Gazeteci Robin Gauldie tarafından hazırlanan ve 2 Kasım 2026 tarihinde yayımlanan “Turkish Healthcare” başlıklı dosyada, Türkiye’deki kamu ve özel hastaneler, şehir hastaneleri, sağlık turizmi, hasta hizmetleri ve uluslararası sigorta şirketleriyle ilişkiler değerlendirildi.

Türk Hastanelerinin Teknolojisi ve Hekim Kapasitesi Övgü Aldı

Haberde, son yıllarda sağlık altyapısına yapılan yatırımların Türkiye’yi uluslararası sağlık hizmetlerinde önemli merkezlerden biri hâline getirdiği belirtildi.

Dosyada görüşlerine yer verilen sağlık destek şirketlerinin temsilcileri, Türk hastanelerinin tıbbi teknolojileri, uzman hekim kadroları ve rekabetçi tedavi maliyetleriyle Avrupa’daki önde gelen sağlık kuruluşlarıyla rekabet edebilecek düzeye ulaştığını ifade etti.

Özellikle İstanbul, Antalya ve İzmir gibi şehirlerde uluslararası hastalara hizmet sunma kapasitesinin geliştiği vurgulandı.

Şehir Hastaneleri Sağlık Altyapısını Güçlendirdi

İstanbul merkezli Medjet Medical Assistance Genel Müdürü Musa Gürçay, kamu hastanelerine yapılan yatırımların sağlık sektöründeki gelişimi hızlandırdığını belirtti.

Gürçay, kamu hastanelerinde yüksek hasta yoğunluğu ve bazı bölgelerde personel eksikliği gibi sorunların devam ettiğine de dikkat çekti.

Remed Assistance Satış ve Müşteri Yönetimi Müdürü Eren Karacaoğlu ise şehir hastanelerinin ileri sağlık hizmetlerine erişimin geliştirilmesinde önemli rol oynadığını değerlendirdi.

Karacaoğlu’na göre kamu hastaneleri, özellikle ağır travmaların ve acil vakaların yönetiminde sağlık sisteminin temel unsurları arasında bulunuyor.

Kamu Hastanelerinde Yabancı Dil ve İletişim Sorunu

İngiliz yayınının gündeme getirdiği eleştiriler arasında, yabancı hastaların kamu hastanelerinde karşılaşabildiği iletişim güçlükleri de yer aldı.

Eren Karacaoğlu, bazı kamu hastanelerinde yabancı dil desteğinin sınırlı kalabildiğini, uluslararası sigorta kuruluşlarının hasta raporlarına ve tedavi bilgilerinin güncel hâline erişiminde zaman zaman güçlük yaşandığını belirtti.

Haberde bu sorunların, özellikle uluslararası hasta koordinasyonu ve sigorta işlemlerinin yürütülmesi açısından önem taşıdığı ifade edildi.

Özel Hastanelerde Fiyat Şeffaflığı Eleştirisi

Türkiye’deki özel hastanelerin yabancı hasta hizmetlerinde deneyimli olduğu vurgulanırken ücretlendirme uygulamaları da ele alındı.

Karacaoğlu, uluslararası hastalar için kullanılan fiyatlandırma sistemlerinin kuruluşlar arasında farklılık gösterebildiğini ve standart olmayan uygulamaların maliyet şeffaflığı açısından sorun oluşturabildiğini ifade etti.

Özel hastanelerin yabancı dil bilen personel, uluslararası hasta birimleri ve sigorta şirketleriyle doğrudan iletişim gibi konularda avantajlar sunduğu, ancak bu avantajların bütün sağlık kuruluşlarında aynı düzeyde bulunmadığı belirtildi.

Bölgesel Farklılıklar Devam Ediyor

Dosyada Türkiye’nin sağlık hizmetlerine erişim bakımından bütün bölgelerinde aynı olanaklara sahip olmadığına da dikkat çekildi.

Büyükşehirlerde gelişmiş sağlık altyapısı bulunmasına karşın, bazı kırsal ve uzak bölgelerde ileri tetkik ve uzmanlık gerektiren tedaviler için hastaların başka merkezlere sevk edilmesi gerekebiliyor.

Bu durum, yalnızca yabancı hastalar için değil, sağlık hizmetlerinin ülke genelinde dengeli biçimde sunulması bakımından da önem taşıyor.

Türkiye’de Sağlık Turizmi İçin Yeni Akreditasyon Süreci

Türkiye’de uluslararası sağlık turizmine ilişkin düzenlemeler de gelişmeye devam ediyor.

Sağlık Bakanlığının 26 Nisan 2025 tarihinde yürürlüğe giren yönetmeliği kapsamında, sağlık turizmi yetki belgesine sahip hastane, tıp merkezi, laboratuvar ve diyaliz merkezlerinin 31 Aralık 2026’ya kadar TÜSKA tarafından akredite edilmesi gerekiyor. Diğer sağlık tesisleri için ise ilgili sertifikasyon şartları uygulanıyor.

Bu süreç, uluslararası hasta hizmetlerinde kalite ve güvenlik standartlarının kurumsal olarak değerlendirilmesi açısından önem taşıyor.

Türk Sağlık Sistemine İlişkin Dengeli Bir Değerlendirme

ITIJ’nin dosyası, Türkiye’nin sağlık turizminde teknolojik altyapı, hekimlik hizmetleri ve maliyet avantajlarıyla güçlü bir konuma ulaştığına dikkat çekerken iletişim, ücretlendirme, sigorta işlemleri ve bölgesel erişim konularında geliştirilmesi gereken alanları da ortaya koyuyor.

Bununla birlikte haberdeki değerlendirmelerin büyük bölümü, uluslararası hasta ve sigorta hizmetleri alanında çalışan sektör temsilcilerinin görüşlerine dayanıyor. Dosya, Türkiye’deki bütün hastanelerin kalitesini ölçen bağımsız bir denetim veya bilimsel karşılaştırma niteliği taşımıyor.

Ortaya çıkan tablo, Türkiye’nin uluslararası sağlık hizmetlerindeki rekabet gücünü korumasında yalnızca modern hastanelere ve ileri teknolojiye sahip olmasının değil, şeffaf ücretlendirme, etkili hasta iletişimi, güvenilir sigorta süreçleri ve sürdürülebilir kalite standartlarının da önemli olduğunu gösteriyor.

KAYNAKLAR

1. Robin Gauldie. Turkish Healthcare. International Travel & Health Insurance Journal (ITIJ), Sayı 310, 2 Kasım 2026.
2. T.C. Sağlık Bakanlığı. Uluslararası Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmelik, 26 Nisan 2025.
3. T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Turizmi Daire Başkanlığı. Sağlık Turizmi Yetki Belgesine Sahip Sağlık Tesislerinin Dikkatine, 13 Mayıs 2026.

Gazi Üniversitesi, 8 Kasım 2026 tarihinde yayımladığı duyuruyla öğrencisi Ziya Özkan Cam'ın vefatını açıkladı.

Üniversitenin açıklamasında, Cam'ın cenazesinin 9 Kasım 2026 Pazartesi günü öğle namazının ardından Karşıyaka Mezarlığı'nda defnedileceği bildirildi.

Gazi Üniversitesi Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu yönetimi, yayımladığı taziye mesajında Ziya Özkan Cam'a Allah'tan rahmet, ailesine ve yakınlarına sabır ve başsağlığı diledi.

8 Kasım Dünya Radyoloji Günü dolayısıyla modern tıpta kullanılan 13 görüntüleme ve inceleme yöntemini, hangi durumlarda tercih edildiklerini ve radyasyon açısından aralarındaki farkları derledik.

RÖNTGEN NEDİR, HANGİ HASTALIKLARDA KULLANILIR?

Röntgen, X-ışınları kullanarak vücudun iç yapılarının görüntülenmesini sağlayan temel radyolojik yöntemlerden biridir.

Özellikle kemik kırıkları, çıkıklar, bazı eklem sorunları ve akciğer hastalıklarının ilk değerlendirmesinde kullanılır. Diş ve çene hastalıklarının incelenmesinde de farklı röntgen tekniklerinden yararlanılır.

Çekim genellikle kısa sürer. İyonlaştırıcı radyasyon içerir ancak radyasyon miktarı incelenen bölgeye ve kullanılan tekniğe göre değişir.

BİLGİSAYARLI TOMOGRAFİ (BT) NE İŞE YARAR?

Bilgisayarlı tomografi, X-ışınları yardımıyla vücudun kesitsel görüntülerini oluşturur. Organların, kemiklerin, damarların ve diğer anatomik yapıların ayrıntılı incelenmesini sağlar.

Özellikle kafa travmaları, beyin kanaması şüphesi, iç organ yaralanmaları, böbrek taşları, bazı akciğer hastalıkları ve karın içi acil durumların değerlendirilmesinde kullanılır.

Akciğer damarlarında pıhtı şüphesinde, uygun hastalarda kontrastlı BT anjiyografi tercih edilebilir.

Tomografinin önemli avantajlarından biri hızlı görüntü sağlamasıdır. Ancak iyonlaştırıcı radyasyon içerdiğinden gerekliliği ve çekim protokolü hastanın durumuna göre değerlendirilir.

MR NEDİR, HANGİ HASTALIKLARI GÖSTERİR?

Manyetik rezonans görüntüleme (MR), güçlü manyetik alan ve radyo dalgaları kullanarak vücudun ayrıntılı görüntülerini oluşturur.

MR çekiminde iyonlaştırıcı radyasyon kullanılmaz.

Beyin, omurilik, omurga, kaslar, bağlar, eklemler ve diğer yumuşak dokuların incelenmesinde önemli avantajlar sağlar.

Beyin tümörleri, multipl skleroz, bazı inme türleri, bel ve boyun fıtıkları, menisküs ve bağ yaralanmaları ile bazı karaciğer ve pelvis hastalıklarının değerlendirilmesinde kullanılabilir.

Ancak MR her zaman tomografiden daha iyi değildir. Örneğin akut beyin kanaması şüphesinde ilk inceleme sıklıkla kontrastsız BT olurken, bazı erken iskemik inme bulgularını MR daha duyarlı gösterebilir.

Kalp pili, metalik implant veya vücutta metalik yabancı cisim bulunan kişilerin MR öncesinde sağlık ekibini bilgilendirmesi gerekir. Bazı implantlar belirli koşullarda MR ile uyumludur.

ULTRASON HANGİ ORGANLARI GÖSTERİR?

Ultrasonografi (USG), yüksek frekanslı ses dalgalarıyla görüntü oluşturur. İyonlaştırıcı radyasyon içermez.

Karaciğer, safra kesesi, böbrekler, tiroid bezi, rahim, yumurtalıklar ve meme dokusunun değerlendirilmesinde kullanılır. Gebelik takibinin de temel görüntüleme yöntemlerinden biridir.

Safra kesesi taşları, bazı kistler, organ büyümeleri ve karın içi sıvı birikimleri ultrasonla araştırılabilir.

Ultrasonun avantajı gerçek zamanlı görüntü sağlamasıdır. Ancak bağırsak gazı, kemik dokusu ve bazı anatomik koşullar görüntü kalitesini sınırlayabilir.

DOPPLER ULTRASON NEYİ GÖSTERİR?

Doppler ultrason, ses dalgaları yardımıyla damarlardaki kan akımını değerlendirir.

Bacak toplardamarlarında pıhtı şüphesi, şah damarı darlıkları, varis, toplardamar yetmezliği ve bazı atardamar hastalıklarında kullanılır.

Gebelikte belirli damarların kan akımını değerlendirmek için de Doppler incelemesinden yararlanılabilir.

İyonlaştırıcı radyasyon içermez.

MAMOGRAFİ NEDEN ÇEKİLİR?

Mamografi, meme dokusunu düşük doz X-ışınlarıyla görüntüleyen özel bir incelemedir.

Meme kanseri taramasında ve bazı meme bulgularının değerlendirilmesinde kullanılır. Henüz elle hissedilemeyen bazı küçük kitleleri ve mikrokalsifikasyonları gösterebilir.

Meme ultrasonu ve meme MR'ı, belirli hastalarda mamografiyi tamamlayabilir.

Tarama yaşı ve sıklığı kişinin risk durumuna ve geçerli tarama programına göre belirlenir.

Mamografi iyonlaştırıcı radyasyon içerir.

PET/BT NEDİR, KANSERİ GÖSTERİR Mİ?

PET/BT, pozitron emisyon tomografisi ile bilgisayarlı tomografinin birlikte kullanıldığı bir görüntüleme yöntemidir.

PET bölümü dokuların metabolik faaliyetleri hakkında bilgi verirken BT bölümü anatomik yapıların değerlendirilmesine yardımcı olur.

Özellikle bazı kanserlerin evrelenmesi, tedaviye yanıtın değerlendirilmesi ve hastalığın tekrarlama şüphesinin araştırılmasında kullanılır.

Ancak PET/BT'de artmış tutulum görülmesi tek başına kanser tanısı koydurmaz. Enfeksiyonlar ve iltihabi hastalıklar da benzer bulgular oluşturabilir.

Her kanser türü PET/BT ile aynı duyarlılıkta görüntülenmez. Yöntem radyoaktif işaretleyici kullanır; BT bölümünün tekniğine göre ek radyasyon maruziyeti de oluşur.

SİNTİGRAFİ HANGİ HASTALIKLARDA KULLANILIR?

Sintigrafi, nükleer tıp alanında kullanılan ve organların belirli işlevlerini değerlendiren bir görüntüleme yöntemidir.

Hastaya verilen radyoaktif işaretleyicinin vücuttaki dağılımı özel kameralarla görüntülenir.

Tiroid hastalıkları, kemik hastalıkları, böbrek fonksiyonları ve kalp kasının kanlanması gibi alanlarda kullanılabilir.

Bazı akciğer damar hastalıklarının değerlendirilmesinde de sintigrafiden yararlanılır.

İyonlaştırıcı radyasyon içerir.

ANJİYOGRAFİ NEDİR, SADECE KALP İÇİN Mİ YAPILIR?

Anjiyografi, damarların görüntülenmesine yönelik yöntemlerin genel adıdır.

Klasik kateter anjiyografisinde damar içine ilerletilen ince bir kateter ve kontrast madde yardımıyla X-ışınları altında görüntü alınır.

Kalp damarları, beyin damarları, bacak damarları ve diğer damar bölgelerindeki darlıklar, tıkanıklıklar ve anevrizmalar değerlendirilebilir.

Bazı hastalarda aynı işlem sırasında balon, stent veya başka damar içi tedaviler uygulanabilir.

BT anjiyografi ve MR anjiyografi ise farklı tekniklerdir. MR anjiyografi iyonlaştırıcı radyasyon kullanmazken BT anjiyografi kullanır.

EKOKARDİYOGRAFİ (EKO) NEYİ GÖSTERİR?

Ekokardiyografi, ultrason dalgaları kullanılarak kalbin görüntülenmesini sağlar.

Kalp kapaklarının yapısı ve işlevi, kalp kasının kasılma gücü, kalp boşlukları ve kalp çevresinde sıvı bulunup bulunmadığı değerlendirilebilir.

Kalp yetmezliği, kapak hastalıkları ve bazı doğuştan kalp hastalıklarının incelenmesinde kullanılır.

EKO iyonlaştırıcı radyasyon içermez.

KEMİK YOĞUNLUĞU ÖLÇÜMÜ (DEXA) NEDİR?

DEXA, düşük doz X-ışınlarıyla kemik mineral yoğunluğunu ölçen bir yöntemdir.

Özellikle osteoporozun değerlendirilmesinde ve kırık riskinin belirlenmesine yardımcı olmak amacıyla kullanılır.

Menopoz sonrası kadınlar, ileri yaştaki kişiler ve belirli risk faktörleri bulunan hastalarda hekim önerisiyle uygulanabilir.

Radyasyon dozu genellikle oldukça düşüktür.

FLOROSKOPİ NEDİR?

Floroskopi, X-ışınlarıyla vücudun iç yapılarının hareketli görüntülerini sağlar.

Yutma bozukluklarının incelenmesi, bazı sindirim sistemi değerlendirmeleri, ortopedik girişimler ve kateter uygulamalarında kullanılabilir.

Girişimsel radyoloji işlemlerinde de önemli bir yere sahiptir.

İyonlaştırıcı radyasyon içerir. Maruziyet miktarı işlemin türüne ve süresine göre değişir.

ENDOSKOPİ VE KOLONOSKOPİ GÖRÜNTÜLEME YÖNTEMİ MİDİR?

Endoskopi ve kolonoskopi, radyolojik yöntemlerden farklı olarak kamera yardımıyla vücudun iç yüzeylerini doğrudan görüntüler.

Gastroskopi ile yemek borusu, mide ve onikiparmak bağırsağı incelenebilir. Kolonoskopi ise kalın bağırsak ve rektum hastalıklarının değerlendirilmesinde kullanılır.

Bu işlemler sırasında biyopsi alınabilir ve bazı polipler çıkarılabilir.

Standart endoskopi ve kolonoskopi iyonlaştırıcı radyasyon içermez. Ancak ERCP gibi bazı özel endoskopik işlemlerde floroskopi de kullanılabilir.

HANGİ TETKİKLER RADYASYON İÇERİYOR?

İyonlaştırıcı radyasyon içeren başlıca yöntemler röntgen, bilgisayarlı tomografi, mamografi, PET/BT, sintigrafi, DEXA, floroskopi ve klasik kateter anjiyografisidir.

MR, ultrason, Doppler ultrason ve ekokardiyografi ise iyonlaştırıcı radyasyon içermez.

Buradaki önemli ayrım, bir yöntemin radyasyon içermesinin tek başına gereksiz veya tehlikeli olduğu anlamına gelmemesidir. Uygun tıbbi gerekçeyle yapılan görüntüleme, ciddi bir hastalığın zamanında teşhis edilmesini sağlayabilir.

MR MI, TOMOGRAFİ Mİ DAHA İYİ?

En iyi görüntüleme yöntemi, araştırılan hastalığa göre değişir.

Kemik kırıklarında çoğunlukla röntgen, akut beyin kanaması şüphesinde genellikle BT, menisküs ve bağ yaralanmalarında MR, safra kesesi taşlarında ultrason, kalp kapak hastalıklarında EKO tercih edilebilir.

Kanserin değerlendirilmesinde ise hastalığın türüne ve klinik soruya göre BT, MR veya PET/BT kullanılabilir.

Daha pahalı veya daha ayrıntılı bir tetkik, her durumda daha doğru seçenek değildir.

KONTRASTLI ÇEKİM NE DEMEK?

Bazı görüntüleme işlemlerinde organların, damarların ve dokuların daha iyi değerlendirilmesi için kontrast madde kullanılır.

BT'de sıklıkla iyot içeren, MR'da ise belirli durumlarda gadolinyum içeren kontrast maddeler tercih edilir.

Kontrast madde her çekimde gerekli değildir. Daha önce kontrast maddeye karşı reaksiyon yaşayanların ve böbrek hastalığı bulunan kişilerin çekim öncesinde sağlık ekibini bilgilendirmesi önemlidir.

Gebelik şüphesi de uygun tetkik ve kontrast madde seçimi açısından önceden bildirilmelidir.

GEREKSİZ GÖRÜNTÜLEME NEDEN ÖNLENMELİ?

Görüntüleme yöntemleri tanı ve tedavi planlamasında önemli yararlar sağlar. Ancak her tetkikin belirli bir klinik soruya yanıt vermesi gerekir.

Özellikle iyonlaştırıcı radyasyon içeren işlemlerde gereksiz tekrarların önlenmesi ve önceki tetkiklerin değerlendirilmesi önemlidir.

Çocuklarda ve gebelerde yöntem seçimi daha dikkatli yapılır. Uygun durumlarda radyasyon içermeyen alternatifler düşünülebilir.

Bununla birlikte gerekli bir görüntülemenin yalnızca radyasyon kaygısıyla geciktirilmesi de tanıda önemli sorunlara yol açabilir.

8 KASIM DÜNYA RADYOLOJİ GÜNÜ

Wilhelm Conrad Röntgen'in 8 Kasım 1895'te X-ışınlarını keşfetmesi, tıp tarihinde önemli bir dönüm noktası oldu.

Bu keşifle başlayan süreçte röntgen, bilgisayarlı tomografi, MR, ultrason ve girişimsel görüntüleme teknolojileri modern sağlık hizmetlerinin temel araçları arasına girdi.

Dünya Radyoloji Günü, bu teknolojilerin yanı sıra radyoloji hekimlerinin, radyoloji teknikerlerinin ve görüntüleme alanında çalışan sağlık profesyonellerinin tanı ve tedavi süreçlerindeki katkılarını da hatırlatıyor.

TIBBİ UYARI

Bu rehber, görüntüleme yöntemlerini karşılaştırmak amacıyla hazırlanmıştır. Hangi tetkikin gerekli olduğu muayene bulgularına ve klinik duruma göre belirlenir. Gebelik, böbrek hastalığı, kontrast madde reaksiyonu öyküsü veya metalik implant varlığı çekim öncesinde sağlık ekibine bildirilmelidir. Hekimin gerekli gördüğü inceleme yalnızca radyasyon endişesi nedeniyle ertelenmemelidir.

KAYNAKLAR

1. American College of Radiology ve Radiological Society of North America. RadiologyInfo.org, Imaging Procedures ve Patient Safety.

2. U.S. Food and Drug Administration (FDA). Medical Imaging, Computed Tomography, Magnetic Resonance Imaging ve Ultrasound Imaging.

3. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Radiation and Your Health, Medical Imaging.

Üniversite ile hastane arasındaki akademik ve klinik iş birliğini güçlendirmeyi amaçlayan protokol, fizyoterapi öğrencilerinin uygulamalı eğitim süreçlerinin geliştirilmesinin yanı sıra ortak bilimsel çalışmalar yürütülmesini de kapsıyor.

Fizyoterapi Öğrencilerinin Klinik Eğitimine Katkı

KTÜ tarafından yapılan açıklamaya göre protokol, fizyoterapi ve rehabilitasyon öğrencilerinin mesleki eğitim, uygulamalı ders ve staj faaliyetlerinin planlı, güvenli ve kesintisiz biçimde yürütülmesi amacıyla hazırlandı.

Yükseköğretimde Uygulamalı Eğitimler Çerçeve Yönetmeliği kapsamında gerçekleştirilen iş birliğiyle öğrencilerin üniversitede edindikleri teorik bilgileri klinik uygulama ortamıyla ilişkilendirmelerine katkı sağlanması hedefleniyor.

Bu yaklaşım, fizyoterapi eğitiminde akademik bilginin klinik deneyimle desteklenmesi açısından önem taşıyor.

Bilimsel Araştırma ve Ortak Projeler de Kapsamda

Anlaşma yalnızca öğrencilerin staj ve uygulamalı eğitim faaliyetleriyle sınırlı kalmayacak.

Üniversitenin öğretim elemanları ile hastanede görev yapan klinisyenler arasında bilimsel araştırmalar, proje geliştirme, toplumsal katkı ve mesleki gelişim alanlarında ortak çalışmalar yürütülmesi planlanıyor.

Böylece akademik bilgi birikimi ile sahadaki klinik deneyimin ortak çalışmalar aracılığıyla buluşturulması amaçlanıyor.

Protokole Rektör Çuvalcı ve İl Sağlık Müdürü Topsakal İmza Attı

İş birliği protokolü, Karadeniz Teknik Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Hamdullah Çuvalcı ile Trabzon İl Sağlık Müdürü Dr. Mehmet Topsakal tarafından imzalandı.

İmza törenine KTÜ Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölüm Başkanı Prof. Dr. Arzu Erden Güner, Maçka Ömer Burhanoğlu Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Hastanesi Başhekimi Uzm. Dr. Erhan Özdemir ve Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Koordinatörü Uzm. Fzt. Osman Topçu katıldı.

Sağlık Eğitimi ve Klinik Deneyim Bir Araya Gelecek

İmzalanan protokolle fizyoterapi öğrencilerinin mesleki yeterliliklerinin geliştirilmesine, akademisyenlerle sağlık profesyonelleri arasındaki bilimsel etkileşimin artırılmasına ve ortak araştırma faaliyetlerinin desteklenmesine katkı sağlanması bekleniyor.

Trabzon İl Sağlık Müdürlüğü de iş birliğinin sağlık hizmetlerinin niteliğinin geliştirilmesine ve nitelikli sağlık profesyonellerinin yetiştirilmesine katkı sağlamasının hedeflendiğini bildirdi.

7 Kasım 2026 tarihinde gerçekleştirilen kongreye İbn Haldun Üniversitesi Mütevelli Heyeti Başkan Vekili Bilal Erdoğan, Suriye Sağlık Bakan Yardımcısı Dr. Hussein Al-Khatib, AK Parti Grup Başkanvekili Mehmet Emin Akbaşoğlu, Suriye’nin Ankara Büyükelçiliği temsilcisi Fadi Qasım, Suriye’nin İstanbul Başkonsolosu Dr. Khaled Al-Hindawi, sağlık bakanlığı yetkilileri, Suriyeli doktorlar ve akademisyenler katıldı.

Bilal Erdoğan: Suriyeli Doktorlar Ülkelerinin Sağlık Sistemine Katkı Sağlayacak

Kongrede konuşan Bilal Erdoğan, Suriye’de uzun yıllar devam eden iç savaşın ardından başlayan yeniden yapılanma sürecine dikkat çekti.

Türkiye’nin savaş boyunca Suriyelilere sağladığı desteği ve iki toplum arasında gelişen kardeşlik bağlarını değerlendiren Erdoğan, konuşmasında şu ifadeyi kullandı:

“Komşu kardeş ülke Suriye’miz çok çetin, zorlu bir iç savaşı hamdolsun ki geride bıraktı”

Türkiye’de eğitim gören, meslek sahibi olan ve çeşitli alanlarda deneyim kazanan Suriyelilerin ülkelerinin yeniden inşasında önemli roller üstlenebileceğini belirten Erdoğan, özellikle sağlık sektöründeki insan kaynağının önemini vurguladı.

Suriyeli hekimlerin Türkiye’de kazandıkları mesleki birikimi ülkelerinin sağlık sistemini güçlendirmek için kullanacaklarına inandığını ifade eden Erdoğan, derneğin kurulmasını da bu yöndeki çalışmalar açısından anlamlı bulduğunu söyledi.

Bir Milyondan Fazla Suriyeli Ülkesine Döndü

Suriyelilerin ülkelerine geri dönüş sürecine de değinen Bilal Erdoğan, bir milyondan fazla Suriyelinin Suriye’ye döndüğünü belirtti.

Türkiye’de yaşamaya devam eden Suriyelilerin de ülkelerine dönmek için uygun zamanı ve şartları beklediğini ifade eden Erdoğan, Suriye’nin güvenli, istikrarlı ve ekonomik açıdan güçlü bir ülkeye dönüşmesinin önemine dikkat çekti.

Türkiye’nin Suriye’nin yeniden kalkınmasını desteklemeye devam edeceğini belirten Erdoğan, komşu ülkelerdeki istikrar ve refahın Türkiye açısından da önem taşıdığını söyledi.

Bilal Erdoğan’dan Uluslararası Devlet İnşası Modellerine Eleştiri

Erdoğan’ın konuşmasında öne çıkan bir diğer başlık, savaş sonrası ülkelerin yeniden yapılandırılmasında uygulanan uluslararası kalkınma modelleri oldu.

Dış müdahalelerle yürütülen devlet inşası süreçlerini eleştiren Erdoğan, Dünya Bankası’ndaki çalışma deneyimine de değinerek şu ifadeleri kullandı:

“Gerçekten bunu sadece Suriye özelinde düşünmeyin. Dünyada işte nation-building diyorlar, işte millet-devlet inşası diyorlar. Önce yangın yerine çeviriyorlar, sonra müdahale ediyorlar, sonra bütün kurumları yönetiyorlar, sonra diyorlar ki biz burayı ayağa kaldırıyoruz. Bunlardan bir tane başarılı örnek var mı? Yok. Ben Dünya Bankası’nda çalıştım, işte uluslararası kalkınma eğitimi aldım bir sürü ve maalesef yok.”

Suriye’nin yeniden ayağa kalkmasının bölgenin kendi insan kaynağı ve imkânlarıyla mümkün olacağına inandığını dile getiren Erdoğan, ülkenin ekonomik olarak yeniden büyüyeceğini ve Türkiye’nin bu sürece destek vereceğini ifade etti.

Erdoğan, Suriye ekonomisinin iç savaş öncesinde bugünkünün 10 katı büyüklüğünde olduğunu savunarak ülkenin yeniden güçlü bir ekonomik yapıya kavuşabileceğini söyledi.

Suriye Sağlık Bakan Yardımcısı: Türkiye’deki Hekimler İki Ülke Arasında Köprü Olacak

Suriye Sağlık Bakan Yardımcısı Dr. Hussein Al-Khatib, Suriye Arap Haber Ajansı SANA’ya yaptığı açıklamada, derneğin kurulmasını Türkiye’deki Suriyeli doktorların bilgi ve deneyimlerini ülkelerinin sağlık sistemine aktarabilmeleri açısından önemli bir adım olarak değerlendirdi.

Al-Khatib, derneğin Türkiye’deki Suriyeli sağlık çalışanlarıyla Suriye’deki sağlık kurumları arasında kurumsal bir iletişim köprüsü oluşturmasını beklediklerini belirtti.

Türkiye’nin savaş yıllarında ve sonrasında Suriyelilere verdiği desteğe teşekkür eden Al-Khatib, özellikle tıp eğitimi ve sağlık çalışanlarının mesleki gelişimi alanındaki katkılara dikkat çekti.

Türkiye’de eğitim alan ve mesleki deneyim kazanan Suriyeli doktorların ülkelerinin sağlık sisteminin yeniden yapılandırılmasında önemli bir insan kaynağı oluşturduğunu ifade eden Al-Khatib, bu birikimin Suriye’ye aktarılmasının sağlık hizmetlerinin geliştirilmesine katkı sağlayabileceğini söyledi.

12 Şehirde Hazırlık Yapıldı, 150’den Fazla Doktor İstanbul’da Buluştu

Suriyeli Doktorlar Derneği Başkanı Dr. Adel Al-Saidi, kuruluş kongresinin yaklaşık bir yıllık hazırlık sürecinin ardından gerçekleştirildiğini açıkladı.

Al-Saidi’nin verdiği bilgiye göre, Suriyeli doktorların yoğun olarak yaşadığı Türkiye’nin 12 farklı şehrinde tanıtım ve istişare toplantıları düzenlendi.

Bu çalışmaların ardından İstanbul’da 150’den fazla doktorun katılımıyla gerçekleştirilen kongrede, derneğin kuruluş hedefleri, mesleki iş birliği modeli ve gelecek dönem projeleri tanıtıldı.

Derneğin temel amaçları arasında Türkiye’deki Suriyeli doktorların mesleki dayanışmasını güçlendirmek, bilimsel bilgi paylaşımını artırmak ve Suriye’deki sağlık kurumlarıyla sürdürülebilir iş birlikleri geliştirmek bulunuyor.

Suriyeli Doktorlara Türkiye’de İleri Eğitim İmkânı

Kongrede açıklanan projelerden biri, Suriye’de görev yapan sağlık çalışanlarının mesleki eğitimlerinin desteklenmesi oldu.

Dernek Başkanı Al-Saidi, deneyimli Türk hekimlerle iş birliği içinde Suriye’deki sağlık personeline yönelik eğitim programları başlatmayı planladıklarını belirtti.

Açıklanan modele göre, ilk aşamada Suriye’deki sağlık çalışanlarına yönelik eğitim faaliyetleri düzenlenecek. Daha sonra seçilecek doktorların Türkiye’deki hastanelerde ileri düzey mesleki eğitim almaları hedeflenecek.

Al-Saidi, eğitimleri tamamlayan hekimlere iki ülkenin sağlık bakanlıklarınca tanınacak sertifikalar verilmesinin planlandığını açıkladı.

Programın, Türkiye’deki tıbbi bilgi birikiminin Suriye’deki sağlık kurumlarına aktarılması ve uzmanlık gerektiren sağlık hizmetlerinin geliştirilmesi açısından önemli bir iş birliği alanı oluşturması bekleniyor.

Suriye’de Entegre Karaciğer Nakli Ünitesi Kurulması Planlanıyor

Kongrede açıklanan en dikkat çekici projelerden biri de Suriye’de entegre karaciğer nakli ünitesi kurulmasına yönelik çalışma oldu.

Dernek Başkanı Dr. Adel Al-Saidi, Suriye Sağlık Bakanlığı ve ilgili kurumlarla koordinasyon içinde ülkede ilk entegre karaciğer nakli ünitesini oluşturmayı hedeflediklerini belirtti.

Projenin, Türkiye’nin büyük hastanelerinde çalışan Suriyeli uzman hekimlerin bilgi ve deneyiminden yararlanılarak geliştirilmesi planlanıyor.

Al-Saidi, bu girişimin temel amaçlarından birinin karaciğer nakline ihtiyaç duyan Suriyeli hastaların tedavi için yurt dışına gitme zorunluluğunu azaltmak olduğunu ifade etti.

Henüz proje aşamasında bulunan girişimin hayata geçirilebilmesi için uzman sağlık personeli, cerrahi altyapı, yoğun bakım olanakları ve ilgili kurumsal düzenlemelerin oluşturulması gerekecek.

Türkiye ile Suriye Arasında Sağlıkta Kurumsal İş Birliği

Suriyeli Doktorlar Derneği, Türkiye’deki Suriyeli hekimlerin mesleki faaliyetlerini ortak bir çatı altında buluşturmanın yanı sıra iki ülkenin sağlık kurumları arasında bilimsel ve akademik ilişkileri geliştirmeyi hedefliyor.

Derneğin gelecek dönem çalışmalarında ortak eğitim programları, uzmanlık deneyimlerinin paylaşılması, tıbbi ve insani girişimlerin desteklenmesi ile Suriye’deki sağlık hizmetlerinin güçlendirilmesine yönelik projelerin öncelikli olması bekleniyor.

İstanbul’da gerçekleştirilen kuruluş kongresi, Türkiye’de yetişen Suriyeli hekimlerin mesleki birikimlerinin Suriye’nin sağlık sistemine aktarılması için atılan kurumsal adımlardan biri olarak öne çıktı.

Kongrede açıklanan eğitim ve organ nakli projelerinin hayata geçirilmesi halinde, Türkiye ile Suriye arasındaki sağlık iş birliğinin yeni alanlara taşınması hedefleniyor.

Hollanda’da olay yerinde ECMO başlatabilen helikopter ekiplerinin ulaştığı grupta taburculuğa kadar sağkalım %40, karşılaştırma grubunda %20 idi. Araştırmada gruplar rastgele oluşturulmadı.

Hollanda’da helikopterli acil sağlık ekipleri, hastane dışında kalbi duran ve ileri yaşam desteğine rağmen dolaşımı geri dönmeyen seçilmiş hastalarda ECMO’yu olay yerinde başlattı. ON-SCENE araştırmasında, bu olanağa sahip ekiplerin ulaştığı 144 hastanın 57’si (%40) hastaneden canlı taburcu oldu. Olay yerinde ECMO başlatamayan ekiplerin ulaştığı 87 hastada bu sayı 17 (%20) idi. Araştırmanın sonuçları 7 Kasım 2026’da New England Journal of Medicine’da yayımlandı.

ECMO hastaneye ulaşmadan nasıl devreye girdi?

ECMO, kanı vücut dışında oksijenlendirip bir pompayla yeniden dolaşıma veren bir destek sistemidir. Kalp durması sırasında canlandırmaya eklendiğinde, ekipler altta yatan nedeni araştırıp tedavi ederken beyin ve diğer organlara kan akımı sağlayabilir.

Araştırmaya katılan dört helikopterli acil sağlık istasyonu, ekiplerin uygulamalı eğitimini tamamlamasının ardından sistemi kademeli olarak devreye aldı. Dolaşımı geri dönmeyen ve ölçütleri karşılayan hastalarda ekipler, ultrason eşliğinde kasıktaki bir atardamara ve toplardamara tüpler yerleştirerek ECMO’yu başlatmayı denedi. Kan akımı sağlandığında hasta, tedavinin sürdürülebileceği bir hastaneye nakledildi.

Hangi hastalar araştırmaya alındı?

Ekipler, ilk değerlendirmede yaşı 18 ile 50 arasında olduğu bilinen veya tahmin edilen yetişkinleri çalışma açısından değerlendirdi. Kalp durmasının ne zaman başladığı, başlangıçtaki kalp ritmi ve müdahalenin ne kadar sürede yapılabileceği hasta seçiminde rol oynadı. Çalışmaya alınan hastaların büyük çoğunluğunda kalp durması bir tanığın önünde gerçekleşmişti. Sonuçlar bu ölçütlerle seçilmiş bir hasta grubuna ait.

ECMO ile kan akımı ne kadar sürede sağlandı?

ECMO ile kan akımının sağlandığı ve sürenin kaydedildiği hastalarda ortanca süre, olay yerinde ECMO olanağı bulunan grupta 45 dakika, karşılaştırma grubunda 77 dakikaydı. Bu hesaplama sırasıyla 83 ve 19 hastanın verisine dayanıyordu.

Karşılaştırma grubundaki uygun hastalarda da ECMO hastanede başlatılabiliyordu. Olay yerinde ECMO olanağı bulunan grupta ise 144 hastanın 98’inde damar erişimi denendi. Bazı hastalarda girişimden önce dolaşım kendiliğinden geri döndü. Damar erişimi denenen 98 hastanın 15’inde işlem başarısız oldu. Damar erişimine bağlı ölümcül kanama da bildirildi.

Altı ay sonra nörolojik durum nasıldı?

Altı aylık değerlendirmede, olay yerinde ECMO olanağı bulunan grupta verisi bulunan 141 hastanın 51’i (%36) hayattaydı ve günlük yaşamda bağımsızlığa olanak veren bir nörolojik durumdaydı. Karşılaştırma grubunda bu sonuç 85 hastanın 11’inde (%13) görüldü. Beş hastanın altıncı ay nörolojik değerlendirme verisine ulaşılamadı.

Sağkalım farkı nasıl yorumlanmalı?

İstasyonların uygulamaya geçiş sırası rastgele belirlenmedi. Ayrıca elektrik şokuyla tedavi edilebilen başlangıç ritimleri, olay yerinde ECMO olanağı bulunan grupta daha sıktı. Dolayısıyla gözlenen sağkalım farkında ECMO’nun erken başlatılması kadar, hasta gruplarının başlangıçtaki özellikleri ve istasyonlar arasındaki farklılıklar da rol oynamış olabilir.

Çalışma, eğitimli helikopter ekiplerinin seçilmiş hastalarda ECMO’yu hastaneye ulaşmadan başlatabildiğini gösterdi. Gözlenen sağkalım farkının ne kadarının doğrudan bu erken müdahaleden kaynaklandığı ise belirsizliğini koruyor.

KAYNAKLAR

1. Critical Care Reviews. ON-SCENE. Çalışma özeti ve yöntem değerlendirmesi, 7 Kasım 2026.
2. Ali S, Moors X, van Schuppen H ve ark. A national multi centre pre-hospital ECPR stepped wedge study; design and rationale of the ON-SCENE study. Scandinavian Journal of Trauma, Resuscitation and Emergency Medicine, 2024.

Sinir bloğundan ortak değerlendirmeye

Bonica’nın elindeki araçlardan biri, sinir iletimini geçici olarak engellemeye yönelik sinir bloğuydu. Madigan’da, kaybedilmiş bir uzuvda hissedilen fantom ağrısı dâhil, savaş yaralanmalarına eşlik eden farklı ağrı tablolarıyla uğraştı. Sözlü tarih görüşmesinde, bazı vakalarda farklı bloklar denediğini ve ağır yaralanmalı kimi hastalarda beklediği sonucu alamadığını hatırlıyordu. Bir ortopedi uzmanının veya psikiyatristin görüşüne başvurması, uygulayabildiği girişimle hastanın bütün sorunları arasındaki mesafeyi görmesinden doğdu. [1, 2]

Bu görüşmeleri düzenli hâle getiren sorun, hastayı gören uzmanların sayısından çok, değerlendirmelerin birbirinden kopuk kalmasıydı. Bonica’nın anlatımına göre yazılı konsültasyon notları tutulmaya devam ediyordu. Öğle buluşması, uzmanlara birbirlerinin bulgularını sorgulama ve o bulguların aynı hastada ne anlama geldiğini konuşma imkânı veriyordu. Bonica savaştan sonra Tacoma’da çalışırken bu yaklaşımı ağrı kliniğine taşıdı. Böylece savaş hastanesinde güç vakaları ele almak için denediği iş birliği, sivil hastanede de sürdürülebilecek bir çalışma biçimi kazandı. [1, 2]

1953’te bir kitabın konusu olan ağrı

1953’te Philadelphia’da Lea & Febiger tarafından yayımlanan The Management of Pain’in uzun alt başlığı, analjezik blokların tanı, prognoz ve tedavide kullanımına özel ağırlık verildiğini bildiriyordu. JAMA’da 1954’te yayımlanan kitap incelemesi, bölgesel anestezinin ilaçlardan araç gerece kadar ayrıntılı biçimde işlendiğine dikkat çekti. Aynı inceleme, eserin ağrının anatomik, fizyolojik ve psikolojik boyutlarını birlikte ele aldığını kaydetti. Kitabın kapsamı, Bonica’nın bir anestezi uzmanı olarak elindeki teknikleri hastanın ağrısını anlamaya yönelik daha geniş bir incelemenin içine yerleştirdiğini gösteriyordu. [3–5]

Jane Seymour, David Clark ve Michelle Winslow’un tarihsel incelemesine göre kitap üç ana bölümden oluşuyordu. Bonica önce ağrının temel özelliklerini açıklıyor, ardından yönetim yöntemlerini ve farklı ağrı sendromlarını ele alıyordu. Son bölümde kanser ağrısına da yer veriyordu. Ameliyat edilemeyen ya da nüks etmiş tümörlerin yol açtığı inatçı ağrı, kitabın neden ameliyathane sınırlarını aştığını gösteren örneklerden biriydi. Hastalığın seyriyle ilgili kararlar sürerken hastanın çektiği ağrı da başlı başına değerlendirme ve bakım gerektiriyordu. [5]

Bonica, ağrılı uyarana verilen bedensel tepkinin yanı sıra kişinin bu ağrıyı nasıl algıladığı üzerinde durdu. Hastanın hissettikleri, düşündükleri ve ağrı karşısında yaptıkları klinik değerlendirmeye girebilirdi. Seymour ve arkadaşlarının vurguladığı üzere Bonica, giderilmesi güç ağrılarda hekimin karar verirken hastanın kendi anlatımından yararlanmasını savunuyordu. Bir girişimin uygulanıp uygulanmadığı dosyada görülebilirdi. Girişimden sonra ağrının nasıl değiştiğini öğrenmek içinse hastanın anlattıklarına ihtiyaç vardı. [5]

Seattle’da sorumluluk nasıl paylaşıldı?

Bonica, 1960’ta Seattle’daki Washington Üniversitesinin yeni Anesteziyoloji Bölümünün kurucu başkanı oldu. Üniversitede çok disiplinli ağrı kliniğini geliştirirken hemşire Dorothy Crowley ve beyin cerrahı Lowell E. White Jr. da çalışmaya katıldı. Bonica, 1977’de kliniğin başlangıcını 1961 olarak kaydetti. Butler ve Loeser’in 2023 tarihli değerlendirmesi ise başlangıcı 1960’a tarihlendiriyor. Bonica’nın 1977’de tarif ettiği ekipte 13 disiplinden 20 sağlık çalışanı görev alıyordu. [6, 7, 10, 11]

Bu ekipte her hastanın değerlendirmesini koordine eden bir sorumlu vardı. Bu kişi hastayı muayene ediyor, diğer uzmanların görüşlerini topluyor ve bulguları birlikte değerlendiriyordu. Tanı veya tedavi konusunda belirsizlik sürüyorsa vaka haftalık toplantıya taşınıyordu. Sonuç yeterince açıksa hasta, kendisini yönlendiren hekimin bakımına dönebiliyor ya da klinik ekibinin takibine alınıyordu. Böylece ortak çalışma, hastanın hangi hekime başvuracağını ve bir sonraki kararı kimin izleyeceğini de belirleyen bir düzene kavuştu. [6]

Loeser’in 1964’te katıldığı toplantılara ilişkin anlatımı, hastanın da bu görüşmelerde yer alabildiğini gösteriyor. Vaka kısaca sunuluyor, hasta toplantıya katılan uzmanların sorularını yanıtlıyor, ardından bir bakım planı hazırlanıyordu. Toplantıya katılanlar arasında psikiyatrist ve klinik psikolog da vardı. Madigan’daki öğle buluşmalarından farklı bir kurumda ve daha düzenli bir ortamda, aynı soru ele alınıyordu. Uzmanların ayrı ayrı gördükleri sorunlar, tek bir hastanın bakımında nasıl bir araya getirilebilirdi? [1, 11]

Klinikteki iş birliği, 1970’lerde araştırma alanında da karşılık buldu. Bonica, Mayıs 1973’te Washington eyaletinin Issaquah kentinde farklı disiplinlerden klinisyenleri ve araştırmacıları bir araya getirdi. Ağrının araştırılması ve tedavisi için uluslararası bir meslek örgütü kurma fikrinin görüşüldüğü bu toplantıyı 9 Mayıs 1974’te Uluslararası Ağrı Araştırmaları Derneğinin (IASP) resmen kurulması izledi. Derneğin ortaya çıkışı, klinik deneyimin temel bilim araştırmaları ve mesleki eğitimle buluşabileceği kalıcı bir ortam sağladı. [8]

Seattle’daki çalışma Bonica’nın ardından da biçim değiştirdi. Kliniğin yönetimini 1982’de devralan beyin cerrahı John Loeser, psikolog Bill Fordyce ile birlikte yapılandırılmış bir tedavi programı geliştirdi. Butler ve Loeser’in değerlendirmesine göre bu program, başka ülkelerde kurulan ağrı tedavisi programlarına da örnek oldu. Kliniğin bir sonraki kuşağında görülen bu değişim, çok disiplinli bakımın kurum içinde nasıl yeniden düzenlenebildiğini gösteriyordu. [7]

Ameliyat sonrası ağrıya ayrı bir hizmet

Bonica’nın Seattle’daki kliniğinin temel uğraşı kronik ağrıydı. Ameliyattan hemen sonraki akut ağrının hastane içinde ayrı bir hizmet olarak örgütlenmesi, farklı bir klinik ihtiyaca cevap verdi. Washington Üniversitesi’nden Brian Ready ve arkadaşları, 1988’de anesteziyoloji temelli bir ameliyat sonrası ağrı hizmetinin nasıl işlediğini yayımladıkları makalede anlattı. Anesteziyoloji bölümü ile hemşirelik hizmetleri, cerrahi servis hemşireleri için ortak eğitim düzenlemişti. Cerrahi ekip veya anestezi ekibi hastayı bu hizmete yönlendirebiliyor, önerilen ağrı planı cerrahla görüşülüyordu. Ekip, ameliyattan önce planlanan ağrı bakımını ameliyattan sonra servis izlemiyle birleştiriyordu. [9]

Ameliyat bittiğinde ağrı kimin işi? Ready’nin anlattığı akut ağrı hizmetinde planı anestezi ekibi cerrahla görüşüyor, hemşireler serviste bakımın sürdürülmesine katılıyordu. Bonica’nın kronik ağrı kliniğinde ise bir ekip üyesi değerlendirmeyi üstleniyor, güç vakalarda kararı farklı disiplinlerden meslektaşlarıyla şekillendiriyordu. 1953’te kitapta yan yana gelen anatomi, fizyoloji ve hasta deneyimi, klinikte aynı bakım planının parçaları hâline geldi. [4–6, 9]

Kaynakça

1. Bonica JJ. John C. Liebeskind ile sözlü tarih görüşmesi, 9–12 Mart 1993. International Association for the Study of Pain, John C. Liebeskind History of Pain Collection.

2. Tompkins DA, Hobelmann JG, Compton P. Providing chronic pain management in the “Fifth Vital Sign” Era: Historical and treatment perspectives on a modern-day medical dilemma. Drug Alcohol Depend. 2017;173 Suppl 1:S11–S21.

3. Bonica JJ. The Management of Pain: With Special Emphasis on the Use of Analgesic Block in Diagnosis, Prognosis, and Therapy. Philadelphia: Lea & Febiger; 1953.

4. The Management of Pain with Special Emphasis on the Use of Analgesic Block in Diagnosis, Prognosis, and Therapy. Kitap incelemesi. JAMA. 1954;154(4):372.

5. Seymour J, Clark D, Winslow M. Pain and palliative care: the emergence of new specialties. J Pain Symptom Manage. 2005;29(1):2–13.

6. Bonica JJ. Basic Principles in Managing Chronic Pain. Arch Surg. 1977;112(6):783–788.

7. Butler SH, Loeser JD. Multidisciplinary Pain Management: A Tale of Two Outcomes. Anesthesiology. 2023;138(3):312–315.

8. International Association for the Study of Pain. History, Mission, and Vision. Kurumsal tarihçe.

9. Ready LB, Oden R, Chadwick HS, Benedetti C, Rooke GA, Caplan R, Wild LM. Development of an anesthesiology-based postoperative pain management service. Anesthesiology. 1988;68(1):100–106.

10. University of Washington Department of Anesthesiology & Pain Medicine. History. Kurumsal bölüm tarihçesi.

11. Loeser JD. A Brief History of the Pain Center at the University of Washington. Montlake Cut. 2012.

Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Gastroenteroloji ve Hepatoloji Bölümünden Ahmet Burak Fedai, Bülent Ödemiş, Kerem Kenarlı, Göktürk Karataş, Muhammed Emin Oktay, Erdoğan Deniz ve Nazmi Gökhan Ünver tarafından gerçekleştirilen çalışma, uluslararası hakemli bilim dergisi BMC Gastroenterology’de 3 Kasım 2026 tarihinde yayımlandı.

Standart Tedaviyle Geçilemeyen Safra Yolu Darlıkları İncelendi

Safra yollarında ortaya çıkan daralmalar, safranın karaciğerden bağırsağa normal akışını engelleyebiliyor. Özellikle karaciğer nakli sonrasında veya safra yollarının cerrahi işlemler sırasında zarar görmesi nedeniyle gelişen darlıkların tedavisi güçleşebiliyor.

Bu hastalarda ilk tercih edilen yöntemlerden biri, ERCP olarak bilinen endoskopik retrograd kolanjiyopankreatografi işlemi.

ERCP sırasında ağızdan ilerletilen özel bir endoskop yardımıyla safra yollarına ulaşılıyor. Daralan bölgenin ince bir kılavuz telle geçilmesinin ardından balonla genişletme veya stent yerleştirme gibi tedaviler uygulanabiliyor.

Ancak bazı hastalarda darlığın çok sıkı, karmaşık veya ulaşılması güç bir bölgede bulunması nedeniyle kılavuz telin ilerletilmesi mümkün olmayabiliyor.

Ankara Bilkent Şehir Hastanesi araştırmacıları, bu gibi durumlarda dijital kolanjiyoskopi yönteminin sonuçlarını değerlendirdi.

25 Hastanın 22’sinde Teknik Başarı Sağlandı

Araştırmada 2023-2025 yılları arasında, standart yöntemlerle safra yolu darlığından kılavuz tel geçirilemeyen 25 hastanın kayıtları incelendi.

Hastalara dijital tek operatörlü kolanjiyoskopi adı verilen yöntem uygulandı.

Bu teknikte safra kanalının içi özel bir kamera sistemiyle doğrudan görüntülenebiliyor. Böylece hekimler darlığın bulunduğu bölgeyi görerek kılavuz teli ilerletmeye çalışıyor.

Çalışmada 25 hastanın 22’sinde kılavuz telin darlık bölgesinden geçirilmesi, ardından genişletme ve stent yerleştirme işlemleri başarıyla gerçekleştirildi.

Böylece teknik başarı oranı yüzde 88 olarak hesaplandı.

Hastaların Yüzde 80’inde Erken Klinik İyileşme

Araştırmacılar yalnızca işlemin teknik olarak tamamlanmasını değil, hastaların tedavi sonrasındaki klinik durumlarını da değerlendirdi.

Çalışmada 20 hastada, yani grubun yüzde 80’inde, ilk bir ay içerisinde yeniden müdahaleye gerek duyulmadan belirtilerde ve laboratuvar bulgularında iyileşme sağlandı.

Araştırmada teknik başarı ile klinik başarı arasındaki fark da ortaya konuldu.

Teknik başarı, safra yolundaki dar bölgenin geçilerek gerekli endoskopik işlemlerin tamamlanmasını ifade ederken klinik başarı, hastanın tedaviden sonraki sağlık durumunun düzelmesini ve erken dönemde yeniden müdahaleye ihtiyaç duyulmamasını kapsıyor.

Karaciğer Nakli Hastalarında Dikkat Çeken Sonuç

Araştırmanın önemli bölümlerinden birini canlı vericiden karaciğer nakli yapılan hastalar oluşturdu.

Çalışmaya katılan 25 kişinin 15’i daha önce canlı vericiden karaciğer nakli geçirmişti.

Bu hasta grubunda dijital kolanjiyoskopi kullanılarak gerçekleştirilen girişimlerde yüzde 86,7 teknik başarı elde edildi.

Karaciğer nakli sonrasında gelişen safra yolu darlıkları, nakledilen organın safra drenajını etkileyebilmesi ve tedavi süreçlerini zorlaştırabilmesi nedeniyle klinik açıdan önem taşıyor.

Araştırmanın sonuçları, standart endoskopik yöntemlerin başarısız olduğu seçilmiş hastalarda dijital görüntüleme desteğinin yararlı olabileceğini gösterdi.

Dört Hastada Komplikasyon Gelişti

Araştırmada uygulanan yöntemin güvenliği de değerlendirildi.

Toplam dört hastada, yani katılımcıların yüzde 16’sında, işlemle ilişkili istenmeyen olaylar kaydedildi.

Bu hastaların ikisinde safra yolu enfeksiyonu olarak bilinen kolanjit, birinde pankreatit ve birinde kanama meydana geldi.

Araştırmacılar, girişimsel işlemlerde teknik başarının yanı sıra komplikasyon riskinin de dikkate alınması gerektiğine işaret etti.

Yeni Yöntem Ameliyat İhtiyacını Azaltabilir mi?

Zorlu safra yolu darlıklarında standart endoskopik tedavilerin başarısız olması durumunda, bazı hastalarda cilt üzerinden safra yollarına müdahale edilmesi veya cerrahi tedavi gündeme gelebiliyor.

Dijital kolanjiyoskopi, safra kanalının içini doğrudan görüntüleme olanağı sağlaması sayesinde bu hastalarda alternatif bir endoskopik yaklaşım sunabiliyor.

Bununla birlikte Ankara Bilkent Şehir Hastanesinde gerçekleştirilen araştırma, yöntemin cerrahi müdahale ihtiyacını azalttığını veya diğer tedavilerden üstün olduğunu kesin olarak göstermiyor.

Çalışmanın yalnızca 25 hastayı kapsaması, geriye dönük verilerle yürütülmesi ve karşılaştırma grubunun bulunmaması önemli sınırlılıklar arasında yer alıyor.

Araştırmacılar, dijital kolanjiyoskopinin diğer tedavi seçenekleriyle karşılaştırılacağı daha geniş kapsamlı çalışmalara ihtiyaç bulunduğunu belirtti.

Elde edilen bulgular, özellikle karaciğer nakli sonrasında gelişen karmaşık safra yolu darlıklarında, standart yöntemlerin sonuç vermediği durumlarda ileri endoskopik tekniklerden yararlanılabileceğine işaret ediyor.

TIBBİ UYARI

Safra yolu darlıklarının tedavisi hastalığın nedenine, darlığın yerine, hastanın genel sağlık durumuna ve önceki tedavilerine göre belirlenir. Dijital kolanjiyoskopi her hasta için uygun olmayabilir. Tedavi kararları gastroenteroloji ve ilgili uzmanlık alanlarındaki hekimler tarafından verilmelidir.

KAYNAKLAR

1. Fedai AB, Ödemiş B, Kenarlı K, Karataş G, Oktay ME, Deniz E, Ünver NG. Digital single-operator cholangioscopy for selective biliary cannulation after failed conventional guidewire passage across benign biliary stricture. BMC Gastroenterology, 3 Kasım 2026.
2. Scienmag. Cholangioscope-guided wire passage rescues difficult benign biliary strictures. 7 Kasım 2026.

Nature Communications dergisinde yayımlanan araştırma, Alman Nörodejeneratif Hastalıklar Merkezi (DZNE) öncülüğünde gerçekleştirildi.

7.504 kişinin verileri incelendi

Araştırmada, Almanya’daki Rhineland Study kapsamında bulunan 6.470 kişinin beslenme alışkanlıkları ve kan örnekleri değerlendirildi.

Elde edilen bulgular, EPIC-Potsdam araştırmasından 1.034 kişinin verileriyle ayrıca sınandı.

Bilim insanları, katılımcıların beslenme alışkanlıklarını 10 farklı beslenme kalitesi ölçütü üzerinden karşılaştırdı.

Biyolojik yaşlanmanın değerlendirilmesi için DNA metilasyonu adı verilen moleküler değişiklikler incelendi. Yaklaşık 850 bin DNA bölgesini kapsayan analizlerde üç farklı epigenetik yaşlanma ölçütünden yararlanıldı.

Hangi beslenme modelleri yaşlanmayla ilişkili bulundu?

Araştırmada sekiz sağlıklı beslenme modeli değerlendirildi:

1. Akdeniz diyeti
2. Nordik diyet
3. DASH diyeti
4. MIND diyeti
5. Alternatif Sağlıklı Beslenme Endeksi (AHEI-2010)
6. Bitkisel Beslenme Endeksi (PDI)
7. Sağlıklı Bitkisel Beslenme Endeksi (hPDI)
8. EAT-Lancet diyeti

Bunlara ek olarak sağlıksız bitkisel beslenme endeksi (uPDI) ve beslenmenin iltihap oluşturma potansiyelini değerlendiren endeks (DII) incelendi.

Son iki endekste daha düşük puanlar, daha olumlu biyolojik yaşlanma göstergeleriyle ilişkili bulundu.

Özellikle DASH ve Nordik diyetlerine daha yüksek uyum, araştırmada kullanılan üç epigenetik yaşlanma ölçütünün tamamında anlamlı ilişkiler gösterdi.

Diğer beslenme modellerindeki ilişkiler ise kullanılan biyolojik yaşlanma göstergesine göre farklılık gösterdi.

Prof. Dr. Kaan Yılancıoğlu: Asıl mesele hücrelerimizin hangi hızla yaşlandığı

Araştırmanın sonuçlarını moleküler biyoloji, genetik ve longevity perspektifinden değerlendiren Prof. Dr. Kaan Yılancıoğlu, biyolojik yaşlanmanın yalnızca doğum tarihine göre değerlendirilemeyeceğini belirtti.

Yılancıoğlu, şu ifadeleri kullandı:

“Yaşlanma yalnızca takvim yapraklarının ilerlemesi değildir. Asıl mesele, hücrelerimizin hangi hızla yaşlandığıdır. Bu araştırma, beslenmenin yalnızca kilomuzu veya metabolik sağlığımızı değil, biyolojik yaşlanmayla ilişkili epigenetik mekanizmaları da anlamamız açısından önemli olduğunu gösteriyor.

DNA’mızın dizilimi büyük ölçüde sabit kalsa da genlerimizin çalışma biçimi, yaşam tarzımız ve çevresel etkenlerle ilişkili olarak değişebiliyor. Ancak bu çalışma, herhangi bir diyetin yaşlanmayı durdurduğunu veya ömrü uzattığını kanıtlamıyor.

Longevity biliminin asıl hedefi sadece yaşama yıllar eklemek değil, o yıllara sağlık ve yaşam kalitesi kazandırmaktır. Geleceğin sağlıklı yaşlanma yaklaşımı, mucize diyetlerde değil; genetik, epigenetik ve yaşam tarzını birlikte değerlendiren bilimsel bir anlayışta şekillenecektir.”

Biyolojik yaş ile takvim yaşı arasındaki fark ne?

Takvim yaşı, insanın doğumundan itibaren geçen süreyi ifade ediyor.

Biyolojik yaş ise vücuttaki moleküler ve fizyolojik değişimlerden hareketle hesaplanan bir gösterge olarak kullanılıyor.

Aynı yaşta iki kişinin biyolojik yaşlanma göstergeleri birbirinden farklı olabiliyor.

Araştırmacılar, bu farklılıkları incelemek amacıyla DNA metilasyonu adı verilen kimyasal değişiklikleri değerlendirdi.

DNA metilasyonu, genlerin çalışma biçimini etkileyebilen ve yaşlanma süreciyle ilişkili değişikliklerden biri olarak biliniyor.

Farklı diyetlerde ortak biyolojik mekanizmalar

Araştırmanın dikkat çekici sonuçlarından biri, farklı beslenme modellerinin ilişkili bulunduğu biyolojik süreçlerin büyük ölçüde benzer olmasıydı.

Bilim insanları, beslenme modelleriyle ilişkili biyolojik yolakların yüzde 70’inden fazlasının ortak olduğunu belirledi.

Bu süreçler arasında hücre yapısının korunması, hücresel iletişim ve metabolizmanın düzenlenmesi gibi mekanizmalar bulunuyor.

Bununla birlikte bazı beslenme modellerine özgü farklılıklar da tespit edildi.

DASH diyetiyle ilişkili bazı moleküler bulgular kalp sağlığına yönelik biyolojik süreçlerle, MIND diyetiyle ilişkili bulgular ise hafıza ve bilişsel işlevlerle bağlantılı süreçlerle örtüştü.

Ancak bu sonuçlar, söz konusu diyetlerin doğrudan kalp hastalıklarını veya bunamayı önlediğini kanıtlamıyor.

Sigara kullananlarda dikkat çeken sonuç

Araştırmada sağlıklı beslenme ile daha yavaş biyolojik yaşlanma göstergeleri arasındaki ilişkinin, sigara kullanan katılımcılarda bazı ölçütler açısından daha güçlü olduğu görüldü.

Bilim insanları, bu farklılığın biyolojik nedeninin henüz kesin olarak açıklanamadığını belirtti.

Bununla birlikte araştırmacılar, sağlıklı beslenmenin sigaranın zararlarını ortadan kaldırdığı şeklinde bir sonuç çıkarılamayacağını vurguladı.

Sağlıklı yaşlanmak için nasıl beslenmeli?

Araştırmanın ortaya koyduğu önemli mesajlardan biri, sağlıklı yaşlanma açısından tek bir beslenme modelinin zorunlu olmaması.

İncelenen sağlıklı beslenme modellerinin ortak özellikleri dikkate alındığında şu alışkanlıklar öne çıkıyor:

• Sebze ve meyve tüketimini çeşitlendirmek.
• Tam tahıllara daha fazla yer vermek.
• Mercimek, nohut ve kuru fasulye gibi baklagilleri düzenli tüketmek.
• Ceviz, badem ve fındık gibi kuruyemişleri uygun porsiyonlarda tercih etmek.
• Zeytinyağı gibi doymamış yağ kaynaklarına öncelik vermek.
• İşlenmiş et tüketimini sınırlandırmak.
• Aşırı tuz, ilave şeker ve şekerli içecek tüketimini azaltmak.

Bu yaklaşımın önemli avantajlarından biri, pahalı veya özel beslenme ürünleri gerektirmemesi.

Türkiye’de yaygın olarak tüketilen zeytinyağlı sebze yemekleri, baklagiller, mevsim meyveleri ve tam tahıllar da dengeli bir beslenme düzeninin parçası olabilir.

Sağlıklı beslenme gerçekten ömrü uzatıyor mu?

Araştırmanın sonuçları umut verici olmakla birlikte önemli bilimsel sınırlamalar bulunuyor.

Çalışma gözlemsel nitelikte olduğu için sağlıklı beslenmenin biyolojik yaşlanmayı doğrudan yavaşlattığı kesin olarak söylenemiyor.

Katılımcıların beslenme alışkanlıklarıyla biyolojik yaşlanma göstergeleri arasındaki ilişki incelendi. Bu nedenle sonuçlar, belirli bir diyetin insan ömrünü kaç yıl uzatabileceğini göstermiyor.

Ayrıca biyolojik yaşlanma ölçümlerindeki olumlu farklılıklar, kişinin gerçek yaşının geriye döndüğü anlamına gelmiyor.

Bulguların farklı toplumlarda ve uzun süreli müdahale araştırmalarında doğrulanması gerekiyor.

Bununla birlikte çalışma, sağlıklı beslenmenin yalnızca kilo kontrolü ve kalp sağlığı açısından değil, yaşlanmayla ilişkili moleküler süreçler bakımından da önemli olabileceğine ilişkin bilimsel kanıtları güçlendiriyor.

Araştırmanın temel mesajı, sağlıklı yaşlanma için mükemmel bir diyet aramaktan çok, sürdürülebilir ve dengeli beslenme alışkanlıkları geliştirmenin önemli olabileceği yönünde.

TIBBİ UYARI

Bu haberde aktarılan bulgular gözlemsel bir araştırmaya dayanmaktadır. Herhangi bir beslenme modelinin yaşlanmayı durdurduğu, tersine çevirdiği veya yaşam süresini kesin olarak uzattığı gösterilmemiştir. Diyabet, böbrek hastalığı ve diğer kronik hastalıkları bulunan kişilerin beslenme düzenlerini hekim veya diyetisyen önerileri doğrultusunda planlamaları gerekir.

KAYNAKLAR

1. Tavares JF ve arkadaşları. Associations between diet quality, epigenetic aging and epigenome in two population-based cohorts. Nature Communications, 2026.
2. German Center for Neurodegenerative Diseases (DZNE). Healthy Eating Linked to Slower Biological Aging—but there Is no Single “Best” Diet. 15 Eylül 2026.
3. ScienceAlert. Scientists Identified 10 Healthy Diets Linked to Slower Biological Aging. 8 Kasım 2026.

Gülmez’in vefatının ardından paylaşılan cenaze duyurusunda, cenazesinin öğle namazına müteakip Kuşadası Hanım Camii’nden kaldırılacağı bildirildi.

Marmara Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi de öğrencisinin vefatı üzerine taziye mesajı yayımladı.

Fakültenin sosyal medya hesabından yapılan açıklamada, “Sevgili öğrencimiz Helin Ada Gülmez’in vefatını büyük bir üzüntüyle öğrendik.” ifadelerine yer verildi.

Açıklamada, Helin Ada Gülmez’e Allah’tan rahmet, ailesine ve sevenlerine sabır ve başsağlığı dilendi.

Osmanlı siyasi tarihi, hukuk ve iktisat tarihi ile Orta Doğu tarihi üzerine araştırmalar yapan Akarlı, Türkiye, Ürdün ve ABD'deki üniversitelerde uzun yıllar akademik çalışmalar yürüttü.

Akarlı'nın cenazesinin 10 Kasım 2026 Salı günü İstanbul Üsküdar'daki Şakirin Camii'nde öğle namazının ardından kılınacak cenaze namazını müteakip Karacaahmet'teki aile kabristanına defnedileceği bildirildi.

2014 YILINDA CUMHURBAŞKANLIĞI BÜYÜK ÖDÜLÜ'NÜ ALMIŞTI

Prof. Dr. Engin Deniz Akarlı, Osmanlı tarihi alanındaki akademik çalışmaları dolayısıyla 2014 yılında Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü'ne layık görüldü.

Tarih dalındaki ödül, dönemin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından 3 Aralık 2014'te düzenlenen törende verildi. Akarlı'nın özellikle II. Abdülhamid dönemi ve Cumhuriyet'in ilk yıllarına ilişkin araştırmaları ödül gerekçeleri arasında gösterildi.

PROF. DR. ENGİN DENİZ AKARLI KİMDİR?

26 Eylül 1945'te Eskişehir'de doğan Engin Deniz Akarlı, 1968 yılında Robert Kolej Yüksek Okulundan mezun oldu. Tarih alanındaki yüksek lisans eğitimini 1972'de Wisconsin Üniversitesinde, doktorasını ise 1976'da Princeton Üniversitesinde Yakın Doğu tarihi üzerine tamamladı.

Akademik kariyerine Boğaziçi Üniversitesinde devam eden Akarlı, 1976-1983 yılları arasında bu kurumda görev yaptı. Üniversitenin Tarih Bölümünün kuruluş çalışmalarında yer aldı ve bölümün akademik yapılanmasına katkıda bulundu.

Daha sonra Ürdün'deki Yermük Üniversitesinde ve ABD'deki Washington University in St. Louis'de öğretim üyeliği yaptı. 1996 yılında Brown Üniversitesine katıldı.

Brown Üniversitesinde modern Orta Doğu tarihi alanında çalışmalarını sürdüren Akarlı, Joukowsky Family Distinguished Professor unvanını taşıdı. Üniversiteden emekli olduktan sonra da emeritus profesör unvanıyla akademik çalışmalarına devam etti.

2011 yılında İstanbul Şehir Üniversitesinin akademik kadrosuna katılan Akarlı, burada tarih alanında dersler verdi ve İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi dekanlığı görevini yürüttü.

OSMANLI HUKUKU VE ORTA DOĞU TARİHİNE ODAKLANDI

Prof. Dr. Akarlı'nın araştırmaları, Osmanlı Devleti'nin yönetim yapısı, hukuk uygulamaları, iktisadi ilişkileri ve Orta Doğu vilayetlerinin siyasi ve toplumsal tarihi üzerinde yoğunlaştı.

Özellikle Osmanlı döneminde Lübnan'ın yönetim yapısı, yerel topluluklar arasındaki ilişkiler ve devletin farklı toplumsal kesimlerle kurduğu bağlar üzerine çalıştı.

1993 yılında yayımlanan "The Long Peace: Ottoman Lebanon, 1861–1920" adlı kitabında, Osmanlı yönetimi altındaki Lübnan'ın siyasi ve toplumsal yapısını inceledi. Eser, Missouri Historical Society tarafından En İyi Tarih Kitabı Ödülü'ne layık görüldü.

Akarlı'nın diğer önemli eserleri arasında Osmanlı devlet adamları Âli ve Fuad Paşaların siyasi vasiyetnamelerini ele aldığı "Belgelerle Tanzimat" ile Ürdün'ün Osmanlı dönemine ilişkin belgelerini bir araya getiren "Ottoman Documents on Jordan" bulunuyor.

Osmanlı hukuk tarihine yönelik araştırmalarında İstanbul esnafının ve tüccarlarının hukuki ilişkilerini de inceleyen Akarlı, mahkeme kayıtları ve Divan-ı Hümayun belgelerinden yararlanarak ticari uyuşmazlıkların çözüm süreçleri üzerine çalışmalar yürüttü.

Akarlı, 2020 yılında Boğaziçi Üniversitesinin Aptullah Kuran Anma Konferansı kapsamında hazırladığı "İktidarın Sınırları: Osmanlı Tarihinden ve Tarihçiliğinden İzlenimler" başlıklı konuşmasında da Osmanlı yönetiminde hukukun, idari kurumların ve toplumsal değerlerin siyasi iktidarı sınırlandıran işlevlerini ele almıştı.

Akademik kariyeri boyunca Osmanlı tarihi ile Orta Doğu tarihini birlikte değerlendiren Akarlı, tarihsel olayların hukuk, iktisat ve toplumsal ilişkiler bağlamında incelenmesine odaklanan çalışmalara imza attı.

11. Müslüman Sağlık Toplulukları Kongresi (WIHU’26), 17–20 Aralık 2026 tarihlerinde Sağlık Bilimleri Üniversitesi (SBÜ) Gülhane Külliyesi’nde gerçekleştirilecek. Ana teması “Afetlerde Sağlık Yönetimi” olarak belirlenen kongreye, farklı ülkelerden bilim insanlarının, sağlık profesyonellerinin, akademisyenlerin, karar vericilerin ve sivil toplum temsilcilerinin katılması hedefleniyor.

Gülhane Külliyesi Prof. Dr. Cevdet Erdöl Konferans Salonu’nda düzenlenecek kongre, afetlere hazırlık ve müdahale süreçlerini bilimsel, yönetsel ve toplumsal boyutlarıyla ele alacak.

Afetlere Dirençli Sağlık Sistemleri Tartışılacak

Kongrenin öncelikli gündemini afet politikaları, sağlıkta yönetişim ve krizlere dayanıklı sağlık sistemlerinin geliştirilmesi oluşturacak.

Afetlerin yalnızca meydana geldikleri anda değil, sonrasında da toplumların sağlık hizmetlerine erişimini, ekonomik ve sosyal yaşamını etkilediği gerçeğinden hareketle, sağlık sistemlerinin olağanüstü koşullarda nasıl ayakta tutulabileceği tartışılacak.

Özellikle Müslüman toplumların farklı coğrafyalarda yaşadığı afet deneyimleri, karşılaşılan ortak sorunlar ve bu deneyimlerden çıkarılabilecek dersler uluslararası bir bakış açısıyla değerlendirilecek.

Afet Tıbbından Ruh Sağlığına Geniş Bilimsel Gündem

Kongrede afet tıbbı ve acil sağlık hizmetlerinin yanı sıra afet hemşireliği, multidisipliner ekip çalışması, insani krizler, zorunlu göç ve halk sağlığı konuları da ele alınacak.

Afetlerden etkilenen çocuklar, yaşlılar, engelliler ve diğer kırılgan grupların sağlık hizmetlerine erişimi; afet sonrasında ruh sağlığının korunması ve toplumsal dayanıklılığın artırılması da bilimsel gündemin önemli başlıkları arasında bulunuyor.

Afet lojistiği, insani yardım organizasyonları, sağlık hizmetlerinin sürekliliği, dijital sağlık teknolojileri, rehabilitasyon, afet ebeliği ve kadın sağlığı da kongrede değerlendirilecek alanlar arasında yer alıyor.

Kültürel farklılıkların, inanç temelli yaklaşımların ve etik ilkelerin afet yönetimindeki yeri de tartışılacak.

Kongre Başkanlarından Uluslararası İş Birliği Çağrısı

Kongre başkanları Prof. Dr. Mevlüt Karataş ve Op. Dr. Orhan Koç, yayımladıkları ortak davet mesajında, afetlerin sağlık sistemlerinin dayanıklılığını ve ülkelerin kriz yönetimi kapasitesini sınayan çok boyutlu sorunlar olduğuna dikkat çekti.

Afetlere karşı etkili mücadelede bilimsel bilginin, saha deneyiminin ve uluslararası iş birliğinin önemini vurgulayan kongre başkanları, farklı disiplinlerden uzmanları ortak bir bilimsel zeminde buluşturmayı amaçladıklarını belirtti.

Kongrenin temel hedeflerinden birinin, bilimsel araştırmalarla elde edilen bilgilerin sağlık politikalarına ve sahadaki uygulamalara aktarılmasına katkı sağlamak olduğu ifade edildi.

Karataş ve Koç, bilim insanlarını ve sağlık profesyonellerini çalışmalarını, deneyimlerini ve önerilerini paylaşmak üzere WIHU’26’ya davet etti.

Bilimsel Bildiriler İçin Son Tarih 15 Kasım

Uluslararası bilimsel bilgi paylaşımını güçlendirmeyi amaçlayan kongre kapsamında araştırma bildirileri ve poster çalışmaları kabul edilecek.

Hakem değerlendirmesinden geçecek bilimsel çalışmaların kongrede sunulması ve araştırmacılar arasında yeni iş birliklerinin geliştirilmesi hedefleniyor.

Kongrenin resmî duyurusuna göre bildiri başvuruları için son tarih 15 Kasım 2026, saat 17.00 olarak açıklandı.

Uluslararası Sağlık İş Birliğinin Adresi Gülhane

Sağlık bilimleri alanındaki köklü eğitim ve araştırma birikimiyle öne çıkan SBÜ Gülhane Külliyesi, kongre aracılığıyla farklı ülkelerin afet ve sağlık yönetimi deneyimlerinin paylaşılacağı bilimsel bir buluşmaya ev sahipliği yapacak.

Dört gün sürecek kongrenin, afetlerden çıkarılan derslerin ortak sağlık politikalarına dönüştürülmesine, ülkeler arasında bilgi paylaşımının güçlendirilmesine ve gelecekte yaşanabilecek krizlere karşı daha hazırlıklı sağlık sistemlerinin geliştirilmesine katkı sağlaması amaçlanıyor.

Ancak araştırma, kuruyemiş tüketmenin kanserin tekrarlamasını doğrudan önlediğini kanıtlamıyor. Bulgular, hastaların beslenme alışkanlıkları ile tedavi sonrası sağlık sonuçları arasında bir ilişki bulunduğunu gösteriyor.

826 Hasta Ortalama 6,5 Yıl Takip Edildi

Journal of Clinical Oncology dergisinde 2018 yılında yayımlanan araştırma, ABD'de yürütülen CALGB 89803 adlı klinik çalışmanın verilerine dayanıyor.

Araştırmacılar, ameliyat ve tamamlayıcı kemoterapi uygulanan evre III kolon kanseri hastalarının beslenme alışkanlıklarını değerlendirdi.

Toplam 826 hastanın verileri incelendi. Katılımcılar ortanca 6,5 yıl boyunca takip edildi.

Hastalardan beslenme sıklığı anketleri aracılığıyla kuruyemiş tüketimleri hakkında bilgi alındı. Araştırmacılar daha sonra bu alışkanlıkların kanserin tekrarlaması ve sağkalım sonuçlarıyla ilişkisini analiz etti.

Haftada İki Porsiyon Tüketenlerde Ne Bulundu?

Çalışmada haftada en az iki porsiyon, yani toplam yaklaşık 56 gram kuruyemiş tüketen hastalar ile hiç kuruyemiş tüketmeyenler karşılaştırıldı.

Analiz sonucunda düzenli kuruyemiş tüketenlerde:

Hastalıksız sağkalımla ilgili olumsuz olayların göreli riski %42 daha düşük bulundu.

Genel ölüm riski ise %57 daha düşük bulundu.

Bu oranlar, hastaların mutlak tekrarlama veya ölüm olasılıklarını göstermiyor.

Hastalıksız sağkalım, kanserin yeniden ortaya çıkması veya ölüm gibi olayları dikkate alan bir araştırma ölçütü. Dolayısıyla %42'lik sonuç yalnızca kanserin tekrarlama riskindeki değişim olarak yorumlanmamalı.

Ayrıca bu sonuçlar, belirli bir hasta grubunda yapılan istatistiksel karşılaştırmadan elde edildi. Her hastanın aynı ölçüde yarar göreceği anlamına gelmiyor.

Ceviz, Badem ve Fındık Neden Öne Çıktı?

Araştırmanın dikkat çekici ayrıntılarından biri, kuruyemiş türleri arasında yapılan alt grup analiziydi.

Olumlu ilişki özellikle ağaçta yetişen sert kabuklu kuruyemişlerin tüketiminde görüldü.

Bu grupta ceviz, badem, fındık, kaju ve pekan cevizi gibi besinler bulunuyor.

Yer fıstığı tüketiminde ise aynı düzeyde istatistiksel ilişki gösterilemedi.

Ancak araştırma, ceviz veya bademin tek başına diğer kuruyemişlerden daha etkili olduğunu ortaya koymadı. Bulgular belirli kuruyemişlerin ayrı ayrı kanser tedavisindeki etkisini ölçen bir deneyden değil, beslenme alışkanlıklarının karşılaştırılmasından elde edildi.

Kuruyemiş Kanser Hücrelerini Besleyen Damarları Kesiyor mu?

Kanserin büyüyebilmesi için besin ve oksijen sağlayan kan damarlarına ihtiyaç duyması, kanser biyolojisinin önemli konularından biri.

Tümörlerin yeni damar oluşumunu destekleyebilmesi anjiyogenez olarak adlandırılıyor.

Bazı bitkisel bileşiklerin damar oluşumu ve kanser hücreleri üzerindeki etkileri laboratuvar araştırmalarında inceleniyor.

Ancak 826 hastalık çalışma, kuruyemiş tüketiminin tümörleri besleyen damarları durdurduğunu göstermedi. Araştırmada doğrudan böyle bir mekanizma ölçülmedi.

Bu nedenle ceviz veya diğer kuruyemişlerin kanser hücrelerinin kanlanmasını kestiğini söylemek, söz konusu araştırmanın kanıtlarını aşan bir yorum olur.

Araştırma Kanseri Önlediğini Kanıtlıyor mu?

Çalışmanın en önemli sınırlılığı, gözlemsel nitelikte olması.

Hastalar kuruyemiş tüketmek veya tüketmemek üzere rastgele gruplara ayrılmadı. Araştırmacılar mevcut beslenme alışkanlıklarını ve sağlık sonuçlarını karşılaştırdı.

Çalışmanın verileri randomize bir kemoterapi araştırmasından alınmış olsa da kuruyemiş tüketimi randomize edilmedi.

Bu nedenle düzenli kuruyemiş tüketen hastaların fiziksel aktivite, genel beslenme düzeni veya diğer yaşam alışkanlıkları bakımından farklılık göstermesi sonuçları etkilemiş olabilir.

Araştırmacılar çeşitli risk faktörlerini istatistiksel olarak dikkate alsa da bütün olası etkilerin ortadan kaldırıldığı söylenemez.

Ayrıca çalışma, daha önce evre III kolon kanseri tanısı almış hastaları kapsıyor. Sağlıklı bireylerde kolon kanserinin ilk kez ortaya çıkmasının önlenip önlenemeyeceğini araştırmıyor.

2024 Yılındaki Geniş Kapsamlı Değerlendirme Ne Söylüyor?

World Cancer Research Fund bünyesindeki Global Cancer Update Programme kapsamında 2024 yılında yayımlanan sistematik derleme ve meta-analiz, kolorektal kanser tanısından sonra beslenmenin sağlık sonuçları üzerindeki etkisine ilişkin araştırmaları değerlendirdi.

Toplam 30 bin 242 hastayı kapsayan 5 randomize kontrollü çalışma ve 35 gözlemsel araştırma incelendi.

Derlemede kuruyemiş tüketimi de değerlendirilen beslenme faktörleri arasında yer aldı.

Ancak uzmanlar, kanser tanısından sonra belirli besinlerin tüketimini artırmanın hastalığın seyrini iyileştirdiğini söylemek için mevcut kanıtların yeterli olmadığı sonucuna ulaştı.

Bu değerlendirme, 2018 yılındaki kuruyemiş araştırmasının bulgularını geçersiz kılmıyor. Yalnızca gözlenen ilişkinin neden-sonuç ilişkisi olarak kabul edilebilmesi için daha güçlü çalışmalara ihtiyaç bulunduğunu gösteriyor.

Kolon Kanseri Hastaları İçin Ne Anlama Geliyor?

Araştırma, beslenmenin kanser sonrası yaşamda değerlendirilmesi gereken önemli alanlardan biri olduğunu düşündürüyor.

Ancak tek bir besini daha fazla tüketmenin kanserin tekrarlamasını önleyeceği sonucuna varılamaz.

World Cancer Research Fund, kanser tanısı almış kişilerin sağlık durumları elverdiği ölçüde dengeli beslenme, uygun fiziksel aktivite ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarına yönelik genel önerileri takip etmelerini destekliyor.

Kolon kanseri ameliyatı geçiren hastalarda beslenme toleransı, bağırsak işlevleri ve tedaviye bağlı yakınmalar farklılık gösterebilir.

Dolayısıyla önemli olan, belirli bir besini kanserden korunmanın garantisi olarak görmek değil; kişinin tedavisi ve sağlık durumuyla uyumlu bir beslenme düzeninin oluşturulmasıdır.

TIBBİ UYARI

Kolon kanseri tedavisi gören veya bağırsak ameliyatı geçiren hastalar, beslenmelerinde önemli değişiklikler yapmadan önce tedavi ekiplerine danışmalıdır. Kuruyemiş tüketimi kanser tedavisinin veya düzenli onkolojik takibin yerine geçmez.

KAYNAKLAR

1. Fadelu T. ve arkadaşları. Nut Consumption and Survival in Patients With Stage III Colon Cancer: Results From CALGB 89803 (Alliance). Journal of Clinical Oncology, 2018.

2. Chan D. S. M. ve arkadaşları. Post-diagnosis dietary factors, supplement use and colorectal cancer prognosis: A Global Cancer Update Programme systematic literature review and meta-analysis. International Journal of Cancer, 2024.

3. World Cancer Research Fund International. Diet, Nutrition, Physical Activity and Body Weight for People Living With and Beyond Colorectal Cancer. 2024.

Tıp Fakültelerinin Kontenjanları 2027’de Yeniden Düzenlenecek

Özvar’ın açıklamalarında sağlık eğitimi açısından öne çıkan başlıklardan biri tıp fakültelerinin kontenjanları oldu.

Tıp eğitiminin insan kaynağı planlamasıyla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özvar, gelecek yıl kontenjanlarda yeni bir düzenlemeye gidileceğini açıkladı.

Bu konuda Sağlık Bakanlığı ile ortak çalışma yürüttüklerini ifade eden Özvar, Türkiye’deki hekim ihtiyacının, mevcut doktor sayısının ve geleceğe yönelik sağlık hizmeti planlamasının değerlendirildiğini söyledi.

Özvar, “Önümüzdeki yıl tıp fakülteleri kontenjanlarında da yeni bir düzenlemeye gidileceğini buradan ifade etmek isterim.” dedi.

Açıklamada tıp kontenjanlarının artırılacağına veya azaltılacağına ilişkin kesin bir oran verilmedi.

Diş Hekimliği ve Eczacılık Öğrencilerine Mühendislikte Çift Diploma Fırsatı

YÖK Başkanı’nın ilk kez kamuoyuyla paylaştığı düzenleme hazırlıklarından biri de diş hekimliği ve eczacılık öğrencilerini ilgilendiriyor.

Yeni model kapsamında belirli başarı koşullarını karşılayan öğrencilerin, kendi üniversitelerinin imkânları doğrultusunda mühendislik programlarında ikinci ana dal eğitimi alabilmesi hedefleniyor.

Özvar; bilgisayar mühendisliği, elektrik-elektronik mühendisliği ve malzeme mühendisliğini bu kapsamda değerlendirilebilecek bölümler arasında saydı.

Mevcut çift ana dal uygulamasından farklı olarak yeni sistemde, koşulları sağlayan öğrencilere ikinci programda eğitim görme hakkının doğrudan sunulması planlanıyor.

Her iki programı da başarıyla tamamlayan öğrenciler iki ayrı diplomaya sahip olabilecek. Yalnızca bir programı tamamlayanlar ise o programın diplomasını alabilecek.

Düzenlemenin 2027-2028 eğitim öğretim dönemine yetiştirilmesi hedefleniyor. Ancak uygulamanın kapsamı, başarı koşulları ve hangi üniversitelerde hayata geçirileceği henüz kesinleşmiş değil.

Eczacılık ve Diş Hekimliğinde Kontenjanlar Neden Azaltılıyor?

Özvar, yükseköğretim kontenjanlarının belirlenmesinde artık yalnızca öğrenci talebinin değil, mezunların iş bulma imkânlarının da dikkate alındığını vurguladı.

Diş hekimliği ve eczacılıkta kontenjanların daraltıldığını belirten Özvar, meslek kuruluşlarından, çalışanlardan ve istihdam piyasasına henüz katılmamış mezunlardan gelen geri bildirimlerin bu süreçte değerlendirildiğini anlattı.

Benzer kontenjan düzenlemelerinin mimarlık, inşaat mühendisliği ve bazı diğer alanlarda da gerçekleştirildiğini kaydetti.

YÖK’ün yaklaşımında, üniversitelerin yalnızca öğrenci yetiştiren kurumlar olarak değil, mezunlarının istihdam olanaklarını da dikkate alan yapılar olarak konumlandırılması öne çıkıyor.

Üniversitelerde Üç Yıllık Lisans Modeline Hazırlık

Programda en fazla dikkat çeken açıklamalardan biri de dört yıllık lisans eğitiminin üç yılda tamamlanabilmesine yönelik çalışmalar oldu.

Avrupa Yükseköğretim Alanı’nda lisans programlarının 180 ile 240 AKTS arasında değiştiğini hatırlatan Özvar, Türkiye’deki lisans programlarının da 180 kredi çerçevesinde yeniden yapılandırılabileceğini ifade etti.

Özvar’a göre mevcut eğitim sisteminde öğrenciler çok sayıda ders almasına rağmen uygulamalı eğitim için yeterince zaman bulamıyor.

Bu nedenle derslerin sadeleştirilmesi, içeriklerin güncellenmesi ve öğrencilerin çalışma hayatıyla daha erken buluşturulması amaçlanıyor.

Üç yıllık modele geçişin birkaç yıllık bir sürece yayılabileceğini açıklayan Özvar, düzenlemenin bazı yasal değişiklikler de gerektirdiğini belirtti.

Üç yıllık lisans modeli henüz yürürlüğe girmiş değil. Ayrıca açıklamalarda tıp eğitiminin süresinin kısaltılacağına ilişkin bir karar duyurulmadı.

Ders Sayısı Azalacak, Uygulamalı Eğitim Artacak

YÖK Başkanı, Türkiye’deki dört yıllık lisans programlarında öğrencilerin yaklaşık 50-60 ders aldığını, Avrupa’daki birçok programda ise bu sayının daha düşük olduğunu belirtti.

Ders sayısının fazlalığının tek başına nitelikli eğitim anlamına gelmediğine dikkat çeken Özvar, eğitim içeriklerinin gözden geçirilmesi gerektiğini söyledi.

Hedefin yalnızca dersleri azaltmak olmadığını vurgulayan Özvar, dijital becerilerin ve yapay zekâ okuryazarlığının üniversite müfredatlarına yerleştirilmesini istediklerini açıkladı.

Ders sayılarının azaltılmasına yönelik çalışmaların 2027 yılında uygulamaya yansımaya başlaması öngörülüyor.

Yapay Zekâ Eğitimi Bütün Üniversitelere Yayılacak

Üniversitelerde yapay zekâ kullanımına ilişkin yürüttükleri araştırmanın ilk sonuçlarını da paylaşan Özvar, yükseköğretim öğrencilerinde yapay zekâ kullanım oranının yüzde 60’ı geçtiğini bildirdi.

YÖK tarafından geliştirilen Dijital Üniversite Platformu’na 233 bin başvuru yapıldığını, yaklaşık 55 bin kişinin çevrim içi eğitimlere katılmaya başladığını belirtti.

Üniversite öğrencilerinin yanı sıra akademisyenlerin ve idari personelin de yeni teknolojileri kullanabilecek becerilerle donatılması gerektiğini vurguladı.

Sağlık eğitimi açısından bu yaklaşım, tıp ve sağlık bilimleri öğrencilerinin kendi mesleki yetkinliklerinin yanında dijital teknolojilere uyum sağlamasını da önemli bir gündem maddesi haline getiriyor.

Rektörlerin Performansında Girişimcilik de Ölçüt

Özvar, üniversite yönetimlerinin başarılarının değerlendirilmesinde bilimsel çalışmaların yanı sıra girişimcilik faaliyetlerinin de dikkate alındığını söyledi.

Üniversitelerin teknoparklardaki faaliyetleri, akademisyenlerin kurduğu şirketler, öğrencilerin geliştirdiği girişimler ve ticarileşen araştırmaların yöneticilerin performans değerlendirmesinde önem taşıdığını belirtti.

Bu yaklaşım, üniversitelerin bilimsel bilgiyi ekonomik ve toplumsal faydaya dönüştürme kapasitesinin daha fazla öne çıkarılacağını gösteriyor.

Üniversitelerde Yeni Dönemin Anahtarı: Diploma Değil, Yetkinlik

YÖK Başkanı Özvar’ın açıklamalarında öne çıkan ortak yaklaşım, yükseköğretimin yalnızca diploma kazandıran bir sistem olmaktan çıkarılarak bilgi, beceri ve uygulama yetkinliklerini geliştiren bir yapıya dönüştürülmesi oldu.

Bu dönüşümün sağlık eğitimindeki en somut başlıklarını ise tıp fakültelerinde insan kaynağı ihtiyacına göre kontenjan planlaması, diş hekimliği ve eczacılıkta disiplinler arası çift diploma modeli ve uygulamalı eğitimin güçlendirilmesi oluşturuyor.

Önümüzdeki dönemde söz konusu hazırlıkların hangi takvim ve koşullarla hayata geçirileceği, üniversiteler kadar sağlık mesleklerinin geleceğini planlayan öğrenciler açısından da yakından takip edilecek.

Alman Federal Risk Değerlendirme Enstitüsü (BfR), yeşil ve yoğun filizlenmiş patateslerin ayrılmasını; sınırlı yeşil alanların ve “göz” olarak adlandırılan bölgelerin ise çevresindeki dokuyla birlikte genişçe çıkarılmasını öneriyor.

Patatesteki yeşillenme ne anlatıyor?

Patates, doğal savunmasının bir parçası olarak glikoalkaloid adı verilen bileşikler içeriyor. Bunların başlıcaları alfa-solanin ve alfa-çakonin. Özellikle kabukta, filizlerde ve gözlerde yoğunlaşabiliyorlar.

Yeşil alanlar, bu bileşiklerin miktarının artmış olabileceğine işaret ediyor. Ancak dış görünüş, patatesteki miktarı ölçmeye veya güvenli olduğunu kesinleştirmeye yetmiyor.

Sadece filizi koparmak yeterli mi?

BfR’nin önerisi, gözlerin yalnızca yüzeyden koparılması değil, çevresindeki dokuyla birlikte genişçe ayıklanması. Bu öneri, yoğun filizlenmiş veya yeşillenmiş patateslerin ayıklanarak mutlaka yenebileceği anlamına gelmiyor.

Kabuğuyla tüketim için de taze ve hasarsız patatesler tercih edilmeli. Kurumuş, belirgin biçimde yaşlanmış veya yoğun filizlenmiş patatesleri değerlendirmeye çalışmak yerine tüketimden çıkarmak gerekiyor.

Haşlamak veya kızartmak riski ortadan kaldırır mı?

Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesinin (EFSA) değerlendirmesine göre soyma, haşlama ve kızartma glikoalkaloid miktarını azaltabiliyor. Ancak azalma, hazırlama yöntemine göre büyük ölçüde değişiyor.

İncelenen çalışmalarda soyma sonrasında yüzde 25–75, suda haşlamada yüzde 5–65 arasında azalma bildirilmiş. Bu aralıklar, evde hazırlanan her patates için aynı sonucun alınacağı anlamına gelmiyor.

Başlangıçtaki miktar bilinmediğinden, “İyice pişirirsem sorun kalmaz” düşüncesi güvenilir bir yaklaşım değil. BfR, bileşiklerin bir kısmı suya geçebildiği için patatesin haşlama suyunun yeniden kullanılmamasını da öneriyor.

Patatesi nasıl saklamalı?

Patatesler serin, karanlık ve kuru bir yerde saklanmalı. Hazırlamadan önce yeşillenme, yoğun filizlenme ve kuruma açısından kontrol edilmeli.

Patates yemeğinde belirgin acı tat fark edilirse tüketmeye devam edilmemeli. Güvenliği anlamak için şüpheli patatesin tadına bakılmamalı.

TIBBİ UYARI

Patates tüketiminin ardından bulantı, kusma, karın ağrısı veya ishal gelişirse, özellikle çocuklarda ya da belirtiler şiddetliyse sağlık kuruluşuna başvurun. Bu belirtiler tek başına solanin zehirlenmesi tanısı koydurmaz.

KAYNAKLAR

1. Alman Federal Risk Değerlendirme Enstitüsü (BfR). Frequently asked questions about solanine (glycoalkaloids) in potatoes. 23 Nisan 2018.

2. EFSA CONTAM Panel. Risk assessment of glycoalkaloids in feed and food, in particular in potatoes and potato-derived products. EFSA Journal. 2020;18(8):6222.

Sağlık Bakanlığına bağlı, Sağlık Bilimleri Üniversitesi ile afiliye İstanbul Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Kliniğinden Can Burak Özkan, Mustafa Yerli, Ali Yüce, Barış Arslan, Tahsin Olgun Bayraktar, Nazım Erkurt, Kamil Berkay Akdere ve Hakan Gürbüz tarafından yürütülen çalışma, uluslararası hakemli bilim dergisi BMC Musculoskeletal Disorders’da 3 Kasım 2026 tarihinde yayımlandı.

2.229 Hastanın Verileri İncelendi

Araştırmada, Ocak 2014 ile Nisan 2026 tarihleri arasında kalça kırığı nedeniyle ameliyat edilen 60 yaş ve üzerindeki 2.229 hastanın sağlık kayıtları değerlendirildi.

Bilim insanları, hastaların hastaneye kabul edildikleri sırada alınan ilk kan örneklerinden hesaplanan çeşitli laboratuvar göstergelerini inceledi.

Amaç, bu değerlerin ameliyattan sonraki 90 gün içerisinde gelişen cerrahi alan enfeksiyonlarını öngörmede ne kadar etkili olduğunu belirlemekti.

Araştırmada özellikle HALP adı verilen ve dört farklı kan değerinden hesaplanan bir skorun sonuçları dikkat çekti.

Dört Kan Değeri Enfeksiyon Riski Hakkında Bilgi Verebilir

HALP skoru; hemoglobin, albümin, lenfosit ve trombosit değerleri kullanılarak hesaplanıyor.

Hemoglobin kanın oksijen taşıma kapasitesi, albümin beslenme durumu ve çeşitli hastalık süreçleri, lenfositler bağışıklık sistemi, trombositler ise pıhtılaşma ve iltihabi süreçlerle ilgili bilgiler sağlıyor.

Araştırmacılar, bu dört değerin birlikte değerlendirilmesinin hastanın genel durumu ve ameliyat sonrası enfeksiyon riski hakkında önemli ipuçları sunabileceğini belirledi.

Çalışmada, ameliyat sonrası cerrahi alan enfeksiyonu gelişen hastaların HALP skorlarının, enfeksiyon gelişmeyen hastalara kıyasla anlamlı derecede düşük olduğu görüldü.

Enfeksiyon Riskini Ayırt Etmede Güçlü Sonuç

Araştırmada HALP skorunun enfeksiyon gelişen ve gelişmeyen hastaları ayırt etme performansı, AUC adı verilen istatistiksel ölçüte göre 0,891 olarak hesaplandı.

Bu sonuç, incelenen hasta grubunda güçlü bir ayırt etme performansına işaret ediyor.

HALP skoru, araştırmada değerlendirilen diğer laboratuvar göstergeleri arasında en yüksek performansı sergiledi.

Ayrıca yaş ve diğer klinik özellikler gibi çeşitli değişkenlerin hesaba katıldığı istatistiksel analizlerde de HALP skoru ile enfeksiyon gelişimi arasındaki ilişki anlamlılığını korudu.

Ancak 0,891’lik AUC değeri, testin enfeksiyonu yüzde 89,1 doğrulukla tahmin ettiği anlamına gelmiyor. Bu değer, enfeksiyon gelişen ve gelişmeyen hastaları birbirinden ayırma yeteneğini gösteriyor.

Ek Kan Testine İhtiyaç Duyulmayabilir

Çalışmanın dikkat çekici yönlerinden biri, HALP skorunun hastanelerde yaygın olarak yapılan rutin kan tahlillerinden hesaplanabilmesi.

Bu nedenle yöntem, ileride farklı araştırmalarla doğrulanması hâlinde, hastalara ilave kan testi yapılmasına gerek kalmadan ameliyat öncesi risk değerlendirmesine katkı sağlayabilir.

Enfeksiyon riski yüksek hastaların önceden belirlenmesi, ameliyat sonrası takip sıklığının ve koruyucu bakım uygulamalarının hastanın ihtiyaçlarına göre planlanmasına yardımcı olabilir.

Ancak araştırma, HALP skoruna dayalı bir uygulamanın enfeksiyonları azalttığını doğrudan göstermiyor.

Yaşlı Hastalarda Ameliyat Sonrası Enfeksiyon Neden Önemli?

Kalça kırıkları, özellikle ileri yaşlarda hareket kabiliyetini ve günlük yaşam bağımsızlığını olumsuz etkileyebilen ciddi sağlık sorunları arasında bulunuyor.

Ameliyat sonrasında gelişen enfeksiyonlar ise iyileşme süresinin uzamasına, hastanede daha uzun süre kalınmasına, ek antibiyotik tedavilerine ve bazı durumlarda yeniden cerrahi müdahaleye yol açabiliyor.

Bu nedenle enfeksiyon gelişme olasılığı yüksek hastaların ameliyattan önce belirlenmesi, ortopedi ve travmatoloji alanındaki önemli araştırma konularından biri olmayı sürdürüyor.

Araştırma Klinik Uygulamaları Değiştirebilir mi?

Araştırmacılar, HALP skorunun yaşlı kalça kırığı hastalarında ameliyat sonrası enfeksiyon riskini değerlendirmek için kolay ulaşılabilir ve potansiyel olarak yararlı bir gösterge olabileceği sonucuna ulaştı.

Bununla birlikte araştırmanın tek merkezde gerçekleştirilmesi ve geçmiş hasta kayıtlarına dayanması önemli sınırlılıklar arasında yer alıyor.

HALP skorunun klinik uygulamada standart bir risk değerlendirme aracı olarak kullanılabilmesi için farklı hastanelerde, daha geniş hasta gruplarıyla ve ileriye dönük çalışmalarla doğrulanması gerekiyor.

Çalışmanın sonuçları, mevcut laboratuvar verilerinin hasta güvenliğini geliştirmek amacıyla daha etkin kullanılabileceğine işaret ediyor.

TIBBİ UYARI

HALP skoru, cerrahi alan enfeksiyonunun kesin tanısını koyan veya enfeksiyon gelişimini tek başına güvenilir biçimde öngören bir test değildir. Ameliyat öncesi ve sonrası risk değerlendirmesi, hastanın genel sağlık durumu, klinik bulguları ve diğer risk faktörleri dikkate alınarak hekimler tarafından yapılmalıdır.

KAYNAK

Özkan CB, Yerli M, Yüce A, Arslan B, Bayraktar TO, Erkurt N, Akdere KB, Gürbüz H. HALP score at hospital admission is associated with 90-day surgical site infection following geriatric hip fracture surgery: a retrospective cohort study. BMC Musculoskeletal Disorders, 3 Kasım 2026.

Edinilen bilgilere göre, yolun karşısına geçmeye çalışan genç kıza cadde üzerinde ilerleyen bir otomobil çarptı. Çarpmanın etkisiyle genç kız metrelerce savrularak yere düştü.

Kazayı gören çevredeki vatandaşlar hızla olay yerine koşarak yaralıya ilk müdahaleyi yaptı. Durumun 112 Acil Sağlık ekiplerine bildirilmesi üzerine bölgeye kısa sürede ambulans sevk edildi.

Olay yerine ulaşan sağlık ekipleri, ağır yaralanan genç kıza ilk müdahaleyi olay yerinde gerçekleştirdi. Ardından ambulansla hastaneye kaldırılan genç kızın tedavi altına alındığı öğrenildi.

Hastaneden edinilen bilgilere göre genç kızın sağlık durumunun ciddiyetini koruduğu ve yoğun bakım ünitesinde entübe edilerek tedavisinin sürdüğü bildirildi.

Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.

Son yıllarda hem tarama programlarının yaygınlaşması hem de ailelerin bilinçlenmesiyle SMA hastalığı daha fazla konuşuluyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi, Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, özellikle erken belirti ve tanının hayati önem taşıdığını vurguluyor:
“Bugün artık SMA hastalığında erken tanı, hastalığın seyrini değiştirebiliyor. Ancak belirtiler gözden kaçarsa tablo ağırlaşabiliyor.”

SMA Hastalığı nedir?

SMA hastalığı (Spinal Müsküler Atrofi), omurilikteki hareket sinir hücrelerini etkileyen genetik bir kas hastalığıdır.

Bu hastalıkta, kasları çalıştıran motor nöronlar hasar görür. Sonuç olarak:

• Kaslarda güçsüzlük

• Hareket kısıtlılığı

• Zamanla kas erimesi

• İleri vakalarda solunum problemleri

görülebilir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’a göre, SMA hastalığı doğuştan gelen genetik bir bozukluktur ve SMN1 genindeki eksiklik nedeniyle ortaya çıkar. “Kasın kendisi sağlamdır, sorun kası çalıştıran sinirdedir” diyerek hastalığın mekanizmasını sade bir dille anlatıyor.

SMA hastalığı tiplerine göre farklı şiddette seyreder. Bazı bebeklerde ilk aylarda ağır tablo görülürken, bazı çocuklarda belirtiler daha geç ortaya çıkabilir.

En sinsi belirtiler

SMA hastalığı çoğu zaman sessiz başlar. Aileler ilk etapta fark etmeyebilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler:

• Baş kontrolünde gecikme

• Emme ve yutma güçlüğü

• Yaşıtlarına göre daha az hareket

• Kol ve bacaklarda gevşeklik

• Sık solunum yolu enfeksiyonu

• Oturamama ya da yürüyememe

Prof. Dr. Kafadar, “Bebek çok sakin diye sevinen aileler oluyor. Oysa aşırı hareketsizlik bazen SMA hastalığı belirtisi olabilir” uyarısında bulunuyor.

Özellikle bacaklarda güçsüzlük ön plandadır. Bazı vakalarda dilde titreme bile görülebilir. Bu belirtiler erken dönemde yakalanırsa, tedavi seçenekleri daha etkili olabilir.

Kimler risk altında?

SMA hastalığı kalıtsal bir hastalıktır.

Risk grupları şunlardır:

• Anne ve babanın taşıyıcı olduğu bebekler

• Akraba evliliği bulunan aileler

• Ailesinde SMA öyküsü olanlar

Türkiye’de taşıyıcılık oranının yaklaşık 1/40–1/50 civarında olduğu belirtilmektedir. Bu da toplumda azımsanmayacak bir genetik risk bulunduğunu gösterir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “Anne ve baba sağlıklı olabilir. Taşıyıcı olduklarını bilmeyebilirler. Bu nedenle evlilik öncesi ve gebelik öncesi taramalar çok önemlidir” diyor.

Neden artıyor?

Son yıllarda “SMA hastalığı artıyor mu?” sorusu sıkça soruluyor.

Uzmanlara göre artışın birkaç nedeni var:

• Yenidoğan tarama programlarının yaygınlaşması

• Genetik testlere erişimin artması

• Toplumsal farkındalığın yükselmesi

• Akraba evliliklerinin devam etmesi

Prof. Dr. Kafadar, “Eskiden tanı alamayan vakalar vardı. Bugün erken tarama sayesinde SMA hastalığını daha erken yakalayabiliyoruz” diyerek görünürdeki artışın tanı kapasitesiyle ilişkili olduğunu vurguluyor.

Ayrıca son yıllarda geliştirilen gen tedavileri ve yeni ilaç seçenekleri de hastalığın daha fazla gündeme gelmesine yol açtı.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir çocuk nörolojisi uzmanına başvurulmalı:

• Bebek başını 3–4 ayda tutamıyorsa

• 6–7 ayda desteksiz oturamıyorsa

• 1 yaşında yürümeye başlamamışsa

• Kol ve bacaklarda belirgin güçsüzlük varsa

• Emme ve beslenme problemi sürüyorsa

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “SMA hastalığında erken tanı hayat kurtarır. Gecikme kas kaybını artırabilir” diyerek aileleri uyarıyor.

Bugün SMA hastalığı tedavisi için kullanılan ilaçlar, hastalığın ilerlemesini yavaşlatabiliyor. Bazı vakalarda gen tedavisi uygulanabiliyor. Ancak tedavinin başarısı büyük ölçüde erken teşhise bağlı.

Nasıl korunulur?

SMA hastalığı tamamen önlenebilir bir hastalık değildir. Ancak risk azaltılabilir.

Korunma yolları:

• Evlilik öncesi taşıyıcılık testi

• Gebelik öncesi genetik danışmanlık

• Aile öyküsü varsa ileri genetik testler

• Yenidoğan tarama programlarına katılım

Prof. Dr. Kafadar, “Toplumsal bilinç en güçlü silahtır. Taşıyıcı olduğunuzu bilmek kader değildir, önlem alma fırsatıdır” diyor.

Türkiye’de yenidoğan tarama programlarının genişlemesi sayesinde SMA hastalığı artık daha erken evrede tespit edilebiliyor. Bu da çocukların yaşam kalitesini artırma açısından umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Uzman Uyarısı: Erken Tanı Hayat Değiştiriyor

SMA hastalığı kader değil, geç kalınmış tanı kader olabilir.

Kas kaybı başladıktan sonra geri dönüş sınırlıdır. Bu nedenle belirti, risk, genetik öykü ve erken tarama hayati önemdedir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar son olarak şu mesajı veriyor:
“Her hareketsizlik masum değildir. Aileler gelişim basamaklarını yakından takip etmeli. Şüphe varsa zaman kaybetmeden uzmana başvurulmalı.”

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Çocuk Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada epilepsinin toplumda hâlâ yanlış bilinen yönleri olduğunu vurguladı.

Epilepsi (Sara) Nedir?

Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin ani ve kontrolsüz elektriksel boşalımları sonucu ortaya çıkan, tekrarlayan nöbetlerle karakterize bir hastalıktır. Halk arasında “sara” olarak bilinir.

Prof. Dr. Kafadar’a göre:

“Epilepsi tek bir hastalık değil, birçok farklı nedeni ve türü olan bir beyin hastalıkları grubudur. Her nöbet epilepsi değildir; tanı için nöbetlerin tekrarlayıcı olması gerekir.”

Nöbet Nasıl Ortaya Çıkar?

Beynimiz milyarlarca sinir hücresinin uyumlu çalışmasıyla görev yapar. Ancak bazı durumlarda bu hücreler bir anda aşırı ve düzensiz elektrik sinyali üretir. Sonuç?

• Ani bilinç kaybı

• Kasılmalar

• Sabit bir noktaya dalıp kalma

• Ağızda köpürme

• Kısa süreli hafıza kaybı

• Garip kokular ya da tatlar hissetme

Bazı nöbetler dramatiktir, bazıları ise sadece birkaç saniyelik “donma” şeklinde geçer. Bu nedenle birçok epilepsi vakası uzun süre fark edilmeden devam edebilir.

Çocuklarda Epilepsi Daha mı Farklı?

Prof. Dr. Kafadar, özellikle çocukluk çağında epilepsinin farklı belirtilerle ortaya çıkabileceğini belirtiyor:

“Çocuklarda dalıp gitme, ders sırasında kısa süreli kopmalar, ani sıçramalar ya da sebepsiz düşmeler epilepsi belirtisi olabilir. Ailelerin bu belirtileri hafife almaması gerekir.”

Çocukluk çağı epilepsilerinin bir kısmı yaşla birlikte düzelebilirken, bazı türleri uzun süreli takip gerektirir.

Epilepsinin Nedenleri Neler?

Epilepsi her zaman tek bir nedene bağlı değildir. Olası sebepler arasında:

• Doğum sırasında beyin hasarı

• Genetik yatkınlık

• Beyin enfeksiyonları

• Kafa travmaları

• Beyin tümörleri

• Nedeni bilinmeyen (idiopatik) durumlar

Vakaların önemli bir kısmında ise net bir sebep saptanamayabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Epilepsi tanısında en önemli testlerden biri EEG (Elektroensefalografi)’dir. EEG, beynin elektriksel aktivitesini kaydeder.

Bunun yanında:

• Beyin MR görüntülemesi

• Ayrıntılı nörolojik muayene

• Nöbet öyküsünün detaylı değerlendirilmesi

Tanı sürecinde büyük önem taşır.

Tedavisi Var mı?

Evet. Epilepsi hastalarının büyük bir kısmı düzenli ilaç tedavisiyle nöbetsiz bir yaşam sürebilir.

Prof. Dr. Kafadar’ın altını çizdiği en önemli nokta şu:

“Epilepsi tedavi edilebilir bir hastalıktır. İlaçlar düzenli kullanıldığında hastaların yaklaşık yüzde 70’inde nöbetler tamamen kontrol altına alınabilir.”

Dirençli vakalarda ise:

• Ketojenik diyet

• Vagus sinir stimülasyonu

• Cerrahi tedavi

gibi seçenekler gündeme gelebilir.

Nöbet Anında Ne Yapılmalı?

Toplumda en sık yapılan yanlış, nöbet geçiren kişinin ağzına bir şey koymaya çalışmaktır. Bu son derece tehlikelidir.

Doğru yaklaşım:

✔️ Kişiyi yan yatırmak
✔️ Başını sert bir zeminden korumak
✔️ Süreyi takip etmek
✔️ Nöbet 5 dakikayı aşarsa acil yardım çağırmak

Toplumsal Yanlış Algılar

Epilepsi bulaşıcı değildir.
Ruhsal bir hastalık değildir.
Akıl hastalığı değildir.

Bu hastalık, beynin elektriksel düzeniyle ilgilidir. Doğru tedavi ve takip ile bireyler eğitimlerine, iş hayatlarına ve sosyal yaşamlarına devam edebilir.

Son Söz

Epilepsi korkulacak değil, bilinmesi gereken bir hastalıktır. Bilgi, ön yargının panzehiridir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’ın da ifade ettiği gibi, erken tanı ve düzenli takip hayat kalitesini belirleyen en kritik faktördür.

Beynin elektriği bazen kontrolden çıkabilir. Önemli olan, o dalgayı doğru yönetmektir. ⚡
Epilepsi (Sara Hastalığı) Nedir? Epilepsi Çeşitleri Nelerdir? Epilepsi Neden Olur? Epilepsi Belirtileri Nelerdir? Epilepsi Nasıl Teşhis Edilir? Epilepsi Tedavisi Nasıl Yapılır? Epilepsi Risk Faktörleri Nelerdir? Epilepsi öldürür mü? Epilepsi nasıl anlaşılır? Epilepsi geçer mi? Stres epilepsiyi etkiler mi? Epilepsi nöbeti uyurken olur mu? Epilepsi nöbeti geçirdikten sonra kişi neler hisseder? Anksiyete epilepsiye neden olur mu?

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Asuman İnan, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada özellikle yaz aylarında artan vakalara dikkat çekti.

Prof. Dr. İnan, “Salmonella en sık gıdalar yoluyla bulaşır. Çiğ veya iyi pişmemiş tavuk, yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri ve iyi yıkanmamış sebzeler risk taşır” dedi.

🧫 Salmonella Nedir?

Salmonella, bağırsak sistemini etkileyen bir bakteri grubudur. Halk arasında çoğu zaman “gıda zehirlenmesi” olarak bilinen tabloya neden olur. Ancak her gıda zehirlenmesi Salmonella değildir.

Uzmanlara göre bakteri, uygun sıcaklıkta hızla çoğalır ve özellikle hijyen kurallarına uyulmayan mutfaklarda kolayca yayılır.

⚠️ Salmonella Belirtileri Nelerdir?

Prof. Dr. İnan’ın verdiği bilgilere göre belirtiler genellikle bakterinin alınmasından 6–72 saat sonra ortaya çıkıyor:

• Yüksek ateş

• Sulu veya kanlı ishal

• Karın ağrısı ve kramp

• Bulantı ve kusma

• Halsizlik

Çoğu vaka 4–7 gün içinde düzeliyor. Ancak bağışıklık sistemi zayıf kişilerde enfeksiyon kana karışabiliyor ve ciddi sonuçlar doğurabiliyor.

🚨 Kimler Risk Altında?

Uzman isim özellikle şu grupları uyardı:

• Bebekler

• 65 yaş üstü bireyler

• Hamileler

• Kronik hastalığı olanlar

• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler

Bu kişilerde tablo daha ağır seyredebilir ve hastane tedavisi gerekebilir.

🛡 Nasıl Korunmalı?

Prof. Dr. İnan’a göre korunmanın temel anahtarı mutfak hijyeni:

• Çiğ et ve sebzeler ayrı kesme tahtasında hazırlanmalı

• Tavuk ve et iyice pişirilmeli

• Eller en az 20 saniye sabunla yıkanmalı

• Soğuk zincir korunmalı

“Salmonella gözle görülmez, tadı değişmez. Bu nedenle en güçlü silahımız temizliktir” uyarısında bulundu.

📌 Uzmandan Net Mesaj

Salmonella hafife alınacak bir enfeksiyon değil. Basit görünen bir ishal tablosu bazı gruplarda hayati risk oluşturabiliyor. Uzmanlar özellikle yaz aylarında açıkta satılan ve iyi muhafaza edilmeyen gıdalara karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Uzmanların ortak mesajı

“Mucize aramayın.
Bilimsel önlemlerle ve sağlıklı yaşamla riskleri azaltın.”

Kanser riskini tamamen sıfırlamak mümkün olmasa da, bu 12 başlıkla risk belirgin biçimde azaltılabiliyor.

Uzmanlara göre kanserden korunma bir günde değil, bir yaşam tarzıyla mümkün. İşte bilimsel kanıtlarla desteklenen 12 altın kural: