ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), selpercatinib (Retevmo) adlı hedefe yönelik ilaca, RET gen füzyonu pozitif, lokal ileri veya metastatik solid tümörlerin tedavisinde geleneksel onay verdi. İlaç, hastalığı önceki sistemik tedaviye rağmen ilerleyen veya uygun başka tedavi seçeneği bulunmayan erişkinler ile 2 yaş ve üzerindeki çocuk hastalarda kullanılabilecek.

Selpercatinib hangi hastalar için onay aldı?

Yeni onay, tüm kanser türlerini değil, RET gen füzyonu adı verilen belirli bir genetik değişikliği taşıyan tümörleri kapsıyor. RET gen füzyonu; akciğer kanseri, tiroit kanseri, pankreas kanseri, safra yolu kanseri, kolorektal kanser ve bazı nadir tümörlerde görülebilen bir moleküler değişiklik olarak biliniyor. Bu nedenle ilacın kullanılabilmesi için hastalarda FDA onaylı bir genetik testle RET füzyonunun gösterilmesi gerekiyor. [1]

Hedefe yönelik tedavi nasıl çalışıyor?

Selpercatinib, RET inhibitörü olarak adlandırılan hedefe yönelik bir ilaç sınıfında yer alıyor. RET genindeki anormal sinyalleri baskılayarak kanser hücrelerinin büyümesini ve çoğalmasını yavaşlatmayı amaçlıyor. Klasik kemoterapiden farklı olarak yalnızca belirli genetik değişikliği taşıyan tümörlerde etkili olması bekleniyor. [1]

Tam onay ne anlama geliyor?

FDA, selpercatinibe bu kullanım alanı için 2022 yılında hızlandırılmış onay vermişti. Hızlandırılmış onay sistemi, ciddi hastalıklarda umut vadeden ilaçların daha erken erişime açılmasını sağlıyor ancak daha sonra ilacın klinik yararını doğrulayan ek çalışmaların tamamlanmasını şart koşuyor.

Son açıklamayla birlikte FDA, doğrulayıcı klinik verilerin yeterli bulunmasının ardından ilacın bu endikasyondaki statüsünü geleneksel (tam) onaya yükseltti.

Klinik çalışmalarda hangi sonuçlar elde edildi?

FDA’nın değerlendirmesi, çok merkezli açık etiketli LIBRETTO-001 çalışmasının sonuçlarına ve daha önce RET füzyonlu akciğer ile tiroit kanserlerinden elde edilen destekleyici verilere dayanıyor. Çalışmalarda ilacın farklı RET füzyonlu solid tümörlerde anlamlı tümör yanıtları sağlayabildiği gösterildi. Bu veriler, hızlandırılmış onayın kalıcı hale getirilmesinde etkili oldu.

Yan etkiler neler?

FDA’ya göre selpercatinib tedavisi sırasında görülebilen yaygın yan etkiler arasında:

• Karaciğer enzimlerinde yükselme
• Yüksek tansiyon
• İshal
• Ağız kuruluğu
• Yorgunluk
• Kabızlık
• Karın ağrısı
• Döküntü
• Ödem

yer alıyor. Tedavi süresince karaciğer fonksiyonları ve diğer klinik bulguların düzenli izlenmesi öneriliyor. [1]

Türkiye’de kullanılıyor mu?

Selpercatinib, bazı ülkelerde belirli RET değişikliklerine sahip kanserler için ruhsatlı olarak kullanılıyor. Ancak bu yeni FDA kararı ABD düzenleyici otoritesinin onayını ifade ediyor. İlacın Türkiye’deki ruhsat ve geri ödeme durumu ise ulusal düzenleyici kurumların kararlarına bağlı olarak değerlendiriliyor.

Sık Sorulan Sorular

Selpercatinib kemoterapi mi?

Hayır. Selpercatinib, belirli genetik değişikliği hedefleyen bir hedefe yönelik kanser ilacıdır.

Her kanser hastası bu ilacı kullanabilir mi?

Hayır. Yalnızca RET gen füzyonu pozitif olduğu doğrulanmış ve onay kapsamındaki hastalar için uygundur.

Tedaviye başlamadan önce genetik test gerekli mi?

Evet. İlacın kullanılabilmesi için FDA onaylı bir testle RET gen füzyonunun gösterilmesi gerekiyor. [1]

Bu karar tümörün bulunduğu organdan bağımsız mı?

Evet. Onay, belirli organlardan çok RET gen füzyonu taşıyan solid tümörlere yönelik “tümör agnostik” yaklaşımı destekleyen bir düzenleme niteliği taşıyor. [1]

Sonuç

FDA’nın selpercatinib için verdiği geleneksel onay, kanser tedavisinde genetik temelli kişiselleştirilmiş yaklaşımın önemini güçlendiren gelişmelerden biri olarak değerlendiriliyor.

Bununla birlikte ilaç her kanser hastası için uygun değil. Tedavi kararı; tümörün genetik özellikleri, hastanın genel durumu ve onkoloji ekibinin değerlendirmesi doğrultusunda verilmeli.

Kaynaklar

[1] U.S. Food and Drug Administration (FDA), FDA Grants Traditional Approval to Selpercatinib for Locally Advanced or Metastatic RET Fusion-Positive Solid Tumors.

[2] U.S. Food and Drug Administration (FDA), FDA Approves Selpercatinib for Locally Advanced or Metastatic RET Fusion-Positive Solid Tumors.

[3] LIBRETTO-001 Klinik Çalışması, FDA değerlendirme dosyasında yer alan etkinlik ve güvenlilik verileri.

Geçtiğimiz günlerde taraflar arasında anlaşma sağlandığı yönünde çok sayıda güvenilir haber yayımlanmış, işlemlerin tamamlanması için son prosedürlerin beklendiği belirtilmişti. Beklenen açıklama geldi ve Greenwood artık resmen Fenerbahçe futbolcusu oldu.

24 yaşındaki İngiliz hücum oyuncusu, geçtiğimiz sezon Marsilya formasıyla gösterdiği performansla Avrupa’nın dikkat çeken isimlerinden biri olmuştu. Hücum hattının farklı bölgelerinde görev yapabilen Greenwood’un, özellikle gol katkısı ve bire birdeki etkinliğiyle Fenerbahçe’nin hücum gücüne önemli katkı sağlaması bekleniyor.

Transfer sürecinde Roma, Atletico Madrid ve Suudi Arabistan’dan kulüplerin de oyuncuyla ilgilendiği öne sürülürken, Fenerbahçe’nin yürüttüğü görüşmeler olumlu sonuçlandı ve sarı lacivertliler yarışı kazanan taraf oldu.

Greenwood’un kısa süre içinde İstanbul’da taraftarın önüne çıkması ve takımın sezon öncesi kamp çalışmalarına katılması bekleniyor. Kulübün oyuncunun sözleşme süresi ve mali detaylarına ilişkin ayrıntıları da resmi kanallardan paylaşması bekleniyor.

33 yaşındaki futbolcunun savunma önü, merkez orta saha ve stoper bölgelerinde görev yapabilmesi, onu Türk kulüpleri açısından dikkat çekici bir profil haline getiriyor. Transfer kulislerinde, olası bir ayrılık ihtimaline karşı oyuncunun mali şartlarının ve sözleşme durumunun değerlendirildiği konuşuluyor.

Henüz kulüplerden herhangi bir resmi girişim doğrulanmış değil. Avrupa’daki transfer çevrelerinde dolaşan iddialar daha çok oyuncunun geleceğine ilişkin senaryolar üzerinden şekillenirken, somut bir teklif veya anlaşmaya ilişkin doğrulanmış bilgi bulunmuyor.

Transfer döneminin ilerleyen günlerinde Borussia Dortmund’un kadro planlaması ve Emre Can’ın vereceği kararın, bu dosyanın yönünü belirlemesi bekleniyor.

27 yaşındaki stoper, geriden oyun kurma becerisi, hava toplarındaki etkinliği ve Süper Lig tecrübesiyle teknik heyetin aradığı profile uyuyor. Trabzonspor’un savunma hattına doğrudan ilk 11 katkısı verebilecek bir isim üzerinde yoğunlaştığı belirtiliyor.

Transfer kulislerinde Samsunspor’un bonservis beklentisini Trabzonspor’a ilettiği, bordo mavili yönetimin ise mali şartları aşağı çekebilmek için farklı formüller üzerinde çalıştığı konuşuluyor. Pazarlıkların önümüzdeki günlerde hız kazanabileceği ifade ediliyor.

Trabzonspor cephesinden transferle ilgili henüz resmî açıklama yapılmadı. Taraflar arasındaki görüşmelerin sonucuna göre stoper operasyonunun kısa süre içinde netlik kazanabileceği değerlendiriliyor.

26 yaşındaki savunmacının hem sol stoper hem de sol bekte görev yapabilmesi, iki kulübün de ilgisini artıran en önemli özelliklerden biri olarak gösteriliyor. Transfer kulislerinde Beşiktaş’ın oyuncu cephesiyle ilk teması kurduğu, Galatasaray’ın ise savunmada yaşanabilecek olası ayrılıklara göre dosyayı açık tuttuğu konuşuluyor.

Eintracht Frankfurt’un oyuncu için 15 ila 20 milyon avro arasında bir bonservis beklentisi olduğu belirtilirken, iki kulübün de farklı transfer formülleri üzerinde çalışabileceği ifade ediliyor. Resmî bir teklif veya anlaşma açıklanmış değil.

Teklif mevcut haliyle kabul edilirse, daha önce öğrenci affından yararlanmayan ve belirlenen istisnalar dışında üniversitesiyle ilişiği kesilen kişiler, kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren dört ay içinde başvurabilecek. Öğrencilerin 2026-2027 eğitim öğretim yılında üniversitelerine dönmeleri öngörülüyor. (⁠Türkiye Büyük Millet Meclisi)

Öğrenci affında son durum ne?

Kamuoyunda “öğrenci affı” olarak bilinen düzenlemeyi de içeren Yükseköğretim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, 2 Temmuz 2026 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu.

28 maddeden oluşan teklifin komisyon görüşme süreci 14 Temmuz’da başladı. Saat 20.00 itibarıyla düzenlemenin komisyondan geçtiğine veya yasalaştığına ilişkin TBMM tarafından yayımlanmış kesinleşmiş bir sonuç bulunmuyor. Bu nedenle öğrenci affı başvuruları henüz başlamadı. (⁠Türkiye Büyük Millet Meclisi)

Teklifin yürürlüğe girebilmesi için komisyon görüşmelerinin tamamlanması, TBMM Genel Kurulunda kabul edilmesi, Cumhurbaşkanı tarafından onaylanması ve Resmî Gazete’de yayımlanması gerekiyor.

Öğrenci affından kimler yararlanabilecek?

Teklife göre hazırlık sınıfı dahil olmak üzere;

* Ön lisans,
* Lisans,
* Lisans tamamlama,
* İntibak,
* Yüksek lisans ve doktora

programlarında eğitim görürken ilişiği kesilen kişiler düzenlemeden yararlanabilecek.

Kendi isteğiyle kaydını sildirenler ile bir üniversite programını kazandığı halde kayıt yaptırmayanların da belirlenen koşullarla kapsama alınması öngörülüyor. Temel şartlardan biri, kişinin daha önce çıkarılan öğrenci affından yararlanmamış olması. (⁠Türkiye Büyük Millet Meclisi)

Öğrenci affı başvuruları ne zaman başlayacak?

Henüz kesin bir başvuru tarihi açıklanmadı. Çünkü kanun teklifi yasalaşma sürecini tamamlamadı.

Teklif mevcut haliyle kabul edilirse başvurular, kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren dört ay içinde yapılacak. Başvuruların, öğrencinin ilişiğinin kesildiği veya kayıt hakkı kazandığı yükseköğretim kurumuna yapılması öngörülüyor.

Başvurusu kabul edilenler, üniversitelerin belirleyeceği intibak ve akademik esaslar doğrultusunda 2026-2027 eğitim öğretim yılında öğrenimlerine başlayabilecek. (⁠Türkiye Büyük Millet Meclisi)

Askerde olanlar için ayrı süre öngörülüyor

Teklifte askerlik görevini sürdüren kişiler için ayrıca başvuru kolaylığı bulunuyor.

Askerlik hizmeti nedeniyle dört aylık genel başvuru süresinde müracaat edemeyenlerin, terhis edilmelerinden itibaren iki ay içinde başvuru yapabilmeleri planlanıyor. (⁠Türkiye Büyük Millet Meclisi)

Kimler öğrenci affı kapsamına alınmayacak?

Teklif metninde bazı suçlardan mahkûm olanlar ile kayıt veya diploma işlemlerinde sahte belge kullananların kapsam dışında bırakılması öngörülüyor.

Terör suçları, kasten öldürme, işkence, eziyet, cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı ve uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarından mahkûm olanlar düzenlemeden yararlanamayacak.

Sahte belge nedeniyle kaydı iptal edilenler ile terör örgütleriyle üyelik, mensubiyet, iltisak veya irtibat gerekçesiyle ilişiği kesilenler de teklifin mevcut halinde kapsam dışında tutuluyor. (⁠Türkiye Büyük Millet Meclisi)

Son sınıf ve intörn öğrencilerine ek hak

Düzenleme yalnızca üniversiteye geri dönüşü değil, azami öğrenim süresini dolduran bazı öğrenciler için ek akademik hakları da içeriyor.

Son sınıfta bulunan öğrencilere başarısız oldukları veya daha önce alamadıkları teorik ve uygulamalı dersler için iki ek sınav ya da tekrar hakkı verilmesi planlanıyor.

Teorik ve uygulamalı derslerini tamamladığı halde uygulamalı eğitim veya intörnlük sürecini bitiremeyen öğrencilere de bu eğitimlerini tamamlama imkânı tanınması öngörülüyor. Ara sınıfta azami süreyi dolduran öğrencilere ise aynı kapsamda ek sınav hakkı verilmeyecek. (⁠Türkiye Büyük Millet Meclisi)

Muhalefetten kapsam ve süre eleştirisi

Komisyon görüşmeleri öncesinde düzenlemenin kapsamına ilişkin siyasi partilerden farklı değerlendirmeler geldi.

DEM Parti Grup Başkanvekili Gülistan Kılıç Koçyiğit, öğrenci affının bütün öğrencileri kapsayacak şekilde genişletilmesini, istisnaların yeniden değerlendirilmesini ve dört aylık başvuru süresinin uzatılmasını istedi. (⁠Türkiye Büyük Millet Meclisi)

Daha önce CHP tarafından da yükseköğretim kurumlarıyla ilişiği kesilen öğrencilere dönüş hakkı verilmesini amaçlayan ayrı bir kanun teklifi TBMM’ye sunulmuştu. Söz konusu teklifin Meclis kayıtlarındaki durumu komisyonda olarak gösteriliyor. (⁠Türkiye Büyük Millet Meclisi)

Öğrenci affı çıktı mı?

Hayır. 14 Temmuz 2026 saat 20.00 itibarıyla öğrenci affı yürürlüğe girmiş değil.

Düzenleme Meclis komisyonundaki yasama sürecinde bulunuyor. Üniversiteler, YÖK veya e-Devlet üzerinden açılmış resmî bir öğrenci affı başvuru ekranı da henüz bulunmuyor.

Başvuru tarihleri, gerekli belgeler, intibak işlemleri ve üniversitelere dönüş şartları kanun yayımlandıktan sonra YÖK ile ilgili üniversiteler tarafından ayrıca duyurulacak.

İşte sosyal medya, kurumlar ve bireysel paylaşımlar için kullanılabilecek, farklı üsluplarda hazırlanmış 25 etkileyici 15 Temmuz anma mesajı:

1. 15 Temmuz; milletimizin iradesine sahip çıktığı, demokrasinin cesaretle yazdığı destanın adıdır. Aziz şehitlerimizi rahmetle, kahraman gazilerimizi minnetle anıyoruz. 🇹🇷
2. Bir milletin yüreği aynı anda attığında, tanklar değil inanç kazanır. 15 Temmuz şehitlerimizi rahmet ve dualarla anıyoruz.
3. Vatan uğruna toprağa düşen her kahraman, bu milletin vicdanında sonsuza kadar yaşayacaktır. Ruhları şad olsun.
4. 15 Temmuz’u unutmadık, unutturmayacağız. Şehitlerimizi rahmetle, gazilerimizi şükranla anıyoruz.
5. Bu topraklar, özgürlüğün bedelini canıyla ödeyen kahramanların emanetidir. Emanete sahip çıkmaya devam edeceğiz.
6. Ay yıldızlı bayrağın gölgesinde verilen mücadeleyi saygıyla hatırlıyor, aziz şehitlerimizi rahmetle yâd ediyoruz.
7. Demokrasiye sahip çıkan milyonların yazdığı destan, nesiller boyunca anlatılacak. 15 Temmuz’u unutmayacağız.
8. Vatan sevgisinin en güçlü cümlesi bazen tek bir fedakârlıktır. Şehitlerimizi rahmetle anıyoruz.
9. Milletimizin birlik ve beraberlik ruhu, 15 Temmuz gecesinde tüm dünyaya örnek olmuştur.
10. İstiklal uğruna can veren kahramanlarımızı saygı, rahmet ve minnetle anıyoruz.
11. 15 Temmuz, millet iradesinin hiçbir güç karşısında eğilmeyeceğini gösteren tarihi bir dönüm noktasıdır.
12. Bayrak yere düşmesin diye toprağa düşen kahramanlarımızı unutmayacağız.
13. Her ezan, her bayrak ve her özgür nefes; bu vatan için can verenlerin emanetidir.
14. Aziz şehitlerimizin fedakârlığı, geleceğe bırakılmış en kıymetli miraslardan biridir.
15. 15 Temmuz gecesi yazılan destan, milletimizin birlik ruhunun en güçlü sembollerinden biri olarak hafızalarda yaşamaya devam ediyor.
16. Dualarımız şehitlerimiz için, minnetimiz gazilerimiz için, sorumluluğumuz ise geleceğimiz içindir.
17. Şehitlerimizin emaneti olan bu güzel vatana sahip çıkmak, hepimizin ortak sorumluluğudur.
18. Millet olmanın en güçlü yanı, zor zamanlarda tek yürek olabilmektir. 15 Temmuz bunun en güçlü örneklerinden biridir.
19. Vatan sevgisi sözle değil, gerektiğinde gösterilen fedakârlıkla anlam kazanır. Kahramanlarımızı rahmetle anıyoruz.
20. 15 Temmuz’un kahramanlarını saygıyla anıyor, birlik ve beraberliğimizin daim olmasını diliyoruz.
21. Bir gecede yazılan destan, asırlar boyunca anlatılacak bir millet hafızasına dönüştü.
22. Özgürlüğümüzü ve bağımsızlığımızı borçlu olduğumuz tüm kahramanlarımızı rahmet ve minnetle anıyoruz.
23. Geçmişten aldığımız güçle geleceğe yürürken, 15 Temmuz şehitlerimizin fedakârlığını daima hatırlayacağız.
24. Rabbim, bu millete bir daha böyle acılar yaşatmasın. Aziz şehitlerimizi rahmetle, gazilerimizi şükranla anıyoruz. 🇹🇷
25. 15 Temmuz’un yıl dönümünde; vatanı, bayrağı ve bağımsızlığı uğruna can veren tüm şehitlerimizi rahmetle, kahraman gazilerimizi minnet ve saygıyla anıyoruz. Birliğimiz daim olsun.

Yaşlanma araştırmalarında uzun yıllardır genler, telomerler ve epigenetik saat ön plandaydı. Son dönemde ise bilim insanlarının odağı, göğüs kemiğinin arkasında yer alan küçük bir bağışıklık organı olan timus bezine çevrildi. Nature’ın 14 Temmuz 2026 tarihli kapsamlı analizine göre, dünyanın farklı merkezlerinde yürütülen çalışmalar timusu yeniden büyütmenin veya işlevini korumanın sağlıklı yaşlanmaya katkı sağlayıp sağlayamayacağını araştırıyor.

Timus bezi neden bu kadar önemli?

Timus, T lenfositleri (T hücreleri) adı verilen ve enfeksiyonlarla, kanser hücreleriyle mücadelede kritik rol oynayan bağışıklık hücrelerinin olgunlaştığı organdır. Çocukluk döneminde oldukça aktif çalışan timus, ergenlikten sonra giderek küçülmeye başlar ve zamanla yerini büyük ölçüde yağ dokusu alır. Bu süreç “timik involüsyon” olarak adlandırılır. [1]

Bilim insanları uzun yıllar bunun doğal ve önemli olmayan bir değişim olduğunu düşünüyordu. Ancak son yıllarda yayımlanan çalışmalar bu görüşü sorgulamaya başladı.

Araştırmalar ne buldu?

Nature’ın değerlendirdiği en dikkat çekici çalışmalardan biri, 2026 yılında yayımlanan ve 27 binden fazla kişinin verilerini içeren iki büyük kohort araştırması oldu. Araştırmacılar bilgisayarlı tomografi görüntülerini yapay zekâ ile analiz ederek timus sağlığını değerlendirdi. [2]

Çalışmada;

• Timusu daha sağlıklı görünen kişilerde tüm nedenlere bağlı ölüm riskinin daha düşük olduğu,
• Akciğer kanseri gelişme riskinin azaldığı,
• Kalp damar hastalıklarına bağlı ölüm oranlarının daha düşük olduğu gözlendi. [2]

Ancak araştırmacılar bu bulguların ilişki gösterdiğini, timusun doğrudan daha uzun yaşam sağladığını kanıtlamadığını özellikle belirtiyor.

Timus yeniden büyütülebilir mi?

Bilim insanları bu soruya farklı yollarla yanıt arıyor.

Araştırılan yöntemler arasında;

• büyüme faktörleri,
• kök hücre yaklaşımları,
• laboratuvarda timus dokusu geliştirilmesi,
• biyomühendislik teknikleri,
• timus fonksiyonunu koruyabilecek ilaçlar

yer alıyor.

Henüz bu yöntemlerin hiçbiri rutin klinik uygulamanın parçası değil.

İnsanlarda çalışma yapıldı mı?

Evet, ancak sayıları oldukça sınırlı.

Nature’ın aktardığı çalışmalardan biri, Gregory Fahy ve çalışma arkadaşlarının yürüttüğü küçük ölçekli TRIIM araştırması oldu. Bu çalışmada bazı katılımcılarda timus dokusunda yeniden büyüme ve biyolojik yaş göstergelerinde iyileşme işaretleri bildirildi. [3]

Bununla birlikte;

• katılımcı sayısı düşüktü,
• plasebo kontrollü değildi,
• sonuçların daha büyük klinik araştırmalarla doğrulanması gerekiyor.

Bu nedenle araştırma, tek başına tedavinin etkili olduğunu göstermiyor.

Uzmanlar neden temkinli?

Nature’ın görüştüğü araştırmacılar, timusun yaşlanmayla ilişkili hastalıklarda önemli bir biyobelirteç olabileceğini düşünüyor. Ancak bugün için şu sorunun yanıtı henüz bilinmiyor:

Timusu yeniden büyütmek gerçekten yaşam süresini uzatıyor mu, yoksa yalnızca daha sağlıklı bireylerde timus zaten daha iyi durumda olduğu için mi bu ilişki görülüyor?

Bu ayrımı gösterebilmek için uzun süreli, randomize klinik çalışmalara ihtiyaç bulunuyor.

Bu gelişme günlük yaşam açısından ne ifade ediyor?

Bugünkü bilimsel veriler, timusu büyütmeye yönelik herhangi bir tedavinin sağlıklı bireylerde kullanılmasını desteklemiyor.

Bununla birlikte 2026’da yayımlanan büyük çalışma, sigara kullanımı, obezite, fiziksel aktivite ve kronik iltihaplanmanın (inflamasyon) timus sağlığıyla ilişkili olabileceğini gösterdi. Araştırmacılar bunların neden mi yoksa sonuç mu olduğunu ise henüz kesin olarak söyleyemiyor. [2]

Sık Sorulan Sorular

Timus bezi nedir?

Bağışıklık sisteminde görev yapan T hücrelerinin gelişmesini sağlayan organdır.

Araştırma insanlarda mı yapıldı?

Evet. Büyük gözlemsel insan çalışmaları ile küçük ölçekli klinik araştırmalar bulunuyor. Ancak timusu yeniden büyütmenin yaşam süresini uzattığı henüz kanıtlanmadı. [2][3]

Timus büyütücü tedaviler kullanıma girdi mi?

Hayır. Araştırmalar devam ediyor ve bu alanda geliştirilen yöntemler deneysel aşamada bulunuyor.

Timus uzun yaşamı garanti ediyor mu?

Hayır. Mevcut çalışmalar yalnızca güçlü ilişkiler ortaya koyuyor. Nedensellik henüz kanıtlanmış değil. [2]

Sonuç

Timus bezi, uzun yıllar göz ardı edilen bir organ olmasına rağmen son araştırmalar onun erişkin yaşamındaki rolünü yeniden gündeme taşıdı. Büyük ölçekli çalışmalar, timus sağlığı ile daha düşük ölüm ve hastalık riski arasında anlamlı ilişkiler bulunduğunu gösteriyor.

Bununla birlikte mevcut kanıtlar, timusun yeniden büyütülmesinin insanlarda yaşam süresini uzattığını kanıtlamış değil. Araştırmalar umut verici olsa da, bu alandaki sonuçların daha geniş ve uzun süreli klinik çalışmalarla doğrulanması gerekiyor.

Kaynaklar

[1] Nature, Could this mysterious disappearing organ hold the key to longevity?

[2] Nature, Thymic health consequences in adults.

[3] Aging Cell, Reversal of epigenetic aging and immunosenescent trends in humans.

[4] New England Journal of Medicine, Health Consequences of Thymectomy in Adults.

Böbrek sağlığı için kullanılan takviyeler, sağlıklı böbrekleri daha güçlü hâle getiren veya hasarlı böbreği onaran ürünler olarak görülmemeli. Vitamin D, demir, B vitaminleri ve bazı mineraller, yalnızca eksiklik ya da böbrek hastalığına bağlı özel bir ihtiyaç saptandığında tedavinin bir parçası olabiliyor.

Uzman kuruluşlara göre herkese uygun tek bir “böbrek takviyesi” bulunmuyor. Böbreklerin süzme kapasitesi azaldığında vücudun ihtiyaç duymadığı vitamin ve mineraller yeterince atılamayabiliyor. Bu durum, normal kabul edilen bir takviyeyi bile bazı hastalar için riskli hâle getirebiliyor. [1][2]

Böbrek hastalarında neden takviye gerekebilir?

Kronik böbrek hastalığında beslenme kısıtlamaları, iştah azalması, kansızlık ve mineral-kemik dengesindeki değişiklikler bazı vitamin ve minerallerin yetersiz alınmasına neden olabiliyor.

Diyaliz sırasında ise suda çözünen bazı vitaminler vücuttan uzaklaştırılabiliyor. Bu nedenle hekim veya böbrek hastalıkları konusunda deneyimli diyetisyen, hastanın durumuna özel vitamin ve mineral desteği önerebiliyor. [2]

Ancak bu desteklerin amacı böbrekleri “temizlemek” değil, saptanmış eksiklikleri gidermek ve böbrek hastalığına eşlik eden sorunları yönetmek.

Böbrek sağlığı için adı geçen 8 takviye

1. D vitamini

Böbrekler, D vitamininin vücutta kullanılabilen aktif biçime dönüştürülmesinde rol oynuyor. Böbrek fonksiyonları azaldığında bu süreç bozulabiliyor ve kemik-mineral dengesini etkileyen sorunlar ortaya çıkabiliyor.

D vitamini desteği bazı kronik böbrek hastalarında gerekli olabilse de kan değerleri, kalsiyum, fosfor ve paratiroid hormonu birlikte değerlendirilmeden kullanılmamalı. Gereksiz veya aşırı kullanım, kalsiyum dengesini bozabilir. [1][3]

2. Demir

Kronik böbrek hastalığında kansızlık sık görülebiliyor. Bunun nedenleri arasında böbreklerin kırmızı kan hücresi üretimini destekleyen eritropoietin hormonunu yeterince üretememesi ve demir eksikliği bulunuyor.

Demir takviyesi yalnızca kan sayımı, ferritin ve demir kullanımını gösteren diğer testler değerlendirildikten sonra veriliyor. Ağızdan alınan ürünler yeterli olmadığında, özellikle diyaliz hastalarında damar yoluyla demir uygulanabiliyor. [4]

3. B vitaminleri

B6, B12 ve folat gibi B grubu vitaminleri enerji metabolizması ve sağlıklı kan hücrelerinin üretimi için önem taşıyor. Beslenme kısıtlamaları veya diyaliz nedeniyle bazı hastalarda eksiklik gelişebiliyor.

Bununla birlikte standart multivitaminler böbrek hastaları için her zaman uygun olmayabilir. İçerdikleri vitamin ve mineraller kişinin ihtiyacından fazla olabileceği için böbrek hastalarına özel hazırlanan ürünler tercih edilebiliyor. [1][2]

4. Kalsiyum

Kalsiyum kemik, kas ve sinir sistemi için gerekli bir mineral. Ancak böbrek hastalığında sorun yalnızca kalsiyum eksikliğinden ibaret değil. Fosfor, D vitamini ve paratiroid hormonu arasındaki denge de değişebiliyor.

Gereksiz kalsiyum takviyesi, damar ve yumuşak dokularda kalsiyum birikmesi riskini artırabilir. Bu nedenle kalsiyum desteği, “kemikleri güçlendirmek” amacıyla gelişigüzel kullanılmamalı. [3]

5. Omega-3 yağ asitleri

Omega-3 yağ asitlerinin kalp-damar sağlığı ve vücudun iltihabi yanıtı üzerinde etkileri bulunuyor. Böbrek hastalarında kalp-damar hastalığı riskinin yüksek olması nedeniyle omega-3 ürünleri araştırılıyor.

Ancak omega-3 takviyelerinin böbrek fonksiyonlarını doğrudan iyileştirdiği veya kronik böbrek hastalığını durdurduğu kesin olarak gösterilmiş değil. Kan sulandırıcı ilaç kullananlarda kanama riskini etkileyebileceği için doktor değerlendirmesi gerekiyor. [5]

6. Magnezyum

Magnezyum kalp ritmi, kas fonksiyonları ve sinir sistemi için gerekli. Fakat böbrekler magnezyumun vücuttan uzaklaştırılmasında da görev yapıyor.

Böbrek fonksiyonu ciddi şekilde azalan kişilerde magnezyum içeren takviyeler, mide ilaçları veya bazı müshiller kandaki magnezyum düzeyini tehlikeli biçimde yükseltebilir. Bu nedenle eksiklik kan testiyle gösterilmeden magnezyum kullanılması güvenli kabul edilmiyor. [1][6]

7. Probiyotikler

Bağırsak bakterileri ile böbrek sağlığı arasındaki ilişki son yıllarda araştırılan alanlardan biri. Bazı deneysel çalışmalar, belirli probiyotiklerin bağırsakta oluşan ve böbrekler tarafından atılan bazı maddeleri etkileyebileceğini düşündürüyor.

Bununla birlikte olumlu sonuçların bir bölümü hayvan veya küçük insan çalışmalarına dayanıyor. Probiyotiklerin kronik böbrek hastalığını tedavi ettiği ya da diyaliz ihtiyacını azalttığı henüz kanıtlanmış değil. [5]

8. C vitamini

C vitamini bağışıklık sistemi, kolajen üretimi ve antioksidan savunmada rol oynuyor. Ancak fazla miktarda alındığında vücutta oksalata dönüşebiliyor.

Yüksek oksalat düzeyi böbrek taşı riskini artırabilir. İleri böbrek hastalığında oksalatın vücuttan yeterince atılamaması, kemiklerde ve yumuşak dokularda birikme riskini de beraberinde getirebilir. Bu nedenle yüksek doz C vitamini böbrek hastaları açısından masum bir destek değildir. [1]

A, E ve K vitaminlerinde birikme riski

A, E ve K vitaminleri yağda çözünen vitaminlerdir. Vücutta depolanabildikleri için böbrek hastalarında kontrolsüz biçimde kullanıldıklarında birikme ve toksisite riski oluşturabilirler.

Ulusal Böbrek Vakfı, kronik böbrek hastalığı bulunan kişilerin sağlık profesyoneli önermedikçe bu vitaminleri takviye olarak kullanmaması gerektiğini belirtiyor. Normal multivitaminlerin içerikleri de bu nedenle dikkatle kontrol edilmeli. [2]

Bitkisel ürünler böbrekleri temizler mi?

“Böbrek detoksu”, “taş eritici karışım” veya “böbrek temizleme çayı” gibi ifadelerle pazarlanan ürünlerin böbrek fonksiyonlarını iyileştirdiğini gösteren güçlü klinik kanıt bulunmuyor.

Bazı bitkisel ürünler potasyum ve fosfor bakımından yüksek olabiliyor. İçeriklerinde etikette yazmayan maddeler bulunması, reçeteli ilaçlarla etkileşmeleri veya doğrudan böbrek dokusuna zarar vermeleri de mümkün.

Özellikle aristoloşik asit içeren bazı bitkisel ürünlerin ciddi böbrek hasarıyla ilişkilendirildiği biliniyor. Kronik böbrek hastalarının zayıflama, enerji, kas geliştirme veya “detoks” amacıyla satılan ürünlerden uzak durması öneriliyor. [6]

Takviyeler ilaçlarla etkileşebilir

Vitamin ve bitkisel ürünlerin doğal olması, ilaçlarla etkileşmeyeceği anlamına gelmiyor. Takviyeler;

• tansiyon ilaçlarının etkisini değiştirebilir,
• kan sulandırıcılarla kanama riskini artırabilir,
• potasyum ve magnezyum düzeylerini yükseltebilir,
• bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlarla etkileşebilir,
• diyaliz ve böbrek nakli tedavisini etkileyebilir.

Özellikle böbrek nakli yapılan kişilerde bitkisel ürünler, nakledilen organın reddedilmesini önleyen ilaçların kandaki düzeyini değiştirebilir. Kullanılan tüm ürünlerin doktora ve eczacıya bildirilmesi gerekiyor. [6][7]

Böbrek sağlığı için takviye kullanmadan önce ne yapılmalı?

Takviyeye başlamadan önce kreatinin ve tahmini glomerüler filtrasyon hızı gibi böbrek fonksiyon testleri ile idrar incelemeleri değerlendirilmeli. Gerekli durumlarda D vitamini, demir, B12, folat, kalsiyum, fosfor, potasyum ve magnezyum değerlerine bakılabilir.

Bir eksiklik saptanması, her ürünün kullanılabileceği anlamına gelmez. Takviyenin türü; böbrek hastalığının evresine, diyaliz durumuna, beslenme düzenine ve kullanılan ilaçlara göre belirlenmeli.

Takviyeler, kan basıncının ve kan şekerinin kontrol edilmesi, tuz tüketiminin azaltılması, sigaranın bırakılması ve reçeteli ilaçların düzenli kullanılması gibi böbrekleri koruduğu kanıtlanmış uygulamaların yerine geçmez. [7][8]

Sık sorulan sorular

Sağlıklı kişiler böbreklerini korumak için takviye almalı mı?

Belirlenmiş bir eksikliği veya özel tıbbi gereksinimi olmayan sağlıklı kişilerin böbrekleri korumak amacıyla rutin takviye kullanmasını destekleyen güçlü kanıt bulunmuyor.

Böbrek hastaları multivitamin kullanabilir mi?

Her multivitamin uygun değildir. Bazı ürünlerde A vitamini, potasyum, fosfor, magnezyum veya böbrek hastasının sınırlaması gereken başka maddeler bulunabilir. Ürün içeriği doktor veya diyetisyen tarafından değerlendirilmelidir.

Böbrekleri temizleyen bir vitamin var mı?

Hayır. Böbrekleri temizlediği veya hasarlı böbrek dokusunu yenilediği kanıtlanmış bir vitamin bulunmuyor. Takviyeler yalnızca saptanan eksikliklerin veya hastalığa eşlik eden bazı sorunların yönetiminde kullanılabilir.

Bitkisel çaylar böbreklere zarar verebilir mi?

Evet. Bazı bitkiler doğrudan böbrek hasarına yol açabilir, potasyum düzeyini yükseltebilir veya ilaçlarla etkileşebilir. İçeriği belirsiz karışımlar daha yüksek risk taşıyabilir.

C vitamini böbrek taşı yapar mı?

Yüksek miktarda C vitamini vücutta oksalata dönüşebilir. Özellikle böbrek taşı öyküsü veya böbrek fonksiyon bozukluğu olan kişilerin C vitamini takviyesini doktor değerlendirmesi olmadan kullanmaması gerekir.

Uzman kuruluşların ortak mesajı: Eksikliği tedavi edin, böbreği değil

Böbrek hastalarında vitamin ve mineral eksikliklerinin giderilmesi önemli olabilir. Ancak bu durum, belirli takviyelerin herkesin böbrek sağlığını geliştireceği anlamına gelmiyor.

Mevcut kanıtlar, takviyelerin böbrek hastalığını tek başına iyileştirdiğini göstermiyor. En güvenli yaklaşım, ihtiyaç olup olmadığını kan testleri ve hekim değerlendirmesiyle belirlemek; reçetesiz, yüksek dozlu ve içeriği belirsiz ürünlerden kaçınmak.

Kaynaklar

[1] Health.com, 8 Supplements That Support Kidney Health.

[2] National Kidney Foundation, Vitamins in Chronic Kidney Disease.

[3] National Kidney Foundation, Mineral and Bone Disorder in Chronic Kidney Disease.

[4] National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases, Anemia in Chronic Kidney Disease.

[5] HealthCentral, The Best Vitamins to Take When You Have Chronic Kidney Disease.

[6] National Kidney Foundation, Herbal Supplements and Kidney Disease.

[7] National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases, Managing Chronic Kidney Disease.

[8] U.S. Department of Veterans Affairs, March Is National Kidney Month: What Supplement Can I Take To Improve My Kidney Function?

AK Parti tarafından hazırlanan kanun teklifinde yer alan düzenleme, TBMM Genel Kurulu’nda kabul edildi. Buna göre dosya bazında uygulanan en düşük emekli aylığı, yılın ilk altı aylık enflasyon verileri doğrultusunda 20 bin TL’den 23 bin 552 TL’ye çıkarıldı.

Artışın, 2026 Temmuz ödeme döneminden itibaren uygulanacağı belirtilirken, düzenlemenin Resmî Gazete’de yayımlanmasının ardından yürürlüğe girmesi bekleniyor. Zam kapsamında en düşük aylığın altında kalan emeklilerin maaşları 23 bin 552 TL seviyesine tamamlanacak.

Emekli aylıklarına ilişkin düzenleme, sosyal güvenlik alanında çeşitli değişiklikleri de içeren kanun paketi kapsamında yasalaştı. Böylece Temmuz ayı itibarıyla en düşük emekli aylığında yeni tutar esas alınacak.

Leicester City’nin genç futbolcu için yüksek bir bonservis beklentisi taşıdığı, Beşiktaş’ın ise satın alma opsiyonlu kiralama seçeneğini ön plana çıkardığı iddia ediliyor.

Hızı, bire bir becerisi ve iki kanatta görev yapabilmesiyle öne çıkan Fatawu’nun, siyah-beyazlıların aradığı hücum profiline uyduğu belirtiliyor. Beşiktaş’ın mali şartların uygun hale gelmesi durumunda görüşmeleri hızlandırabileceği ifade ediliyor.

Transferle ilgili henüz resmi açıklama yapılmadı. Dosyanın Leicester City’nin bonservis talebi ve oyuncunun kariyer planına göre şekillenmesi bekleniyor.

Bordo-mavililerin genç Arjantinli futbolcuyu kadrosuna katmak istediği, Benfica’nın ise yüksek bonservis beklentisini koruduğu konuşuluyor. Taraflar arasındaki temel anlaşmazlığın toplam rakamdan çok ödeme takvimi ve ilk taksit üzerinde yoğunlaştığı belirtiliyor.

Trabzonspor’un transferi kolaylaştırmak amacıyla bonuslar, sonraki satış payı veya satın alma opsiyonlu kiralama formülünü değerlendirebileceği öne sürülüyor. Buna karşılık bordo-mavililerin Riccardo Orsolini, Abdul Fatawu ve Jhon Arias gibi alternatif dosyaları da açık tuttuğu ifade ediliyor.

Prestianni transferiyle ilgili henüz resmi açıklama yapılmadı. Güncel yabancı haber akışı, Trabzonspor’un ilgisinin sürdüğünü ancak anlaşmanın yakın olmadığını gösteriyor.

Transfer kulislerinde konuşulanlara göre João Félix, menajeri Jorge Mendes aracılığıyla Beşiktaş’a önerildi. Yönetimin oyuncunun maaş beklentisi, sözleşme durumu ve olası transfer formülleri hakkında ön çalışma yaptığı belirtiliyor.

Forvet arkası, 10 numara ve kanat bölgelerinde görev yapabilen João Félix; teknik kapasitesi, oyun görüşü ve skor üretme becerisiyle Beşiktaş’ın hücum planına farklı bir boyut kazandırabilecek profil olarak öne çıkıyor.

Yüksek maliyet nedeniyle doğrudan bonservisli transferin kolay görünmediği, kiralama veya maaş paylaşımı içeren özel bir formülün gündeme gelebileceği konuşuluyor.

João Félix dosyasıyla ilgili Beşiktaş cephesinden henüz resmi açıklama yapılmadı. Şu aşamada sürecin menajer önerisi ve şart değerlendirmesi seviyesinde olduğu ifade ediliyor.

Listenin dikkat çeken isimlerinden biri Aymeric Laporte. Tecrübesi, sol ayağını etkili kullanabilmesi ve oyun kurulumundaki başarısıyla öne çıkan İspanyol stoperin mali şartlarının araştırıldığı iddia ediliyor.

Bir diğer aday Juan Cabal. Hem sol bek hem de sol stoper olarak görev yapabilen Kolombiyalı savunmacının çok yönlü yapısı nedeniyle teknik ekibin dikkatini çektiği belirtiliyor.

Yerli alternatifler arasında Cenk Özkaçar ve Ahmetcan Kaplan da yer alıyor. Beşiktaş’ın hem yabancı kontenjanını hem de uzun vadeli kadro planlamasını dikkate alarak karar vermesi bekleniyor.

Teknik heyetin savunmada oyun kurulumuna katkı verecek, hava toplarında etkili ve lider özellikleri taşıyan bir oyuncu istediği ifade edilirken, aday listesinin transfer görüşmelerine göre güncellenebileceği konuşuluyor.

Kulüpten transfer süreciyle ilgili henüz resmi bir açıklama yapılmadı.

Hastanenin sosyal medya hesabından yapılan açıklamada, “Hastanemizin çok değerli hekimlerinden Doç. Dr. Cengiz Kayahan hocamızı kaybetmenin derin üzüntüsü içerisindeyiz. Kendisine rahmet, ailesine ve sevenlerine sabır ve metanet diliyoruz. Başımız sağ olsun” ifadelerine yer verildi.

Kayahan’ın ölüm nedenine ve cenaze programına ilişkin henüz kamuoyuyla paylaşılmış resmî bir bilgi bulunmuyor.

Doç. Dr. Cengiz Kayahan kimdir?

Doç. Dr. Cengiz Kayahan, 1982 yılında İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi’nden mezun olarak tıp doktoru unvanını aldı. Genel cerrahi uzmanlık eğitimini Gülhane Askerî Tıp Akademisi Genel Cerrahi Ana Bilim Dalında tamamlayan Kayahan, 1992 yılında genel cerrahi uzmanı oldu. 2000 yılında ise genel cerrahi alanında doçentlik unvanını aldı.

Meslek yaşamının ilk yıllarında Giresun Eynesil Sağlık Merkezi, Ankara Altındağ ve Tuzla Deniz Harp Okulu revirinde görev yapan Kayahan, daha sonraki yıllarda GATA Genel Cerrahi Ana Bilim Dalında akademik ve klinik çalışmalar yürüttü.

Kayahan; Özel Keçiören Hastanesi, Medical Park Ordu Hastanesi, Medicana International Samsun Hastanesi, Acıbadem Bodrum Hastanesi, Ankara A Life Hastanesi ve Ankara Umut Hastanesi gibi farklı sağlık kuruluşlarında da görev yaptı. Son olarak Özel Medisun Hastanesi Genel Cerrahi Bölümünde hastalarını kabul ediyordu.

Çok sayıda alanda hastalarına hizmet verdi

Doç. Dr. Cengiz Kayahan’ın çalışma alanları arasında obezite ve metabolik cerrahi, ileri laparoskopik cerrahi, meme hastalıkları, endokrin cerrahisi, onkolojik cerrahi, tiroit hastalıkları, safra kesesi ve safra yolları hastalıkları, mide ve bağırsak hastalıkları ile fıtık cerrahisi bulunuyordu.

Bilimsel çalışmalara da katkıda bulunan Kayahan’ın, GATA Genel Cerrahi Ana Bilim Dalında görev yaptığı dönemde tiroit cerrahisi, yara balistiği ve hasta memnuniyeti gibi farklı konularda yayımlanmış araştırmalarda imzası yer aldı.

Kayahan’ın vefatı sonrasında sağlık çalışanları ve hastaları tarafından çok sayıda başsağlığı mesajı paylaşıldı. Cenaze törenine ilişkin ayrıntıların ailesi veya görev yaptığı hastane tarafından açıklanması bekleniyor.

Hem akademisyen hem yönetici

Yalova Üniversitesi Tıp Fakültesi Cerrahi Tıp Bilimleri Bölümü Ortopedi ve Travmatoloji Anabilim Dalı’nda öğretim üyesi olarak görev yapan Dr. Öğr. Üyesi Seçkin Özcan, aynı zamanda Yalova Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı olarak klinik çalışmalarını sürdürüyor.

Özcan, daha önce 2023-2025 yılları arasında Yalova Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde Başhekim Yardımcılığı görevini yürüttü. 2025 yılında bu görevden ayrılarak akademik çalışmalarına Yalova Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde devam etti.

Akademik kariyeri dikkat çekiyor

2013 yılında Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden mezun olan Seçkin Özcan, Ortopedi ve Travmatoloji uzmanlık eğitimini Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi’nde tamamladı.

Spor yaralanmaları, diz cerrahisi, artroskopi ve ortopedik travma alanlarında çok sayıda bilimsel eğitim ve sertifika programına katılan Özcan, meslek hayatı boyunca akademik çalışmalarını da sürdürdü.

Türk Ortopedi ve Travmatoloji Birliği Derneği (TOTBİD), Kemik ve Eklem Cerrahisi Derneği ile Türkiye Spor Yaralanmaları Artroskopi ve Diz Cerrahisi Derneği (TUSYAD) üyelikleri bulunan Özcan, ortopedi alanındaki bilimsel faaliyetlerde aktif görev alıyor.

TÜBİTAK ve TÜSEB destekli projelerde yer aldı

Dr. Öğr. Üyesi Seçkin Özcan’ın son dönemde, TÜBİTAK ve TÜSEB tarafından desteklenen ortopedik implant teknolojilerine yönelik iki araştırma projesinde araştırmacı olarak görev aldığı öğrenildi. Söz konusu projelerde biyouyumlu ve uzun ömürlü ortopedik implantların geliştirilmesine yönelik çalışmalar yürütülüyor.

Yeni görevlendirmenin ardından Yalova Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde devir teslim sürecinin tamamlanmasıyla birlikte Dr. Öğr. Üyesi Seçkin Özcan’ın başhekimlik görevine resmen başlaması bekleniyor.

Nijeryalı forvetin sakatlık sürecinin ardından güncel durumunun yakından takip edildiği iddia ediliyor. Beşiktaş’ın transfer maliyetini düşürmek amacıyla kiralama veya satın alma opsiyonlu kiralama formülünü değerlendirebileceği konuşuluyor.

Teknik heyetin ceza sahasında etkili, sırtı dönük oynayabilen ve geçiş hücumlarında fark yaratabilecek bir santrfor istediği ifade ediliyor. Terem Moffi’nin bu özellikleri nedeniyle alternatifler arasında öne çıktığı belirtiliyor.

Transferle ilgili henüz resmi açıklama yapılmadı. Beşiktaş’ın oyuncunun sağlık durumu ve mali şartlarına göre karar vermesi bekleniyor.

Leicester City’nin genç oyuncu için yaklaşık 20 milyon euro seviyesinde bonservis beklentisi taşıması, transferin önündeki en önemli engel olarak gösteriliyor. Beşiktaş’ın rakamı aşağı çekmek amacıyla bonuslar, sonraki satış payı veya satın alma opsiyonlu kiralama formülünü masaya getirebileceği konuşuluyor.

Hızı, bire bir becerisi ve iki kanatta görev yapabilmesiyle öne çıkan Fatawu’nun da düzenli forma şansı bulabileceği yeni bir seçeneğe sıcak baktığı belirtiliyor. Beşiktaş’ın mali şartlarda uygun zemin oluşması halinde görüşmeleri hızlandırması bekleniyor.

Transferle ilgili henüz resmi açıklama yapılmadı.

Bodrum Belediyesi vefat kayıtlarında, Ankara doğumlu Baran’ın cenazesinin 13 Temmuz’da İstanbul’a nakledildiği bilgisi yer aldı.

Türk Periodontoloji Derneğinden başsağlığı mesajı

Türk Periodontoloji Derneği tarafından yayımlanan taziye mesajında, Prof. Dr. Baran’ın büyük emekleri, akademik katkıları ve yetiştirdiği öğrencilerle mesleğe değer kattığı belirtildi.

Mesajda, Baran’a Allah’tan rahmet; ailesine, yakınlarına, öğrencilerine ve periodontoloji camiasına başsağlığı dilekleri iletildi.

Cenazesi İstanbul’da

Prof. Dr. Coşkun Celal Baran için cenaze töreninin 14 Temmuz 2026 Salı günü öğle namazının ardından İstanbul’daki Zincirlikuyu Camisi’nde düzenleneceği duyuruldu.

Baran’ın vefat nedenine ilişkin ailesi veya yetkili kurumlar tarafından kamuoyuna açıklanmış bir bilgiye ulaşılamadı.

Edinilen bilgilere göre, yolun karşısına geçmeye çalışan genç kıza cadde üzerinde ilerleyen bir otomobil çarptı. Çarpmanın etkisiyle genç kız metrelerce savrularak yere düştü.

Kazayı gören çevredeki vatandaşlar hızla olay yerine koşarak yaralıya ilk müdahaleyi yaptı. Durumun 112 Acil Sağlık ekiplerine bildirilmesi üzerine bölgeye kısa sürede ambulans sevk edildi.

Olay yerine ulaşan sağlık ekipleri, ağır yaralanan genç kıza ilk müdahaleyi olay yerinde gerçekleştirdi. Ardından ambulansla hastaneye kaldırılan genç kızın tedavi altına alındığı öğrenildi.

Hastaneden edinilen bilgilere göre genç kızın sağlık durumunun ciddiyetini koruduğu ve yoğun bakım ünitesinde entübe edilerek tedavisinin sürdüğü bildirildi.

Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.

Son yıllarda hem tarama programlarının yaygınlaşması hem de ailelerin bilinçlenmesiyle SMA hastalığı daha fazla konuşuluyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi, Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, özellikle erken belirti ve tanının hayati önem taşıdığını vurguluyor:
“Bugün artık SMA hastalığında erken tanı, hastalığın seyrini değiştirebiliyor. Ancak belirtiler gözden kaçarsa tablo ağırlaşabiliyor.”

SMA Hastalığı nedir?

SMA hastalığı (Spinal Müsküler Atrofi), omurilikteki hareket sinir hücrelerini etkileyen genetik bir kas hastalığıdır.

Bu hastalıkta, kasları çalıştıran motor nöronlar hasar görür. Sonuç olarak:

• Kaslarda güçsüzlük

• Hareket kısıtlılığı

• Zamanla kas erimesi

• İleri vakalarda solunum problemleri

görülebilir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’a göre, SMA hastalığı doğuştan gelen genetik bir bozukluktur ve SMN1 genindeki eksiklik nedeniyle ortaya çıkar. “Kasın kendisi sağlamdır, sorun kası çalıştıran sinirdedir” diyerek hastalığın mekanizmasını sade bir dille anlatıyor.

SMA hastalığı tiplerine göre farklı şiddette seyreder. Bazı bebeklerde ilk aylarda ağır tablo görülürken, bazı çocuklarda belirtiler daha geç ortaya çıkabilir.

En sinsi belirtiler

SMA hastalığı çoğu zaman sessiz başlar. Aileler ilk etapta fark etmeyebilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler:

• Baş kontrolünde gecikme

• Emme ve yutma güçlüğü

• Yaşıtlarına göre daha az hareket

• Kol ve bacaklarda gevşeklik

• Sık solunum yolu enfeksiyonu

• Oturamama ya da yürüyememe

Prof. Dr. Kafadar, “Bebek çok sakin diye sevinen aileler oluyor. Oysa aşırı hareketsizlik bazen SMA hastalığı belirtisi olabilir” uyarısında bulunuyor.

Özellikle bacaklarda güçsüzlük ön plandadır. Bazı vakalarda dilde titreme bile görülebilir. Bu belirtiler erken dönemde yakalanırsa, tedavi seçenekleri daha etkili olabilir.

Kimler risk altında?

SMA hastalığı kalıtsal bir hastalıktır.

Risk grupları şunlardır:

• Anne ve babanın taşıyıcı olduğu bebekler

• Akraba evliliği bulunan aileler

• Ailesinde SMA öyküsü olanlar

Türkiye’de taşıyıcılık oranının yaklaşık 1/40–1/50 civarında olduğu belirtilmektedir. Bu da toplumda azımsanmayacak bir genetik risk bulunduğunu gösterir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “Anne ve baba sağlıklı olabilir. Taşıyıcı olduklarını bilmeyebilirler. Bu nedenle evlilik öncesi ve gebelik öncesi taramalar çok önemlidir” diyor.

Neden artıyor?

Son yıllarda “SMA hastalığı artıyor mu?” sorusu sıkça soruluyor.

Uzmanlara göre artışın birkaç nedeni var:

• Yenidoğan tarama programlarının yaygınlaşması

• Genetik testlere erişimin artması

• Toplumsal farkındalığın yükselmesi

• Akraba evliliklerinin devam etmesi

Prof. Dr. Kafadar, “Eskiden tanı alamayan vakalar vardı. Bugün erken tarama sayesinde SMA hastalığını daha erken yakalayabiliyoruz” diyerek görünürdeki artışın tanı kapasitesiyle ilişkili olduğunu vurguluyor.

Ayrıca son yıllarda geliştirilen gen tedavileri ve yeni ilaç seçenekleri de hastalığın daha fazla gündeme gelmesine yol açtı.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir çocuk nörolojisi uzmanına başvurulmalı:

• Bebek başını 3–4 ayda tutamıyorsa

• 6–7 ayda desteksiz oturamıyorsa

• 1 yaşında yürümeye başlamamışsa

• Kol ve bacaklarda belirgin güçsüzlük varsa

• Emme ve beslenme problemi sürüyorsa

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “SMA hastalığında erken tanı hayat kurtarır. Gecikme kas kaybını artırabilir” diyerek aileleri uyarıyor.

Bugün SMA hastalığı tedavisi için kullanılan ilaçlar, hastalığın ilerlemesini yavaşlatabiliyor. Bazı vakalarda gen tedavisi uygulanabiliyor. Ancak tedavinin başarısı büyük ölçüde erken teşhise bağlı.

Nasıl korunulur?

SMA hastalığı tamamen önlenebilir bir hastalık değildir. Ancak risk azaltılabilir.

Korunma yolları:

• Evlilik öncesi taşıyıcılık testi

• Gebelik öncesi genetik danışmanlık

• Aile öyküsü varsa ileri genetik testler

• Yenidoğan tarama programlarına katılım

Prof. Dr. Kafadar, “Toplumsal bilinç en güçlü silahtır. Taşıyıcı olduğunuzu bilmek kader değildir, önlem alma fırsatıdır” diyor.

Türkiye’de yenidoğan tarama programlarının genişlemesi sayesinde SMA hastalığı artık daha erken evrede tespit edilebiliyor. Bu da çocukların yaşam kalitesini artırma açısından umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Uzman Uyarısı: Erken Tanı Hayat Değiştiriyor

SMA hastalığı kader değil, geç kalınmış tanı kader olabilir.

Kas kaybı başladıktan sonra geri dönüş sınırlıdır. Bu nedenle belirti, risk, genetik öykü ve erken tarama hayati önemdedir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar son olarak şu mesajı veriyor:
“Her hareketsizlik masum değildir. Aileler gelişim basamaklarını yakından takip etmeli. Şüphe varsa zaman kaybetmeden uzmana başvurulmalı.”

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Çocuk Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada epilepsinin toplumda hâlâ yanlış bilinen yönleri olduğunu vurguladı.

Epilepsi (Sara) Nedir?

Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin ani ve kontrolsüz elektriksel boşalımları sonucu ortaya çıkan, tekrarlayan nöbetlerle karakterize bir hastalıktır. Halk arasında “sara” olarak bilinir.

Prof. Dr. Kafadar’a göre:

“Epilepsi tek bir hastalık değil, birçok farklı nedeni ve türü olan bir beyin hastalıkları grubudur. Her nöbet epilepsi değildir; tanı için nöbetlerin tekrarlayıcı olması gerekir.”

Nöbet Nasıl Ortaya Çıkar?

Beynimiz milyarlarca sinir hücresinin uyumlu çalışmasıyla görev yapar. Ancak bazı durumlarda bu hücreler bir anda aşırı ve düzensiz elektrik sinyali üretir. Sonuç?

• Ani bilinç kaybı

• Kasılmalar

• Sabit bir noktaya dalıp kalma

• Ağızda köpürme

• Kısa süreli hafıza kaybı

• Garip kokular ya da tatlar hissetme

Bazı nöbetler dramatiktir, bazıları ise sadece birkaç saniyelik “donma” şeklinde geçer. Bu nedenle birçok epilepsi vakası uzun süre fark edilmeden devam edebilir.

Çocuklarda Epilepsi Daha mı Farklı?

Prof. Dr. Kafadar, özellikle çocukluk çağında epilepsinin farklı belirtilerle ortaya çıkabileceğini belirtiyor:

“Çocuklarda dalıp gitme, ders sırasında kısa süreli kopmalar, ani sıçramalar ya da sebepsiz düşmeler epilepsi belirtisi olabilir. Ailelerin bu belirtileri hafife almaması gerekir.”

Çocukluk çağı epilepsilerinin bir kısmı yaşla birlikte düzelebilirken, bazı türleri uzun süreli takip gerektirir.

Epilepsinin Nedenleri Neler?

Epilepsi her zaman tek bir nedene bağlı değildir. Olası sebepler arasında:

• Doğum sırasında beyin hasarı

• Genetik yatkınlık

• Beyin enfeksiyonları

• Kafa travmaları

• Beyin tümörleri

• Nedeni bilinmeyen (idiopatik) durumlar

Vakaların önemli bir kısmında ise net bir sebep saptanamayabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Epilepsi tanısında en önemli testlerden biri EEG (Elektroensefalografi)’dir. EEG, beynin elektriksel aktivitesini kaydeder.

Bunun yanında:

• Beyin MR görüntülemesi

• Ayrıntılı nörolojik muayene

• Nöbet öyküsünün detaylı değerlendirilmesi

Tanı sürecinde büyük önem taşır.

Tedavisi Var mı?

Evet. Epilepsi hastalarının büyük bir kısmı düzenli ilaç tedavisiyle nöbetsiz bir yaşam sürebilir.

Prof. Dr. Kafadar’ın altını çizdiği en önemli nokta şu:

“Epilepsi tedavi edilebilir bir hastalıktır. İlaçlar düzenli kullanıldığında hastaların yaklaşık yüzde 70’inde nöbetler tamamen kontrol altına alınabilir.”

Dirençli vakalarda ise:

• Ketojenik diyet

• Vagus sinir stimülasyonu

• Cerrahi tedavi

gibi seçenekler gündeme gelebilir.

Nöbet Anında Ne Yapılmalı?

Toplumda en sık yapılan yanlış, nöbet geçiren kişinin ağzına bir şey koymaya çalışmaktır. Bu son derece tehlikelidir.

Doğru yaklaşım:

✔️ Kişiyi yan yatırmak
✔️ Başını sert bir zeminden korumak
✔️ Süreyi takip etmek
✔️ Nöbet 5 dakikayı aşarsa acil yardım çağırmak

Toplumsal Yanlış Algılar

Epilepsi bulaşıcı değildir.
Ruhsal bir hastalık değildir.
Akıl hastalığı değildir.

Bu hastalık, beynin elektriksel düzeniyle ilgilidir. Doğru tedavi ve takip ile bireyler eğitimlerine, iş hayatlarına ve sosyal yaşamlarına devam edebilir.

Son Söz

Epilepsi korkulacak değil, bilinmesi gereken bir hastalıktır. Bilgi, ön yargının panzehiridir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’ın da ifade ettiği gibi, erken tanı ve düzenli takip hayat kalitesini belirleyen en kritik faktördür.

Beynin elektriği bazen kontrolden çıkabilir. Önemli olan, o dalgayı doğru yönetmektir. ⚡
Epilepsi (Sara Hastalığı) Nedir? Epilepsi Çeşitleri Nelerdir? Epilepsi Neden Olur? Epilepsi Belirtileri Nelerdir? Epilepsi Nasıl Teşhis Edilir? Epilepsi Tedavisi Nasıl Yapılır? Epilepsi Risk Faktörleri Nelerdir? Epilepsi öldürür mü? Epilepsi nasıl anlaşılır? Epilepsi geçer mi? Stres epilepsiyi etkiler mi? Epilepsi nöbeti uyurken olur mu? Epilepsi nöbeti geçirdikten sonra kişi neler hisseder? Anksiyete epilepsiye neden olur mu?

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Asuman İnan, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada özellikle yaz aylarında artan vakalara dikkat çekti.

Prof. Dr. İnan, “Salmonella en sık gıdalar yoluyla bulaşır. Çiğ veya iyi pişmemiş tavuk, yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri ve iyi yıkanmamış sebzeler risk taşır” dedi.

🧫 Salmonella Nedir?

Salmonella, bağırsak sistemini etkileyen bir bakteri grubudur. Halk arasında çoğu zaman “gıda zehirlenmesi” olarak bilinen tabloya neden olur. Ancak her gıda zehirlenmesi Salmonella değildir.

Uzmanlara göre bakteri, uygun sıcaklıkta hızla çoğalır ve özellikle hijyen kurallarına uyulmayan mutfaklarda kolayca yayılır.

⚠️ Salmonella Belirtileri Nelerdir?

Prof. Dr. İnan’ın verdiği bilgilere göre belirtiler genellikle bakterinin alınmasından 6–72 saat sonra ortaya çıkıyor:

• Yüksek ateş

• Sulu veya kanlı ishal

• Karın ağrısı ve kramp

• Bulantı ve kusma

• Halsizlik

Çoğu vaka 4–7 gün içinde düzeliyor. Ancak bağışıklık sistemi zayıf kişilerde enfeksiyon kana karışabiliyor ve ciddi sonuçlar doğurabiliyor.

🚨 Kimler Risk Altında?

Uzman isim özellikle şu grupları uyardı:

• Bebekler

• 65 yaş üstü bireyler

• Hamileler

• Kronik hastalığı olanlar

• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler

Bu kişilerde tablo daha ağır seyredebilir ve hastane tedavisi gerekebilir.

🛡 Nasıl Korunmalı?

Prof. Dr. İnan’a göre korunmanın temel anahtarı mutfak hijyeni:

• Çiğ et ve sebzeler ayrı kesme tahtasında hazırlanmalı

• Tavuk ve et iyice pişirilmeli

• Eller en az 20 saniye sabunla yıkanmalı

• Soğuk zincir korunmalı

“Salmonella gözle görülmez, tadı değişmez. Bu nedenle en güçlü silahımız temizliktir” uyarısında bulundu.

📌 Uzmandan Net Mesaj

Salmonella hafife alınacak bir enfeksiyon değil. Basit görünen bir ishal tablosu bazı gruplarda hayati risk oluşturabiliyor. Uzmanlar özellikle yaz aylarında açıkta satılan ve iyi muhafaza edilmeyen gıdalara karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Uzmanların ortak mesajı

“Mucize aramayın.
Bilimsel önlemlerle ve sağlıklı yaşamla riskleri azaltın.”

Kanser riskini tamamen sıfırlamak mümkün olmasa da, bu 12 başlıkla risk belirgin biçimde azaltılabiliyor.

Uzmanlara göre kanserden korunma bir günde değil, bir yaşam tarzıyla mümkün. İşte bilimsel kanıtlarla desteklenen 12 altın kural: