<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss xmlns:turbo="http://turbo.yandex.ru/xmlns" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0">
  <channel xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">
    <title>Tıbbiye Bülteni</title>
    <link>https://tibbiyebulteni.com</link>
    <description>Tıbbiye Bülteni; sağlık, tıp ve bilim başta olmak üzere ilaç, beslenme, sağlık teknolojileri, mevzuat, kariyer, üniversiteler ve güncel gelişmeleri güvenilir kaynaklardan aktaran dijital haber platformudur.</description>
    <atom:link xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" href="https://tibbiyebulteni.com/rss?yandex=turbo" type="application/rss+xml"/>
    <language>tr-TR</language>
    <copyright>Copyright © 2025. Her hakkı saklıdır.</copyright>
    <category>News</category>
    <lastBuildDate>Mon, 16 Nov 2026 06:39:28 +0300</lastBuildDate>
    <ttl>1</ttl>
    <atom:link rel="self" href="https://tibbiyebulteni.com/rss?yandex=turbo"/>
    <atom:link rel="hub" href="https://pubsubhubbub.appspot.com/"/>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[Tıpta haftanın gündemi: İnme ilacına onay, obezite ve karaciğerde yeni bulgular]]></title>
      <link>https://tibbiyebulteni.com/tipta-haftanin-gundemi-inme-ilacina-onay-obezite-ve-karacigerde-yeni-bulgular</link>
      <atom:link rel="self" href="https://tibbiyebulteni.com/tipta-haftanin-gundemi-inme-ilacina-onay-obezite-ve-karacigerde-yeni-bulgular" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[FDA, belirli hastalarda yeniden inme riskini azaltmak için asundeksianı onayladı. Tirzepatid ve direnç egzersizi araştırmasıyla karaciğer yağını hedefleyen deneysel tedavi de yeni bulgular sundu.]]></description>
      <turbo:content><![CDATA[<p>8–15 Kasım 2026 döneminde açıklanan üç gelişme, inme ve metabolik hastalıkların tedavisine ilişkin farklı aşamalardaki ilerlemeleri ortaya koydu. ABD’de asundeksian belirli hastalarda yeniden inme riskini azaltmak için onay alırken, tirzepatid kullananlarda direnç egzersizinin yararları ve karaciğer yağlanmasını hedefleyen deneysel bir RNA tedavisinin ilk insan sonuçları açıklandı.</p>

<p>İnmenin tekrarlamasına karşı yeni ilaç sınıfı</p>

<p>Bayer’in asundeksian etken maddeli ilacı, 9 Kasım’da ABD Gıda ve İlaç Dairesinden (FDA) onay aldı. Sunharbo adıyla sunulan ilaç, ABD’de onaylanan ilk faktör XIa inhibitörü oldu. Bu ilaç sınıfı, pıhtılaşma sürecinde görev alan bir proteini hedefliyor.</p>

<p>Onay; yakın zamanda kalp kaynaklı olmayan iskemik inme geçirmiş, belirlenen şiddet sınırları içindeki yetişkinleri ve yüksek riskli geçici iskemik atak geçirenleri kapsıyor. İlaç, kan pulcuklarının pıhtı oluşturmasını azaltan antiplatelet tedaviyle birlikte kullanılmak üzere onaylandı.</p>

<p>Bayer’in aktardığı 12.327 katılımcılı faz 3 çalışmada iskemik inme oranı asundeksian grubunda yüzde 6,2, plasebo grubunda yüzde 8,4 oldu. Her iki grup da antiplatelet tedavi aldı. Oranlar arasındaki mutlak fark 2,2 yüzde puanıydı.</p>

<p>Büyük kanama oranları benzer bulunurken mide-bağırsak kanaması asundeksian grubunda daha yüksekti. Dolayısıyla sonuçlar, ilacın kanama riski taşımadığı anlamına gelmiyor.</p>

<p>Tirzepatid ile egzersiz: Tartıda benzer sonuç, kas gücünde fark</p>

<p>Nature Medicine’de yayımlanan Avustralya merkezli randomize araştırmada, fazla kilolu veya obeziteli 120 yetişkin 40 hafta izlendi. Tirzepatid kullanan katılımcılar, haftada üç kez gözetimli direnç egzersizi yapanlar ve olağan aktivitelerini sürdürenler olarak iki gruba ayrıldı.</p>

<p>Kilo kaybı iki grupta yaklaşık 22 kilogramdı ve gruplar arasında anlamlı fark bulunmadı. Buna karşılık yağsız yumuşak doku kaybı yalnızca ilaç kullananlarda 4,67 kilogram, egzersiz grubunda 3,57 kilogram oldu.</p>

<p>Üst ve alt vücut kas gücü ölçümleri yalnızca tirzepatid grubunda gerilerken egzersiz grubunda yükseldi. Bulgular, kilo kaybının miktarı benzer olsa da vücut bileşimi ve fiziksel işlev sonuçlarının farklılaşabildiğini gösteriyor.</p>

<p>Egzersiz yağsız doku kaybını tamamen önlemedi. Ayrıca ölçülen yağsız yumuşak doku, yalnızca iskelet kasından oluşmuyor; bu nedenle sonuçları doğrudan “kaybedilen kas miktarı” olarak aktarmak doğru değil.</p>

<p>Karaciğer yağını hedefleyen RNA tedavisinden erken sonuç</p>

<p>Regeneron, 8 Kasım’da CIDEB genini hedefleyen deneysel küçük girişimci RNA tedavisinin ilk insan sonuçlarını açıkladı. Yaklaşım, insan genetiği araştırmalarında belirlenen koruyucu CIDEB varyantlarından hareketle geliştirildi.</p>

<p>Faz 1/2 çalışmada metabolik işlev bozukluğuyla ilişkili karaciğer yağlanması bulunan 30 katılımcı farklı dozlarda deneysel tedaviyi, 10 katılımcı plaseboyu aldı. Şirketin açıklamasına göre tek enjeksiyondan 36 hafta sonra karaciğer yağında doza bağlı ortalama göreli azalma yüzde 58–80 arasında değişti. Plasebo grubunda azalma yüzde 2,9 oldu.</p>

<p>Çalışmanın birincil amacı güvenlilik ve tolere edilebilirliği değerlendirmekti. Karaciğer yağındaki değişim ikincil değerlendirmeler arasındaydı. Küçük örneklemdeki bu sonuç, uzun dönem güvenliliği veya karaciğerdeki nedbeleşmenin gerilediğini tek başına kanıtlamıyor.</p>

<p>Çalışmada retatrutid ile doğrudan karşılaştırma yapılmadı. Bu nedenle farklı araştırmalardaki oranlara bakarak iki tedavinin eşdeğer olduğu söylenemez. CIDEB’yi hedefleyen uygulama araştırma aşamasında bulunuyor.</p>

<p>TIBBİ UYARI</p>

<p>Bu gelişmeler, mevcut inme veya obezite tedavisini kendi kendinize değiştirmeniz için gerekçe değildir. İlaç ve egzersiz planı, kişisel sağlık durumunuza göre tedavinizi izleyen hekimle değerlendirilmelidir.</p>

<p>KAYNAKLAR</p>

<p>1. Bayer. SUNHARBO (asundexian) için FDA onayı ve OCEANIC-STROKE sonuçlarına ilişkin açıklama. 9 Kasım 2026; internet sayfası tarihi 10 Kasım 2026.<br />
2. Resistance exercise to attenuate lean mass loss during tirzepatide therapy for obesity: a randomized controlled trial. Nature Medicine, 2026. DOI: 10.1038/s41591-026-04752-5.<br />
3. Regeneron Pharmaceuticals. CIDEBsiRNA Normalizes Liver Fat and Improves Liver Injury Markers in MASLD Patients, as Highlighted at AASLD. 8 Kasım 2026. </p><div class="article-source py-3 small ">
                </div>
]]></turbo:content>
      <category>Bilim &amp; Teknoloji</category>
      <guid>https://tibbiyebulteni.com/tipta-haftanin-gundemi-inme-ilacina-onay-obezite-ve-karacigerde-yeni-bulgular</guid>
      <pubDate>Sun, 15 Nov 2026 23:41:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://tibbiyebultenicom.teimg.com/crop/1280x720/tibbiyebulteni-com/uploads/2026/11/i-m-g-4746.jpeg" type="image/jpeg" length="12667"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[Saç dökülmesi için geliştirilen elektronik tarak, farelerde tüylerin yeniden çıkmasını sağladı]]></title>
      <link>https://tibbiyebulteni.com/sac-dokulmesi-icin-gelistirilen-elektronik-tarak-farelerde-tuylerin-yeniden-cikmasini-sagladi</link>
      <atom:link rel="self" href="https://tibbiyebulteni.com/sac-dokulmesi-icin-gelistirilen-elektronik-tarak-farelerde-tuylerin-yeniden-cikmasini-sagladi" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[Elektriksel uyarımı deneysel molekül aktarımıyla birleştiren tarak biçimli sistem, farelerde bir ayda tama yakın tüy örtüsü sağladı. Bulgular, insanlarda saç dökülmesi tedavisinin kanıtlandığı anlamına gelmiyor.]]></description>
      <turbo:content><![CDATA[<p>Saç dökülmesine karşı geliştirilen tarak biçimli bir biyoelektronik sistem, androgenetik alopesi modeli oluşturulan farelerde bir ay içinde tama yakın tüy örtüsü sağladı. Elektriksel uyarımı iki farklı deneysel molekülün hücrelere aktarılmasıyla birleştiren “Detangle” adlı sistemin sonuçları, insanlarda aynı etkinin elde edileceğini göstermiyor.</p>

<p>Feng Liu ve çalışma arkadaşlarının araştırması, 3 Kasım 2026’da Nature Communications dergisinde kabul edilmiş makalenin erken sürümü olarak yayımlandı. Çalışma, genetik yatkınlık ve androjen hormonlarının etkisiyle gelişen saç dökülmesine yönelik deneysel bir yaklaşımı ele alıyor.</p>

<p>Tarak, elektriksel uyarımla molekül aktarımını birleştiriyor</p>

<p>Detangle’ın dişlerinde farklı yüksekliklerde elektrotlar ve molekül yükleme bölümleri bulunuyor. Tasarımın amacı, kıl köklerine elektriksel uyarı verirken deneysel maddelerin köklerin bulunduğu bölgedeki hücrelere ulaşmasını kolaylaştırmak.</p>

<p>Sistemde kullanılan bileşenlerden biri, damar oluşumunda görev alan VEGFA adlı proteinin üretilmesini sağlayan genetik talimatı taşıyor. Diğeri ise androjen üretimiyle ilişkili SRD5A2 hedefinin etkinliğini azaltmayı amaçlayan küçük bir RNA molekülü.</p>

<p>Böylece araştırmacılar, kıl köklerinin çevresindeki damar oluşumunu desteklemeyi ve hormonlarla ilişkili dökülme mekanizmasını baskılamayı birlikte hedefliyor. İncelenen uygulama, sıradan bir tarakla saç taramanın etkisinden farklı; özel bir cihazı ve deneysel molekülleri içeren birleşik bir sistem.</p>

<p>Bir ayda elde edilen sonuç neyi anlatıyor?</p>

<p>Çalışmanın fare deneylerinde iki molekülü birlikte taşıyan Detangle uygulaması, ağızdan verilen finasterid ve deriye uygulanan minoksidil dahil farklı gruplarla karşılaştırıldı. Deney protokolü 28 günü kapsıyordu.</p>

<p>Araştırmacılar, birleşik sistemle tüylerin yeniden çıktığı alanın tama yaklaştığını, minoksidil grubunda ise bu oranın yaklaşık yüzde 70 olduğunu bildirdi.</p>

<p>Buradaki yüzde 100’e yakın değer, insanlarda tedavi edilen kişilerin başarı oranı değil. Deney hayvanlarının incelenen deri alanındaki tüy örtüsünü anlatıyor. Dolayısıyla bulgu, “kelliğe yüzde 100 çözüm bulundu” şeklinde yorumlanamaz. Fare modelindeki karşılaştırma, sistemin insanlarda minoksidilden üstün olduğunu da kanıtlamıyor.</p>

<p>İnsanlarda saç çıkarır mı?</p>

<p>Bu araştırma, Detangle’ın insanlarda saç çıkarıp çıkarmadığını yanıtlamıyor. Hayvan modelinde elde edilen sonuçların insan saçlı derisine ne ölçüde aktarılabileceği, etkinin kalıcılığı ve tekrarlanan uygulamaların güvenliği klinik araştırmalarla değerlendirilmek zorunda.</p>

<p>Çalışmanın dikkat çekici yönü, elektriksel uyarım ile molekül aktarımını tek bir tarak tasarımında buluşturması. Bunun günlük kullanıma uygun bir saç dökülmesi tedavisine dönüşüp dönüşmeyeceği ise henüz açık değil.</p>

<p>KAYNAKLAR</p>

<p>1. Liu F, Yao F, Sun H ve arkadaşları. Combing-triggered electrostimulation synchronizing deep delivery for rapid hair regrowth in androgenetic alopecia. Nature Communications. 3 Kasım 2026. Kabul edilmiş makalenin erken sürümü. DOI: 10.1038/s41467-026-79122-3. </p><div class="article-source py-3 small ">
                </div>
]]></turbo:content>
      <category>Bilim &amp; Teknoloji</category>
      <guid>https://tibbiyebulteni.com/sac-dokulmesi-icin-gelistirilen-elektronik-tarak-farelerde-tuylerin-yeniden-cikmasini-sagladi</guid>
      <pubDate>Sun, 15 Nov 2026 23:33:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://tibbiyebultenicom.teimg.com/crop/1280x720/tibbiyebulteni-com/uploads/2026/11/i-m-g-4745.jpeg" type="image/jpeg" length="69232"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[Kahveyi Bırakmak Ritim Bozukluğunu Önler mi? 200 Hastalık DECAF Araştırmasının Sonucu]]></title>
      <link>https://tibbiyebulteni.com/kahveyi-birakmak-ritim-bozuklugunu-onler-mi-200-hastalik-decaf-arastirmasinin-sonucu</link>
      <atom:link rel="self" href="https://tibbiyebulteni.com/kahveyi-birakmak-ritim-bozuklugunu-onler-mi-200-hastalik-decaf-arastirmasinin-sonucu" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[200 hastalık DECAF deneyinde, kardiyoversiyon sonrası kahve içenlerde ritim bozukluğu tekrarı %47, kahve ve kafeinden uzak duranlarda %64 oldu. Sonuç yalnızca belirli atriyal fibrilasyon hastalarını kapsıyor.]]></description>
      <turbo:content><![CDATA[<p>Kahvenin kalp ritim bozukluklarını artırdığı yönündeki yaygın düşünce, 200 hastayla gerçekleştirilen randomize kontrollü bir klinik araştırmada farklı bir sonuçla karşılaştı. Elektriksel kardiyoversiyonla kalp ritmi normale döndürülen hastalar altı ay boyunca izlendi. Kahve içmeye devam edenlerin yüzde 47'sinde, kahve ve kafeinden uzak durması istenenlerin ise yüzde 64'ünde atriyal fibrilasyon veya atriyal flutter yeniden görüldü.</p>

<p>JAMA dergisinde yayımlanan DECAF araştırması, özellikle daha önce kahve tüketen atriyal fibrilasyon hastalarında kahveyi tamamen bırakmanın beklenen yararı sağlamayabileceğine işaret ediyor. Ancak bu sonuç, kahvenin bütün kalp ritim bozukluklarını önlediği veya kalp hastalarının daha fazla kahve tüketmesi gerektiği anlamına gelmiyor.</p>

<p>200 Hastanın Katıldığı Araştırmada Ne Yapıldı?</p>

<p>ABD, Kanada ve Avustralya'daki beş hastanede yürütülen DECAF araştırması, kahve tüketimi ile atriyal fibrilasyonun tekrarlaması arasındaki ilişkiyi doğrudan karşılaştıran randomize kontrollü bir klinik deney olarak tasarlandı.</p>

<p>Araştırmaya, sürekli atriyal fibrilasyonu bulunan veya atriyal fibrilasyon öyküsüyle birlikte atriyal flutter yaşayan 200 yetişkin dahil edildi.</p>

<p>Katılımcıların tamamına elektriksel kardiyoversiyon uygulandı. Bu işlem, uygun hastalarda kontrollü elektrik akımı verilerek kalbin normal ritmine döndürülmesini amaçlıyor.</p>

<p>Kardiyoversiyonun başarılı olmasının ardından hastalar rastgele iki gruba ayrıldı.</p>

<p>Birinci gruptaki 100 hastadan kafeinli kahve içmeye devam etmeleri istendi.</p>

<p>İkinci gruptaki 100 hastadan ise kahve ve diğer kafein kaynaklarını bırakmaları istendi.</p>

<p>Araştırma altı ay sürdü.</p>

<p>Katılımcıların ortalama yaşı 69'du ve yüzde 71'i erkeklerden oluşuyordu. Hastaların tamamı araştırmadan önceki beş yıl içinde kahve tüketmiş kişilerdi.</p>

<p>Bu ayrıntı önemli. Çalışma, hayatında hiç kahve içmemiş kişilerin kahveye başlamasının etkisini değil, daha önce kahve tüketen belirli hastalarda içmeye devam etmekle bırakmak arasındaki farkı araştırdı.</p>

<p>Kahve İçenlerde Ritim Bozukluğu Daha Az Tekrarladı</p>

<p>Araştırmanın temel sonucu altı aylık takip sonunda ortaya çıktı.</p>

<p>Kafeinli kahve içmeye devam eden 100 hastanın 47'sinde atriyal fibrilasyon veya atriyal flutter yeniden görüldü.</p>

<p>Kahve ve kafeinden uzak durması istenen 100 hastanın ise 64'ünde ritim bozukluğu tekrarlandı.</p>

<p>Böylece iki grup arasında 17 yüzde puanlık mutlak fark oluştu.</p>

<p>Araştırmacılar yalnızca hastalığın tekrarlayıp tekrarlamadığını değil, tekrarlamaya kadar geçen süreyi de değerlendirdi.</p>

<p>Bu analizde kahve tüketen grupta ritim bozukluğunun tekrarlama tehlike hızı yüzde 39 daha düşük bulundu.</p>

<p>Hazard oranı 0,61 olarak hesaplandı. Yüzde 95 güven aralığı 0,42 ile 0,89 arasındaydı ve sonuç istatistiksel olarak anlamlıydı.</p>

<p>Ancak yüzde 39'luk göreli azalma, kahve içen her hastanın ritim bozukluğu yaşama olasılığının kesin olarak yüzde 39 azalacağı anlamına gelmiyor.</p>

<p>Araştırmada doğrudan gözlenen olay oranları yüzde 47 ve yüzde 64'tü. Bunlar arasındaki mutlak fark ise 17 yüzde puandı.</p>

<p>Atriyal Fibrilasyon Nedir, Neden Önemlidir?</p>

<p>Atriyal fibrilasyon, kalbin üst odacıkları olan kulakçıklarda düzensiz elektriksel aktiviteyle ortaya çıkan bir kalp ritim bozukluğu.</p>

<p>Bu durumda kalp atışları düzensizleşebiliyor ve bazı hastalarda normalden hızlı olabiliyor.</p>

<p>Hastalarda çarpıntı, nefes darlığı, halsizlik, çabuk yorulma veya göğüste rahatsızlık hissi görülebiliyor. Bazı kişiler ise hiçbir belirti yaşamayabiliyor.</p>

<p>Atriyal fibrilasyonun önemli sonuçlarından biri, uygun şekilde değerlendirilip tedavi edilmediğinde inme riskini artırabilmesi.</p>

<p>Tedavide ritim veya kalp hızının kontrol edilmesi, gerekli hastalarda pıhtı oluşumunu önleyici ilaçların kullanılması ve eşlik eden risk faktörlerinin yönetilmesi önem taşıyor.</p>

<p>Kardiyoversiyonla kalp ritmi normale döndürülse bile atriyal fibrilasyon zaman içinde yeniden ortaya çıkabiliyor.</p>

<p>DECAF araştırmasının temel amacı da tam olarak bu tekrarlama riskini incelemekti.</p>

<p>Günde Ne Kadar Kahve Tüketildi?</p>

<p>Araştırmada kahve içenlerden günde en az bir fincan kafeinli kahve tüketmeleri istendi.</p>

<p>Bununla birlikte katılımcıların alışılmış tüketim miktarlarını özellikle artırmaları veya azaltmaları önerilmedi.</p>

<p>Araştırma başlangıcında her iki grupta da ortanca kahve tüketimi haftada yedi fincandı.</p>

<p>Altı aylık takip sırasında kahve grubunda tüketim yine haftada yaklaşık yedi fincan olarak kaldı.</p>

<p>Kahveyi bırakması istenen grupta ise haftalık ortanca tüketim sıfıra düştü.</p>

<p>Araştırmada standart bir kahve fincanı yaklaşık 240 mililitre olarak değerlendirildi.</p>

<p>Ancak tüketilen kahvelerin tamamı aynı türde değildi. Katılımcılar arasında filtre kahve ve espresso tüketenler bulunuyordu.</p>

<p>Bu nedenle çalışma, belirli bir miligram kafein miktarının bütün hastalarda aynı etkiyi oluşturduğunu göstermiyor.</p>

<p>Türk kahvesi, espresso ve filtre kahvenin kafein miktarları; kullanılan kahve çekirdeği, hazırlama yöntemi ve porsiyona göre değişebiliyor.</p>

<p>Dolayısıyla araştırmadan hareketle bütün kahve türleri için tek bir tüketim miktarı belirlemek mümkün değil.</p>

<p>Kahveyi Bırakmak Neden Daha İyi Sonuç Vermedi?</p>

<p>DECAF araştırmasının dikkat çekici yönü, kahvenin ritim bozukluklarını artırabileceğine ilişkin yaygın varsayımı kontrollü bir deneyle sınamasıydı.</p>

<p>Kafein, sinir sistemi üzerinde uyarıcı etkileri bulunan bir madde. Bazı kişiler kahve içtikten sonra çarpıntı hissedebiliyor.</p>

<p>Ancak çarpıntı hissi ile elektrokardiyografiyle doğrulanan atriyal fibrilasyon aynı şey değil.</p>

<p>Araştırmacılar, kahvenin kalp ritmini etkileyebilecek farklı biyolojik mekanizmaları olabileceğini değerlendiriyor.</p>

<p>Bunlardan biri kafeinin adenozin reseptörleri üzerindeki etkisi.</p>

<p>Adenozin, kalbin elektriksel işleyişini etkileyebilen doğal maddelerden biri. Kafeinin bazı adenozin reseptörlerini engellemesi, belirli koşullarda ritim bozukluğu oluşumuyla ilişkili süreçleri değiştirebilir.</p>

<p>Kahvedeki çeşitli bitkisel bileşiklerin iltihaplanmayla ilişkili mekanizmalar üzerindeki olası etkileri de araştırılıyor.</p>

<p>Ayrıca kahve tüketimi ile fiziksel aktivite gibi günlük davranışlar arasında bağlantılar bulunabileceği düşünülüyor.</p>

<p>Ancak DECAF araştırması bu mekanizmalardan hangisinin gözlenen farkı oluşturduğunu doğrudan kanıtlamadı.</p>

<p>Kahve grubunda daha az ritim bozukluğu görülmesi, etkinin yalnızca kafeinden kaynaklandığı anlamına gelmiyor.</p>

<p>Kahve Yerine Kafeinsiz Kahve İçmek Aynı Sonucu Sağlar mı?</p>

<p>Araştırmanın tasarımında dikkat edilmesi gereken bir başka ayrıntı, kontrol grubundaki kısıtlamanın kapsamıydı.</p>

<p>Kahveyi bırakması istenen hastalardan yalnızca kafeinli kahveden değil, kafeinsiz kahve ve diğer kafein içeren ürünlerden de uzak durmaları istendi.</p>

<p>Bu nedenle araştırma, kafeinli kahvenin kafeinsiz kahveden daha yararlı olduğunu gösteren doğrudan bir karşılaştırma değil.</p>

<p>Aynı şekilde çay, çikolata veya diğer kafein kaynaklarının ayrı ayrı kalp ritmine etkileri de bu çalışmanın temel araştırma konusu değildi.</p>

<p>Kahve içen grupta farklı kafein kaynaklarının tüketimi devam edebildiğinden, gözlenen sonuç yalnızca kahvenin tek bir bileşenine bağlanamaz.</p>

<p>Araştırma Hangi Hastaları Kapsamıyor?</p>

<p>DECAF araştırmasının sonuçlarını bütün topluma genellemek doğru değil.</p>

<p>Çalışmaya sürekli atriyal fibrilasyon nedeniyle elektriksel kardiyoversiyon uygulanan hastalar alındı.</p>

<p>Daha önce hiç atriyal fibrilasyon geçirmemiş sağlıklı yetişkinlerde kahvenin yeni ritim bozukluğu gelişimini önleyip önlemediği araştırılmadı.</p>

<p>Aralıklı atriyal fibrilasyonu bulunan kişilerde de aynı sonucun ortaya çıkacağı kesin değil.</p>

<p>Araştırmaya katılanların ortalama yaşı 69'du. Dolayısıyla sonuçlar genç ve sağlıklı yetişkinlere doğrudan uygulanamaz.</p>

<p>Ayrıca kahveye karşı belirgin olumsuz reaksiyonu bulunan kişiler çalışmaya alınmadı.</p>

<p>Kahvenin kendi çarpıntılarını tetiklediğini düşünen bazı hastaların araştırmaya katılmamış olabileceği de araştırmacıların belirttiği sınırlılıklar arasında.</p>

<p>Bu nedenle bulgular, kahvenin hiçbir hastada ritim bozukluğunu tetikleyemeyeceği şeklinde yorumlanmamalı.</p>

<p>Araştırmanın Güvenilirliği ve Sınırlılıkları</p>

<p>DECAF çalışmasının önemli güçlü yönü, katılımcıların rastgele gruplara ayrılmasıydı.</p>

<p>Randomizasyon, yalnızca gözlemsel çalışmalarda görülebilen bazı karıştırıcı etkilerin azaltılmasına yardımcı oluyor.</p>

<p>Ayrıca ritim bozukluğu tekrarlarının elektrokardiyografi, taşınabilir ritim kayıt cihazları veya kalbe yerleştirilmiş cihazlardan elde edilen kayıtlarla doğrulanması istendi.</p>

<p>Bununla birlikte araştırma açık etiketliydi. Katılımcılar kahve içip içmediklerini biliyordu.</p>

<p>Çalışmanın örneklemi 200 kişiyle sınırlıydı ve takip süresi altı aydı.</p>

<p>Ritim bozukluğunu saptamak için bütün hastalara uygulanan tek tip ve zorunlu bir kayıt programı bulunmuyordu.</p>

<p>Kahveyi bırakması istenen gruptaki bütün katılımcılar da kısıtlamaya tam olarak uymadı.</p>

<p>Ayrıca katılımcıların önemli bölümü mevcut kalp ilaçlarını kullanmaya devam etti. Dolayısıyla çalışma, kahvenin ilaçsız bir tedavi yöntemi olarak kullanılmasını değerlendirmedi.</p>

<p>Araştırmacılar, acil servis başvuruları, hastaneye yatışlar ve diğer olumsuz olaylarda gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptamadı.</p>

<p>Ancak çalışma, seyrek görülen ciddi kalp-damar olaylarındaki küçük farklılıkları güvenilir biçimde ortaya koyabilecek büyüklükte değildi.</p>

<p>Bu nedenle kahvenin kalp krizi, inme veya ölüm riskini azalttığı sonucu çıkarılamaz.</p>

<p>Kahve Tüketen Kalp Hastaları Ne Yapmalı?</p>

<p>Araştırmanın sonuçları, atriyal fibrilasyon hastalarının tamamının kahveyi mutlaka bırakması gerektiği yönündeki yaklaşımın yeniden değerlendirilmesine katkıda bulunabilir.</p>

<p>Ancak çalışmanın ortaya koyduğu sonuç, mevcut tedavilerin değiştirilmesi ya da daha fazla kafein tüketilmesi için doğrudan bir öneri değil.</p>

<p>Kafein bazı kişilerde uykusuzluk, huzursuzluk, çarpıntı hissi veya kan basıncında geçici yükselme oluşturabiliyor.</p>

<p>Bu nedenle bireysel tolerans ve eşlik eden hastalıklar önem taşıyor.</p>

<p>Özellikle enerji içecekleri veya yüksek doz kafein içeren takviyeler, araştırmada incelenen günlük kahve tüketimiyle eşdeğer değil.</p>

<p>DECAF çalışması, daha önce kahve içen ve kardiyoversiyon sonrası takip edilen belirli hastalarda alışılmış miktarda kahve tüketimini sürdürmenin, kahve ve kafeinden uzak durmaya kıyasla daha düşük atriyal fibrilasyon tekrarlama oranıyla sonuçlandığını gösteriyor.</p>

<p>Ancak bu bulgular, hiç kahve içmeyen kişilere kalp sağlığı için kahveye başlamalarını önermek veya kahve tüketimini artırmak için yeterli değil.</p>

<p>TIBBİ UYARI</p>

<p>Atriyal fibrilasyon tanısı bulunan kişiler kahve tüketimlerini, ritim kontrolü için kullandıkları ilaçları veya kan sulandırıcı tedavilerini yalnızca bu araştırmaya dayanarak değiştirmemelidir. Kafeinin kendilerinde belirgin çarpıntıya neden olduğunu düşünenler ve ritim bozukluğu tedavisi görenler, kişisel tüketim miktarını takiplerini yapan kardiyoloji uzmanıyla değerlendirmelidir.</p>

<p>KAYNAKLAR</p>

<p>1. Wong CX, Cheung CC, Montenegro G ve arkadaşları. Caffeinated Coffee Consumption or Abstinence to Reduce Atrial Fibrillation: The DECAF Randomized Clinical Trial. JAMA. 2026;335(4):317-325. İlk çevrim içi yayın: 9 Kasım 2025. DOI: 10.1001/jama.2025.21056.</p>

<p>2. American College of Cardiology. Does Eliminating Coffee Avoid Fibrillation? DECAF Clinical Trial Summary. 9 Kasım 2025. </p><div class="article-source py-3 small ">
                </div>
]]></turbo:content>
      <category>Sağlık</category>
      <guid>https://tibbiyebulteni.com/kahveyi-birakmak-ritim-bozuklugunu-onler-mi-200-hastalik-decaf-arastirmasinin-sonucu</guid>
      <pubDate>Sun, 15 Nov 2026 23:26:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://tibbiyebultenicom.teimg.com/crop/1280x720/tibbiyebulteni-com/uploads/2026/11/i-m-g-4744.jpeg" type="image/jpeg" length="77858"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[Dirençli depresyonda ketamin seanslarındaki iyileşme, deneyimlere dalma eğilimiyle ilişkili bulundu]]></title>
      <link>https://tibbiyebulteni.com/direncli-depresyonda-ketamin-seanslarindaki-iyilesme-deneyimlere-dalma-egilimiyle-iliskili-bulundu</link>
      <atom:link rel="self" href="https://tibbiyebulteni.com/direncli-depresyonda-ketamin-seanslarindaki-iyilesme-deneyimlere-dalma-egilimiyle-iliskili-bulundu" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[MUSIK çalışmasında 32 yetişkinin 181 ketamin seansı incelendi. Duyusal ve duygusal deneyimlere dalma eğilimi daha yüksek olanlarda depresyon puanı daha fazla düştü. Bulgular henüz hasta seçiminde kullanılamaz.]]></description>
      <turbo:content><![CDATA[<p>Tedaviye dirençli depresyonu olan yetişkinlerle yürütülen MUSIK çalışmasında, duyusal ve duygusal deneyimlere yoğun biçimde dalma eğilimi daha yüksek olan katılımcıların depresyon puanları ketamin seansları boyunca daha fazla düştü. Communications Medicine dergisinde 14 Kasım 2026’da yayımlanan keşif amaçlı analiz, Kanada’nın Montréal kentindeki iki hastanede tedavi gören 32 yetişkinin 181 seansına dayanıyor.</p>

<p>Deneyimlere dalma eğilimi nasıl ölçüldü?</p>

<p>Araştırmacılar katılımcıların bir sese, zihninde canlandırdığı bir sahneye veya bir duyguya yoğun biçimde dalma eğilimini tedavi başlamadan önce bir anketle ölçtü. Depresyon belirtilerindeki değişimi ise katılımcıların doldurduğu Beck Depresyon Envanteri ile izledi.</p>

<p>Başlangıçtaki dalma eğilimi puanı ile ilk ve altıncı seans öncesinde ölçülen depresyon puanları arasındaki değişim güçlü biçimde ilişkiliydi (r = −0,72). Eksi işaret, dalma eğilimi puanı daha yüksek olanlarda depresyon puanının daha fazla düştüğünü gösteriyor. Kişilik özelliğiyle ilgili bu bulgu gözlemsel bir ilişkiye dayanıyor.</p>

<p>Müzik eşliğinde ne bulundu?</p>

<p>Dört haftalık çalışmada tüm katılımcılar, yapılandırılmış psikoterapi desteği kapsamında damar yoluyla ketamin aldı. Rastgele atama seans sırasında sunulan desteğe uygulandı. On beş katılımcı kulaklıkla müzik dinledi. Diğer 17 katılımcıya bedensel duyumlarına ve duygularına odaklanmaları için sözlü yönlendirme verildi.</p>

<p>Çalışmanın 2025’te yayımlanan grup karşılaştırmasında, depresyon puanlarındaki değişim açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı. Yeni analizde kullanılan istatistiksel model, dalma eğilimi yüksek olanlarda depresyon puanındaki düşüşün müzikli grupta daha belirgin olduğunu gösterdi. Bu keşif bulgusunun daha büyük çalışmalarda doğrulanması gerekiyor.</p>

<p>Bu bulgu hasta seçimini değiştirir mi?</p>

<p>Analizdeki 181 seans, aynı 32 katılımcının tekrarlanan uygulamalarını kapsıyordu. Tüm katılımcılar ketamin aldığı için, deneyimlere dalma eğiliminin ketamine özgü bir yanıtı mı yoksa tedavi sürecindeki genel iyileşmeyi mi yansıttığı belirsiz. Kişilik puanının hasta seçiminde veya seans desteğini belirlemede kullanılabilmesi için daha büyük ve bağımsız hasta gruplarında doğrulanması gerekiyor.</p>

<p>KAYNAKLAR</p>

<p>1. Garel N, de la Salle S, Thibault Lévesque J ve ark. Trait absorption association with ketamine’s benefits and drug-context interactions in treatment-resistant depression: exploratory results from the MUSIK randomized clinical trial. Communications Medicine, 14 Kasım 2026. DOI 10.1038/s43856-026-01987-8.<br />
2. Greenway KT, Garel N, Dinh-Williams LAL ve ark. The Music for Subanesthetic Infusions of Ketamine randomised clinical trial: ketamine as a psychedelic treatment for highly refractory depression. The British Journal of Psychiatry, 18 Haziran 2025. DOI 10.1192/bjp.2025.102.</p><div class="article-source py-3 small ">
                </div>
]]></turbo:content>
      <category>Bilim &amp; Teknoloji</category>
      <guid>https://tibbiyebulteni.com/direncli-depresyonda-ketamin-seanslarindaki-iyilesme-deneyimlere-dalma-egilimiyle-iliskili-bulundu</guid>
      <pubDate>Sun, 15 Nov 2026 18:36:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://tibbiyebultenicom.teimg.com/crop/1280x720/tibbiyebulteni-com/uploads/2026/11/ketamin-seanslari-haber-gorseli.jpg" type="image/jpeg" length="70806"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[Prematüre bebeklerde diyafram aktivitesi senkronize solunum desteği sırasında en düşük düzeyde ölçüldü]]></title>
      <link>https://tibbiyebulteni.com/premature-bebeklerde-diyafram-aktivitesi-senkronize-solunum-destegi-sirasinda-en-dusuk-duzeyde-olculdu</link>
      <atom:link rel="self" href="https://tibbiyebulteni.com/premature-bebeklerde-diyafram-aktivitesi-senkronize-solunum-destegi-sirasinda-en-dusuk-duzeyde-olculdu" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[Klinik durumu stabil 30 prematüre bebekte iki aralıklı solunum desteğiyle akciğer havalanması nazal CPAP’a göre daha iyi bulundu. Kalbin dakikada pompaladığı kan miktarında anlamlı fark görülmedi.]]></description>
      <turbo:content><![CDATA[<p>Klinik durumu stabil 30 prematüre bebekte üç solunum desteğini karşılaştıran araştırmada, diyaframın elektriksel aktivitesi bebeğin nefes alma çabasıyla eş zamanlı çalışan yöntemde en düşük düzeyde ölçüldü. Araştırmacılar, nefes almanın başlıca kası olan diyaframın elektriksel sinyalini solunum çabasının bir göstergesi olarak kullandı.</p>

<p>Her bebek iki aralıklı desteği de ikişer saat aldı</p>

<p>Bangkok’taki Siriraj Hastanesinde yürütülen araştırmaya, 32. gebelik haftasından önce doğan veya doğum ağırlığı 1.500 gramın altında olan prematüre bebekler alındı. Bebekler iki aralıklı destek yöntemini rastgele belirlenen sırayla ikişer saat aldı. İki uygulama arasında iki saat nazal CPAP uygulandı. Bu çapraz geçişli tasarım, her bebeğin farklı yöntemlerdeki ölçümlerini kendi içinde karşılaştırmayı sağladı.</p>

<p>Nazal CPAP, burun yoluyla sürekli pozitif basınç sağlar. Nazal aralıklı pozitif basınçlı ventilasyon (NIPPV), bu temel basınca kısa süreli basınç artışları ekler. Araştırmada kullanılan senkronize yöntemde cihaz, bu artışları diyaframdan aldığı elektriksel sinyale göre zamanladı.</p>

<p>Kalbin pompaladığı kan miktarında anlamlı fark saptanmadı</p>

<p>Çalışmanın birincil ölçütü, kalbin sağ ve sol karıncıklarının dakikada pompaladığı kan miktarıydı. Ekokardiyografiyle hesaplanan bu değerlerde üç yöntem arasında istatistiksel olarak anlamlı fark görülmedi. Araştırmacılar, 30 bebeklik çalışmanın daha küçük farkları saptamakta yetersiz kalmış olabileceğini belirtti.</p>

<p>Diyaframın tepe elektriksel aktivitesi nazal CPAP sırasında ortalama 10,0 mikrovolt (µV), senkronize edilmeyen aralıklı destekte 9,3 µV ve senkronize destekte 7,2 µV olarak ölçüldü. Araştırmanın ek tablosunda üç yönteme ait bu ölçümler için tek bir p değeri verildi (p&lt;0,01).</p>

<p>Her iki aralıklı yöntemde akciğer havalanması daha iyi bulundu</p>

<p>Akciğer ultrasonu, iki aralıklı yöntemde de nazal CPAP’a göre daha iyi havalanma gösterdi. Aralıklı yöntemlerin kendi arasında anlamlı fark saptanmadı. Araştırmacılara göre bu iki yöntemde ortalama hava yolu basıncının daha yüksek olması, havalanmadaki farkı kısmen açıklayabilir.</p>

<p>Tek merkezde yapılan çalışma, klinik durumu stabil bebeklerde saatler içinde ortaya çıkan değişimleri değerlendirdi. Araştırmacılar ultrason bulgularını, çok sayıda ikincil karşılaştırma için istatistiksel düzeltme yapılmadığından ön bulgu olarak değerlendirdi. Entübasyon gereksinimi ve uzun dönem akciğer sonuçları araştırmada ölçülmedi.</p>

<p>KAYNAKLAR</p>

<p>1. Naknin N, Yangthara B, Kitsommart R, Altit G, Wutthigate P. Hemodynamic and respiratory effects of non-invasive ventilation modalities in very preterm infants: a randomized crossover trial. Pediatric Research. 14 Kasım 2026. DOI 10.1038/s41390-026-05593-1.</p><div class="article-source py-3 small ">
                </div>
]]></turbo:content>
      <category>Bilim &amp; Teknoloji</category>
      <guid>https://tibbiyebulteni.com/premature-bebeklerde-diyafram-aktivitesi-senkronize-solunum-destegi-sirasinda-en-dusuk-duzeyde-olculdu</guid>
      <pubDate>Sun, 15 Nov 2026 17:37:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://tibbiyebultenicom.teimg.com/crop/1280x720/tibbiyebulteni-com/uploads/2026/11/premature-bebeklerde-solunum-destegi-200kb.jpg" type="image/jpeg" length="78716"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[İki Ülke, Dört Şehir, 337 Beyaz Önlük: Türkiye’den Orta Asya’ya Sağlık Eğitimi Köprüsü]]></title>
      <link>https://tibbiyebulteni.com/iki-ulke-dort-sehir-337-beyaz-onluk-turkiyeden-orta-asyaya-saglik-egitimi-koprusu</link>
      <atom:link rel="self" href="https://tibbiyebulteni.com/iki-ulke-dort-sehir-337-beyaz-onluk-turkiyeden-orta-asyaya-saglik-egitimi-koprusu" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[Türkiye, Türkistan coğrafyasında sağlık eğitiminin geleceğine yatırım yapıyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesinin Özbekistan ve Kırgızistan’da düzenlediği dört ayrı törende 337 öğrenci beyaz önlük giydi. Buhara’dan Semerkant’a, Ürgenç’ten Bişkek’e uzanan bu akademik iş birliği, Türkiye’nin Türk dünyasında nitelikli hekim ve sağlık profesyoneli yetiştirme vizyonunun somut örneklerinden biri oldu.]]></description>
      <turbo:content><![CDATA[<p>Türkiye, Türk dünyasıyla köklü tarihî ve kültürel bağlarını bilim, eğitim ve sağlık alanındaki kalıcı iş birlikleriyle güçlendirmeye devam ediyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi (SBÜ), Özbekistan ve Kırgızistan’da gerçekleştirdiği dört ayrı beyaz önlük giyme töreniyle Türkistan coğrafyasında yetişen yeni nesil sağlık profesyonellerinin heyecanına ortak oldu.</p>

<p>İki ülkede, dört şehirde toplam 337 öğrenci beyaz önlük giydi. Özbekistan’ın Buhara şehrinde 163, Semerkant’ta 100, Ürgenç’te 42 ve Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’te 32 öğrenci, tıp ve diğer sağlık alanlarında eğitim hayatlarının önemli dönüm noktalarından birini yaşadı.</p>

<p>Sağlık Bilimleri Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Kemalettin Aydın’ın katılımıyla gerçekleştirilen törenler, Türkiye’nin yurt dışında açtığı sağlık eğitimi kurumlarının ve bölgedeki üniversitelerle yürüttüğü ortak programların ulaştığı noktayı gözler önüne serdi.</p>

<p>Beyaz önlüklerini giyen öğrenciler için bu törenler bir mesleğe hazırlanmanın heyecanını taşırken, Türkiye açısından da Türkistan coğrafyasında yıllardır geliştirilen akademik iş birliklerinin somut karşılığını oluşturdu.</p>

<p>Türkiye’nin Türkistan’daki sağlık eğitimi hamlesi büyüyor</p>

<p>Türkiye’nin sağlık alanındaki uluslararası eğitim faaliyetlerinde Sağlık Bilimleri Üniversitesi özel bir konuma sahip.</p>

<p>Yurt dışında akademik birimler kurma ve uluslararası ortak eğitim programları yürütme konusunda özel yasal yetkilere sahip olan üniversite, Türkiye’nin tıp ve sağlık bilimleri alanındaki kurumsal birikimini farklı ülkelere taşıyor.</p>

<p>Bu çalışmaların en güçlü örneklerinden biri Özbekistan’da görülüyor.</p>

<p>Sağlık Bilimleri Üniversitesi; Buhara İbni Sina Tıp Fakültesi, Diş Hekimliği Fakültesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi ve Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu ile farklı sağlık mesleklerinde eğitim veriyor. Semerkant Tıp Fakültesi ve Taşkent Hemşirelik Fakültesi de üniversitenin Özbekistan’daki akademik yapılanmasını güçlendiriyor.</p>

<p>Kırgızistan’da ise Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi ile hayata geçirilen ortak tıp eğitimi programı, Türkiye’nin sağlık eğitimindeki deneyimini farklı bir modelle Türk dünyasının gençlerine ulaştırıyor.</p>

<p>Bu yapılanmanın temelinde, sağlık hizmetlerinde ihtiyaç duyulan nitelikli insan gücünün yetiştirilmesine katkı sağlamak bulunuyor.</p>

<p>Türkiye, bu modelle yalnızca öğrenci yetiştirmeyi değil, kardeş ülkelerde sağlık eğitiminin kurumsal kapasitesini geliştirmeyi de hedefliyor.</p>

<p>Ürgenç’te başlayan beyaz önlük yolculuğu</p>

<p>Dört şehirlik akademik programın ilk durağı, Özbekistan’ın tarihî Harezm bölgesinde bulunan Ürgenç oldu.</p>

<p>Sağlık Bilimleri Üniversitesi ile Ürgenç Devlet Tıp Enstitüsü iş birliğinde gerçekleştirilen 2026-2027 Akademik Yılı Açılış ve Beyaz Önlük Giyme Töreni, iki ülkenin ortak eğitim faaliyetlerine yeni bir halka ekledi.</p>

<p>Ürgenç Devlet Tıp Enstitüsü Rektörü Prof. Dr. Rashid Yusupoviç Ruzibaev’in ev sahipliğindeki törene, SBÜ Rektörü Prof. Dr. Kemalettin Aydın ve beraberindeki akademik heyet katıldı.</p>

<p>Ürgenç’te 42 öğrenci beyaz önlüklerini giyerek sağlık alanındaki meslek yolculuklarında önemli bir adım attı.</p>

<p>Öğrencilerin ve ailelerinin heyecanına sahne olan tören, Türkiye ile Özbekistan arasındaki yükseköğretim iş birliğinin sağlık alanındaki yansımalarından biri olarak değerlendirildi.</p>

<p>İbn-i Sina’nın doğduğu topraklarda 163 beyaz önlük</p>

<p>Programın ikinci durağı Buhara oldu.</p>

<p>Buhara’nın Afşona köyünde düzenlenen törende, tıp tarihinin en önemli isimlerinden İbn-i Sina’nın bilimsel mirası ile modern sağlık eğitimi bir kez daha aynı coğrafyada buluştu.</p>

<p>Tıp ve diğer sağlık alanlarında eğitim gören 163 öğrenci, beyaz önlüklerini giydi.</p>

<p>Buhara, Sağlık Bilimleri Üniversitesinin yurt dışı eğitim faaliyetlerinde ayrı bir öneme sahip.</p>

<p>2019 yılında eğitim faaliyetlerine başlayan Buhara İbni Sina Tıp Fakültesi, 2025 yılında ilk hekim mezunlarını verdi. Böylece yıllar önce başlatılan akademik yatırım, ilk mezunlarını sağlık sistemine kazandırma aşamasına ulaştı.</p>

<p>Üniversitenin 2025 yılındaki mezuniyet töreninde 66 tıp fakültesi öğrencisi ile 68 sağlık hizmetleri öğrencisi mezun olmuştu.</p>

<p>Bu gelişme, Türkiye’nin Türkistan coğrafyasındaki eğitim faaliyetlerinin yalnızca yeni öğrenci kabulünden ibaret olmadığını, mezun veren kurumsal bir yapıya dönüştüğünü gösterdi.</p>

<p>İbn-i Sina’nın doğduğu coğrafyada sürdürülen modern tıp eğitimi, aynı zamanda yüzyıllar öncesine uzanan ortak bilim tarihinin günümüzdeki devamı niteliğini taşıyor.</p>

<p>Semerkant’ta 100 öğrenci beyaz önlük giydi</p>

<p>Türk-İslam medeniyetinin tarih boyunca önemli bilim ve kültür merkezlerinden biri olan Semerkant, beyaz önlük heyecanının üçüncü durağı oldu.</p>

<p>Sağlık Bilimleri Üniversitesi ile Semerkant Devlet Tıp Üniversitesi iş birliğinde gerçekleştirilen törende 100 öğrenci beyaz önlüklerini giydi.</p>

<p>Semerkant Tıp Fakültesi, Türkiye ile Özbekistan arasında ortaklaşa geliştirilen sağlık eğitimi çalışmalarının önemli akademik birimlerinden biri olarak faaliyet gösteriyor.</p>

<p>Türkiye’nin tıp eğitimi tecrübesi ile Özbekistan’ın akademik altyapısını bir araya getiren bu iş birliği, geleceğin hekimlerinin bilimsel bilgi, mesleki beceri ve etik sorumluluk anlayışıyla yetiştirilmesini amaçlıyor.</p>

<p>Semerkant’taki törende yaşanan heyecan, aynı zamanda bu tarihî bilim merkezinde yeni nesil hekimlerin yetişmesine yönelik çalışmaların sembolü oldu.</p>

<p>Bişkek’te tarihî adım: Manas Tıp Fakültesinin ilk beyaz önlükleri</p>

<p>Özbekistan’daki üç programın ardından akademik yolculuğun son durağı Kırgızistan’ın başkenti Bişkek oldu.</p>

<p>Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi ile Sağlık Bilimleri Üniversitesi iş birliğinde hayata geçirilen Tıp Fakültesinin ilk öğrenci kuşağı, düzenlenen törenle beyaz önlüklerini giydi.</p>

<p>Bişkek’te 32 hekim adayı, üniversitenin ilk beyaz önlük töreninde büyük bir heyecan yaşadı.</p>

<p>Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Alpaslan Ceylan ile Sağlık Bilimleri Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Kemalettin Aydın’ın katıldığı program, iki ülkenin sağlık eğitimi alanındaki ortak çalışmalarında önemli bir aşamayı temsil etti.</p>

<p>Manas Üniversitesi Tıp Fakültesi, uluslararası ortak lisans modeliyle eğitim veriyor.</p>

<p>Bu sistemde öğrenciler, dil hazırlığının ardından temel tıp eğitimlerinin ilk üç yılını Bişkek’te, klinik eğitimlerini kapsayan sonraki üç yılını ise İstanbul’da Sağlık Bilimleri Üniversitesinin akademik birimlerinde tamamlayacak.</p>

<p>Böylece öğrenciler hem Kırgızistan’da eğitim alma hem de Türkiye’nin klinik eğitim ve hastane altyapısından yararlanma fırsatına sahip olacak.</p>

<p>Manas Üniversitesi Tıp Fakültesinin ilk öğrencilerinin beyaz önlük giymesi, Kırgızistan’ın nitelikli hekim yetiştirme kapasitesini geliştirmeyi hedefleyen ortak eğitim modelinin görünür sonuçlarından biri oldu.</p>

<p>Beyaz önlük yalnızca bir kıyafet değil, insan hayatına karşı verilen söz</p>

<p>Dört şehirde düzenlenen törenlerin ortak noktası, öğrencilerin mesleki sorumluluklarını simgeleyen beyaz önlüklerle buluşması oldu.</p>

<p>Beyaz önlük; hekimlik ve sağlık mesleklerinde bilimsel bilgiye bağlılığı, etik değerlere saygıyı, vicdanı ve insan hayatına karşı üstlenilen sorumluluğu temsil ediyor.</p>

<p>Sağlık Bilimleri Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Kemalettin Aydın da Bişkek’teki konuşmasında hekimliğin yalnızca hastalıkları teşhis ve tedavi etmekten ibaret olmadığını vurguladı.</p>

<p>Aydın, bilimsel bilgi ve klinik becerinin merhamet, vicdan ve insan sevgisiyle bütünleştirilmesi gerektiğine dikkat çekerek genç hekim adaylarına mesleklerinin taşıdığı büyük sorumluluğu hatırlattı.</p>

<p>Böylece törenlerde yalnızca bir akademik yılın başlangıcı kutlanmadı; öğrencilerin insan sağlığına hizmet edecekleri uzun bir meslek yolculuğunun ilk adımı da atıldı.</p>

<p>Sağlık diplomasisinde kalıcı eğitim modeli</p>

<p>Türkiye’nin Türkistan coğrafyasındaki sağlık eğitimi faaliyetleri, ülkeler arasındaki ilişkilerin akademik ve insani boyutunu güçlendiren önemli bir iş birliği alanı oluşturuyor.</p>

<p>Bu yaklaşımın merkezinde, üniversiteler arasında imzalanan protokollerin sürdürülebilir eğitim programlarına dönüşmesi bulunuyor.</p>

<p>Sağlık Bilimleri Üniversitesi, farklı ülkelerdeki akademik birimleri ve ortak programlarıyla öğrencilere yalnızca teorik bilgi sunmayı değil, uygulamalı eğitim, klinik deneyim ve bilimsel gelişim imkânları sağlamayı da amaçlıyor.</p>

<p>Özellikle Manas Üniversitesi ile yürütülen ortak tıp eğitimi modeli, iki ülkenin imkânlarını aynı eğitim programında buluşturması açısından dikkat çekiyor.</p>

<p>Buhara’daki fakültelerin mezun vermeye başlaması, Semerkant’ta tıp eğitiminin genişlemesi, Ürgenç’te yeni iş birliklerinin gelişmesi ve Bişkek’te Manas Tıp Fakültesinin ilk öğrencilerinin beyaz önlük giymesi, Türkiye’nin bölgedeki sağlık eğitimi faaliyetlerinin farklı aşamalarını ortaya koyuyor.</p>

<p>Bu çalışmaların uzun vadeli hedefi ise sağlık eğitiminin niteliğini artırmak ve ülkelerin kendi sağlık sistemlerinde görev alabilecek donanımlı profesyoneller yetiştirmelerine destek olmak.</p>

<p>İbn-i Sina’nın bilim mirası modern tıpla buluşuyor</p>

<p>Türkistan coğrafyası, dünya bilim tarihine yön veren pek çok düşünür ve bilim insanının yetiştiği topraklar arasında yer alıyor.</p>

<p>Özellikle Buhara ve çevresi, İbn-i Sina’nın insanlığa bıraktığı tıp mirası nedeniyle sağlık eğitimi açısından güçlü bir tarihî anlam taşıyor.</p>

<p>Bin yılı aşkın bir süre önce bu coğrafyada gelişen tıp birikiminin bugün modern bilimsel yöntemlerle yeniden ele alınması, Türkiye ile bölge ülkeleri arasındaki akademik iş birliklerine ayrı bir değer katıyor.</p>

<p>Sağlık Bilimleri Üniversitesinin çalışmaları, ortak tarihî mirası günümüzün eğitim, araştırma ve sağlık hizmeti ihtiyaçlarıyla buluşturma hedefinin somut örneklerinden birini oluşturuyor.</p>

<p>Bu yönüyle beyaz önlük törenleri, geçmişin bilimsel mirasını geleceğin hekimlerine emanet eden sembolik buluşmalar olarak da önem taşıyor.</p>

<p>İki ülke, dört şehir, 337 öğrenci: Ortak geleceğe güçlü adım</p>

<p>Türkiye’nin Özbekistan ve Kırgızistan’da gerçekleştirdiği dört beyaz önlük töreni, Türk dünyasında sağlık eğitimi alanındaki ortaklığın ulaştığı noktayı ortaya koydu.</p>

<p>Buhara’da 163, Semerkant’ta 100, Ürgenç’te 42 ve Bişkek’te 32 olmak üzere toplam 337 öğrenci, meslek yolculuklarının önemli bir aşamasına tanıklık etti.</p>

<p>Bu öğrencilerin önümüzdeki yıllarda bilimsel eğitimlerini tamamlayarak sağlık hizmetlerine katılması, bölgenin yetişmiş sağlık insan gücünün geliştirilmesine katkı sağlayacak.</p>

<p>Türkiye ise Sağlık Bilimleri Üniversitesi aracılığıyla akademik birikimini Türk dünyasının gençleriyle paylaşmaya ve kardeş ülkelerle ortak eğitim modelleri geliştirmeye devam ediyor.</p>

<p>Ürgenç’ten Buhara’ya, Semerkant’tan Bişkek’e uzanan bu yolculukta 337 beyaz önlük, yalnızca gençlerin meslek heyecanını değil, Türkiye ile Türk dünyasının bilim ve sağlık alanında birlikte kurmayı hedeflediği geleceği de simgeliyor.</p>

<p>Bin yıl önce İbn-i Sina’nın yetiştiği topraklarda bugün yeni nesil hekimler yetişiyor. Türkiye, Türkistan coğrafyasında ortak bilim mirasını modern sağlık eğitimiyle geleceğe taşıyor.</p><div class="article-source py-3 small ">
                </div>
]]></turbo:content>
      <category>Eğitim</category>
      <guid>https://tibbiyebulteni.com/iki-ulke-dort-sehir-337-beyaz-onluk-turkiyeden-orta-asyaya-saglik-egitimi-koprusu</guid>
      <pubDate>Sun, 15 Nov 2026 15:29:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://tibbiyebultenicom.teimg.com/crop/1280x720/tibbiyebulteni-com/uploads/2026/11/i-m-g-4722.jpeg" type="image/jpeg" length="77738"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[Türk tarihinde çocuk ve çocuk oyunları Marmara Üniversitesinde ele alınacak]]></title>
      <link>https://tibbiyebulteni.com/turk-tarihinde-cocuk-ve-cocuk-oyunlari-marmara-universitesinde-ele-alinacak</link>
      <atom:link rel="self" href="https://tibbiyebulteni.com/turk-tarihinde-cocuk-ve-cocuk-oyunlari-marmara-universitesinde-ele-alinacak" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[Marmara Üniversitesi, 19–20 Kasım’da “Türk Tarihinde Çocuk ve Çocuk Oyunları” Uluslararası Sempozyumu’na ev sahipliği yapacak. Programda tarihsel çocukluk deneyimleri ve dijital çağın etkileri tartışılacak.]]></description>
      <turbo:content><![CDATA[<p>Marmara Üniversitesinde düzenlenecek “Türk Tarihinde Çocuk ve Çocuk Oyunları” Uluslararası Sempozyumu, çocukluğun tarihsel serüvenini ve oyun kültürünün dönüşümünü farklı disiplinlerin bakış açısıyla ele alacak. 19–20 Kasım 2026 tarihlerindeki programda geleneksel oyunlardan dijital dünyaya, çocuk eğitiminden bağımlılığa uzanan başlıklar görüşülecek.</p>

<p>Marmara Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi ile Spor Bilimleri Fakültesinin sempozyum programına göre, ilk gün Göztepe Yerleşkesi’nde yüz yüze oturumlar yapılacak. İkinci gün ise katılımcılar çevrim içi oturumlarda buluşacak.</p>

<p>Açılış 19 Kasım’da yapılacak</p>

<p>Sempozyum, 19 Kasım Perşembe günü saat 10.00’da İbrahim Üzümcü Kültür Merkezi’nde başlayacak. Açılış programında düzenleme kurulu adına Prof. Dr. Okan Yeşilot’un yanı sıra Prof. Dr. Sebahat Deniz, Prof. Dr. Mehmet Mustafa Yorulmazlar ve Prof. Dr. Mehmet Emin Okur’un konuşmaları yer alıyor.</p>

<p>Prof. Dr. Mehmet Mustafa Yorulmazlar başkanlığındaki ilk oturumda çocukluk, bağımlılık, kuşaklar arasında değişen oyun deneyimleri ve dijital ortamların çocuklar üzerindeki etkileri değerlendirilecek. Prof. Dr. Osman Sezgin, Prof. Dr. Sema Baykara, Prof. Dr. Ayşin Satan ve Prof. Dr. Ali Murat Kırık bu oturumda sunum yapacak.</p>

<p>Sokak oyunlarından dijital ekranlara</p>

<p>İlk günün devamında İbrahim Üzümcü Kültür Merkezi ve İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Konferans Salonu’nda eş zamanlı oturumlar gerçekleştirilecek.</p>

<p>Bağımlılık tedavisi, çocukların bağımlılık karşısındaki kırılganlığı, dijital çağda yeni bağımlılık biçimleri ve bağımlılığın toplumsal yükü programın başlıkları arasında bulunuyor. Oyunun sokaktan ekrana taşınması, dijital oyunlar, kültürel mirasın aktarılması ve geleneksel çocuk oyunlarının eğitimdeki yeri de tartışılacak.</p>

<p>Tarih odaklı sunumlarda ise Millî Mücadele döneminde okul öncesi eğitim, Osmanlı vakıf köy mektepleri, çocuk yayınları ve mektep oyunları ele alınacak. Orta Asya’dan günümüze aşık oyunları ile mangala gibi geleneksel oyunlara ilişkin sunumlar da yapılacak.</p>

<p>İkinci gün çevrim içi oturumlar düzenlenecek</p>

<p>20 Kasım Cuma günü iki paralel çevrim içi oturum alanında devam edecek sempozyumda, Osmanlı döneminde çocukluk ve oyun kültürü farklı kaynaklar üzerinden incelenecek. Evliya Çelebi’nin Seyahatnâmesi, İstanbul tereke kayıtları, çocuk dergileri ve çocuk okuma kitapları bu kapsamda değerlendirilecek.</p>

<p>Azerbaycan ve Anadolu’daki geleneksel çocuk oyunlarının toplumsal hafıza ve kültürel aktarımdaki yeri de programda yer bulacak. Aile eğitiminde çocuk kişiliğinin gelişimi, manevi eğitim, çocuk edebiyatı ve öğretim programlarında oyun konuları görüşülecek.</p>

<p>Çocuk politikaları ve çocuk hakları da gündemde</p>

<p>Sempozyumun son oturumlarında çocuk suçluluğunun sosyal ve pedagojik nedenleri, geç Osmanlı döneminde çocuk hukuku, Cumhuriyet döneminde çocuk politikaları ve çocukların tarih yazımındaki yeri ele alınacak.</p>

<p>İki günlük program, çocukluk tarihini yalnızca eğitim ve aile ilişkileri üzerinden değil; oyun, edebiyat, şehir hayatı, hukuk ve kültürel miras bağlamında da değerlendirmeye açacak. </p><div class="article-source py-3 small ">
                </div>
]]></turbo:content>
      <category>Etkinlik</category>
      <guid>https://tibbiyebulteni.com/turk-tarihinde-cocuk-ve-cocuk-oyunlari-marmara-universitesinde-ele-alinacak</guid>
      <pubDate>Sun, 15 Nov 2026 15:24:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://tibbiyebultenicom.teimg.com/crop/1280x720/tibbiyebulteni-com/uploads/2026/11/i-m-g-4720.jpeg" type="image/jpeg" length="18611"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[Kırgızistan’da tıp eğitimi 35 yılda genişledi ve devlet akreditasyonuna geçti]]></title>
      <link>https://tibbiyebulteni.com/kirgizistanda-tip-egitimi-35-yilda-genisledi-ve-devlet-akreditasyonuna-gecti</link>
      <atom:link rel="self" href="https://tibbiyebulteni.com/kirgizistanda-tip-egitimi-35-yilda-genisledi-ve-devlet-akreditasyonuna-gecti" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[Kırgızistan, Sovyet döneminden kalan altı yıllık tıp eğitimini korudu. Aile hekimliği müfredata girdi, devlet ve özel kurumlar çoğaldı. 2026’da klinik eğitim kapasitesi devlet akreditasyonunda incelendi.]]></description>
      <turbo:content><![CDATA[<p>Kırgızistan, 1991’de bağımsızlığını kazandığında Sovyetler Birliği’nden altı yıllık bir tıp eğitimi ve branş hekimlerinin ağırlık taşıdığı bir sağlık sistemi devraldı. Otuz beş yılda temel tıp eğitiminin süresi korunurken aile hekimliği müfredata girdi, mezuniyet sonrası eğitimin bir bölümü bölge hastanelerine taşındı ve devlet dışı kurumlar tıp eğitimi vermeye başladı. Sağlık Bakanlığının Haziran 2026 açıklamasına göre tıp programı yürüten 34 yükseköğretim kurumu vardı. Mayıs ayındaki devlet akreditasyonu değerlendirmesine başvuran 24 kurumdan 11’i onay aldı.</p>

<p>Sovyet döneminden nasıl bir eğitim sistemi kaldı?</p>

<p>Sovyet döneminde Kırgızistan’daki hekim eğitimi, hastanelerin ve branş polikliniklerinin ağırlık taşıdığı bir hizmet düzeni içinde gelişti. Genel tıp, çocuk sağlığı ve koruyucu sağlık gibi alanlar, farklı görevler üstlenecek hekimler yetiştiriyordu. Bu yapının bir sonucu olarak öğretim, belirli bir branşta çalışacak hekimlerin hazırlanmasına ağırlık veriyordu.</p>

<p>Bağımsızlıktan sonra altı yıllık genel tıp eğitimi sürdü. Değişen nokta, hastayı ilk karşılayan hekimin göreviydi. Birinci basamakta çalışan hekimin, farklı yaş gruplarından gelen hastaların yaygın sorunlarını değerlendirmesi, kronik hastalıkları izlemesi ve gerektiğinde hastayı uygun uzmana yönlendirmesi bekleniyordu. Bu görev tanımı, hem çalışan hekimlerin yeniden eğitilmesini hem de üniversite müfredatının yenilenmesini gerektirdi.</p>

<p>Polikliniklerden aile hekimliği birimlerine geçiş</p>

<p>1996’da başlayan Manas sağlık reformu kapsamında bazı poliklinikler aile hekimliği birimlerine dönüştürüldü. İlk aşamada yeni birimlerde görev alacak branş hekimlerine yeniden eğitim verildi. Böylece aynı birimde bir çocuğun düzenli sağlık izlemi yapılabiliyor, yüksek tansiyonu olan bir yetişkin takip edilebiliyor ve uzman değerlendirmesi gereken hasta sevk edilebiliyordu.</p>

<p>Üniversite müfredatı daha sonra yenilendi. Eğitim Bakanlığı 2012’de yeni tıp eğitimi standardını onayladı. Kırgız Devlet Tıp Akademisi genel hekimlik müfredatını bu standarda göre düzenleyen ilk kurum oldu. Yeni program ilk mezunlarını 2018’de verdi.</p>

<p>Tıp eğitimi devlet ve özel üniversitelere yayıldı</p>

<p>Avrupa Sağlık Sistemleri ve Politikaları Gözlemevine göre tıp eğitimi veren kurum sayısı 2010’da dörtten 2021’de 22’ye çıktı. 2020–2021 öğretim yılında yaklaşık 36 bin 800 tıp öğrencisinin yaklaşık 20 bini yabancıydı. Bu öğrencilerin çoğu Hindistan ve Pakistan’dan geliyordu. Gözlemevi, öğrenci sayısı artarken hasta başında uygulama olanaklarının yetersiz kaldığını bildirdi.</p>

<p>Sağlık Bakanlığı, Haziran 2026’da tıp programı yürüten 34 yükseköğretim kurumunun 12’sinin devlet, 22’sinin devlet dışı statüde olduğunu açıkladı. Devlet kurumları arasında Bişkek’teki Kırgız Devlet Tıp Akademisi, Oş Devlet Üniversitesi, Balasagun Kırgız Millî Üniversitesi ve Celal-Abad Devlet Üniversitesi bulunuyor. Bişkek’teki Uluslararası Yüksek Tıp Okulu ile Kant’taki Satkınbay Tentişev Asya Uluslararası Üniversitesi ise özel kurumlara örnek oluşturuyor.</p>

<p>Kırgız Devlet Tıp Akademisinin yapısı ve görevi</p>

<p>Bişkek’teki İ. K. Ahunbayev Kırgız Devlet Tıp Akademisi, sağlık alanında eğitim ve araştırma yapan bir devlet yükseköğretim kurumudur. Akademinin bünyesinde genel tıp, pediatri, diş hekimliği, eczacılık, koruyucu sağlık ve hemşirelik alanlarında eğitim veren fakülte ve birimler bulunur. Koruyucu sağlık eğitimi, hastalıkların toplumda nasıl yayıldığı ve önlenebileceği gibi konuları kapsar.</p>

<p>Akademi, öğrencileri mesleğe hazırlamanın yanı sıra mezun hekimlere uzmanlık eğitimi verir ve sağlık çalışanlarının mesleki gelişimine katkı sağlar. Mezuniyet Sonrası Tıp Eğitimi Fakültesi diploma sonrası programları yürütür. Ülkede hemşirelik ve ebelik eğitiminde sağlık kolejleri de görev alır. Gözlemevinin 2022 incelemesinde hemşirelik eğitimi veren 25 kolej bildirildi. Aynı inceleme, aile hekimi açığı bulunan kırsal alanlarda hemşirelerin birinci basamakta daha fazla sorumluluk üstlenmesine yönelik adımlar atıldığını kaydetti.</p>

<p>Altı yıllık tıp eğitiminin ardından internatura ve ordinatura</p>

<p>Akademinin 2026–2027 kabul planında diploma sonrası iki eğitim yolu yer alıyor. İnternatura, genel hekimlik, genel pediatri, acil sağlık hizmetleri, patolojik anatomi ve klinik laboratuvar tanısı gibi alanlarda uygulamalı mesleki eğitim veriyor. Bu programlar Kırgızistan’da tıp diplomasından sonra başlıyor. Türkiye’de intörnlük ise tıp fakültesinin son yılında yapılıyor.</p>

<p>Ordinatura, bir branşta uzmanlaşmaya yönelik mezuniyet sonrası eğitimdir. Genel hekimlik internaturası ile aile hekimliği uzmanlığı için ayrı kontenjanlar açılıyor. Akademinin 2026–2027 planında aile hekimliği uzmanlığı için 70’i devlet bütçesinden karşılanan, 30’u ücretli olmak üzere 100 kontenjan ayrıldı.</p>

<p>Akademinin 2026–2027 planındaki başlıca uzmanlık alanları</p>

<p>Birinci basamak ve erişkin hastalıkları<br />
Aile hekimliği, iç hastalıkları, kardiyoloji, gastroenteroloji, hematoloji, nefroloji, göğüs hastalıkları, romatoloji, endokrinoloji, enfeksiyon hastalıkları, alerji ve immünoloji, deri ve zührevi hastalıklar.</p>

<p>Cerrahi ve girişimsel alanlar<br />
Genel cerrahi, kalp cerrahisi, beyin ve sinir cerrahisi, göğüs cerrahisi, plastik cerrahi, ortopedi ve travmatoloji, üroloji, kulak burun boğaz, göz hastalıkları, kadın hastalıkları ve doğum ile damar içi girişimsel cerrahi.</p>

<p>Çocuk sağlığı ve hastalıkları<br />
Pediatri, yenidoğan uzmanlığı, çocuk cerrahisi, çocuk kardiyolojisi, çocuk nörolojisi, çocuk nefrolojisi, çocuk onkolojisi, çocuk endokrinolojisi, çocuk psikiyatrisi ve çocuk anesteziyolojisi.</p>

<p>Anestezi, tanı ve diğer uzmanlık alanları<br />
Anesteziyoloji ve reanimasyon, radyoloji, patolojik anatomi, klinik farmakoloji, nöroloji, psikiyatri, onkoloji, adli tıp ve spor hekimliği.</p>

<p>Koruyucu sağlık ve diğer meslek programları<br />
Koruyucu sağlık alanında genel hijyen, epidemiyoloji ve mikrobiyoloji bulunuyor. Ortodonti, çocuk diş hekimliği ve klinik eczacılık da ilgili meslek mezunlarına yönelik ayrı programlar arasında yer alıyor.</p>

<p>Uzmanlık eğitimi neden bölgelere taşındı?</p>

<p>Mezuniyet sonrası klinik eğitim uzun süre Bişkek ve Oş’ta yoğunlaştı. Hükümet 2017 sonunda eğitimin bir bölümünün bölge hastanelerinde yürütülmesini öngören düzenlemeyi kabul etti. Amaç, genç hekimlere farklı hasta gruplarıyla çalışma deneyimi kazandırmak ve aile hekimi ihtiyacının yüksek olduğu bölgelerde eğitim kapasitesi oluşturmaktı. Geçiş döneminde bölgedeki uygulama zorunluluğu devlet bütçesiyle eğitim alanlarla sınırlandı. Gözlemevinin 2022 incelemesine göre bu gruptakilerin yaklaşık yarısı bölgelere gitti.</p>

<p>2026–2027 kabul planı, Akademinin yanı sıra Oş Devlet Üniversitesi ve S. B. Daniyarov adına faaliyet gösteren Devlet Tıp Enstitüsü için de uzmanlık kontenjanları öngörüyor. Bölge hastanelerinde eğitim, hekimlerin o bölgedeki hasta grubunu ve çalışma koşullarını tanımasını sağlıyor. Halkın hizmete erişimi açısından belirleyici olan, bu hekimlerin eğitimden sonra bölgede göreve başlaması ve çalışmaya devam etmesi.</p>

<p>2026 devlet akreditasyonunda neler incelendi?</p>

<p>Sağlık Bakanlığı, Mayıs 2026 değerlendirmesinde öğretim kadrosunu, klinik uygulama yapılan sağlık kuruluşlarını, donanımı, müfredatı ve eğitimin nasıl yürütüldüğünü inceledi. Başvuran 24 kurumdan dördü altı yıl, yedisi bir yıl süreyle akreditasyon aldı. On üç kurum değerlendirmeyi geçemedi. Yedi kurum süresi içinde değerlendirmeye katılmadı.</p>

<p>Oş Devlet Üniversitesi, Uluslararası Yüksek Tıp Okulu ve Satkınbay Tentişev Asya Uluslararası Üniversitesi altı yıllık akreditasyon alan kurumlar arasındaydı. Balasagun Kırgız Millî Üniversitesi ile Celal-Abad Devlet Üniversitesi bir yıllık akreditasyon aldı. Kırgız Devlet Tıp Akademisi, Kırgız-Rus Slav Üniversitesi ve Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi bu değerlendirmeye tabi tutulmadı.</p>

<p>KAYNAKLAR</p>

<p>1. Avrupa Sağlık Sistemleri ve Politikaları Gözlemevi. Kyrgyzstan: Health System Review. Health Systems in Transition, 24(3), 2022.<br />
2. Kırgız Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı. Tıp eğitimi veren yükseköğretim kurumlarının devlet akreditasyonu sonuçları. 4 Haziran 2026.<br />
3. Kırgız Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı. 2026–2027 öğretim yılı internatura ve ordinatura kabul planı. 7 Ekim 2026 tarihli ve 1163 sayılı emir, Ek 1 ve Ek 2.</p><div class="article-source py-3 small ">
                </div>
]]></turbo:content>
      <category>Tıp Tarihi</category>
      <guid>https://tibbiyebulteni.com/kirgizistanda-tip-egitimi-35-yilda-genisledi-ve-devlet-akreditasyonuna-gecti</guid>
      <pubDate>Sun, 15 Nov 2026 13:55:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://tibbiyebultenicom.teimg.com/crop/1280x720/tibbiyebulteni-com/uploads/2026/11/kirgizistanda-tip-egitimi-200kb.jpg" type="image/jpeg" length="63955"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[Prostat Kanserinde Hormonları Baskılamak: Huggins’in Nobel’e Uzanan Keşfi]]></title>
      <link>https://tibbiyebulteni.com/prostat-kanserinde-hormonlari-baskilamak-hugginsin-nobele-uzanan-kesfi</link>
      <atom:link rel="self" href="https://tibbiyebulteni.com/prostat-kanserinde-hormonlari-baskilamak-hugginsin-nobele-uzanan-kesfi" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[Charles Huggins ve meslektaşları, 1941’de erkeklik hormonlarının baskılanmasının bazı prostat kanserlerinde klinik iyileşme sağlayabildiğini gösterdi. Bu yaklaşım, Huggins’e 1966 Nobel Ödülü’nü getirdi.]]></description>
      <turbo:content><![CDATA[<p>Prostat kanserinin büyümesinin erkeklik hormonları baskılanarak yavaşlatılabileceği, 1941 yılında Charles Brenton Huggins ve çalışma arkadaşlarının araştırmalarıyla ortaya kondu. Chicago Üniversitesi’nde yürütülen çalışmalar, bazı ileri evre prostat kanserlerinin hormonal değişikliklere yanıt verdiğini gösterdi. Bu bulgular, kanserin büyümesini destekleyen biyolojik mekanizmaların tedavi amacıyla hedeflenebileceğini ortaya koydu.</p>

<p>Huggins’in prostat kanserinin hormonal tedavisine ilişkin keşifleri, 1966 yılında Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü ile ödüllendirildi. Aradan geçen yıllarda tedavi yöntemleri önemli ölçüde değişse de hormonların etkisini azaltma yaklaşımı, prostat kanseri tedavisinin temel bileşenlerinden biri olmaya devam ediyor.</p>

<p>1941’de prostat kanserine farklı bir yaklaşım</p>

<p>Yirminci yüzyılın ilk yarısında ileri evre prostat kanseri için etkili tedavi seçenekleri oldukça sınırlıydı. Özellikle hastalığın kemiklere veya başka organlara yayıldığı durumlarda cerrahi ve radyoterapinin sağlayabileceği yararlar sınırlanabiliyordu.</p>

<p>Charles Huggins, prostat bezinin fizyolojik özelliklerini inceleyerek kanser tedavisi açısından farklı bir soruya yöneldi: Normal prostat dokusunun gelişmesini ve işlevini etkileyen hormonlar, kanserli prostat hücrelerinin büyümesinde de rol oynuyor olabilir miydi?</p>

<p>Prostat bezinin gelişimi ve işlevleri, androjen adı verilen erkeklik hormonlarıyla yakından ilişkilidir. Bu hormonların en önemlilerinden biri testosterondur.</p>

<p>Huggins ve çalışma arkadaşları, prostat kanserinin bazı türlerinin de androjenlerin etkisine bağımlı olabileceğini araştırdı.</p>

<p>Bu yaklaşım, tümörü yalnızca doğrudan ortadan kaldırmaya çalışmak yerine büyümesini destekleyen hormonal ortamı değiştirmeyi amaçlıyordu.</p>

<p>Hormonlar baskılandığında hastaların durumu değişti</p>

<p>Huggins ve Clarence V. Hodges, 1941 yılında yayımladıkları araştırmalarda prostat kanserinin hormonal müdahalelere verdiği yanıtı inceledi. Aynı yıl Huggins, R. E. Stevens Jr. ve Hodges tarafından yayımlanan başka bir klinik çalışma da ileri evre hastalarda hormon baskılamasının etkilerine odaklandı.</p>

<p>Araştırmacılar, testislerin cerrahi olarak alınması ve östrojen uygulanması gibi androjen etkisini azaltmaya yönelik müdahaleleri değerlendirdi. Bunun yanında androjen verilmesinin hastalığın seyrine etkisini de araştırdı.</p>

<p>O dönemde prostat kanserinin biyolojik faaliyetini değerlendirmek için kandaki bazı enzimler kullanılıyordu. Bunların arasında prostat dokusuyla ilişkili asit fosfataz önemli bir yer tutuyordu.</p>

<p>Araştırmacılar, androjen etkisi azaltıldığında bazı hastalarda hastalıkla ilişkili biyokimyasal göstergelerin düştüğünü gözlemledi.</p>

<p>Klinik değerlendirmelerde ise ileri evre prostat kanseri bulunan bazı hastaların genel durumunda ve hastalık belirtilerinde iyileşmeler bildirildi.</p>

<p>Buna karşılık androjen uygulanmasının bazı hastalarda belirtileri ağırlaştırabildiği gözlendi.</p>

<p>Bu sonuçlar, prostat kanserinin en azından belirli bir bölümünün hormonal uyarılara duyarlı olduğunu destekledi.</p>

<p>Ancak dönemin araştırmaları, bugünkü büyük ölçekli randomize klinik çalışmaların yöntemlerine sahip değildi. İlk bulgular klinik gözlemler, biyokimyasal ölçümler ve tedavi sonrası izlem verilerine dayanıyordu.</p>

<p>Ayrıca kan göstergelerindeki düzelme, tek başına tümörün tamamen ortadan kalktığını veya hastanın yaşam süresinin uzadığını kanıtlamıyordu.</p>

<p>Kanserin hormonlara bağımlılığı ne anlama geliyor?</p>

<p>Huggins’in çalışmalarının temelinde, prostat kanseri hücrelerinin büyümesini destekleyen hormonal sinyallerin azaltılması düşüncesi bulunuyordu.</p>

<p>Testosteron ve dihidrotestosteron gibi androjenler, prostat hücrelerinde bulunan androjen reseptörlerine bağlanarak belirli genlerin faaliyetini etkiler.</p>

<p>Bu sinyal mekanizması, normal prostat hücrelerinin işlevlerinde rol oynadığı gibi birçok prostat kanseri hücresinin büyümesini de destekleyebilir.</p>

<p>Androjen üretimi azaltıldığında veya bu hormonların reseptörler üzerindeki etkisi engellendiğinde hormona duyarlı kanser hücrelerinin büyümesi yavaşlayabilir.</p>

<p>Bazı hastalarda tümör yükü azalabilir ve hastalığa bağlı belirtiler hafifleyebilir.</p>

<p>Bununla birlikte bütün prostat kanserleri hormon baskılamasına aynı derecede yanıt vermez. Ayrıca başlangıçta tedaviye duyarlı olan kanser hücreleri, zaman içinde düşük testosteron düzeylerinde de büyümelerini sürdürebilecek özellikler kazanabilir.</p>

<p>Bu nedenle hormon tedavisi bütün prostat kanserlerini kesin olarak ortadan kaldıran bir yöntem değildir.</p>

<p>1966 Nobel Ödülü neden Huggins’e verildi?</p>

<p>Charles Brenton Huggins, prostat kanserinin hormonal tedavisine ilişkin keşifleri nedeniyle 1966 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü’ne layık görüldü.</p>

<p>Ödül, Huggins ile Peyton Rous arasında eşit olarak paylaştırıldı.</p>

<p>Huggins, prostat kanserinin hormonal tedavisi üzerine yaptığı keşifler nedeniyle ödüllendirilirken Peyton Rous, tümör oluşumuna neden olabilen virüslerle ilgili araştırmaları nedeniyle Nobel’e layık görüldü.</p>

<p>İki araştırmacının çalışmaları farklı bilimsel sorulara odaklanıyordu.</p>

<p>Rous, bazı virüslerin kanser oluşumunda rol oynayabildiğini göstermişti. Huggins ise bazı kanserlerin hormonal çevrelerinin değiştirilmesiyle kontrol altına alınabileceğine ilişkin kanıtlar ortaya koymuştu.</p>

<p>Huggins’in 1941 yılındaki araştırmaları ile Nobel Ödülü arasında 25 yıl bulunuyordu.</p>

<p>Ödülün gerekçesi, yalnızca tek bir deney değil, prostat kanserinin hormonal tedavisine yönelik keşiflerinin bütünüdür.</p>

<p>Huggins’in bilimsel mirası, kanserin biyolojik özelliklerini hedefleyen tedavi yaklaşımlarının gelişmesi açısından önem taşıyor.</p>

<p>Bugün prostat kanserinde hormon tedavisi nasıl uygulanıyor?</p>

<p>Huggins’in araştırmalarıyla temelleri atılan hormonal yaklaşım, günümüzde farklı ilaç gruplarıyla uygulanıyor.</p>

<p>Bu tedavilerin önemli bir bölümünü androjen yoksunluk tedavisi oluşturuyor. ADT olarak adlandırılan yöntem, vücuttaki testosteron üretimini belirgin ölçüde azaltmayı amaçlıyor.</p>

<p>Günümüzde testosteron üretimini baskılayan ilaçlar ve belirli durumlarda testislerin cerrahi olarak alınması bu amaçla kullanılabiliyor.</p>

<p>Bunun yanında androjen reseptörlerinin faaliyetini engelleyen veya vücudun farklı bölgelerinde androjen üretimini azaltan başka hormonal tedaviler de bulunuyor.</p>

<p>Tedavinin seçimi, prostat kanserinin evresine ve biyolojik özelliklerine göre değişiyor.</p>

<p>Örneğin bazı hastalarda radyoterapiyle birlikte hormon baskılama tedavisi uygulanabiliyor. Metastatik, yani başka organlara yayılmış hormona duyarlı prostat kanserinde ise androjen baskılama tedavisine başka hormonal ilaçlar veya uygun hastalarda kemoterapi eklenebiliyor.</p>

<p>Dolayısıyla günümüzde prostat kanserinin hormonal tedavisi, Huggins’in 1941 yılında değerlendirdiği yöntemlerden daha geniş ve farklı seçenekleri kapsıyor.</p>

<p>Hormon tedavisi prostat kanserini tamamen iyileştirir mi?</p>

<p>Bu sorunun yanıtı, hastalığın evresine ve uygulanan tedaviye göre değişiyor.</p>

<p>Hormon baskılama tedavisi, hormona duyarlı prostat kanserinde hastalığın ilerlemesini yavaşlatabilir. Uygun hasta gruplarında diğer tedavilerle birlikte kullanılması yaşam süresini uzatabilir.</p>

<p>Ancak ileri evre prostat kanserinde hormon tedavisi her zaman kalıcı iyileşme sağlamaz.</p>

<p>Bazı hastalarda testosteron düzeyi çok düşük olmasına rağmen kanser büyümeye devam edebilir. Bu durum kastrasyona dirençli prostat kanseri olarak adlandırılır.</p>

<p>Kastrasyona direnç gelişmesi, bütün hormonal tedavilerin etkisiz hâle geldiği anlamına gelmez.</p>

<p>Günümüzde androjen reseptörlerini veya hormon sentezini farklı mekanizmalar üzerinden hedefleyen ilaçlar, hastalığın bu aşamasında da belirli hastalarda kullanılabiliyor.</p>

<p>Ayrıca kemoterapi, radyofarmasötikler ve uygun hastalarda genetik özelliklere göre seçilen hedefe yönelik tedaviler gibi seçenekler de bulunuyor.</p>

<p>Hormon baskılamasının yan etkileri var mı?</p>

<p>Androjenler yalnızca prostat dokusunda değil, vücudun farklı sistemlerinde de görev yapıyor. Bu nedenle hormon baskılama tedavisi bazı istenmeyen etkilere yol açabiliyor.</p>

<p>Tedavi sırasında sıcak basmaları, cinsel istekte azalma, sertleşme sorunları, yorgunluk ve kas kütlesinde azalma görülebiliyor.</p>

<p>Uzun süreli tedavilerde kemik mineral yoğunluğunun azalması, kırık riskinde artış ve metabolik değişiklikler de önem taşıyor.</p>

<p>Bazı hastalarda kilo artışı, kan yağlarında değişiklik ve insülin direnci gelişebiliyor.</p>

<p>Bu etkilerin görülme olasılığı ve şiddeti, kullanılan tedaviye, uygulama süresine ve hastanın özelliklerine göre farklılık gösteriyor.</p>

<p>Bu nedenle hormon tedavisi uygulanan hastaların klinik yanıtları kadar olası yan etkilerinin de izlenmesi gerekiyor.</p>

<p>1941’den günümüze değişmeyen bilimsel düşünce</p>

<p>Charles Huggins ve çalışma arkadaşlarının prostat kanseri araştırmaları, kanser tedavisinde biyolojik mekanizmaların hedeflenebileceğini gösteren önemli tarihsel örneklerden biridir.</p>

<p>1941 yılında elde edilen bulgular, bazı prostat kanserlerinin büyümek için androjen sinyallerinden yararlandığını ve bu sinyallerin baskılanmasının hastalığın seyrini etkileyebildiğini ortaya koydu.</p>

<p>Sonraki yıllarda geliştirilen ilaçlar, klinik araştırmalar ve farklı tedavi kombinasyonları, hormonal yaklaşımın daha geniş hasta gruplarında değerlendirilmesini sağladı.</p>

<p>Huggins’in keşfinden günümüze ulaşan temel düşünce, kanserin yalnızca bulunduğu organa göre değil, büyümesini sürdüren biyolojik mekanizmalara göre de tedavi edilebileceğidir.</p>

<p>TIBBİ UYARI</p>

<p>Prostat kanserinde hormon tedavisi her hasta için uygun değildir. Testosteron ve diğer hormonları etkileyen ilaçların kullanımı, değiştirilmesi veya bırakılması hekim değerlendirmesi gerektirir. Tedavi kararları hastalığın evresine, özelliklerine ve hastanın sağlık durumuna göre üroloji ve onkoloji uzmanları tarafından verilmelidir.</p>

<p>KAYNAKLAR</p>

<p>1. Huggins C, Stevens RE Jr, Hodges CV. Studies on Prostatic Cancer: II. The Effects of Castration on Advanced Carcinoma of the Prostate Gland. Archives of Surgery. 1941;43(2):209–223. DOI: 10.1001/archsurg.1941.01210140043004.</p>

<p>2. Nobel Prize Outreach. The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1966. Charles Brenton Huggins ve Peyton Rous’un Nobel Ödülü gerekçeleri. NobelPrize.org.</p>

<p>3. National Cancer Institute. Hormone Therapy for Prostate Cancer. National Institutes of Health. Prostat kanserinde hormonal tedavi, tedaviye direnç ve yan etkiler hakkında resmî bilgilendirme.</p><div class="article-source py-3 small ">
                </div>
]]></turbo:content>
      <category>Tıp Tarihi</category>
      <guid>https://tibbiyebulteni.com/prostat-kanserinde-hormonlari-baskilamak-hugginsin-nobele-uzanan-kesfi</guid>
      <pubDate>Sun, 15 Nov 2026 13:19:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://tibbiyebultenicom.teimg.com/crop/1280x720/tibbiyebulteni-com/uploads/2026/11/prostat-kanseri-1941-gorsel-200kb.jpg" type="image/jpeg" length="53014"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[Sıtmayla nörosifiliz tedavisi: 1917’den Nobel’e uzanan etik tartışma]]></title>
      <link>https://tibbiyebulteni.com/sitmayla-norosifiliz-tedavisi-1917den-nobele-uzanan-etik-tartisma</link>
      <atom:link rel="self" href="https://tibbiyebulteni.com/sitmayla-norosifiliz-tedavisi-1917den-nobele-uzanan-etik-tartisma" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[1917’de Viyana’da nörosifiliz hastalarına bilerek sıtma bulaştırıldı. 1927’de Nobel getiren yöntem, bazı iyileşme bildirimlerine rağmen ölüm riski, hasta onamı ve eşitsizlikler nedeniyle etik tartışmalar doğurdu.]]></description>
      <turbo:content><![CDATA[<p>14 Haziran 1917’de Viyana’da, tıp tarihinin en tartışmalı tedavi girişimlerinden biri başladı. Avusturyalı psikiyatrist Julius Wagner-Jauregg, nörosifilizin ağır bir biçimi olan ilerleyici genel paralizi hastalarına bilerek sıtma bulaştırdı. Amaç, sıtmanın yol açtığı yüksek ateşten yararlanarak hastalığın ilerlemesini durdurmaktı.</p>

<p>Bazı hastalarda düzelme bildirilen yöntem, Wagner-Jauregg’e 1927 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü’nü kazandırdı. Ancak uygulama, ağır enfeksiyon riski, hasta onamı ve savunmasız insanların tıbbi araştırmalarda kullanılması nedeniyle önemli etik tartışmaların konusu oldu.</p>

<p>Bugün malaryoterapi olarak bilinen bu uygulama, bir tedavinin olası yararının hastaya yüklediği riskleri hangi koşullarda haklı gösterebileceği sorusunu gündeme getiren tarihsel örneklerden biri olarak değerlendiriliyor.</p>

<p>Nörosifiliz neden ölümcül bir hastalıktı?</p>

<p>Nörosifiliz, frengiye (sifiliz) neden olan Treponema pallidum bakterisinin merkezi sinir sistemini etkilemesiyle gelişebilen bir enfeksiyondur.</p>

<p>Sinir sistemi tutulumu sifilizin farklı evrelerinde görülebilir. Sıtma tedavisinin tarihsel olarak hedef aldığı ilerleyici genel paralizi ise özellikle ağır nörolojik ve psikiyatrik belirtilerle seyreden bir hastalık tablosuydu.</p>

<p>Hastalarda hafıza kaybı, kişilik değişiklikleri, davranış bozuklukları, bilişsel gerileme ve hareket sorunları gelişebiliyordu. İlerleyen dönemlerde ağır işlev kayıpları ve ölüm meydana gelebiliyordu.</p>

<p>20. yüzyılın başlarında bu hastalar için güvenilir ve etkili tedavi seçenekleri son derece sınırlıydı.</p>

<p>Hastalığın ağır seyri, hekimleri başka enfeksiyonların oluşturduğu ateşi tedavi amacıyla kullanmaya yöneltti.</p>

<p>Hastalara neden sıtma bulaştırıldı?</p>

<p>Julius Wagner-Jauregg, ateşli enfeksiyon geçiren bazı psikiyatri hastalarının belirtilerinde düzelme görüldüğüne ilişkin gözlemlerden hareket etti.</p>

<p>Ateşin belirli hastalıkların seyrini değiştirebileceğini düşünerek farklı yöntemlerle vücut sıcaklığını yükseltmeye çalıştı.</p>

<p>Daha sonra sıtmaya yöneldi.</p>

<p>1917’de sıtma enfeksiyonu bulunan bir askerden alınan parazitli kan, ilerleyici genel paralizi hastalarına bulaştırma amacıyla kullanıldı.</p>

<p>Uygulamada Plasmodium vivax türü tercih edildi. Bunun nedenlerinden biri, oluşturduğu sıtma enfeksiyonunun o dönemde kinin kullanılarak tedavi edilebilmesiydi.</p>

<p>Hekimler, sıtmanın oluşturduğu tekrarlayan yüksek ateşin sifiliz etkeni üzerinde olumsuz etki oluşturabileceğini düşünüyordu.</p>

<p>Bununla birlikte, ateşin hastalık etkeni üzerindeki olası etkisi ile hastanın gerçekten iyileşmesi aynı şey değildi.</p>

<p>Üstelik yeni bir enfeksiyon oluşturmak, hastaları sıtmanın neden olabileceği ağır komplikasyonlarla karşı karşıya bırakıyordu.</p>

<p>156 hastalık seride ne bulundu?</p>

<p>Malaryoterapinin ilk dönemlerinde bazı hastaların zihinsel ve fiziksel durumunda iyileşmeler bildirildi.</p>

<p>Frontiers in Medicine dergisinde 2021 yılında yayımlanan tarihsel incelemede, New York’ta 1923–1927 yılları arasında tedavi edilen 156 hastayı kapsayan bir klinik seri aktarıldı.</p>

<p>Bu seride hastaların yaklaşık yüzde 33’ünde tam remisyon, yani hastalık belirtilerinin kaybolması olarak değerlendirilen bir dönem bildirildi.</p>

<p>Aynı seride ölüm oranı yüzde 26 olarak kaydedildi.</p>

<p>Ancak bu iki oran yorumlanırken önemli bir ayrım yapılması gerekiyor.</p>

<p>Yüzde 26 ölüm oranı, hastaların tamamının doğrudan sıtma enfeksiyonu nedeniyle öldüğünü göstermiyor. Başlangıçtaki nörosifiliz tablosu, diğer sağlık sorunları ve dönemin bakım koşulları sonuçları etkilemiş olabilir.</p>

<p>Ayrıca bu tarihsel hasta serisi, modern anlamda rastgele gruplara ayrılmış, uygun kontrol grubuyla karşılaştırılmış bir klinik araştırma değildi.</p>

<p>Tam remisyon olarak kaydedilen sonuçların tanımı ve değerlendirilme biçimi de günümüzdeki klinik araştırma standartlarından farklıydı.</p>

<p>Bu nedenle bildirilen iyileşmeleri, yöntemin bütün hastalar için güvenilir veya kesin etkili olduğunu gösteren kanıtlar olarak yorumlamak doğru değildir.</p>

<p>Bazı hastalar neden iyileşmiş olabilir?</p>

<p>O dönemdeki temel açıklama, sıtmanın oluşturduğu yüksek ateşin sifiliz etkenini baskılayabileceği düşüncesiydi.</p>

<p>Ancak tedavi sonrası belirtilerin hafiflemesi, tek başına ateşin iyileşmeye neden olduğunu kanıtlamaz.</p>

<p>Hastaların başlangıçtaki hastalık şiddeti, eş zamanlı uygulanan diğer tedaviler ve sonuçların değerlendirilme biçimi de önemli olabilir.</p>

<p>Üstelik bir hastanın belirli belirtilerinin düzelmesi, sinir sisteminde oluşmuş bütün hasarın ortadan kalktığı anlamına gelmez.</p>

<p>Malaryoterapiye ilişkin tarihsel veriler bu nedenle hem dönemin sınırlı tedavi seçenekleri hem de bilimsel yöntem bakımından değerlendirilmelidir.</p>

<p>1927 Nobel Ödülü neden verildi?</p>

<p>Julius Wagner-Jauregg, ilerleyici genel paralizinin tedavisinde sıtma bulaştırmanın terapötik değerine ilişkin çalışmaları nedeniyle 1927 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü’ne layık görüldü.</p>

<p>Ödülün verildiği dönemde, ağır nörosifiliz hastalarının bir bölümünde düzelme bildirilmesi önemli bir klinik gelişme olarak kabul ediliyordu.</p>

<p>Tedavi edilemeyen bir hastalığın seyrini değiştirebilme ihtimali, yöntemin farklı ülkelerde uygulanmasına yol açtı.</p>

<p>Bununla birlikte Nobel Ödülü, tedavinin risksiz olduğu veya günümüzün bilimsel ve etik koşullarını karşıladığı anlamına gelmiyor.</p>

<p>Yöntemin tarihsel önemini anlamak ile bütün uygulamalarını etik açıdan kabul edilebilir görmek birbirinden farklıdır.</p>

<p>Başka hastaların tedavisi için insanlara sıtma bulaştırıldı</p>

<p>Malaryoterapinin en ciddi etik sorunlarından biri, bazı hastaların başkalarını tedavi etmek amacıyla sıtma enfeksiyonunun kaynağı olarak kullanılmasıydı.</p>

<p>Hastings Center Report dergisinde 2015 yılında yayımlanan Matthew Gambino imzalı tarihsel araştırma, ABD’de 1922–1953 dönemindeki uygulamaları inceledi.</p>

<p>Araştırma özellikle Washington’daki St. Elizabeths Hastanesi deneyimine, hastaların toplumsal konumuna ve dönemin tıbbi kararlarına odaklandı.</p>

<p>Çalışmada, toplumsal açıdan dezavantajlı bazı kişilere bilerek sıtma bulaştırıldığı ve bu kişilerin başka hastaların tedavisinde kullanılacak enfeksiyonun sürdürülmesi için kaynak olarak değerlendirildiği anlatıldı.</p>

<p>Bu kişilerin bir bölümünde, sıtma tedavisinin hedeflediği sifiliz hastalığı da bulunmuyordu.</p>

<p>Böylece bir hastanın kendi tedavisi için risk alması ile başka insanların yararına enfeksiyona maruz bırakılması arasındaki temel etik ayrım ortaya çıktı.</p>

<p>Bu uygulamaların tüm merkezlerde aynı biçimde yürütüldüğünü söylemek mümkün değildir. Ancak belgelenmiş örnekler, tedaviye erişim, toplumsal eşitsizlik ve kişilerin tıbbi araştırmalarda korunması bakımından ciddi sorunlara işaret etmektedir.</p>

<p>Hastalar gerçekten onay verebiliyor muydu?</p>

<p>Malaryoterapinin en önemli etik tartışmalarından biri bilgilendirilmiş hasta onamıdır.</p>

<p>İlerleyici genel paralizi, bazı hastaların hafızasını, muhakeme yeteneğini ve karar verme kapasitesini etkileyebiliyordu.</p>

<p>Bu durum, hastanın tedavinin yararlarını ve risklerini anlayarak özgürce karar verip veremeyeceği sorusunu gündeme getiriyordu.</p>

<p>Bununla birlikte nörosifiliz tanısı bulunan bütün hastaların karar verme kapasitesinden yoksun olduğu varsayılamaz. Kapasite, kişinin durumuna göre değerlendirilmelidir.</p>

<p>Gambino’nun tarihsel incelemesi, 20. yüzyılın ilk yarısında hasta onamının bugünkü hukuki ve etik çerçevesinden farklı biçimde ele alındığını gösteriyor.</p>

<p>Bu nedenle dönemin uygulamalarını değerlendirirken hem hastalığın ağır seyrini hem de o yıllarda geçerli olan tıbbi ve toplumsal koşulları dikkate almak gerekiyor.</p>

<p>Ancak tarihsel koşulların açıklanması, hastaların rızaları dışında ciddi risklere maruz bırakılmasını kendiliğinden haklı çıkarmaz.</p>

<p>Modern tıp etiğinde hastanın bilgilendirilmesi, karar verme kapasitesinin değerlendirilmesi, gönüllülüğün korunması ve araştırmalarda risklerin sınırlandırılması temel ilkeler arasında yer alır.</p>

<p>Penisilin sıtma tedavisinin sonunu nasıl getirdi?</p>

<p>1940’lı yıllarda penisilinin sifiliz tedavisinde kullanılmaya başlanması, nörosifiliz tedavisinde köklü bir değişim yarattı.</p>

<p>Hastalığın etkenine yönelik antibiyotik tedavisinin uygulanabilir hâle gelmesi, hastaya yeni bir enfeksiyon bulaştırmaya dayalı yöntemlerin önemini azalttı.</p>

<p>Ancak malaryoterapi bütün merkezlerde aynı anda sona ermedi. Tarihsel kayıtlar, bazı uygulamaların 1950’li yıllara kadar devam ettiğini gösteriyor.</p>

<p>Günümüzde nörosifiliz tedavisinde hastaya sıtma bulaştırılması kabul edilen bir yöntem değildir.</p>

<p>ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezlerinin (CDC) tedavi rehberinde, yetişkinlerde nörosifiliz için önerilen temel tedavi damar yoluyla uygulanan kristalize penisilin G'dir.</p>

<p>Tedavi süreci hastalığın klinik özelliklerine, kişinin sağlık durumuna ve ilgili uzmanların değerlendirmelerine göre planlanır.</p>

<p>Bu nedenle günümüzde nörosifiliz, tarihsel sıtma uygulamalarından tamamen farklı, enfeksiyon etkenini hedefleyen tıbbi yöntemlerle tedavi edilmektedir.</p>

<p>Nobel ödüllü yöntem tıp etiğine ne öğretti?</p>

<p>Sıtmayla nörosifiliz tedavisinin tarihi, tıptaki bir uygulamanın bilimsel ve etik değerlendirmesinin zaman içinde nasıl değişebildiğini ortaya koyuyor.</p>

<p>Wagner-Jauregg’in çalışmaları, ağır bir hastalığın tedavi edilemediği dönemde ortaya çıktı. Bazı hastalarda bildirilen düzelmeler, yöntemin neden ilgi gördüğünü açıklıyordu.</p>

<p>Ancak elde edilen sonuçların bilimsel sınırlılıkları, enfeksiyonun oluşturduğu tehlikeler ve hastaların karar verme haklarına ilişkin sorunlar, uygulamanın diğer yönünü oluşturuyordu.</p>

<p>Özellikle tıbbi yarar görmeyecek kişilerin başkalarının tedavisi için enfeksiyona maruz bırakılması, hastaların korunmasının neden yalnızca hekimin iyi niyetine bırakılamayacağını gösteren tarihsel örneklerden biridir.</p>

<p>Bu olayın bıraktığı temel etik soru bugün de geçerliliğini koruyor: Bir hastalığı tedavi etme amacı, hastaya veya başka insanlara yüklenen riskleri hangi koşullarda haklı gösterebilir?</p>

<p>Tıp tarihinin bu tartışmalı sayfası, klinik yararın bilimsel olarak değerlendirilmesi kadar hasta haklarının, gönüllülüğün ve insan onurunun korunmasının da tıbbi uygulamanın ayrılmaz parçaları olduğunu hatırlatıyor.</p>

<p>KAYNAKLAR</p>

<p>1. Boualam MA, Pradines B, Drancourt M, Barbieri R. Malaria in Europe: A Historical Perspective. Frontiers in Medicine. 2021;8:691095. DOI: 10.3389/fmed.2021.691095.</p>

<p>2. Gambino M. Fevered Decisions: Race, Ethics, and Clinical Vulnerability in the Malarial Treatment of Neurosyphilis, 1922–1953. Hastings Center Report. 2015;45(4):39–50. DOI: 10.1002/hast.451.</p>

<p>3. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Neurosyphilis, Ocular Syphilis, and Otosyphilis. Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines. 2021.</p><div class="article-source py-3 small ">
                </div>
]]></turbo:content>
      <category>Tıp Tarihi</category>
      <guid>https://tibbiyebulteni.com/sitmayla-norosifiliz-tedavisi-1917den-nobele-uzanan-etik-tartisma</guid>
      <pubDate>Sun, 15 Nov 2026 12:57:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://tibbiyebultenicom.teimg.com/crop/1280x720/tibbiyebulteni-com/uploads/2026/11/norosifiliz-sitma-nobel-200kb.jpg" type="image/jpeg" length="41005"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[Akif Şakir Şakar: Askerî Hekimlikten Ortopedi Kürsüsüne]]></title>
      <link>https://tibbiyebulteni.com/akif-sakir-sakar-askeri-hekimlikten-ortopedi-kursusune</link>
      <atom:link rel="self" href="https://tibbiyebulteni.com/akif-sakir-sakar-askeri-hekimlikten-ortopedi-kursusune" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[Askerî hekim olarak cephede görev yapan Akif Şakir Şakar, üniversitede ortopedi eğitimi için klinik kurdu. 1939’da uzmanlık derneğinin ilk başkanı oldu; 1955’te modern hastanenin açılmasına öncülük etti.]]></description>
      <turbo:content><![CDATA[<p>Türkiye’de ortopedi ve çocuk cerrahisinin akademik bir kimlik kazanmasında önemli rol oynayan isimlerden biri, Ordinaryüs Profesör Dr. Akif Şakir Şakar oldu. Birinci Dünya Savaşı sırasında yaralı askerleri tedavi eden Şakar, savaşın ardından üniversitede ortopedi eğitiminin geliştirilmesine, kliniklerin kurulmasına ve uzmanlık alanının kurumsallaşmasına öncülük etti.</p>

<p>1939 yılında Ortopedi Şirürjisi ve Travmatoloji Cemiyetinin kurucu başkanı olan Şakar, 1955 yılında İstanbul Üniversitesi bünyesinde modern bir ortopedi ve çocuk cerrahisi hastanesinin hizmete açılmasını sağlayan çalışmaların da merkezinde yer aldı.</p>

<p>Askerî Tıbbiye’de başlayan hekimlik yaşamı</p>

<p>İstanbul’un Cerrahpaşa semtinde doğan Akif Şakir Şakar, tıp eğitimi veren bir ailenin çocuğuydu. Babası Şakir Paşa, Türkiye’de deneysel fizyolojinin gelişmesine katkıda bulunan ve Fransız fizyolog Claude Bernard’ın yanında yetişen hekimlerden biriydi.</p>

<p>Akif Şakir, 1904 yılında Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane’ye girdi. 1910 yılında askerî hekim olarak mezun oldu ve Gülhane Askerî Tatbikat Okulunda bir yıl staj yaptı.</p>

<p>1911 yılında Van Askerî Hastanesine operatör yardımcısı olarak atandı. Cerrahi bilgisini geliştirmek amacıyla 1912 yılının sonunda Viyana’ya gitti.</p>

<p>Burada cerrah Anton von Eiselsberg’in kliniğinde ve özellikle yaralanmaların tedavisiyle ilgilenen birimlerde çalıştı. Dönemin cerrahlarından Burghard Breitner’in yanında edindiği deneyim, ilerleyen yıllardaki savaş cerrahisi çalışmalarına temel oluşturdu.</p>

<p>Gazze’de 500 yataklı savaş hastanesinde görev yaptı</p>

<p>Birinci Dünya Savaşı başladığında Akif Şakir Şakar, tabip yüzbaşı olarak Osmanlı ordusunun sağlık hizmetlerinde görevlendirildi.</p>

<p>Kudüs’teki 4. Ordu bünyesinde görev yaptı. Suriye ve Filistin’de bulaşıcı hastalıklarla mücadele çalışmalarına katıldı.</p>

<p>Sina ve Gazze çevresindeki askerî harekât sırasında ise yaralı askerlerin tedavisinde çalıştı. Gazze yakınlarında bulunan 500 yataklı bir savaş hastanesinde cerrah olarak görev yaptı.</p>

<p>Dönemin şartlarında savaş cerrahisi; ağır yaralanmalar, enfeksiyonlar, sınırlı tıbbi imkânlar ve hastaların güç koşullarda taşınması gibi sorunlarla mücadeleyi gerektiriyordu.</p>

<p>Şakar, bu süreçte çok sayıda yaralı askerin ameliyat ve tedavisinde görev aldı.</p>

<p>Osmanlı ordusunun Suriye'den çekilmesi sırasında Şam'daki hastane personeliyle birlikte İngiliz kuvvetlerine esir düştü. Daha sonra 1919 yılında İstanbul’a döndü.</p>

<p>Savaş yıllarındaki deneyimi, onun cerrahlık yaşamının önemli bir bölümünü oluşturdu.</p>

<p>Askerî hekimlikten üniversiteye geçiş</p>

<p>İstanbul’a döndükten sonra askerlikten ayrılan Akif Şakir Şakar, akademik çalışmalarını sürdürmeye başladı.</p>

<p>O yıllarda İstanbul Darülfünunu Tıp Fakültesinde çocuk cerrahisi ve ortopedi eğitimi henüz kurumsallaşma aşamasındaydı.</p>

<p>Şakar, Fransız hekim Aimé Mouchet’nin yanında çalışarak Fransızca verilen derslerin Türkçeye aktarılmasında görev aldı. Böylece öğrencilerin çocuk cerrahisi ve ortopedi alanındaki bilgileri kendi dillerinde takip etmelerine katkıda bulundu.</p>

<p>1922 yılında genel cerrahi alanında müderris muavini, bugünkü karşılığıyla doçent unvanını aldı.</p>

<p>Ancak çocuk cerrahisi ve ortopedi derslerinin sürekliliği konusunda önemli sorunlar bulunuyordu. Eğitim için yeterli klinik alanının bulunmaması ve bu dalların bağımsız uzmanlık alanı olarak henüz tanınmaması, çalışmaları sınırlandırıyordu.</p>

<p>Almanya’da ortopedi eğitimi aldı</p>

<p>Akif Şakir Şakar, 1927 yılında Almanya’ya giderek Hamburg Üniversitesinde cerrah Paul Sudeck’in yanında çalışmaya başladı.</p>

<p>Yaklaşık iki yıl boyunca kemik ve eklem cerrahisi alanındaki uygulamalara katıldı.</p>

<p>Bu dönemdeki çalışmaları, ortopedik cerrahinin yalnızca teorik derslerle değil, düzenli klinik uygulama ve hasta takibiyle öğretilmesi gerektiği yönündeki yaklaşımını geliştirdi.</p>

<p>1929 yılının sonlarında Türkiye’ye döndüğünde amacı, ortopedi ve çocuk cerrahisinin eğitim ve hasta hizmetlerini birlikte yürütebileceği bir klinik oluşturmaktı.</p>

<p>Ahşap bir barakadan ortopedi kliniğine</p>

<p>Şakar, 1930 yılında Haydarpaşa’da daha önce karantina amacıyla kullanılan ahşap bir binayı ortopedi ve çocuk cerrahisi hizmetlerine uygun hâle getirmeye çalıştı.</p>

<p>İstanbul Üniversitesi Tıp Tarihi Enstitüsünde hazırlanan biyografisine göre, binanın düzenlenmesi için kendi maddi imkânlarını da kullandı.</p>

<p>Küçük bir serviste başlayan çalışmalar, dönemin akademik ve idari sorunları nedeniyle kesintiye uğradı. Klinik bir süre kapatıldı.</p>

<p>Şakar, ortopedinin ayrı bir klinik ve eğitim alanı olarak gelişmesi gerektiğini savunmayı sürdürdü.</p>

<p>1932 yılında profesörlüğe yükseldi. 1933 Üniversite Reformu sonrasında Şişli Çocuk Hastanesindeki çocuk cerrahisi ve ortopedi çalışmalarının başında görev aldı.</p>

<p>Buradaki klinik yaklaşık 10 yataklı küçük bir pavyonda hizmet veriyordu.</p>

<p>Dönemin sınırlı imkânlarına rağmen Şakar ve çalışma arkadaşları hasta tedavisini ve öğrenci eğitimini sürdürdü.</p>

<p>Ameliyatları filme alarak derslerde kullandı</p>

<p>Akif Şakir Şakar’ın tıp eğitimine katkılarından biri de hareketli görüntüleri öğretim amacıyla kullanmasıydı.</p>

<p>1930’lu yıllarda ortopedik hastaların ameliyat öncesi ve sonrasındaki durumlarını fotoğraflarla belgeledi. Bazı cerrahi uygulamaların ve klinik vakaların sinema filmlerini hazırlatarak derslerde gösterdi.</p>

<p>Bu yöntem, öğrencilerin yalnızca sözlü anlatımla değil, gerçek klinik vakaların görüntüleriyle de eğitim almasını sağlıyordu.</p>

<p>Sağlık Bilimleri Üniversitesinin ortopedi tarihçesinde, Şakar’ın fotoğraf ve sinema filmlerini derslerde kullanmasının dönemi açısından öncü bir uygulama olduğu belirtiliyor.</p>

<p>Ancak görüntülerin eğitimde kullanılmasına bazı meslektaşlarının karşı çıktığı da tarihsel kayıtlarda yer alıyor.</p>

<p>Şakar, bu eleştirilere rağmen görsel materyallerle öğretim çalışmalarını sürdürdü.</p>

<p>1936 yılında yayımladığı “Çocuk Cerrahisi ve Ortopedi Kliniği Dersleri” adlı kitabı da Türkçe tıp eğitimine yaptığı katkılardan biri oldu.</p>

<p>1939’da ortopedi derneğini kurdu</p>

<p>27 Nisan 1939 tarihinde İstanbul’da Ortopedi Şirürjisi ve Travmatoloji Cemiyeti kuruldu.</p>

<p>Bugünkü Türk Ortopedi ve Travmatoloji Derneğinin tarihsel temelini oluşturan cemiyetin kurucusu ve ilk başkanı Akif Şakir Şakar oldu.</p>

<p>Kurucu üyeler arasında Münir Ahmet Sarpyener, Osman Cevdet Çubukçu, Zeki Zeren, Ali Rıza Tevfik Altogan, İffet Naim Onur ve başka hekimler bulunuyordu.</p>

<p>Bu girişim, ortopedi ve travmatoloji alanında çalışan hekimlerin bilimsel çalışmalarını ortak bir meslek örgütü altında yürütmeleri açısından önemliydi.</p>

<p>Şakar aynı yıl ordinaryüs profesör unvanına yükseldi.</p>

<p>1947 yılında ortopedi ve çocuk cerrahisinin birlikte bir uzmanlık alanı olarak mevzuatta yer alması, uzun süredir sürdürülen kurumsallaşma çalışmalarının önemli aşamalarından birini oluşturdu.</p>

<p>1955’te modern ortopedi hastanesi açıldı</p>

<p>Şakar’ın meslek yaşamındaki en önemli hedeflerinden biri, ortopedinin kapsamlı bir hastane ve eğitim kliniğine kavuşmasıydı.</p>

<p>1942 yılında çocuk cerrahisi ve ortopedi kliniği Haseki Hastanesine taşındı. Ancak daha geniş ve modern bir tesis ihtiyacı devam ediyordu.</p>

<p>1952 yılında yeni ortopedi kliniğinin inşasına yönelik çalışmalar başladı.</p>

<p>1955 yılında İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi bünyesinde modern Ortopedi ve Çocuk Cerrahisi Hastanesi hizmete açıldı.</p>

<p>Yeni bina, önceki küçük kliniklerle karşılaştırıldığında önemli olanaklar sunuyordu.</p>

<p>Hastanede modern ameliyathaneler, alçı uygulama alanları, ortez-protez atölyesi, fizik tedavi ve rehabilitasyon birimleri ile radyoloji ve laboratuvar hizmetleri bulunuyordu.</p>

<p>Dönemin biyografik kayıtlarında yeni kliniğin 100'ün üzerinde hasta yatağına sahip olduğu belirtiliyor.</p>

<p>Bu yapılanma, ortopedik hastalıkların tanı ve cerrahi tedavisinin yanı sıra hastaların ameliyat sonrası bakımının ve rehabilitasyonunun da aynı klinik ortamında yürütülmesini kolaylaştırdı.</p>

<p>Şakar’ın uzun yıllar boyunca savunduğu modern ortopedi kliniği düşüncesi böylece kurumsal bir karşılık buldu.</p>

<p>Ortopedinin tek kurucusu değildi</p>

<p>Türkiye’de ortopedi eğitimi Akif Şakir Şakar’dan önce başlamıştı.</p>

<p>Orhan Abdi Kurtaran ve Rıza Nur gibi hekimler, 20. yüzyılın başlarında ortopedi dersleri ve bu alandaki bilimsel yayınlarla tıp eğitimine katkıda bulunmuştu.</p>

<p>Bu nedenle Türkiye’de ortopedinin gelişimini tek bir hekime bağlamak doğru değildir.</p>

<p>Şakar’ın tarihsel önemi, kendisinden önce başlayan çalışmaları düzenli klinik eğitimi, meslek örgütlenmesi ve modern hastane yapılanmasıyla geliştirmesinde ortaya çıkar.</p>

<p>Ayrıca onun öncülük ettiği çalışmalar, yalnızca ortopediye değil, o dönemde ortopediyle birlikte eğitim verilen çocuk cerrahisinin gelişimine de katkı sağladı.</p>

<p>1958’de emekli oldu, adı bilimsel toplantılarda yaşatıldı</p>

<p>Akif Şakir Şakar, 13 Mart 1958 tarihinde yaş haddi nedeniyle üniversitedeki görevinden emekliye ayrıldı.</p>

<p>Meslek yaşamı boyunca kırıkların tedavisi, kemik ve eklem hastalıkları, ortopedik cerrahi ve rehabilitasyon gibi alanlarda çalıştı. Bilimsel yayınlar hazırladı ve çok sayıda hekimin yetişmesine katkıda bulundu.</p>

<p>1961 yılında hayatını kaybetti.</p>

<p>Türk Ortopedi ve Travmatoloji Derneğinin tarihçesine göre, 1973 yılında onun anısına bilimsel bir toplantı düzenlendi. Daha sonraki yıllarda bu etkinlikler Akif Şakir Şakar Günleri adıyla sürdürüldü.</p>

<p>Askerî hekim olarak başladığı meslek yaşamını üniversite kürsüsünde sürdüren Şakar, Türkiye’de ortopedinin klinik ve akademik yapılanmasının gelişmesine katkıda bulunan hekimlerden biri olarak tıp tarihindeki yerini aldı.</p>

<p>Onun yaşam öyküsünü dikkat çekici kılan yalnızca savaş cerrahisinden akademisyenliğe geçişi değil; sınırlı imkânlara sahip küçük bir klinikten modern bir ortopedi hastanesine uzanan kurumsal gelişimde üstlendiği roldür.</p>

<p>KAYNAKLAR</p>

<p>1. Şehsuvaroğlu, Bedi N. Ord. Prof. Dr. Akif Şakir Şakar (Chakar). İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Mecmuası. 1959;22(1). Ayrı basım, İstanbul.</p>

<p>2. Türk Ortopedi ve Travmatoloji Derneği. Tarihçe. Dernek kuruluşu, kurucu başkanlık ve Akif Şakir Şakar Günleri hakkındaki kurumsal kayıtlar.</p>

<p>3. Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Hamidiye Tıp Fakültesi. Ortopedi ve Travmatoloji Anabilim Dalı: Tarihçe. Türkiye’de ortopedi eğitiminin ve kliniklerinin gelişimine ilişkin kurumsal tarihçe.</p><div class="article-source py-3 small ">
                </div>
]]></turbo:content>
      <category>Tıp Tarihi</category>
      <guid>https://tibbiyebulteni.com/akif-sakir-sakar-askeri-hekimlikten-ortopedi-kursusune</guid>
      <pubDate>Sun, 15 Nov 2026 09:10:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://tibbiyebultenicom.teimg.com/crop/1280x720/tibbiyebulteni-com/uploads/2026/11/akif-sakir-sakar-ortopedi-kapak1.jpg" type="image/jpeg" length="52993"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[1947'de Adlandırılan Prosopagnozi: Yüzleri Görüp Yakınlarını Tanıyamamak]]></title>
      <link>https://tibbiyebulteni.com/1947de-adlandirilan-prosopagnozi-yuzleri-gorup-yakinlarini-taniyamamak</link>
      <atom:link rel="self" href="https://tibbiyebulteni.com/1947de-adlandirilan-prosopagnozi-yuzleri-gorup-yakinlarini-taniyamamak" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[Bir insan eşinin ya da çocuğunun yüzünü gördüğü hâlde kim olduğunu anlayamayabilir. Joachim Bodamer'ın 1947'de adlandırdığı prosopagnozi, gözden çok beynin yüzleri tanıma sistemiyle ilişkilidir.]]></description>
      <turbo:content><![CDATA[<p>Bir insanın karşısındaki kişinin yüzünü açıkça görmesine rağmen onun kim olduğunu anlayamaması mümkün. Prosopagnozi olarak adlandırılan nörolojik bozuklukta kişi, yıllardır tanıdığı bir arkadaşını, eşini veya çocuğunu yalnızca yüzüne bakarak tanımakta güçlük yaşayabiliyor. Bazı kişiler kendi yüzlerini bile tanıyamayabiliyor.</p>

<p>Günlük dilde yüz körlüğü olarak bilinen prosopagnozi, mutlaka görme yetisinin kaybedildiği anlamına gelmiyor. Kişi gözleri, burnu ve ağzı seçebildiği hâlde bunların oluşturduğu yüzü tanıdığı bir insanın kimliğiyle eşleştiremeyebiliyor.</p>

<p>Bu durumun tıp tarihinde ayrı bir kavram olarak tanımlanması ise 1947 yılına uzanıyor.</p>

<p>1947'de Joachim Bodamer neyi keşfetti?</p>

<p>Alman hekim Joachim Bodamer, Ocak 1947'de Archiv für Psychiatrie und Nervenkrankheiten dergisinde yayımlanan Die Prosop-Agnosie başlıklı çalışmasında yüz tanıma bozukluğunu ayrı bir klinik olgu olarak ele aldı.</p>

<p>Bodamer'ın üzerinde durduğu temel ayrım, bir insanın yüzünü görmesiyle o yüzün kime ait olduğunu tanımasının aynı şey olmamasıydı.</p>

<p>Hastalar yüzün çeşitli özelliklerini algılayabiliyor ancak tanıma sürecini tamamlayamıyordu.</p>

<p>Yüzlerin tanınamamasına ilişkin klinik gözlemler Bodamer'dan önce de bildirilmişti. Bununla birlikte prosopagnozi teriminin 1947'de kullanılması, bu belirtilerin nörolojik bir kavram altında incelenmesinde önemli bir aşama oldu.</p>

<p>Bu çalışma, görmenin yalnızca gözlerden gelen görüntüyü algılamaktan ibaret olmadığını; tanıma ve anlamlandırma süreçlerinin de gerekli olduğunu ortaya koyan tarihsel araştırmalar arasında yer aldı.</p>

<p>Beyin bir insanın yüzünü nasıl tanıyor?</p>

<p>Bir insanın yüzünü tanımak, beynin farklı bölgelerinin birlikte çalışmasını gerektiriyor.</p>

<p>Gözlerden gelen görsel bilgiler önce görüntünün temel özelliklerini işleyen beyin bölgelerine ulaşıyor. Ardından yüzlerin biçimini ve birbirinden ayrılan özelliklerini değerlendiren daha özelleşmiş sinir ağları devreye giriyor.</p>

<p>Bu süreçte özellikle beynin arka ve alt bölümlerindeki oksipitotemporal alanlar ve fusiform girus adı verilen yapı önem taşıyor.</p>

<p>Fusiform girus, şakak ve arka beyin bölgeleriyle ilişkili görsel işleme sisteminin parçalarından biri. Araştırmalar, özellikle sağ beyin yarımküresindeki yüz tanıma ağlarının bu işlevde önemli olduğunu gösteriyor.</p>

<p>Ancak bir yüzü tanımak yalnızca tek bir beyin bölgesinin çalışmasına bağlı değil. Yüzün görsel özelliklerinin değerlendirilmesi, daha önce karşılaşılan yüzlerle ilişkilendirilmesi ve kişinin kimliğine ilişkin bilgilere ulaşılması farklı aşamalar içeriyor.</p>

<p>Bu ağların bazı bölümlerindeki hasar veya işlevsel farklılıklar, kişinin yüzleri ayırt etmesini ya da tanıdığı insanlarla eşleştirmesini güçleştirebiliyor.</p>

<p>Yüzünü tanıyamadığı insanı sesinden tanıyabilir mi?</p>

<p>Prosopagnozinin en dikkat çekici özelliklerinden biri, yüz tanıma güçlüğünün diğer tanıma becerileriyle aynı düzeyde etkilenmek zorunda olmaması.</p>

<p>Örneğin bir kişi karşısındaki arkadaşının yüzünden kim olduğunu anlayamayabilir. Ancak konuşmaya başladığında sesinden onu tanıyabilir.</p>

<p>Bazı kişiler insanları sesleri, yürüyüş biçimleri, saç modelleri, kıyafetleri veya alışılmış davranışları sayesinde ayırt etmeyi öğreniyor.</p>

<p>Bu nedenle prosopagnozi, kişinin yakınlarını mutlaka unuttuğu anlamına gelmiyor. Sorun, bazı hastalarda özellikle yüzün kimliği belirleyen bir ipucu olarak kullanılmasında ortaya çıkıyor.</p>

<p>Bununla birlikte yüz tanıma bozukluğuna başka algısal veya bilişsel güçlüklerin eşlik ettiği durumlar da bulunuyor.</p>

<p>Prosopagnozi doğuştan mı geliyor, sonradan mı gelişiyor?</p>

<p>Prosopagnozi genel olarak gelişimsel ve edinilmiş olmak üzere iki ana grupta inceleniyor.</p>

<p>Gelişimsel prosopagnozide yüzleri tanıma güçlüğü çocukluğun erken dönemlerinden itibaren bulunabiliyor. Kişinin geçmişinde belirgin bir beyin yaralanması olmayabiliyor.</p>

<p>Bu bireylerin bir kısmı, başkalarının yüzleri kendilerinden daha kolay tanıdığını ancak ilerleyen yaşlarda fark edebiliyor.</p>

<p>Edinilmiş prosopagnozide ise daha önce yüzleri tanıyabilen bir kişide bu beceri sonradan bozuluyor.</p>

<p>İnme, kafa travması, beyin iltihabı ve bazı nörodejeneratif hastalıklar edinilmiş yüz tanıma kaybıyla ilişkili olabiliyor.</p>

<p>Beyindeki etkilenmenin yerine göre farklı klinik tablolar görülebiliyor. Bazı hastalarda yüzlerin birbirinden ayırt edilmesi güçleşirken bazılarında yüzün özellikleri algılansa bile kişinin kimliğine ulaşılamıyor.</p>

<p>2024 yılında yayımlanan araştırma ne gösterdi?</p>

<p>Mayo Clinic araştırmacıları Kennedy A. Josephs ve Keith A. Josephs Jr. tarafından yürütülen ve 2024 yılında Brain Communications dergisinde yayımlanan geriye dönük çalışmada, prosopagnozi ölçütlerini karşılayan 336 kişinin klinik kayıtları incelendi.</p>

<p>Araştırma, yüz tanıma kaybının tek bir nörolojik hastalığa özgü olmadığını gösterdi.</p>

<p>Sonradan gelişen olgularda hem ilerleyici nörodejeneratif hastalıklarla hem de inme ve başka beyin hasarlarıyla ilişkili tablolar belirlendi.</p>

<p>Beyin görüntüleme bulguları özellikle sağ temporal ve oksipital bölgelerle yüz tanıma bozukluğu arasındaki ilişkiyi destekledi.</p>

<p>Araştırmada bazı edinilmiş olgularda yüz tanıma güçlüğünün zaman içinde azalabildiği veya düzelebildiği de bildirildi.</p>

<p>Ancak bu çalışma, belirli bir sağlık merkezinde değerlendirilmiş hastaların kayıtlarına dayanıyordu. Bu nedenle sonuçları toplumdaki prosopagnozi sıklığını veya bütün hastaların iyileşme olasılığını gösteren veriler olarak yorumlamak doğru değil.</p>

<p>Yüz körlüğü günlük yaşamı nasıl etkiliyor?</p>

<p>Prosopagnozi yalnızca tıbbi değerlendirmelerde ortaya çıkan bir belirti değil. Günlük yaşamın pek çok alanını etkileyebiliyor.</p>

<p>Bir kişinin iş arkadaşını sokakta tanıyamaması, tanıdığı birine selam vermemesi veya kalabalık bir ortamda yakınlarını ayırt edememesi sosyal ilişkilerde yanlış anlaşılmalara neden olabiliyor.</p>

<p>Bazı bireyler televizyondaki karakterlerin yüzlerini ayırt etmekte de zorlanabiliyor.</p>

<p>Bu nedenle yüz tanıma güçlüğü yaşayan kişiler, insanları tanımak için alternatif yöntemlerden yararlanabiliyor. Ses, beden dili, saç biçimi ve belirgin aksesuarlar bu yöntemler arasında bulunuyor.</p>

<p>Prosopagnozi nasıl değerlendiriliyor?</p>

<p>Yüz tanıma bozukluğu şüphesinde kişinin belirtilerinin ne zaman başladığı, hangi durumlarda ortaya çıktığı ve başka nörolojik yakınmaların bulunup bulunmadığı önem taşıyor.</p>

<p>Nörolojik değerlendirmede yüzleri birbirinden ayırt etme ve tanıdık yüzleri tanıma becerileri özel testlerle incelenebiliyor. Gerektiğinde beyin görüntüleme yöntemlerinden de yararlanılabiliyor.</p>

<p>Yalnızca bir kişinin yüzünü hatırlayamamak veya zaman zaman tanıdık insanları karıştırmak, tek başına prosopagnozi tanısı anlamına gelmiyor.</p>

<p>Prosopagnozinin bütün nedenlerinde etkili, yerleşik bir tedavi bulunmuyor. Bununla birlikte altta yatan nedenin belirlenmesi ve günlük yaşamı kolaylaştıran tanıma stratejileri önem taşıyor.</p>

<p>Bodamer'ın 1947'de adlandırdığı bu bozukluk, bugün nörolojinin temel sorularından birini anlamaya yardımcı oluyor: Bir yüzü görmek ile o yüzün kime ait olduğunu bilmek, beynin birbirinden ayrılabilen işlevleri.</p>

<p>TIBBİ UYARI</p>

<p>Yüzleri tanıma yetisinin aniden kaybedilmesi, özellikle konuşma bozukluğu, güçsüzlük veya ani görme değişikliğiyle birlikte ortaya çıkıyorsa acil tıbbi değerlendirme gerektirir. Süregelen yüz tanıma güçlüğünün nedenini belirlemek için nöroloji uzmanına başvurulmalıdır.</p>

<p>KAYNAKLAR</p>

<p>1. Bodamer J. Die Prosop-Agnosie: Die Agnosie des Physiognomieerkennens. Archiv für Psychiatrie und Nervenkrankheiten. 1947;179:6–53. DOI: 10.1007/BF00352849.</p>

<p>2. Josephs KA, Josephs KA Jr. Prosopagnosia: face blindness and its association with neurological disorders. Brain Communications. 2024;6(1):fcae002. DOI: 10.1093/braincomms/fcae002.</p>

<p>3. National Health Service (NHS). Prosopagnosia (face blindness). NHS Health A to Z. Son değerlendirme: 30 Ocak 2023.</p><div class="article-source py-3 small ">
                </div>
]]></turbo:content>
      <category>Tıp Tarihi</category>
      <guid>https://tibbiyebulteni.com/1947de-adlandirilan-prosopagnozi-yuzleri-gorup-yakinlarini-taniyamamak</guid>
      <pubDate>Sun, 15 Nov 2026 09:04:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://tibbiyebultenicom.teimg.com/crop/1280x720/tibbiyebulteni-com/uploads/2026/11/prosopagnozi-manset-200kb.jpg" type="image/jpeg" length="15489"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[Alzheimer ve Parkinson araştırmalarında Almanya'nın bilim üssü: DZNE]]></title>
      <link>https://tibbiyebulteni.com/alzheimer-ve-parkinson-arastirmalarinda-almanyanin-bilim-ussu-dzne</link>
      <atom:link rel="self" href="https://tibbiyebulteni.com/alzheimer-ve-parkinson-arastirmalarinda-almanyanin-bilim-ussu-dzne" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[Almanya'da 2009 yılında kurulan Alman Nörodejeneratif Hastalıklar Merkezi (DZNE), Alzheimer, Parkinson ve ALS gibi ilerleyici sinir sistemi hastalıklarının nedenlerini araştırıyor. Ülke genelindeki 10 yerleşkede faaliyet gösteren merkez; genetik, erken tanı, yapay zekâ, yeni tedaviler ve hasta bakımına odaklanıyor. DZNE'nin uluslararası araştırma altyapısı Türk bilim insanları için de doktora, doktora sonrası araştırma ve ortak proje fırsatları barındırıyor.]]></description>
      <turbo:content><![CDATA[<p>İnsan ömrünün uzaması, nörodejeneratif hastalıkların sağlık sistemleri üzerindeki yükünü giderek artırıyor.</p>

<p>Alzheimer hastalığı hafıza ve bilişsel işlevleri etkilerken Parkinson hastalığı hareket bozukluklarıyla öne çıkıyor. Amyotrofik lateral skleroz (ALS) ise motor nöronların ilerleyici kaybına bağlı kas güçsüzlüğü ve hareket kaybına neden oluyor.</p>

<p>Bu hastalıklar farklı klinik özelliklere sahip olmakla birlikte sinir sisteminin ilerleyici biçimde zarar görmesiyle ilişkili.</p>

<p>Almanya, söz konusu hastalıkların biyolojik nedenlerini araştırmak, erken tanı yöntemleri geliştirmek ve bilimsel bulguları klinik uygulamalara aktarmak amacıyla 2009 yılında Deutsches Zentrum für Neurodegenerative Erkrankungen (DZNE) adlı merkezi kurdu.</p>

<p>Türkçeye Alman Nörodejeneratif Hastalıklar Merkezi olarak çevrilen kurum, Helmholtz Araştırma Merkezleri Birliği'nin üyesi ve Alman Sağlık Araştırma Merkezleri yapılanmasının ilk kuruluşlarından biri.</p>

<p>DZNE; Berlin, Bonn/Köln, Dresden, Göttingen, Magdeburg, Münih, Rostock/Greifswald, Tübingen, Ulm ve Witten'deki araştırma yerleşkeleriyle çalışmalarını sürdürüyor.</p>

<p>Kamu kaynaklarıyla finanse edilen merkez, üniversiteler, üniversite hastaneleri ve uluslararası araştırma kuruluşlarıyla iş birliği yapıyor.</p>

<p>DZNE'nin hedefi yalnızca hastalık belirtileri ortaya çıktıktan sonra uygulanabilecek tedavileri araştırmak değil, hastalıkların erken biyolojik süreçlerini anlayarak korunma ve müdahale fırsatlarını geliştirmek.</p>

<h2>LABORATUVARDAN KLİNİĞE UZANAN BEŞ ARAŞTIRMA ALANI</h2>

<p>DZNE, bilimsel faaliyetlerini birbiriyle bağlantılı beş temel araştırma alanında yürütüyor.</p>

<p>Temel araştırmalar kapsamında sinir hücrelerinin kaybı, protein birikimleri, hücresel yaşlanma ve sinir sistemi hasarının moleküler mekanizmaları inceleniyor.</p>

<p>Klinik araştırmalarda biyobelirteçlerin geliştirilmesi, hastalıkların izlenmesi ve yeni tanı veya tedavi yaklaşımlarının değerlendirilmesi amaçlanıyor.</p>

<p>Toplum sağlığı araştırmaları, genetik özelliklerin yanı sıra yaşlanma, çevresel faktörler ve yaşam tarzının hastalık riskiyle ilişkisini ele alıyor.</p>

<p>Sağlık hizmetleri araştırmaları, demans hastalarının ve ailelerinin bakım gereksinimlerine yönelik hizmet modellerini değerlendiriyor.</p>

<p>Sistem tıbbı araştırmaları ise genomik veriler, moleküler analizler, hesaplamalı biyoloji ve yapay zekâ yöntemlerini bir araya getiriyor.</p>

<p>Bu alanlar arasındaki bilimsel bağlantı, merkezin önemli özelliklerinden biri. Amaç, laboratuvar bulgularının klinik araştırmalara ve uygun olduğunda sağlık hizmetlerine aktarılmasını hızlandırmak.</p>

<h2>25 BİN GENOMLUK PROJEDE NE ARAŞTIRILIYOR?</h2>

<p>DZNE, 19 Haziran 2026 tarihinde NeuroGenomeHub adlı geniş kapsamlı genom araştırması girişimini duyurdu.</p>

<p>Yaklaşık 6 milyon avroluk yatırımla hayata geçirilmesi planlanan proje kapsamında iki yıllık süreçte yaklaşık 25 bin kişinin genetik verilerinden oluşan bir araştırma altyapısı kurulması hedefleniyor.</p>

<p>Projede Alzheimer, Parkinson, ALS, frontotemporal demans ve Huntington hastalığı gibi nörodejeneratif hastalıkların genetik özellikleri incelenecek.</p>

<p>Araştırmacılar, özellikle DNA'daki tekrarlayan dizilerin daha ayrıntılı analizini sağlayan uzun okuma dizileme teknolojilerinden yararlanmayı planlıyor.</p>

<p>DNA metilasyonu gibi genlerin çalışma biçimini etkileyebilen epigenetik değişiklikler de araştırmanın kapsamına giriyor.</p>

<p>Projenin temel amacı, hastalığa yatkınlık ve ilerleme üzerinde etkili olabilecek genetik özellikleri belirlemek.</p>

<p>Bununla birlikte NeuroGenomeHub, henüz tamamlanmış 25 bin kişilik bir genom çalışması değil. Duyurulan sayı, kurulması hedeflenen araştırma altyapısının kapsamını ifade ediyor.</p>

<p>Ayrıca proje kapsamında oluşturulacak genetik verilerin dış araştırmacılara açık erişimle sunulacağına ilişkin genel bir izin bulunmuyor. Olası veri kullanımı, ilgili araştırmaların etik, hukuki ve kurumsal erişim koşullarına bağlı.</p>

<h2>ALZHEIMER'IN ERKEN BELİRTİLERİ TELEFONDAN İZLENEBİLİR Mİ?</h2>

<p>DZNE'nin 10 Haziran 2026'da duyurduğu bir araştırma, dijital hafıza testlerinin bilişsel değişikliklerin izlenmesinde kullanılabileceğini gösterdi.</p>

<p><i>npj Digital Medicine</i> dergisinde yayımlanan çalışmaya Almanya ve ABD'den 202 kişi katıldı. Katılımcıların 50'sinde hafif bilişsel bozukluk bulunuyordu.</p>

<p>Araştırmada, akıllı telefon ve tablet üzerinden düzenli olarak gerçekleştirilen hafıza testlerinin bilişsel performanstaki küçük değişiklikleri saptama kapasitesi değerlendirildi.</p>

<p>Katılımcılar dijital testleri yaklaşık 7–12 aylık süreçte, ortalama iki haftalık aralıklarla uyguladı.</p>

<p>Bulgular, sık tekrarlanan dijital değerlendirmelerin bilişsel değişikliklerin daha kısa zaman aralıklarında izlenmesine yardımcı olabileceğini gösterdi.</p>

<p>Bu yöntem, Alzheimer tedavilerine yönelik klinik araştırmalarda hastalığın ilerleyişini değerlendirmek açısından önem taşıyor.</p>

<p>Ancak çalışmada kullanılan dijital testler tek başına Alzheimer tanısı koymuyor. Araştırma, bu teknolojilerin klinik kullanım için taşıdığı potansiyeli ortaya koyuyor.</p>

<h2>DEMANS VAKALARININ YÜZDE 36'SI RİSK FAKTÖRLERİYLE İLİŞKİLİ</h2>

<p>DZNE ve Harvard Tıp Fakültesi araştırmacılarının 2025 yılında yayımladığı çalışmada, Almanya'daki demans vakaları ile değiştirilebilir risk faktörleri arasındaki ilişki değerlendirildi.</p>

<p>2023 Almanya Yaşlanma Araştırması'ndan 4.992 kişinin verileri kullanılarak gerçekleştirilen analizde, demans vakalarının tahminen yüzde 36'sının incelenen 12 değiştirilebilir risk faktörüyle ilişkilendirilebileceği hesaplandı.</p>

<p>Bu faktörler arasında işitme kaybı, hipertansiyon, diyabet, obezite, depresyon, fiziksel hareketsizlik ve düşük eğitim düzeyi bulunuyor.</p>

<p>Araştırmacılar, risk faktörlerinin toplum genelinde azaltılmasının gelecekteki demans yükünü düşürebileceğini belirtti.</p>

<p>Ancak yüzde 36'lık tahmin, bireylerin yüzde 36'sının kesin olarak hastalıktan korunabileceği anlamına gelmiyor. Bu sonuç, nüfus düzeyindeki istatistiksel modellemeye dayanıyor.</p>

<p>Çalışma, demansın önlenmesine yönelik sağlık politikalarında erken müdahalenin ve toplum sağlığı uygulamalarının önemini gösteriyor.</p>

<h2>ALZHEIMER TEDAVİLERİNDE GÜVENLİK ARAŞTIRMALARI</h2>

<p>DZNE'nin 30 Eylül 2026'da açıkladığı iki araştırma projesi, Alzheimer tedavisinde kullanılan amiloid-beta hedefli antikorların güvenli uygulanmasına odaklanıyor.</p>

<p>Lekanemab ve donanemab gibi antikor tedavileri, uygun hastalarda erken evre Alzheimer hastalığının klinik ilerleyişini yavaşlatabiliyor.</p>

<p>Ancak bu ilaçlar hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor ve bazı hastalarda ciddi yan etkilere yol açabiliyor.</p>

<p>Önemli risklerden biri, amiloidle ilişkili görüntüleme anormallikleri olarak tanımlanan ARIA. Bu durum beyin ödemi veya kanamayla ilişkili bulgular şeklinde ortaya çıkabiliyor.</p>

<p>DZNE'nin araştırmalarından biri, tedavi alan hastalara yönelik yapılandırılmış bakım ve koordinasyon hizmetlerini değerlendirmeyi amaçlıyor.</p>

<p>Diğer proje ise hücre dışı veziküllerin incelenmesiyle tedaviye bağlı yan etkilerin erken belirlenmesine yardımcı olabilecek kan biyobelirteçleri geliştirmeye odaklanıyor.</p>

<p>Bu araştırmalar henüz klinik uygulamada doğrulanmış yeni bir tanı yönteminin geliştirildiği anlamına gelmiyor.</p>

<h2>TÜRK BİLİM İNSANLARI DZNE'DEN NASIL YARARLANABİLİR?</h2>

<p>DZNE'nin Türkiye açısından dikkat çekici özelliklerinden biri, uluslararası araştırmacılara açık bilimsel çalışma ortamı.</p>

<p>Merkezde araştırma grupları, doktora öğrencileri ve doktora sonrası araştırmacılar birlikte çalışıyor. Kurumun uluslararası iş birliği yaklaşımı, Türkiye'deki üniversiteler ve araştırma kuruluşları için de temas kurulabilecek bir bilimsel altyapı oluşturuyor.</p>

<p>Türk vatandaşlarına özel ayrılmış, sürekli açık bir DZNE burs programı doğrulanmış değil. Ancak genel uluslararası başvuru yolları Türk araştırmacılar için de değerlendirilebilir.</p>

<p><strong>Doktora araştırmaları</strong></p>

<p>Türkiye'de nöroloji, biyoloji, moleküler biyoloji, genetik, biyomühendislik, psikoloji, biyoinformatik ve ilgili alanlarda eğitim gören araştırmacılar, niteliklerine uygun doktora araştırmacısı ilanlarına başvurabiliyor.</p>

<p>DZNE bünyesindeki doktora çalışmaları, çoğunlukla ilgili yerleşkelerdeki üniversitelerle akademik bağlantı içinde yürütülüyor.</p>

<p>Doktora derecesinin hangi üniversite tarafından verileceği ve programa kabul koşulları, ilgili üniversitenin düzenlemelerine bağlı.</p>

<p><strong>Doktora sonrası araştırmalar</strong></p>

<p>Doktorasını tamamlayan bilim insanları, DZNE'nin araştırma gruplarında açılan doktora sonrası araştırmacı kadrolarına başvurabiliyor.</p>

<p>Bu araştırmalarda adayın bilimsel uzmanlığı, yayın geçmişi, kullanılan yöntemlere hâkimiyeti ve araştırma projesine uygunluğu değerlendiriliyor.</p>

<p>Nörodejeneratif hastalıkların genetiği, biyobelirteç geliştirme, nörogörüntüleme, hesaplamalı biyoloji ve yapay zekâ gibi alanlar uluslararası araştırmacılar açısından önemli çalışma başlıkları arasında bulunuyor.</p>

<p><strong>Kısa süreli araştırma ziyaretleri</strong></p>

<p>Türkiye'deki araştırmacılar, kendi kurumlarından veya dış burs programlarından finansman sağlayarak DZNE'deki bir araştırma grubuyla süreli çalışma olasılığını değerlendirebilir.</p>

<p>Bunun için araştırmanın içeriği, süresi, laboratuvar kapasitesi ve olası ev sahibi araştırmacının kabulü önem taşıyor.</p>

<p>Araştırma ziyareti, otomatik kabul hakkı veya kurum tarafından karşılanan bir burs anlamına gelmiyor.</p>

<p><strong>Staj ve lisansüstü tez çalışmaları</strong></p>

<p>DZNE, öğrenciler için staj, öğrenci araştırma asistanlığı ve lisans veya yüksek lisans tez çalışmalarıyla bağlantılı fırsatlar da duyuruyor.</p>

<p>Türkiye'deki ilgili alan öğrencileri, uygun ilanları ve araştırma gruplarını inceleyerek başvuru olasılıklarını araştırabilir.</p>

<p>Başvurular, ilgili fırsatın koşullarına ve araştırma grubunun kabulüne bağlı.</p>

<h2>TÜRK ARAŞTIRMACILAR İÇİN HANGİ BURSLAR DEĞERLENDİRİLEBİLİR?</h2>

<p>DZNE'de araştırma yapmak isteyen Türk bilim insanları, kurumun kendi personel ilanlarının dışında farklı ulusal ve uluslararası finansman mekanizmalarını da değerlendirebilir.</p>

<p><strong>TÜBİTAK 2214-A: Doktora sırası araştırma bursu</strong></p>

<p>Türkiye'de doktora veya uygun uzmanlık eğitimi devam eden araştırmacılar için yurt dışında tezleriyle bağlantılı araştırma yapılmasını destekleyen programlardan biri.</p>

<p>Program kapsamında uygun koşulları sağlayan araştırmacılara 12 aya kadar destek verilebiliyor.</p>

<p>Başvuruda yurt dışındaki ev sahibi kurumdan alınan davet mektubu, araştırma önerisi ve ilgili diğer belgeler gerekiyor.</p>

<p>DZNE'de çalışma yürütmek isteyen bir araştırmacı, uygun bir araştırma grubundan kabul alması ve program koşullarını sağlaması hâlinde bu bursu değerlendirebilir.</p>

<p><strong>TÜBİTAK 2219: Yurt dışı doktora sonrası araştırma bursu</strong></p>

<p>Doktora derecesine veya çağrıda kabul edilen eşdeğer uzmanlık derecelerine sahip araştırmacılar için sunulan finansman seçeneklerinden biri.</p>

<p>Bu programda da araştırma yapılacak kurumun kabulü, bilimsel proje ve çağrı koşullarının karşılanması önem taşıyor.</p>

<p>Her iki TÜBİTAK programının 2026 yılı başvuruları 15 Eylül 2026 tarihinde sona erdi. Yeni başvurular için sonraki çağrıların takip edilmesi gerekiyor.</p>

<p><strong>DAAD araştırma bursları</strong></p>

<p>Alman Akademik Değişim Servisi (DAAD), Almanya'da araştırma yapmak isteyen uygun doktora öğrencileri ve doktora sonrası araştırmacılar için burs programları sunuyor.</p>

<p>Araştırma burslarının bazı türlerinde doktora öğrencileri için 2–12 ay, erken kariyer doktora sonrası araştırmacılar için 2–6 ay destek bulunuyor.</p>

<p>Ancak DAAD burslarında ülkeye, akademik aşamaya ve araştırmanın niteliğine göre farklı koşullar uygulanıyor. Özellikle tıp, diş hekimliği ve veterinerlik alanlarındaki klinik faaliyetler için özel kısıtlamalar bulunuyor.</p>

<p><strong>Alexander von Humboldt Araştırma Bursu</strong></p>

<p>Almanya'da bilimsel araştırma yürütmek isteyen nitelikli doktora sonrası ve deneyimli araştırmacılar için uluslararası bir destek mekanizması.</p>

<p>Başvuru, araştırmacının akademik geçmişinin yanı sıra Almanya'daki ev sahibi bilim insanının kabulünü ve araştırma altyapısının sağlanacağını gösteren belgeleri gerektiriyor.</p>

<p>DZNE'de uygun bir araştırma grubu bulunması hâlinde bu program da değerlendirilebilir.</p>

<p><strong>Marie Skłodowska-Curie doktora sonrası araştırma destekleri</strong></p>

<p>Avrupa Birliği'nin Marie Skłodowska-Curie Actions programı kapsamında sunulan Avrupa doktora sonrası araştırma destekleri, uygun koşulları sağlayan farklı ülke vatandaşlarına açık.</p>

<p>Almanya'daki bir araştırma kuruluşuyla birlikte hazırlanan proje, ilgili çağrının değerlendirme sürecinden geçiyor.</p>

<p>DZNE'nin ev sahibi kuruluş olarak projeye katılması, kurumun kabulüne ve çağrı koşullarına bağlı.</p>

<p>Dolayısıyla bu burslar DZNE'nin doğrudan verdiği özel destekler değil, merkezde araştırma yapılmasını mümkün kılabilecek dış finansman seçenekleri.</p>

<h2>TÜRK ÜNİVERSİTELERİ DZNE İLE ORTAK PROJE GELİŞTİREBİLİR Mİ?</h2>

<p>DZNE'nin uluslararası bilimsel iş birliklerine açık kurumsal yapısı, Türkiye'deki üniversiteler açısından değerlendirilmesi gereken bir fırsat sunuyor.</p>

<p>Türkiye'deki tıp fakülteleri, nöroloji klinikleri, moleküler biyoloji laboratuvarları ve sağlık bilimleri araştırma merkezleri, DZNE'deki ilgili araştırma gruplarıyla ortak çalışma önerileri geliştirebilir.</p>

<p>Örneğin Alzheimer hastalığında erken tanı biyobelirteçlerinin araştırılması, Parkinson hastalığının genetik özellikleri, demans bakım modellerinin karşılaştırılması veya yapay zekâ destekli nörogörüntüleme sistemlerinin geliştirilmesi ortak araştırma konuları olabilir.</p>

<p>Türkiye'de izlenen hasta gruplarına ilişkin uygun, etik onaylı klinik verilerle Almanya'daki bilimsel altyapının bir araya getirilmesi, çok merkezli araştırmalar için bir seçenek oluşturabilir.</p>

<p>Ancak araştırma ortaklığı, veri paylaşımı, laboratuvar olanaklarından yararlanma ve finansman koşulları taraflar arasında ayrıca kararlaştırılmalı.</p>

<p>Kişisel sağlık verilerinin veya biyolojik örneklerin uluslararası aktarımı ise ilgili mevzuata, etik kurul kararlarına ve gerekli kurumsal izinlere uygun olmalı.</p>

<h2>DZNE'YE BAŞVURU NASIL YAPILIYOR?</h2>

<p>Merkezde çalışmak isteyen araştırmacılar için ilk adım, kurumun resmî internet sitesindeki araştırma gruplarını ve açık pozisyonları incelemek.</p>

<p>Adayların uzmanlık alanlarına uygun araştırma ekiplerini belirlemesi, grubun güncel yayınlarını değerlendirmesi ve araştırma deneyimlerini ortaya koyan bir başvuru dosyası hazırlaması gerekiyor.</p>

<p>DZNE'nin yayımladığı başvuru açıklamalarına göre, araştırmacı kadroları için resmî başvuru kanalı çevrim içi iş ilanı sistemi.</p>

<p>E-posta üzerinden gönderilen genel iş başvuruları veya açık ilana bağlı olmayan kendiliğinden iş başvuruları kabul edilmiyor.</p>

<p>Buna karşılık araştırma iş birliği, tez konusu veya araştırma grubu ziyareti hakkında bilimsel ön görüşme yapılması, kadro başvurusundan farklı bir süreç.</p>

<p>Kurumun uluslararası çalışanlara yönelik Welcome Office birimi, kabul edilen çalışanlara Almanya'ya taşınma, vize, oturum ve sigorta gibi konularda bilgilendirme ve uyum desteği sunuyor.</p>

<h2>TÜRKİYE İÇİN NEDEN ÖNEMLİ?</h2>

<p>Alzheimer, Parkinson ve diğer nörodejeneratif hastalıklar, yaşlanan toplumlarda sağlık hizmetleri ve uzun süreli bakım ihtiyacını artırıyor.</p>

<p>Bu hastalıklarla mücadelede erken tanı, genetik araştırmalar, yeni tedavi yaklaşımları ve bakım hizmetlerinin bilimsel olarak geliştirilmesi önem taşıyor.</p>

<p>DZNE'nin araştırma altyapısı, Türk bilim insanlarının farklı yöntemlerle çalışması, çok merkezli bilimsel projelere katılması ve uluslararası araştırma deneyimi kazanması bakımından fırsatlar sunabilir.</p>

<p>Özellikle nöroloji, geriatri, psikiyatri, genetik, moleküler biyoloji, halk sağlığı, hemşirelik ve biyomedikal mühendisliği alanlarındaki araştırmacılar için ortak çalışma başlıkları bulunuyor.</p>

<p>Bu süreçte Türkiye'deki üniversitelerin yalnızca bireysel araştırmacı hareketliliğini değil, kurumsal iş birliğini de değerlendirmesi önemli.</p>

<p>Bir üniversitenin DZNE ile çalışma başlatmasının ilk adımı, genel bir iş birliği protokolünden önce somut bir araştırma konusu ve bu konuda çalışabilecek karşılıklı bilimsel ekipleri belirlemek olabilir.</p>

<p>Ortak projeler, araştırmacı değişimi ve bilimsel yayın çalışmaları bu iş birliğinin sonraki aşamalarını oluşturabilir.</p>

<p>DZNE örneği, nörodejeneratif hastalıklarla mücadelenin tek bir laboratuvarın sınırlarını aşan, temel bilim, klinik araştırma, veri bilimi ve sağlık hizmetlerini birleştiren uluslararası bir bilimsel çabayı gerektirdiğini gösteriyor.</p>

<hr />
<h2>KAYNAKLAR</h2>

<ol>
 <li>German Center for Neurodegenerative Diseases (DZNE). About Us, Research Areas, Research Groups ve Institutional Overview. Kurumsal bilgiler.</li>
 <li>DZNE. 25,000 Genomes for Brain Health. 19 Haziran 2026.</li>
 <li>Polk S. E. ve arkadaşları. Smartphone-based Detection of Subtle Memory Decline in Prodromal Alzheimer's Disease. npj Digital Medicine, 2026. DOI: 10.1038/s41746-026-02731-1.</li>
 <li>Blotenberg I., Thyrian J. R. Toward Targeted Dementia Prevention: Population Attributable Fractions and Risk Profiles in Germany. Alzheimer's &amp; Dementia: Diagnosis, Assessment &amp; Disease Monitoring, 2025. DOI: 10.1002/dad2.70225.</li>
 <li>Rädke A., Michalowsky B. ve arkadaşları. Efficacy and Cost-effectiveness of Extended Nursing Roles in Dementia Care: Results of the Cluster-randomized Trial InDePendent. Alzheimer's &amp; Dementia, 2025. DOI: 10.1002/alz.70727.</li>
 <li>DZNE. New Research Projects Aim to Improve Safety and Support in Alzheimer's Antibody Treatment. 30 Eylül 2026.</li>
 <li>DZNE. Career Options, Science, How to Apply, Internships and Research Collaborations. Kurumsal başvuru bilgileri.</li>
 <li>TÜBİTAK BİDEB. 2214-A Yurt Dışı Doktora Sırası Araştırma Burs Programı. 2026 yılı çağrı ve program bilgileri.</li>
 <li>TÜBİTAK BİDEB. 2219 Yurt Dışı Doktora Sonrası Araştırma Burs Programı. 2026 yılı çağrı ve program bilgileri.</li>
 <li>German Academic Exchange Service (DAAD). Research Grants in Germany ve Türkiye'ye Yönelik DAAD Bursları.</li>
 <li>Alexander von Humboldt Foundation. Humboldt Research Fellowship. 2026 program ve başvuru bilgileri.</li>
 <li>European Commission. Marie Skłodowska-Curie Actions, Postdoctoral Fellowships. 2026 program bilgileri.</li>
</ol><div class="article-source py-3 small ">
                </div>
]]></turbo:content>
      <category>Bilim &amp; Teknoloji</category>
      <guid>https://tibbiyebulteni.com/alzheimer-ve-parkinson-arastirmalarinda-almanyanin-bilim-ussu-dzne</guid>
      <pubDate>Sat, 14 Nov 2026 23:39:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://tibbiyebultenicom.teimg.com/crop/1280x720/tibbiyebulteni-com/uploads/2026/11/d-z-n-e-haber-gorseli-200-k-b.webp" type="image/jpeg" length="46795"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[Azerbaycan Tıp Üniversitesi öğrencisi Elvira Eyyubova yurtta ölü bulundu]]></title>
      <link>https://tibbiyebulteni.com/azerbaycan-tip-universitesi-ogrencisi-elvira-eyyubova-yurtta-olu-bulundu</link>
      <atom:link rel="self" href="https://tibbiyebulteni.com/azerbaycan-tip-universitesi-ogrencisi-elvira-eyyubova-yurtta-olu-bulundu" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[Bakü’de Azerbaycan Tıp Üniversitesi öğrencisi Elvira Eyyubova, kaldığı yurdun odasında ölü bulundu. 2009 doğumlu öğrencinin ölüm nedeni henüz bilinmezken olayla ilgili inceleme yürütüldüğü bildirildi.]]></description>
      <turbo:content><![CDATA[<p>Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de, Azerbaycan Tıp Üniversitesi öğrencisi Elvira Eyyubova’nın kaldığı öğrenci yurdunda ölü bulunduğu bildirildi.</p>

<p>Edinilen göre olay, 14 Kasım 2026 günü öğle saatlerinde üniversitenin yurdunda meydana geldi. Üniversitenin tıp eğitimi veren Müalice-Profilaktika Fakültesinde öğrenim gören 2009 doğumlu Eyyubova, odasında yaşamını yitirmiş halde bulundu.</p>

<p>Kız kardeşi buldu</p>

<p>Haberde, Eyyubova’yı aynı odada kaldığı kız kardeşinin bulduğu belirtildi. Olay, Modern.az ve Qafqazinfo tarafından da Oxu.az kaynak gösterilerek duyuruldu.</p>

<p>Ölüm nedeni henüz bilinmiyor</p>

<p>Öğrencinin ölüm nedeninin henüz bilinmediği, olayla ilgili inceleme yürütüldüğü aktarıldı. </p><div class="article-source py-3 small ">
                </div>
]]></turbo:content>
      <category>Gündem</category>
      <guid>https://tibbiyebulteni.com/azerbaycan-tip-universitesi-ogrencisi-elvira-eyyubova-yurtta-olu-bulundu</guid>
      <pubDate>Sat, 14 Nov 2026 22:38:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://tibbiyebultenicom.teimg.com/crop/1280x720/tibbiyebulteni-com/uploads/2026/11/i-m-g-4705.jpeg" type="image/jpeg" length="62258"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[Evdeki Doğum Hastaneye Nasıl Taşındı? Ebelik ile Hekimlik Arasındaki Tarihsel Dönüşüm]]></title>
      <link>https://tibbiyebulteni.com/evdeki-dogum-hastaneye-nasil-tasindi-ebelik-ile-hekimlik-arasindaki-tarihsel-donusum</link>
      <atom:link rel="self" href="https://tibbiyebulteni.com/evdeki-dogum-hastaneye-nasil-tasindi-ebelik-ile-hekimlik-arasindaki-tarihsel-donusum" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[Yüzyıllar boyunca ebelerin rehberliğinde evlerde gerçekleşen doğumlar, modern tıbbın gelişmesiyle giderek hastanelere taşındı. Ancak bu değişim başlangıçta her zaman daha güvenli doğum anlamına gelmedi. Hekimlerin yükselişi, ebelerin değişen konumu ve ölümcül hastane enfeksiyonları, doğum hizmetlerinin tarihini şekillendiren önemli gelişmeler arasında yer aldı.]]></description>
      <turbo:content><![CDATA[<p>1847 yılında Viyana'daki büyük doğum hastanesinde tıp tarihinin en dikkat çekici sorunlarından biri yaşanıyordu. Hekimlerin ve tıp öğrencilerinin çalıştığı klinikte doğum yapan kadınlar, ebelerin eğitim gördüğü diğer klinikteki kadınlara göre çok daha yüksek oranda hayatını kaybediyordu.</p>

<p>İki klinik aynı hastanenin bünyesindeydi. Kadınlar kliniklere dönüşümlü günlerde kabul ediliyor, ancak ölüm oranları arasında açıklanması gereken büyük bir fark bulunuyordu.</p>

<p>Macar hekim Ignaz Semmelweis bu farkın nedenlerini araştırmaya başladığında, sorun hastanenin kendisinden çok, sağlık çalışanlarının uygulamalarıyla ilişkili görünüyordu.</p>

<p>Bu olay, doğumun evden hastaneye taşınmasının neden basit bir ilerleme hikâyesi olmadığını gösteren tarihsel örneklerden biridir.</p>

<p>Çünkü modern doğum hizmetlerinin tarihi yalnızca tıbbi araçların, ilaçların ve hastanelerin gelişmesinden ibaret değildir. Aynı zamanda ebelerin mesleki yetkilerinin, hekimlerin doğumdaki rollerinin ve kadınların kendi doğumları üzerindeki söz hakkının yeniden şekillenmesinin tarihidir.</p>

<h2>Doğum neden yüzyıllarca evlerde gerçekleşti?</h2>

<p>Modern hastanelerin yaygınlaşmasından önce doğum, dünyanın birçok bölgesinde aile yaşamının ve kadınlar arasındaki dayanışma ilişkilerinin bir parçasıydı.</p>

<p>Gebelik ve doğumun takibi çoğunlukla deneyimli kadınlar tarafından yürütülüyordu.</p>

<p>Ebe, yalnızca bebeğin dünyaya gelmesine yardımcı olan kişi değildi. Gebeliği izliyor, doğum sırasında kadına destek oluyor, doğum sonrasında anne ve yenidoğanın bakımına katılıyordu.</p>

<p>Bu bilgi, çoğu toplumda deneyim ve uygulama yoluyla kuşaktan kuşağa aktarılıyordu. Ancak tarihsel ebeliği yalnızca geleneksel yöntemlere dayanan, denetimsiz bir uğraş olarak değerlendirmek doğru değildir.</p>

<p>İngiltere üzerine yapılan araştırmalar, erken modern dönemde ebelerin dinî otoriteler tarafından ruhsatlandırıldığını ve yerel toplulukların gözetimine tabi tutulduğunu gösteriyor. Bu düzenlemelerde mesleki beceri ve doğum bilgisi de önem taşıyordu. [2]</p>

<p>Ebelerin toplumsal konumunu ayrıntılarıyla gösteren önemli belgelerden biri, Amerikalı ebe Martha Ballard'ın günlükleridir.</p>

<p>Ballard, bugünkü ABD'nin Maine bölgesinde 1785-1812 yılları arasında günlük tuttu. Tarihçi Laurel Thatcher Ulrich'in araştırmasına göre bu kayıtlarda 814 doğum yer alıyor. [1]</p>

<p>Günlükler yalnızca doğumları değil; hastalıkları, aile ilişkilerini, gündelik çalışmaları ve kadınların toplumdaki rollerini de belgeliyor.</p>

<p>Ballard'ın kayıtları, ebelerin bir topluluğun sağlık yaşamında ne kadar geniş sorumluluklar üstlenebildiğini gösteriyor.</p>

<p>Bununla birlikte evde doğum, geçmişte her zaman güvenli bir süreç değildi.</p>

<p>Şiddetli kanamalar, doğumun ilerlememesi, bebeğin uygun olmayan pozisyonda bulunması ve doğum sonrası enfeksiyonlar anneyle bebeğin hayatını tehdit edebiliyordu.</p>

<p>Ebeler kimi komplikasyonlarda deneyimlerine dayanan yöntemlerle müdahale edebiliyordu. Ancak kan nakli, etkili antibakteriyel ilaçlar ve modern cerrahi olanakların bulunmadığı dönemlerde ağır durumların tedavisi oldukça sınırlıydı.</p>

<p>Dolayısıyla hastaneye geçişi anlamak için yalnızca geleneksel ebeliğin güçlü yönlerine değil, dönemin tıbbi olanaklarının sınırlarına da bakmak gerekiyor.</p>

<h2>Erkek hekimler doğum odasına nasıl girdi?</h2>

<p>Avrupa'da 17. ve 18. yüzyıllar, doğum hizmetlerinin mesleki yapısının değişmeye başladığı önemli bir dönemdi.</p>

<p>Cerrahlar ve hekimler, özellikle güç doğumlarda giderek daha görünür hâle geldi.</p>

<p>Bu gelişmede anatomi bilgisinin ilerlemesi, cerrahi uygulamalar ve doğuma müdahale amacıyla geliştirilen araçlar etkili oldu.</p>

<p>Bunlardan biri obstetrik forseps, yani doğum pensiydi.</p>

<p>İngiltere'de faaliyet gösteren Chamberlen ailesi, 16. yüzyılın sonları ile 17. yüzyılda forsepsin geliştirilmesine önemli katkılarda bulundu. Aile, kullandığı aletin tasarımını uzun süre gizli tuttu. Aletin ilk geliştirilmesinin ailedeki hangi kişiye ait olduğu kesin olarak belirlenememektedir. [4]</p>

<p>Forseps, uygun koşullarda bebeğin doğum kanalından çıkarılmasını sağlayarak bazı güç doğumlarda anne ve bebeğin hayatını koruma imkânı sunuyordu.</p>

<p>Ancak yanlış kullanıldığında ciddi yaralanmalara neden olabiliyordu.</p>

<ol start="18">
 <li>yüzyılda İskoç doğum hekimi William Smellie, forseps uygulamalarının geliştirilmesine ve obstetri eğitiminin sistematik hâle getirilmesine katkıda bulundu.</li>
</ol>

<p>1752 yılında yayımlanan <i>A Treatise on the Theory and Practice of Midwifery</i> adlı eseri, doğum bilgisi üzerine dönemin önemli çalışmalarından biri oldu. [3]</p>

<p>Smellie'nin eserinde hem doğum hekimlerinin hem de ebelerin sahip olması gereken bilgi ve beceriler tartışılıyordu. Bununla birlikte hekimlerin eğitimi ve yetkileri bakımından hiyerarşik bir anlayış da görülüyordu.</p>

<p>Bu durum, doğum hizmetlerindeki değişimin yalnızca teknik olmadığını gösteriyordu.</p>

<p>Hekimler anatomi ve cerrahi bilgilerini mesleki otoritelerinin dayanağı olarak öne çıkarırken ebeler uzun yıllara dayanan uygulama deneyimlerini ve doğum yapan kadınlarla kurdukları güven ilişkisini sürdürüyordu.</p>

<p>Bazı toplumlarda varlıklı ailelerin erkek doğum hekimlerini tercih etmeye başlaması, bu değişimin toplumsal boyutunu güçlendirdi.</p>

<p>Bununla birlikte ebelerin bütün bölgelerde aynı biçimde geri plana itildiğini söylemek mümkün değildir.</p>

<p>Doğumun hekimlik alanına girmesi, farklı ülkelerde farklı hızlarda ve farklı mesleki ilişkiler içinde gerçekleşti.</p>

<h2>Hastanelerde doğum yapmak başlangıçta neden daha tehlikeli olabiliyordu?</h2>

<ol start="18">
 <li>yüzyıldan itibaren Avrupa'nın çeşitli şehirlerinde doğum kurumları açıldı.</li>
</ol>

<p>Bu kurumlar özellikle yoksul kadınlara hizmet sunuyor, aynı zamanda hekimlerin ve ebelerin uygulamalı eğitimine katkı sağlıyordu.</p>

<p>Ancak enfeksiyonların yayılma mekanizmalarının yeterince anlaşılmadığı dönemlerde, doğum yapan kadınların hastanelerde bir araya gelmesi ciddi riskler oluşturabiliyordu.</p>

<p>En korkulan sorunlardan biri lohusalık hummasıydı.</p>

<p>Günümüzde bakteriyel enfeksiyonlarla ilişkilendirilen bu hastalık tablosu, doğum sonrasında ağır enfeksiyona, sepsise ve anne ölümüne yol açabiliyordu.</p>

<p>Viyana Genel Hastanesi'nin doğum klinikleri, bu tehlikenin tarihsel olarak en iyi belgelenmiş örneklerinden birini oluşturuyor.</p>

<p>Tıp tarihçisi Irvine Loudon'ın değerlendirdiği 1840-1846 dönemi kayıtlarına göre hekimlerin ve tıp öğrencilerinin eğitim gördüğü birinci klinikte her 1.000 doğumda 98,4 anne ölümü meydana geliyordu.</p>

<p>Ebelerin eğitim gördüğü ikinci klinikte ise aynı dönemde bu oran her 1.000 doğumda 36,2 idi. [5]</p>

<p>Aradaki fark dikkat çekiciydi.</p>

<p>Ignaz Semmelweis, hekimlerin ve tıp öğrencilerinin otopsilerden sonra doğum servisine geçtiklerini, buna karşılık ebelerin eğitim gördüğü klinikte otopsi yapılmadığını belirledi.</p>

<p>O dönemde mikroorganizmaların hastalıklara neden olduğuna ilişkin modern mikrop teorisi henüz yerleşmemişti.</p>

<p>Semmelweis, otopsi sırasında temas edilen maddelerin sağlık çalışanlarının elleriyle doğum yapan kadınlara taşınabileceğini düşündü.</p>

<p>1847 yılının Mayıs ayında, birinci klinikte doğum muayenelerinden önce klorlu kireç çözeltisiyle el temizliği uygulanmasını zorunlu kıldı.</p>

<p>Sonuçlar oldukça çarpıcıydı.</p>

<p>1848 yılında birinci klinikteki anne ölüm oranı her 1.000 doğumda 12,7'ye geriledi. İkinci klinikte ise aynı yıl oran 13,3 düzeyindeydi. [5]</p>

<p>Bu rakamlar, hastanedeki bakımın niteliğinin anne sağlığı üzerindeki etkisini açık biçimde gösteriyordu.</p>

<p>Ancak gözlemsel tarihsel kayıtlar, tek başına bütün değişimin yalnızca bir uygulamadan kaynaklandığını kesin biçimde kanıtlamaz. Semmelweis'in müdahalesi, ölüm oranlarındaki büyük düşüşle birlikte değerlendirildiğinde güçlü tarihsel kanıt sunmaktadır.</p>

<p>Semmelweis'in bulguları kendi döneminde tartışmalarla karşılandı. Daha sonraki mikrobiyoloji, antisepsi ve enfeksiyon kontrolü çalışmaları, doğumla ilişkili enfeksiyonların önlenmesine yönelik bilimsel anlayışın gelişmesini sağladı.</p>

<p>Viyana deneyiminin en önemli dersi, hekimlerin ya da ebelerin doğaları gereği daha güvenli bakım sunduğu değildi.</p>

<p><strong>Sağlık çalışanının unvanından bağımsız olarak, doğru bilimsel bilgiye dayanan uygulamaların anne hayatını korumada belirleyici olduğuydu.</strong></p>

<h2>Ebelik neden hekimlerin denetimine girmeye başladı?</h2>

<ol start="19">
 <li>yüzyılda tıp eğitiminin gelişmesi, hastanelerin kurumsallaşması ve devletlerin sağlık hizmetlerini düzenlemeye başlamasıyla doğum hizmetlerinde yeni bir mesleki yapı ortaya çıktı.</li>
</ol>

<p>Hekimlerin mesleki yetkileri güçlenirken ebelerin eğitim ve çalışma koşulları da giderek daha ayrıntılı düzenlemelere bağlandı.</p>

<p>Bu gelişmenin iki farklı yönü bulunuyordu.</p>

<p>Bir taraftan standart eğitim, belgelendirme ve mesleki denetim uygulamaları, bakım kalitesinin geliştirilmesine katkı sağlayabiliyordu.</p>

<p>Diğer taraftan ebelerin bağımsız çalışma olanakları bazı bölgelerde daralıyor, doğum hizmetleri daha fazla hekimlerin denetimine giriyordu.</p>

<p>İngiltere'de 1902 tarihli <i>Midwives Act</i>, ebeliğin yasal düzenlenmesi bakımından önemli bir aşamaydı.</p>

<p>Sarah Fox ve Margaret Brazier'in araştırmasına göre düzenleme, ebelerin profesyonel statüsünü güçlendirirken onları daha belirgin bir mesleki hiyerarşi içine de yerleştirdi. [2]</p>

<p>Amerika Birleşik Devletleri'nde ise özellikle 20. yüzyılın başlarında hekim merkezli doğum anlayışı giderek güçlendi.</p>

<p>Geleneksel ebeler sıklıkla yetersiz eğitimle eleştirildi.</p>

<p>Ancak bu eleştiriler bütün ebe gruplarını aynı biçimde yansıtmıyordu. Eğitim, deneyim ve mesleki yeterlilik bakımından önemli farklılıklar bulunuyordu.</p>

<p>Ebelerin doğum hizmetlerinden dışlanmasında tıbbi yeterlilik tartışmalarının yanı sıra mesleki rekabet, toplumsal sınıf ve ırksal eşitsizlikler de etkiliydi.</p>

<p>Buna karşılık Britanya'da ebeler, hekimlerle birlikte çalışarak modern doğum hizmetlerinin içinde önemli roller üstlenmeye devam etti.</p>

<p>Tarihçi Gwenith Siobhan Cross'un Britanya ile Kanada'nın Ontario bölgesini karşılaştırdığı araştırması, bu farklılığı açık biçimde gösteriyor.</p>

<p>Britanya'da ebelerin hekimlerle iş birliği yapabildiği bir model gelişirken Ontario'da hekimlerin mesleki hâkimiyetini öne çıkaran yaklaşım, ebelerin sisteme katılımını daha fazla sınırlandırdı. [8]</p>

<p>Böylece doğumun tıbbileşmesinin tek bir biçimde gerçekleşmediği anlaşılıyor.</p>

<p>Bazı ülkelerde hekimlerin otoritesi ebelerin konumunu daraltırken başka ülkelerde iki meslek birlikte gelişebildi.</p>

<h2>İsveç örneği: Hastaneye geçmeden de anne ölümleri azaltılabilir miydi?</h2>

<p>Doğumun modernleşmesini yalnızca hastanelerin yaygınlaşmasıyla açıklamak, Avrupa'daki önemli bir tarihsel deneyimi gözden kaçırmaya neden olur.</p>

<p>İsveç'te eğitimli ebeler, 19. yüzyıl boyunca anne sağlığının korunmasında merkezi bir rol üstlendi.</p>

<p>Devletin ebelik eğitimi ve mesleki denetimi geliştirmesi, kırsal bölgelerde nitelikli doğum bakımına ulaşılmasını kolaylaştırdı.</p>

<p>İsveç'te doğumların çok büyük bölümü hâlâ evlerde gerçekleşirken eğitimli ebeler, hijyen kuralları ve gerektiğinde hekimlerle iş birliği sayesinde anne sağlığı hizmetlerinin geliştirilmesine katkıda bulunuyordu.</p>

<p>Halk sağlığı araştırmacısı Ulf Högberg'in 2004 yılında yayımlanan tarihsel araştırması, İsveç'te anne ölümlerinin azalmasında toplum temelli ebelik hizmetlerinin önemli rol oynadığını ortaya koyuyor. [7]</p>

<ol start="20">
 <li>yüzyılın başında İsveç'teki anne ölüm oranları, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki oranlardan belirgin biçimde düşüktü.</li>
</ol>

<p>Bu farkın açıklanmasında yalnızca ebelerin eğitimi değil, sağlık hizmetlerinin örgütlenmesi ve toplumun yaşam koşulları da dikkate alınmalıdır.</p>

<p>Yine de İsveç deneyimi önemli bir tarihsel soruyu gündeme getiriyor:</p>

<p><strong>Güvenli doğumun temel şartı hastanede bulunmak mıydı, yoksa iyi yetişmiş sağlık çalışanlarına ve etkili bir bakım sistemine ulaşabilmek miydi?</strong></p>

<p>Tarihsel araştırmalar, bu iki unsuru birbirinden ayırmak gerektiğini gösteriyor.</p>

<p>Nitelikli bakım, hastane dışındaki doğumlarda da anne sağlığını geliştirebiliyordu. Buna karşılık ağır komplikasyonlarda ileri tıbbi müdahale olanakları ve etkili sevk sistemleri büyük önem taşıyordu.</p>

<h2>Doğumlar 20. yüzyılda neden hastanelere taşındı?</h2>

<p>Doğumların hastanelerde yoğunlaşması, özellikle 20. yüzyılın ilk yarısında hızlandı.</p>

<p>Bu değişimin arkasında şehirleşme, ulaşım imkânlarının gelişmesi, hastanelerin çoğalması, tıp eğitiminin yaygınlaşması ve doğumla ilgili toplumsal beklentilerin değişmesi bulunuyordu.</p>

<p>Ayrıca doğum ağrısının hafifletilmesine yönelik yöntemler, cerrahi müdahale olanakları ve tıbbi gözetim, hastane doğumlarının tercih edilmesinde etkili oldu. [9]</p>

<p>Amerika Birleşik Devletleri, dönüşümün sayısal olarak izlenebildiği ülkelerden biridir.</p>

<p>ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezlerinin (CDC) tarihsel verilerine göre 1900 yılında doğumların hemen tamamına yakını hastane dışında gerçekleşiyordu.</p>

<p>1940 yılında hastane dışı doğumların oranı yüzde 44'e, 1969 yılında ise yaklaşık yüzde 1'e geriledi. [11]</p>

<p>Böylece birkaç kuşak içinde doğumun gerçekleştiği yer büyük ölçüde değişmiş oldu.</p>

<p>Ancak hastaneye geçişin hızlanması, anne ölüm oranlarının aynı hızla azaldığı anlamına gelmiyordu.</p>

<p>Melissa Thomasson ve Jaret Treber'in ABD'de 1928-1940 dönemini inceleyen araştırması, enfeksiyon riskini artırabilen cerrahi müdahalelerin, etkili antibakteriyel ilaçlar kullanılmadan önce anne ölümlerini olumsuz etkileyebildiğine işaret ediyor.</p>

<p>1937'den itibaren sülfonamid grubu ilaçların kullanılmaya başlanmasıyla enfeksiyonlara karşı tedavi olanakları gelişti. Bu durum, gerekli obstetrik müdahalelerin daha güvenli yapılmasına katkıda bulundu. [10]</p>

<p>Daha sonraki yıllarda antibiyotiklerin yaygınlaşması, kan nakli uygulamalarındaki gelişmeler, anestezi, cerrahi teknikler ve enfeksiyon kontrolü, ağır doğum komplikasyonlarının yönetimini önemli ölçüde değiştirdi.</p>

<p>Bu gelişmelerle hastanelerin sağlayabildiği olanaklar genişledi.</p>

<p>Bununla birlikte anne ölümlerindeki tarihsel düşüşü yalnızca tek bir ilaç, ameliyat veya kuruma bağlamak doğru değildir.</p>

<p>İyi yetişmiş personel, gebelik takibi, erken tanı, acil müdahale ve sağlık sisteminin örgütlenmesi birlikte etkili oldu.</p>

<p>Doğumun evden hastaneye taşınması, ancak bu koşullar geliştikçe anne ve yenidoğan sağlığı açısından daha büyük kazanımlarla ilişkilendirilebildi.</p>

<h2>Osmanlı'da ebelik nasıl modernleşti?</h2>

<p>Doğum hizmetlerinin kurumsallaşması yalnızca Batı Avrupa ve Amerika'ya özgü değildi.</p>

<p>Osmanlı İmparatorluğu'nda da 19. yüzyıldan itibaren ebelik eğitimi ve doğum hizmetlerinin düzenlenmesine yönelik önemli girişimler gerçekleştirildi.</p>

<p>Osmanlı toplumunda doğumların önemli bölümü evlerde gerçekleşiyor, mahalle ebeleri gebelik ve doğum süreçlerinde görev üstleniyordu.</p>

<p>Ebeler arasında toplumsal konum ve hizmet verilen kesim bakımından farklılıklar bulunuyordu. Saray ebeleri, seçkin ailelere hizmet veren ebeler ve mahalle ebeleri aynı mesleğin farklı çevrelerdeki temsilcileriydi. [13]</p>

<p>Tanzimat döneminde modern tıp eğitiminin gelişmesi, ebeliğin de yeni eğitim ve denetim düzenlemelerine bağlanmasını beraberinde getirdi.</p>

<p>Tarihçi Sadet Altay'ın araştırmasına göre Osmanlı'da ebelerin örgün eğitimine 1842 yılında başlandı.</p>

<p>Askerî Tıbbiye bünyesinde yürütülen bu eğitim girişimleri, mevcut ebelerin bilgi ve becerilerini geliştirmeyi hedefliyordu.</p>

<p>Dönemin hekimleri ve devlet görevlileri, anne ve bebek ölümlerinin önemli nedenlerinden biri olarak geleneksel ebelerin uygulamalarını gösteriyordu.</p>

<p>Ancak bu değerlendirmelerin, dönemin mesleki güç ilişkileri içinde yapıldığı da unutulmamalıdır.</p>

<p>Eğitim faaliyetlerinin yeterince yaygınlaştırılamaması üzerine ebelerin belgelendirilmesi ve denetlenmesi gibi yöntemler gündeme geldi. [12]</p>

<p>Osmanlı doğum hizmetlerinde daha sonra öne çıkan isimlerden biri Besim Ömer Paşa, sonraki soyadıyla Besim Ömer Akalın oldu.</p>

<p>Paris'te doğum hekimliği alanında eğitim gören Besim Ömer, ülkeye döndükten sonra özellikle lohusalık humması, ebelik eğitimi ve doğum hizmetlerinin geliştirilmesi üzerinde çalıştı.</p>

<p>Bu dönemde dikkat çekici bir düzenleme gerçekleştirildi.</p>

<p>7 Haziran 1891 tarihli <i>Takvim-i Vekâyi</i>'de yayımlanan talimatnameyle İstanbul'da çalışan ebelerin temizlik ve antisepsi kurallarına uymaları istendi.</p>

<p>Düzenlemede el temizliği, kirli malzemelerin uzaklaştırılması ve lohusalık humması görülen durumlarda alınacak önlemler üzerinde duruluyordu. [12]</p>

<p>Bu gelişme, enfeksiyon kontrolünün Osmanlı doğum hizmetlerinde de resmî düzenlemelerin konusu hâline geldiğini gösteriyor.</p>

<p>Ancak düzenlemelerin yayımlanmış olması, bütün ebeler tarafından eksiksiz uygulandıkları anlamına gelmez.</p>

<p>Besim Ömer'in çalışmalarında ikinci önemli gelişme, doğum eğitiminin uygulamalı hâle getirilmesiydi.</p>

<p>1892 yılında İstanbul Demirkapı'da bir doğum kliniği, dönemin adıyla viladethane oluşturuldu.</p>

<p>Bu kurum, modern doğum eğitiminin ve hastane temelli obstetrik uygulamaların Osmanlı'daki önemli erken örneklerinden biri oldu.</p>

<p>Tıp öğrencileri ve ebelerin yalnızca teorik bilgi edinmeleri değil, klinik ortamda uygulamalı eğitim almaları amaçlanıyordu.</p>

<p>1909 yılında Kadırga'da Ebelik Mektebi'nin yeniden düzenlenen kurumsal yapısı, ebelik eğitiminin gelişmesinde başka bir aşama oluşturdu.</p>

<p>Böylece 1842'de başlayan eğitim girişimleri, sonraki yıllarda gelişen klinik ve okul yapılarıyla daha kurumsal bir nitelik kazandı.</p>

<p>Ancak modernleşmenin mesleki sonuçları herkes için aynı değildi.</p>

<p>Okula kabul koşullarının yaş ve eğitim durumuna bağlanması, bu şartları karşılayamayan geleneksel ebelerin yeni sistemin dışında kalmasına neden oldu.</p>

<p>Ebelik eğitimi standartlaşırken mesleğin bağımsızlığı da giderek hekimlerin yetkileri çerçevesinde yeniden tanımlandı.</p>

<h2>Cumhuriyet döneminde doğumevleri ve köy ebeleri</h2>

<p>Cumhuriyet'in kuruluşundan sonra anne ve çocuk sağlığı, devletin halk sağlığı politikalarının önemli alanlarından biri oldu.</p>

<p>Savaşlar, salgınlar ve nüfus kayıpları sonrasında sağlık hizmetlerinin geliştirilmesi, nüfusun korunması ve artırılması hedefleriyle birlikte ele alındı.</p>

<p>1925 yılında doğum ve çocuk bakımevlerinin kurulmasına yönelik girişimler hız kazandı.</p>

<p>Duygu Yılmaz'ın tarihsel araştırmasına göre Ankara'da 1925 yılında hizmet vermeye başlayan doğum ve çocuk bakımevi, bu dönemin önemli kurumsal örneklerinden biriydi.</p>

<p>Dr. Zekai Tahir'in kuruluşunda görev aldığı merkez, başlangıçta sınırlı yatak kapasitesine sahipti.</p>

<p>Kurumda hekimlerin yanı sıra ebeler ve hemşirelik personeli görev yapıyordu. Aynı yıl Konya'da da doğum ve çocuk bakımevi açıldı. [14]</p>

<p>Bu kurumlar, doğum sırasında tıbbi müdahale olanağı sunmanın yanında gebelik takibi, anne sağlığı ve çocuk bakımı hizmetleriyle de ilişkilendirildi.</p>

<p>Ancak Türkiye'nin geniş kırsal bölgelerine ulaşmak kolay değildi.</p>

<p>Cumhuriyet'in ilk yıllarında nüfusun büyük bölümü köylerde yaşıyordu. Hastanelerin ve uzman hekimlerin sınırlı olduğu bölgelerde ebeler, anne ve çocuk sağlığı hizmetlerinin temel personeli olmaya devam etti.</p>

<p>1936 yılında köy ebe okullarının açılmasına yönelik karar alındı.</p>

<p>Amaç, kırsal bölgelerde çalışabilecek eğitimli ebelerin sayısını artırmaktı.</p>

<p>Bununla birlikte döneme ilişkin araştırmalar, Cumhuriyet'in ilk on beş yılında ebelik eğitiminin yaygınlaştırılması ve diplomalı ebe sayısının artırılması bakımından hedeflere tam olarak ulaşılamadığını gösteriyor. [12]</p>

<p>Türkiye'de doğum hizmetlerinin dönüşümü bu nedenle tek bir hastanenin açılışına veya tek bir hekim kuşağının faaliyetlerine indirgenemez.</p>

<p>Ebelik eğitiminin gelişmesi, sağlık kurumlarının yaygınlaşması, kırsal sağlık örgütlenmesi ve modern obstetrik uygulamaların yerleşmesi uzun bir sürecin parçalarıydı.</p>

<h2>Doğum hastaneye taşınırken kadınların söz hakkı nasıl değişti?</h2>

<p>Evden hastaneye geçiş, doğumun gerçekleştiği mekân kadar doğumun yönetimini de değiştirdi.</p>

<p>Geleneksel ev ortamında kadınların yakınları ve ebeler çoğunlukla doğum bakımının önemli aktörleriydi.</p>

<p>Ancak bu durum, geçmişte bütün kadınların kendi doğumları hakkında özgürce karar alabildikleri anlamına gelmiyordu. Aile yapısı, toplumsal kurallar ve ekonomik koşullar da doğum üzerindeki tercihleri etkiliyordu.</p>

<p>Hastanelerin yaygınlaşmasıyla birlikte kurumsal düzenlemeler, hekimlerin kararları ve tıbbi müdahaleler daha belirleyici hâle geldi.</p>

<p>Bu gelişme ağır komplikasyonların tedavisi için önemli imkânlar oluştururken bazı dönemlerde kadınların yanında bulunabilecek kişilerin, hareket serbestliğinin ve bakım kararlarına katılımının sınırlandırılmasına da yol açtı.</p>

<p>Tıp tarihçisi Judith Walzer Leavitt'in Amerika'daki doğum uygulamalarına ilişkin çalışması, doğumun tıbbileşmesinin kadınların deneyimleri ve beklentileriyle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor. [9]</p>

<p>Doğumun hastanede gerçekleşmesi bazı kadınlar açısından güven verici tıbbi hizmetlere ulaşmak anlamına geliyordu.</p>

<p>Başka kadınlar açısından ise doğumun aile çevresinden ayrılması ve daha yoğun tıbbi müdahalelerle yönetilmesi yeni sorunlar doğurabiliyordu.</p>

<ol start="20">
 <li>yüzyılda bu tartışmalar, normal doğumlarda gereksiz müdahalelerin azaltılması, doğum sırasında sürekli destek sağlanması ve kadınların bilgilendirilmiş karar süreçlerine katılması gibi konuları gündeme taşıdı.</li>
</ol>

<p>Dünya Sağlık Örgütü'nün 2018 yılında yayımladığı doğum bakımına ilişkin rehber de güvenli sağlık hizmetinin yanında kadının saygınlığını, mahremiyetini, bilgilendirilmesini ve olumlu doğum deneyimini merkeze alan yaklaşımı vurguluyor. [15]</p>

<p>Bu anlayış, ebelikle hekimliği birbirine rakip iki meslek olarak değerlendirmek yerine, farklı yetkinlikleriyle anne ve yenidoğan bakımına katkıda bulunan sağlık meslekleri olarak ele alıyor.</p>

<h2>Tıp tarihinin öğrettiği ders: Güvenli doğum yalnızca hastaneye bağlı değildi</h2>

<p>Evdeki doğumun hastaneye taşınması, modern tıbbın gelişmesinde önemli bir tarihsel dönüşümdür.</p>

<p>Ancak bu dönüşümün bütün ülkelerde aynı biçimde ve aynı hızda gerçekleştiği söylenemez.</p>

<p>Ebelerin yüzyıllar boyunca oluşturduğu deneyim, modern obstetri gelişmeden önce doğum bakımının temel unsurlarından biriydi.</p>

<p>Hekimlerin doğuma katılması, cerrahi tekniklerin ve tıbbi araçların gelişmesi, bazı ağır komplikasyonların tedavisinde yeni olanaklar sağladı.</p>

<p>Bununla birlikte 19. yüzyıl hastanelerindeki ölümcül enfeksiyonlar, tıbbi müdahalenin tek başına güvenli bakım anlamına gelmediğini gösterdi.</p>

<p>İsveç gibi ülkelerde eğitimli ebelerin yürüttüğü toplum temelli hizmetler, hastane doğumları yaygınlaşmadan önce de anne sağlığının geliştirilmesine katkıda bulundu.</p>

<p>Osmanlı ve Cumhuriyet dönemindeki gelişmeler ise ebelik eğitimi, doğum klinikleri ve devletin sağlık örgütlenmesinin birbirini etkileyen süreçler olduğunu ortaya koyuyor.</p>

<ol start="20">
 <li>yüzyılda enfeksiyon kontrolü, etkili ilaçlar, kan nakli, anestezi ve cerrahi tekniklerdeki gelişmeler, hastanelerin doğum bakımında sağlayabileceği güvenliği artırdı.</li>
</ol>

<p>Ancak bütün bu gelişmelerin merkezinde sağlık çalışanlarının bilgi ve becerileri bulunuyordu.</p>

<p>Bugün tarihsel deneyimin gösterdiği önemli gerçek, ebelikle hekimliğin birbirinin yerine geçirilmesi gereken iki meslek olmadığıdır.</p>

<p>Anne ve yenidoğanın sağlığı için iyi yetişmiş sağlık çalışanları, etkili ekip çalışması, zamanında müdahale, gerektiğinde ileri sağlık hizmetine erişim ve kadının saygınlığını koruyan bakım birlikte önem taşır.</p>

<p><strong>Doğumun tarihsel dönüşümünde asıl mesele yalnızca bebeğin nerede dünyaya geldiği değil, anneye ve bebeğe hangi bilgiyle, hangi koşullarda ve nasıl bakım sunulduğudur.</strong></p>

<p>Evden hastaneye uzanan bu uzun tarihsel yolculuğun en önemli mirası, güvenli doğumun bir mekândan çok, bilimsel bilgiye ve nitelikli sağlık hizmetine dayanmasıdır.</p>

<hr />
<h2>Kaynaklar</h2>

<ol>
 <li>
 <p>Ulrich, Laurel Thatcher. <i>A Midwife's Tale: The Life of Martha Ballard, Based on Her Diary, 1785–1812.</i> Alfred A. Knopf, 1990.</p>
 </li>
 <li>
 <p>Fox, Sarah; Brazier, Margaret. “The Regulation of Midwives in England, c.1500–1902.” <i>Medical Law International</i>, 20(4), 308–338, 2020.</p>
 </li>
 <li>
 <p>Smellie, William. <i>A Treatise on the Theory and Practice of Midwifery.</i> Cilt I, D. Wilson ve T. Durham, Londra, 1752.</p>
 </li>
 <li>
 <p>Sheikh, Sukhera; Ganesaratnam, Inithan; Jan, Haider. “The Birth of Forceps.” <i>JRSM Short Reports</i>, 4(7), 2013.</p>
 </li>
 <li>
 <p>Loudon, Irvine. “Ignaz Phillip Semmelweis' Studies of Death in Childbirth.” <i>Journal of the Royal Society of Medicine</i>, 106(11), 461–463, 2013.</p>
 </li>
 <li>
 <p>Loudon, Irvine. <i>Death in Childbirth: An International Study of Maternal Care and Maternal Mortality, 1800–1950.</i> Oxford University Press, 1992.</p>
 </li>
 <li>
 <p>Högberg, Ulf. “The Decline in Maternal Mortality in Sweden: The Role of Community Midwifery.” <i>American Journal of Public Health</i>, 94(8), 1312–1320, 2004.</p>
 </li>
 <li>
 <p>Cross, Gwenith Siobhan. “‘A Midwife at Every Confinement’: Midwifery and Medicalized Childbirth in Ontario and Britain, 1920–1950.” <i>Canadian Bulletin of Medical History</i>, 31(2), 139–159, 2014.</p>
 </li>
 <li>
 <p>Leavitt, Judith Walzer. <i>Brought to Bed: Childbearing in America, 1750–1950.</i> Oxford University Press, 1986.</p>
 </li>
 <li>
 <p>Thomasson, Melissa A.; Treber, Jaret. “From Home to Hospital: The Evolution of Childbirth in the United States, 1928–1940.” <i>Explorations in Economic History</i>, 45(1), 76–99, 2008.</p>
 </li>
 <li>
 <p>MacDorman, Marian F.; Mathews, T. J.; Declercq, Eugene. “Home Births in the United States, 1990–2009.” <i>NCHS Data Brief</i>, No. 84, 2012.</p>
 </li>
 <li>
 <p>Altay, Sadet. “Cumhuriyet'in İlk On Beş Yılında Ebelik Eğitimine ve Mesleğin Dönüşümüne Dair Kısa Bir Bakış (1923–1938).” <i>Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi</i>, 17(35), 167–217, 2018.</p>
 </li>
 <li>
 <p>Türkan, Esma Vildan. “Ebe Mektebi (Kıbale Mektebi).” <i>Türk Maarif Ansiklopedisi</i>, 2022.</p>
 </li>
 <li>
 <p>Yılmaz, Duygu. “Demografik Bir İnkılap: Cumhuriyet Döneminde Doğum ve Çocuk Bakımevleri (1925–1940).” <i>Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi</i>, 40(110), 427–472, 2024.</p>
 </li>
 <li>
 <p>World Health Organization. <i>WHO Recommendations: Intrapartum Care for a Positive Childbirth Experience.</i> Cenevre, 2018.</p>
 </li>
</ol><div class="article-source py-3 small ">
                </div>
]]></turbo:content>
      <category>Tıp Tarihi</category>
      <guid>https://tibbiyebulteni.com/evdeki-dogum-hastaneye-nasil-tasindi-ebelik-ile-hekimlik-arasindaki-tarihsel-donusum</guid>
      <pubDate>Sat, 14 Nov 2026 22:19:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://tibbiyebultenicom.teimg.com/crop/1280x720/tibbiyebulteni-com/uploads/2026/11/dogum-evden-hastaneye-200kb.jpg" type="image/jpeg" length="29264"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[Tıp tarihinde vicdanıyla hareket ederek otoriteye karşı çıkan hekimler]]></title>
      <link>https://tibbiyebulteni.com/tip-tarihinde-vicdaniyla-hareket-ederek-otoriteye-karsi-cikan-hekimler</link>
      <atom:link rel="self" href="https://tibbiyebulteni.com/tip-tarihinde-vicdaniyla-hareket-ederek-otoriteye-karsi-cikan-hekimler" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[Hekimlik tarihi yalnızca hastalıklarla mücadele eden doktorların değil, gerektiğinde yerleşik bilimsel görüşleri, kurumlarını ve güçlü otoriteleri sorgulayan insanların da tarihidir. Ignaz Semmelweis'ten John Snow'a, Rudolf Virchow'dan Frances Oldham Kelsey ve Li Wenliang'a uzanan beş hikâye, hekimlik vicdanının bilimsel kanıtlarla birleştiğinde nasıl önemli değişimlere zemin hazırlayabildiğini gösteriyor.]]></description>
      <turbo:content><![CDATA[<h1>Hekimlik bazen kendi meslektaşlarına karşı durmayı gerektirir</h1>

<p>Bir hekim, hastalarının zarar gördüğünü düşündüğü bir uygulamayla karşılaştığında ne yapmalıdır? Kurumunun kararlarına uymayı mı, meslektaşlarının görüşlerini kabul etmeyi mi, yoksa bilimsel kanıtların işaret ettiği tehlikeyi dile getirmeyi mi tercih etmelidir?</p>

<p>Tıp tarihi, bu sorunun kolay yanıtlarının bulunmadığı olaylarla doludur.</p>

<p>Bazı hekimler, meslektaşlarının yerleşik uygulamalarını sorgulayarak hastane enfeksiyonlarının önlenmesine katkı sağladı. Bazıları, dönemin yaygın hastalık açıklamalarına karşı yeni kanıtlar ortaya koydu. Bazıları ise siyasi veya ticari baskılar karşısında toplum sağlığını ilgilendiren uyarılarını sürdürdü.</p>

<p>Ancak bu hekimlerin hikâyelerini yalnızca kişisel cesaret örnekleri olarak değerlendirmek eksik bir yaklaşım olacaktır.</p>

<p>Çünkü bilimsel ilerleme, otoriteye karşı çıkmanın kendisinden değil, mevcut bilgilerin güvenilir kanıtlarla sorgulanmasından doğar.</p>

<p>Tarihte vicdanıyla hareket eden bir hekimi önemli kılan da yalnızca itiraz etmiş olması değildir. Bu itirazın hastaların güvenliği, bilimsel dürüstlük ve mesleki sorumlulukla ilişkisi belirleyicidir.</p>

<p>Farklı yüzyıllarda yaşayan beş hekimin hikâyesi, hekimliğin bu yönünü ortaya koyuyor.</p>

<h2>Ignaz Semmelweis: Hekimlerin ellerindeki tehlikeyi ortaya çıkaran doktor</h2>

<p>1847 yılında Viyana Genel Hastanesinde çalışan Macar hekim Ignaz Semmelweis, doğum yapan kadınların ölüm oranlarını incelerken dikkat çekici bir farklılıkla karşılaştı.</p>

<p>Hastanenin hekimlerin ve tıp öğrencilerinin çalıştığı birinci doğum kliniğinde lohusalık hummasına bağlı ölümler, ebelerin görev yaptığı ikinci kliniğe göre çok daha yüksekti.</p>

<p>Semmelweis, bu farkın nedenini araştırmaya başladı.</p>

<p>Otopsilerden sonra doğum yapan kadınları muayene eden hekimlerin, hastalığın yayılmasında rol oynayabileceğini düşündü.</p>

<p>Dönemin tıbbi anlayışında mikroorganizmaların enfeksiyonlardaki rolü henüz bugünkü biçimiyle açıklanmamıştı. Semmelweis de hastalığa neden olan etkeni mikrobiyolojik olarak tanımlayamıyordu.</p>

<p>Buna rağmen klinik gözlemleri onu önemli bir sonuca götürdü.</p>

<p>Otopsilerden hastalara taşınan bulaştırıcı maddelerin lohusalık hummasına neden olabileceğini öne sürdü ve 1847 yılının Mayıs ayında klorlu kireç çözeltisiyle el temizliği uygulamasını başlattı.</p>

<p><strong>Ölüm oranları uygulamanın ardından belirgin biçimde azaldı.</strong></p>

<p>Birinci doğum kliniğinde 1847 yılının Nisan ayında yaklaşık yüzde 18,3 olan ölüm oranı, el temizliği uygulamasının başlamasını izleyen aylarda önemli ölçüde düştü.</p>

<p>1848 yılının tamamında ise aynı klinikte ölüm oranı yaklaşık yüzde 1,27 olarak kaydedildi.</p>

<p>Bu rakamlar farklı zaman aralıklarını göstermektedir. Ayrıca o dönemdeki kayıtların bugünkü epidemiyolojik yöntemlerle değerlendirildiğinde bazı sınırlılıkları bulunmaktadır. Bununla birlikte veriler, uygulamanın ardından anne ölümlerinde önemli bir azalma yaşandığını ortaya koymaktadır.</p>

<p>Semmelweis'in açıklaması, meslek çevrelerinde beklediği kabulü görmedi.</p>

<p>Bazı hekimler, sonuçların neden-sonuç ilişkisini yeterince açıklamadığını düşünüyordu. Ayrıca hekimlerin kendi hastalarına istemeden ölümcül hastalık bulaştırabileceği fikri, dönemin mesleki anlayışı açısından rahatsız ediciydi.</p>

<p>Semmelweis'in bulgularını savunurken kullandığı giderek sertleşen dil de meslektaşlarıyla yaşadığı anlaşmazlıkları artırdı.</p>

<p>Viyana'daki görevi sona erdi. Sonraki yıllarda Budapeşte'de çalışmalarını sürdürdü ve 1861 yılında lohusalık humması üzerine kapsamlı eserini yayımladı.</p>

<p>1865 yılında hayatını kaybetti.</p>

<p>Bugün Semmelweis, enfeksiyon kontrolü ve el hijyeni tarihinin öncü isimleri arasında kabul ediliyor.</p>

<p>Onun hikâyesi, hekimliğin kendi uygulamalarının hastalara zarar verebileceğini kabul edebilmesinin ne kadar önemli olduğunu gösteriyor.</p>

<h2>John Snow: Kolera salgınında dönemin bilimsel kabullerini sorgulayan hekim</h2>

<ol start="19">
 <li>yüzyılın ortalarında koleranın kötü kokulu havadan kaynaklandığı görüşü yaygındı.</li>
</ol>

<p>İngiliz hekim John Snow ise hastalığın kirlenmiş içme suyuyla yayılabileceğini savunuyordu.</p>

<p>1854 yılında Londra'nın Soho bölgesinde ortaya çıkan büyük kolera salgını, bu görüşünü araştırması için önemli bir fırsat oluşturdu.</p>

<p>Snow, hastalık nedeniyle yaşamını kaybeden insanların nerelerde yaşadığını, hangi kaynaklardan su içtiğini ve ölümlerin belirli bölgelerde yoğunlaşıp yoğunlaşmadığını araştırdı.</p>

<p>İncelemeleri, hastaların önemli bir bölümünün Broad Street üzerindeki su pompasıyla ilişkili olduğunu gösterdi.</p>

<p>Snow, bulgularını yerel yetkililere sundu.</p>

<p>8 Eylül 1854 tarihinde, onun önerisi üzerine pompanın kolu çıkarıldı.</p>

<p>Bu müdahale, halk sağlığı tarihinde simgesel bir olay hâline geldi.</p>

<p>Ancak tarihsel kayıtlar, salgının pompa kolu çıkarılmadan önce de gerilemeye başladığını gösteriyor.</p>

<p>Dolayısıyla John Snow'un tek başına pompa kolunu kaldırarak salgını sona erdirdiği yönündeki yaygın anlatım, olayın bütününü yansıtmıyor.</p>

<p>Snow'un asıl katkısı, koleranın bulaşma biçimine ilişkin mevcut açıklamaları gözleme, ölüm kayıtlarına ve su tüketim alışkanlıklarına dayalı verilerle sorgulamasıydı.</p>

<p>Araştırmalarını geliştiren Snow, 1855 yılında koleranın bulaşma biçimini ele alan eserinin ikinci baskısını yayımladı.</p>

<p>John Snow'un çalışmaları, modern epidemiyolojinin gelişiminde önemli bir yer edindi.</p>

<p>Onun hikâyesi, tıp tarihinde bilimsel otoriteyi sorgulamanın en güçlü yolunun sistematik araştırma ve kanıt üretmek olduğunu hatırlatıyor.</p>

<h2>Rudolf Virchow: Hastalığın nedenini toplumun yaşam koşullarında arayan hekim</h2>

<p>Alman hekim ve patolog Rudolf Virchow, 1848 yılında Yukarı Silezya'da görülen tifüs salgınını incelemekle görevlendirildi.</p>

<p>Virchow'un karşılaştığı tablo yalnızca bulaşıcı bir hastalığın neden olduğu ölümlerden ibaret değildi.</p>

<p>Bölgede yaygın yoksulluk, yetersiz beslenme, olumsuz barınma koşulları ve eğitim eksikliği bulunuyordu.</p>

<p>Virchow, salgının etkilerini değerlendirirken bu toplumsal koşulların da dikkate alınması gerektiğini savundu.</p>

<p>Hazırladığı raporda sağlık sorunlarının yalnızca tıbbi müdahalelerle çözülemeyeceğini vurguladı.</p>

<p>Daha iyi beslenme, eğitim, ekonomik koşulların iyileştirilmesi ve kapsamlı toplumsal düzenlemeler önerdi.</p>

<p>Bu görüşler, dönemin siyasi ve toplumsal yapısına yönelik eleştiriler de içeriyordu.</p>

<p>Virchow, 1848 yılındaki siyasi hareketlere katıldı ve tıp reformunu savunan yayın faaliyetlerinde bulundu.</p>

<p>1849 yılında siyasi faaliyetleri nedeniyle Berlin'deki görevinden uzaklaştırıldı. Hekimlerin ve öğrencilerin tepkileri ile yürütülen görüşmelerin ardından bu karar geri alındı.</p>

<p>Ancak Virchow, aynı yıl akademik çalışmalarını sürdürmek üzere Würzburg Üniversitesine geçti.</p>

<p>Virchow'un hekimlik tarihindeki önemi yalnızca patoloji alanındaki bilimsel çalışmalarıyla sınırlı değildir.</p>

<p>O, hastalıkların ortaya çıkışında sosyal ve ekonomik koşulların rolünü gündeme taşıyarak sosyal tıbbın gelişimine katkıda bulundu.</p>

<p>Bununla birlikte Virchow'un görüşleri de yaşadığı dönemin düşünsel ve siyasi koşulları içinde değerlendirilmelidir.</p>

<p>Onun tarihsel katkısı, hastalıkların önlenmesinde toplumun yaşam koşullarının ve kamu politikalarının önemini vurgulamasıdır.</p>

<p>Bu yaklaşım, günümüzde sağlığın sosyal belirleyicileri olarak ele alınan araştırma alanının tarihsel temellerinden birini oluşturuyor.</p>

<h2>Frances Oldham Kelsey: Ticari baskıya rağmen ilaç onayına izin vermeyen hekim</h2>

<p>1960 yılında ABD Gıda ve İlaç Dairesinde (FDA) görev yapmaya başlayan hekim ve farmakolog Frances Oldham Kelsey, talidomid adlı ilacın ülkede pazarlanmasına yönelik başvuruyu incelemekle görevlendirildi.</p>

<p>Talidomid, o dönemde çeşitli ülkelerde sakinleştirici ve uyku ilacı olarak kullanılmaktaydı.</p>

<p>Üretici şirket, ilacın ABD pazarına girmesini istiyordu.</p>

<p>Ancak Kelsey, başvuru dosyasındaki güvenlilik verilerinin yeterli olmadığı görüşündeydi.</p>

<p>Özellikle ilacın olası zararlarına ilişkin belirsizlikler, başvurunun kabul edilmesini uygun bulmamasına neden oldu.</p>

<p>Şirketin tekrarlanan girişimlerine ve baskısına rağmen ek bilimsel kanıt talep etmeyi sürdürdü.</p>

<p>Kısa süre sonra talidomidin gebelikte kullanımının ağır doğumsal anomalilerle ilişkili olduğu ortaya çıktı.</p>

<p>İlaç, başta Avrupa olmak üzere çeşitli ülkelerde binlerce çocuğu ve aileyi etkileyen büyük bir sağlık felaketinin merkezinde yer aldı.</p>

<p>Kelsey'in bilimsel değerlendirmesindeki ısrarı, talidomidin ABD'de genel pazarlama izni almasını önleyen önemli bir etken oldu.</p>

<p>Ancak burada önemli bir tarihsel ayrıntı bulunuyor.</p>

<p>Talidomid, pazarlama onayı almamış olmasına rağmen araştırma amaçlı dağıtımlar yoluyla ABD'deki bazı hastalara da verilmişti. Ülkede talidomide bağlı doğumsal anomaliler de kaydedildi.</p>

<p>Dolayısıyla ABD'de hiç kimsenin ilaca maruz kalmadığını veya ülkede hiçbir çocuğun zarar görmediğini söylemek doğru değildir.</p>

<p>Bununla birlikte Kelsey'in kararlılığı, ilacın çok daha geniş ölçekte pazarlanmasını engelledi.</p>

<p>Bu olayın ardından ABD'de ilaçların güvenliliği ve etkililiğine ilişkin düzenlemeler güçlendirildi.</p>

<p>1962 yılında kabul edilen Kefauver-Harris Yasa Değişiklikleri, ilaçların değerlendirilmesinde önemli bir dönüşüm başlattı.</p>

<p>Frances Oldham Kelsey'in hikâyesi, bilimsel denetimin ticari beklentilere karşı bağımsız biçimde yürütülmesinin önemini gösteriyor.</p>

<p>Kelsey, görev yaptığı kurumun yetkisine karşı değil, ilaç şirketinin baskısına karşı direnmişti.</p>

<p>Bu yönüyle onun mücadelesi, hekimlik vicdanının bilimsel değerlendirme ve kamu sorumluluğuyla birleştiği örneklerden biri olarak öne çıkıyor.</p>

<h2>Li Wenliang: Salgın tehlikesini paylaşmasının ardından polis tarafından uyarılan hekim</h2>

<p>2019 yılının son günlerinde Çin'in Wuhan kentinde çalışan göz hastalıkları uzmanı Li Wenliang, nedeni henüz tam olarak açıklanamayan zatürre vakalarına ilişkin bilgiler edindi.</p>

<p>30 Aralık 2019 tarihinde bir mesajlaşma grubunda meslektaşlarıyla bu bilgileri paylaştı.</p>

<p>İlk mesajlarında SARS olduğu düşünülen vakalardan söz ediliyordu.</p>

<p>Ancak bu, yeni hastalığın SARS olduğunun kesin biçimde kanıtlandığı anlamına gelmiyordu.</p>

<p>Nitekim hastalığa neden olan yeni koronavirüsün kimliği o tarihte henüz kesinleştirilmemişti.</p>

<p>Li'nin amacı, meslektaşlarını ve yakın çevrelerini olası bulaşma tehlikesine karşı uyarmaktı.</p>

<p>Başlangıçta sınırlı bir grupta paylaşılan bilgiler, ekran görüntülerinin yayılmasıyla daha geniş çevrelere ulaştı.</p>

<p>3 Ocak 2020 tarihinde yerel polis tarafından çağrıldı ve kendisine resmî bir uyarı belgesi verildi.</p>

<p>Daha sonra COVID-19'a yakalanan Li Wenliang, 7 Şubat 2020 tarihinde hayatını kaybetti.</p>

<p>Ölümü, sağlık çalışanlarının salgınlara ilişkin erken uyarılarının nasıl değerlendirilmesi gerektiği konusunda önemli tartışmalara yol açtı.</p>

<p>Çin Ulusal Denetim Komisyonunun yürüttüğü inceleme sonucunda 19 Mart 2020 tarihinde açıklanan raporda, Li'ye verilen polis uyarısının uygun olmadığı ve ilgili işlemlerde usul sorunları bulunduğu belirtildi.</p>

<p>Aynı gün Wuhan polisi, uyarı belgesinin geri alındığını açıkladı ve Li'nin ailesinden özür diledi.</p>

<p>Bu olay, Li'nin paylaştığı ilk bilgilerin bütünüyle doğrulanmış olduğunu göstermiyor.</p>

<p>Ancak sağlık çalışanlarının olası bir halk sağlığı tehlikesine ilişkin uyarılarının, henüz tüm ayrıntılar kesinleşmemiş olsa bile dikkatle değerlendirilmesi gerektiğine işaret ediyor.</p>

<p>Li Wenliang'ın hikâyesi, bilimsel belirsizlik ile bilgi paylaşımının engellenmesi arasındaki farkı tartışmaya açan önemli bir tarihsel örnek oluşturuyor.</p>

<h2>Beş hekim, beş farklı otorite ve ortak bir mesleki sorumluluk</h2>

<p>Bu hekimlerin karşı karşıya kaldıkları güçler birbirinden farklıydı.</p>

<p>Ignaz Semmelweis, meslektaşlarının yerleşik klinik uygulamalarını sorguladı.</p>

<p>John Snow, dönemin yaygın bilimsel kabullerine karşı araştırma sonuçlarını savundu.</p>

<p>Rudolf Virchow, hastalıkların toplumsal nedenlerine dikkat çekerek siyasi ve idari düzeni eleştirdi.</p>

<p>Frances Oldham Kelsey, ticari baskıya rağmen bilimsel güvenlilik standartlarından ödün vermedi.</p>

<p>Li Wenliang ise olası bir salgın tehlikesine ilişkin bilgi paylaşması nedeniyle yerel güvenlik makamlarının müdahalesiyle karşılaştı.</p>

<p>Bu beş olayın niteliği ve sonuçları aynı değildi.</p>

<p>Bazıları bilimsel görüş ayrılığı, bazıları siyasi mücadele, bazıları ise hasta güvenliği veya halk sağlığıyla ilgili kurumsal karar süreçleri içinde yaşandı.</p>

<p>Bununla birlikte hepsi, hekimlik sorumluluğunun yalnızca hastaya tanı koymak ve tedavi uygulamaktan ibaret olmadığını gösteriyor.</p>

<p>Hekimler, gerektiğinde uygulamaların sonuçlarını sorgulamak, güvenilir kanıtları savunmak, olası zararları bildirmek ve mesleki kararlarını bağımsız biçimde değerlendirmekle de sorumludur.</p>

<p>Burada önemli bir ayrım bulunmaktadır.</p>

<p><strong>Bilimsel otoriteyi sorgulamak, bilimsel yöntemi reddetmek anlamına gelmez.</strong></p>

<p>Aksine, güvenilir kanıtların incelenmesi, eleştirel düşüncenin korunması ve yanlışların düzeltilebilmesi bilimsel yöntemin temel unsurlarıdır.</p>

<h2>Günümüzde hekimlik vicdanı: Bilimsel dürüstlük ve hasta güvenliği</h2>

<p>Tıp tarihindeki bu olaylar, günümüz hekimlik etiği açısından da önem taşıyor.</p>

<p>Dünya Tabipler Birliğinin 2022 yılında güncellenen Uluslararası Tıbbi Etik Kodu, hekimlerin mesleklerini vicdan, dürüstlük, mesleki bağımsızlık ve hesap verebilirlik ilkeleri doğrultusunda yürütmeleri gerektiğini belirtiyor.</p>

<p>Kod, hekimlerin bilimsel ve tıbbi değerlendirmelerini kendilerinin veya kurumlarının çıkarları doğrultusunda değiştirmemesi gerektiğini de vurguluyor.</p>

<p>Ayrıca nitelikli sağlık hizmeti sunulmasını veya etik ilkelerin uygulanmasını engelleyen koşulların uygun mercilere bildirilmesini öngörüyor.</p>

<p>Bu ilkeler, geçmişte yaşanan birçok olayın günümüzde neden hâlâ önem taşıdığını açıklıyor.</p>

<p>Bir hekimin hasta güvenliğini tehdit eden bir uygulamayı fark etmesi, yanlış bir tedavi yaklaşımına itiraz etmesi veya bilimsel bulguların çarpıtılmasını önlemeye çalışması yalnızca bireysel bir vicdan meselesi değildir.</p>

<p>Aynı zamanda mesleki ve kurumsal sorumluluklarla ilgilidir.</p>

<p>Dünya Sağlık Örgütünün 2024 Küresel Hasta Güvenliği Raporu da sağlık kurumlarında açıklığın, güvenilir olay bildirim sistemlerinin ve hatalardan öğrenmeyi destekleyen bir kültürün önemini ele alıyor.</p>

<p>Bu yaklaşım, hataların yalnızca bireysel kusur üzerinden değerlendirilmesi yerine, sistemsel nedenlerinin de araştırılmasına ve tekrarlanmalarının önlenmesine odaklanıyor.</p>

<p>Bununla birlikte ağır ihmal veya kasıtlı zararlı davranışlarda bireysel hesap verebilirliği dışlamıyor.</p>

<p>Dolayısıyla güvenli bir sağlık sistemi yalnızca hekimlerin kişisel cesaretine bağlı olmamalıdır.</p>

<p>Kurumların da bilimsel eleştiriyi, hasta güvenliği bildirimlerini ve mesleki bağımsızlığı koruyabilecek mekanizmalara sahip olması gerekir.</p>

<h2>Tıp tarihinin bıraktığı en önemli soru: Hekim kime karşı sorumludur?</h2>

<p>Semmelweis, Snow, Virchow, Kelsey ve Li Wenliang'ın hikâyeleri, hekimlerin farklı dönemlerde karşılaştıkları mesleki ve toplumsal sorunları ortaya koyuyor.</p>

<p>Bu olayların her birinde bilimsel bilgi, kurumsal beklentiler ve bireysel sorumluluk arasında farklı gerilimler yaşandı.</p>

<p>Bazı hekimlerin gözlemleri zamanla kabul gördü. Bazılarının itirazları sağlık politikalarında değişimlere katkı sağladı. Bazıları ise mesleki veya kişisel bedeller ödedi.</p>

<p>Ancak bu hikâyelerden çıkarılacak sonuç, otoriteye karşı çıkan her hekimin haklı olduğu değildir.</p>

<p>Tıp tarihi, bilimsel ilerlemenin kişisel kanaatlerden çok, sınanabilir bulgulara ve eleştiriye açık araştırma süreçlerine dayandığını gösteriyor.</p>

<p>Hekimlik vicdanı da bilimsel kanıtların yerine geçemez. Vicdanın mesleki değeri, bilimsel dürüstlük ve hastanın yararını koruma sorumluluğuyla birlikte ortaya çıkar.</p>

<p>Hekim, kurumuna, meslektaşlarına ve yürürlükteki kurallara karşı sorumluluk taşır. Fakat bütün bu ilişkiler içinde hastanın sağlığına ve güvenliğine yönelik yükümlülüğü temel bir yer tutar.</p>

<p>Tıp tarihinin bu beş hikâyeden bugüne taşıdığı en önemli ders şudur:</p>

<p><strong>İyi hekimlik yalnızca doğru tedaviyi bilmek değil, bir uygulamanın hastaya zarar verebileceğini gösteren kanıtlar karşısında sessiz kalmamayı da gerektirir.</strong></p>

<hr />
<h2>Kaynaklar</h2>

<ol>
 <li>Semmelweis I. P. <i>Die Ätiologie, der Begriff und die Prophylaxis des Kindbettfiebers.</i> 1861.</li>
 <li>Stang A., Standl F., Poole C. <i>A Twenty-First Century Perspective on Concepts of Modern Epidemiology in Ignaz Philipp Semmelweis' Work on Puerperal Sepsis.</i> European Journal of Epidemiology, 2022; 37:437–445.</li>
 <li>Snow J. <i>On the Mode of Communication of Cholera.</i> İkinci baskı, 1855.</li>
 <li>Centers for Disease Control and Prevention (CDC). <i>150th Anniversary of John Snow and the Pump Handle.</i> Morbidity and Mortality Weekly Report, 2004.</li>
 <li>Paneth N. <i>Assessing the Contributions of John Snow to Epidemiology: 150 Years After Removal of the Broad Street Pump Handle.</i> Epidemiology, 2004.</li>
 <li>Virchow R. <i>Mittheilungen über die in Oberschlesien herrschende Typhus-Epidemie.</i> 1848.</li>
 <li>Taylor R., Rieger A. <i>Medicine as Social Science: Rudolf Virchow on the Typhus Epidemic in Upper Silesia.</i> International Journal of Health Services, 1985; 15(4):547–559.</li>
 <li>Deutsches Historisches Museum. <i>Rudolf Virchow.</i> LeMO Biografie.</li>
 <li>U.S. Food and Drug Administration (FDA). <i>Frances Oldham Kelsey: Medical Reviewer Famous for Averting a Public Health Tragedy.</i></li>
 <li>U.S. Food and Drug Administration (FDA). <i>A Brief History of the Center for Drug Evaluation and Research.</i></li>
 <li>Geraghty K. <i>Protecting the Public: Profile of Dr. Frances Oldham Kelsey.</i> Virtual Mentor, 2001; 3(7):252–254.</li>
 <li>Steensma D. P., Kyle R. A. <i>Dr Li Wenliang: Wuhan “Whistleblower” and Early COVID-19 Victim.</i> Mayo Clinic Proceedings, 2022; 97(7):1409–1410.</li>
 <li>Çin Ulusal Denetim Komisyonu. <i>Li Wenliang Hakkındaki Olaylara İlişkin Soruşturma Bildirimi.</i> 19 Mart 2020.</li>
 <li>Wuhan Kamu Güvenliği Bürosu. <i>Li Wenliang Hakkındaki Uyarı Belgesinin Geri Alınmasına İlişkin Açıklama.</i> 19 Mart 2020.</li>
 <li>World Medical Association. <i>WMA International Code of Medical Ethics.</i> 2022 güncellemesi.</li>
 <li>World Health Organization. <i>Global Patient Safety Report 2024.</i> Cenevre, 2024.</li>
</ol><div class="article-source py-3 small ">
                </div>
]]></turbo:content>
      <category>Tıp Tarihi</category>
      <guid>https://tibbiyebulteni.com/tip-tarihinde-vicdaniyla-hareket-ederek-otoriteye-karsi-cikan-hekimler</guid>
      <pubDate>Sat, 14 Nov 2026 21:27:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://tibbiyebultenicom.teimg.com/crop/1280x720/tibbiyebulteni-com/uploads/2026/11/tip-tarihi-otoriteye-karsi-hekimler-200kb.webp" type="image/jpeg" length="95523"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[Çin’den Türkiye’ye Dev Hastaneler: Listede Üç Türk Hastanesi Var]]></title>
      <link>https://tibbiyebulteni.com/cinden-turkiyeye-dev-hastaneler-listede-uc-turk-hastanesi-var</link>
      <atom:link rel="self" href="https://tibbiyebulteni.com/cinden-turkiyeye-dev-hastaneler-listede-uc-turk-hastanesi-var" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[Dünyanın büyük hastaneleri binlerce yatakla hizmet veriyor. Ankara Etlik ve Bilkent’in 4 bin 50’şer yatak kapasitesi dikkat çekerken, uluslararası karşılaştırmalarda kampüs ve faal yatak ayrımı önem taşıyor.]]></description>
      <turbo:content><![CDATA[<p>Bir hastanenin 12 binin üzerinde yatağa sahip olması, sağlık hizmetlerinin ulaştığı ölçeği gösteriyor. Çin’de Zhengzhou Üniversitesi Birinci Bağlı Hastanesinin beş kampüste bildirilen toplam kapasitesi 12 bin 400 yatağa ulaşıyor. Türkiye’de ise Ankara Etlik ve Ankara Bilkent şehir hastaneleri, Sağlık Bakanlığının verilerine göre 4 bin 50’şer yatak kapasitesiyle büyük sağlık kompleksleri arasında dikkat çekiyor.</p>

<p>Ancak bu rakamları yan yana getirerek kesin bir dünya sıralaması oluşturmak kolay değil. Bazı kurumlar tek yerleşkenin, bazıları birden fazla kampüsün toplamını açıklıyor. Onaylanmış kapasite ile fiilen hizmete açık yatak sayısı da her zaman aynı anlama gelmiyor.</p>

<p>Çin’de hastane ölçeği birden fazla kampüse yayılıyor</p>

<p>Zhengzhou Üniversitesi Birinci Bağlı Hastanesine ilişkin Huawei vaka çalışmasında, kurumun beş kampüste 12 bin 400 yatağa sahip olduğu belirtiliyor. Bu sayı, tek bir hastane binasının kapasitesini değil, farklı kampüsleri kapsayan toplamı ifade ediyor.</p>

<p>Sichuan Üniversitesi West China Hastanesinin resmî tanıtımında ise 4 bin 900 yatak bilgisi yer alıyor. Ana kampüsün yanı sıra Wenjiang ve Jinjiang kampüsleri de kurumun yapısı içinde bulunuyor.</p>

<p>Bu örnekler, “dünyanın en büyük hastanesi” ifadesinin neden kapsam açıklamasıyla birlikte kullanılması gerektiğini gösteriyor. Tek kampüs üzerinden yapılan bir karşılaştırma ile kurumun bütün yerleşkelerini içeren karşılaştırma farklı sonuçlar verebiliyor.</p>

<p>Ankara’nın iki büyük sağlık kompleksinde 4 bin 50’şer yatak</p>

<p>Sağlık Bakanlığı Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğünün yayımladığı verilere göre Ankara Etlik Şehir Hastanesi ile Ankara Bilkent Şehir Hastanesinin yatak kapasitesi ayrı ayrı 4 bin 50.</p>

<p>Etlik, farklı branş hastanelerini ve ortak teşhis-tedavi alanlarını bir araya getiren entegre bir sağlık kompleksi olarak tanımlanıyor. Dolayısıyla burada da söz konusu olan yalnızca tek bir bina değil, birbiriyle bağlantılı sağlık birimlerinin oluşturduğu yapı.</p>

<p>Bakanlığın Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi için yayımladığı yatak sayısı ise 2 bin 755. Bu rakam, sosyal medyada dolaşan bazı görsellerdeki 2 bin 682 yatak bilgisinden farklılaşıyor. Kapasite karşılaştırmalarında kaynağın yanında verinin ne zaman kontrol edildiğinin belirtilmesi de bu nedenle önem taşıyor.</p>

<p>Yatak sayısı neyi gösteriyor?</p>

<p>Yatak kapasitesi, bir sağlık kuruluşunun büyüklüğünü değerlendirmede kullanılan göstergelerden biri. Ancak tek başına hizmet kalitesini, tedavi başarısını veya hastaların hizmete erişim hızını ortaya koymuyor.</p>

<p>Karşılaştırmanın anlamlı olabilmesi için yatak sayısının hangi kapsamda açıklandığının bilinmesi gerekiyor. Ruhsatlandırılmış ya da onaylanmış yatak sayısı, hizmete açık yatak sayısından farklı olabiliyor. Bazı kurumların toplamlarına gözlem, diyaliz veya benzeri hizmet alanlarındaki yataklar da dahil edilebiliyor.</p>

<p>Verilerin aynı yıla ait olmaması da sıralamayı etkiliyor. Yeni bir kampüsün açılması, birimlerin taşınması veya kapasitenin yeniden düzenlenmesi, daha önce yayımlanan rakamları değiştirebiliyor.</p>

<p>“Dünya ilk 20’si” demek için daha fazlası gerekiyor</p>

<p>Kamuya açık kaynaklardan kapasitesi belirlenebilen 20 büyük hastane ve sağlık kompleksini karşılaştırmak mümkün. Bununla birlikte böyle bir derleme, bütün ülkelerdeki hastanelerin aynı ölçütlerle tarandığı kesin bir dünya sıralaması anlamına gelmiyor.</p>

<p>Türkiye’deki şehir hastanelerinin binlerce yataklık kapasitesi resmî verilerle ortaya konulabiliyor. Ancak belirli bir hastanenin dünyada kaçıncı sırada olduğunu söylemek için aynı dönemi, aynı yatak tanımını ve aynı yerleşke kapsamını esas alan eksiksiz bir veri seti gerekiyor.</p>

<p>Kaynaklar<br />
1. T.C. Sağlık Bakanlığı Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğü. Ankara Etlik, Ankara Bilkent ve Başakşehir Çam ve Sakura şehir hastaneleri tanıtım sayfaları.<br />
2. Sichuan Üniversitesi West China Hastanesi. About Us ve Outline, kurumsal tanıtım sayfaları.<br />
3. Huawei Enterprise. Zhengzhou Üniversitesi Birinci Bağlı Hastanesinde 5G ve yapay zekâ uygulamalarına ilişkin kurum vaka çalışması.</p>

<p>Kaynak kontrol tarihi: 15 Kasım 2026. </p><div class="article-source py-3 small ">
                </div>
]]></turbo:content>
      <category>Gündem</category>
      <guid>https://tibbiyebulteni.com/cinden-turkiyeye-dev-hastaneler-listede-uc-turk-hastanesi-var</guid>
      <pubDate>Sat, 14 Nov 2026 21:18:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://tibbiyebultenicom.teimg.com/crop/1280x720/tibbiyebulteni-com/uploads/2026/11/i-m-g-4700.jpeg" type="image/jpeg" length="12095"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[SBÜ Rektörü Prof. Dr. Kemalettin Aydın’dan Bişkek Büyükelçisi Ökem’e Ziyaret]]></title>
      <link>https://tibbiyebulteni.com/sbu-rektoru-prof-dr-kemalettin-aydindan-biskek-buyukelcisi-okeme-ziyaret</link>
      <atom:link rel="self" href="https://tibbiyebulteni.com/sbu-rektoru-prof-dr-kemalettin-aydindan-biskek-buyukelcisi-okeme-ziyaret" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[Sağlık Bilimleri Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Kemalettin Aydın, Bişkek Büyükelçisi Dr. Mekin Mustafa Kemal Ökem’i ziyaret etti. Görüşmede Kırgızistan’ın sağlık eğitimi ihtiyaçları ve iş birliği imkânları ele alındı.]]></description>
      <turbo:content><![CDATA[<p>Sağlık Bilimleri Üniversitesi (SBÜ) Rektörü Prof. Dr. Kemalettin Aydın ve beraberindeki heyet, Türkiye Cumhuriyeti Bişkek Büyükelçisi Dr. Mekin Mustafa Kemal Ökem’i Büyükelçilik makamında ziyaret etti. Görüşmede, Türkiye ile Kırgızistan arasında sağlık eğitimi alanında yürütülen çalışmalar ve yeni iş birliği imkânları değerlendirildi.</p>

<p>Rektör Aydın’a ziyarette, Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. İsmet Altıntaş, SBÜ Genel Sekreteri Dr. Öner Güner, Personel Daire Başkanı Turgut Koçoğlu, Rektör Danışmanı Ahmet Balcı ve Öğretim Görevlisi Fatih Hacımustafaoğlu eşlik etti.</p>

<p>Kırgızistan’ın Sağlık Profesyoneli İhtiyacı Ele Alındı</p>

<p>Büyükelçilik makamında gerçekleştirilen görüşmede, Kırgızistan’ın nitelikli hekim ve diğer sağlık profesyonellerine yönelik ihtiyaçları, ülkedeki sağlık eğitiminin mevcut imkânları ve bu alanda geliştirilmesi gereken öncelikler üzerinde duruldu.</p>

<p>Türkiye’nin tıp ve sağlık bilimleri alanındaki akademik birikiminin Kırgızistan’a aktarılması, sağlık profesyoneli yetiştirme kapasitesinin artırılması, klinik eğitim olanaklarının geliştirilmesi ve iki ülke arasında yeni akademik iş birliklerinin oluşturulması konularında görüş alışverişinde bulunuldu.</p>

<p>Manas Üniversitesi ile Ortak Tıp Eğitimi Gündemdeydi</p>

<p>Ziyaretin önemli gündem başlıklarından birini, Sağlık Bilimleri Üniversitesi ile Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi arasında yürütülen ortak tıp eğitimi programı oluşturdu.</p>

<p>İki üniversitenin iş birliğiyle hayata geçirilen program, Türkiye ile Kırgızistan’ın akademik ve klinik eğitim imkânlarını bir araya getirerek Türk dünyasının nitelikli hekim ihtiyacının karşılanmasına katkı sağlamayı amaçlıyor.</p>

<p>Öğrencilerin temel tıp eğitimlerini Bişkek’te, ileri dönem klinik eğitimlerini ise İstanbul’da Sağlık Bilimleri Üniversitesi bünyesinde sürdürmelerine imkân tanıyan model, iki ülke arasındaki yükseköğretim ve sağlık iş birliğinin somut örnekleri arasında yer alıyor.</p>

<p>Görüşmede, mevcut ortak eğitim programının güçlendirilmesinin yanı sıra sağlık bilimlerinin farklı alanlarında yeni eğitim ve araştırma imkânlarının geliştirilmesi de değerlendirildi.</p>

<p>Hedef: Türkistan Coğrafyasının Sağlık İnsan Gücüne Katkı</p>

<p>Sağlık Bilimleri Üniversitesinin uluslararası eğitim vizyonu doğrultusunda, Kırgızistan başta olmak üzere Türkistan coğrafyasının sağlık insan gücü ihtiyacının karşılanmasına yönelik çalışmaların önemi vurgulandı.</p>

<p>Üniversitenin tıp, diş hekimliği, hemşirelik ve diğer sağlık disiplinlerindeki eğitim tecrübesinin bölge ülkeleriyle paylaşılması; yalnızca sağlık profesyoneli yetiştirilmesi değil, uzun vadede sürdürülebilir akademik kapasite oluşturulması bakımından da ele alındı.</p>

<p>Türkiye ile Kırgızistan arasındaki tarihî ve kültürel kardeşlik bağlarının sağlık eğitimi ve bilimsel iş birlikleriyle daha da güçlendirilmesi temennisinin dile getirildiği ziyaret, karşılıklı iyi niyet ifadeleriyle sona erdi.</p>

<p>Rektör Prof. Dr. Kemalettin Aydın, nazik ev sahipliği ve misafirperverliği dolayısıyla Büyükelçi Dr. Mekin Mustafa Kemal Ökem’e teşekkür etti.</p><div class="article-source py-3 small ">
                </div>
]]></turbo:content>
      <category>Gündem</category>
      <guid>https://tibbiyebulteni.com/sbu-rektoru-prof-dr-kemalettin-aydindan-biskek-buyukelcisi-okeme-ziyaret</guid>
      <pubDate>Sat, 14 Nov 2026 17:59:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://tibbiyebultenicom.teimg.com/crop/1280x720/tibbiyebulteni-com/uploads/2026/11/i-m-g-4691.jpeg" type="image/jpeg" length="72279"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[OSTİM Teknik Üniversitesi öğrencisi Ümit Coşkun vefat etti]]></title>
      <link>https://tibbiyebulteni.com/ostim-teknik-universitesi-ogrencisi-umit-coskun-vefat-etti</link>
      <atom:link rel="self" href="https://tibbiyebulteni.com/ostim-teknik-universitesi-ogrencisi-umit-coskun-vefat-etti" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[OSTİM Teknik Üniversitesi Lojistik Programı öğrencisi Ümit Coşkun vefat etti. Üniversite, ailesine ve yakınlarına başsağlığı mesajı yayımladı.]]></description>
      <turbo:content><![CDATA[<p>OSTİM Teknik Üniversitesi Meslek Yüksekokulu Lojistik Programı öğrencisi Ümit Coşkun vefat etti.</p>

<p>Üniversite, yayımladığı taziye mesajında Coşkun’un vefatını duyurdu. Açıklamada, “OSTİM Teknik Üniversitesi ailesi olarak sevgili öğrencimize Allah’tan rahmet, ailesi ve yakınlarına başsağlığı diliyoruz” ifadelerine yer verildi.</p><div class="article-source py-3 small ">
                </div>
]]></turbo:content>
      <category>Kayıplarımız</category>
      <guid>https://tibbiyebulteni.com/ostim-teknik-universitesi-ogrencisi-umit-coskun-vefat-etti</guid>
      <pubDate>Sat, 14 Nov 2026 17:09:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://tibbiyebultenicom.teimg.com/crop/1280x720/tibbiyebulteni-com/uploads/2026/11/i-m-g-4688.jpeg" type="image/jpeg" length="75527"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[Bir Eğitim Mankeni Nasıl Hayat Kurtarmayı Öğretti? Resusci Anne'in Hikâyesi]]></title>
      <link>https://tibbiyebulteni.com/bir-egitim-mankeni-nasil-hayat-kurtarmayi-ogretti-resusci-annein-hikayesi</link>
      <atom:link rel="self" href="https://tibbiyebulteni.com/bir-egitim-mankeni-nasil-hayat-kurtarmayi-ogretti-resusci-annein-hikayesi" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[1960 yılında Norveç'te geliştirilen Resusci Anne, canlandırma eğitiminde önemli bir dönüm noktası oldu. Milyonlarca kişinin ilk yardım becerileri kazanmasına yardımcı olan mankenin yüzü ise Paris'teki gizemli bir kalıptan esinleniyordu.]]></description>
      <turbo:content><![CDATA[<p>1960 yılında Norveç'te geliştirilen Resusci Anne, kalp-akciğer canlandırmasının uygulamalı olarak öğretilmesinde önemli bir dönüm noktası oldu. Norveçli oyuncak üreticisi Åsmund S. Lærdal'ın, anesteziyolog Peter Safar ve Bjørn Lind'in katkılarıyla geliştirdiği manken, insanların acil müdahale becerilerini gerçek bir hasta üzerinde denemeden öğrenmelerine imkân sağladı.</p>

<p>Tıp tarihinin en tanınmış eğitim araçlarından biri hâline gelen Resusci Anne'in hikâyesi, plastik oyuncak üretiminden modern canlandırma tekniklerine, Norveç'teki okullardan Paris'teki gizemli bir yüz kalıbına uzanıyor.</p>

<p>Bir oyuncak üreticisinin geliştirdiği bu manken, zamanla sağlık çalışanlarının ve ilk yardım eğitimi alan milyonlarca insanın tanıdığı bir eğitim aracına dönüştü.</p>

<h2>Oyuncak üreticisinden tıp eğitimine uzanan yol</h2>

<p>Åsmund S. Lærdal, Norveç'in Stavanger kentinde yayıncılık ve oyuncak üretimi alanında faaliyet gösteren bir girişimciydi. 1940 yılında kurduğu işletme, zamanla yumuşak plastik malzemeler kullanılarak üretilen gerçekçi oyuncaklarla tanındı.</p>

<p>Lærdal, oyuncak üretimindeki deneyiminin yanı sıra ilk yardım eğitimine yönelik malzemeler de geliştiriyordu. Özellikle yaralanmaları canlandıran gerçekçi yara modelleri, sağlık ve ilk yardım eğitimine katkıda bulunuyordu.</p>

<p>Tıp dünyasında ise önemli gelişmeler yaşanıyordu.</p>

<p>1950'li yıllarda anesteziyolog James Elam ve Peter Safar'ın yürüttükleri araştırmalar, ağızdan ağıza solunumun solunumu durmuş kişilerin canlandırılmasındaki önemini ortaya koymuştu.</p>

<p>Ancak yeni yöntemin geniş kitlelere nasıl öğretileceği önemli bir sorundu.</p>

<p>Ağızdan ağıza solunumun gerçek bir acil durumda ilk kez denenmesi uygun değildi. Eğitim alan kişilerin tekniği önceden öğrenebilecekleri, tekrar tekrar uygulama yapabilecekleri bir modele ihtiyaç vardı.</p>

<p>Bu ihtiyaç, oyuncak üretimiyle tıp eğitiminin yollarını birleştirdi.</p>

<h2>Peter Safar ve Bjørn Lind'in buluşması</h2>

<p>1958 yılında Norveç'te düzenlenen İskandinav anesteziyoloji toplantısına katılan Peter Safar, ağızdan ağıza solunum üzerine yürütülen araştırmaları anlattı.</p>

<p>Toplantıyı izleyen hekimler arasında Stavanger Hastanesinde görev yapan anesteziyolog Bjørn Lind de bulunuyordu.</p>

<p>Lind, bu yöntemin yalnızca sağlık çalışanlarına değil, toplumun geniş kesimlerine de öğretilmesi gerektiğini düşünüyordu. Ancak bunun için insanların güvenli biçimde uygulama yapabilecekleri bir eğitim aracına ihtiyaç vardı.</p>

<p>Stavanger'de faaliyet gösteren Åsmund S. Lærdal'ın plastik malzemeler konusundaki deneyimi, bu sorunun çözümünde kullanılabilirdi.</p>

<p>Lærdal, Lind ve Safar'ın katkılarıyla insan anatomisini ve solunum sırasında gerçekleşen temel hareketleri taklit edebilen bir eğitim mankeni geliştirmeye yöneldi.</p>

<p>Geliştirilecek modelin bir insanın boyutlarına yakın olması, baş ve boyun hareketlerine izin vermesi, hava yolunun açılıp kapanmasını taklit edebilmesi ve verilen havayla göğsünün yükselmesi gerekiyordu.</p>

<p>Ayrıca farklı kişilerin aynı manken üzerinde art arda eğitim yapabilmesi amaçlanıyordu.</p>

<p>Bu çalışmalar sonucunda Resusci Anne ortaya çıktı.</p>

<h2>Resusci Anne 1960 yılında tanıtıldı</h2>

<p>Resusci Anne, Mayıs 1960'ta New York'ta Peter Safar ve Amerikan Kızılhaçı yetkililerine tanıtıldı.</p>

<p>İlk geliştirme çalışmalarının merkezinde ağızdan ağıza solunum eğitimi bulunuyordu. Safar'ın önerileriyle göğüs basısı uygulamasının da çalışılmasına olanak sağlayan özellikler geliştirildi.</p>

<p>Böylece manken, modern kardiyopulmoner resüsitasyonun (KPR), yani kalp-akciğer canlandırmasının öğretilmesinde kullanılan öncü eğitim araçlarından biri hâline geldi.</p>

<p>Mankenin geliştirilmesi, tıp tarihindeki bir başka önemli gelişmeyle aynı döneme rastladı.</p>

<p>1960 yılında William Kouwenhoven, James Jude ve Guy Knickerbocker, dışarıdan uygulanan göğüs basılarıyla kalp masajına ilişkin çalışmalarını yayımladı.</p>

<p>Ağızdan ağıza solunum ve göğüs basılarının bir arada kullanılması, modern canlandırma yaklaşımının temelini oluşturdu.</p>

<p>Resusci Anne de bu becerilerin uygulamalı biçimde öğretilmesine yardımcı oldu.</p>

<p>Ancak mankenin ilk yıllardaki ticari başarısı her ülkede aynı olmadı. Tıp tarihi araştırmalarına göre Lærdal, Amerika Birleşik Devletleri'nde ilk yıl yalnızca bir manken satabildi. Üstelik bu satış yarı fiyatına gerçekleşti.</p>

<p>Buna karşılık Norveç'te canlandırma eğitimine gösterilen ilgi hızla arttı.</p>

<h2>Paris'teki gizemli kadının yüzü</h2>

<p>Resusci Anne'in hikâyesinin en ilginç bölümlerinden biri, mankenin yüzünün nereden geldiğidir.</p>

<p>Yüz tasarımına esin kaynağı olan kalıp, Fransızcada L'Inconnue de la Seine olarak biliniyordu. Türkçeye Seine Nehri'nin Bilinmeyen Kadını şeklinde çevrilebilecek bu ad, kimliği bilinmeyen genç bir kadına ait olduğu anlatılan yüz kalıbıyla ilişkilendiriliyordu.</p>

<p>Yaygın anlatıya göre 19. yüzyılın sonlarında Paris'teki Seine Nehri'nde genç bir kadının cansız bedeni bulundu. Kimliği tespit edilemeyen kadının yüzünden alçı kalıp çıkarıldı.</p>

<p>Hafif gülümseyen, sakin bir ifadeye sahip yüz kalıbı zamanla Avrupa'da tanındı. Kopyaları çeşitli evlerde ve sanat çevrelerinde yer aldı; edebî eserlerde de bu gizemli kadına göndermeler yapıldı.</p>

<p>Ancak bu öykünün önemli bir sınırı bulunuyor.</p>

<p>Kadının gerçekten Seine Nehri'nden çıkarılıp çıkarılmadığı, kim olduğu, nasıl öldüğü ve yüz kalıbının hangi koşullarda hazırlandığı kesin biçimde belgelenmiş değildir.</p>

<p>Bu nedenle yüz kalıbıyla ilgili ölüm hikâyesi doğrulanmış bir tarihsel olay olarak kabul edilmemelidir.</p>

<p>Buna karşılık söz konusu yüz kalıbının Resusci Anne'in tasarımına esin verdiği, mankenin geliştirilme tarihine ilişkin kaynaklarda yer almaktadır.</p>

<p>Lærdal, bu yüzün eğitim mankenine uygun olacağını düşündü. Sakin ifadesi, insanlarla eğitim mankeni arasında daha doğal bir etkileşim kurulmasına yardımcı olabilecek bir tasarım özelliğiydi.</p>

<p>Böylece Paris'te ortaya çıkan gizemli yüz kalıbı, modern ilk yardım eğitiminin en tanınmış simgelerinden biriyle ilişkilendirildi.</p>

<h2>Bir manken üzerinde hayat kurtarmak nasıl öğreniliyordu?</h2>

<p>Resusci Anne'in geliştirilmesinde temel amaç, canlandırma yöntemlerini yalnızca teorik bilgi olmaktan çıkarmaktı.</p>

<p>Eğitim alan kişiler, başın uygun pozisyona getirilmesini ve solunum yolunun açılmasını manken üzerinde çalışabiliyordu.</p>

<p>İlk tasarımların önemli özelliklerinden biri, baş uygun biçimde konumlandırılmadığında hava yolunun açılmamasıydı.</p>

<p>Bu özellik sayesinde öğrenciler, baş ve boyun pozisyonunun solunum uygulamasındaki önemini deneyimleyebiliyordu.</p>

<p>Mankenin göğsü, verilen hava ile yükselerek uygulamaya görsel geri bildirim sağlıyordu.</p>

<p>Göğüs basısı yapılabilen modellerin geliştirilmesiyle kalp masajı hareketi de uygulamalı eğitim kapsamına alındı.</p>

<p>Bu durum hem sağlık çalışanları hem de ilk yardım öğrenen kişiler açısından önemliydi.</p>

<p>Çünkü bir hareketin nasıl yapılacağını bilmek ile onu doğru biçimde uygulayabilmek aynı şey değildi.</p>

<p>Resusci Anne, öğrencilerin aynı becerileri tekrar etmelerini ve eğitmenlerin uygulamadaki hataları değerlendirmelerini kolaylaştırdı.</p>

<h2>Norveç'te 650 manken okullara dağıtıldı</h2>

<p>Resusci Anne'in gelişimindeki önemli aşamalardan biri, eğitim mankenlerinin okullarda kullanılmaya başlanması oldu.</p>

<p>Norveçli anesteziyolog Bjørn Lind ve meslektaşı Ivar Lund, canlandırma eğitiminin toplumda yaygınlaştırılması için çalışmalar yürüttü.</p>

<p>2002 yılında Resuscitation dergisinde yayımlanan tarihsel incelemeye göre Norveç'teki bir grup bankanın desteğiyle 650 eğitim mankeni ilkokullara bağışlandı.</p>

<p>Bu uygulama, çocukların da temel canlandırma becerilerini öğrenebileceği düşüncesinin uygulamaya geçirilmesi açısından dikkat çekiciydi.</p>

<p>Bjørn Lind, eğitim çalışmalarını izleyerek çocukların öğrenme performansını değerlendirdi. Tarihsel yayında çocukların bu becerileri öğretmenleriyle karşılaştırılabilir düzeyde öğrenebildiği aktarılıyor.</p>

<p>Söz konusu çalışmalar uluslararası ilgi gördü.</p>

<p>Norveç, ilk yardım ve canlandırma eğitiminin toplumun geniş kesimlerine ulaştırılmasında öncü ülkeler arasında yer aldı.</p>

<p>Resusci Anne de bu çalışmaların önemli araçlarından biri oldu.</p>

<h2>Eğitim mankenine ölçüm teknolojileri eklendi</h2>

<p>Resusci Anne'in gelişimi 1960'lı yıllarla sınırlı kalmadı.</p>

<p>İlerleyen yıllarda canlandırma eğitimindeki ihtiyaçlar değiştikçe mankenin teknik özellikleri de geliştirildi.</p>

<p>1970'lerde Recording Resusci Anne adı verilen modeller, uygulanan solunum ve göğüs basılarının niteliğine ilişkin verileri kâğıt şerit üzerine kaydedebiliyordu.</p>

<p>Bu sayede öğrencilerin uygulamaları yalnızca gözlemle değil, kayıt üzerinden de değerlendirilebiliyordu.</p>

<p>1980'lerde geliştirilen SkillMeter Resusci Anne modellerinde ise elektronik ölçüm ve geri bildirim sistemleri kullanılmaya başlandı.</p>

<p>Bu sistemler, canlandırma işlemlerinin daha ayrıntılı değerlendirilmesine olanak sağladı.</p>

<p>1990'larda otomatik eksternal defibrilatör (OED) eğitimini de kapsayan modeller geliştirildi. Böylece kalp ritmine elektrik şoku uygulanmasını gerektirebilen acil durumların eğitim ortamında canlandırılması mümkün oldu.</p>

<p>2013 yılında tanıtılan Resusci Anne QCPR ise göğüs basılarının hızı ve derinliği gibi uygulama özelliklerine ilişkin daha gelişmiş geri bildirim olanakları sundu.</p>

<p>Bu gelişmeler, eğitim mankenlerinin yalnızca hareketlerin öğrenildiği modeller olmaktan çıkarak uygulama kalitesinin değerlendirilebildiği sistemlere dönüşmesine katkıda bulundu.</p>

<h2>Resusci Anne gerçekten hayat kurtardı mı?</h2>

<p>Resusci Anne'in kendisi bir tedavi cihazı değildir. Kalbi durmuş bir hastaya doğrudan müdahale etmek için değil, böyle bir durumda kullanılabilecek becerileri önceden öğretmek amacıyla geliştirilmiştir.</p>

<p>Bununla birlikte kalp-akciğer canlandırması eğitiminin yaygınlaşması, acil durumlarda müdahaleye hazırlıklı kişilerin yetişmesi açısından önemlidir.</p>

<p>Kalp durması meydana geldiğinde erken ve etkili müdahale, hastanın yaşama şansını etkileyen temel unsurlar arasındadır.</p>

<p>Eğitim mankenleri, gerekli hareketlerin güvenli ortamda tekrar edilmesine ve becerilerin geliştirilmesine yardımcı olur.</p>

<p>Resusci Anne'in doğrudan kaç kişinin hayatının kurtarılmasını sağladığı ise kesin olarak belirlenemez.</p>

<p>Çünkü kalp durmasından sonra yaşama şansı; müdahalenin başlama süresi, uygulamanın niteliği, olayın koşulları ve ileri sağlık hizmetlerine erişim gibi birçok faktöre bağlıdır.</p>

<p>Bu nedenle Resusci Anne'in tarihsel önemini belirli bir ölüm veya yaşam sayısına bağlamak yerine, canlandırma eğitiminin yaygınlaşmasındaki rolü üzerinden değerlendirmek daha doğrudur.</p>

<h2>Tıp tarihine geçen bir eğitim aracı</h2>

<p>Resusci Anne'in ortaya çıkışı, tıp tarihinin yalnızca yeni ilaçlar ve tedavilerden oluşmadığını gösteren örneklerden biridir.</p>

<p>1950'li yıllarda geliştirilen canlandırma yöntemleri, eğitim araçlarının gelişmesiyle birlikte daha geniş kitlelere öğretilebilir hâle geldi.</p>

<p>Norveçli bir oyuncak üreticisinin teknik deneyimi, anesteziyologların bilimsel çalışmaları ve gerçekçi bir insan modeli geliştirme düşüncesi, aynı amaç etrafında birleşti.</p>

<p>Paris'teki gizemli yüz kalıbından esinlenen Resusci Anne, onlarca yıl boyunca ilk yardım eğitiminde kullanılan tanınmış bir model olarak varlığını sürdürdü.</p>

<p>Bugün modern eğitim teknolojileri farklı özellikler taşısa da Resusci Anne'in geliştirilmesini önemli kılan temel düşünce geçerliliğini koruyor: Acil durumda doğru müdahalenin yapılabilmesi, bilgi kadar önceden kazanılmış uygulama becerilerine de bağlıdır.</p>

<p>KAYNAKLAR</p>

<ol start="1">
 <li>
 <p>Tjomsland N, Baskett P. Åsmund S. Lærdal. Resuscitation. 2002;53(2):115-119. DOI: 10.1016/S0300-9572(02)00033-3.</p>
 </li>
 <li>
 <p>Wood Library-Museum of Anesthesiology. Resusci-Anne. Müze koleksiyonu ve tarihsel açıklama.</p>
 </li>
 <li>
 <p>Laerdal Medical. How Far Has CPR Feedback Come? Resusci Anne Then and Now. Canlandırma eğitimi ve eğitim mankenlerinin teknik gelişimine ilişkin tarihçe.</p>
 </li>
</ol><div class="article-source py-3 small ">
                </div>
]]></turbo:content>
      <category>Tıp Tarihi</category>
      <guid>https://tibbiyebulteni.com/bir-egitim-mankeni-nasil-hayat-kurtarmayi-ogretti-resusci-annein-hikayesi</guid>
      <pubDate>Sat, 14 Nov 2026 14:14:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://tibbiyebultenicom.teimg.com/crop/1280x720/tibbiyebulteni-com/uploads/2026/11/resusci-anne-200kb.jpg" type="image/jpeg" length="44238"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[Trabzon Ortahisar’da Otomobil Çarptı: Genç Kız Entübe Edildi]]></title>
      <link>https://tibbiyebulteni.com/video/trabzon-ortahisarda-otomobil-carpti-genc-kiz-entube-edildi</link>
      <atom:link rel="self" href="https://tibbiyebulteni.com/video/trabzon-ortahisarda-otomobil-carpti-genc-kiz-entube-edildi" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[Trabzon’un Ortahisar ilçesinde yolun karşısına geçmeye çalışan genç kıza otomobil çarptı. Ağır yaralanan genç kız hastaneye kaldırılarak entübe edildi.]]></description>
      <turbo:content><![CDATA[<p>Trabzon’un Ortahisar ilçesine bağlı Bahçecik Mahallesi’nde meydana gelen trafik kazasında bir genç kız ağır yaralandı. Olay, dün öğle saatlerinde mahalle içindeki cadde üzerinde yaşandı.</p>

<p>Edinilen bilgilere göre, yolun karşısına geçmeye çalışan genç kıza cadde üzerinde ilerleyen bir otomobil çarptı. Çarpmanın etkisiyle genç kız metrelerce savrularak yere düştü.</p>

<p>Kazayı gören çevredeki vatandaşlar hızla olay yerine koşarak yaralıya ilk müdahaleyi yaptı. Durumun 112 Acil Sağlık ekiplerine bildirilmesi üzerine bölgeye kısa sürede ambulans sevk edildi.</p>

<p>Olay yerine ulaşan sağlık ekipleri, ağır yaralanan genç kıza ilk müdahaleyi olay yerinde gerçekleştirdi. Ardından ambulansla <strong>hastaneye</strong> kaldırılan genç kızın tedavi altına alındığı öğrenildi.</p>

<p>Hastaneden edinilen bilgilere göre genç kızın sağlık durumunun ciddiyetini koruduğu ve yoğun bakım ünitesinde <strong>entübe edilerek tedavisinin sürdüğü</strong> bildirildi.</p>

<p>Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.</p><div class="article-source py-3 small ">
                </div>
]]></turbo:content>
      <category>Genel</category>
      <guid>https://tibbiyebulteni.com/video/trabzon-ortahisarda-otomobil-carpti-genc-kiz-entube-edildi</guid>
      <pubDate>Tue, 10 Mar 2026 00:33:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://img.youtube.com/vi/JabDXO75eq4/maxresdefault.jpg" type="image/jpeg" length="87856"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[14 Mart Tıp Bayramı’nın Bilinmeyen Hikâyesi]]></title>
      <link>https://tibbiyebulteni.com/video/14-mart-tip-bayraminin-bilinmeyen-hikayesi</link>
      <atom:link rel="self" href="https://tibbiyebulteni.com/video/14-mart-tip-bayraminin-bilinmeyen-hikayesi" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[14 Mart sadece bir meslek günü değil, bir direnişin hatırasıdır. İşgal altındaki İstanbul’da Tıbbiyeli gençlerin başlattığı o tarihi duruşu Prof. Dr. İhsan Kafadar anlatıyor. Bir bayramın ardındaki vatan, cesaret ve fedakârlık hikâyesi bu videoda.]]></description>
      <turbo:content><![CDATA[<div class="article-source py-3 small ">
                </div>
]]></turbo:content>
      <category>Sağlık</category>
      <guid>https://tibbiyebulteni.com/video/14-mart-tip-bayraminin-bilinmeyen-hikayesi</guid>
      <pubDate>Fri, 06 Mar 2026 09:25:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://tibbiyebultenicom.teimg.com/crop/1280x720/tibbiyebulteni-com/uploads/2026/03/bedf6ab0-8103-4cb9-8101-fc233d486602.jpg" type="image/jpeg" length="47564"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[SMA Hastalığı Nedir? İlk Belirtiler ve Güncel Tedavi]]></title>
      <link>https://tibbiyebulteni.com/video/sma-hastaligi-nedir-ilk-belirtiler-ve-guncel-tedavi</link>
      <atom:link rel="self" href="https://tibbiyebulteni.com/video/sma-hastaligi-nedir-ilk-belirtiler-ve-guncel-tedavi" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[SMA hastalığı bebeklerde ve çocuklarda kas kaybına yol açıyor. Erken belirti fark edilmezse tablo ağırlaşıyor. Uzmanlar erken tanı ve tarama uyarısı yapıyor.]]></description>
      <turbo:content><![CDATA[<p>Bir bebek başını tutamıyorsa, emmede zorlanıyorsa ya da yaşıtlarına göre daha hareketsizse… Bu durum basit bir gelişim geriliği değil, <strong>SMA hastalığı</strong> olabilir.</p>

<p>Son yıllarda hem tarama programlarının yaygınlaşması hem de ailelerin bilinçlenmesiyle <strong>SMA hastalığı</strong> daha fazla konuşuluyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi, Çocuk Nörolojisi Uzmanı <strong>Prof. Dr. İhsan Kafadar</strong>, özellikle erken belirti ve tanının hayati önem taşıdığını vurguluyor:<br />
“Bugün artık SMA hastalığında erken tanı, hastalığın seyrini değiştirebiliyor. Ancak belirtiler gözden kaçarsa tablo ağırlaşabiliyor.”<br />
<br />
SMA Hastalığı nedir?</p>

<p><strong>SMA hastalığı (Spinal Müsküler Atrofi)</strong>, omurilikteki hareket sinir hücrelerini etkileyen genetik bir kas hastalığıdır.</p>

<p>Bu hastalıkta, kasları çalıştıran motor nöronlar hasar görür. Sonuç olarak:</p>

<ul>
 <li>
 <p>Kaslarda güçsüzlük</p>
 </li>
 <li>
 <p>Hareket kısıtlılığı</p>
 </li>
 <li>
 <p>Zamanla kas erimesi</p>
 </li>
 <li>
 <p>İleri vakalarda solunum problemleri</p>
 </li>
</ul>

<p>görülebilir.</p>

<p>Prof. Dr. İhsan Kafadar’a göre, <strong>SMA hastalığı</strong> doğuştan gelen genetik bir bozukluktur ve SMN1 genindeki eksiklik nedeniyle ortaya çıkar. “Kasın kendisi sağlamdır, sorun kası çalıştıran sinirdedir” diyerek hastalığın mekanizmasını sade bir dille anlatıyor.</p>

<p>SMA hastalığı tiplerine göre farklı şiddette seyreder. Bazı bebeklerde ilk aylarda ağır tablo görülürken, bazı çocuklarda belirtiler daha geç ortaya çıkabilir.</p>

<hr />
<h2>En sinsi belirtiler</h2>

<p>SMA hastalığı çoğu zaman sessiz başlar. Aileler ilk etapta fark etmeyebilir.</p>

<p>Dikkat edilmesi gereken belirtiler:</p>

<ul>
 <li>
 <p>Baş kontrolünde gecikme</p>
 </li>
 <li>
 <p>Emme ve yutma güçlüğü</p>
 </li>
 <li>
 <p>Yaşıtlarına göre daha az hareket</p>
 </li>
 <li>
 <p>Kol ve bacaklarda gevşeklik</p>
 </li>
 <li>
 <p>Sık solunum yolu enfeksiyonu</p>
 </li>
 <li>
 <p>Oturamama ya da yürüyememe</p>
 </li>
</ul>

<p>Prof. Dr. Kafadar, “Bebek çok sakin diye sevinen aileler oluyor. Oysa aşırı hareketsizlik bazen <strong>SMA hastalığı belirtisi</strong> olabilir” uyarısında bulunuyor.</p>

<p>Özellikle bacaklarda güçsüzlük ön plandadır. Bazı vakalarda dilde titreme bile görülebilir. Bu belirtiler erken dönemde yakalanırsa, tedavi seçenekleri daha etkili olabilir.</p>

<hr />
<h2>Kimler risk altında?</h2>

<p>SMA hastalığı kalıtsal bir hastalıktır.</p>

<p>Risk grupları şunlardır:</p>

<ul>
 <li>
 <p>Anne ve babanın taşıyıcı olduğu bebekler</p>
 </li>
 <li>
 <p>Akraba evliliği bulunan aileler</p>
 </li>
 <li>
 <p>Ailesinde SMA öyküsü olanlar</p>
 </li>
</ul>

<p>Türkiye’de taşıyıcılık oranının yaklaşık 1/40–1/50 civarında olduğu belirtilmektedir. Bu da toplumda azımsanmayacak bir genetik risk bulunduğunu gösterir.</p>

<p>Prof. Dr. İhsan Kafadar, “Anne ve baba sağlıklı olabilir. Taşıyıcı olduklarını bilmeyebilirler. Bu nedenle evlilik öncesi ve gebelik öncesi taramalar çok önemlidir” diyor.</p>

<hr />
<h2>Neden artıyor?</h2>

<p>Son yıllarda “SMA hastalığı artıyor mu?” sorusu sıkça soruluyor.</p>

<p>Uzmanlara göre artışın birkaç nedeni var:</p>

<ul>
 <li>
 <p>Yenidoğan tarama programlarının yaygınlaşması</p>
 </li>
 <li>
 <p>Genetik testlere erişimin artması</p>
 </li>
 <li>
 <p>Toplumsal farkındalığın yükselmesi</p>
 </li>
 <li>
 <p>Akraba evliliklerinin devam etmesi</p>
 </li>
</ul>

<p>Prof. Dr. Kafadar, “Eskiden tanı alamayan vakalar vardı. Bugün erken tarama sayesinde SMA hastalığını daha erken yakalayabiliyoruz” diyerek görünürdeki artışın tanı kapasitesiyle ilişkili olduğunu vurguluyor.</p>

<p>Ayrıca son yıllarda geliştirilen gen tedavileri ve yeni ilaç seçenekleri de hastalığın daha fazla gündeme gelmesine yol açtı.</p>

<hr />
<h2>Ne zaman doktora gidilmeli?</h2>

<p>Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir çocuk nörolojisi uzmanına başvurulmalı:</p>

<ul>
 <li>
 <p>Bebek başını 3–4 ayda tutamıyorsa</p>
 </li>
 <li>
 <p>6–7 ayda desteksiz oturamıyorsa</p>
 </li>
 <li>
 <p>1 yaşında yürümeye başlamamışsa</p>
 </li>
 <li>
 <p>Kol ve bacaklarda belirgin güçsüzlük varsa</p>
 </li>
 <li>
 <p>Emme ve beslenme problemi sürüyorsa</p>
 </li>
</ul>

<p>Prof. Dr. İhsan Kafadar, “SMA hastalığında erken tanı hayat kurtarır. Gecikme kas kaybını artırabilir” diyerek aileleri uyarıyor.</p>

<p>Bugün <strong>SMA hastalığı tedavisi</strong> için kullanılan ilaçlar, hastalığın ilerlemesini yavaşlatabiliyor. Bazı vakalarda gen tedavisi uygulanabiliyor. Ancak tedavinin başarısı büyük ölçüde erken teşhise bağlı.</p>

<hr />
<h2>Nasıl korunulur?</h2>

<p>SMA hastalığı tamamen önlenebilir bir hastalık değildir. Ancak risk azaltılabilir.</p>

<p>Korunma yolları:</p>

<ul>
 <li>
 <p>Evlilik öncesi taşıyıcılık testi</p>
 </li>
 <li>
 <p>Gebelik öncesi genetik danışmanlık</p>
 </li>
 <li>
 <p>Aile öyküsü varsa ileri genetik testler</p>
 </li>
 <li>
 <p>Yenidoğan tarama programlarına katılım</p>
 </li>
</ul>

<p>Prof. Dr. Kafadar, “Toplumsal bilinç en güçlü silahtır. Taşıyıcı olduğunuzu bilmek kader değildir, önlem alma fırsatıdır” diyor.</p>

<p>Türkiye’de yenidoğan tarama programlarının genişlemesi sayesinde <strong>SMA hastalığı</strong> artık daha erken evrede tespit edilebiliyor. Bu da çocukların yaşam kalitesini artırma açısından umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.</p>

<hr />
<h2>Uzman Uyarısı: Erken Tanı Hayat Değiştiriyor</h2>

<p>SMA hastalığı kader değil, geç kalınmış tanı kader olabilir.</p>

<p>Kas kaybı başladıktan sonra geri dönüş sınırlıdır. Bu nedenle belirti, risk, genetik öykü ve erken tarama hayati önemdedir.</p>

<p>Prof. Dr. İhsan Kafadar son olarak şu mesajı veriyor:<br />
“Her hareketsizlik masum değildir. Aileler gelişim basamaklarını yakından takip etmeli. Şüphe varsa zaman kaybetmeden uzmana başvurulmalı.”</p><div class="article-source py-3 small ">
                </div>
]]></turbo:content>
      <category>Sağlık</category>
      <guid>https://tibbiyebulteni.com/video/sma-hastaligi-nedir-ilk-belirtiler-ve-guncel-tedavi</guid>
      <pubDate>Mon, 02 Mar 2026 23:27:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://img.youtube.com/vi/Nw0exSzCb4o/maxresdefault.jpg" type="image/jpeg" length="13967"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[Epilepsi Nedir? Prof. Dr. İhsan Kafadar’dan Kritik Uyarılar]]></title>
      <link>https://tibbiyebulteni.com/video/epilepsi-nedir-prof-dr-ihsan-kafadardan-kritik-uyarilar</link>
      <atom:link rel="self" href="https://tibbiyebulteni.com/video/epilepsi-nedir-prof-dr-ihsan-kafadardan-kritik-uyarilar" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[Epilepsi (sara) nedir, belirtileri nelerdir? Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi Çocuk Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar çocuklarda epilepsi, nöbet anında yapılması gerekenler ve tedaviyi anlattı.]]></description>
      <turbo:content><![CDATA[<p>Beyin bazen kendi içinde bir fırtına çıkarır. Sessiz, görünmez ama etkisi sarsıcı bir elektrik dalgası… İşte epilepsi, bu dalganın kontrolsüzce yayılmasıyla ortaya çıkan nörolojik bir hastalık.</p>

<p>Sağlık Bilimleri Üniversitesi Çocuk Nöroloji Uzmanı <strong>Prof. Dr. İhsan Kafadar</strong>, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada epilepsinin toplumda hâlâ yanlış bilinen yönleri olduğunu vurguladı.</p>

<hr />
<h2>Epilepsi (Sara) Nedir?</h2>

<p>Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin ani ve kontrolsüz elektriksel boşalımları sonucu ortaya çıkan, tekrarlayan nöbetlerle karakterize bir hastalıktır. Halk arasında “sara” olarak bilinir.</p>

<p>Prof. Dr. Kafadar’a göre:</p>

<blockquote>
<p>“Epilepsi tek bir hastalık değil, birçok farklı nedeni ve türü olan bir beyin hastalıkları grubudur. Her nöbet epilepsi değildir; tanı için nöbetlerin tekrarlayıcı olması gerekir.”</p>
</blockquote>

<hr />
<h2>Nöbet Nasıl Ortaya Çıkar?</h2>

<p>Beynimiz milyarlarca sinir hücresinin uyumlu çalışmasıyla görev yapar. Ancak bazı durumlarda bu hücreler bir anda aşırı ve düzensiz elektrik sinyali üretir. Sonuç?</p>

<ul>
 <li>
 <p>Ani bilinç kaybı</p>
 </li>
 <li>
 <p>Kasılmalar</p>
 </li>
 <li>
 <p>Sabit bir noktaya dalıp kalma</p>
 </li>
 <li>
 <p>Ağızda köpürme</p>
 </li>
 <li>
 <p>Kısa süreli hafıza kaybı</p>
 </li>
 <li>
 <p>Garip kokular ya da tatlar hissetme</p>
 </li>
</ul>

<p>Bazı nöbetler dramatiktir, bazıları ise sadece birkaç saniyelik “donma” şeklinde geçer. Bu nedenle birçok epilepsi vakası uzun süre fark edilmeden devam edebilir.</p>

<hr />
<h2>Çocuklarda Epilepsi Daha mı Farklı?</h2>

<p>Prof. Dr. Kafadar, özellikle çocukluk çağında epilepsinin farklı belirtilerle ortaya çıkabileceğini belirtiyor:</p>

<blockquote>
<p>“Çocuklarda dalıp gitme, ders sırasında kısa süreli kopmalar, ani sıçramalar ya da sebepsiz düşmeler epilepsi belirtisi olabilir. Ailelerin bu belirtileri hafife almaması gerekir.”</p>
</blockquote>

<p>Çocukluk çağı epilepsilerinin bir kısmı yaşla birlikte düzelebilirken, bazı türleri uzun süreli takip gerektirir.</p>

<hr />
<h2>Epilepsinin Nedenleri Neler?</h2>

<p>Epilepsi her zaman tek bir nedene bağlı değildir. Olası sebepler arasında:</p>

<ul>
 <li>
 <p>Doğum sırasında beyin hasarı</p>
 </li>
 <li>
 <p>Genetik yatkınlık</p>
 </li>
 <li>
 <p>Beyin enfeksiyonları</p>
 </li>
 <li>
 <p>Kafa travmaları</p>
 </li>
 <li>
 <p>Beyin tümörleri</p>
 </li>
 <li>
 <p>Nedeni bilinmeyen (idiopatik) durumlar</p>
 </li>
</ul>

<p>Vakaların önemli bir kısmında ise net bir sebep saptanamayabilir.</p>

<hr />
<h2>Tanı Nasıl Konur?</h2>

<p>Epilepsi tanısında en önemli testlerden biri <strong>EEG (Elektroensefalografi)</strong>’dir. EEG, beynin elektriksel aktivitesini kaydeder.</p>

<p>Bunun yanında:</p>

<ul>
 <li>
 <p>Beyin MR görüntülemesi</p>
 </li>
 <li>
 <p>Ayrıntılı nörolojik muayene</p>
 </li>
 <li>
 <p>Nöbet öyküsünün detaylı değerlendirilmesi</p>
 </li>
</ul>

<p>Tanı sürecinde büyük önem taşır.</p>

<hr />
<h2>Tedavisi Var mı?</h2>

<p>Evet. Epilepsi hastalarının büyük bir kısmı düzenli ilaç tedavisiyle nöbetsiz bir yaşam sürebilir.</p>

<p>Prof. Dr. Kafadar’ın altını çizdiği en önemli nokta şu:</p>

<blockquote>
<p>“Epilepsi tedavi edilebilir bir hastalıktır. İlaçlar düzenli kullanıldığında hastaların yaklaşık yüzde 70’inde nöbetler tamamen kontrol altına alınabilir.”</p>
</blockquote>

<p>Dirençli vakalarda ise:</p>

<ul>
 <li>
 <p>Ketojenik diyet</p>
 </li>
 <li>
 <p>Vagus sinir stimülasyonu</p>
 </li>
 <li>
 <p>Cerrahi tedavi</p>
 </li>
</ul>

<p>gibi seçenekler gündeme gelebilir.</p>

<hr />
<h2>Nöbet Anında Ne Yapılmalı?</h2>

<p>Toplumda en sık yapılan yanlış, nöbet geçiren kişinin ağzına bir şey koymaya çalışmaktır. Bu son derece tehlikelidir.</p>

<p>Doğru yaklaşım:</p>

<p>✔️ Kişiyi yan yatırmak<br />
✔️ Başını sert bir zeminden korumak<br />
✔️ Süreyi takip etmek<br />
✔️ Nöbet 5 dakikayı aşarsa acil yardım çağırmak</p>

<hr />
<h2>Toplumsal Yanlış Algılar</h2>

<p>Epilepsi bulaşıcı değildir.<br />
Ruhsal bir hastalık değildir.<br />
Akıl hastalığı değildir.</p>

<p>Bu hastalık, beynin elektriksel düzeniyle ilgilidir. Doğru tedavi ve takip ile bireyler eğitimlerine, iş hayatlarına ve sosyal yaşamlarına devam edebilir.</p>

<hr />
<h2>Son Söz</h2>

<p>Epilepsi korkulacak değil, bilinmesi gereken bir hastalıktır. Bilgi, ön yargının panzehiridir.</p>

<p>Prof. Dr. İhsan Kafadar’ın da ifade ettiği gibi, erken tanı ve düzenli takip hayat kalitesini belirleyen en kritik faktördür.</p>

<p>Beynin elektriği bazen kontrolden çıkabilir. Önemli olan, o dalgayı doğru yönetmektir. ⚡<br />
Epilepsi (Sara Hastalığı) Nedir? Epilepsi Çeşitleri Nelerdir? Epilepsi Neden Olur? Epilepsi Belirtileri Nelerdir? Epilepsi Nasıl Teşhis Edilir? Epilepsi Tedavisi Nasıl Yapılır? Epilepsi Risk Faktörleri Nelerdir? Epilepsi öldürür mü? Epilepsi nasıl anlaşılır? Epilepsi geçer mi? Stres epilepsiyi etkiler mi? Epilepsi nöbeti uyurken olur mu? Epilepsi nöbeti geçirdikten sonra kişi neler hisseder? Anksiyete epilepsiye neden olur mu?</p><div class="article-source py-3 small ">
                </div>
]]></turbo:content>
      <category>Sağlık</category>
      <guid>https://tibbiyebulteni.com/video/epilepsi-nedir-prof-dr-ihsan-kafadardan-kritik-uyarilar</guid>
      <pubDate>Sun, 22 Feb 2026 16:03:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://img.youtube.com/vi/Qo87l9ftCJg/maxresdefault.jpg" type="image/jpeg" length="27921"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[Salmonella Nedir? Salmonella Belirtileri Nelerdir?]]></title>
      <link>https://tibbiyebulteni.com/video/salmonella-nedir-salmonella-belirtileri-nelerdir</link>
      <atom:link rel="self" href="https://tibbiyebulteni.com/video/salmonella-nedir-salmonella-belirtileri-nelerdir" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[Salmonella nedir, nasıl bulaşır, belirtileri neler? Sağlık Bilimleri Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Asuman İnan, Tıbbiye Bülteni’ne konuştu.”]]></description>
      <turbo:content><![CDATA[<p>Bir lokma… Ve saatler içinde başlayan ateş, kramp, halsizlik.<br />
Adı sık duyuluyor ama ciddiyeti çoğu zaman hafife alınıyor: <strong>Salmonella</strong>.</p>

<p>Sağlık Bilimleri Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı <strong>Prof. Dr. Asuman İnan</strong>, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada özellikle yaz aylarında artan vakalara dikkat çekti.</p>

<p>Prof. Dr. İnan, “Salmonella en sık gıdalar yoluyla bulaşır. Çiğ veya iyi pişmemiş tavuk, yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri ve iyi yıkanmamış sebzeler risk taşır” dedi.</p>

<hr />
<h2>🧫 Salmonella Nedir?</h2>

<p>Salmonella, bağırsak sistemini etkileyen bir bakteri grubudur. Halk arasında çoğu zaman “gıda zehirlenmesi” olarak bilinen tabloya neden olur. Ancak her gıda zehirlenmesi Salmonella değildir.</p>

<p>Uzmanlara göre bakteri, uygun sıcaklıkta hızla çoğalır ve özellikle hijyen kurallarına uyulmayan mutfaklarda kolayca yayılır.</p>

<hr />
<h2>⚠️ Salmonella Belirtileri Nelerdir?</h2>

<p>Prof. Dr. İnan’ın verdiği bilgilere göre belirtiler genellikle bakterinin alınmasından <strong>6–72 saat sonra</strong> ortaya çıkıyor:</p>

<ul>
 <li>
 <p>Yüksek ateş</p>
 </li>
 <li>
 <p>Sulu veya kanlı ishal</p>
 </li>
 <li>
 <p>Karın ağrısı ve kramp</p>
 </li>
 <li>
 <p>Bulantı ve kusma</p>
 </li>
 <li>
 <p>Halsizlik</p>
 </li>
</ul>

<p>Çoğu vaka 4–7 gün içinde düzeliyor. Ancak bağışıklık sistemi zayıf kişilerde enfeksiyon kana karışabiliyor ve ciddi sonuçlar doğurabiliyor.</p>

<hr />
<h2>🚨 Kimler Risk Altında?</h2>

<p>Uzman isim özellikle şu grupları uyardı:</p>

<ul>
 <li>
 <p>Bebekler</p>
 </li>
 <li>
 <p>65 yaş üstü bireyler</p>
 </li>
 <li>
 <p>Hamileler</p>
 </li>
 <li>
 <p>Kronik hastalığı olanlar</p>
 </li>
 <li>
 <p>Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler</p>
 </li>
</ul>

<p>Bu kişilerde tablo daha ağır seyredebilir ve hastane tedavisi gerekebilir.</p>

<hr />
<h2>🛡 Nasıl Korunmalı?</h2>

<p>Prof. Dr. İnan’a göre korunmanın temel anahtarı mutfak hijyeni:</p>

<ul>
 <li>
 <p>Çiğ et ve sebzeler ayrı kesme tahtasında hazırlanmalı</p>
 </li>
 <li>
 <p>Tavuk ve et iyice pişirilmeli</p>
 </li>
 <li>
 <p>Eller en az 20 saniye sabunla yıkanmalı</p>
 </li>
 <li>
 <p>Soğuk zincir korunmalı</p>
 </li>
</ul>

<p>“Salmonella gözle görülmez, tadı değişmez. Bu nedenle en güçlü silahımız temizliktir” uyarısında bulundu.</p>

<hr />
<h2>📌 Uzmandan Net Mesaj</h2>

<p>Salmonella hafife alınacak bir enfeksiyon değil. Basit görünen bir ishal tablosu bazı gruplarda hayati risk oluşturabiliyor. Uzmanlar özellikle yaz aylarında açıkta satılan ve iyi muhafaza edilmeyen gıdalara karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.</p><div class="article-source py-3 small ">
                </div>
]]></turbo:content>
      <category>Sağlık</category>
      <guid>https://tibbiyebulteni.com/video/salmonella-nedir-salmonella-belirtileri-nelerdir</guid>
      <pubDate>Sun, 22 Feb 2026 15:54:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://img.youtube.com/vi/p38tMWwaAvY/maxresdefault.jpg" type="image/jpeg" length="87085"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[Kanserden korunmanın 12 altın kuralı: Mucize formül değil, bilim öneriyor]]></title>
      <link>https://tibbiyebulteni.com/foto-galeri/kanserden-korunmanin-12-altin-kurali-mucize-formul-degil-bilim-oneriyor</link>
      <atom:link rel="self" href="https://tibbiyebulteni.com/foto-galeri/kanserden-korunmanin-12-altin-kurali-mucize-formul-degil-bilim-oneriyor" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[Uzmanlara göre kanserden korunmanın en etkili yolu tek bir mucize diyet değil; sigaradan uzak durmaktan güneşten korunmaya kadar uzanan 12 bilimsel yaşam alışkanlığı.]]></description>
      <turbo:content><![CDATA[<p>Kanser, dünyada ve Türkiye’de en önemli sağlık sorunlarının başında geliyor. Sosyal medyada “alkali diyetle kanser yok olur” ya da “tek bitkiyle tümör erir” gibi iddialar yayılırken, bilimsel araştırmalar kansere karşı en güçlü korumanın <strong>günlük yaşam alışkanlıklarında</strong> saklı olduğunu gösteriyor.<br />
 </p>

<h2>Uzmanların ortak mesajı</h2>

<p>“Mucize aramayın.<br />
Bilimsel önlemlerle ve sağlıklı yaşamla riskleri azaltın.”</p>

<p>Kanser riskini tamamen sıfırlamak mümkün olmasa da, bu 12 başlıkla risk belirgin biçimde azaltılabiliyor.</p>

<p>Uzmanlara göre kanserden korunma bir günde değil, bir yaşam tarzıyla mümkün. İşte bilimsel kanıtlarla desteklenen <strong>12 altın kural</strong>:</p><div class="article-source py-3 small ">
                </div>
]]></turbo:content>
      <category>GALERİ</category>
      <guid>https://tibbiyebulteni.com/foto-galeri/kanserden-korunmanin-12-altin-kurali-mucize-formul-degil-bilim-oneriyor</guid>
      <pubDate>Sat, 03 Jan 2026 16:33:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://tibbiyebultenicom.teimg.com/crop/1280x720/tibbiyebulteni-com/uploads/2026/01/1.jpg" type="image/jpeg" length="16422"/>
    </item>
  </channel>
</rss>
