Kosovalı futbolcunun kadroya katılması, Amedspor’un yeni sezonda kanat rotasyonunu güçlendirme hamlesi olarak değerlendiriliyor. Teknik heyetin raporu doğrultusunda yapılan transferle birlikte Diyarbakır ekibinin özellikle hücum geçişlerinde daha alternatifli bir yapı hedeflediği belirtiliyor.

Süper Lig’de ilk sezonuna hazırlanan Amedspor’da transfer çalışmalarının devam etmesi bekleniyor. Yönetimin, kamp dönemi öncesinde farklı mevkilerde de kadroyu güçlendirmek için temaslarını sürdürdüğü ifade ediliyor.

Ermal Krasniqi transferi, yeşil kırmızılı camiada yeni sezon öncesi ilk resmi adım olarak dikkat çekti.

Yeni düzenlemeye göre, TEİAŞ tarafından hesaplanan geri ödemeye esas yatırım tutarı, Tüketici Fiyat Endeksi verileri dikkate alınarak güncellenecek. Güncelleme yılda bir kez ocak ayında yapılacak ve bakiye geri ödeme tutarı üzerinden hesaplanacak.

Elektrik piyasasında teknik düzenleme

EPDK’nin değişikliği, elektrik piyasasında bağlantı ve sistem kullanım süreçlerine ilişkin teknik hesaplama yöntemlerini kapsıyor. Düzenleme, özellikle iletim varlıkları ve yatırım geri ödemeleriyle ilgili uygulamalarda güncelleme mekanizmasını netleştiriyor.

Yönetmelikte yer alan bazı ifadeler de yürürlükten kaldırıldı. Böylece geri ödeme süreçlerinde TÜFE esaslı güncellemenin uygulanacağı çerçeve belirlenmiş oldu.

Sayaçlarda dijital altyapı gündemde

EPDK’nin son dönemde üzerinde çalıştığı bir diğer başlık ise elektrik, doğal gaz ve su tüketim verilerinin dijital sistemler üzerinden daha bütüncül şekilde izlenmesi. Kamuoyuna yansıyan bilgilere göre, farklı altyapı hizmetlerine ait tüketim verilerinin tek platformdan takip edilebilmesine yönelik teknik hazırlıklar sürüyor.

Bu çalışmanın hayata geçmesi halinde abonelerin elektrik, su ve doğal gaz tüketimlerini ayrı ayrı uygulamalar yerine ortak bir dijital altyapı üzerinden görebilmesi hedefleniyor. Ancak bu konuda henüz yürürlüğe girmiş nihai bir uygulama duyurusu bulunmuyor.

Son durum

EPDK cephesinde son resmi gelişme, elektrik piyasasında bağlantı ve sistem kullanım yönetmeliğinde yapılan değişiklik oldu. Sayaç verilerinin tek dijital sistemde toplanmasına ilişkin başlık ise hazırlık ve değerlendirme aşamasında gündemde bulunuyor.

Yılmaz, “Temmuz enflasyonu çıktığı zaman memur ve emekli maaşları ona göre şekilleniyor. Enflasyona hiçbir zaman ezdirmedik. Otomatik yansımadığı tek alan en düşük emekli maaşı. O kanunla yapılan bir iş. Meclis gerekli çalışmaları yapacaktır” değerlendirmesinde bulundu.

Ekonomi programına da değinen Yılmaz, küresel gelişmelerin enflasyon üzerinde baskı oluşturduğunu ancak hükümetin enflasyonla mücadelede kararlı olduğunu dile getirdi. Enerji, lojistik ve finansman maliyetlerindeki artışa dikkat çeken Yılmaz, yaz döneminden itibaren enflasyonla mücadelede daha güçlü bir sürece girileceğini söyledi.

En düşük emekli maaşına yönelik olası düzenlemenin, Meclis takvimi ve yapılacak kanuni çalışmayla netleşmesi bekleniyor.

Trabzonspor’da Onana Dosyası Yeniden Açıldı

Trabzonspor transfer kulislerinde günün en dikkat çeken başlığı Andre Onana oldu. Manchester United forması giyen kalecinin yeniden bordo-mavili ekiple anılması, özellikle kaleci hattındaki planlama nedeniyle kayda değer görülüyor.

İddialara göre Trabzonspor, Onana için kiralık transfer formülünü değerlendirebilir. İngiliz basınında yer alan haberlerde Manchester United’ın maaş yükünü azaltmak adına kiralık ayrılığa sıcak bakabileceği öne sürüldü. Dosyada satın alma opsiyonu bulunup bulunmayacağı ise netlik kazanmış değil.

Henüz resmi açıklama yapılmasa da Onana ismi, bugünün en güçlü transfer sinyalleri arasında ilk sırada yer alıyor.

Kolo Muani İçin Galatasaray ve Fenerbahçe İddiası

Galatasaray transfer haberleri ve Fenerbahçe transfer gelişmeleri içinde öne çıkan ortak dosyalardan biri Randal Kolo Muani oldu. PSG forması giyen Fransız santrforun hem Galatasaray hem de Fenerbahçe ile anılması, transferde büyük rekabet ihtimalini gündeme getirdi.

Yabancı basında Türk kulüpleriyle ilgili aktarılan iddialara göre Kolo Muani için Juventus da devrede. İtalyan ekibinin oyuncuyla sözleşme detaylarında mesafe aldığı ileri sürülürken, PSG’nin bonservis beklentisinin yüksek olması dosyayı zorlaştırıyor.

Bu nedenle Kolo Muani dosyası, “ciddi ilgi” seviyesinde görülse de bonservis pazarlığı ve oyuncunun Avrupa’daki seçenekleri belirleyici olacak.

Beşiktaş’ta Trossard Planına Suudi Rakip

Beşiktaş transfer gündemi içinde Leandro Trossard başlığı dikkat çekiyor. Arsenal forması giyen Belçikalı kanat oyuncusunun siyah-beyazlıların listesinde olduğu öne sürülürken, dosyaya Suudi Arabistan’dan gelen yüksek teklif iddiası eklendi.

Belçika kaynaklı haberlerde Suudi ekibinin Arsenal’e ciddi bir bonservis, oyuncuya ise yüksek maaş önerdiği aktarıldı. Bu gelişme, Beşiktaş açısından maliyet dengesini zorlaştıran bir başlık olarak değerlendiriliyor.

Trossard dosyası şu aşamada haberleşebilir seviyede olsa da resmi temas ve oyuncunun karar süreci netleşmeden kesin ifadelerden kaçınılmalı.

Fenerbahçe’de Shomurodov İçin Takas Formülü

Fenerbahçe cephesinde Eldor Shomurodov iddiası da öne çıkan başlıklar arasında. Başakşehir forması giyen Özbek santrfor için takas formülünün gündeme gelebileceği ileri sürüldü.

İddialara göre Fenerbahçe, Shomurodov dosyasında bazı oyuncular üzerinden formül arayabilir. Bu başlık, doğrudan bonservis yerine takas ve maaş dengesi üzerinden şekillenebilecek bir transfer planı olarak değerlendiriliyor.

Başakşehir’in oyuncu planlaması ve Fenerbahçe’nin hücum hattındaki tercihleri, dosyanın ilerleyip ilerlemeyeceğini belirleyecek.

Galatasaray’da Romulo Sürprizi

Galatasaray’da dikkat çeken bir başka iddia ise Romulo oldu. Geçmişte Göztepe forması giyen ve daha sonra Avrupa’ya transfer olan oyuncunun sarı-kırmızılıların gündemine geldiği ileri sürüldü.

Romulo dosyasını dikkat çekici kılan nokta, oyuncunun Göztepe geçmişi ve sonraki satıştan pay bağlantısı. Bu nedenle transfer gerçekleşmese bile dosya, Süper Lig transfer haberleri açısından izlenmesi gereken başlıklardan biri olarak görülüyor.

Şu aşamada Romulo için “ilk fısıltı” seviyesi daha uygun görünüyor. Resmi temas veya somut teklif bilgisi gelmeden dosyanın temkinli takip edilmesi gerekiyor.

Sessiz İlerleyen Dosyalar: Anguissa, Dawa, Hein ve Skoglund

Transferde son durum yalnızca büyük kulüplerin yıldız adaylarıyla sınırlı değil. Beşiktaş ve Galatasaray’ın adı Napoli forması giyen Frank Anguissa ile birlikte anılırken, Çaykur Rizespor cephesinde Joyskim Dawa ve Karl Hein gibi isimler kulislerde yer buluyor.

Amedspor transfer gündeminde ise Hampus Skoglund ismi öne çıkan zayıf ama izlenebilir sinyaller arasında. 1. Lig transfer gündemi açısından Amedspor’un yabancı oyuncu pazarındaki arayışları dikkat çekiyor.

Bu dosyalar henüz ileri aşamada değil. Ancak kulüplerin kamp kadrosu, yabancı kontenjanı ve maaş dengesi planlaması nedeniyle kısa sürede hareketlenme ihtimali bulunuyor.

Zayıf Sinyaller ve Sosyal Medya Köpüğü

Transfer döneminde bazı iddialar sosyal medyada hızla yayılıp haber sitelerine düşebiliyor. Pjanić, Musa Juwara, Téji Savanier, Aubameyang ve Bissouma gibi isimler bu kategoride değerlendiriliyor.

Bu başlıklarda sağlık kontrolü iddiası, uçuş bilgisi, menajer önerisi veya kamp kadrosu transfer sinyali gibi unsurlar henüz doğrulanmış değil. Bu nedenle söz konusu dosyalar ana haber diliyle değil, “radar” veya “temkinli izleme” başlığı altında takip edilmeli.

En Güçlü 5 Transfer Sinyali

Günün en güçlü transfer sinyalleri arasında Andre Onana’nın Trabzonspor’la yeniden anılması ilk sırada yer alıyor. Kolo Muani için Galatasaray ve Fenerbahçe iddiası, Trossard için Beşiktaş’ın Suudi rakiple karşı karşıya kalması, Fenerbahçe’nin Shomurodov için takas formülünü değerlendirebileceği iddiası ve Galatasaray’ın Romulo ilgisi öne çıkan diğer başlıklar oldu.

Sessiz ilerleyen ancak patlama ihtimali taşıyan dosyalarda ise Anguissa, Dawa, Karl Hein, Skoglund ve Başakşehir’in genç yabancı planlaması dikkat çekiyor.

Editör Notu

Transfer döneminde kulüplerin resmi açıklamaları dışında kalan iddialar kesinleşmiş gelişme olarak değerlendirilmemeli. Özellikle sosyal medya kaynaklı son dakika transfer iddiaları, menajer önerileri ve yabancı basında Türk kulüpleriyle ilgili çıkan haberler temkinli izlenmeli.

Ancak mevcut tabloya bakıldığında Trabzonspor’da Onana, Galatasaray ve Fenerbahçe hattında Kolo Muani, Beşiktaş’ta Trossard ve Fenerbahçe’de Shomurodov dosyaları haberleşebilir başlıklar arasında öne çıkıyor.

Kalp krizi geçirdiği değerlendirilen Aydın, sağlık ekiplerinin müdahalesinin ardından ambulansla hastaneye kaldırıldı. Ancak doktorların tüm çabalarına rağmen kurtarılamayarak hayatını kaybetti.

Hayatını kaybeden Mustafa Aydın’ın Akçaabat ilçesine bağlı Akçakale Mahallesi Zeytinlik mevkisinde ikamet ettiği ve yaklaşık 60 yaşında olduğu öğrenildi.

Acı haberin ardından ailesi ve yakınları büyük üzüntü yaşarken, olay ilçe genelinde derin üzüntüye neden oldu.

Çalışmada özellikle “miRNA” adı verilen küçük RNA moleküllerine odaklanıldı. Bu moleküller, genlerin çalışma biçimini düzenleyen biyolojik işaretçiler olarak kabul ediliyor. Kan örneğiyle ölçülebilmeleri nedeniyle miRNA’lar, psikiyatrik hastalıklarda tedavi yanıtını izlemek için umut vadeden alanlardan biri olarak değerlendiriliyor.

Araştırmaya göre depresyonda bilişsel bozukluk her zaman klasik tedavilerle tamamen düzelmeyebiliyor. Bu nedenle yalnızca hastanın şikâyetlerine değil, tedavinin beyinde ve vücutta oluşturduğu biyolojik değişimlere de bakılması önem taşıyor.

Bilim insanları, elde edilen bulguların henüz keşif niteliğinde olduğunu vurguluyor. Sonuçların daha geniş hasta gruplarında doğrulanması gerekiyor. Ancak çalışma, gelecekte depresyon tedavisinde kişiye özel yaklaşımın güçlenebileceğine işaret ediyor.

Uzmanlara göre bu tür biyobelirteçler sayesinde ilerleyen yıllarda hangi hastanın hangi tedaviden daha fazla yarar görebileceği daha erken anlaşılabilir. Böylece depresyon tedavisinde deneme-yanılma süreci azalabilir ve bilişsel toparlanma daha yakından takip edilebilir.

Kaynak

Scientific Reports, “Peripheral miRNA profiling identifies therapy-specific biological trajectories in the treatment of cognitive dysfunction in depression”, 29 Mayıs 2026.

Türkiye, Kırgızistan, Azerbaycan, Kazakistan, Özbekistan, Rusya Federasyonu, Belarus, Almanya ve Çekya’nın da aralarında bulunduğu ülkelerden katılımcıların yer aldığı organizasyonda çocuk sağlığının geleceği, ortak eğitim modelleri, bilimsel iş birlikleri ve sağlık sistemlerinin güçlendirilmesi ele alındı.

Kurultayın eş başkanlığını üstlenen PUADER Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Bumin Nuri Dündar, Bursa’da başlayan bilimsel yolculuğun ikinci durağında Kırgızistan’da bulunmaktan duydukları memnuniyeti dile getirdi. Dündar, Türk dünyasında çocuk sağlığı alanında ortak bilimsel vizyonu güçlendirmeyi hedeflediklerini belirtti.

Kurultayda çocuk kardiyolojisi, yenidoğan sağlığı, aşılama, enfeksiyon hastalıkları, mikrobiyota ve probiyotikler, yapay zekânın pediatride kullanımı, erken çocukluk gelişimi, ergen sağlığı, doğuştan kalp hastalıkları, çocuk cerrahisi, vasküler anomaliler, dijital sağlık uygulamaları ve koruyucu çocuk sağlığı gibi çok sayıda başlık uluslararası uzmanlar tarafından değerlendirildi.

PUADER Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Bumin Nuri Dündar’ın yanı sıra Prof. Dr. Vefik Arıca, Prof. Dr. Hüseyin Dağ, Prof. Dr. Rahmi Özdemir, Prof. Dr. Ali Kanık, Prof. Dr. Adem Aydın, Prof. Dr. M. Yekta Öncel, Prof. Dr. Eda Karadağ Öncel, Prof. Dr. Seçil Arslansoyu Çamlar ve diğer PUADER yöneticileri de bilimsel oturumlara katkı sundu.

Üç gün süren kurultayda koruyucu hekimlik, erken tanı, çocuk ölümlerinin azaltılması, aşı programlarının güçlendirilmesi, anne-çocuk sağlığının geliştirilmesi, nadir hastalıklarda uluslararası veri paylaşımı ve genç pediatristlere yönelik değişim programları öne çıkan başlıklar arasında yer aldı.

Kurultay kapsamında yapılan ikili görüşmelerde Türk devletleri arasında çok merkezli araştırmaların artırılması, ortak klinik rehberlerin hazırlanması ve çocuk sağlığı alanında bilgi paylaşım ağlarının oluşturulması yönünde değerlendirmelerde bulunuldu.

2025 yılında Bursa’da başlayan Uluslararası Türk Dünyası Pediatri Kurultayı’nın kısa sürede uluslararası bir bilim platformuna dönüşmesi, PUADER’in çocuk sağlığı alanındaki uluslararası vizyonunun önemli göstergelerinden biri olarak değerlendirildi.

Issık Göl’de gerçekleştirilen kurultay, Türk Dünyasında çocuk sağlığı alanında ortak akıl, bilimsel dayanışma ve sürdürülebilir iş birliği açısından yeni bir dönemin kapılarını araladı.

Milli Eğitim Bakanlığı takvimine göre 2025-2026 eğitim öğretim yılı 26 Haziran 2026 Cuma günü tamamlandı. Karne heyecanı yaşayan milyonlarca öğrenci için dijital karne bilgileri e-Okul Veli Bilgilendirme Sistemi üzerinden görüntülenebiliyor.

MEB tarafından ülke genelinde tek bir karne saati açıklanmadı. Okullarda fiziki karne dağıtımı okul yönetimlerinin programına göre yapılırken, öğrenciler dönem sonu notlarına e-Okul sistemi üzerinden erişebiliyor.

e-Karne nasıl görüntülenir?

Öğrenci ve veliler, e-Okul Veli Bilgilendirme Sistemi’ne giriş yaparak not bilgileri, devamsızlık durumu ve dönem sonu karne bilgilerini kontrol edebiliyor.

Yoğunluk nedeniyle sistemde zaman zaman erişim sorunu yaşanabiliyor. Bu durumda kullanıcıların işlemi gün içinde yeniden denemesi gerekiyor.

Takdir ve teşekkür belgeleri nereden alınacak?

Dönem sonu başarı durumuna göre oluşan takdir, teşekkür, onur ve üstün başarı belgeleri okul yönetimlerinin belirlediği süreç doğrultusunda öğrencilere teslim ediliyor. Dijital sistem üzerinden not ve başarı bilgileri görüntülenebilirken, belge teslimi okul uygulamalarına göre değişebiliyor.

Son durum

26 Haziran 2026 itibarıyla 2025-2026 eğitim öğretim yılı sona erdi. e-Karne bilgileri e-Okul VBS üzerinden sorgulanabiliyor. Sistemde yoğunluk yaşanması halinde erişim daha sonra tekrar denenmeli.

Trabzonspor transfer kulislerinde en güçlü başlık Andre Onana oldu. Bordo-mavili ekibin Manchester United forması giyen kaleciyi bir yıl daha kiralamak istediği ve tarafların anlaşmaya yakın olduğu iddia edildi. Onana’nın da Trabzonspor’da kalmaya sıcak baktığı öne sürülürken, henüz resmi açıklama yapılmadı.

Galatasaray transfer haberlerinde ise Marcus Rashford iddiası dikkat çekti. İngiliz yıldız için kiralık transfer formülünün gündeme geldiği, sarı-kırmızılıların oyuncunun şartlarını takip ettiği belirtildi. Rashford’un yüksek maaşı nedeniyle dosyanın kolay olmadığı, ancak Şampiyonlar Ligi faktörünün Galatasaray açısından avantaj oluşturabileceği ifade ediliyor.

Fenerbahçe transfer gelişmelerinde santrfor hattı yine ön plana çıktı. Sarı-lacivertlilerin Real Betis forması giyen Cucho Hernandez için nabız yokladığı, transferde Amrabat artı para formülünün konuşulabileceği öne sürüldü. Betis cephesinin yüksek bonservis beklentisi nedeniyle pazarlığın kolay ilerlemeyeceği değerlendiriliyor.

Beşiktaş transfer gündeminde ise savunma hattı için Ladislav Krejci ismi öne çıktı. Siyah-beyazlıların sol ayaklı ve lider özellikli bir stoper aradığı, Wolverhampton forması giyen Krejci için şartları araştırdığı iddia edildi. Dosyanın maliyetli olması nedeniyle Beşiktaş’ın fırsat transferi zemini oluşmadan resmi adım atmasının zor olduğu belirtiliyor.

Süper Lig transfer haberlerinde Başakşehir-Fenerbahçe hattında Eldor Shomurodov dosyası da dikkat çekti. Fenerbahçe’nin oyuncu takası formülüyle Başakşehir’in kapısını çalabileceği öne sürülürken, Cengiz Ünder, Çağlar Söyüncü ve Becao gibi isimlerin olası pazarlık denkleminde geçebileceği iddia edildi.

Çaykur Rizespor cephesinde ise Siaka Bakayoko transferi resmiyete dökülen en net gelişme oldu. Karadeniz ekibi, Amiens forması giyen genç stoperle 3 yıllık sözleşme imzaladı. Bu hamle, Rizespor’un savunma hattını genç ve fizik gücü yüksek bir oyuncuyla güçlendirme planının parçası olarak görülüyor.

Göztepe’de Sinclair Armstrong, Kocaelispor’da ise Uğur Kaan Yıldız hamleleri öne çıkan diğer başlıklar arasında yer aldı. Samsunspor cephesinde Başkan Yüksel Yıldırım’ın 5 oyuncuyla görüşme halinde olduklarını açıklaması, kamp kadrosu öncesi transfer sinyali olarak değerlendirildi.

Amedspor, Gençlerbirliği ve Konyaspor için son 24 saat içinde isim, bonservis pazarlığı, sağlık kontrolü iddiası ya da kamp kadrosu bağlantısı taşıyan güçlü yeni bir transfer sinyali öne çıkmadı. Bu kulüplerle ilgili sosyal medyada bazı fısıltılar dolaşsa da, haberleştirilebilir seviyede netlik oluşmadı.

Transferde son durum itibarıyla en güçlü dosyalar Trabzonspor-Onana, Fenerbahçe-Cucho Hernandez, Beşiktaş-Krejci ve Galatasaray-Rashford başlıklarında toplanıyor. Ancak kulüplerden resmi açıklama gelmeden bu iddiaların temkinli değerlendirilmesi gerekiyor.

Acı haberi, Aydın İl Sağlık Müdürü Dr. Eser Şenkul sosyal medya üzerinden yaptığı taziye paylaşımıyla kamuoyuna duyurdu.

Şenkul mesajında, “Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi hekimlerimizden Op. Dr. Kamil Kaplan’ın vefat ettiğini büyük bir üzüntü ile öğrenmiş bulunmaktayım. Merhuma Allah’tan rahmet, başta ailesi olmak üzere sevenleri ve sağlık camiamıza başsağlığı diliyorum.” ifadelerine yer verdi.

Uzun yıllardır sağlık hizmeti sunan Op. Dr. Kamil Kaplan’ın vefatı, meslektaşları, hastaları ve sevenleri arasında derin üzüntü oluşturdu.

Sağlık camiası, merhum hekime Allah’tan rahmet, ailesi ve yakınlarına sabır ve başsağlığı dileklerini iletti.

Karşılaşmaya hızlı başlayan ABD, 3. dakikada Trusty’nin golüyle öne geçti. Türkiye ise bu gole kısa sürede yanıt verdi. 10. dakikada Arda Güler skoru eşitlerken, 31. dakikada Orkun Kökçü’nün golüyle ay-yıldızlı ekip ilk yarıyı 2-1 önde kapattı.

İkinci yarıda ABD, 49. dakikada Berhalter’in golüyle yeniden dengeyi sağladı. Mücadelenin son bölümleri büyük heyecana sahne olurken, uzatma dakikalarında sahneye çıkan Kaan Ayhan 90+8. dakikada attığı golle Türkiye’ye 3-2’lik galibiyeti getirdi.

Bu sonuçla Türkiye, Dünya Kupası’na galibiyetle veda ederken, ortaya koyduğu mücadele ve son ana kadar pes etmeyen oyunuyla taraftarlarına moral verdi.

Maçın Golleri

• 3’ Trusty (ABD) 1-0
• 10’ Arda Güler 1-1
• 31’ Orkun Kökçü 1-2
• 49’ Berhalter (ABD) 2-2
• 90+8’ Kaan Ayhan 2-3

Maç Sonucu: ABD 2-3 Türkiye

Araştırmada, kişinin takvim yaşından farklı olarak vücudun biyolojik olarak ne kadar yaşlandığını gösteren bazı kan belirteçleri incelendi. Elde edilen sonuçlara göre, daha yakın yıllarda doğan kuşaklarda biyolojik yaşlanma göstergeleri önceki nesillere kıyasla daha yüksek bulundu.

Bilim insanları özellikle 1960’ların sonu ve 1970’lerin başında doğan gruplarda biyolojik yaşlanma eğiliminin daha belirgin hale geldiğini bildiriyor. Bu durum, “genç kuşaklar daha hızlı yaşlanıyor mu?” sorusunu yeniden gündeme taşıdı.

Çalışmada hızlanmış biyolojik yaşlanmanın tüm solid kanserlerde erken başlangıç riskiyle ilişkili olduğu görüldü. Risk artışı özellikle akciğer kanseri, sindirim sistemi kanserleri, kolorektal kanser ve rahim kanseri gibi bazı kanser türlerinde daha dikkat çekici bulundu.

“Biyolojik yaşlanma değiştirilebilir bir süreçtir”

Araştırmayı değerlendiren Üsküdar Üniversitesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Kaan Yılancıoğlu, biyolojik yaşlanmanın yalnızca takvim yaşına bağlı olmadığını belirterek, yaşam tarzı ve çevresel faktörlerin bu süreçte önemli rol oynadığına dikkat çekti.

Prof. Dr. Yılancıoğlu, “Biyolojik yaşlanma, hücrelerin ve dokuların zaman içindeki yıpranma hızını gösteren önemli bir göstergedir. Takvim yaşı aynı olan iki kişinin biyolojik yaşı birbirinden farklı olabilir. Bu farkı beslenme, uyku, fiziksel aktivite, stres, sigara, alkol kullanımı ve çevresel maruziyetler etkileyebilir” değerlendirmesinde bulundu.

Çalışmanın erken yaş kanserleri açısından önemli bir sinyal verdiğini ifade eden Yılancıoğlu, bulguların dikkatle yorumlanması gerektiğini vurguladı:

“Bu tür araştırmalar bize biyolojik yaşlanma ile bazı hastalık riskleri arasında güçlü ilişkiler olabileceğini gösteriyor. Ancak bu sonuçları doğrudan ‘hızlı yaşlanma kansere neden olur’ şeklinde okumamak gerekir. Nedenselliği göstermek için daha uzun süreli ve farklı toplumlarda yapılacak çalışmalara ihtiyaç var.”

Yılancıoğlu’na göre araştırmanın en önemli mesajlarından biri, biyolojik yaşlanmanın tamamen kader olmadığı. Sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz, yeterli uyku, sigaradan uzak durma ve kronik stresin azaltılması gibi adımlar, biyolojik yaşlanma hızını olumlu yönde etkileyebilir.

Genç yaş kanserleri neden artıyor?

Uzmanlara göre genç yaşta görülen kanser vakalarındaki artışı tek bir nedenle açıklamak mümkün değil. Obezite, hareketsizlik, işlenmiş gıda tüketimi, çevresel toksinler, uyku bozuklukları, kronik inflamasyon ve stres gibi birçok faktör bu tabloya katkı sağlayabilir.

Araştırmacılar, genç yaşta artan kanser vakalarını anlamak için yalnızca genetik faktörlere değil, modern yaşamın vücut üzerindeki uzun vadeli etkilerine de bakılması gerektiğini belirtiyor.

Uzmanlara göre bu çalışma, erken yaş kanserlerinin önlenmesi ve riskli bireylerin daha erken belirlenmesi açısından yeni bir kapı aralayabilir. Ancak en güçlü mesaj şimdilik net: Sağlıklı yaşam alışkanlıkları, yalnızca bugünkü iyi hissetme hali için değil, vücudun yaşlanma hızını yavaşlatmak için de kritik önem taşıyor.

Kaynak

Nature Medicine, WashU Medicine, News-Medical

Kumda hangi parazitler risk oluşturabilir?

Uzmanların dikkat çektiği parazitlerden biri, köpek ve kedilerde görülebilen kancalı kurt larvalarıdır. Bu larvalar, hayvan dışkısıyla kirlenmiş kum veya toprakta bulunabilir. Çıplak ayakla ya da korunmasız ciltle temas edildiğinde deriden girerek kaşıntılı, kıvrımlı çizgiler şeklinde deri lezyonlarına yol açabilir. Bu tablo tıpta “kutanöz larva migrans” olarak adlandırılır.

Bir diğer risk ise Toxocara adı verilen, köpek ve kedilerde bulunabilen yuvarlak solucanlardır. Bu parazitin yumurtaları dışkıyla çevreye yayılabilir. Çocukların kirli ellerini ağızlarına götürmesi ya da kumla oynadıktan sonra ellerini yıkamadan yemek yemesi bulaş riskini artırabilir.

Çoğu durumda basit hijyen önlemleriyle bu risk azaltılabilir. Ancak nadir durumlarda parazitler göz, karaciğer, akciğer veya başka dokulara ulaşarak daha ciddi sağlık sorunlarına neden olabilir.

Çocuklar neden daha hassas?

Küçük çocuklar kumla daha yakın temas eder. Ellerini sık sık ağızlarına götürebilir, yere oturabilir, çıplak ayakla dolaşabilir ve hijyen kurallarını yetişkinler kadar dikkatli uygulayamayabilir. Bu nedenle özellikle okul öncesi çocuklarda el hijyeni ve oyun alanı seçimi daha önemlidir.

Türkiye’de aileler paniğe kapılmalı mı?

Hayır. Türkiye’de düzenli bakımı yapılan plajlar, parklar ve çocuk oyun alanlarında bu tür paraziter enfeksiyonların yaygın olduğuna dair güçlü bir kanıt bulunmamaktadır. Bu konu paniğe yol açacak bir durumdan çok, bilinçli davranılması gereken bir yaz sağlığı başlığıdır.

Temiz alanların tercih edilmesi, çocukların ellerinin yıkanması, hayvan dışkısıyla kirlenmiş alanlardan uzak durulması ve evcil hayvanların düzenli veteriner kontrolünden geçirilmesiyle risk büyük ölçüde azaltılabilir.

Aileler nelere dikkat etmeli?

Çocuklar kumla oynadıktan sonra eller mutlaka sabun ve suyla yıkanmalıdır.

Kumlu ellerin ağıza, göze ve yüze götürülmesi engellenmelidir.

Hijyeninden emin olunmayan kum alanlarında çocukların çıplak ayakla dolaşmaması sağlanmalıdır.

Açık yara, çizik veya tahriş olmuş cilt bölgeleri kirli kumla temas ettirilmemelidir.

Kum havuzları mümkünse kullanılmadığı zaman kapatılmalı, hayvan girişine karşı korunmalıdır.

Evcil hayvanların parazit kontrolleri ve veteriner hekim takipleri aksatılmamalıdır.

Hayvan dışkısı görülen alanlarda çocukların oynamasına izin verilmemelidir.

Hangi belirtilerde doktora gidilmeli?

Kum veya toprakla temas sonrası deride günler içinde ilerleyen kıvrımlı, kaşıntılı çizgiler oluşursa,

Geçmeyen şiddetli kaşıntı ya da açıklanamayan cilt lezyonları görülürse,

Gözde kızarıklık, ağrı, görme azalması veya ani görme değişikliği olursa,

Uzun süren karın ağrısı, öksürük, halsizlik ya da nedeni açıklanamayan şikâyetler gelişirse,

Şikâyetler artıyor veya düzelmiyorsa bir çocuk hekimine başvurulmalıdır.

Tanı ve tedavi mutlaka hekim tarafından planlanmalıdır. Ailelerin kendi kendine ilaç kullanması doğru değildir.

Sonuç

Kumda oynamak çocuklar için yasaklanması gereken bir etkinlik değildir. Aksine yaz tatilinin en doğal ve keyifli parçalarından biridir. Önemli olan doğru alanları seçmek ve basit hijyen kurallarını ihmal etmemektir.

Temiz kum alanları, düzenli el yıkama, çıplak ayak temasına dikkat etme ve evcil hayvanların parazit kontrolleri sayesinde çocuklar yazın tadını güvenle çıkarabilir.

Kaynak notu

Bu haber; CDC’nin zoonotik kancalı kurt ve Toxocara bilgilendirmeleri, Dünya Sağlık Örgütü’nün toprak kaynaklı paraziter enfeksiyonlara ilişkin değerlendirmeleri ve çocuk sağlığı kaynaklarında yer alan kum havuzu güvenliği önerileri temel alınarak hazırlanmıştır.

Güneş altında uzun süre kalmak dudaklarda kuruluk, çatlama, kızarıklık, yanma ve kabuklanmaya yol açabiliyor. Mayo Clinic, güneşten korunmada geniş spektrumlu ve en az SPF 30 içeren dudak koruyucu ürünlerin kullanılmasını öneriyor. (Mayo Clinic⁠)

Uzmanlar, tek bir dudak yanığının doğrudan kansere neden olmayacağını; ancak yıllar içinde tekrarlayan ultraviyole maruziyetinin hücrelerde hasar birikimine yol açabileceğini belirtiyor. Cleveland Clinic’e göre aktinik keilit, uzun süreli güneş maruziyetine bağlı gelişen ve dudakta pütürlü, pullu, renk değişikliği gösteren alanlarla ortaya çıkabilen kanser öncüsü bir durumdur. (Cleveland Clinic⁠)

DermNet NZ de aktinik keilitin özellikle alt dudağı etkileyebileceğini, etkili güneşten korunma ve tedaviyle düzelebileceğini; ancak güneş maruziyeti sürer ve tedavi edilmezse skuamöz hücreli karsinom riskinin artabileceğini bildiriyor. (DermNet)

Kimler daha dikkatli olmalı?

Açık tenli kişiler, açık havada çalışanlar, deniz ve kış sporlarıyla uğraşanlar, sigara kullananlar, ileri yaştaki bireyler ve bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler dudak güneş hasarı açısından daha riskli grupta yer alıyor.

Özellikle sigara kullanımı ile yoğun güneş maruziyetinin birlikte bulunması, dudak sağlığı açısından daha dikkatli olunması gereken bir tablo oluşturuyor.

Bu belirtiler varsa gecikmeyin

Dudakta iki haftadan uzun süren yara, iyileşmeyen çatlak, tekrarlayan kabuklanma, kalıcı sertlik, kanama, beyaz veya kırmızı renk değişikliği varsa dermatoloji ya da kulak burun boğaz uzmanına başvurulması öneriliyor.

Dudakları korumak için ne yapılmalı?

Dudaklar için SPF 30 ve üzeri, UVA ve UVB korumalı ürünler tercih edilmeli. Bu ürünler yemek sonrası, suya girdikten sonra ve terleme durumunda yeniden uygulanmalı. Güneş ışınlarının yoğun olduğu 10.00–16.00 saatleri arasında doğrudan güneşte kalmaktan kaçınılmalı. Geniş kenarlı şapka kullanılmalı, gölge tercih edilmeli ve dudakların kurumasını önlemek için yeterli sıvı tüketilmelidir.

Uzmanlara göre dudak güneş yanıkları çoğu zaman birkaç gün içinde geçse de, tekrarlayan hasar hafife alınmamalı. Yaz aylarında dudakları korumak, yalnızca konfor için değil, uzun vadeli dudak ve ağız sağlığı için de önem taşıyor.

Kaynaklar

Cleveland Clinic: Actinic Cheilitis
DermNet NZ: Actinic Cheilitis
Mayo Clinic: Sunburn Symptoms and Causes

Tıp Bilimine Somut Katkıları

Andreas Vesalius’un en büyük başarısı yalnızca insan anatomisine ilişkin yeni bilgiler ortaya koyması değil, tıpta bilgi üretme yöntemini kökten değiştirmesidir. Eski otoritelerin görüşlerini sorgulamadan kabul etmek yerine insan kadavraları üzerinde sistematik disseksiyonlar gerçekleştirmiş; böylece doğrudan gözleme, anatomik incelemeye ve eleştirel değerlendirmeye dayalı bilimsel yaklaşımın öncülerinden biri olmuştur.

1. Galen Anatomisinin Eleştirel Yeniden Değerlendirilmesi

Yaklaşık 13 yüzyıl boyunca Galen’in anatomiye ilişkin görüşleri Avrupa ve İslam dünyasında tıp eğitiminin temelini oluşturmuştur. Ancak Galen’in anatomik tanımlamalarının büyük bölümü insan yerine maymun, domuz ve diğer hayvanlar üzerinde yaptığı disseksiyonlara dayanıyordu.

Vesalius, insan kadavraları üzerinde gerçekleştirdiği ayrıntılı incelemeler sonucunda Galen’in bazı anatomik tanımlamalarının insan vücuduyla tam olarak örtüşmediğini göstermiştir. Özellikle;

* Mandibulanın tek kemikten oluştuğunu ortaya koymuştur.
* Sternum ve sakrumun yapısını insan anatomisine uygun biçimde yeniden tanımlamıştır.
* Karaciğer ve venöz sistemle ilgili bazı Galen yorumlarını yeniden değerlendirmiştir.
* Kalbin interventriküler septumunda Galen’in öne sürdüğü görünmez geçitleri disseksiyonlarında gösterememiş ve bu görüşü eleştirel biçimde sorgulamıştır.

Galen ve Vesalius’un Anatomik Görüşlerinin Karşılaştırılması

Galen’in Görüşü Vesalius’un Bulgusu Günümüzde Kabul Edilen
Alt çene iki ayrı kemikten oluşur Mandibulanın tek kemikten oluştuğunu gösterdi Mandibula tek kemiktir
Kalbin iki karıncığı arasında görünmez delikler vardır Bu delikleri disseksiyonlarında gösteremedi ve görüşü sorguladı İnterventriküler septum sağlamdır
Sakrum çok sayıda bağımsız kemikten oluşur İnsan sakrumunu yeniden tanımladı Kaynaşmış sakral omurlardan oluşur
İnsan anatomisi hayvan disseksiyonlarıyla açıklanabilir İnsan anatomisi insan kadavralarında incelenmelidir İnsan anatomisi doğrudan insan üzerinde tanımlanır
Anatomi büyük ölçüde kitaplardan öğrenilir Diseksiyon eğitimin merkezinde yer almalıdır Kadavra eğitimi modern anatominin temel yöntemidir

2. Kadavra Diseksiyonunu Tıp Eğitiminin Merkezine Yerleştirmesi

Vesalius’tan önce anatomi derslerinde profesörler çoğunlukla klasik metinleri okur, disseksiyonları ise yardımcılar veya berber-cerrahlar gerçekleştirirdi. Vesalius bu anlayışı değiştirerek disseksiyonları bizzat kendisi yapmış ve öğrencilerini doğrudan insan anatomisiyle buluşturmuştur.

Bu yaklaşım, günümüzde dünyanın birçok tıp fakültesinde uygulanan kadavra temelli anatomi eğitiminin tarihsel gelişiminde önemli dönüm noktalarından biri olarak kabul edilmektedir.

3. Cerrahi Anatominin Gelişimine Katkısı

Kasların, damarların, sinirlerin ve organların ayrıntılı biçimde tanımlanması, cerrahların insan anatomisini daha doğru anlamalarına katkı sağlamıştır. Vesalius’un çalışmaları özellikle Rönesans döneminde cerrahi uygulamaların anatomik temellerinin güçlenmesine önemli katkıda bulunmuş, sonraki yüzyıllarda gelişecek modern cerrahi disiplinleri için sağlam bir bilgi altyapısı oluşturmuştur.

4. Dolaşım Fizyolojisine Dolaylı Katkısı

Vesalius kan dolaşımını keşfetmemiştir. Bununla birlikte kalbin anatomisini daha doğru tanımlaması ve interventriküler septumdaki varsayımsal geçitleri sorgulaması, daha sonra Realdo Colombo ve William Harvey tarafından geliştirilecek dolaşım fizyolojisi çalışmalarına anatomik zemin hazırlayan önemli gelişmeler arasında değerlendirilmektedir.

5. Görsel Anatomi Eğitiminin Gelişimine Katkısı

De Humani Corporis Fabrica, yalnızca bilimsel içeriğiyle değil, içerdiği ayrıntılı anatomik gravürlerle de tıp tarihinde çığır açmıştır. Bu çizimlerin önemli bir bölümünün, Titian atölyesinde çalışan Jan Stephan van Calcar tarafından hazırlanmış olabileceği düşünülmektedir.

Eser, görsel anatomi eğitiminde yeni bir standart oluşturmuş ve modern anatomi atlaslarının gelişiminde belirleyici bir rol oynamıştır.

6. Bilimsel Yöntemin Yerleşmesine Katkısı

Vesalius’un en kalıcı mirası, anatomik bilginin yalnızca otoritelerin görüşlerine dayanarak değil; doğrudan gözlem, disseksiyon ve eleştirel değerlendirme ile doğrulanması gerektiği anlayışını savunmuş olmasıdır.

Bu yaklaşım, deneysel tıbbın ve eleştirel bilimsel düşüncenin gelişiminde önemli kilometre taşlarından biri olarak kabul edilmektedir.

7. Sistematik İnsan Diseksiyonunun Yaygınlaşması

İnsan bedeninin sistematik biçimde disseke edilmesini savunan Vesalius, anatominin teorik bir uğraş olmaktan çıkarak uygulamalı ve deneysel bir bilim dalına dönüşmesine öncülük etmiştir.

8. Tıp Eğitiminde Öğrenci Merkezli Yaklaşım

Hazırladığı De Humani Corporis Fabrica ve Epitome ile karmaşık anatomik bilgileri ayrıntılı çizimler eşliğinde sunmuş, öğrencilerin yalnızca ezber yapmasını değil, doğrudan gözlemleyerek öğrenmesini amaçlamıştır.

Başlıca Eserleri

De Humani Corporis Fabrica Libri Septem (1543)

Modern anatominin gelişiminde dönüm noktası kabul edilen bu eser yedi kitaptan oluşmaktadır:

1. Kemikler ve kıkırdaklar
2. Kaslar ve bağlar
3. Damar sistemi
4. Sinir sistemi
5. Karın organları ve ürogenital sistem
6. Kalp ve solunum organları
7. Beyin ve duyu organları

Metin, ayrıntılı anatomik açıklamaları yüksek nitelikli gravürlerle bir araya getirerek Rönesans döneminde anatomi öğretiminde yeni bir standart oluşturmuştur.

De Humani Corporis Fabrica Librorum Epitome (1543)

Öğrenciler için hazırlanan özet anatomi kitabıdır. Daha kısa açıklamalar ve görseller sayesinde dönemin en etkili eğitim materyallerinden biri hâline gelmiştir.

Tabulae Anatomicae Sex (1538)

Altı anatomik levhadan oluşan bu çalışma, görsel anatomi eğitiminin erken ve önemli örneklerinden biridir.

Paraphrasis in Nonum Librum Rhazae (1537)

Persli hekim Ebû Bekir er-Râzî’nin eserlerinden biri üzerine hazırlanan açıklayıcı ve yorumlayıcı çalışmadır. Vesalius’un klasik tıp literatürüne olan hâkimiyetini göstermektedir.

Epistola de Radicis Chynae (1546)

Dönemin tedavi yaklaşımlarında kullanılan “Çin kökü” üzerine kaleme alınmış bir inceleme olup, Vesalius’un gözleme dayalı ve eleştirel bilim anlayışını yansıtan eserlerinden biridir.

Tıp Tarihi Açısından Kalıcı Önemi

Andreas Vesalius’un en büyük başarısı yalnızca insan anatomisini daha doğru tanımlaması değil, tıbbın bilgi üretme yöntemini değiştirmesidir. Otoriteye dayalı yaklaşım yerine doğrudan gözlem, disseksiyon ve eleştirel değerlendirmeye dayanan bilim anlayışını savunmuştur.

Bugün;

* Kadavra laboratuvarlarında verilen anatomi eğitimi,
* Cerrahların ayrıntılı anatomik planlama yapabilmesi,
* Radyolojik görüntülerin anatomik düzlemde değerlendirilmesi,
* Modern patolojik anatominin normal anatomiyi temel alarak gelişmesi,
* Görsel anatomi atlaslarının eğitimde yaygın biçimde kullanılması,

doğrudan ya da dolaylı olarak Vesalius’un öncülük ettiği bilimsel dönüşümden etkilenmiştir.

Birçok tıp tarihçisi, 1543 yılında yayımlanan De Humani Corporis Fabrica’yı modern insan anatomisinin gelişiminde dönüm noktası oluşturan ve Rönesans tıbbının en etkili bilimsel eserlerinden biri olarak değerlendirmektedir.

Andreas Vesalius’un Kalıcı Mirası

* İnsan kadavrası üzerinde sistematik disseksiyon uygulamalarının yaygınlaşmasına öncülük etmiştir.
* Anatomi eğitimini metin merkezli yapıdan uygulamalı öğretime yönlendirmiştir.
* Görsel ve bilimsel açıdan güçlü eserleriyle modern anatomi atlaslarının gelişiminde belirleyici rol oynamıştır.
* Galen’in yüzyıllar boyunca kabul gören bazı anatomik görüşlerini doğrudan gözlemle yeniden değerlendirmiştir.
* Cerrahi anatomi, fizyoloji, patolojik anatomi ve tıp eğitiminin gelişimine önemli katkılar sağlamıştır.
* Gözleme ve deneysel doğrulamaya dayalı bilimsel yaklaşımın tıpta güçlenmesine öncülük etmiştir.

Sonuç

Andreas Vesalius, yalnızca Rönesans döneminin seçkin anatomistlerinden biri değil; insan anatomisinin doğrudan gözlem ve sistematik disseksiyon yoluyla incelenmesini savunarak tıp eğitiminde köklü bir dönüşüm başlatan, modern insan anatomisinin gelişimine yön veren ve etkisi beş yüzyılı aşkın süredir tıp eğitimi, cerrahi ve bilimsel araştırmalarda hissedilen en önemli hekim ve bilim insanlarından biri olarak kabul edilmektedir.

Trabzonspor transfer kulislerinde günün en güçlü başlığı André Onana oldu. İngiliz basınında yer alan haberlere göre Trabzonspor ile Manchester United, Kamerunlu kalecinin bir sezon daha kiralanması konusunda anlaşmaya yakın. Haberde satın alma opsiyonu bulunmadığı, buna karşılık maaş ve finansal şartlarda önemli ölçüde uzlaşı sağlandığı belirtildi. Henüz resmi açıklama yapılmamış olsa da, dosyanın ilgi aşamasını geçtiği ve ileri seviyede bir kiralık transfer formülüne dönüştüğü değerlendiriliyor.

Trabzonspor cephesinde izlenmeye devam eden bir diğer dosya Rubén Vargas. İspanyol basınında son günlerde öne çıkan haberlere göre bordo mavili kulüp, Sevilla forması giyen İsviçreli kanat oyuncusunu takip ediyor. Sevilla’nın en az 12 milyon euro bonservis beklentisi içinde olduğu aktarılırken, son 24 saatte bu dosyayı teklif veya anlaşma aşamasına taşıyan yeni bir yabancı kaynak güncellemesi görülmedi. Bu nedenle Vargas başlığı canlı kalsa da, bugün için daha çok ciddi ilgi seviyesinde değerlendiriliyor.

Beşiktaş transfer gündeminde Alexander Nübel dosyası önemini koruyor. Sky Germany muhabiri Florian Plettenberg’e dayandırılan haberlere göre siyah beyazlı kulüp, Bayern Münih kalecisini öncelikli adaylardan biri olarak belirledi. Oyuncu tarafı ve Bayern ile temas kurulduğu, Alman kulübünün ise 10 ila 15 milyon euro bandında bonservis beklentisi taşıdığı belirtiliyor. Ancak son 24 saatlik akışta dosyayı yeni bir aşamaya taşıyan teklif kabulü, sağlık kontrolü iddiası ya da anlaşma bilgisi yer almadı. Bu nedenle Nübel hattı hâlâ güçlü ama bekleme evresindeki bir dosya görünümü veriyor.

Beşiktaş’ın gündemindeki bir diğer dikkat çekici isim Dušan Vlahović olmaya devam ediyor. İtalya kaynaklı haberlerde siyah beyazlıların oyuncuya yüksek maaşlı bir teklif hazırladığı ileri sürülse de, bu başlık son 24 saatte yeni bir kırılma üretmedi. Dosya büyük ve dikkat çekici olsa da, bugünün verisinde temkinli izleme kategorisinde kalıyor.

Fenerbahçe transfer gelişmeleri tarafında en dikkat çekici başlık Mason Greenwood oldu. Yabancı basında yer alan haberlere göre oyuncunun kişisel şartlarda sarı lacivertli kulübe yakınlaştığı, ancak Marsilya ile bonservis pazarlığının sürdüğü öne sürüldü. Haberde Fenerbahçe’nin yaklaşık 26 milyon sterlin civarında bir teklif sunduğu, Marsilya’nın ise 43 ila 47 milyon sterlin bandında beklenti içinde olduğu aktarıldı. Bu tablo, transferin tamamen sonuçlandığını göstermese de, kişisel şartlar ve kulüpler arası bonservis pazarlığı nedeniyle dosyayı güçlü biçimde canlı tutuyor.

Galatasaray transfer haberleri tarafında Can Uzun ismi görünürlüğünü koruyor. Ancak son 24 saatte dosyayı yeni bir basamağa taşıyan güçlü bir yabancı kaynak güncellemesi ortaya çıkmadı. Bu nedenle sarı kırmızılı kulüp adına bugün manşet yaratacak ölçüde somut bir sıçrama tespit edilmedi. Benzer şekilde Samsunspor’da Rick van Drongelen için Panathinaikos ilgisi sürse de, dosya bugün yeni bir kırılma üretmekten çok mevcut pazarlığın devam ettiği bir çizgide kaldı.

1. Lig transfer gündemi içinde Amedspor ve Hampus Skoglund dosyası hâlâ kayda değer görünse de, bu başlık da son günlerdeki güçlü yabancı basın iddiasının devamı niteliğinde. Yeni bir teklif artışı ya da anlaşma haberi bulunmadığı için bugünün en sıcak gelişmeleri arasına ilk sıralardan girmedi.

Toplam tabloya bakıldığında transferde son durum şu şekilde özetlenebilir: Trabzonspor, André Onana dosyasında yabancı basında en güçlü ve en somut sinyali veren kulüp konumunda. Beşiktaş, Alexander Nübel hattında temas aşamasını koruyor. Fenerbahçe, Greenwood dosyasında yüksek maliyetli ama ciddi bir pazarlığın içinde görünüyor. Galatasaray ve diğer kulüplerde ise sıcaklık sürse de, bugünün verisi yeni bir patlama değil, daha çok bekleme ve izleme notları yazdırıyor.

Erzurum Tıp Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Özgür Dağ’ın ev sahipliğinde gerçekleştirilen törene üniversite yönetimi, akademisyenler, öğrenciler ve aileleri katıldı.

Törende konuşan Dekan Prof. Dr. Özgür Dağ, Erzurum Tıp Fakültesinin ilk mezunlarını vermesinin üniversite adına tarihi bir dönüm noktası olduğunu belirtti. Öğrencilerin yoğun ve özverili bir eğitim sürecini başarıyla tamamladığını ifade eden Dağ, mezunların bilimsel donanımları, etik değerlere bağlılıkları ve insan odaklı yaklaşımlarıyla sağlık hizmetlerine önemli katkılar sunacağına inandığını söyledi. Eğitim sürecine katkı sağlayan akademik ve idari personele teşekkür eden Dağ, tüm mezunları tebrik etti.

Programda mezunlara hitap eden SBÜ Rektörü Prof. Dr. Kemalettin Aydın ise hekimliğin özünde insana hizmet anlayışının bulunduğunu belirterek, mezunların bilimsel bilgi kadar vicdan, merhamet, empati ve etik sorumluluk bilinciyle yetiştirildiğini ifade etti. Tıp eğitiminin zorlu ancak bir o kadar da onurlu bir yolculuk olduğuna dikkati çeken Aydın, mezunların teorik bilgi ile klinik deneyimi bir araya getirerek sağlık ordusuna donanımlı hekimler olarak katıldığını söyledi.

Konuşmasının devamında hekimlik mesleğinin köklü bir tarih ve büyük bir sorumluluk mirasına sahip olduğunu vurgulayan Aydın, 14 Mart 1919’da Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane’de yakılan Millî Mücadele meşalesini, Çanakkale’de vatan uğruna can veren tıbbiyelileri ve 15 Temmuz gecesi milletinin yanında görev yapan sağlık çalışanlarını hatırlattı.

Salgınlarda, depremlerde, afetlerde ve toplumun ihtiyaç duyduğu her dönemde hekimlerin en ön safta yer aldığını belirten Aydın, bu onurlu mesleğin bilim, vicdan, cesaret ve insan sevgisiyle geleceğe taşındığını ifade ederek, mezunların da aynı sorumluluk bilinciyle görev yapacaklarına inandığını dile getirdi.

Konuşmaların ardından diplomalarını alan mezunlar, keplerini havaya fırlatarak mezuniyet coşkusunu aileleri, akademisyenleri ve arkadaşlarıyla paylaştı.

SBÜ Erzurum Tıp Fakültesinin ilk mezunları olarak tarihe geçen 45 genç hekim, düzenlenen törenle meslek hayatına uğurlandı.

Yemek sonrası kısa süreli fiziksel aktivitenin kan şekeri üzerindeki olumlu etkisi uzun süredir bilinse de, hangi öğünlerden sonra hareket etmenin en fazla fayda sağlayacağı net olarak bilinmiyordu. Yeni araştırma ise bu soruya kişiselleştirilmiş bir yanıt sunmayı hedefledi.

Araştırmada Human Phenotype Project verileri kullanılarak beslenme kayıtları, sürekli glukoz ölçümleri (CGM) ve giyilebilir cihazlardan elde edilen adım sayıları birlikte analiz edildi.

Bilim insanları, fiziksel aktiviteyi hesaba katmayan bir yapay zekâ modeliyle 391 bin 214 öğünü değerlendirdi. Daha sonra diyabeti bulunmayan 1.627 yetişkine ait 55 bin 949 öğün ayrıntılı olarak incelendi.

Daha fazla adım, daha düşük kan şekeri artışı

Analizler, yemekten sonraki 0 ila 120 dakika içinde daha fazla adım atan kişilerde, aynı bireyin daha az yürüdüğü günlere kıyasla yemek sonrası kan şekeri yükselişinin daha düşük olduğunu ortaya koydu.

Araştırmacılar ayrıca bu etkinin her öğünde aynı olmadığını belirledi. Kan şekerini yükseltme riski daha yüksek olduğu tahmin edilen öğünlerden sonra yapılan yürüyüşün, düşük riskli öğünlere göre daha belirgin fayda sağladığı görüldü.

Bu bulgu, herkes için aynı öneriyi vermek yerine, hangi öğünden sonra yürüyüşün daha fazla yarar sağlayacağını önceden tahmin eden kişiselleştirilmiş yaklaşımların geliştirilebileceğine işaret ediyor.

Giyilebilir teknolojiler yol gösterebilir

Çalışmayı yürüten ekip, akıllı saatler ve sürekli glukoz ölçüm sistemlerinden elde edilen verilerin gelecekte kişiye özel öneriler sunabileceğini düşünüyor. Böylece bireylere “bu öğünden sonra kısa bir yürüyüş yapmanız kan şekeriniz açısından daha faydalı olabilir” şeklinde anlık yönlendirmeler yapılabileceği belirtiliyor.

Uzmanlar temkinli olunması gerektiğini vurguluyor

Araştırma umut verici sonuçlar sunsa da çalışma henüz hakem değerlendirmesinden geçmemiş bir medRxiv ön baskısı (preprint) niteliğinde. Bu nedenle elde edilen bulguların klinik uygulamaları değiştirecek düzeyde kesin kanıt olarak değerlendirilmemesi gerekiyor.

Yine de sonuçlar, özellikle diyabet gelişme riski taşıyan bireylerde yemek sonrası kısa süreli yürüyüş alışkanlığının kişiselleştirilmiş yaşam tarzı önerilerinin önemli bir parçası olabileceğini düşündürüyor.

Kaynak: medRxiv
DOI: 10.64898/2026.06.22.26356272

Klinik çalışmalarda, pembrolizumabın standart tedaviye eklenmesinin hastalığın ilerlemesini geciktirdiği ve sağkalım oranlarını artırdığı bildirildi. Tedaviye başladıktan 2 yıl sonra pembrolizumab ve kemoradyoterapi alan hastaların yüzde 68’inde hastalığın ilerlemediği görüldü. Yalnızca kemoradyoterapi alan grupta bu oran yüzde 57 olarak kaydedildi.

Üç yıllık sağkalım verilerinde de dikkat çekici fark ortaya çıktı. Pembrolizumab eklenen tedavi grubunda hastaların yüzde 82,6’sı hayattayken, standart kemoradyoterapi grubunda bu oran yüzde 74,8 oldu.

NHS, İngiltere’de önümüzdeki 2 yıl içinde yaklaşık 550 hastanın bu tedaviden yararlanabileceğini tahmin ediyor. Tedaviye erişim, NHS England’ın Kanser İlaçları Fonu üzerinden hızlandırılmış şekilde sağlanacak.

Pembrolizumab, bağışıklık sisteminin kanser hücrelerini daha etkili tanımasına yardımcı olan bir immünoterapi ilacı olarak biliniyor. PD-1 adlı proteini hedef alan ilaç, bağışıklık sistemi üzerindeki “fren” etkisini azaltarak vücudun kansere karşı yanıtını güçlendirmeyi amaçlıyor.

Uzmanlara göre karar, rahim ağzı kanserinde son yılların en önemli tedavi gelişmelerinden biri olarak değerlendiriliyor.

Merhum Salim Köse’nin oğlu olduğu belirtilen Ali Köse’nin ölümüne ilişkin resmi makamlarca farklı bir açıklama yapılmazken, ilk edinilen bilgilere göre olayda şüpheli bir duruma ilişkin herhangi bir bilgi paylaşılmadı.

Ali Köse için cenaze töreninin, ikindi namazının ardından Dereköy Merkez Camii’nde kılınacak cenaze namazı sonrası Dereköy Aile Kabristanlığı’nda gerçekleştirileceği bildirildi.

Ali Köse’nin vefatı dolayısıyla yakınları taziyeleri kabul ederken, ilçe genelinde de sevenleri tarafından başsağlığı mesajları paylaşıldı.

Edinilen bilgilere göre, yolun karşısına geçmeye çalışan genç kıza cadde üzerinde ilerleyen bir otomobil çarptı. Çarpmanın etkisiyle genç kız metrelerce savrularak yere düştü.

Kazayı gören çevredeki vatandaşlar hızla olay yerine koşarak yaralıya ilk müdahaleyi yaptı. Durumun 112 Acil Sağlık ekiplerine bildirilmesi üzerine bölgeye kısa sürede ambulans sevk edildi.

Olay yerine ulaşan sağlık ekipleri, ağır yaralanan genç kıza ilk müdahaleyi olay yerinde gerçekleştirdi. Ardından ambulansla hastaneye kaldırılan genç kızın tedavi altına alındığı öğrenildi.

Hastaneden edinilen bilgilere göre genç kızın sağlık durumunun ciddiyetini koruduğu ve yoğun bakım ünitesinde entübe edilerek tedavisinin sürdüğü bildirildi.

Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.

Son yıllarda hem tarama programlarının yaygınlaşması hem de ailelerin bilinçlenmesiyle SMA hastalığı daha fazla konuşuluyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi, Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, özellikle erken belirti ve tanının hayati önem taşıdığını vurguluyor:
“Bugün artık SMA hastalığında erken tanı, hastalığın seyrini değiştirebiliyor. Ancak belirtiler gözden kaçarsa tablo ağırlaşabiliyor.”

SMA Hastalığı nedir?

SMA hastalığı (Spinal Müsküler Atrofi), omurilikteki hareket sinir hücrelerini etkileyen genetik bir kas hastalığıdır.

Bu hastalıkta, kasları çalıştıran motor nöronlar hasar görür. Sonuç olarak:

• Kaslarda güçsüzlük

• Hareket kısıtlılığı

• Zamanla kas erimesi

• İleri vakalarda solunum problemleri

görülebilir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’a göre, SMA hastalığı doğuştan gelen genetik bir bozukluktur ve SMN1 genindeki eksiklik nedeniyle ortaya çıkar. “Kasın kendisi sağlamdır, sorun kası çalıştıran sinirdedir” diyerek hastalığın mekanizmasını sade bir dille anlatıyor.

SMA hastalığı tiplerine göre farklı şiddette seyreder. Bazı bebeklerde ilk aylarda ağır tablo görülürken, bazı çocuklarda belirtiler daha geç ortaya çıkabilir.

En sinsi belirtiler

SMA hastalığı çoğu zaman sessiz başlar. Aileler ilk etapta fark etmeyebilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler:

• Baş kontrolünde gecikme

• Emme ve yutma güçlüğü

• Yaşıtlarına göre daha az hareket

• Kol ve bacaklarda gevşeklik

• Sık solunum yolu enfeksiyonu

• Oturamama ya da yürüyememe

Prof. Dr. Kafadar, “Bebek çok sakin diye sevinen aileler oluyor. Oysa aşırı hareketsizlik bazen SMA hastalığı belirtisi olabilir” uyarısında bulunuyor.

Özellikle bacaklarda güçsüzlük ön plandadır. Bazı vakalarda dilde titreme bile görülebilir. Bu belirtiler erken dönemde yakalanırsa, tedavi seçenekleri daha etkili olabilir.

Kimler risk altında?

SMA hastalığı kalıtsal bir hastalıktır.

Risk grupları şunlardır:

• Anne ve babanın taşıyıcı olduğu bebekler

• Akraba evliliği bulunan aileler

• Ailesinde SMA öyküsü olanlar

Türkiye’de taşıyıcılık oranının yaklaşık 1/40–1/50 civarında olduğu belirtilmektedir. Bu da toplumda azımsanmayacak bir genetik risk bulunduğunu gösterir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “Anne ve baba sağlıklı olabilir. Taşıyıcı olduklarını bilmeyebilirler. Bu nedenle evlilik öncesi ve gebelik öncesi taramalar çok önemlidir” diyor.

Neden artıyor?

Son yıllarda “SMA hastalığı artıyor mu?” sorusu sıkça soruluyor.

Uzmanlara göre artışın birkaç nedeni var:

• Yenidoğan tarama programlarının yaygınlaşması

• Genetik testlere erişimin artması

• Toplumsal farkındalığın yükselmesi

• Akraba evliliklerinin devam etmesi

Prof. Dr. Kafadar, “Eskiden tanı alamayan vakalar vardı. Bugün erken tarama sayesinde SMA hastalığını daha erken yakalayabiliyoruz” diyerek görünürdeki artışın tanı kapasitesiyle ilişkili olduğunu vurguluyor.

Ayrıca son yıllarda geliştirilen gen tedavileri ve yeni ilaç seçenekleri de hastalığın daha fazla gündeme gelmesine yol açtı.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir çocuk nörolojisi uzmanına başvurulmalı:

• Bebek başını 3–4 ayda tutamıyorsa

• 6–7 ayda desteksiz oturamıyorsa

• 1 yaşında yürümeye başlamamışsa

• Kol ve bacaklarda belirgin güçsüzlük varsa

• Emme ve beslenme problemi sürüyorsa

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “SMA hastalığında erken tanı hayat kurtarır. Gecikme kas kaybını artırabilir” diyerek aileleri uyarıyor.

Bugün SMA hastalığı tedavisi için kullanılan ilaçlar, hastalığın ilerlemesini yavaşlatabiliyor. Bazı vakalarda gen tedavisi uygulanabiliyor. Ancak tedavinin başarısı büyük ölçüde erken teşhise bağlı.

Nasıl korunulur?

SMA hastalığı tamamen önlenebilir bir hastalık değildir. Ancak risk azaltılabilir.

Korunma yolları:

• Evlilik öncesi taşıyıcılık testi

• Gebelik öncesi genetik danışmanlık

• Aile öyküsü varsa ileri genetik testler

• Yenidoğan tarama programlarına katılım

Prof. Dr. Kafadar, “Toplumsal bilinç en güçlü silahtır. Taşıyıcı olduğunuzu bilmek kader değildir, önlem alma fırsatıdır” diyor.

Türkiye’de yenidoğan tarama programlarının genişlemesi sayesinde SMA hastalığı artık daha erken evrede tespit edilebiliyor. Bu da çocukların yaşam kalitesini artırma açısından umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Uzman Uyarısı: Erken Tanı Hayat Değiştiriyor

SMA hastalığı kader değil, geç kalınmış tanı kader olabilir.

Kas kaybı başladıktan sonra geri dönüş sınırlıdır. Bu nedenle belirti, risk, genetik öykü ve erken tarama hayati önemdedir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar son olarak şu mesajı veriyor:
“Her hareketsizlik masum değildir. Aileler gelişim basamaklarını yakından takip etmeli. Şüphe varsa zaman kaybetmeden uzmana başvurulmalı.”

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Çocuk Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada epilepsinin toplumda hâlâ yanlış bilinen yönleri olduğunu vurguladı.

Epilepsi (Sara) Nedir?

Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin ani ve kontrolsüz elektriksel boşalımları sonucu ortaya çıkan, tekrarlayan nöbetlerle karakterize bir hastalıktır. Halk arasında “sara” olarak bilinir.

Prof. Dr. Kafadar’a göre:

“Epilepsi tek bir hastalık değil, birçok farklı nedeni ve türü olan bir beyin hastalıkları grubudur. Her nöbet epilepsi değildir; tanı için nöbetlerin tekrarlayıcı olması gerekir.”

Nöbet Nasıl Ortaya Çıkar?

Beynimiz milyarlarca sinir hücresinin uyumlu çalışmasıyla görev yapar. Ancak bazı durumlarda bu hücreler bir anda aşırı ve düzensiz elektrik sinyali üretir. Sonuç?

• Ani bilinç kaybı

• Kasılmalar

• Sabit bir noktaya dalıp kalma

• Ağızda köpürme

• Kısa süreli hafıza kaybı

• Garip kokular ya da tatlar hissetme

Bazı nöbetler dramatiktir, bazıları ise sadece birkaç saniyelik “donma” şeklinde geçer. Bu nedenle birçok epilepsi vakası uzun süre fark edilmeden devam edebilir.

Çocuklarda Epilepsi Daha mı Farklı?

Prof. Dr. Kafadar, özellikle çocukluk çağında epilepsinin farklı belirtilerle ortaya çıkabileceğini belirtiyor:

“Çocuklarda dalıp gitme, ders sırasında kısa süreli kopmalar, ani sıçramalar ya da sebepsiz düşmeler epilepsi belirtisi olabilir. Ailelerin bu belirtileri hafife almaması gerekir.”

Çocukluk çağı epilepsilerinin bir kısmı yaşla birlikte düzelebilirken, bazı türleri uzun süreli takip gerektirir.

Epilepsinin Nedenleri Neler?

Epilepsi her zaman tek bir nedene bağlı değildir. Olası sebepler arasında:

• Doğum sırasında beyin hasarı

• Genetik yatkınlık

• Beyin enfeksiyonları

• Kafa travmaları

• Beyin tümörleri

• Nedeni bilinmeyen (idiopatik) durumlar

Vakaların önemli bir kısmında ise net bir sebep saptanamayabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Epilepsi tanısında en önemli testlerden biri EEG (Elektroensefalografi)’dir. EEG, beynin elektriksel aktivitesini kaydeder.

Bunun yanında:

• Beyin MR görüntülemesi

• Ayrıntılı nörolojik muayene

• Nöbet öyküsünün detaylı değerlendirilmesi

Tanı sürecinde büyük önem taşır.

Tedavisi Var mı?

Evet. Epilepsi hastalarının büyük bir kısmı düzenli ilaç tedavisiyle nöbetsiz bir yaşam sürebilir.

Prof. Dr. Kafadar’ın altını çizdiği en önemli nokta şu:

“Epilepsi tedavi edilebilir bir hastalıktır. İlaçlar düzenli kullanıldığında hastaların yaklaşık yüzde 70’inde nöbetler tamamen kontrol altına alınabilir.”

Dirençli vakalarda ise:

• Ketojenik diyet

• Vagus sinir stimülasyonu

• Cerrahi tedavi

gibi seçenekler gündeme gelebilir.

Nöbet Anında Ne Yapılmalı?

Toplumda en sık yapılan yanlış, nöbet geçiren kişinin ağzına bir şey koymaya çalışmaktır. Bu son derece tehlikelidir.

Doğru yaklaşım:

✔️ Kişiyi yan yatırmak
✔️ Başını sert bir zeminden korumak
✔️ Süreyi takip etmek
✔️ Nöbet 5 dakikayı aşarsa acil yardım çağırmak

Toplumsal Yanlış Algılar

Epilepsi bulaşıcı değildir.
Ruhsal bir hastalık değildir.
Akıl hastalığı değildir.

Bu hastalık, beynin elektriksel düzeniyle ilgilidir. Doğru tedavi ve takip ile bireyler eğitimlerine, iş hayatlarına ve sosyal yaşamlarına devam edebilir.

Son Söz

Epilepsi korkulacak değil, bilinmesi gereken bir hastalıktır. Bilgi, ön yargının panzehiridir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’ın da ifade ettiği gibi, erken tanı ve düzenli takip hayat kalitesini belirleyen en kritik faktördür.

Beynin elektriği bazen kontrolden çıkabilir. Önemli olan, o dalgayı doğru yönetmektir. ⚡
Epilepsi (Sara Hastalığı) Nedir? Epilepsi Çeşitleri Nelerdir? Epilepsi Neden Olur? Epilepsi Belirtileri Nelerdir? Epilepsi Nasıl Teşhis Edilir? Epilepsi Tedavisi Nasıl Yapılır? Epilepsi Risk Faktörleri Nelerdir? Epilepsi öldürür mü? Epilepsi nasıl anlaşılır? Epilepsi geçer mi? Stres epilepsiyi etkiler mi? Epilepsi nöbeti uyurken olur mu? Epilepsi nöbeti geçirdikten sonra kişi neler hisseder? Anksiyete epilepsiye neden olur mu?

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Asuman İnan, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada özellikle yaz aylarında artan vakalara dikkat çekti.

Prof. Dr. İnan, “Salmonella en sık gıdalar yoluyla bulaşır. Çiğ veya iyi pişmemiş tavuk, yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri ve iyi yıkanmamış sebzeler risk taşır” dedi.

🧫 Salmonella Nedir?

Salmonella, bağırsak sistemini etkileyen bir bakteri grubudur. Halk arasında çoğu zaman “gıda zehirlenmesi” olarak bilinen tabloya neden olur. Ancak her gıda zehirlenmesi Salmonella değildir.

Uzmanlara göre bakteri, uygun sıcaklıkta hızla çoğalır ve özellikle hijyen kurallarına uyulmayan mutfaklarda kolayca yayılır.

⚠️ Salmonella Belirtileri Nelerdir?

Prof. Dr. İnan’ın verdiği bilgilere göre belirtiler genellikle bakterinin alınmasından 6–72 saat sonra ortaya çıkıyor:

• Yüksek ateş

• Sulu veya kanlı ishal

• Karın ağrısı ve kramp

• Bulantı ve kusma

• Halsizlik

Çoğu vaka 4–7 gün içinde düzeliyor. Ancak bağışıklık sistemi zayıf kişilerde enfeksiyon kana karışabiliyor ve ciddi sonuçlar doğurabiliyor.

🚨 Kimler Risk Altında?

Uzman isim özellikle şu grupları uyardı:

• Bebekler

• 65 yaş üstü bireyler

• Hamileler

• Kronik hastalığı olanlar

• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler

Bu kişilerde tablo daha ağır seyredebilir ve hastane tedavisi gerekebilir.

🛡 Nasıl Korunmalı?

Prof. Dr. İnan’a göre korunmanın temel anahtarı mutfak hijyeni:

• Çiğ et ve sebzeler ayrı kesme tahtasında hazırlanmalı

• Tavuk ve et iyice pişirilmeli

• Eller en az 20 saniye sabunla yıkanmalı

• Soğuk zincir korunmalı

“Salmonella gözle görülmez, tadı değişmez. Bu nedenle en güçlü silahımız temizliktir” uyarısında bulundu.

📌 Uzmandan Net Mesaj

Salmonella hafife alınacak bir enfeksiyon değil. Basit görünen bir ishal tablosu bazı gruplarda hayati risk oluşturabiliyor. Uzmanlar özellikle yaz aylarında açıkta satılan ve iyi muhafaza edilmeyen gıdalara karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Uzmanların ortak mesajı

“Mucize aramayın.
Bilimsel önlemlerle ve sağlıklı yaşamla riskleri azaltın.”

Kanser riskini tamamen sıfırlamak mümkün olmasa da, bu 12 başlıkla risk belirgin biçimde azaltılabiliyor.

Uzmanlara göre kanserden korunma bir günde değil, bir yaşam tarzıyla mümkün. İşte bilimsel kanıtlarla desteklenen 12 altın kural: