerinin büyük kısmı iyi huyludur. Amerikan Tiroid Derneği’ne göre tiroid nodülleri sık görülür ve yalnızca küçük bir bölümü kanser riski taşır; bu nedenle her nodül ameliyat ya da biyopsi anlamına gelmez.

Tiroid nodülü neden olur?

Tiroid nodülünün nedeni her zaman net değildir. Bazı kişilerde nodül, tiroid dokusunun zamanla farklı bölgelerde büyümesiyle ortaya çıkar.

İyot eksikliği, tiroid iltihapları, Hashimoto tiroiditi, guatr, aile öyküsü, radyasyona maruz kalma ve yaş ilerlemesi risk faktörleri arasında sayılır.

Bazı nodüller tiroid hormonu üretebilir. Bu durumda çarpıntı, kilo kaybı, sıcağa tahammülsüzlük, sinirlilik ve terleme gibi hipertiroidi belirtileri tabloya eklenebilir. Mayo Clinic, hormon üreten nodüllerin bazı kişilerde kalp ritmi ve kemik sağlığı açısından sorunlara yol açabileceğini belirtmektedir.

Tiroid nodülü nasıl anlaşılır? Erken belirtileri nelerdir?

Tiroid nodüllerinin çoğu belirti vermez. Kişi bunu bazen aynada boynuna bakarken, tıraş olurken, krem sürerken ya da başka bir nedenle yapılan ultrason sırasında öğrenir.

Büyük nodüllerde boyunda dolgunluk, baskı hissi, yutkunurken takılma, nefes alırken zorlanma, ses kısıklığı veya boynun ön kısmında ağrı görülebilir.

Ses değişikliği, yutma güçlüğü ve nefes darlığı özellikle ihmal edilmemelidir. NHS, büyümüş tiroid dokusunda ses kısıklığı, boğazda takılma hissi, hırıltılı solunum ve yutma ya da nefes alma güçlüğünün görülebileceğini bildirmektedir.

Kimlerde daha sık görülür?

Tiroid nodülleri kadınlarda erkeklere göre daha sık görülür. Yaş ilerledikçe görülme ihtimali artar.

Ailede tiroid hastalığı veya tiroid kanseri öyküsü olanlar, çocukluk çağında boyun bölgesine radyasyon alanlar, Hashimoto tiroiditi bulunanlar ve guatrı olan kişiler daha dikkatli izlenmelidir.

Çocuklarda tiroid nodülü daha nadir görülür; ancak saptandığında uzman değerlendirmesi daha önemlidir.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Boyunda yeni fark edilen şişlik, hızla büyüyen nodül, ses kısıklığı, yutma güçlüğü, nefes darlığı, boyun ağrısı veya ele gelen sert kitle varsa doktora başvurulmalıdır.

Ayrıca ailede tiroid kanseri öyküsü bulunanlar, daha önce radyasyon tedavisi alanlar ve çocuklarda görülen nodüller geciktirilmeden değerlendirilmelidir.

Acil uyarı işaretleri; nefes almada belirgin zorlanma, hızla büyüyen boyun kitlesi ve ciddi yutma güçlüğüdür.

Tiroid nodülü için hangi doktora gidilir?

İlk başvuru aile hekimi, dahiliye ya da endokrinoloji uzmanına yapılabilir.

Tiroid nodüllerinin ileri değerlendirmesinde ana branş genellikle endokrinolojidir. Ses kısıklığı, yutma güçlüğü veya cerrahi gereksinim varsa kulak burun boğaz ve genel cerrahi de sürece dahil olabilir.

Çocuklarda ise çocuk sağlığı ve hastalıkları ile çocuk endokrinolojisi değerlendirmesi gerekir.

Tiroid nodülü nasıl teşhis edilir?

Tanıda ilk adım muayenedir. Hekim boyundaki tiroid dokusunu değerlendirir ve tiroid fonksiyon testleri isteyebilir.

En önemli görüntüleme yöntemi tiroid ultrasonudur. Ultrason, nodülün boyutunu, katı mı kistik mi olduğunu, sınırlarını ve şüpheli özellik taşıyıp taşımadığını gösterir.

Her nodüle biyopsi yapılmaz. İnce iğne aspirasyon biyopsisi, nodülün boyutu ve ultrason bulgularına göre planlanır. Amerikan Tiroid Derneği, biyopsi kararında ultrason özelliklerinin ve nodül büyüklüğünün birlikte değerlendirildiğini vurgular.

Tiroid nodülü tedavisi var mı?

Tedavi, nodülün iyi huylu olup olmadığına, hormon üretip üretmediğine, büyüklüğüne ve kişide şikâyet oluşturup oluşturmadığına göre değişir.

İyi huylu ve belirti vermeyen nodüller çoğu zaman düzenli ultrason takibiyle izlenir. Hormon üreten nodüllerde ilaç tedavisi, radyoaktif iyot veya cerrahi seçenekleri gündeme gelebilir.

Büyük nodüller yutma, nefes alma ya da sesle ilgili sorunlara yol açıyorsa cerrahi düşünülebilir. Kanser şüphesi olan veya biyopsi sonucu riskli gelen nodüllerde tedavi planı endokrinoloji, cerrahi ve patoloji değerlendirmesiyle belirlenir.

Yeni tedaviler ve güncel gelişmeler

Tiroid nodüllerinde güncel yaklaşım, her nodüle aynı müdahaleyi yapmak yerine risk sınıflamasına göre hareket etmektir.

Ultrason temelli risk değerlendirme sistemleri, gereksiz biyopsi ve ameliyatları azaltmayı hedefler. Bazı merkezlerde moleküler testler, belirsiz biyopsi sonuçlarında karar vermeye yardımcı olabilir.

İyi huylu bazı nodüllerde radyofrekans ablasyon gibi daha az invaziv yöntemler seçilmiş hastalarda gündeme gelebilir. Ancak her hasta için uygun değildir; karar uzman değerlendirmesiyle verilmelidir.

Tiroid nodülü ölümcül müdür?

Tiroid nodüllerinin büyük bölümü ölümcül değildir. Çoğu iyi huyludur ve takip edilir.

Risk, nodülün kanserli olması, hızla büyümesi, çevre dokulara baskı yapması veya hormon dengesini bozması durumunda artar. Erken tanı ve düzenli takip, ciddi sonuçların önüne geçebilir.

Tiroid nodülü kendiliğinden geçer mi?

Bazı kistik nodüller küçülebilir. Bazı nodüller ise yıllarca aynı boyutta kalabilir.

Ancak “kendiliğinden geçer” düşüncesiyle kontrolü bırakmak doğru değildir. Nodülün yapısı, büyüme hızı ve hormon durumu hekim tarafından izlenmelidir.

Doktor önerisi olmadan iyot, bitkisel ürün, takviye veya hormon ilacı kullanılmamalıdır.

Tiroid nodülü nasıl önlenir?

Tiroid nodülünü tamamen önleyen kesin bir yöntem yoktur. Ancak düzenli sağlık kontrolleri, iyot dengesinin korunması, sigaradan uzak durma ve gereksiz radyasyon maruziyetinden kaçınma risk yönetiminde önemlidir.

Ailede tiroid hastalığı olanlar ve daha önce tiroid sorunu yaşayanlar kontrollerini aksatmamalıdır.

Boyunda fark edilen değişiklikler “geçer” diye bekletilmemeli; özellikle ses, yutma ve nefes alma sorunları varsa değerlendirme geciktirilmemelidir.

En sık yapılan hata

Tiroid nodülünde en sık yapılan hata, boyundaki şişliği önemsememek ya da internetten okunan bilgilerle kendi kendine karar vermektir.

Her nodül kanser değildir; ama her nodül de görmezden gelinmemelidir. Doğru yaklaşım, paniğe kapılmadan ultrason ve uzman değerlendirmesiyle netleşen tıbbi yoldur.

Tiroid nodülü hakkında sık sorulan sorular

Tiroid nodülü kanser midir?
Hayır. Tiroid nodüllerinin çoğu iyi huyludur. Ancak küçük bir kısmında kanser riski olabileceği için değerlendirme gerekir.

Tiroid nodülü ağrı yapar mı?
Çoğu ağrı yapmaz. Ancak büyük nodüller, iltihaplı durumlar veya baskı oluşturan yapılar boyunda rahatsızlık verebilir.

Tiroid nodülü ses kısıklığı yapar mı?
Evet, özellikle büyük veya çevre dokulara baskı yapan nodüller ses değişikliğine yol açabilir. Kalıcı ses kısıklığında doktora başvurulmalıdır.

Tiroid nodülü ameliyat gerektirir mi?
Her nodül ameliyat gerektirmez. Ameliyat kararı nodülün yapısına, biyopsi sonucuna, büyüklüğüne ve şikâyet oluşturup oluşturmadığına göre verilir.

Tiroid nodülü hangi testle anlaşılır?
En sık kullanılan yöntem tiroid ultrasonudur. Gerekirse kan testleri ve ince iğne biyopsisi yapılabilir.

Edinilen bilgilere göre, yolun karşısına geçmeye çalışan genç kıza cadde üzerinde ilerleyen bir otomobil çarptı. Çarpmanın etkisiyle genç kız metrelerce savrularak yere düştü.

Kazayı gören çevredeki vatandaşlar hızla olay yerine koşarak yaralıya ilk müdahaleyi yaptı. Durumun 112 Acil Sağlık ekiplerine bildirilmesi üzerine bölgeye kısa sürede ambulans sevk edildi.

Olay yerine ulaşan sağlık ekipleri, ağır yaralanan genç kıza ilk müdahaleyi olay yerinde gerçekleştirdi. Ardından ambulansla hastaneye kaldırılan genç kızın tedavi altına alındığı öğrenildi.

Hastaneden edinilen bilgilere göre genç kızın sağlık durumunun ciddiyetini koruduğu ve yoğun bakım ünitesinde entübe edilerek tedavisinin sürdüğü bildirildi.

Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.

Son yıllarda hem tarama programlarının yaygınlaşması hem de ailelerin bilinçlenmesiyle SMA hastalığı daha fazla konuşuluyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi, Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, özellikle erken belirti ve tanının hayati önem taşıdığını vurguluyor:
“Bugün artık SMA hastalığında erken tanı, hastalığın seyrini değiştirebiliyor. Ancak belirtiler gözden kaçarsa tablo ağırlaşabiliyor.”

SMA Hastalığı nedir?

SMA hastalığı (Spinal Müsküler Atrofi), omurilikteki hareket sinir hücrelerini etkileyen genetik bir kas hastalığıdır.

Bu hastalıkta, kasları çalıştıran motor nöronlar hasar görür. Sonuç olarak:

• Kaslarda güçsüzlük

• Hareket kısıtlılığı

• Zamanla kas erimesi

• İleri vakalarda solunum problemleri

görülebilir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’a göre, SMA hastalığı doğuştan gelen genetik bir bozukluktur ve SMN1 genindeki eksiklik nedeniyle ortaya çıkar. “Kasın kendisi sağlamdır, sorun kası çalıştıran sinirdedir” diyerek hastalığın mekanizmasını sade bir dille anlatıyor.

SMA hastalığı tiplerine göre farklı şiddette seyreder. Bazı bebeklerde ilk aylarda ağır tablo görülürken, bazı çocuklarda belirtiler daha geç ortaya çıkabilir.

En sinsi belirtiler

SMA hastalığı çoğu zaman sessiz başlar. Aileler ilk etapta fark etmeyebilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler:

• Baş kontrolünde gecikme

• Emme ve yutma güçlüğü

• Yaşıtlarına göre daha az hareket

• Kol ve bacaklarda gevşeklik

• Sık solunum yolu enfeksiyonu

• Oturamama ya da yürüyememe

Prof. Dr. Kafadar, “Bebek çok sakin diye sevinen aileler oluyor. Oysa aşırı hareketsizlik bazen SMA hastalığı belirtisi olabilir” uyarısında bulunuyor.

Özellikle bacaklarda güçsüzlük ön plandadır. Bazı vakalarda dilde titreme bile görülebilir. Bu belirtiler erken dönemde yakalanırsa, tedavi seçenekleri daha etkili olabilir.

Kimler risk altında?

SMA hastalığı kalıtsal bir hastalıktır.

Risk grupları şunlardır:

• Anne ve babanın taşıyıcı olduğu bebekler

• Akraba evliliği bulunan aileler

• Ailesinde SMA öyküsü olanlar

Türkiye’de taşıyıcılık oranının yaklaşık 1/40–1/50 civarında olduğu belirtilmektedir. Bu da toplumda azımsanmayacak bir genetik risk bulunduğunu gösterir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “Anne ve baba sağlıklı olabilir. Taşıyıcı olduklarını bilmeyebilirler. Bu nedenle evlilik öncesi ve gebelik öncesi taramalar çok önemlidir” diyor.

Neden artıyor?

Son yıllarda “SMA hastalığı artıyor mu?” sorusu sıkça soruluyor.

Uzmanlara göre artışın birkaç nedeni var:

• Yenidoğan tarama programlarının yaygınlaşması

• Genetik testlere erişimin artması

• Toplumsal farkındalığın yükselmesi

• Akraba evliliklerinin devam etmesi

Prof. Dr. Kafadar, “Eskiden tanı alamayan vakalar vardı. Bugün erken tarama sayesinde SMA hastalığını daha erken yakalayabiliyoruz” diyerek görünürdeki artışın tanı kapasitesiyle ilişkili olduğunu vurguluyor.

Ayrıca son yıllarda geliştirilen gen tedavileri ve yeni ilaç seçenekleri de hastalığın daha fazla gündeme gelmesine yol açtı.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir çocuk nörolojisi uzmanına başvurulmalı:

• Bebek başını 3–4 ayda tutamıyorsa

• 6–7 ayda desteksiz oturamıyorsa

• 1 yaşında yürümeye başlamamışsa

• Kol ve bacaklarda belirgin güçsüzlük varsa

• Emme ve beslenme problemi sürüyorsa

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “SMA hastalığında erken tanı hayat kurtarır. Gecikme kas kaybını artırabilir” diyerek aileleri uyarıyor.

Bugün SMA hastalığı tedavisi için kullanılan ilaçlar, hastalığın ilerlemesini yavaşlatabiliyor. Bazı vakalarda gen tedavisi uygulanabiliyor. Ancak tedavinin başarısı büyük ölçüde erken teşhise bağlı.

Nasıl korunulur?

SMA hastalığı tamamen önlenebilir bir hastalık değildir. Ancak risk azaltılabilir.

Korunma yolları:

• Evlilik öncesi taşıyıcılık testi

• Gebelik öncesi genetik danışmanlık

• Aile öyküsü varsa ileri genetik testler

• Yenidoğan tarama programlarına katılım

Prof. Dr. Kafadar, “Toplumsal bilinç en güçlü silahtır. Taşıyıcı olduğunuzu bilmek kader değildir, önlem alma fırsatıdır” diyor.

Türkiye’de yenidoğan tarama programlarının genişlemesi sayesinde SMA hastalığı artık daha erken evrede tespit edilebiliyor. Bu da çocukların yaşam kalitesini artırma açısından umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Uzman Uyarısı: Erken Tanı Hayat Değiştiriyor

SMA hastalığı kader değil, geç kalınmış tanı kader olabilir.

Kas kaybı başladıktan sonra geri dönüş sınırlıdır. Bu nedenle belirti, risk, genetik öykü ve erken tarama hayati önemdedir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar son olarak şu mesajı veriyor:
“Her hareketsizlik masum değildir. Aileler gelişim basamaklarını yakından takip etmeli. Şüphe varsa zaman kaybetmeden uzmana başvurulmalı.”

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Çocuk Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada epilepsinin toplumda hâlâ yanlış bilinen yönleri olduğunu vurguladı.

Epilepsi (Sara) Nedir?

Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin ani ve kontrolsüz elektriksel boşalımları sonucu ortaya çıkan, tekrarlayan nöbetlerle karakterize bir hastalıktır. Halk arasında “sara” olarak bilinir.

Prof. Dr. Kafadar’a göre:

“Epilepsi tek bir hastalık değil, birçok farklı nedeni ve türü olan bir beyin hastalıkları grubudur. Her nöbet epilepsi değildir; tanı için nöbetlerin tekrarlayıcı olması gerekir.”

Nöbet Nasıl Ortaya Çıkar?

Beynimiz milyarlarca sinir hücresinin uyumlu çalışmasıyla görev yapar. Ancak bazı durumlarda bu hücreler bir anda aşırı ve düzensiz elektrik sinyali üretir. Sonuç?

• Ani bilinç kaybı

• Kasılmalar

• Sabit bir noktaya dalıp kalma

• Ağızda köpürme

• Kısa süreli hafıza kaybı

• Garip kokular ya da tatlar hissetme

Bazı nöbetler dramatiktir, bazıları ise sadece birkaç saniyelik “donma” şeklinde geçer. Bu nedenle birçok epilepsi vakası uzun süre fark edilmeden devam edebilir.

Çocuklarda Epilepsi Daha mı Farklı?

Prof. Dr. Kafadar, özellikle çocukluk çağında epilepsinin farklı belirtilerle ortaya çıkabileceğini belirtiyor:

“Çocuklarda dalıp gitme, ders sırasında kısa süreli kopmalar, ani sıçramalar ya da sebepsiz düşmeler epilepsi belirtisi olabilir. Ailelerin bu belirtileri hafife almaması gerekir.”

Çocukluk çağı epilepsilerinin bir kısmı yaşla birlikte düzelebilirken, bazı türleri uzun süreli takip gerektirir.

Epilepsinin Nedenleri Neler?

Epilepsi her zaman tek bir nedene bağlı değildir. Olası sebepler arasında:

• Doğum sırasında beyin hasarı

• Genetik yatkınlık

• Beyin enfeksiyonları

• Kafa travmaları

• Beyin tümörleri

• Nedeni bilinmeyen (idiopatik) durumlar

Vakaların önemli bir kısmında ise net bir sebep saptanamayabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Epilepsi tanısında en önemli testlerden biri EEG (Elektroensefalografi)’dir. EEG, beynin elektriksel aktivitesini kaydeder.

Bunun yanında:

• Beyin MR görüntülemesi

• Ayrıntılı nörolojik muayene

• Nöbet öyküsünün detaylı değerlendirilmesi

Tanı sürecinde büyük önem taşır.

Tedavisi Var mı?

Evet. Epilepsi hastalarının büyük bir kısmı düzenli ilaç tedavisiyle nöbetsiz bir yaşam sürebilir.

Prof. Dr. Kafadar’ın altını çizdiği en önemli nokta şu:

“Epilepsi tedavi edilebilir bir hastalıktır. İlaçlar düzenli kullanıldığında hastaların yaklaşık yüzde 70’inde nöbetler tamamen kontrol altına alınabilir.”

Dirençli vakalarda ise:

• Ketojenik diyet

• Vagus sinir stimülasyonu

• Cerrahi tedavi

gibi seçenekler gündeme gelebilir.

Nöbet Anında Ne Yapılmalı?

Toplumda en sık yapılan yanlış, nöbet geçiren kişinin ağzına bir şey koymaya çalışmaktır. Bu son derece tehlikelidir.

Doğru yaklaşım:

✔️ Kişiyi yan yatırmak
✔️ Başını sert bir zeminden korumak
✔️ Süreyi takip etmek
✔️ Nöbet 5 dakikayı aşarsa acil yardım çağırmak

Toplumsal Yanlış Algılar

Epilepsi bulaşıcı değildir.
Ruhsal bir hastalık değildir.
Akıl hastalığı değildir.

Bu hastalık, beynin elektriksel düzeniyle ilgilidir. Doğru tedavi ve takip ile bireyler eğitimlerine, iş hayatlarına ve sosyal yaşamlarına devam edebilir.

Son Söz

Epilepsi korkulacak değil, bilinmesi gereken bir hastalıktır. Bilgi, ön yargının panzehiridir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’ın da ifade ettiği gibi, erken tanı ve düzenli takip hayat kalitesini belirleyen en kritik faktördür.

Beynin elektriği bazen kontrolden çıkabilir. Önemli olan, o dalgayı doğru yönetmektir. ⚡
Epilepsi (Sara Hastalığı) Nedir? Epilepsi Çeşitleri Nelerdir? Epilepsi Neden Olur? Epilepsi Belirtileri Nelerdir? Epilepsi Nasıl Teşhis Edilir? Epilepsi Tedavisi Nasıl Yapılır? Epilepsi Risk Faktörleri Nelerdir? Epilepsi öldürür mü? Epilepsi nasıl anlaşılır? Epilepsi geçer mi? Stres epilepsiyi etkiler mi? Epilepsi nöbeti uyurken olur mu? Epilepsi nöbeti geçirdikten sonra kişi neler hisseder? Anksiyete epilepsiye neden olur mu?

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Asuman İnan, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada özellikle yaz aylarında artan vakalara dikkat çekti.

Prof. Dr. İnan, “Salmonella en sık gıdalar yoluyla bulaşır. Çiğ veya iyi pişmemiş tavuk, yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri ve iyi yıkanmamış sebzeler risk taşır” dedi.

🧫 Salmonella Nedir?

Salmonella, bağırsak sistemini etkileyen bir bakteri grubudur. Halk arasında çoğu zaman “gıda zehirlenmesi” olarak bilinen tabloya neden olur. Ancak her gıda zehirlenmesi Salmonella değildir.

Uzmanlara göre bakteri, uygun sıcaklıkta hızla çoğalır ve özellikle hijyen kurallarına uyulmayan mutfaklarda kolayca yayılır.

⚠️ Salmonella Belirtileri Nelerdir?

Prof. Dr. İnan’ın verdiği bilgilere göre belirtiler genellikle bakterinin alınmasından 6–72 saat sonra ortaya çıkıyor:

• Yüksek ateş

• Sulu veya kanlı ishal

• Karın ağrısı ve kramp

• Bulantı ve kusma

• Halsizlik

Çoğu vaka 4–7 gün içinde düzeliyor. Ancak bağışıklık sistemi zayıf kişilerde enfeksiyon kana karışabiliyor ve ciddi sonuçlar doğurabiliyor.

🚨 Kimler Risk Altında?

Uzman isim özellikle şu grupları uyardı:

• Bebekler

• 65 yaş üstü bireyler

• Hamileler

• Kronik hastalığı olanlar

• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler

Bu kişilerde tablo daha ağır seyredebilir ve hastane tedavisi gerekebilir.

🛡 Nasıl Korunmalı?

Prof. Dr. İnan’a göre korunmanın temel anahtarı mutfak hijyeni:

• Çiğ et ve sebzeler ayrı kesme tahtasında hazırlanmalı

• Tavuk ve et iyice pişirilmeli

• Eller en az 20 saniye sabunla yıkanmalı

• Soğuk zincir korunmalı

“Salmonella gözle görülmez, tadı değişmez. Bu nedenle en güçlü silahımız temizliktir” uyarısında bulundu.

📌 Uzmandan Net Mesaj

Salmonella hafife alınacak bir enfeksiyon değil. Basit görünen bir ishal tablosu bazı gruplarda hayati risk oluşturabiliyor. Uzmanlar özellikle yaz aylarında açıkta satılan ve iyi muhafaza edilmeyen gıdalara karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Uzmanların ortak mesajı

“Mucize aramayın.
Bilimsel önlemlerle ve sağlıklı yaşamla riskleri azaltın.”

Kanser riskini tamamen sıfırlamak mümkün olmasa da, bu 12 başlıkla risk belirgin biçimde azaltılabiliyor.

Uzmanlara göre kanserden korunma bir günde değil, bir yaşam tarzıyla mümkün. İşte bilimsel kanıtlarla desteklenen 12 altın kural: