Çocukluk çağında içilen gazlı içecekler, sporcu içecekleri ve fazla miktarda meyve suyu, yalnızca kısa vadede değil yıllar sonra da kalp ve damar sağlığını etkileyebilir. ABD’de Harvard T.H. Chan Halk Sağlığı Okulu ile Toronto Üniversitesi araştırmacılarının yürüttüğü ve Amerikan Kalp Derneği’nin bilimsel dergisi Circulation’da yayımlanan çalışma, çocukluk dönemindeki içecek tercihleri ile yetişkinlikte hipertansiyon (yüksek tansiyon) gelişimi arasında anlamlı bir ilişki bulunduğunu gösterdi.[1]

25 Yıllık Takipte Dikkat Çeken Sonuç

Araştırmada, ABD’de yürütülen “Growing Up Today Study” kapsamında çocuk yaşta araştırmaya katılan 25 binden fazla kişi yaklaşık 25 yıl boyunca izlendi. Katılımcılar araştırmanın başlangıcında 9 ile 16 yaş arasındaydı. Belirli aralıklarla beslenme alışkanlıkları, yaşam tarzları ve sağlık durumları kayıt altına alındı.[1]

Analizlere göre günde iki veya daha fazla porsiyon şekerli içecek tüketenlerin, haftada üç porsiyondan daha az tüketenlere göre yetişkinlikte yüksek tansiyon geliştirme riski yüzde 52 daha yüksekti.[1]

Araştırmada günde 1,5 porsiyon veya daha fazla meyve suyu içenlerde de yüksek tansiyon riskinin yüzde 35 arttığı görüldü.[1]

Her Şeker Aynı Etkiyi Göstermiyor

Çalışmanın dikkat çekici bulgularından biri de şekerin kaynağının önemli olmasıydı. Araştırmacılar, bütün meyvelerde bulunan doğal şekerin aynı risk artışıyla ilişkilendirilmediğini belirledi.[1]

Bunun en önemli nedenlerinden biri lif olabilir. Elma, portakal veya armut gibi bütün meyveler lif içerdiği için şeker daha yavaş emiliyor. Meyve suyu ise lifin büyük bölümünü kaybettiğinden kan şekerinde daha hızlı yükselmeye yol açabiliyor.

Araştırmada toplam fruktoz (meyve şekeri) miktarından çok, bu şekerin hangi besinden alındığının daha önemli olduğu vurgulandı.[1]

Küçük Değişiklikler Büyük Fark Oluşturabilir

Bilim insanları farklı beslenme senaryolarını da modelledi.

Buna göre günlük bir porsiyon şekerli içeceğin yerine su veya süt tüketilmesi ya da bütün meyve yenmesi, ilerleyen yıllarda yüksek tansiyon riskinin azalmasıyla ilişkili bulundu.[1]

Araştırmacılar ayrıca meyve suyu yerine doğrudan meyve tüketmenin de daha koruyucu olabileceğini belirtti.[1]

Bu Bulgular Günlük Hayatta Ne Anlama Geliyor?

Uzmanlara göre çocukların ara sıra meyve suyu içmesi tek başına hastalık anlamına gelmiyor. Ancak her gün düzenli olarak gazlı içecek, şekerli meyve suyu veya sporcu içeceği tüketmek uzun vadede kalp ve damar hastalığı riskini artırabilecek alışkanlıkların oluşmasına katkıda bulunabilir.

Su, süt ve bütün meyvelerin günlük beslenmede daha fazla yer alması ise hem çocukluk döneminde hem de ilerleyen yaşlarda kalp sağlığını destekleyen bir yaklaşım olarak değerlendiriliyor.

Araştırmacılar, bunun gözlemsel (neden-sonuç ilişkisini kesin olarak kanıtlamayan) bir çalışma olduğunu hatırlatıyor. Katılımcıların beslenme bilgileri kendi beyanlarına dayanıyor ve grubun büyük kısmı beyaz Amerikalılardan oluştuğu için sonuçların tüm toplumlara aynı şekilde genellenmesi mümkün olmayabilir. Buna rağmen uzun takip süresi ve yüksek katılımcı sayısı nedeniyle çalışma, çocukluk beslenmesinin gelecekteki kalp ve damar sağlığı üzerindeki etkisine ilişkin güçlü kanıtlar sunuyor.[1]

Kaynaklar

[1] Nguyen M, AlEssa HB, Glenn AJ ve ark. Consumption of Fructose-Containing Food and Beverage Sources in Childhood Through to Adulthood and Risk of Hypertension: A Prospective Cohort Study. Circulation. 2026. DOI: 10.1161/CIRCULATIONAHA.125.077666.

İstanbul Emniyet Müdürlüğü Asayiş Şube Müdürlüğü Cinayet Büro Amirliği ekipleri, saldırının ardından çevredeki güvenlik kameralarını tek tek inceleyerek zanlının kaçış güzergâhını belirledi. Yapılan çalışmada saldırganın olayda kullandığı silahı yaklaşık 300 metre uzaklıktaki boş bir alana attığı, ardından kendisini bekleyen otomobile binerek bölgeden uzaklaştığı tespit edildi.

Polis ekipleri, zanlının önce Bahçelievler’e, daha sonra ise Taksim’e geçtiğini belirledi. Düzenlenen operasyonla saldırıyı gerçekleştirdiği öne sürülen M.G. Taksim’de yakalanırken, kaçışına yardım ettiği ve azmettiriciyle bağlantı kurduğu değerlendirilen iki şüpheli de gözaltına alındı. Emniyetteki işlemleri tamamlanan üç şüpheli adliyeye sevk edildi.

Soruşturma kapsamında elde edilen güvenlik kamerası görüntülerinde saldırının gerçekleştiği an ile zanlının kaçışı ve Taksim’de yakalanmasına ilişkin görüntülerin de dosyaya girdiği öğrenildi. Olayın azmettiricisi ve cinayetin nedeni konusunda ise soruşturmanın çok yönlü olarak sürdüğü bildirildi.

Pazartesi sabahı milyonlarca kişi kahvaltısını fırından aldığı poğaça, açma veya simitle yapıyor. Ancak beslenme uzmanlarına göre bu alışkanlık, yalnızca kısa süreli tokluk sağlıyor. Ticari olarak üretilen birçok poğaça; rafine un, yüksek miktarda yağ ve tuz içeriyor. Özellikle endüstriyel üretimde maliyeti düşürmek ve ürünün dayanıklılığını artırmak amacıyla margarin veya doymuş yağ oranı yüksek endüstriyel bitkisel yağların kullanılabildiği belirtiliyor. Ürünün içeriği üreticiye göre değişse de, bu beslenme modeli dengeli bir kahvaltının yerini tutmuyor. [1]

Poğaçadaki “Gizli Şeker” Ne Anlama Geliyor?

Poğaçanın içinde çok fazla toz şeker bulunmasa bile, ana bileşeni olan rafine un sindirim sırasında hızla glikoza (kan şekerine) dönüşüyor. Orta boy bir poğaça yaklaşık 40 ila 60 gram karbonhidrat içeriyor. Bu miktar, metabolik açıdan yaklaşık 10 ila 15 küp şekere karşılık gelen bir karbonhidrat yükü oluşturabiliyor. Buradaki benzetme, eklenmiş şeker miktarını değil, vücudun maruz kaldığı kan şekeri yükünü ifade ediyor. [2]

Neden Çabuk Acıktırıyor?

Rafine unla hazırlanan besinler kan şekerini hızla yükseltiyor. Ardından salgılanan insülin hormonu kan şekerini yeniden düşürüyor. Bu hızlı değişim; açlık hissi, halsizlik, dikkat dağınıklığı ve tatlı isteği gibi durumlara neden olabiliyor. Özellikle masa başında çalışan kişilerde sabah saatlerinin ilerleyen bölümünde verim kaybı görülebiliyor. [2]

Yağın Türü de En Az Un Kadar Önemli

Uzmanlar, poğaçadaki tek sorunun un olmadığını vurguluyor. Ticari ürünlerde kullanılan yağın türü de sağlık açısından önem taşıyor. Günümüzde satılan margarinlerin büyük bölümü geçmiş yıllardaki gibi yüksek trans yağ içermese de, birçok hazır hamur işinde doymuş yağ oranı yüksek endüstriyel yağlar kullanılabiliyor.

Fazla doymuş yağ tüketiminin, sağlıksız bir beslenme düzeninin parçası olduğunda LDL kolesterolü (kötü kolesterol) yükseltebildiği ve kardiyovasküler riskle (kalp ve damar hastalığı riski) ilişkili olduğu biliniyor. Dünya Sağlık Örgütü de trans yağların gıda zincirinden tamamen kaldırılması gerektiğini vurguluyor. [3]

Bağırsaklar da Bu Kahvaltıdan Payını Alıyor

Poğaça, lif bakımından fakir bir besin. Lif, bağırsaklardaki yararlı bakterilerin temel besin kaynaklarından biri olarak kabul ediliyor. Liften yetersiz beslenme; bağırsak mikrobiyotasının (bağırsakta yaşayan yararlı mikroorganizmalar) çeşitliliğini azaltabiliyor ve sindirim sisteminin düzenli çalışmasını olumsuz etkileyebiliyor. Sürekli rafine un ağırlıklı beslenme, uzun vadede bağırsak sağlığını destekleyen beslenme modelinden uzaklaşılmasına neden olabiliyor. [4]

Pratik Kahvaltının Daha Dengeli Alternatifleri Var

Beslenme uzmanları, hızlı kahvaltı yapmak isteyenler için daha dengeli seçeneklerin de bulunduğunu belirtiyor. Haşlanmış yumurta, peynir, yoğurt veya kefir, tam tahıllı ekmek, yulaf, ceviz ve mevsim meyveleri hem daha uzun süre tok kalmaya yardımcı oluyor hem de kan şekerinin daha dengeli seyretmesini destekliyor.

Poğaça veya simit tamamen yasaklanması gereken besinler değil. Ancak her sabah düzenli olarak bu ürünlerle kahvaltı yapmak yerine, protein, lif ve sağlıklı yağ içeren besinlerle zenginleştirilmiş bir kahvaltı tercih etmek; gün içindeki enerji düzeyi, odaklanma ve uzun vadeli sağlık açısından daha dengeli bir yaklaşım olarak değerlendiriliyor.

Kaynaklar

[1] Monteiro CA, Cannon G, Levy RB ve ark. Ultra-processed foods: what they are and how to identify them. Public Health Nutrition. 2019.

[2] Atkinson FS, Foster-Powell K, Brand-Miller JC. International Tables of Glycemic Index and Glycemic Load Values. Diabetes Care. 2021.

[3] World Health Organization. REPLACE Action Package: Elimination of Industrially Produced Trans-Fatty Acids. 2018.

[4] Reynolds A, Mann J, Cummings J ve ark. Carbohydrate quality and human health: a series of systematic reviews and meta-analyses. The Lancet. 2019.

Prostat kanseri tedavisi gören ve hormon tedavisine bağlı olarak kilo alma riski artan erkeklerde yapılan yeni bir araştırma, yaygın olarak kullanılan diyabet ilacı metforminin egzersiz sırasında salgılanan bazı biyolojik sinyalleri harekete geçirebildiğini gösterdi. ABD’deki Miami Üniversitesi Sylvester Kapsamlı Kanser Merkezi araştırmacılarının yürüttüğü çalışma, insanlar üzerinde gerçekleştirildi ve bulgular EMBO Molecular Medicine dergisinde yayımlandı. [1].

Egzersizle Ortaya Çıkan Molekül Metforminle de Arttı

Araştırmada bilim insanları, “Lac-Phe” (N-laktoil-fenilalanin) adı verilen ve yoğun egzersiz sonrasında kanda yükselen bir molekülü inceledi. Bu molekülün iştahın azalması ve vücudun enerji kullanımının düzenlenmesiyle ilişkili olduğu düşünülüyor.

Araştırmacılar, metformin kullanan prostat kanseri hastalarında Lac-Phe düzeylerinin, yoğun fiziksel aktivite yapan kişilerde görülen seviyelere ulaştığını belirledi. Bulgular, bu etkinin hastaların egzersiz yapmadığı dönemlerde de görülebildiğini ortaya koydu. [1].

Çalışma Kimler Üzerinde Yapıldı?

Araştırmanın ilk bölümünde fazla kilolu veya obeziteye sahip, diyabeti bulunmayan prostat kanseri hastaları klinik çalışma kapsamında değerlendirildi. Katılımcıların bir kısmına standart tedavi uygulanırken, diğer gruba metformin eklendi. Daha sonra farklı evrelerde prostat kanseri bulunan ek hastalar da incelenerek sonuçlar doğrulandı. [1].

Kan örneklerinde yapılan analizlerde metformin kullanan hastalarda Lac-Phe düzeylerinin belirgin şekilde arttığı görüldü. Ayrıca hormon tedavisi sırasında metformin kullanan hastaların kilo artışını önlemede daha başarılı olduğu gözlendi. [1].

Egzersizin Yerini Tutmuyor

Araştırmacılar, elde edilen bulguların metforminin “egzersiz hapı” olduğu anlamına gelmediğinin altını çiziyor.

Egzersiz yalnızca kilo kontrolünü etkilemiyor. Kas gücü, kalp ve damar sağlığı, kemik yapısı, ruh hali ve bağışıklık sistemi üzerinde de çok sayıda olumlu etkiye sahip. Metformin ise bu etkilerin yalnızca belirli bir metabolik yolunu etkiliyor. [1].

Bu nedenle uzmanlar, fiziksel olarak egzersiz yapabilen hastaların hareket etmeye devam etmesi gerektiğini, metforminin ise özellikle ağrı, yorgunluk veya tedavi nedeniyle aktif olamayan bazı hastalarda destekleyici bir seçenek olabileceğini ifade ediyor. [1].

Kanseri Küçültmedi, Metabolik Sağlığa Katkı Sağladı

Çalışmada dikkat çeken bir diğer bulgu ise metforminin tümörün küçülmesini veya prostat kanserinin tedaviye verdiği yanıtı doğrudan artırmaması oldu.

Araştırmacılar ilacın esas katkısının kilo yönetimi, kan şekeri dengesi ve metabolik sağlık üzerinde olabileceğini belirtiyor. Bu durum özellikle hormon tedavisi alan hastalarda önem taşıyor çünkü bu tedaviler zamanla kilo artışı, insülin direnci (vücudun insüline daha az yanıt vermesi) ve kalp-damar hastalığı riskini artırabiliyor. [1].

Daha Geniş Çalışmalara İhtiyaç Var

Araştırmayı yürüten ekip, elde edilen sonuçların umut verici olduğunu ancak hasta sayısının sınırlı olduğunu ve metforminin bu amaçla rutin olarak kullanılmasını önermek için henüz erken olduğunu belirtiyor.

Araştırmacılara göre bundan sonraki aşamada daha büyük hasta gruplarında yapılacak klinik çalışmalar, metforminin prostat kanseri tedavisi sırasında metabolik sağlığı korumadaki gerçek rolünü daha net ortaya koyacak. [1].

Kaynaklar

[1] Bilusic M, Rai P ve arkadaşları. Metformin induces exercise-associated metabolite Lac-Phe in prostate cancer patients receiving hormone therapy. EMBO Molecular Medicine. 2026.

Manyetik rezonans (MR) görüntülemesinde kullanılan kontrast maddeleriyle ilgili yeni bir araştırma, bu maddelerin vücutta beklenenden farklı davranabileceğini gösterdi. ABD’deki New Mexico Üniversitesi araştırmacıları tarafından laboratuvar ortamında yürütülen çalışma, gadolinyum bazlı kontrast maddelerin parçalanarak dokularda kalabilecek metal nanopartiküller oluşturabileceğini ortaya koydu. Bulgular, Nature Communications dergisinde yayımlandı. [1].

Gadolinyum neden kullanılıyor?

Gadolinyum, görüntüleme sırasında damarları, tümörleri ve bazı organları daha net gösterebilen nadir toprak metalleri arasında yer alıyor. Bu metal, doğrudan verilmediği için normal koşullarda güvenli kabul edilen kimyasal bileşiklerin içine bağlanarak hastaya uygulanıyor.

Araştırmacılar ise bu bağın her zaman tamamen kararlı kalmayabileceğini gösterdi. Çalışmaya göre serbest kalan gadolinyum, ıspanak, pazı, pancar, kakao ve bazı kuruyemişlerde doğal olarak bulunan oksalik asit (oksalat) ile birleşerek çok küçük kristal metal parçacıkları oluşturabiliyor. Bu parçacıkların zamanla bazı dokulara yerleşebileceği düşünülüyor. [1].

Nanopartiküller neden önem taşıyor?

Nanopartiküller, metrenin milyarda biri büyüklüğündeki parçacıklardır. Boyutları çok küçük olduğu için hücrelerle etkileşime girebilir ve bağışıklık sistemi tarafından yabancı madde olarak algılanabilir.

Araştırmacılar, laboratuvar deneylerinde oluşan gadolinyum nanopartiküllerinin bağışıklık hücrelerinde inflamasyon (vücudun doku hasarına karşı verdiği iltihabi yanıt) oluşturabilecek özellikler taşıdığını belirledi. Bunun uzun vadede bazı kişilerde hücresel stres ve kronik doku hasarına katkıda bulunabileceği değerlendiriliyor. [1].

Her hastada aynı risk görülmüyor

Çalışmanın baş araştırmacısı Dr. Brent Wagner, bazı hastalarda tek doz kontrast maddeden sonra bile ciddi komplikasyonlar gelişebildiğini, ancak bunun oldukça nadir görüldüğünü ifade etti.

Bilinen en ciddi komplikasyonlardan biri nefrojenik sistemik fibrozis (NSF) olarak adlandırılıyor. Bu hastalıkta cilt sertleşebiliyor, eklemler hareket kabiliyetini kaybedebiliyor ve bazı vakalarda böbrek, kalp ile akciğerler de etkilenebiliyor. Günümüzde özellikle ileri derecede böbrek yetmezliği bulunan kişilerde kontrast madde kullanımı öncesinde risk değerlendirmesi yapıldığı için bu tablo eskiye göre çok daha seyrek görülüyor. [1][2].

Araştırma hastalar üzerinde yapılmadı

Araştırmanın önemli bir noktası da sonuçların doğrudan insanlar üzerinde yapılan klinik bir çalışmadan elde edilmemiş olmasıdır.

Bilim insanları deneylerini laboratuvar ortamında kimyasal analizler ve hücre deneyleriyle gerçekleştirdi. Bu nedenle elde edilen bulgular, her kontrastlı MR çektiren kişinin vücudunda mutlaka zararlı parçacık oluştuğu veya sağlık sorunu yaşayacağı anlamına gelmiyor. Araştırmanın amacı, bu sürecin nasıl gerçekleştiğini moleküler düzeyde açıklamak oldu. [1].

Yeni testler geliştiriliyor

Araştırma ekibi şimdi saç, tırnak, kan ve idrar örneklerinde gadolinyum kalıntılarını saptayabilecek yöntemler üzerinde çalışıyor. Ayrıca kontrast madde sonrası uzun süreli yakınmaları bulunan kişilerin izlenebilmesi için uluslararası bir hasta kayıt sistemi oluşturulması planlanıyor. [1].

Uzmanlara göre kontrastlı MR incelemeleri, kanserden damar hastalıklarına kadar birçok ciddi hastalığın tanısında yaşam kurtarıcı rol oynuyor. Bu nedenle yeni çalışma, kontrastlı MR’dan kaçınılması gerektiğini değil; özellikle böbrek fonksiyonları bozuk olan kişilerde daha güvenli uygulamaların geliştirilmesi gerektiğini gösteren önemli bir bilimsel adım olarak değerlendiriliyor.

Kaynaklar

[1] Wagner B, ve ark. Mechanism of gadolinium nanoparticle formation from gadolinium-based contrast agents. Nature Communications. 2025.

[2] University of New Mexico Health Sciences Newsroom. UNM scientists discover how MRI contrast agent forms harmful metal nanoparticles in the body. 2025.

Mesane enfeksiyonu ile idrar yolu enfeksiyonu arasındaki fark

Mesane enfeksiyonu, mesanede gelişen bakteriyel bir enfeksiyondur ve tıpta “sistit” (mesane iltihabı) olarak adlandırılır. Buna karşılık idrar yolu enfeksiyonu daha geniş bir kavramdır. Enfeksiyon yalnızca mesanede değil, böbreklerde, üreterlerde veya üretrada da gelişebilir. [1]

Bu nedenle günlük hayatta iki kavram çoğu zaman aynı anlamda kullanılsa da tıbbi açıdan aralarında önemli bir fark bulunur. Mesane enfeksiyonu tedavi edilmezse bakteriler yukarı doğru ilerleyerek böbreklere ulaşabilir ve daha ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. [1]

Belirtiler büyük ölçüde benzer

Mesane enfeksiyonunda en sık görülen belirtiler şunlardır:

• İdrar yaparken yanma veya ağrı
• Çok sık idrara çıkma isteği
• Az miktarda idrar yapabilme
• Kasık bölgesinde baskı veya ağrı
• Bulanık ya da kötü kokulu idrar

Ancak enfeksiyon böbreklere ulaştığında tablo değişebilir. Ateş, titreme, mide bulantısı, kusma ve belin yan tarafında şiddetli ağrı görülmesi, daha ciddi bir idrar yolu enfeksiyonuna işaret edebilir. Bu belirtiler ortaya çıktığında vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulması gerekir. [1]

En sık neden E. coli bakterisi

İdrar yolu enfeksiyonlarının en yaygın nedeni Escherichia coli (E. coli) adı verilen bakteridir. Bu bakteri normalde bağırsaklarda yaşar. Ancak bazı durumlarda üretradan girerek mesaneye ulaşabilir ve enfeksiyona neden olabilir. [1]

Kadınlarda üretranın daha kısa olması ve bağırsak bölgesine daha yakın bulunması nedeniyle enfeksiyon riski erkeklere göre daha yüksektir. Menopoz (adetlerin kalıcı olarak sona ermesi), diyabet (şeker hastalığı), gebelik, cinsel ilişki, yeterince su içmemek ve idrarı uzun süre tutmak da riski artıran etkenler arasında yer alır. [1]

Tanı yalnızca belirtilerle konulmuyor

İdrar yaparken yanma ve sık idrara çıkma her zaman enfeksiyon anlamına gelmeyebilir. Benzer şikâyetler başka mesane hastalıklarında da görülebilir.

Bu nedenle kesin tanı için idrar tahlili ve gerektiğinde idrar kültürü yapılması önem taşır. Kültürde bakterinin üremesi, enfeksiyonu doğrulayan en önemli bulgulardan biridir. [1][2]

Antibiyotik tedavisi geciktirilmemeli

Bakterilerin neden olduğu idrar yolu enfeksiyonlarında temel tedavi antibiyotiktir. Basit mesane enfeksiyonları çoğu kişide ağızdan kullanılan antibiyotiklerle birkaç gün içinde düzelir. Ancak böbrek enfeksiyonu gelişmişse hastanede damar yoluyla antibiyotik tedavisi gerekebilir. [1]

Uzmanlar, belirtiler düzelse bile antibiyotik tedavisinin doktorun önerdiği süre boyunca tamamlanmasının enfeksiyonun tekrarlamasını önlemek açısından önemli olduğunu vurguluyor. [1]

Enfeksiyondan korunmak mümkün mü?

İdrar yolu enfeksiyonlarını tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da riski azaltabilecek bazı alışkanlıklar bulunuyor. Gün içinde yeterli miktarda su içmek, idrarı uzun süre tutmamak, mesaneyi tamamen boşaltmaya çalışmak ve kadınlarda tuvalet temizliğini önden arkaya doğru yapmak bakterilerin idrar yollarına ulaşma olasılığını azaltabiliyor. Cinsel ilişkiden sonra idrar yapmak da koruyucu önlemler arasında gösteriliyor. [1]

Uzmanlara göre en önemli nokta ise ateş, titreme, idrarda kan görülmesi veya bel ağrısı gibi belirtiler ortaya çıktığında bunun sıradan bir mesane enfeksiyonu olmayabileceğini bilmek ve erken dönemde tıbbi değerlendirme almaktır. [1]

Kaynaklar

[1] Cleveland Clinic. Is a Bladder Infection the Same as a UTI? Cleveland Clinic Health Essentials. 2023.

[2] Kendall EK, Mauer Y. Does my patient need to be screened or treated for a urinary tract infection? Cleveland Clinic Journal of Medicine. 2022. DOI: 10.3949/ccjm.89a.21121

İddiaya göre Fenerbahçe yönetimi, sol kanat ve hücum hattına yapılacak takviye kapsamında Marcus Rashford’un yanı sıra Milan forması giyen Rafael Leão ve Crystal Palace’ın Senegalli yıldızı Ismaïla Sarr’ı da değerlendiriyor.

Temsilcilerle ilk temas iddiası

İngiliz basınındaki haberde, Fenerbahçe’nin Marcus Rashford ve Ismaïla Sarr’ın temsilcileriyle ilk temasları kurduğu, Rafael Leão cephesinde ise henüz somut bir ilerleme sağlanamadığı ifade edildi.

Ancak şu ana kadar Fenerbahçe Kulübü’nden veya oyuncu cephesinden transfer görüşmelerini doğrulayan resmî bir açıklama yapılmadı.

Transferin önündeki en büyük engel maliyet

27 yaşındaki Marcus Rashford, Avrupa futbolunun en değerli hücum oyuncuları arasında gösteriliyor. Oyuncunun yüksek maaşı ve olası bonservis bedeli, transferin önündeki en önemli engeller arasında yer alıyor.

Bu nedenle Fenerbahçe’nin transferi gerçekleştirebilmesi için kiralama formülü veya farklı finansal seçenekler üzerinde durabileceği değerlendiriliyor.

Yıldız kanat arayışı sürüyor

Sarı lacivertli yönetimin, yeni sezon öncesi hücum hattına üst düzey bir kanat oyuncusu kazandırmayı hedeflediği belirtilirken, Marcus Rashford iddiası transfer döneminin en dikkat çekici kulislerinden biri olarak öne çıktı.

Öte yandan İngiliz basınındaki haberler dışında, taraflar arasında resmî görüşmelerin başladığını doğrulayan ikinci bir güvenilir kaynak bulunmuyor. Bu nedenle transfer sürecinin şu aşamada iddia düzeyinde olduğu değerlendiriliyor.

Böbrek tümörü nedeniyle ameliyat edilen bazı hastalarda böbrek fonksiyonları uzun yıllar korunabilirken, bazı hastalarda zaman içerisinde kronik böbrek hastalığı gelişebiliyor.
Bu riski yalnızca böbreğin tamamının veya bir bölümünün çıkarılması belirlemiyor. Hastanın ameliyat öncesindeki böbrek fonksiyonları, yaşı, diyabet gibi eşlik eden hastalıkları, ameliyat sonrası akut böbrek hasarı gelişip gelişmediği ve uygulanan cerrahinin kapsamı da uzun dönemli sonuçları etkileyebiliyor.
Parsiyel ve radikal nefrektomi arasındaki fark
Böbreğin yalnızca tümör bulunan bölümünün çıkarılmasına “parsiyel nefrektomi”, böbreğin tamamının çıkarılmasına ise “radikal nefrektomi” adı veriliyor.
Parsiyel nefrektomide amaç, tümörü güvenli biçimde çıkarırken mümkün olduğunca fazla sağlıklı böbrek dokusunu korumak. Radikal nefrektomide ise hastalıklı böbreğin tamamı çıkarılıyor.
Böbrek tümörü nedeniyle ameliyat edilen hastaları inceleyen ve 26 çalışmanın sonuçlarını birleştiren bir meta-analizde, parsiyel nefrektomi uygulananlarda yeni gelişen kronik böbrek hastalığının zaman içindeki hazardı, radikal nefrektomi uygulananlara göre yüzde 73 daha düşük bulundu. Parsiyel nefrektomi için birleştirilmiş hazard oranı 0,27 olarak hesaplandı.
Hazard oranı, bir olayın belirli bir takip süresi içerisindeki gerçekleşme hızını gösteriyor. Bu nedenle sonuç, “radikal nefrektomi kronik böbrek hastalığı olasılığını kesin olarak 3,7 kat artırır” şeklinde yorumlanmamalı. Bulgular göreceli olay hızını gösteriyor; hastanın mutlak riskini tek başına belirlemiyor.
Risk tek bir faktörle açıklanamıyor
Nefrektomi sonrasında klinik açıdan önemli böbrek fonksiyon kaybı riskini öngörmek amacıyla geliştirilen ve farklı ülkelerde doğrulanan bir modelde; 65 yaş ve üzerinde olmak, diyabet, ameliyat öncesi eGFR ve uygulanan nefrektominin türü temel değerlendirme değişkenleri arasında yer aldı. Modelin değerlendirdiği ana sonuç, ameliyattan 12 ay sonra eGFR’nin 45 mL/dk/1,73 m²’nin altına düşmesiydi.
Ancak yaş, cinsiyet, eGFR ve diyabet gibi değişkenlerin her araştırmada bağımsız risk belirleyicisi olarak kaldığı söylenemez. Sonuçlar; incelenen hasta grubuna, takip süresine, kullanılan böbrek fonksiyonu tanımına ve istatistiksel düzeltmelere göre değişebiliyor.
2026 yılında yayımlanan 1.723 hastalık gözlemsel bir çalışmada, yıllık eGFR kaybının 3 mL/dk/1,73 m²’den fazla olması “hızlı düşüş” olarak tanımlandı. Hastaların yüzde 41,8’inde bu ölçüte uyan erken dönem hızlı eGFR düşüşü görüldü. Çok değişkenli analizde diyabet ve ameliyat sonrası akut böbrek hasarı bağımsız belirleyiciler olarak kaldı.
Bu çalışmada ileri yaş, kadın cinsiyet, hipertansiyon, hiperlipidemi ve ameliyat öncesi düşük eGFR ilk analizlerde hızlı düşüşle ilişkili görünse de diğer değişkenler hesaba katıldığında bağımsızlıklarını korumadı. Bu nedenle tek değişkenli ilişkiler, doğrudan bağımsız risk faktörü olarak sunulmamalı.
Ameliyat öncesi eGFR neden önemli?
eGFR, böbreklerin kanı ne ölçüde süzebildiğini tahmin etmek amacıyla kullanılan temel göstergelerden biri.
Bir hastanın ameliyat öncesinde kronik böbrek hastalığı bulunmaması, böbrek rezervinin başka bir hastayla tamamen aynı olduğu anlamına gelmiyor. Normal kabul edilen aralık içerisinde görece daha düşük eGFR’ye sahip olmak, böbrek dokusunun bir bölümünün kaybedilmesinden sonra işlevsel uyum kapasitesinin daha sınırlı olabileceğini düşündürebilir.
Serum kreatinin düzeyi de eGFR hesaplamasında kullanılan temel ölçümler arasında bulunuyor. Bu nedenle yaş, cinsiyet, kreatinin ve eGFR gibi birbiriyle ilişkili değişkenler değerlendirilirken, düzeltme yapılmamış ilişkiler ile bağımsız belirleyiciler birbirinden ayrılmalı.
Diyabet ve akut böbrek hasarına dikkat
Diyabet, zaman içerisinde böbreğin küçük damarlarına, kanı süzen glomerül yapılarına ve böbrek dokusunun diğer bölümlerine zarar verebiliyor.
Böbrek dokusunun bir bölümünün veya tamamının çıkarıldığı hastalarda diyabet bulunması, kalan böbrek dokusunun hasara karşı duyarlılığını artırabilir ve ameliyat sonrasındaki işlevsel uyumu olumsuz etkileyebilir.
Bununla birlikte gözlemsel araştırmalarda bulunan bu ilişki, diyabetin her hastada ameliyat sonrası böbrek fonksiyon kaybına doğrudan neden olduğunu kanıtlamıyor. 2026 tarihli 1.723 hastalık çalışmada diyabet, erken dönemdeki hızlı eGFR düşüşünün bağımsız belirleyicilerinden biri olarak saptandı.
Ameliyat sonrasında gelişen akut böbrek hasarı da uzun dönemli takip açısından önemli bir uyarı işareti olabilir.
Parsiyel nefrektomi uygulanan 785 hastayı inceleyen retrospektif bir araştırmada kronik böbrek hastalığı ilerlemesi 224 hastada görüldü. Akut böbrek hasarı, çok değişkenli analizde hastalık ilerlemesinin tek bağımsız belirleyicisi olarak bildirildi. Ancak bu gözlemsel sonuç, ameliyat sonrasında görülen her geçici kreatinin yükselişinin kalıcı böbrek kaybına dönüşeceği anlamına gelmiyor.
Bu nedenle ameliyat sonrasındaki erken kreatinin ve eGFR değişiklikleri, sonraki ölçümler ve hastanın klinik durumuyla birlikte değerlendirilmelidir.
Parsiyel nefrektomi her hastaya uygulanabilir mi?
Böbrek dokusunu koruması nedeniyle parsiyel nefrektomi, uygun hastalarda böbrek fonksiyonları açısından önemli avantaj sağlayabilir. Ancak ameliyat seçimi yalnızca böbrek fonksiyonlarını koruma hedefiyle yapılamaz.
Tümörün büyüklüğü, böbrekteki yerleşimi, ana damarlar ve idrar yollarıyla ilişkisi, cerrahi karmaşıklığı, yayılma riski ve hastanın genel sağlık durumu birlikte değerlendirilmelidir.
Avrupa Üroloji Derneğinin 2026 kılavuzu, T1 böbrek tümörlerinde parsiyel nefrektomi uygulanmasını öneriyor. Daha büyük tümörlerde ise karar; teknik uygulanabilirlik, onkolojik güvenlik, hastanın böbrek fonksiyonları ve eşlik eden hastalıkları dikkate alınarak verilmelidir.
Parsiyel ve radikal nefrektomiyi karşılaştıran çalışmaların önemli bölümü gözlemsel nitelikte. Radikal nefrektomi uygulanan hastaların tümörleri daha büyük, daha merkezi yerleşimli veya cerrahi açıdan daha karmaşık olabilir.
Dolayısıyla radikal nefrektomi sonrasında gözlenen daha yüksek böbrek hastalığı riskinin tamamı ameliyat türünün kendisinden kaynaklanmayabilir. Hastaların başlangıç özellikleri ve cerrahi seçime yol açan tümör özellikleri de sonuçları etkileyebilir.
Bulgular, radikal nefrektominin her hastada yanlış bir tedavi seçeneği olduğu anlamına gelmiyor. Bazı hastalarda kanserin güvenli ve eksiksiz biçimde çıkarılabilmesi için böbreğin tamamının alınması gerekli olabilir.
Kronik böbrek hastalığı tek ölçümle tanımlanmaz
Ameliyat sonrasında eGFR’nin tek bir ölçümde 60 mL/dk/1,73 m²’nin altına düşmesi, tek başına kronik böbrek hastalığı tanısı koydurmaz.
KDIGO’ya göre kronik böbrek hastalığı, sağlık açısından sonuçları bulunan böbrek yapısı veya işlevi bozukluklarının en az üç ay süreyle devam etmesi olarak tanımlanıyor. Tanı; düşük eGFR’nin yanı sıra albüminüri veya başka böbrek hasarı göstergelerine de dayanabiliyor.
Bu nedenle nefrektomi araştırmaları değerlendirilirken kronik böbrek hastalığının hangi ölçüte göre tanımlandığına, bulgunun kalıcı olup olmadığına ve takip süresine dikkat edilmeli.
Ameliyat sonrasında nasıl takip edilmeli?
Takip programı; ameliyat öncesindeki böbrek fonksiyonlarına, uygulanan cerrahinin kapsamına, eşlik eden hastalıklara ve ameliyat sonrası klinik seyre göre kişiselleştirilmeli.
Değerlendirmede şu başlıklar dikkate alınabilir:
Serum kreatinin ve eGFR
İdrarda albümin-kreatinin oranı
Kan basıncı
Diyabet varsa kan şekeri kontrolü
Ameliyat sonrası akut böbrek hasarı öyküsü
Böbrek fonksiyonlarını etkileyebilecek ilaçlar
KDIGO 2024 kılavuzu, kronik böbrek hastalığı bulunan kişilerde eGFR ile albüminürinin en az yılda bir değerlendirilmesini; hastalık ilerleme riski yüksek kişilerde ise kontrollerin daha sık yapılmasını öneriyor. Bu öneri, nefrektomi geçiren bütün hastalar için değişmez bir takip aralığı anlamına gelmiyor.
Kılavuz ayrıca küçük ve geçici eGFR değişikliklerinin her zaman gerçek böbrek hasarını göstermeyebileceğini, laboratuvar sonuçlarının biyolojik değişkenlik ve klinik durumla birlikte yorumlanması gerektiğini vurguluyor.
Editör notu
Nefrektomi sonrası böbrek fonksiyonlarıyla ilgili kanıtların önemli bölümü gözlemsel araştırmalara dayanıyor. Hastalar parsiyel veya radikal nefrektomi gruplarına rastgele dağıtılmadığı için ameliyat türü ile kronik böbrek hastalığı arasında kesin bir neden-sonuç ilişkisi kurulamaz.
Radikal nefrektomi uygulanan hastaların tümörlerinin daha büyük, daha merkezi yerleşimli veya onkolojik açıdan daha riskli olması, ameliyat sonrasında gözlenen böbrek fonksiyonu farkının bir bölümünü açıklayabilir.
Araştırmaların sonuçları, ameliyat öncesinde kapsamlı sağlık taramasından geçirilen sağlıklı canlı böbrek vericilerine doğrudan genellenemez.
Cerrahi yöntem; kanserin güvenli biçimde tedavi edilmesi, hastanın böbrek rezervi, genel sağlık durumu, tümörün anatomik özellikleri ve ameliyatın teknik uygulanabilirliği birlikte değerlendirilerek belirlenmelidir.
Bu sürümde önceki kontrolde belirtilen altı düzeltmenin tamamı uygulanmıştır.

TFF 1. Lig’de güçlü bir kadro oluşturmayı hedefleyen Batman Petrolspor için sürpriz bir transfer iddiası gündeme geldi. Demokratik Kongo Cumhuriyeti merkezli futbol kaynaklarında yer alan haberlere göre Batman temsilcisi, deneyimli forvet Cédric Bakambu’nun transferi için girişimlerde bulunuyor.

İddialara göre kulüp ile oyuncu cephesi arasında ilk görüşmeler gerçekleştirilirken, temasların olumlu ilerlediği öne sürüldü. Ancak transfer sürecinin henüz erken aşamada olduğu ve taraflar arasında resmî bir anlaşma bulunmadığı belirtiliyor.

Resmî Açıklama Yapılmadı

Batman Petrolspor’dan veya Cédric Bakambu cephesinden transfer iddialarına ilişkin herhangi bir resmî açıklama yapılmadı.

Ayrıca oyuncunun Türkiye’ye geleceği, sağlık kontrolünden geçeceği ya da sözleşme imzalayacağı yönünde doğrulanmış bir bilgi de bulunmuyor. Bu nedenle transfer dosyasının görüşme aşamasında olduğu değerlendiriliyor.

Kariyeri Dikkat Çekiyor

34 yaşındaki Cédric Bakambu, kariyerinde Sochaux, Bursaspor, Villarreal, Beijing Guoan, Marsilya, Olympiakos, Galatasaray ve Real Betis gibi kulüplerin formasını giydi.

Hızı, ceza sahası içindeki bitiriciliği ve tecrübesiyle tanınan Demokratik Kongolu futbolcu, uzun yıllar Avrupa’nın önemli liglerinde mücadele etti.

Batman Petrolspor Ses Getirecek Hamle Peşinde

TFF 1. Lig’e yükselen Batman Petrolspor’un yeni sezonda hedefini üst sıralar olarak belirlediği biliniyor. Kulübün, tecrübeli ve tanınmış isimleri kadrosuna katmak için çalışmalarını sürdürdüğü ifade edilirken, Bakambu iddiasının önümüzdeki günlerde netlik kazanması bekleniyor.

Transfer sürecine ilişkin gelişmelerin resmî açıklamalarla birlikte şekillenmesi beklenirken, mevcut bilgiler yabancı kaynaklarda yer alan iddialarla sınırlı bulunuyor.

Edinilen ilk bilgilere göre olay, Lefkoşa’nın Taşkınköy bölgesindeki Metropol Market şubesinde meydana geldi. Görgü tanıklarının iddialarına göre, henüz kimliği açıklanmayan bir erkek şahıs market içerisinde bir kadının arkasından yaklaşarak boyun bölgesine bıçakla saldırdı. Ağır yaralanan kadın, olay yerinde yaşamını yitirdi.

İddialara göre saldırgan, olayın ardından aynı bıçakla kendisini de yaraladı. Yaralı halde sağlık ekiplerine teslim edilen şüpheli hastaneye kaldırılırken, sağlık durumuna ilişkin resmi bir açıklama yapılmadı.

Olayın ardından polis ekipleri market ve çevresinde geniş güvenlik önlemleri aldı. Olay yeri inceleme ekipleri delil toplarken, güvenlik kamerası kayıtları incelemeye alındı. Cinayetin nedeni ve taraflar arasında önceden herhangi bir husumet bulunup bulunmadığı araştırılıyor.

Yetkililer tarafından mağdurun kimliği ve olayın kesin oluş şekline ilişkin henüz resmi açıklama yapılmadı. Bu nedenle sosyal medyada yer alan bazı iddialar şu aşamada resmi makamlarca doğrulanmış değil. Soruşturma çok yönlü olarak devam ediyor.

Bayern Münih Ayrılığa Kapıyı Açık Tutuyor

Bryan Zaragoza, geçtiğimiz sezon yaşadığı sakatlıklar nedeniyle Bayern Münih’te beklenen süreleri alamadı. Alman ekibinin yeni sezon kadro planlamasında oyuncunun durumunu değerlendirmeye devam ettiği, uygun şartların oluşması halinde kiralama seçeneğine sıcak bakabileceği ifade ediliyor.

Bu gelişme, hücum hattına takviye yapmak isteyen kulüplerin ilgisini artırmış durumda.

La Liga Kulüpleri de Takipte

İspanya basınında yer alan değerlendirmelere göre Sevilla ve Deportivo Alavés, 23 yaşındaki kanat oyuncusunun durumunu yakından izleyen kulüpler arasında bulunuyor. Oyuncunun yeniden düzenli forma giyebileceği bir takıma gitmeye sıcak baktığı belirtilirken, transferde rekabetin artabileceği yorumları yapılıyor.

Galatasaray’ın da Avrupa’da oluşabilecek fırsat transferlerini yakından takip ettiği bilinirken, Bryan Zaragoza’nın bu kapsamda değerlendirilebilecek isimlerden biri olduğu ifade ediliyor.

Kiralama Formülü Öne Çıkıyor

İspanyol futbolcunun Bayern Münih ile devam eden sözleşmesi nedeniyle bonservisli transfer ekonomik açıdan zor görünürken, kiralama ve satın alma opsiyonlu model en güçlü ihtimal olarak öne çıkıyor.

Hızı, bire birde rakip eksiltebilmesi ve her iki kanatta görev yapabilmesi, Zaragoza’yı Avrupa transfer piyasasında cazip isimlerden biri haline getiriyor.

Galatasaray’dan Resmî Hamle Yok

Şu ana kadar Galatasaray’ın Bryan Zaragoza için Bayern Münih’e resmî teklif yaptığına veya oyuncuyla görüşmelere başladığına ilişkin doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor. Ancak Avrupa’da artan ilgi nedeniyle oyuncunun transfer dosyasının önümüzdeki günlerde daha da hareketlenmesi bekleniyor.

Edinilen bilgilere göre, Yaşmaklı Baraj Gölü’ne düştüğü değerlendirilen araçla ilgili başlatılan arama çalışmaları AFAD, jandarma, su altı arama kurtarma (SAK) ve sağlık ekiplerinin koordinasyonunda aralıksız sürdürülüyor.

Çalışmalar kapsamında gölde yapılan aramalarda Yusuf Korkmaz’ın cansız bedenine ulaşıldı. Hayatını kaybeden Yusuf Korkmaz’ın Giresun’un Espiye ilçesine bağlı Tilkicek Köyü nüfusuna kayıtlı olduğu öğrenildi.

Ekipler, göle düştüğü değerlendirilen aracı tespit etmek ve araçta bulunabileceği değerlendirilen diğer kişilere ulaşmak amacıyla arama faaliyetlerini sürdürüyor.

Öte yandan yetkililer, bölgede düzenlenen Kazıkbeli Yaylası Şenlikleri nedeniyle yollarda trafik yoğunluğu yaşandığını belirterek sürücülere dikkatli olmaları çağrısında bulundu. Dar ve virajlı güzergâhlarda hız yapılmaması, trafik kurallarına titizlikle uyulması istendi.

Arama kurtarma çalışmalarının bölgede devam ettiği bildirildi.

Bayern Münih’te Ayrılık İhtimali Gündemde

Alman ekibinde beklentileri tam olarak karşılayamayan Bryan Zaragoza’nın yeni sezonda daha fazla süre alabileceği bir takıma gitmeye sıcak baktığı değerlendiriliyor. Bayern Münih’in de oyuncunun gelişimini sürdürebileceği bir kiralama formülüne kapıyı tamamen kapatmadığı ifade ediliyor.

Bu gelişme, transfer döneminde kanat takviyesi arayan kulüplerin oyuncuya ilgisini artırmış durumda.

Ajax da Takipte

Avrupa basınında yer alan haberlere göre, Hollanda temsilcisi Ajax da Bryan Zaragoza’nın durumunu yakından izleyen kulüpler arasında bulunuyor. Genç futbolcunun teknik kapasitesi ve gelişim potansiyeli, birçok kulübün transfer listesindeki yerini korumasını sağlıyor.

Galatasaray’ın da Avrupa pazarındaki fırsat transferlerini yakından takip ettiği bilinirken, Zaragoza’nın oluşabilecek yeni şartlarda değerlendirmeye alınabilecek isimlerden biri olduğu konuşuluyor.

Kiralama Formülü Öne Çıkıyor

23 yaşındaki futbolcunun Bayern Münih ile devam eden sözleşmesi nedeniyle bonservisli transferi ekonomik açıdan zor görülüyor. Bu nedenle olası transfer senaryolarında kiralama ve satın alma opsiyonlu modelin en gerçekçi seçenek olduğu değerlendiriliyor.

Hızı, bire birdeki etkinliği ve farklı hücum bölgelerinde oynayabilmesiyle öne çıkan Zaragoza, Süper Lig’in oyun yapısına uyum sağlayabilecek profiller arasında gösteriliyor.

Resmî Temas Doğrulanmadı

Şu ana kadar Galatasaray’ın Bryan Zaragoza için Bayern Münih’e resmî teklif yaptığına veya oyuncuyla görüşmelere başladığına ilişkin doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor. Ancak Avrupa’da artan ilgi nedeniyle İspanyol futbolcunun transfer dosyasının önümüzdeki günlerde daha da hareketlenmesi bekleniyor.

Hava durumu tahminlerinde son görünüm

Hava durumu verilerine göre yurdun büyük bölümünde az bulutlu ve açık bir gökyüzü hakim olacak. Karadeniz’in bazı iç kesimleri ile kuzeydoğudaki yüksek kesimlerde ise öğle ve akşam saatlerinde yerel sağanak geçişleri görülebilecek.

Meteoroloji, sıcaklıkların birçok bölgede mevsim normalleri civarında veya yer yer üzerinde seyretmeye devam edeceğini bildiriyor. Ağustos ayı genelinde de özellikle iç ve kuzey kesimlerde sıcaklıkların normallerin üzerinde gerçekleşmesi bekleniyor.

Yağış beklenen bölgeler

Güncel tahminlere göre;

• Doğu Karadeniz’in iç kesimlerinde yerel sağanak yağışlar görülebilir.
• Kuzeydoğu Anadolu’nun bazı illerinde kısa süreli gök gürültülü sağanaklar etkili olabilir.
• Diğer bölgelerde ise güneşli ve sıcak hava hakimiyetini sürdürecek.

Sıcak hava etkisini koruyor

Uzun vadeli meteorolojik değerlendirmeler, Ağustos ayında Türkiye’nin önemli bölümünde sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerinde seyretmeye devam edeceğine işaret ediyor. Yağışların ise genel olarak mevsim normalleri civarında gerçekleşmesi öngörülüyor.

Büyükşehirlerde Hava Durumu

Meteoroloji’nin güncel değerlendirmelerine göre büyükşehirlerde beklenen hava durumu şöyle: Ülke genelinde sıcak hava etkisini sürdürürken, bazı Karadeniz illerinde yerel sağanak geçişleri görülebilir.

• İstanbul: Az bulutlu ve açık, gün içinde sıcak hava etkili olacak.
• Ankara: Az bulutlu ve açık, öğle saatlerinde sıcaklık yüksek seyredecek.
• İzmir: Güneşli ve açık hava bekleniyor. Kuzey yönlerden rüzgar zaman zaman kuvvetlenebilir.
• Bursa: Parçalı bulutlu, doğu kesimlerinde kısa süreli yerel sağanak ihtimali bulunuyor.
• Kocaeli: Parçalı ve yer yer çok bulutlu, yerel sağanak yağış görülebilir.
• Sakarya: Yerel sağanak ve gök gürültülü sağanak bekleniyor.
• Tekirdağ: Az bulutlu ve açık.
• Balıkesir: Az bulutlu ve açık.
• Manisa: Güneşli ve sıcak.
• Aydın: Açık ve sıcak hava etkili.
• Muğla: Az bulutlu ve açık.
• Denizli: Güneşli, sıcaklık mevsim normallerinin üzerinde.
• Antalya: Açık ve güneşli, sıcak hava etkisini sürdürüyor.
• Adana: Az bulutlu ve açık, yüksek sıcaklıklar devam ediyor.
• Mersin: Güneşli ve sıcak.
• Hatay: Az bulutlu ve açık.
• Kahramanmaraş: Açık ve sıcak.
• Gaziantep: Güneşli, sıcak hava etkili.
• Şanlıurfa: Açık ve çok sıcak.
• Diyarbakır: Güneşli ve sıcak.
• Kayseri: Az bulutlu ve açık.
• Konya: Güneşli, sıcaklık mevsim normallerinin üzerinde.
• Eskişehir: Az bulutlu ve açık.
• Samsun: Parçalı bulutlu, batı kesimlerinde kısa süreli yağış ihtimali bulunuyor.
• Ordu: Parçalı bulutlu.
• Trabzon: İç kesimlerde öğleden sonra yerel sağanak bekleniyor.
• Rize: İç ve yüksek kesimlerde yerel sağanak geçişleri görülebilir.
• Erzurum: Parçalı bulutlu.
• Van: Az bulutlu ve açık.

Yeni sezon öncesi kadrosunu güçlendirmek isteyen Fenerbahçe’nin transfer listesinde yer aldığı öne sürülen Ismaïla Sarr ile ilgili yabancı basından yeni bilgiler geldi. Senegal merkezli kaynaklar, sarı lacivertli kulübün deneyimli kanat oyuncusu için girişimlerini hızlandırdığını iddia etti. (3News⁠)

Haberlere göre Fenerbahçe, oyuncu cephesiyle ilk temasları kurarken Ismaïla Sarr’ın da Türkiye seçeneğine sıcak baktığı öne sürüldü. Ancak Crystal Palace ile bonservis konusunda henüz nihai bir anlaşmaya varıldığına dair doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor. (3News⁠)

Resmî Açıklama Bulunmuyor

Transfer sürecine ilişkin ne Fenerbahçe’den ne de Crystal Palace’tan resmî bir açıklama yapıldı. Bu nedenle dosyanın görüşme aşamasında olduğu, taraflar arasında kesin anlaşma sağlandığının söylenemeyeceği belirtiliyor.

Şu ana kadar oyuncunun Türkiye’ye seyahati, sağlık kontrolü ya da sözleşme imzasına ilişkin bağımsız kaynaklarca doğrulanmış herhangi bir gelişme de bulunmuyor.

Hızlı ve Skorer Bir Kanat Oyuncusu

28 yaşındaki Senegalli futbolcu hem sağ kanatta hem de hücum hattının farklı bölgelerinde görev yapabiliyor. Hızı, bire birdeki etkinliği ve gol katkısıyla öne çıkan Ismaïla Sarr, son yıllarda Premier League’de Crystal Palace formasıyla istikrarlı performans sergiledi. (Crystal Palace F.C.⁠)

Fenerbahçe’nin kanat rotasyonunu güçlendirmek amacıyla farklı profiller üzerinde çalıştığı bilinirken, Ismaïla Sarr dosyasının önümüzdeki günlerde netlik kazanması bekleniyor.

Transfer sürecinde resmî açıklama gelene kadar iddiaların temkinli değerlendirilmesi gerekiyor.

Hücrelerde Biriken DNA Hasarı Önemli Bir Engel

Araştırmacılar, “somatik mutasyon” adı verilen DNA değişikliklerine odaklandı. Somatik mutasyonlar, yaşam boyunca hücreler bölünürken veya çevresel etkenlerin etkisiyle ortaya çıkan rastgele genetik değişikliklerdir. Bu değişikliklerin büyük bölümü zararsız olsa da bazıları hücrelerin normal çalışmasını bozabiliyor ve zamanla organların işlevini olumsuz etkileyebiliyor.[1]

Bilim insanları geliştirdikleri modelde, yaşlanmanın geri çevrilebilir kabul edilen diğer biyolojik süreçlerini devre dışı bıraktı. Ardından yalnızca bu DNA mutasyonlarının etkisini hesapladı. Sonuçta, teorik olarak insan yaşamının ortanca süresinin 146 ila 194 yıl arasında bir üst sınıra ulaşabileceği öngörüldü.[1]

Her Organ Aynı Hızda Yaşlanmıyor

Araştırmanın dikkat çeken yönlerinden biri de organlar arasındaki fark oldu.

Karaciğer ve deri gibi sürekli kendini yenileyebilen dokular, hasarlı hücreleri yenileriyle değiştirebildiği için DNA hasarını daha uzun süre telafi edebiliyor. Buna karşılık beyin ve kalp kası gibi hücreleri çok sınırlı yenilenen organlarda mutasyonlar zaman içinde birikiyor. Araştırmacılara göre yaşam süresini belirleyen temel biyolojik sınırlardan biri de bu durum olabilir.[1]

Bu Sonuç İnsanların 194 Yıl Yaşayacağı Anlamına Gelmiyor

Bilim insanları, çalışmanın en önemli mesajının yanlış anlaşılmaması gerektiğini vurguluyor.

Araştırmada belirtilen 146 ila 194 yıllık süre, bugünkü tıp teknolojisiyle ulaşılabilecek bir hedef değil. Bu değer, yalnızca yaşlanmanın geri döndürülebilir bütün mekanizmalarının gelecekte tamamen kontrol altına alınabildiği varsayımsal bir senaryoda yapılan matematiksel hesaplamayı ifade ediyor.[1]

Bugün doğrulanmış en uzun insan ömrü, 122 yaşına kadar yaşayan Jeanne Calment’e ait olmaya devam ediyor. Ortalama yaşam süresi ise ülkeden ülkeye değişmekle birlikte bu teorik sınırların oldukça altında bulunuyor.[2]

Uzun Yaşam Araştırmalarına Yeni Bir Bakış

Son yıllarda biyolojik yaşlanmayı yavaşlatmayı hedefleyen çalışmalar hız kazanırken, bilim dünyasında insan ömrünün kesin bir üst sınırı olup olmadığı tartışması da sürüyor.

Daha önce yayımlanan bazı araştırmalar insan ömrünün yaklaşık 115 ila 125 yıl civarında doğal bir sınıra ulaşabileceğini öne sürerken, bazı bilim insanları ise mevcut verilerin kesin bir üst sınır göstermediğini savunuyor.[2] Bu yeni çalışma ise tartışmayı farklı bir açıdan ele alarak, DNA mutasyonlarının tek başına ne kadar belirleyici olabileceğini hesaplamaya çalışıyor.[1]

Araştırmacılar, modelin gelecekte yaşlanma biyolojisini anlamaya yardımcı olabileceğini ancak gerçek insan yaşamını tam olarak yansıtmadığını belirtiyor. Çünkü yaşlanma yalnızca DNA mutasyonlarından değil; bağışıklık sistemi değişiklikleri, hücresel enerji kaybı, protein dengesindeki bozulmalar ve birçok biyolojik mekanizmanın birlikte etkisiyle şekilleniyor. Bu nedenle çalışmanın sonuçları, geleceğe yönelik teorik bir biyolojik sınır olarak değerlendiriliyor ve yeni araştırmalarla desteklenmesi gerekiyor.[1]

Kaynaklar

[1] Khrameeva E. ve arkadaşları. Quantitative assessment of somatic mutations as a fundamental limit to human lifespan. npj Aging. 2026.

[2] Eisenstein M. Does the human lifespan have a limit? Nature. 2022.

Yaşlı yetişkinlerde en sık görülen ancak çoğu zaman fark edilmeyen sağlık sorunlarından biri olan sarkopeni, erken tanı ve uygun egzersiz ile ilerlemesi yavaşlatılabilen bir hastalık olarak kabul ediliyor. [1][2]

Sarkopeni Nedir?

Sarkopeni, yaşlanmayla birlikte iskelet kası kütlesinin, kas gücünün ve fiziksel performansın giderek azalmasıyla karakterize ilerleyici bir kas hastalığıdır. 2019’dan bu yana uluslararası hastalık sınıflandırmalarında bağımsız bir hastalık olarak yer almaktadır. [1]

En sık;

• 60 yaş üzerindeki bireylerde
• Hareketsiz yaşayan kişilerde
• Kronik hastalığı bulunanlarda
• Uzun süre yatağa bağımlı kalanlarda
• Yetersiz beslenenlerde görülür. [2]

Araştırmalar, toplumda yaşayan yaşlı erişkinlerin yaklaşık %10-22’sinde sarkopeni görülebildiğini, bakım evlerinde yaşayan yaşlılarda bu oranın daha da artabildiğini göstermektedir. [3]

Günlük yaşama etkileri

Sarkopeni;

• Merdiven çıkmayı zorlaştırabilir.
• Sandalyeden kalkmayı güçleştirebilir.
• Yürüme hızını azaltabilir.
• Düşme ve kırık riskini artırabilir.
• Bağımsız yaşamı olumsuz etkileyebilir. [2]

Sarkopeni Neden Olur?

Sarkopeni tek bir nedene bağlı gelişmez.

Başlıca risk faktörleri şunlardır:

• İleri yaş [1]
• Fiziksel hareketsizlik [2]
• Uzun süre yatak istirahati [2]
• Yetersiz protein alımı [4]
• D vitamini eksikliği [4]
• Kronik inflamasyon [3]
• Diyabet [2]
• Kalp yetmezliği [2]
• KOAH [2]
• Böbrek hastalıkları [2]
• Kanser [2]

Genetik ve çevresel etkenler

Kas yapısını etkileyen bazı genetik özellikler sarkopeni riskini artırabilir. Ancak yaşam tarzı, düzenli egzersiz ve beslenme alışkanlıkları hastalığın gelişiminde çok daha belirleyici rol oynar. [3]

Sarkopeni Belirtileri

Erken dönem belirtileri

• Kas gücünde azalma [1]
• Çabuk yorulma [2]
• Kavrama gücünün azalması [2]
• Yürüme hızında düşüş [2]
• Merdiven çıkarken zorlanma [2]

İleri dönem belirtileri

• Kas hacminde belirgin azalma
• Düşmeler
• Kemik kırıkları
• Denge kaybı
• Günlük işlerde başkasına ihtiyaç duyma
• Hareket kabiliyetinin belirgin azalması [2]

Sarkopeni Nasıl Teşhis Edilir?

Tanıda yalnızca kas kütlesine bakılmaz.

Hekimler;

• Ayrıntılı fizik muayene
• El kavrama gücü testi
• Sandalyeden kalkma testi
• Yürüme hızı ölçümü
• SPPB (Short Physical Performance Battery)
• DXA (Kemik yoğunluğu cihazıyla kas ölçümü)
• BIA (Biyoempedans analizi)
• Gerektiğinde BT veya MR incelemeleri

kullanabilir. [3]

Kan testleri ise altta yatan nedenlerin araştırılması amacıyla istenebilir.

Sarkopeni Tedavisi

Sarkopeninin tedavisinde temel amaç kas gücünü korumak ve fiziksel işlevi artırmaktır.

Tedavi planı kişiye özel hazırlanmalıdır.

Egzersiz

Bilimsel olarak en güçlü kanıt;

• Direnç egzersizleri
• Ağırlık çalışmaları
• Kuvvet antrenmanları
• Denge egzersizleri
• Düzenli yürüyüş

için bulunmaktadır. [2]

Beslenme

Uzmanlar;

• Günlük yeterli protein alınmasını
• Lösinden zengin beslenmeyi
• Gerektiğinde D vitamini eksikliğinin düzeltilmesini
• Enerji ihtiyacının karşılanmasını

önermektedir. [4]

İlaç tedavisi

Bugün için sarkopeniyi doğrudan tedavi eden onaylı bir ilaç bulunmamaktadır. Bazı ilaçlar ve biyolojik tedaviler araştırılmakta olsa da henüz rutin kullanımda değildir. [5]

Güncel Bilimsel Gelişmeler

Son yıllarda yapılan çalışmalar;

• Yapay zekâ destekli erken tanı yöntemlerini
• Kas protein sentezini artırabilecek yeni ilaç adaylarını
• Miyostatin baskılayıcı tedavileri
• Kök hücre araştırmalarını
• Egzersiz ile beslenmenin birlikte uygulanmasının etkilerini

araştırmaktadır. Ancak bu yaklaşımların büyük bölümü halen klinik araştırma aşamasındadır ve standart tedavi olarak önerilmemektedir. [5]

Sarkopeni ile Yaşam

Kas kaybını tamamen durdurmak her zaman mümkün olmasa da ilerleme hızı azaltılabilir.

Uzmanların önerileri:

• Haftada en az 2-3 gün kuvvet egzersizi
• Günlük hareket miktarını artırmak
• Uzun süre oturmamak
• Yeterli protein tüketmek
• Düzenli uyumak
• Sigaradan uzak durmak
• Alkolü sınırlandırmak
• D vitamini eksikliği varsa tedavi ettirmek

En Sık Yapılan Yanlışlar

• “Kas kaybı yaşlanmanın normal parçasıdır, yapılacak bir şey yoktur.”
• “Yalnızca yürüyüş yapmak yeterlidir.”
• “Protein sadece sporcular içindir.”
• “Kas kaybı sadece erkeklerde görülür.”
• “Sarkopeni varsa egzersiz yapmak tehlikelidir.”

Bu inanışların tamamı bilimsel verilerle desteklenmemektedir. Uygun egzersiz ve beslenme çoğu hastada fayda sağlayabilir. [2][4]

Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Tedavi edilmeyen sarkopeni;

• Düşme riskini artırabilir.
• Kalça kırıklarına yol açabilir.
• Hastaneye yatış oranını yükseltebilir.
• Bağımsız yaşamı zorlaştırabilir.
• Engellilik riskini artırabilir.
• Yaşam kalitesini düşürebilir.
• Ölüm riskinde artışla ilişkili olabilir. [2]

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Aşağıdaki durumlarda değerlendirme önerilir:

• Son aylarda belirgin güç kaybı
• Nedensiz kas erimesi
• Sık düşme
• Yürümede yavaşlama
• Sandalyeden kalkmakta zorlanma
• Kavrama gücünde belirgin azalma

Acil Müdahale Gerektiren Durumlar

Kas güçsüzlüğüne;

• Ani felç belirtileri
• Konuşma bozukluğu
• Şiddetli nefes darlığı
• Bilinç değişikliği

eşlik ediyorsa acil sağlık hizmetine başvurulmalıdır. Bu belirtiler sarkopeniden farklı ve acil müdahale gerektiren hastalıkların işareti olabilir.

Merak Edilen Sorular

Sarkopeni kaç yaşında başlar?

Kas kütlesindeki azalma genellikle 30-40’lı yaşlardan itibaren yavaş yavaş başlayabilir; klinik olarak belirgin sarkopeni ise daha çok 60 yaş sonrasında görülür. [1]

Sarkopeni tamamen iyileşir mi?

Tam düzelme her zaman mümkün olmasa da uygun egzersiz ve beslenme ile ilerleme yavaşlatılabilir ve kas gücü artırılabilir. [2]

Sarkopeni için hangi doktora gidilir?

İç hastalıkları, geriatri, fiziksel tıp ve rehabilitasyon veya ortopedi uzmanları değerlendirme yapabilir.

Sarkopeni gençlerde olur mu?

Evet. Uzun süre hareketsizlik, kronik hastalıklar veya ağır yetersiz beslenme genç bireylerde de kas kaybına neden olabilir. [2]

Sarkopeni kilo vermek anlamına mı gelir?

Hayır. Kişi fazla kilolu olsa bile kas kütlesi azalmış olabilir.

Sarkopeni hangi besinlerle önlenebilir?

Yeterli protein içeren besinler, süt ürünleri, yumurta, balık, yağsız et ve baklagiller dengeli beslenmenin parçası olarak önemlidir. [4]

Sarkopenide yürüyüş yeterli midir?

Yürüyüş faydalıdır ancak direnç ve kuvvet egzersizleri de tedavinin önemli bir parçasıdır. [2]

Sarkopeni ölümcül müdür?

Doğrudan ölüm nedeni değildir ancak düşme, kırık, hareketsizlik ve diğer sağlık sorunları nedeniyle ciddi sonuçlara yol açabilir. [2]

Kaynakça

[1] World Health Organization (WHO) - Healthy Ageing Reports ve ICD Sınıflandırmaları
[2] Mayo Clinic - Healthy Aging & Sarcopenia Clinical Guidance
[3] European Working Group on Sarcopenia in Older People (EWGSOP2) / PubMed Klinik Çalışmaları
[4] National Health Service (NHS) - Healthy Ageing, Nutrition and Physical Activity Guidance
[5] PubMed - Güncel Sarkopeni Klinik Araştırmaları ve Deneysel Tedavi Çalışmaları

Bayern Münih Ayrılığa Sıcak Bakıyor

Alman basınında yer alan değerlendirmelere göre Bayern Münih, kadro yapılanması kapsamında bazı oyuncularla yollarını ayırmaya hazırlanıyor. Bu isimler arasında Sacha Boey’nin de yer alması, transfer piyasasında yeni bir hareketlilik oluşturdu.

Galatasaray’ın başarılı sağ beki 2024 yılında rekor bonservis bedeliyle Bayern Münih’e göndermesinin ardından olası bir geri dönüş senaryosu yeniden konuşulmaya başlandı.

Galatasaray’ın Yakından Tanıdığı Bir İsim

25 yaşındaki Fransız futbolcu, sarı-kırmızılı formayla gösterdiği performans sayesinde taraftarın sevgilisi olmuş ve Avrupa’nın dikkatini çekmişti. Hızı, hücum katkısı ve yüksek temposuyla Galatasaray’ın oyun yapısına kısa sürede uyum sağlayabilecek isimler arasında yer alıyor.

Bu nedenle olası bir ayrılık durumunda Galatasaray’ın oyuncunun şartlarını değerlendirebileceği belirtiliyor.

Kontenjan Belirleyici Olabilir

Transferin gerçekleşmesi halinde en önemli başlıklardan biri yabancı oyuncu kontenjanı olacak. Sarı-kırmızılıların mevcut kadro planlaması nedeniyle yeni bir yabancı transferi için önce kadroda yer açması gerekebilir.

Bu nedenle Boey dosyasının ilerlemesi, hem Bayern Münih’in taleplerine hem de Galatasaray’ın kadro planlamasına bağlı olacak.

Resmî Görüşme Bulunmuyor

Şu ana kadar Galatasaray ile Sacha Boey arasında yeniden başlayan resmî görüşme veya teklif yapıldığına ilişkin doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor. Ancak Bayern Münih’teki gelişmeler, eski yıldızın adını transfer döneminin dikkat çeken dosyalarından biri haline getirmiş durumda.

Avrupa’da Yeni Transfer Hareketliliği

Transfer döneminin son bölümüne girilirken, kulüpler kadrolarında düşünmedikleri oyuncular için daha esnek formüllere sıcak bakmaya başladı. Bu süreçte Dodi Lukebakio’nun da ayrılığa açık isimler arasında gösterilmesi, oyuncuya ilgi duyan kulüplerin yeniden devreye girebileceği yorumlarını beraberinde getirdi.

Trabzonspor’un daha önce oyuncunun transfer şartlarını araştırdığı bilinirken, oluşabilecek yeni mali koşullar dosyanın tekrar değerlendirilebileceği ihtimalini güçlendiriyor.

Bordo-Mavililerin Aradığı Profil

Sağ kanatta görev yapan Lukebakio, gerektiğinde sol kanatta ve ikinci forvet pozisyonunda da oynayabiliyor. Hızı, bire birde etkili oyunu ve skor katkısıyla öne çıkan 27 yaşındaki futbolcu, Trabzonspor’un hücum yapısına uyabilecek isimler arasında gösteriliyor.

Teknik heyetin farklı mevkilerde görev alabilen kanat oyuncularına öncelik verdiği bilinirken, Belçikalı futbolcu bu açıdan dikkat çeken bir profil olarak değerlendiriliyor.

Kiralama Formülü Ön Planda

Oyuncunun piyasa değeri ve maaşı nedeniyle bonservisli transferin zorluğu devam ediyor. Bu nedenle olası bir transfer girişiminde kiralama ve satın alma opsiyonlu modelin daha gerçekçi seçenek olarak öne çıkabileceği ifade ediliyor.

Resmî Girişim Bilgisi Yok

Şu ana kadar Trabzonspor’un Dodi Lukebakio için yeniden resmî görüşmelere başladığına ilişkin doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor. Ancak Avrupa transfer piyasasında oluşabilecek şartlar, dosyanın ilerleyen günlerde yeniden hareketlenmesine zemin hazırlayabilir.

Bayern’de Ayrılık Kapısı Aralandı

Bayern Münih Sportif Direktörü Max Eberl’in yaptığı açıklamalarda Bryan Zaragoza’nın geleceğine ilişkin verdiği mesajlar, oyuncunun takımdan ayrılabileceği yönündeki beklentileri artırdı. Alman ekibinin kadro planlamasında değişikliğe gitmesi, kanat oyuncusu için kiralama veya bonservisli transfer seçeneklerini gündeme taşıdı.

Galatasaray İçin Uygun Profil

23 yaşındaki İspanyol futbolcu, sol kanatta görev yapmasının yanı sıra sağ kanatta ve hücumun merkezinde de oynayabiliyor. Hızı, bire birde rakip eksiltebilmesi ve teknik kapasitesiyle öne çıkan Zaragoza, Galatasaray’ın hücum hattına hareketlilik katabilecek profiller arasında değerlendiriliyor.

Sarı-kırmızılıların Avrupa’da oluşan piyasa fırsatlarını yakından izlediği bilinirken, Bayern’deki gelişmeler oyuncunun transfer şartlarının daha ulaşılabilir hale gelmesine neden olabilir.

En Gerçekçi Formül Kiralama

Bryan Zaragoza’nın Bayern Münih ile uzun süreli sözleşmesi bulunması nedeniyle doğrudan bonservis transferi ekonomik açıdan zor görünüyor. Bu nedenle olası ilgilenen kulüpler açısından kiralama ve satın alma opsiyonlu formülün daha gerçekçi olduğu değerlendiriliyor.

Resmî Temas Doğrulanmadı

Şu ana kadar Galatasaray ile Bryan Zaragoza arasında resmî görüşme veya teklif yapıldığına ilişkin doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor. Ancak Bayern Münih’teki yeni kadro planlaması, Avrupa transfer piyasasında oyuncunun adını önümüzdeki günlerde daha sık gündeme taşıyabilir.

Edinilen bilgilere göre, yolun karşısına geçmeye çalışan genç kıza cadde üzerinde ilerleyen bir otomobil çarptı. Çarpmanın etkisiyle genç kız metrelerce savrularak yere düştü.

Kazayı gören çevredeki vatandaşlar hızla olay yerine koşarak yaralıya ilk müdahaleyi yaptı. Durumun 112 Acil Sağlık ekiplerine bildirilmesi üzerine bölgeye kısa sürede ambulans sevk edildi.

Olay yerine ulaşan sağlık ekipleri, ağır yaralanan genç kıza ilk müdahaleyi olay yerinde gerçekleştirdi. Ardından ambulansla hastaneye kaldırılan genç kızın tedavi altına alındığı öğrenildi.

Hastaneden edinilen bilgilere göre genç kızın sağlık durumunun ciddiyetini koruduğu ve yoğun bakım ünitesinde entübe edilerek tedavisinin sürdüğü bildirildi.

Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.

Son yıllarda hem tarama programlarının yaygınlaşması hem de ailelerin bilinçlenmesiyle SMA hastalığı daha fazla konuşuluyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi, Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, özellikle erken belirti ve tanının hayati önem taşıdığını vurguluyor:
“Bugün artık SMA hastalığında erken tanı, hastalığın seyrini değiştirebiliyor. Ancak belirtiler gözden kaçarsa tablo ağırlaşabiliyor.”

SMA Hastalığı nedir?

SMA hastalığı (Spinal Müsküler Atrofi), omurilikteki hareket sinir hücrelerini etkileyen genetik bir kas hastalığıdır.

Bu hastalıkta, kasları çalıştıran motor nöronlar hasar görür. Sonuç olarak:

• Kaslarda güçsüzlük

• Hareket kısıtlılığı

• Zamanla kas erimesi

• İleri vakalarda solunum problemleri

görülebilir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’a göre, SMA hastalığı doğuştan gelen genetik bir bozukluktur ve SMN1 genindeki eksiklik nedeniyle ortaya çıkar. “Kasın kendisi sağlamdır, sorun kası çalıştıran sinirdedir” diyerek hastalığın mekanizmasını sade bir dille anlatıyor.

SMA hastalığı tiplerine göre farklı şiddette seyreder. Bazı bebeklerde ilk aylarda ağır tablo görülürken, bazı çocuklarda belirtiler daha geç ortaya çıkabilir.

En sinsi belirtiler

SMA hastalığı çoğu zaman sessiz başlar. Aileler ilk etapta fark etmeyebilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler:

• Baş kontrolünde gecikme

• Emme ve yutma güçlüğü

• Yaşıtlarına göre daha az hareket

• Kol ve bacaklarda gevşeklik

• Sık solunum yolu enfeksiyonu

• Oturamama ya da yürüyememe

Prof. Dr. Kafadar, “Bebek çok sakin diye sevinen aileler oluyor. Oysa aşırı hareketsizlik bazen SMA hastalığı belirtisi olabilir” uyarısında bulunuyor.

Özellikle bacaklarda güçsüzlük ön plandadır. Bazı vakalarda dilde titreme bile görülebilir. Bu belirtiler erken dönemde yakalanırsa, tedavi seçenekleri daha etkili olabilir.

Kimler risk altında?

SMA hastalığı kalıtsal bir hastalıktır.

Risk grupları şunlardır:

• Anne ve babanın taşıyıcı olduğu bebekler

• Akraba evliliği bulunan aileler

• Ailesinde SMA öyküsü olanlar

Türkiye’de taşıyıcılık oranının yaklaşık 1/40–1/50 civarında olduğu belirtilmektedir. Bu da toplumda azımsanmayacak bir genetik risk bulunduğunu gösterir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “Anne ve baba sağlıklı olabilir. Taşıyıcı olduklarını bilmeyebilirler. Bu nedenle evlilik öncesi ve gebelik öncesi taramalar çok önemlidir” diyor.

Neden artıyor?

Son yıllarda “SMA hastalığı artıyor mu?” sorusu sıkça soruluyor.

Uzmanlara göre artışın birkaç nedeni var:

• Yenidoğan tarama programlarının yaygınlaşması

• Genetik testlere erişimin artması

• Toplumsal farkındalığın yükselmesi

• Akraba evliliklerinin devam etmesi

Prof. Dr. Kafadar, “Eskiden tanı alamayan vakalar vardı. Bugün erken tarama sayesinde SMA hastalığını daha erken yakalayabiliyoruz” diyerek görünürdeki artışın tanı kapasitesiyle ilişkili olduğunu vurguluyor.

Ayrıca son yıllarda geliştirilen gen tedavileri ve yeni ilaç seçenekleri de hastalığın daha fazla gündeme gelmesine yol açtı.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir çocuk nörolojisi uzmanına başvurulmalı:

• Bebek başını 3–4 ayda tutamıyorsa

• 6–7 ayda desteksiz oturamıyorsa

• 1 yaşında yürümeye başlamamışsa

• Kol ve bacaklarda belirgin güçsüzlük varsa

• Emme ve beslenme problemi sürüyorsa

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “SMA hastalığında erken tanı hayat kurtarır. Gecikme kas kaybını artırabilir” diyerek aileleri uyarıyor.

Bugün SMA hastalığı tedavisi için kullanılan ilaçlar, hastalığın ilerlemesini yavaşlatabiliyor. Bazı vakalarda gen tedavisi uygulanabiliyor. Ancak tedavinin başarısı büyük ölçüde erken teşhise bağlı.

Nasıl korunulur?

SMA hastalığı tamamen önlenebilir bir hastalık değildir. Ancak risk azaltılabilir.

Korunma yolları:

• Evlilik öncesi taşıyıcılık testi

• Gebelik öncesi genetik danışmanlık

• Aile öyküsü varsa ileri genetik testler

• Yenidoğan tarama programlarına katılım

Prof. Dr. Kafadar, “Toplumsal bilinç en güçlü silahtır. Taşıyıcı olduğunuzu bilmek kader değildir, önlem alma fırsatıdır” diyor.

Türkiye’de yenidoğan tarama programlarının genişlemesi sayesinde SMA hastalığı artık daha erken evrede tespit edilebiliyor. Bu da çocukların yaşam kalitesini artırma açısından umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Uzman Uyarısı: Erken Tanı Hayat Değiştiriyor

SMA hastalığı kader değil, geç kalınmış tanı kader olabilir.

Kas kaybı başladıktan sonra geri dönüş sınırlıdır. Bu nedenle belirti, risk, genetik öykü ve erken tarama hayati önemdedir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar son olarak şu mesajı veriyor:
“Her hareketsizlik masum değildir. Aileler gelişim basamaklarını yakından takip etmeli. Şüphe varsa zaman kaybetmeden uzmana başvurulmalı.”

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Çocuk Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada epilepsinin toplumda hâlâ yanlış bilinen yönleri olduğunu vurguladı.

Epilepsi (Sara) Nedir?

Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin ani ve kontrolsüz elektriksel boşalımları sonucu ortaya çıkan, tekrarlayan nöbetlerle karakterize bir hastalıktır. Halk arasında “sara” olarak bilinir.

Prof. Dr. Kafadar’a göre:

“Epilepsi tek bir hastalık değil, birçok farklı nedeni ve türü olan bir beyin hastalıkları grubudur. Her nöbet epilepsi değildir; tanı için nöbetlerin tekrarlayıcı olması gerekir.”

Nöbet Nasıl Ortaya Çıkar?

Beynimiz milyarlarca sinir hücresinin uyumlu çalışmasıyla görev yapar. Ancak bazı durumlarda bu hücreler bir anda aşırı ve düzensiz elektrik sinyali üretir. Sonuç?

• Ani bilinç kaybı

• Kasılmalar

• Sabit bir noktaya dalıp kalma

• Ağızda köpürme

• Kısa süreli hafıza kaybı

• Garip kokular ya da tatlar hissetme

Bazı nöbetler dramatiktir, bazıları ise sadece birkaç saniyelik “donma” şeklinde geçer. Bu nedenle birçok epilepsi vakası uzun süre fark edilmeden devam edebilir.

Çocuklarda Epilepsi Daha mı Farklı?

Prof. Dr. Kafadar, özellikle çocukluk çağında epilepsinin farklı belirtilerle ortaya çıkabileceğini belirtiyor:

“Çocuklarda dalıp gitme, ders sırasında kısa süreli kopmalar, ani sıçramalar ya da sebepsiz düşmeler epilepsi belirtisi olabilir. Ailelerin bu belirtileri hafife almaması gerekir.”

Çocukluk çağı epilepsilerinin bir kısmı yaşla birlikte düzelebilirken, bazı türleri uzun süreli takip gerektirir.

Epilepsinin Nedenleri Neler?

Epilepsi her zaman tek bir nedene bağlı değildir. Olası sebepler arasında:

• Doğum sırasında beyin hasarı

• Genetik yatkınlık

• Beyin enfeksiyonları

• Kafa travmaları

• Beyin tümörleri

• Nedeni bilinmeyen (idiopatik) durumlar

Vakaların önemli bir kısmında ise net bir sebep saptanamayabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Epilepsi tanısında en önemli testlerden biri EEG (Elektroensefalografi)’dir. EEG, beynin elektriksel aktivitesini kaydeder.

Bunun yanında:

• Beyin MR görüntülemesi

• Ayrıntılı nörolojik muayene

• Nöbet öyküsünün detaylı değerlendirilmesi

Tanı sürecinde büyük önem taşır.

Tedavisi Var mı?

Evet. Epilepsi hastalarının büyük bir kısmı düzenli ilaç tedavisiyle nöbetsiz bir yaşam sürebilir.

Prof. Dr. Kafadar’ın altını çizdiği en önemli nokta şu:

“Epilepsi tedavi edilebilir bir hastalıktır. İlaçlar düzenli kullanıldığında hastaların yaklaşık yüzde 70’inde nöbetler tamamen kontrol altına alınabilir.”

Dirençli vakalarda ise:

• Ketojenik diyet

• Vagus sinir stimülasyonu

• Cerrahi tedavi

gibi seçenekler gündeme gelebilir.

Nöbet Anında Ne Yapılmalı?

Toplumda en sık yapılan yanlış, nöbet geçiren kişinin ağzına bir şey koymaya çalışmaktır. Bu son derece tehlikelidir.

Doğru yaklaşım:

✔️ Kişiyi yan yatırmak
✔️ Başını sert bir zeminden korumak
✔️ Süreyi takip etmek
✔️ Nöbet 5 dakikayı aşarsa acil yardım çağırmak

Toplumsal Yanlış Algılar

Epilepsi bulaşıcı değildir.
Ruhsal bir hastalık değildir.
Akıl hastalığı değildir.

Bu hastalık, beynin elektriksel düzeniyle ilgilidir. Doğru tedavi ve takip ile bireyler eğitimlerine, iş hayatlarına ve sosyal yaşamlarına devam edebilir.

Son Söz

Epilepsi korkulacak değil, bilinmesi gereken bir hastalıktır. Bilgi, ön yargının panzehiridir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’ın da ifade ettiği gibi, erken tanı ve düzenli takip hayat kalitesini belirleyen en kritik faktördür.

Beynin elektriği bazen kontrolden çıkabilir. Önemli olan, o dalgayı doğru yönetmektir. ⚡
Epilepsi (Sara Hastalığı) Nedir? Epilepsi Çeşitleri Nelerdir? Epilepsi Neden Olur? Epilepsi Belirtileri Nelerdir? Epilepsi Nasıl Teşhis Edilir? Epilepsi Tedavisi Nasıl Yapılır? Epilepsi Risk Faktörleri Nelerdir? Epilepsi öldürür mü? Epilepsi nasıl anlaşılır? Epilepsi geçer mi? Stres epilepsiyi etkiler mi? Epilepsi nöbeti uyurken olur mu? Epilepsi nöbeti geçirdikten sonra kişi neler hisseder? Anksiyete epilepsiye neden olur mu?

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Asuman İnan, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada özellikle yaz aylarında artan vakalara dikkat çekti.

Prof. Dr. İnan, “Salmonella en sık gıdalar yoluyla bulaşır. Çiğ veya iyi pişmemiş tavuk, yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri ve iyi yıkanmamış sebzeler risk taşır” dedi.

🧫 Salmonella Nedir?

Salmonella, bağırsak sistemini etkileyen bir bakteri grubudur. Halk arasında çoğu zaman “gıda zehirlenmesi” olarak bilinen tabloya neden olur. Ancak her gıda zehirlenmesi Salmonella değildir.

Uzmanlara göre bakteri, uygun sıcaklıkta hızla çoğalır ve özellikle hijyen kurallarına uyulmayan mutfaklarda kolayca yayılır.

⚠️ Salmonella Belirtileri Nelerdir?

Prof. Dr. İnan’ın verdiği bilgilere göre belirtiler genellikle bakterinin alınmasından 6–72 saat sonra ortaya çıkıyor:

• Yüksek ateş

• Sulu veya kanlı ishal

• Karın ağrısı ve kramp

• Bulantı ve kusma

• Halsizlik

Çoğu vaka 4–7 gün içinde düzeliyor. Ancak bağışıklık sistemi zayıf kişilerde enfeksiyon kana karışabiliyor ve ciddi sonuçlar doğurabiliyor.

🚨 Kimler Risk Altında?

Uzman isim özellikle şu grupları uyardı:

• Bebekler

• 65 yaş üstü bireyler

• Hamileler

• Kronik hastalığı olanlar

• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler

Bu kişilerde tablo daha ağır seyredebilir ve hastane tedavisi gerekebilir.

🛡 Nasıl Korunmalı?

Prof. Dr. İnan’a göre korunmanın temel anahtarı mutfak hijyeni:

• Çiğ et ve sebzeler ayrı kesme tahtasında hazırlanmalı

• Tavuk ve et iyice pişirilmeli

• Eller en az 20 saniye sabunla yıkanmalı

• Soğuk zincir korunmalı

“Salmonella gözle görülmez, tadı değişmez. Bu nedenle en güçlü silahımız temizliktir” uyarısında bulundu.

📌 Uzmandan Net Mesaj

Salmonella hafife alınacak bir enfeksiyon değil. Basit görünen bir ishal tablosu bazı gruplarda hayati risk oluşturabiliyor. Uzmanlar özellikle yaz aylarında açıkta satılan ve iyi muhafaza edilmeyen gıdalara karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Uzmanların ortak mesajı

“Mucize aramayın.
Bilimsel önlemlerle ve sağlıklı yaşamla riskleri azaltın.”

Kanser riskini tamamen sıfırlamak mümkün olmasa da, bu 12 başlıkla risk belirgin biçimde azaltılabiliyor.

Uzmanlara göre kanserden korunma bir günde değil, bir yaşam tarzıyla mümkün. İşte bilimsel kanıtlarla desteklenen 12 altın kural: