Manas Üniversitesi’nin iki kardeş ülke arasında kurulan stratejik bir eğitim kurumu olduğuna dikkat çekilirken, belediyenin bu tutumunun eğitim hakkı, kampüs güvenliği ve uluslararası iş birliği ruhuyla bağdaşmadığı ifade ediliyor.

Üniversite çevreleri, hukuki dayanağı tartışmalı bu müdahalelerin yalnızca fiziki yapılaşmayı değil, öğrencilerin barınma, eğitim, spor ve sosyal yaşam imkânlarını da hedef aldığını belirtiyor.

Kamuoyunda, Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov ile Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın konuya müdahil olması ve Manas Üniversitesi’ne yönelik baskıların son bulması yönünde çağrılar yapılıyor.

Manas Üniversitesi’nin eğitim ve kardeşlik misyonunun korunması gerektiği vurgulanırken, yerel yönetimin üniversiteyi hedef alan adımlarının derhal yeniden değerlendirilmesi isteniyor.

Бишкек мэриясы шаардагы жол тыгындарын азайтуу максатында жаңы транспорттук байланыштарды түзүүнү көздөп жатканын билдирүүдө. Бирок сунушталган жолдун университет кампусунун ичинен өтүшү студенттердин, окутуучулардын жана кызматкерлердин коопсуздугуна терс таасирин тийгизиши мүмкүн деген кооптонуулар күч алууда.

Кыргыз-Түрк Манас университети Кыргыз Республикасы менен Түркия Республикасынын ортосундагы эл аралык келишимдердин негизинде түзүлгөн өзгөчө макамдагы жогорку окуу жай болуп саналат. Ушундан улам кампустун аймагына байланышкан ар кандай чечимдер университеттин укуктук макамын жана эки мамлекеттин ортосундагы милдеттенмелерди эске алуу менен кабыл алынышы керек деген пикирлер айтылууда.

Университет өкүлдөрү кампус жөн гана жер тилкеси эмес, билим берүү, илим изилдөө жана жаштардын өнүгүүсү үчүн түзүлгөн коопсуз чөйрө экенин белгилешүүдө. Алардын айтымында, кампустун ичинен унаа жолу өткөрүлсө, окуу процессинин бүтүндүгү бузулуп, жөө жүргөн студенттер үчүн коркунуч көбөйүп, жашыл аймактар кыскарышы мүмкүн.

Коомдук талкууларда мэриянын университеттин тынчсызданууларын жетиштүү деңгээлде эске албай жатканы сынга алынууда. Айрым жарандар жана бүтүрүүчүлөр долбоор боюнча кеңири консультациялар өткөрүлүшү керектигин белгилеп, альтернативдүү маршруттарды кароого чакырышууда.

Эксперттер шаардык инфраструктураны өнүктүрүү маанилүү экенин белгилешкен менен, мындай долбоорлор билим берүү мекемелеринин коопсуздугуна жана эл аралык деңгээлдеги милдеттенмелерге зыян келтирбеши керек экенин эскертишүүдө. Алар бардык кызыкдар тараптардын катышуусунда ачык диалог жүргүзүү жана мыйзамдык негиздерди кылдат талдоо зарылдыгын белгилешет.

Манас университетинин аймагынан жол өткөрүү маселеси бүгүнкү күндө жөн гана шаар куруу долбоору эмес, билим берүү мейкиндигин коргоо, мыйзамдуулукту сактоо жана Кыргызстандын эл аралык өнөктөштүктөрүнө болгон мамилесин көрсөтө турган маанилүү сыноо катары бааланууда.

Bişkek Belediyesi’nin Mınjılkiyev Caddesi’ni uzatarak Aytmatov Bulvarı bağlantısını güçlendirmeyi hedeflediği proje kapsamında, yol güzergâhının üniversite kampüsü içinden geçirilmek istendiği belirtiliyor. Belediye, projenin trafik yükünü azaltacağını savunsa da kampüsün ortasından geçirilecek bir yolun öğrenciler, akademisyenler ve çalışanlar açısından ciddi güvenlik riski oluşturacağı ifade ediliyor.

Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi, iki ülke arasında imzalanan uluslararası anlaşmalar temelinde kurulan özel statülü bir yükseköğretim kurumu. Bu nedenle kampüs alanına ilişkin tasarrufların sıradan bir imar uygulaması gibi ele alınamayacağı, üniversitenin kurumsal statüsü ve Türkiye-Kırgızistan ortak iradesi dikkate alınmadan atılacak adımların hukuki ve diplomatik açıdan tartışmalı sonuçlar doğurabileceği vurgulanıyor.

Üniversite çevrelerinden yükselen tepkilerde, kampüsün yalnızca fiziki bir arazi değil, eğitim, bilim, kültür ve gençlik hayatının güvenli alanı olduğu belirtiliyor. Kampüs içinden araç trafiği geçirilmesinin öğrencilerin güvenliğini zedeleyeceği, eğitim ortamını böleceği, yeşil alanları tahrip edeceği ve üniversite bütünlüğünü parçalayacağı dile getiriliyor.

Belediyenin, üniversitenin açık itirazına rağmen projeyi sürdürme tavrı ise kamuoyunda “yanlış, aceleci ve saygısız” bir yaklaşım olarak değerlendiriliyor. Özellikle kampüs çevresindeki çitlerin sökülmeye başlanması, sürecin istişareden uzak ve dayatmacı biçimde yürütüldüğü eleştirilerini güçlendirdi.

Uzmanlara göre şehir trafiğini rahatlatmak elbette yerel yönetimlerin görevi. Ancak bu amaç, bir üniversite kampüsünün güvenliğini, eğitim düzenini ve uluslararası anlaşmalarla şekillenmiş hukuki statüsünü yok sayarak gerçekleştirilemez. Alternatif güzergâhların değerlendirilmesi, yer altı geçişi gibi seçeneklerin tartışılması ve Türkiye-Kırgızistan ortak iradesinin dikkate alınması gerektiği belirtiliyor.

Manas Üniversitesi meselesi, Bişkek’in yol ihtiyacından çok daha büyük bir anlam taşıyor. Bu tartışma, yerel yönetimlerin eğitim kurumlarına, uluslararası ortaklıklara ve kamusal hassasiyetlere nasıl yaklaşması gerektiğini gösteren önemli bir sınav niteliğinde. Belediyenin geri adım atarak konuyu diyalog, hukuk ve saygı zemininde yeniden ele alması bekleniyor.

Yeni teknoloji, sinir uçları çevresinde biyouyumlu ve emilebilir bir polimer yapı oluşturuyor. Cerrah işlem sırasında sıvı formdaki polimeri uyguluyor; ardından özel ışıkla bu materyal kısa sürede sertleşerek sinir uçlarını destekleyen esnek bir bağlantı alanı meydana getiriyor. Böylece hassas sinir dokusuna dikiş atılması sırasında oluşabilecek ek travmanın azaltılması hedefleniyor.

FDA kayıtlarına göre cihaz, 1 santimetreye kadar açıklığın kapatılabildiği periferik sinir yaralanmalarında dikişsiz onarım için sınıflandırıldı. Karar tarihi FDA veri tabanında 17 Haziran 2025 olarak yer aldı.

Tissium, bu iznin şirketin ABD pazarına girişinde önemli bir eşik olduğunu duyurdu. Şirket açıklamasında COAPTIUM CONNECT’in, travmatik olmayan ve dikişsiz sinir koaptasyonu için FDA tarafından yetkilendirilen ilk sistem olduğu belirtildi.

Uzmanlara göre teknoloji, özellikle mikroskop altında yapılan klasik sinir dikişi işlemlerinde yaşanan teknik zorlukları azaltma potansiyeli taşıyor. Ancak sistemin her sinir yaralanması için geçerli olmadığı, kullanım alanının FDA tarafından belirlenen endikasyonlarla sınırlı olduğu vurgulanıyor.

Tissium’un polimer platformunun ilerleyen dönemde yalnızca sinir onarımıyla sınırlı kalmayabileceği; doku kapatma, fıtık onarımı ve farklı cerrahi alanlarda da değerlendirilebileceği bildiriliyor. Şirketin bu alandaki çalışmaları, biyolojik olarak emilebilen ve ışıkla aktive edilen cerrahi materyallerin gelecekte daha geniş kullanım alanı bulabileceğine işaret ediyor.

33 İlin Yeni Cumhuriyet Başsavcıları

Kararnameye göre il il yeni cumhuriyet başsavcıları şöyle:

Adıyaman Cumhuriyet Başsavcılığına Özgür Celbek,

Ağrı Cumhuriyet Başsavcılığına İbrahim Yusufoğlu,

Artvin Cumhuriyet Başsavcılığına Necati Kurçenli,

Aydın Cumhuriyet Başsavcılığına Uygur Kaan Arısoy,

Bartın Cumhuriyet Başsavcılığına Yusuf Tuğrul,

Batman Cumhuriyet Başsavcılığına Barış Arıduru,

Bilecik Cumhuriyet Başsavcılığına Emre Genç,

Bingöl Cumhuriyet Başsavcılığına Uğur Akın,

Bitlis Cumhuriyet Başsavcılığına Fazıl Kandemir,

Çanakkale Cumhuriyet Başsavcılığına Ali Öztürk,

Denizli Cumhuriyet Başsavcılığına Mustafa Akbulut,

Düzce Cumhuriyet Başsavcılığına Muhammet Emin Ünalan,

Erzincan Cumhuriyet Başsavcılığına Mehmet Avcı,

Eskişehir Cumhuriyet Başsavcılığına Ferhat Deniz,

Hakkari Cumhuriyet Başsavcılığına Ufuk Turan,

Kırıkkale Cumhuriyet Başsavcılığına Ahmet Rüfai Şahin,

Konya Cumhuriyet Başsavcılığına Mehmet Uzun,

Kütahya Cumhuriyet Başsavcılığına Savaş Kılıç,

Mardin Cumhuriyet Başsavcılığına Hakan Hanay,

Mersin Cumhuriyet Başsavcılığına Yasin Emre,

Muğla Cumhuriyet Başsavcılığına Necati Kayaközü,

Muş Cumhuriyet Başsavcılığına Hüseyin Kaçar,

Nevşehir Cumhuriyet Başsavcılığına Adem Çalış,

Niğde Cumhuriyet Başsavcılığına Aydın Tuncay,

Ordu Cumhuriyet Başsavcılığına Ufuk Mustafa Süren,

Osmaniye Cumhuriyet Başsavcılığına Tolga Han Altınay,

Samsun Cumhuriyet Başsavcılığına Mustafa Çakmak,

Sinop Cumhuriyet Başsavcılığına Olcay Aksoy,

Şanlıurfa Cumhuriyet Başsavcılığına Murat Çalış,

Şırnak Cumhuriyet Başsavcılığına Yusuf Canik,

Tekirdağ Cumhuriyet Başsavcılığına Bilgehan Yücel,

Tokat Cumhuriyet Başsavcılığına Erhan Birol,

Yalova Cumhuriyet Başsavcılığına Yunus Emre Büyükyurt atandı.

Ankara’da Dikkat Çeken Atama

Kararnameyle İstanbul Cumhuriyet Başsavcıvekili Aykut Çelik, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı görevine getirildi. HSK Genel Sekreter Yardımcısı Ömer Örücü ile Ankara Cumhuriyet Savcısı Ahmet Akdeniz ise Ankara Cumhuriyet Başsavcıvekilliğine atandı.

Ankara Cumhuriyet Başsavcıvekili Murat Özcan da Ankara Batı Cumhuriyet Başsavcılığına görevlendirildi.

Yargı Teşkilatında Geniş Kapsamlı Değişiklik

HSK’nın 2026 yılı ana kararnamesiyle 160 ağır ceza mahkemesi başkanlığına, 113 bölge adliye mahkemesi daire başkanlığına, 471 bölge adliye mahkemesi üyeliğine, 80 bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet savcılığına, 12 Yargıtay tetkik hakimliğine ve 15 Yargıtay Cumhuriyet savcılığına atama yapıldı.

Kararnamenin, yargı teşkilatında görev dağılımı ve ihtiyaçlar doğrultusunda hazırlandığı bildirildi.

İlk belirlemelere göre sarsıntının ardından vatandaşlar kısa süreli panik yaşarken, bazı kişiler tedbir amacıyla evlerinden dışarı çıktı. Depremin ardından AFAD ve ilgili kurumlar tarafından saha tarama çalışmaları başlatıldı.

Yetkililerden yapılan ilk açıklamalarda, şu ana kadar can kaybı veya ciddi hasara ilişkin resmi bir bilgi paylaşılmadığı belirtildi. Bölgedeki gelişmelerin yakından takip edildiği ifade edildi.

Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat depremlerinden en fazla etkilenen ilçeler arasında yer alan Nurdağı’nda meydana gelen sarsıntı, vatandaşlarda endişeye neden oldu. Uzmanlar, deprem sonrası artçı sarsıntı ihtimaline karşı vatandaşların resmi kurumların açıklamalarını takip etmeleri gerektiğini vurguluyor.

AFAD ve ilgili ekiplerin bölgede incelemeleri sürüyor. Olası hasar tespit çalışmalarının ardından detaylı bilgilendirmenin yapılması bekleniyor.

Şekersiz Diyabet (Diabetes insipidus) nedir?

Şekersiz diyabet, vücudun su dengesini düzenleyen mekanizmalarda meydana gelen bozukluk sonucu ortaya çıkan bir hastalıktır. Adında “diyabet” kelimesi geçse de, halk arasında bilinen şeker hastalığından farklıdır.

Bu hastalıkta böbrekler vücuttaki suyu yeterince tutamaz ve normalden çok daha fazla miktarda seyreltilmiş idrar üretilir. Sonuç olarak kişi sürekli susama hisseder ve sık sık su içme ihtiyacı duyar.

Şekersiz Diyabet (Diabetes insipidus) neden olur?

Hastalığın temel nedeni, antidiüretik hormon (ADH) adı verilen ve vücudun su dengesini kontrol eden hormonun eksikliği veya etkisiz kalmasıdır.

Başlıca nedenler şunlardır:

• Hipofiz veya hipotalamus bölgesini etkileyen hastalıklar
• Beyin cerrahileri sonrası gelişen hormonal bozukluklar
• Kafa travmaları
• Bazı genetik hastalıklar
• Böbreklerin ADH hormonuna yanıt verememesi
• Nadir durumlarda gebelik döneminde ortaya çıkan hormonal değişiklikler

Kesin neden ancak tıbbi değerlendirme ile ortaya konulabilir.

Şekersiz Diyabet (Diabetes insipidus) nasıl anlaşılır?

Hastalığın en belirgin belirtileri şunlardır:

• Aşırı susama
• Gün içinde çok sık su içme isteği
• Gece sık idrara kalkma
• Normalden fazla miktarda idrar yapma
• Ağız kuruluğu
• Halsizlik
• Konsantrasyon güçlüğü

Çocuklarda ise huzursuzluk, gelişme geriliği, ateş atakları veya yatak ıslatma görülebilir.

Bu belirtiler başka hastalıklarla da ilişkili olabileceğinden yalnızca şikayetlere bakılarak tanı konulamaz.

Kimlerde daha sık görülür?

Şekersiz diyabet her yaş grubunda ortaya çıkabilse de bazı kişilerde risk daha yüksektir.

Risk grupları arasında:

• Beyin cerrahisi geçirenler
• Hipofiz bezi hastalığı bulunanlar
• Kafa travması öyküsü olanlar
• Bazı kalıtsal hastalıklara sahip kişiler
• Böbrek fonksiyonlarını etkileyen hastalıkları bulunanlar

yer alır.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Sürekli susama hissi, gün içinde aşırı miktarda su tüketme ihtiyacı veya gece sık sık idrara kalkma gibi belirtiler uzun süre devam ediyorsa tıbbi değerlendirme gerekir.

Özellikle çocuklarda büyüme sorunları, yaşlılarda ise sıvı kaybına bağlı bilinç değişiklikleri görüldüğünde gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Şekersiz Diyabet (Diabetes insipidus) için hangi doktora gidilir?

Şekersiz diyabet şüphesi bulunan kişiler öncelikle iç hastalıkları (dahiliye) uzmanına başvurabilir.

Tanı ve tedavi sürecinde çoğu zaman:

• Endokrinoloji ve metabolizma hastalıkları
• Nefroloji
• Çocuk endokrinolojisi

uzmanları da değerlendirmeye katılır.

Şekersiz Diyabet (Diabetes insipidus) nasıl teşhis edilir?

Tanıda hastanın öyküsü ve fizik muayenesi önemli yer tutar.

Doktor gerekli gördüğünde:

• Kan testleri
• İdrar testleri
• İdrar yoğunluğu ölçümleri
• Sıvı kısıtlama testleri
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR)

gibi yöntemlerden yararlanabilir.

Kesin tanı için uzman değerlendirmesi şarttır.

Şekersiz Diyabet (Diabetes insipidus) tedavisi var mı?

Tedavi hastalığın nedenine göre değişir.

Merkezi tip diabetes insipidusta eksik olan hormonun yerine konulmasını sağlayan ilaçlar kullanılabilir. Böbrek kaynaklı tiplerde ise farklı tedavi yaklaşımları uygulanır.

Tedavi planı hastanın yaşı, altta yatan nedeni ve sıvı kaybının derecesine göre belirlenir. Düzenli takip önemlidir.

Şekersiz Diyabet (Diabetes insipidus) ölümcül müdür?

Uygun şekilde takip ve tedavi edilen hastalarda yaşam beklentisi genellikle normaldir.

Ancak tanı konulmayan veya tedavi edilmeyen olgularda ciddi sıvı kaybı, elektrolit dengesizlikleri ve buna bağlı sağlık sorunları gelişebilir. Bu nedenle belirtilerin göz ardı edilmemesi gerekir.

Şekersiz Diyabet (Diabetes insipidus) kendiliğinden geçer mi?

Hastalığın seyri nedenine bağlıdır.

Bazı geçici vakalarda belirtiler zamanla düzelebilir. Ancak birçok hastada tıbbi takip ve tedavi gereklidir. Bu nedenle şikayetlerin kendiliğinden geçmesini beklemek yerine uzman görüşü almak önemlidir.

Şekersiz Diyabet (Diabetes insipidus) nasıl önlenir?

Hastalığın tüm nedenlerini önlemek mümkün değildir.

Bununla birlikte:

• Kafa travmalarından korunmak
• Düzenli sağlık kontrollerini aksatmamak
• Beyin ve hipofiz hastalıklarının takibini sürdürmek
• Uzun süreli susuz kalmaktan kaçınmak

olası komplikasyonların azaltılmasına katkı sağlayabilir.

Şekersiz Diyabet (Diabetes insipidus) tedavisinde güncel gelişmeler neler?

Güncel tıbbi rehberlerde merkezi diabetes insipidusun tedavisinde desmopressin temel tedavi seçeneklerinden biri olmaya devam ediyor. Son yıllarda araştırmalar, hastalığın altında yatan genetik mekanizmaların daha iyi anlaşılmasına ve tanı yöntemlerinin geliştirilmesine odaklanıyor.

Araştırmacılar özellikle kalıtsal vakaların nedenlerini açıklayabilecek genetik değişiklikler üzerinde çalışıyor. Ayrıca su dengesi ve böbrek fonksiyonlarının düzenlenmesine yönelik yeni tedavi yaklaşımları araştırma aşamasında bulunuyor.

Bununla birlikte bu çalışmaların önemli bir kısmı halen klinik araştırma sürecinde olup rutin kullanım için onaylanmış yeni bir standart tedavi oluşturmuş değildir.

Kısa Soru-Cevap

Şekersiz diyabet bulaşıcı mıdır?

Hayır. Hastalık kişiden kişiye bulaşmaz.

Şekersiz diyabet şeker hastalığı ile aynı mıdır?

Hayır. İki hastalık farklı mekanizmalarla gelişir.

Tedavi gecikirse ne olabilir?

Uzun süreli sıvı kaybı ve elektrolit dengesizlikleri ortaya çıkabilir.

Hangi doktora başvurulmalıdır?

Dahiliye veya endokrinoloji uzmanına başvurulması uygun olur.

В опубликованном обращении говорится, что обсуждение проекта дороги, которая может пройти через кампус университета, продолжается как на уровне городских властей Бишкека, так и в общественном пространстве. Университет заявил о своей принципиальной позиции против реализации такого проекта.

В заявлении подчеркивается, что Кыргызско-Турецкий университет «Манас» был создан на основе международного соглашения между Кыргызской Республикой и Турецкой Республикой и является символом сотрудничества двух государств в сфере образования, науки и культуры.

Международный образовательный центр

Представители университета напомнили, что за почти 30 лет своей деятельности вуз подготовил около 16 тысяч выпускников и сегодня бесплатно обучает около 7 тысяч студентов по международным образовательным стандартам.

Особое внимание в заявлении уделено уникальному зеленому кампусу университета, который рассматривается как важная часть образовательной среды и научной инфраструктуры.

Университет мирового уровня

В обращении также отмечается, что университет входит в число ведущих вузов мира, занимая место в первой тысяче международных университетских рейтингов. Кроме того, «Манас» входит в десятку лучших университетов Центральной Азии и является единственным университетом Кыргызстана, представленным в первой тысяче мировых рейтингов.

Руководство университета подчеркнуло, что сохранение кампуса имеет важное значение для дальнейшего развития образования, научных исследований и международного сотрудничества.

Дискуссия продолжается

Вопрос строительства дороги через территорию кампуса остается предметом общественных обсуждений. После публикации заявления интерес к теме заметно усилился как среди академического сообщества, так и среди жителей столицы Кыргызстана.

Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi tarafından yapılan açıklamada, Bişkek Büyükşehir Belediyesi’nin üniversite yerleşkesinden yol geçirilmesine yönelik girişimlerinin sürdüğü belirtilerek, söz konusu projeye karşı çıkıldığı ifade edildi.

Açıklamada, üniversitenin Kırgız Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti arasında imzalanan uluslararası anlaşma temelinde kurulduğu hatırlatıldı. Manas Üniversitesi’nin iki ülkenin ortak iradesini ve iş birliğini temsil eden uluslararası statüye sahip bir yükseköğretim kurumu olduğu vurgulandı.

“Kampüsümüzün İçinden Yol Geçirilmesine Karşıyız”

Üniversite yönetimi, yaklaşık 30 yıllık geçmişe sahip kurumun Kırgızistan ve Türk Dünyası için önemli bir eğitim merkezi haline geldiğini belirtti. Açıklamada, bugüne kadar yaklaşık 16 bin mezun verildiği, halen yaklaşık 7 bin öğrenciye eğitim hizmeti sunulduğu kaydedildi.

Yeşil kampüs anlayışıyla sürdürülebilir ve çevre dostu bir eğitim ortamı oluşturduklarını belirten üniversite yetkilileri, kampüs bütünlüğünün korunmasının önemine dikkat çekti.

Uluslararası Başarılar Hatırlatıldı

Açıklamada, Manas Üniversitesi’nin dünya üniversite sıralamalarında ilk 1000 içerisinde yer aldığı, Orta Asya’nın ise ilk 10 üniversitesi arasında gösterildiği ifade edildi. Üniversitenin ayrıca Kırgızistan’dan uluslararası sıralamalarda ilk 1000’e giren tek üniversite olma özelliğini taşıdığı belirtildi.

Üniversite yönetimi, eğitim, araştırma ve topluma hizmet alanlarında elde edilen başarıların korunabilmesi için kampüs yapısının ve akademik ortamın zarar görmemesi gerektiğini vurguladı.

Tartışmalar Sürüyor

Bişkek’te planlanan ulaşım projeleri kapsamında gündeme gelen yol çalışmasının üniversite kampüsünü nasıl etkileyeceği konusunda tartışmalar devam ediyor. Manas Üniversitesi’nin açıklamasıyla birlikte konu, hem eğitim camiasında hem de kamuoyunda yeniden gündemin üst sıralarına taşındı.

Atamalara erişmek için TIKLAYINIZ

HSK tarafından 12 Haziran 2026 tarihi itibarıyla karara bağlanan ana kararname kapsamında, yargı teşkilatında kapsamlı görev yeri değişiklikleri yapıldı. Açıklanan listelere göre adli yargıda 4 bin 608, idari yargıda ise 359 hâkim ve savcı yeni görev yerlerine atandı. Böylece toplam 4 bin 967 yargı mensubunu ilgilendiren kararname kamuoyuna duyuruldu.

Kararnamede hâkimler, Cumhuriyet savcıları, başsavcı vekilleri, mahkeme başkanları, bölge adliye mahkemesi ve bölge idare mahkemesi üyeleri ile çeşitli yargı birimlerinde görev yapan isimlerin yeni görev yerleri yer aldı.

HSK duyurusunda, kararnameyle ataması yapılanlardan yeniden inceleme talebinde bulunmak isteyen yargı mensupları için başvuru takvimi de açıklandı. Buna göre ilgililer, tebligat yapılmasını beklemeden taleplerini en geç 18 Haziran 2026 Perşembe günü mesai bitimine kadar UYAP personel ekranı üzerinden iletebilecek.

Başvuruların “Hâkim Savcı Atanma Talep Formu” başlığı altındaki açıklama kısmı doldurularak yapılacağı bildirildi. HSK, ayrıca fiziki dilekçe gönderilmesine gerek bulunmadığını duyurdu.

Görev mahallinde bulunmayan yargı mensuplarının ise bulundukları yerdeki adliyeler aracılığıyla taleplerini yine UYAP üzerinden göndermeleri gerektiği belirtildi.

Kurul, yeniden inceleme taleplerinin Kararname Bürosuna ulaşmasının ardından, başvurunun alındığına ilişkin bilginin 24 saat içinde SMS yoluyla bildirileceğini açıkladı. Hafta sonu veya resmi tatil gününe denk gelen bildirimlerin ise takip eden ilk mesai günü yapılacağı ifade edildi.

HSK açıklamasında, kararnameyle ataması yapılmayan meslek mensuplarının yeniden inceleme hakkının bulunmadığı da vurgulandı.

Atama tebligatlarının 22 Haziran 2026 Pazartesi gününden itibaren gönderilmesinin planlandığı duyuruldu.

HSK, açıklamasının sonunda yeni görev yerlerine atanan hâkim ve savcılara başarı dileyerek kararnamelerin yargı teşkilatı ve ülke için hayırlı olması temennisinde bulundu.

İlk müdahalesinin ardından Aybastı Devlet Hastanesi’ne kaldırılan Kılavuz, durumunun ağır olması nedeniyle Samsun’daki Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi’ne sevk edildi. Burada tedavi altına alınan Kılavuz, doktorların tüm müdahalelerine rağmen kurtarılamadı.

Meral Kılavuz’un cenazesinin kesin ölüm nedeninin belirlenmesi amacıyla otopsi için Adli Tıp Kurumu Samsun Grup Başkanlığı’na gönderildiği öğrenildi.

Olayla ilgili soruşturma başlatıldı.

iPS hücresi nedir?

iPS hücreleri, yetişkin hücrelerin laboratuvar ortamında yeniden programlanmasıyla elde edilen kök hücre benzeri hücrelerdir. Bu hücreler teorik olarak kalp kası, sinir hücresi veya başka doku hücrelerine dönüştürülebilir.

Bu özellikleri nedeniyle iPS hücreleri, hasar görmüş dokuların yenilenmesi ve dejeneratif hastalıkların tedavisinde uzun süredir umut vaat eden bir teknoloji olarak kabul ediliyor.

Kalp hastaları için ReHeart tedavisi

Onay alan ürünlerden ReHeart, ağır iskemik kardiyomiyopati hastaları için geliştirildi. Bu yaklaşımda iPS hücrelerinden elde edilen kalp kası hücreleri, özel hücre tabakaları halinde kalp dokusuna uygulanıyor.

Amaç, hasar görmüş kalp kasının fonksiyonunu desteklemek ve hastalarda kalp yetmezliği belirtilerini azaltmak.

Uzmanlara göre bu tedavi kalp nakli veya mekanik destek cihazı seçeneklerinin sınırlı olduğu hasta grupları açısından dikkat çekici bir araştırma alanı oluşturuyor.

Parkinson hastalığı için Amusepri

Koşullu onay alan diğer ürün Amusepri, Parkinson hastalığında dopamin üreten sinir hücresi öncüllerinin beyne nakledilmesi yaklaşımına dayanıyor.

Parkinson hastalığında dopamin üreten nöronların kaybı hareketlerde yavaşlama, titreme, kas sertliği ve denge sorunlarına yol açıyor. Hücre tedavisinin amacı, bu kaybı kısmen telafi edebilecek hücreleri yerine koymak.

Bu yaklaşım, hastalığın belirtilerini yalnızca baskılamaktan ziyade biyolojik temele daha yakın bir müdahale seçeneği sunması nedeniyle önem taşıyor.

Koşullu onay ne anlama geliyor?

Japonya’daki karar, geniş ve sınırsız kullanım anlamına gelmiyor. Koşullu ve süre sınırlı onay, tedavilerin belirli merkezlerde, belirli hasta gruplarında ve sıkı izlem altında uygulanabileceği anlamına geliyor.

Bu süreçte güvenlilik, etkinlik, uzun dönem sonuçlar ve olası geç yan etkiler yakından takip edilecek. Özellikle hücre tedavilerinde tümörleşme riski, bağışıklık yanıtı, uygulanan hücrelerin kalıcılığı ve üretim standardı kritik başlıklar arasında yer alıyor.

Neden bu kadar önemli?

Hücre tedavileri, klasik ilaçlardan farklı olarak hastalıklı dokuyu biyolojik olarak onarmayı veya yerine koymayı hedefliyor. Bu nedenle kardiyoloji, nöroloji, ortopedi, göz hastalıkları ve nadir hastalıklar gibi birçok alanda yeni bir tedavi çağına kapı aralayabilir.

Ancak uzmanlar, bu gelişmelerin “kesin tedavi bulundu” şeklinde yorumlanmaması gerektiğini belirtiyor. Hücre tedavilerinde en önemli aşama, uzun dönem güvenlilik verilerinin oluşması.

Sağlık haberi açısından neden önemli?

Japonya’nın kararı, rejeneratif tıpta dünyadaki en ileri düzenleyici adımlardan biri olarak görülüyor. Kalp yetmezliği ve Parkinson gibi milyonlarca insanı etkileyen hastalıklarda hücre temelli tedavilerin klinik uygulamaya yaklaşması, sağlık haberciliği açısından yüksek değer taşıyor.

Bu gelişme, önümüzdeki yıllarda kök hücre ve iPS teknolojilerinin yalnızca bilimsel yayınlarda değil, hastane tedavi protokollerinde de daha sık gündeme gelebileceğini gösteriyor.

Çarpışmanın etkisiyle tuğla yüklü olduğu belirtilen TIR kontrolden çıkarak orta refüje savruldu. Kazanın ardından araçta yangın çıktı. Kısa sürede büyüyen alevler TIR’ı tamamen sararken, çevredeki sürücülerin ihbarı üzerine olay yerine çok sayıda ekip sevk edildi.

İtfaiye ekiplerinin yoğun müdahalesine rağmen araç büyük ölçüde yanarken, TIR sürücüsü Şükrü Gedik’in araç içerisinde hayatını kaybettiği öğrenildi. Olay yerine sağlık ve jandarma ekipleri de yönlendirilirken, bölgede güvenlik önlemleri alındı.

Yangının kontrol altına alınmasının ardından ekipler tarafından olay yerinde detaylı inceleme başlatıldı. Kazanın kesin nedeni ve çarpışmanın nasıl meydana geldiğinin yapılacak teknik incelemeler sonucunda netlik kazanacağı belirtildi.

Kaza nedeniyle bölgede trafik bir süre kontrollü olarak sağlanırken, olayla ilgili soruşturma sürüyor.

Zehrâvî, yaklaşık 936 yılında Endülüs Emevî Devleti'nin başkenti Kurtuba'nın yakınlarında bulunan Medînetü’z-Zehrâ şehrinde doğmuştur. O dönemde Endülüs, İslam dünyasının en önemli bilim ve kültür merkezlerinden biriydi. Kurtuba; kütüphaneleri, hastaneleri, tercüme faaliyetleri ve eğitim kurumlarıyla Avrupa'nın en gelişmiş şehirleri arasında yer alıyordu. Bu entelektüel atmosfer, Zehrâvî'nin yetişmesinde önemli rol oynamıştır.

Ailesi hakkında güvenilir tarihî kaynaklarda oldukça az bilgi bulunmaktadır. Anne ve babasının kimliği, meslekleri veya sosyal statüleri kesin olarak bilinmemektedir. Bu nedenle onun aristokrat ya da zengin bir aileden geldiğini söylemek mümkün değildir. Bununla birlikte, dönemin seçkin bilim çevrelerine erişebilmiş olması iyi bir eğitim aldığına işaret etmektedir.

Eğitim hayatına ilişkin bilgiler de sınırlıdır. Hangi medreselerde öğrenim gördüğü veya kimlerden ders aldığı tarihî belgelerde açık biçimde kayıtlı değildir. Araştırmacılar, Kurtuba ve çevresindeki eğitim kurumlarında yetiştiğini ve dönemin usta-çırak geleneği içerisinde deneyimli hekimlerin yanında klinik uygulamalar öğrendiğini düşünmektedir. Özellikle hastanelerde ve uygulamalı eğitim ortamlarında uzun yıllar çalışması, onun cerrahi alandaki üstün becerisinin temelini oluşturmuştur.

Zehrâvî eserlerini Arapça kaleme almıştır. Bilim dili olarak Arapçayı kullanmış, Hipokrat ve Galen'in Arapçaya çevrilmiş eserlerinden yoğun biçimde yararlanmıştır. Yunanca bildiğine dair kesin bir tarihî kanıt bulunmamaktadır. Bununla birlikte Helenistik tıp geleneğini son derece iyi özümsediği ve dönemin İslam dünyasında dolaşımda olan çeviri literatürünü etkin şekilde kullandığı anlaşılmaktadır.

Bilimsel yaklaşımı bakımından Zehrâvî özellikle Hipokrat'ın klinik gözlem anlayışından ve Galen'in anatomiye verdiği önemden etkilenmiştir. Ancak yalnızca klasik otoriteleri tekrar etmekle yetinmemiş, kendi meslek hayatında edindiği deneyimleri eserlerine yansıtmıştır. Hastaların dikkatle izlenmesi, ameliyat sonuçlarının değerlendirilmesi ve klinik tecrübelerin kayıt altına alınması gerektiğini savunmuştur. Bu nedenle günümüzde birçok tıp tarihçisi onu deneyim temelli ve ampirik tıp anlayışının önemli temsilcilerinden biri olarak değerlendirmektedir.

Hayatının büyük kısmını Kurtuba çevresinde hekimlik yaparak geçiren Zehrâvî özellikle cerrahi alanında ün kazanmıştır. Yaklaşık elli yıllık meslek hayatının sonunda kaleme aldığı et-Tasrîf limen Aceze ani’t-Te’lîf, otuz ciltten oluşan kapsamlı bir tıp ansiklopedisidir. Eser; dahiliye, farmakoloji, ortopedi, kadın hastalıkları, göz hastalıkları, diş hekimliği ve cerrahi gibi pek çok alanı kapsamaktadır. Son cilt ise tamamen cerrahiye ayrılmıştır ve yaklaşık iki yüzden fazla cerrahi aletin çizimleri ile kullanım açıklamalarını içermektedir. Bu özelliği nedeniyle tıp tarihinin ilk sistematik cerrahi atlaslarından biri olarak kabul edilmektedir.

Zehrâvî'nin en büyük katkılarından biri cerrahiyi bağımsız ve yüksek uzmanlık gerektiren bir disiplin olarak ele almasıdır. Cerrahın yalnızca el becerisine değil, aynı zamanda ayrıntılı anatomi bilgisine sahip olması gerektiğini vurgulamış, deneyimsiz kişilerin ameliyat yapmasının ciddi sonuçlar doğuracağını ifade etmiştir. Kanamaların kontrolü, kırık ve çıkıkların tedavisi, mesane taşı ameliyatları, kadın hastalıkları cerrahisi ve diş hekimliği uygulamalarında geliştirdiği yöntemler yüzyıllar boyunca kullanılmaya devam etmiştir.

Özellikle koterizasyon (dağlama) yöntemlerini sistematik biçimde tanımlaması ve cerrahi kanama kontrolünde kullanması onun en önemli katkıları arasında sayılır. Ayrıca cerrahi sırasında kullanılan çeşitli pensler, bistüriler, kancalar, spekulumlar ve obstetrik aletler tasarlamış veya geliştirmiştir. Yaklaşık 200'den fazla cerrahi aleti ayrıntılı biçimde tanımlaması, cerrahi eğitimin standartlaşmasına büyük katkı sağlamıştır.

Katgüt sütürler konusunda da önemli bir yere sahiptir. Zehrâvî'nin bu materyali ilk kullanan kişi olduğu kesin olarak söylenemese de, katgüt dikiş materyalinin cerrahide kullanımını ayrıntılı biçimde tanımlayan en erken hekimlerden biri olduğu kabul edilmektedir. Kendiliğinden emilebilmesi nedeniyle bu yöntem modern cerrahide kullanılan emilebilir sütürlerin tarihsel öncüsü olarak değerlendirilmektedir.

Diş hekimliği alanındaki çalışmaları da dikkat çekicidir. Diş taşlarının temizlenmesi, gevşek dişlerin sabitlenmesi, çene kırıklarının tedavisi ve ağız cerrahisine ilişkin ayrıntılı tarifler vermiştir. Kadın hastalıkları ve doğum alanında ise zor doğumlarda uygulanabilecek girişimler ile çeşitli obstetrik aletleri açıklamış, bu alandaki cerrahi uygulamaları sistematik hâle getirmiştir.

Zehrâvî'nin etkisi Endülüs sınırlarını aşarak Avrupa'ya ulaşmıştır. On ikinci yüzyıldan itibaren et-Tasrîf, Gerard of Cremona başta olmak üzere çeşitli çevirmenler tarafından Latinceye çevrilmiştir. Ardından Salerno, Bologna ve Montpellier gibi Avrupa'nın önde gelen tıp merkezlerinde yüzyıllar boyunca başlıca başvuru eserlerinden biri olarak kullanılmıştır. Özellikle Fransız cerrah Guy de Chauliac, eserlerinde Zehrâvî'ye sıkça atıfta bulunmuş ve onu kendi cerrahi anlayışının temel kaynaklarından biri olarak göstermiştir.

Bununla birlikte Zehrâvî de yaşadığı çağın bilgi sınırlarından bağımsız değildi. Hastalıkların oluşumunu açıklarken büyük ölçüde Galen'in humoral teorisinden etkilenmiştir. Mikrobiyoloji, bakteriler ve enfeksiyon mekanizmaları henüz bilinmediği için bazı fizyolojik açıklamaları günümüz bilimiyle uyumlu değildir. Ancak bu durum, onun klinik gözlem gücünü ve cerrahi uygulamalardaki başarısını gölgelememektedir.

Bugün et-Tasrîf'ın çok sayıda Arapça ve Latince yazma nüshası dünyanın farklı kütüphanelerinde korunmaktadır. Özellikle Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi, Escorial Kütüphanesi, British Library ve Bibliothèque nationale de France gibi kurumlarda önemli nüshalar bulunmaktadır. Eserin farklı bölümleri modern dönemde eleştirel baskılar hâlinde yayımlanmış ve İngilizce dâhil birçok dile çevrilmiştir.

Modern tıp açısından değerlendirildiğinde Zehrâvî'nin önemi yalnızca geliştirdiği cerrahi aletlerden kaynaklanmaz. Hastaya zarar vermeme ilkesi, dikkatli klinik gözlem, ameliyat öncesi hazırlık, operasyon sonrası bakım ve cerrahi eğitime verdiği önem bugün de geçerliliğini koruyan temel prensiplerdir. Bu nedenle birçok tarihçi onu yalnızca İslam medeniyetinin değil, dünya cerrahi tarihinin de en büyük isimlerinden biri olarak kabul etmektedir.

Seçme Kaynakça

- Albucasis (Ebü’l-Kasım ez-Zehrâvî). Al-Tasrīf liman ʿajaza ʿan al-taʾlīf.
- Donald Campbell. Arabian Medicine and Its Influence on the Middle Ages.
- Peter E. Pormann & Emilie Savage-Smith. Medieval Islamic Medicine.
- Encyclopaedia of Islam, “al-Zahrāwī” maddesi.
- Sami K. Hamarneh, İslam tıp tarihi üzerine çalışmaları.
- Emilie Savage-Smith, İslam tıp tarihi ve yazmaları üzerine akademik yayınları.

Hangi Borçlar Kapsama Giriyor?

Düzenleme kapsamında gelir vergisi, kurumlar vergisi, katma değer vergisi (KDV), harçlar, trafik idari para cezaları, öğrenim kredisi borçları ve çeşitli kamu alacaklarının yapılandırılabilmesi öngörülüyor. Buna karşılık bazı vergi türleri ve özel kalemlerin kapsam dışında tutulması planlanıyor.

Taksit Süresi 72 Aya Kadar Uzayabilecek

Yeni sistemde standart taksitlendirme süresi 36 ay olarak belirlenirken, mali durumu zayıf olan borçlular için ödeme süresinin 48 aya, belirli şartları taşıyan mükellefler için ise 72 aya kadar çıkarılabilmesi öngörülüyor. Böylece kamu borçlarının ödenmesinde daha esnek bir model uygulanabilecek.

Teminat Şartında Dikkat Çeken Değişiklik

Düzenlemenin en dikkat çeken başlıklarından biri de teminat uygulaması oldu. Daha önce düşük tutarlı borçlarda uygulanan teminatsız yapılandırma sınırının önemli ölçüde yükseltilmesi planlanıyor. Buna göre 10 milyon liraya kadar olan borçlarda teminat aranmayacak, bu tutarın üzerindeki borçlarda ise yalnızca aşan kısmın belirli bir bölümü için teminat gösterilmesi yeterli olacak.

Başvurular Ne Zaman Yapılacak?

Taslak düzenlemeye göre yapılandırmadan yararlanmak isteyenlerin başvurularını 31 Ağustos 2026 tarihine kadar tamamlaması öngörülüyor. İlk taksit ödemelerinin ise Eylül 2026 döneminde başlaması planlanıyor. Başvuruların vergi daireleri üzerinden, elektronik ortamda veya posta yoluyla yapılabilmesi bekleniyor.

Esnaf ve İşletmeler İçin Nefes Aldırabilir

Ekonomik dalgalanmalar nedeniyle ödeme güçlüğü yaşayan esnaf ve işletmeler açısından düzenlemenin önemli bir rahatlama sağlaması bekleniyor. Uzun vadeli ödeme planları sayesinde kamuya olan borç yükünün daha yönetilebilir hale gelmesi hedeflenirken, yapılandırma sürecinin özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler tarafından yoğun ilgi görmesi bekleniyor.

Meta’ya ait Facebook, Instagram ve Messenger için 12 Haziran 2026 Cuma günü kullanıcı bildirimlerinde artış yaşandı. Bazı kullanıcılar Facebook’a girişte hata mesajları aldığını, sayfa yenileme ve içerik görüntüleme sorunları yaşadığını bildirdi.

Kesinti iddiaları özellikle Facebook ve Messenger tarafında yoğunlaştı. Instagram için de bazı kullanıcı şikâyetleri gündeme geldi ancak erişim sorununun tüm kullanıcıları etkileyen genel bir çökme olup olmadığına dair kesinleşmiş resmi açıklama bulunmuyor.

Kullanıcılar hangi sorunları bildirdi?

Arıza takip servislerine yansıyan bildirimlerde Facebook’ta giriş yapılamaması, sayfanın yüklenmemesi, “query error” benzeri hata mesajları ve Messenger erişim sorunları öne çıktı.

Bazı haber kaynakları, sabah saatlerinde Facebook ve Instagram için erişim problemleri bildirildiğini aktardı. Bildirimlerin bölgesel mi yoksa daha geniş kapsamlı mı olduğu konusunda ise net bir resmi veri paylaşılmadı.

Meta’dan resmi açıklama var mı?

Haberin hazırlandığı sırada Meta’nın genel kullanıcıları kapsayan Facebook ve Instagram kesintisine ilişkin kamuya açık resmi bir açıklaması bulunmuyor. Meta’nın iş ürünleri durum sayfasında ise bazı servisler için “bilinen sorun yok” bilgisi yer aldı.

Bu nedenle “Instagram ve Facebook tamamen çöktü” ifadesi yerine, “bazı kullanıcılar erişim sorunu bildirdi” ifadesi daha doğru görünüyor.

Türkiye’de durum ne?

Türkiye’de de “Instagram çöktü mü?”, “Facebook çöktü mü?” ve “Meta çöktü mü?” aramaları gündeme girdi. Downdetector’ın Türkiye sayfalarında kullanıcı bildirimleri takip ediliyor. Ancak tekil kullanıcı şikâyetleri, platformların ülke genelinde tamamen kapalı olduğu anlamına gelmiyor.

Kullanıcıların yaşadığı sorunlar; uygulama, internet bağlantısı, bölgesel ağ problemi veya Meta servislerindeki geçici aksaklıklardan kaynaklanabilir.

Son durum

Instagram ve Facebook için erişim sorunu iddiaları gündemde. Şu an için resmi açıklamayla doğrulanmış, tüm kullanıcıları kapsayan kalıcı bir kesinti bilgisi bulunmuyor. Meta’dan açıklama yapılması veya arıza takip servislerindeki bildirimlerin artması halinde durum netleşecek.

Modern tıp tarihi araştırmaları açısından Peseshet yalnızca bir kişi değil; kadınların bilim tarihindeki görünürlüğü, sağlık mesleklerinin profesyonelleşmesi ve Antik Mısır tıbbının gelişmiş yapısını anlamak için önemli bir pencere niteliğindedir.

Tıp tarihi çoğu zaman Hipokrat, Galen, İbn Sina veya William Harvey gibi büyük erkek figürler üzerinden anlatılır. Ancak sağlık hizmetlerinin tarihi yalnızca bu isimlerden ibaret değildir. Özellikle son yüzyılda yapılan arkeolojik ve tarihsel çalışmalar, kadınların da tıbbın gelişiminde sanılandan çok daha erken dönemlerden itibaren önemli roller üstlendiğini ortaya koymuştur.

Bu bağlamda Peseshet, insanlık tarihinin en eski kadın hekimlerinden biri olarak öne çıkmaktadır. MÖ 2500’lü yıllarda yaşadığı düşünülen Peseshet’in adı, Antik Mısır’da bulunan mezar yazıtlarında geçmektedir. Bu yazıtlar onun yalnızca bir sağlık çalışanı değil, aynı zamanda kadın hekimlerin yöneticisi ve eğiticisi konumunda olduğunu göstermektedir.

Peseshet’in önemi yalnızca kadın olması değildir. Onun varlığı, Eski Mısır’da tıp eğitiminin belirli kurallara göre yürütüldüğünü, uzmanlaşmanın bulunduğunu ve sağlık hizmetlerinin kurumsal bir yapı kazandığını göstermektedir.

Bugün tarihçiler arasında Peseshet’in tam olarak hangi görevleri yürüttüğü konusunda bazı tartışmalar bulunsa da, onun adı bilim tarihi açısından benzersiz bir dönüm noktası olarak kabul edilmektedir.

⸻

YAŞADIĞI DÖNEM VE TARİHSEL ARKA PLAN

Eski Krallık Dönemi Mısır’ı

Peseshet’in yaşadığı dönem, Antik Mısır’ın Eski Krallık (Old Kingdom) olarak adlandırılan ve yaklaşık MÖ 2686-2181 yılları arasını kapsayan dönemine denk gelir.

Bu dönem, Mısır medeniyetinin ilk büyük altın çağlarından biridir.

Gize Piramitleri’nin inşa edildiği,
merkezi devlet yapısının güçlendiği,
bürokrasinin geliştiği,
bilim ve mühendisliğin ilerlediği bir dönemdir.

Firavunlar yalnızca siyasi lider değil, aynı zamanda dini otorite olarak görülüyordu.

⸻

Bilimsel Ortam

Antik Mısır’da bilgi büyük ölçüde tapınaklar ve saray bürokrasisi aracılığıyla aktarılıyordu.

Astronomi,
matematik,
tarım,
mimarlık
ve tıp alanlarında önemli bir bilgi birikimi oluşmuştu.

Tıp uygulamaları deneyime dayalı gözlemlerle dini inanışların birleşiminden oluşuyordu.

Bu nedenle hekimler hem bilimsel hem de dini bir otorite olarak kabul edilmekteydi.

⸻

Sağlık Hizmetlerinin Durumu

Mısır, tarihin ilk organize sağlık sistemlerinden birine sahipti.

Hekimler;

göz hastalıkları,
diş hastalıkları,
kadın hastalıkları,
sindirim sistemi hastalıkları

gibi alanlarda uzmanlaşabiliyordu.

Bu uzmanlaşma düzeyi birçok uygarlığın yüzyıllar sonra ulaşabildiği bir seviyeyi temsil etmektedir.

⸻

Toplum Yapısı

Antik Mısır toplumunda kadınlar, dönemin birçok uygarlığına kıyasla daha geniş haklara sahipti.

Mülk edinebiliyor,
miras bırakabiliyor,
ticaret yapabiliyor,
mahkemelerde temsil edilebiliyorlardı.

Bu sosyal yapı, kadınların eğitim ve sağlık alanlarında da görev alabilmelerini mümkün kılmış olabilir.

⸻

Eğitim Sistemi

Eğitim çoğunlukla yazman okulları ve tapınak merkezlerinde yürütülüyordu.

Tıp eğitiminin verildiği kurumlara daha sonra Yunan kaynaklarında “Yaşam Evleri” (House of Life) adı verilmiştir.

Bu kurumlar dönemin araştırma merkezi, arşivi ve eğitim kurumu işlevlerini birlikte yürütüyordu.

⸻

ÇOCUKLUK VE EĞİTİM YILLARI

Peseshet hakkında doğrudan biyografik bilgiler bulunmamaktadır.

Doğum yeri,
ebeveynleri,
çocukluğu,
eğitim aldığı öğretmenler

bilinmemektedir.

Bununla birlikte tarihçiler onun yüksek statülü bir aileden geldiğini düşünmektedir.

Çünkü Antik Mısır’da tıp eğitimi uzun ve seçkin bir süreçti.

Okuma yazma bilen nüfusun oldukça sınırlı olduğu düşünülürse, Peseshet’in ileri düzey eğitim almış olması muhtemeldir.

Bu eğitim içerisinde;

hiyeroglif yazımı,
anatomi bilgisi,
ilaç hazırlama yöntemleri,
yaralanma tedavileri,
kadın sağlığı uygulamaları

yer almış olabilir.

⸻

BİLİMSEL YOLCULUĞU

Peseshet’in kariyerine ilişkin bilgiler mezar yazıtlarından elde edilmektedir.

Onun adının geçtiği yazıtlarda yer alan en önemli unvan:

“imy-r swnwt”

olarak okunmaktadır.

Bu ifade genellikle:

“Kadın hekimlerin gözetmeni”
veya
“Kadın doktorların yöneticisi”

şeklinde çevrilmektedir.

Bu unvan, Peseshet’in yalnızca klinik uygulamalar yapan bir hekim değil, aynı zamanda eğitim ve organizasyon faaliyetlerinden sorumlu üst düzey bir sağlık yöneticisi olduğunu düşündürmektedir.

⸻

TIP TARİHİNE KATKILARI

Kadın Hekimlerin Kurumsallaşması

Peseshet’in en önemli katkısı, kadın hekimlerin kurumsal olarak varlığını kanıtlamasıdır.

Bu durum tıp tarihinde devrim niteliğindedir.

Çünkü birçok toplumda kadınların sağlık alanında görünür hale gelmesi için binlerce yıl beklemek gerekmiştir.

⸻

Sağlık Mesleklerinde Uzmanlaşma

Peseshet’in unvanı, Antik Mısır’da sağlık hizmetlerinin belirli hiyerarşilere sahip olduğunu göstermektedir.

Bu durum modern tıp organizasyonlarının erken bir örneği olarak değerlendirilmektedir.

⸻

Kadın Sağlığı Hizmetleri

Araştırmacılar, kadın hekimlerin özellikle;

gebelik,
doğum,
lohusalık,
jinekolojik hastalıklar

alanlarında görev yapmış olabileceğini düşünmektedir.

Bu nedenle Peseshet’in kadın sağlığı alanındaki örgütlenmede önemli rol oynadığı öne sürülmektedir.

⸻

ANATOMİYE KATKILARI

Peseshet’in doğrudan anatomi alanında yazdığı bir eser bulunmamaktadır.

Ancak yaşadığı dönemde Mısırlılar;

kemikleri,
kasları,
iç organları

tanıyabilecek düzeyde bilgiye sahipti.

Mumyalama uygulamaları sayesinde insan anatomisine ilişkin gözlemler yapılabiliyordu.

Bu bilgi birikiminin aktarımında Peseshet gibi eğitimci hekimlerin rol oynadığı düşünülmektedir.

⸻

FİZYOLOJİYE KATKILARI

Doğrudan bir fizyolojik teori geliştirdiğine dair kanıt yoktur.

Ancak Antik Mısır tıbbında damar sisteminin vücut işleyişindeki rolüne ilişkin önemli görüşler bulunuyordu.

Bu gelenek içerisinde yetişmiş olması muhtemeldir.

⸻

CERRAHİYE KATKILARI

Peseshet’in cerrahi uygulamalar yaptığına dair doğrudan kanıt yoktur.

Ancak döneminde;

yaraların dikilmesi,
kırıkların sabitlenmesi,
apse drenajı

gibi işlemler uygulanıyordu.

Bu nedenle temel cerrahi uygulamalar konusunda eğitim aldığı düşünülmektedir.

⸻

FARMAKOLOJİYE KATKILARI

Antik Mısır ilaçları;

bal,
reçine,
bitkisel özler,
hayvansal ürünler,
mineraller

içermekteydi.

Peseshet’in bu geleneksel farmakolojik bilgi sisteminin eğitiminde rol oynadığı düşünülmektedir.

⸻

HALK SAĞLIĞINA KATKILARI

Mısır’da temizlik ve hijyen uygulamaları dönemin birçok toplumundan ilerideydi.

Düzenli yıkanma,
yaraların temizlenmesi,
su kullanımı,
doğum uygulamaları

halk sağlığı açısından önemliydi.

Peseshet’in yönetsel rolü nedeniyle bu uygulamaların yaygınlaştırılmasına katkı sunduğu değerlendirilmektedir.

⸻

TIBBİ ETİĞE KATKILARI

Peseshet’in etik görüşlerine ilişkin doğrudan kayıt bulunmamaktadır.

Ancak Mısır tıbbında hekimin topluma hizmet eden bir görevli olarak görülmesi dikkat çekicidir.

Bu anlayış, sonraki yüzyıllarda gelişen tıbbi etik düşüncesinin erken örneklerinden biri sayılabilir.

⸻

EĞİTİME KATKILARI

Peseshet’in tarihsel öneminin merkezinde eğitim bulunmaktadır.

Kadın hekimlerin yöneticisi unvanı, onun yalnızca sağlık hizmeti vermediğini; aynı zamanda bilgi aktarımında görev yaptığını göstermektedir.

Bu nedenle birçok araştırmacı onu tarihin ilk kadın tıp eğiticilerinden biri olarak değerlendirmektedir.

⸻

EN ÖNEMLİ ESERLERİ

Peseshet’e ait günümüze ulaşmış herhangi bir tıbbi eser bulunmamaktadır.

Bu durum onun önemini azaltmaz.

Çünkü Eski Krallık döneminden günümüze ulaşan yazılı tıp metinleri son derece sınırlıdır.

Ebers Papirüsü,
Edwin Smith Papirüsü,
Kahun Jinekoloji Papirüsü

gibi belgeler daha sonraki dönemlere aittir.

Ancak bu metinlerde görülen bilgi birikiminin köklerinin Peseshet’in yaşadığı döneme kadar uzandığı düşünülmektedir.

⸻

DÜŞÜNCE SİSTEMİ VE FELSEFESİ

Peseshet’in kişisel düşüncelerini doğrudan öğrenmek mümkün değildir.

Ancak içinde bulunduğu Mısır tıp geleneği;

gözlem,
deneyim,
uygulama,
dini ritüeller

arasında bir denge kuruyordu.

Hastalıkların bazıları doğal nedenlerle açıklanırken bazıları doğaüstü güçlerle ilişkilendiriliyordu.

Bu durum Antik Dünya’nın genel karakteristiğidir.

⸻

DİĞER BİLİM İNSANLARIYLA İLİŞKİSİ

Peseshet, Hipokrat’tan yaklaşık iki bin yıl önce yaşamıştır.

Bu nedenle doğrudan ilişki söz konusu değildir.

Ancak tarihsel zincir içinde değerlendirildiğinde:

* Peseshet ve Mısır hekimleri
* Hipokrat
* Galen
* Razi
* Ali bin Abbas el-Mecusi
* İbn Sina
* İbn Nefis
* Sabuncuoğlu Şerafeddin
* Vesalius
* Harvey

aynı büyük tıp geleneğinin farklı halkalarını oluştururlar.

Antik Mısır’daki bilgi birikimi önce Yunan dünyasına, ardından Roma’ya ve İslam medeniyetine aktarılmıştır.

⸻

MODERN TIP AÇISINDAN DEĞERLENDİRME

Modern tıp açısından Peseshet’in bireysel teorilerini değerlendirmek mümkün değildir.

Çünkü elimizde böyle teoriler bulunmamaktadır.

Ancak onun temsil ettiği üç temel unsur günümüzde de geçerliliğini korumaktadır:

Sağlık Eğitimi

Bilginin kurumsal olarak aktarılması.

Uzmanlaşma

Sağlık hizmetlerinde görev dağılımı.

Kadınların Sağlık Mesleklerindeki Rolü

Bugün dünya genelinde milyonlarca kadın hekim görev yapmaktadır.

Bu tarihsel çizginin en eski sembollerinden biri Peseshet’tir.

⸻

ELEŞTİRİLER VE TARTIŞMALAR

Peseshet hakkındaki en büyük tartışma onun gerçekten hekim olup olmadığıdır.

Bazı araştırmacılar unvanın yanlış yorumlanmış olabileceğini ileri sürmektedir.

Bir diğer tartışma ise onun gerçekten “ilk kadın doktor” sayılıp sayılamayacağıdır.

Çünkü tarih öncesi dönemlerde yaşamış ancak adı kaydedilmemiş kadın şifacılar bulunmuş olabilir.

Bununla birlikte mevcut yazılı ve arkeolojik kanıtlar açısından bakıldığında, adı bilinen en eski kadın hekim olarak Peseshet en güçlü adaydır.

⸻

MİRASI

Peseshet’in mirası yalnızca Antik Mısır’la sınırlı değildir.

Bugün kadınların tıp eğitimindeki yeri,
kadın akademisyenlerin yükselişi,
kadın cerrahların ve araştırmacıların başarıları,

insanlık tarihindeki uzun bir dönüşümün sonucudur.

Bu dönüşümün bilinen en eski tanıklarından biri Peseshet’tir.

Modern tıp fakültelerinde onun adı, kadınların bilim tarihindeki görünürlüğünü artıran önemli bir sembol olarak anılmaktadır.

Tıp tarihçileri için ise Peseshet, Antik Mısır sağlık sisteminin karmaşıklığını ve gelişmişliğini ortaya koyan kritik bir figürdür.

⸻

SONUÇ

Peseshet, hakkında çok az şey bildiğimiz ancak etkisi son derece büyük olan tarihsel figürlerden biridir. Onun yaşamına ilişkin ayrıntılar zaman içinde kaybolmuş olsa da adı, insanlık tarihinin en eski sağlık profesyonellerinden biri olarak yaşamaya devam etmektedir.

Bugün Peseshet’in önemi yalnızca “ilk kadın doktor” unvanında yatmamaktadır. O, sağlık hizmetlerinin profesyonelleşmesinin, tıp eğitiminin kurumsallaşmasının ve kadınların bilimsel üretimdeki yerinin çok eski çağlara uzandığını gösteren güçlü bir tarihsel kanıttır.

Antik Mısır’ın taşlara kazınmış birkaç satırı sayesinde Peseshet, dört buçuk bin yıl sonra bile tıp tarihinin en dikkat çekici isimlerinden biri olmayı sürdürmektedir.

⸻

YARARLANILAN KAYNAKLAR

1. Encyclopaedia Britannica, Ancient Egyptian Medicine
2. National Library of Medicine, History of Medicine Division Publications
3. Journal of the History of Medicine and Allied Sciences
4. Bulletin of the History of Medicine
5. Oxford Reference, Ancient Egyptian Medicine
6. Cambridge History of Medicine
7. James H. Breasted, The Edwin Smith Surgical Papyrus
8. Rosalie David, Medicine in Ancient Egypt
9. John F. Nunn, Ancient Egyptian Medicine
10. Helen King, The One-Sex Body on Trial
11. Jakub M. Kwieciński, The Controversy of Merit-Ptah and Peseshet
12. Journal of Medical Biography
13. World Health Organization Historical Perspectives on Medicine
14. University of Chicago Oriental Institute Publications
15. British Museum Research Papers on Ancient Egypt
16. UCLA Encyclopedia of Egyptology
17. American Research Center in Egypt Publications
18. Oxford History of the Classical World
19. Cambridge Ancient History
20. History of Science Society Publications

Üniversitenin sosyal medya hesaplarından yayımlanan taziye mesajında, Prof. Dr. Mitat Uysal’ın eski rektörlük görevinin yanı sıra Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi bünyesindeki Yazılım Mühendisliği Bölüm Başkanlığı görevini de yürüttüğü hatırlatıldı.

Açıklamada, “Uzun yıllar boyunca büyük emeği geçmiş üniversitemiz eski rektörü ve Yazılım Mühendisliği Bölüm Başkanı Prof. Dr. Mitat Uysal’ı kaybetmiş olmanın derin üzüntüsü içerisindeyiz” ifadelerine yer verildi.

Akademik çevrelerde saygınlığıyla tanınan Prof. Dr. Mitat Uysal’ın vefatı, öğrencileri, meslektaşları ve üniversite camiasında üzüntü yarattı. Doğuş Üniversitesi, merhuma Allah’tan rahmet; ailesine, yakınlarına ve tüm akademi dünyasına başsağlığı dileklerini iletti.

CAR-T tedavisi, hastanın bağışıklık sistemindeki T hücrelerinin laboratuvar ortamında genetik olarak yeniden programlanmasına dayanıyor. Bu hücreler, kanser hücreleri üzerindeki belirli hedefleri tanıyacak şekilde düzenleniyor ve daha sonra hastaya geri veriliyor. NCI’ye göre bu tedavi özellikle bazı lösemi, lenfoma ve multipl miyelom türlerinde önemli sonuçlar sağladı; ancak ciddi yan etkiler ve sağlıklı dokuların etkilenme riski araştırmaların temel gündemlerinden biri olmayı sürdürüyor.

CCR’nin duyurusunda, CAR-T hücrelerine ek reseptörler kazandırılmasının, tedavinin tümör hücrelerini daha seçici biçimde tanımasına yardımcı olabileceği belirtildi. Bu yaklaşımın amacı, kanser hücrelerine yönelik saldırıyı güçlendirirken sağlıklı dokular üzerindeki olası hasarı sınırlamak.

Uzmanlara göre CAR-T tedavisinde güvenlik başlığı özellikle sitokin salınım sendromu ve nörolojik yan etkiler nedeniyle önem taşıyor. NCI, bu yan etkilerin bazı hastalarda ağır seyredebileceğini ve yakın takip gerektirdiğini bildiriyor. (Kanser.gov⁠) Mayo Clinic de CAR-T tedavisinin uzman merkezlerde uygulandığını, bazı yan etkilerin yaşamı tehdit edebileceğini ve hastaların tedavi sonrası dikkatle izlenmesi gerektiğini vurguluyor. (Mayo Clinic⁠)

Araştırmacılar için bir diğer önemli hedef ise CAR-T tedavisinin solid tümörlerde daha etkili ve güvenli kullanılabilmesi. Kan kanserlerinde elde edilen başarıya rağmen, solid tümörlerde hedef antijenlerin sağlıklı dokularda da bulunabilmesi ve tümör mikroçevresinin bağışıklık hücrelerini baskılaması tedavinin önündeki başlıca engeller arasında gösteriliyor.

Yeni nesil CAR-T çalışmalarında amaç, tedaviyi yalnızca daha güçlü değil, aynı zamanda daha kontrollü hale getirmek. Bu nedenle “akıllı hedefleme”, çift reseptörlü sistemler, güvenlik anahtarları ve tümör seçiciliğini artıran hücresel mühendislik yaklaşımları bilim dünyasında yakından izleniyor.

Uzmanlar, bu çalışmaların henüz klinik uygulamaya doğrudan yansımadan önce daha fazla araştırma ve güvenlik verisine ihtiyaç duyduğunu belirtiyor. Ancak CCR’nin gündeme taşıdığı yeni yaklaşım, CAR-T tedavilerinde “sadece kanseri yok etmek” değil, bunu sağlıklı dokuları koruyarak yapmanın da yeni dönemin ana hedefi olduğunu gösteriyor.

Üniversite yönetimi yayımladığı mesajda, genç öğrenciye Allah’tan rahmet, ailesi ve yakınlarına başsağlığı dileklerini iletti.

Aynı kazada yaralanan Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Acil ve İlk Yardım Programı 1. sınıf öğrencisi Yunus Emre Çelik için de geçmiş olsun mesajı paylaşan üniversite, öğrencinin en kısa sürede sağlığına kavuşmasını temenni etti.

Kazanın nasıl meydana geldiğine ilişkin resmi makamların incelemelerinin sürdüğü öğrenilirken, olay üniversite öğrencileri ve eğitim camiasında derin üzüntü yarattı.

Furkan Barış Aksoy İçin Taziye Mesajları

Sosyal medya üzerinden çok sayıda öğrenci ve mezun, Furkan Barış Aksoy’un vefatı nedeniyle taziye mesajları paylaşırken, yaralı öğrenci Yunus Emre Çelik için de geçmiş olsun dileklerinde bulundu.

Yetkililerin kazayla ilgili soruşturmayı sürdürdüğü bildirildi.

Edinilen bilgilere göre, yolun karşısına geçmeye çalışan genç kıza cadde üzerinde ilerleyen bir otomobil çarptı. Çarpmanın etkisiyle genç kız metrelerce savrularak yere düştü.

Kazayı gören çevredeki vatandaşlar hızla olay yerine koşarak yaralıya ilk müdahaleyi yaptı. Durumun 112 Acil Sağlık ekiplerine bildirilmesi üzerine bölgeye kısa sürede ambulans sevk edildi.

Olay yerine ulaşan sağlık ekipleri, ağır yaralanan genç kıza ilk müdahaleyi olay yerinde gerçekleştirdi. Ardından ambulansla hastaneye kaldırılan genç kızın tedavi altına alındığı öğrenildi.

Hastaneden edinilen bilgilere göre genç kızın sağlık durumunun ciddiyetini koruduğu ve yoğun bakım ünitesinde entübe edilerek tedavisinin sürdüğü bildirildi.

Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.

Son yıllarda hem tarama programlarının yaygınlaşması hem de ailelerin bilinçlenmesiyle SMA hastalığı daha fazla konuşuluyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi, Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, özellikle erken belirti ve tanının hayati önem taşıdığını vurguluyor:
“Bugün artık SMA hastalığında erken tanı, hastalığın seyrini değiştirebiliyor. Ancak belirtiler gözden kaçarsa tablo ağırlaşabiliyor.”

SMA Hastalığı nedir?

SMA hastalığı (Spinal Müsküler Atrofi), omurilikteki hareket sinir hücrelerini etkileyen genetik bir kas hastalığıdır.

Bu hastalıkta, kasları çalıştıran motor nöronlar hasar görür. Sonuç olarak:

• Kaslarda güçsüzlük

• Hareket kısıtlılığı

• Zamanla kas erimesi

• İleri vakalarda solunum problemleri

görülebilir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’a göre, SMA hastalığı doğuştan gelen genetik bir bozukluktur ve SMN1 genindeki eksiklik nedeniyle ortaya çıkar. “Kasın kendisi sağlamdır, sorun kası çalıştıran sinirdedir” diyerek hastalığın mekanizmasını sade bir dille anlatıyor.

SMA hastalığı tiplerine göre farklı şiddette seyreder. Bazı bebeklerde ilk aylarda ağır tablo görülürken, bazı çocuklarda belirtiler daha geç ortaya çıkabilir.

En sinsi belirtiler

SMA hastalığı çoğu zaman sessiz başlar. Aileler ilk etapta fark etmeyebilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler:

• Baş kontrolünde gecikme

• Emme ve yutma güçlüğü

• Yaşıtlarına göre daha az hareket

• Kol ve bacaklarda gevşeklik

• Sık solunum yolu enfeksiyonu

• Oturamama ya da yürüyememe

Prof. Dr. Kafadar, “Bebek çok sakin diye sevinen aileler oluyor. Oysa aşırı hareketsizlik bazen SMA hastalığı belirtisi olabilir” uyarısında bulunuyor.

Özellikle bacaklarda güçsüzlük ön plandadır. Bazı vakalarda dilde titreme bile görülebilir. Bu belirtiler erken dönemde yakalanırsa, tedavi seçenekleri daha etkili olabilir.

Kimler risk altında?

SMA hastalığı kalıtsal bir hastalıktır.

Risk grupları şunlardır:

• Anne ve babanın taşıyıcı olduğu bebekler

• Akraba evliliği bulunan aileler

• Ailesinde SMA öyküsü olanlar

Türkiye’de taşıyıcılık oranının yaklaşık 1/40–1/50 civarında olduğu belirtilmektedir. Bu da toplumda azımsanmayacak bir genetik risk bulunduğunu gösterir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “Anne ve baba sağlıklı olabilir. Taşıyıcı olduklarını bilmeyebilirler. Bu nedenle evlilik öncesi ve gebelik öncesi taramalar çok önemlidir” diyor.

Neden artıyor?

Son yıllarda “SMA hastalığı artıyor mu?” sorusu sıkça soruluyor.

Uzmanlara göre artışın birkaç nedeni var:

• Yenidoğan tarama programlarının yaygınlaşması

• Genetik testlere erişimin artması

• Toplumsal farkındalığın yükselmesi

• Akraba evliliklerinin devam etmesi

Prof. Dr. Kafadar, “Eskiden tanı alamayan vakalar vardı. Bugün erken tarama sayesinde SMA hastalığını daha erken yakalayabiliyoruz” diyerek görünürdeki artışın tanı kapasitesiyle ilişkili olduğunu vurguluyor.

Ayrıca son yıllarda geliştirilen gen tedavileri ve yeni ilaç seçenekleri de hastalığın daha fazla gündeme gelmesine yol açtı.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir çocuk nörolojisi uzmanına başvurulmalı:

• Bebek başını 3–4 ayda tutamıyorsa

• 6–7 ayda desteksiz oturamıyorsa

• 1 yaşında yürümeye başlamamışsa

• Kol ve bacaklarda belirgin güçsüzlük varsa

• Emme ve beslenme problemi sürüyorsa

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “SMA hastalığında erken tanı hayat kurtarır. Gecikme kas kaybını artırabilir” diyerek aileleri uyarıyor.

Bugün SMA hastalığı tedavisi için kullanılan ilaçlar, hastalığın ilerlemesini yavaşlatabiliyor. Bazı vakalarda gen tedavisi uygulanabiliyor. Ancak tedavinin başarısı büyük ölçüde erken teşhise bağlı.

Nasıl korunulur?

SMA hastalığı tamamen önlenebilir bir hastalık değildir. Ancak risk azaltılabilir.

Korunma yolları:

• Evlilik öncesi taşıyıcılık testi

• Gebelik öncesi genetik danışmanlık

• Aile öyküsü varsa ileri genetik testler

• Yenidoğan tarama programlarına katılım

Prof. Dr. Kafadar, “Toplumsal bilinç en güçlü silahtır. Taşıyıcı olduğunuzu bilmek kader değildir, önlem alma fırsatıdır” diyor.

Türkiye’de yenidoğan tarama programlarının genişlemesi sayesinde SMA hastalığı artık daha erken evrede tespit edilebiliyor. Bu da çocukların yaşam kalitesini artırma açısından umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Uzman Uyarısı: Erken Tanı Hayat Değiştiriyor

SMA hastalığı kader değil, geç kalınmış tanı kader olabilir.

Kas kaybı başladıktan sonra geri dönüş sınırlıdır. Bu nedenle belirti, risk, genetik öykü ve erken tarama hayati önemdedir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar son olarak şu mesajı veriyor:
“Her hareketsizlik masum değildir. Aileler gelişim basamaklarını yakından takip etmeli. Şüphe varsa zaman kaybetmeden uzmana başvurulmalı.”

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Çocuk Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada epilepsinin toplumda hâlâ yanlış bilinen yönleri olduğunu vurguladı.

Epilepsi (Sara) Nedir?

Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin ani ve kontrolsüz elektriksel boşalımları sonucu ortaya çıkan, tekrarlayan nöbetlerle karakterize bir hastalıktır. Halk arasında “sara” olarak bilinir.

Prof. Dr. Kafadar’a göre:

“Epilepsi tek bir hastalık değil, birçok farklı nedeni ve türü olan bir beyin hastalıkları grubudur. Her nöbet epilepsi değildir; tanı için nöbetlerin tekrarlayıcı olması gerekir.”

Nöbet Nasıl Ortaya Çıkar?

Beynimiz milyarlarca sinir hücresinin uyumlu çalışmasıyla görev yapar. Ancak bazı durumlarda bu hücreler bir anda aşırı ve düzensiz elektrik sinyali üretir. Sonuç?

• Ani bilinç kaybı

• Kasılmalar

• Sabit bir noktaya dalıp kalma

• Ağızda köpürme

• Kısa süreli hafıza kaybı

• Garip kokular ya da tatlar hissetme

Bazı nöbetler dramatiktir, bazıları ise sadece birkaç saniyelik “donma” şeklinde geçer. Bu nedenle birçok epilepsi vakası uzun süre fark edilmeden devam edebilir.

Çocuklarda Epilepsi Daha mı Farklı?

Prof. Dr. Kafadar, özellikle çocukluk çağında epilepsinin farklı belirtilerle ortaya çıkabileceğini belirtiyor:

“Çocuklarda dalıp gitme, ders sırasında kısa süreli kopmalar, ani sıçramalar ya da sebepsiz düşmeler epilepsi belirtisi olabilir. Ailelerin bu belirtileri hafife almaması gerekir.”

Çocukluk çağı epilepsilerinin bir kısmı yaşla birlikte düzelebilirken, bazı türleri uzun süreli takip gerektirir.

Epilepsinin Nedenleri Neler?

Epilepsi her zaman tek bir nedene bağlı değildir. Olası sebepler arasında:

• Doğum sırasında beyin hasarı

• Genetik yatkınlık

• Beyin enfeksiyonları

• Kafa travmaları

• Beyin tümörleri

• Nedeni bilinmeyen (idiopatik) durumlar

Vakaların önemli bir kısmında ise net bir sebep saptanamayabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Epilepsi tanısında en önemli testlerden biri EEG (Elektroensefalografi)’dir. EEG, beynin elektriksel aktivitesini kaydeder.

Bunun yanında:

• Beyin MR görüntülemesi

• Ayrıntılı nörolojik muayene

• Nöbet öyküsünün detaylı değerlendirilmesi

Tanı sürecinde büyük önem taşır.

Tedavisi Var mı?

Evet. Epilepsi hastalarının büyük bir kısmı düzenli ilaç tedavisiyle nöbetsiz bir yaşam sürebilir.

Prof. Dr. Kafadar’ın altını çizdiği en önemli nokta şu:

“Epilepsi tedavi edilebilir bir hastalıktır. İlaçlar düzenli kullanıldığında hastaların yaklaşık yüzde 70’inde nöbetler tamamen kontrol altına alınabilir.”

Dirençli vakalarda ise:

• Ketojenik diyet

• Vagus sinir stimülasyonu

• Cerrahi tedavi

gibi seçenekler gündeme gelebilir.

Nöbet Anında Ne Yapılmalı?

Toplumda en sık yapılan yanlış, nöbet geçiren kişinin ağzına bir şey koymaya çalışmaktır. Bu son derece tehlikelidir.

Doğru yaklaşım:

✔️ Kişiyi yan yatırmak
✔️ Başını sert bir zeminden korumak
✔️ Süreyi takip etmek
✔️ Nöbet 5 dakikayı aşarsa acil yardım çağırmak

Toplumsal Yanlış Algılar

Epilepsi bulaşıcı değildir.
Ruhsal bir hastalık değildir.
Akıl hastalığı değildir.

Bu hastalık, beynin elektriksel düzeniyle ilgilidir. Doğru tedavi ve takip ile bireyler eğitimlerine, iş hayatlarına ve sosyal yaşamlarına devam edebilir.

Son Söz

Epilepsi korkulacak değil, bilinmesi gereken bir hastalıktır. Bilgi, ön yargının panzehiridir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’ın da ifade ettiği gibi, erken tanı ve düzenli takip hayat kalitesini belirleyen en kritik faktördür.

Beynin elektriği bazen kontrolden çıkabilir. Önemli olan, o dalgayı doğru yönetmektir. ⚡
Epilepsi (Sara Hastalığı) Nedir? Epilepsi Çeşitleri Nelerdir? Epilepsi Neden Olur? Epilepsi Belirtileri Nelerdir? Epilepsi Nasıl Teşhis Edilir? Epilepsi Tedavisi Nasıl Yapılır? Epilepsi Risk Faktörleri Nelerdir? Epilepsi öldürür mü? Epilepsi nasıl anlaşılır? Epilepsi geçer mi? Stres epilepsiyi etkiler mi? Epilepsi nöbeti uyurken olur mu? Epilepsi nöbeti geçirdikten sonra kişi neler hisseder? Anksiyete epilepsiye neden olur mu?

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Asuman İnan, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada özellikle yaz aylarında artan vakalara dikkat çekti.

Prof. Dr. İnan, “Salmonella en sık gıdalar yoluyla bulaşır. Çiğ veya iyi pişmemiş tavuk, yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri ve iyi yıkanmamış sebzeler risk taşır” dedi.

🧫 Salmonella Nedir?

Salmonella, bağırsak sistemini etkileyen bir bakteri grubudur. Halk arasında çoğu zaman “gıda zehirlenmesi” olarak bilinen tabloya neden olur. Ancak her gıda zehirlenmesi Salmonella değildir.

Uzmanlara göre bakteri, uygun sıcaklıkta hızla çoğalır ve özellikle hijyen kurallarına uyulmayan mutfaklarda kolayca yayılır.

⚠️ Salmonella Belirtileri Nelerdir?

Prof. Dr. İnan’ın verdiği bilgilere göre belirtiler genellikle bakterinin alınmasından 6–72 saat sonra ortaya çıkıyor:

• Yüksek ateş

• Sulu veya kanlı ishal

• Karın ağrısı ve kramp

• Bulantı ve kusma

• Halsizlik

Çoğu vaka 4–7 gün içinde düzeliyor. Ancak bağışıklık sistemi zayıf kişilerde enfeksiyon kana karışabiliyor ve ciddi sonuçlar doğurabiliyor.

🚨 Kimler Risk Altında?

Uzman isim özellikle şu grupları uyardı:

• Bebekler

• 65 yaş üstü bireyler

• Hamileler

• Kronik hastalığı olanlar

• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler

Bu kişilerde tablo daha ağır seyredebilir ve hastane tedavisi gerekebilir.

🛡 Nasıl Korunmalı?

Prof. Dr. İnan’a göre korunmanın temel anahtarı mutfak hijyeni:

• Çiğ et ve sebzeler ayrı kesme tahtasında hazırlanmalı

• Tavuk ve et iyice pişirilmeli

• Eller en az 20 saniye sabunla yıkanmalı

• Soğuk zincir korunmalı

“Salmonella gözle görülmez, tadı değişmez. Bu nedenle en güçlü silahımız temizliktir” uyarısında bulundu.

📌 Uzmandan Net Mesaj

Salmonella hafife alınacak bir enfeksiyon değil. Basit görünen bir ishal tablosu bazı gruplarda hayati risk oluşturabiliyor. Uzmanlar özellikle yaz aylarında açıkta satılan ve iyi muhafaza edilmeyen gıdalara karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Uzmanların ortak mesajı

“Mucize aramayın.
Bilimsel önlemlerle ve sağlıklı yaşamla riskleri azaltın.”

Kanser riskini tamamen sıfırlamak mümkün olmasa da, bu 12 başlıkla risk belirgin biçimde azaltılabiliyor.

Uzmanlara göre kanserden korunma bir günde değil, bir yaşam tarzıyla mümkün. İşte bilimsel kanıtlarla desteklenen 12 altın kural: