Toplantıda, SBÜ’ye bağlı tıp fakültelerinde yürütülen mezuniyet öncesi eğitim uygulamaları kapsamlı biçimde değerlendiriliyor. Fakülteler arasındaki ortak ve farklı yönlerin belirlenmesi, eğitim ile ölçme-değerlendirme süreçlerindeki iyi uygulamaların paylaşılması, sorunların ele alınması ve ulusal ve uluslararası standartlar doğrultusunda ortak politikaların geliştirilmesi hedefleniyor.

15 tıp fakültesinde ortak eğitim modeli

Yurt içinde 9, yurt dışında 6 olmak üzere toplam 15 tıp fakültesine sahip olan Sağlık Bilimleri Üniversitesi, farklı şehir ve ülkelerde yürüttüğü tıp eğitimiyle uluslararası ölçekte özgün bir yükseköğretim modeli ortaya koyuyor.

Türkiye’ye ve insanlığa iyi yetişmiş hekimler ile sağlık profesyonelleri kazandırmayı amaçlayan üniversite, bütün fakültelerinde aynı eğitim kalitesinin ve akademik standardın uygulanması için düzenli olarak çalıştaylar, arama toplantıları ve değerlendirme programları düzenliyor.

Yalova’da gerçekleştirilen toplantı da farklı fakültelerdeki akademik deneyimlerin paylaşılması, ortak eğitim yaklaşımının güçlendirilmesi ve tıp eğitiminin geleceğine yönelik yol haritasının belirlenmesi bakımından önem taşıyor.

Klinik öncesinden intörnlüğe bütün süreçler ele alınıyor

Toplantının gündeminde mezuniyet öncesi tıp eğitiminin yapısı, klinik öncesi eğitim, klinik eğitim, intörnlük dönemi ve Tıpta Uzmanlık Sınavı’na hazırlık süreçleri bulunuyor.

Mezuniyet sonrası eğitim, askerî öğrencilerin tıp eğitimi, Misafir Askerî Personel statüsündeki öğrencilerin eğitim süreçleri ve SBÜ’nün yurt dışındaki akademik birimlerinde yürütülen tıp eğitimi de toplantıda değerlendiriliyor.

Öğrenci hareketliliği, akademik süreçler, kalite güvencesi, ulusal ve uluslararası tanınırlık ile akreditasyon çalışmaları da ele alınan temel başlıklar arasında yer alıyor.

Rektör Aydın: Dünyada benzeri bulunmayan bir eğitim modeline sahibiz

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Kemalettin Aydın, SBÜ’nün ulusal ve uluslararası ölçekteki eğitim yapılanmasına dikkat çekerek şunları söyledi:

“Sağlık Bilimleri Üniversitesi olarak yurt içinde 9, yurt dışında 6 olmak üzere toplam 15 tıp fakültesinde eğitim veriyoruz. Farklı şehir ve ülkelerde aynı eğitim anlayışını sürdüren bu yapımız, dünyada benzeri bulunmayan özgün bir modeldir. Ülkemize ve bütün insanlığa bilimsel düşünen, etik değerlere bağlı, çağın gerektirdiği bilgi ve yetkinliklerle donatılmış hekimler ve sağlık profesyonelleri yetiştiriyoruz.”

Bütün fakültelerde ortak eğitim kalitesinin korunmasının önemine işaret eden Aydın, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Tüm fakültelerimizde aynı akademik standardı ve kalite anlayışını güvence altına almak amacıyla düzenli toplantılar, çalıştaylar ve değerlendirme programları gerçekleştiriyoruz. Farklı coğrafyalarda eğitim versek de öğrencilerimizin aynı güçlü kurumsal kültürle, aynı bilimsel yeterliliklerle ve aynı mesleki sorumluluk anlayışıyla yetişmesini hedefliyoruz.”

“Rakiplerimiz dünyanın önde gelen üniversiteleridir”

SBÜ’nün bilimsel araştırmalardaki küresel konumuna da değinen Rektör Aydın, üniversitenin tıp ve biyomedikal alanındaki hedeflerini şu sözlerle anlattı:

“CWTS Leiden Ranking 2025 sonuçlarına göre tıp ve biyomedikal bilimler alanında dünyada 84’üncü sıradayız. Bu sonuç, eğitim ve bilimsel araştırmalarda izlediğimiz yolun uluslararası karşılığını göstermektedir. Bizim rakiplerimiz; tıp, sağlık bilimleri ve biyomedikal araştırmalarda dünyanın önde gelen üniversiteleri olan Harvard, Oxford, Johns Hopkins, Cambridge, Imperial College London, Stanford ve University College London’dır.”

Aydın, SBÜ’nün hedefinin yalnızca mevcut başarısını korumak olmadığını belirterek, üniversitenin eğitim, araştırma, bilimsel üretim ve uluslararası iş birliklerinde dünyanın en güçlü sağlık üniversiteleri arasında kalıcı bir konum edinmek için çalışmalarını sürdüreceğini ifade etti.

Toplantının sonunda tıp fakültelerinden elde edilen değerlendirmelerin ortak bir raporda toplanması, iyi uygulamaların yaygınlaştırılması ve mezuniyet öncesi tıp eğitimine yönelik ortak politikaların geliştirilmesi amaçlanıyor.

Tarım ve Orman Bakanlığı, 2026 yılı personel alımı kapsamında farklı branşlarda toplam 1.874 sözleşmeli personel istihdam edeceğini açıkladı. Bakan İbrahim Yumaklı tarafından duyurulan alımın, bakanlığın taşra teşkilatında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4/B maddesi kapsamında gerçekleştirileceği bildirildi.

Tarım ve Orman Bakanlığı 1.874 personel alımı hangi kadrolarda yapılacak?

Açıklanan kontenjanlara göre personel alımı şu unvanlarda gerçekleştirilecek:

• 645 Veteriner Hekim
• 515 Ziraat Mühendisi
• 239 Destek Personeli
• 185 Gıda Mühendisi
• 73 Koruma ve Güvenlik Görevlisi
• 60 Büro Personeli
• 49 Su Ürünleri Mühendisi
• 45 Harita Mühendisi
• 23 Gemi Adamı
• 13 Avukat
• 9 Laborant
• 7 Biyolog
• 6 Balıkçılık Teknolojisi Mühendisi
• 5 Kimyager

Başvurular ne zaman başlayacak?

Personel alımı duyurulmuş olsa da başvuru tarihleri, başvuru şartları, KPSS taban puanı, tercih süreci ve il bazındaki kontenjan dağılımı henüz yayımlanmadı. Bu bilgilerin önümüzdeki günlerde yayımlanacak resmi başvuru kılavuzu ile netleşmesi bekleniyor.

Personeller nerede görev yapacak?

Alınacak personeller, Tarım ve Orman Bakanlığının Türkiye genelindeki taşra teşkilatlarında görevlendirilecek. Yeni istihdamın, tarımsal üretim, hayvancılık, gıda güvenliği ve kırsal hizmetlerde insan kaynağını güçlendirmesi hedefleniyor.

Resmi ilan bekleniyor

Adayların başvuru sürecine ilişkin tüm ayrıntıları resmi ilanın yayımlanmasının ardından takip etmeleri gerekiyor. Başvuru ekranı, istenen belgeler, özel şartlar ve başvuru takvimi resmi duyuru ile birlikte açıklanacak.

Çanakkale açıklarında kaydedilen deprem, Marmara Bölgesi ve İstanbul depremi riskini yeniden gündeme taşıdı. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının verilerine göre, 15 Temmuz 2026 Çarşamba günü saat 22.15’te Ege Denizi’nde 3,9 büyüklüğünde deprem meydana geldi.

Merkez üssü Çanakkale’nin Ayvacık ilçesine yaklaşık 37,7 kilometre uzaklıkta belirlenen depremin, yerin 13 kilometre derinliğinde oluştuğu açıklandı.

Naci Görür Küçükkuyu Fayı’na dikkat çekti

Depremin ardından değerlendirme yapan Yer Bilimci Prof. Dr. Naci Görür, sarsıntının Küçükkuyu Fayı üzerinde meydana geldiğini bildirdi.

Depremi sığ ve küçük bir sarsıntı olarak değerlendiren Görür, söz konusu fay zonunun Kuzey Anadolu Fay Hattı’nın güney kolu olarak kabul edildiğini belirtti.

Görür, bu hareketliliğin Marmara Bölgesi’ndeki gerilimi gösterdiğini ifade ederek, büyük depremin Kuzey Anadolu Fay Hattı’nın kuzey kolunda beklendiğini söyledi.

Marmara depremi için kuzey kol uyarısı

Kuzey Anadolu Fay Hattı’nın Marmara Denizi içerisinden geçen kuzey kolu, İstanbul ve çevresindeki deprem riski açısından bilim insanlarının yakından takip ettiği ana fay hattı olarak biliniyor.

Naci Görür’ün açıklaması, Marmara depremine karşı yapı güvenliği, kentsel dönüşüm ve afet hazırlıklarının hızlandırılması gerektiği yönündeki çağrıları yeniden gündeme getirdi.

Uzmanlar, depremin kesin gününün ve saatinin önceden belirlenemeyeceğini hatırlatırken, riskli yapıların güçlendirilmesi ve bireysel afet planlarının hazırlanmasının önem taşıdığını vurguluyor.

Deprem hazırlığı neden önemli?

Marmara Bölgesi’nde yaşayan vatandaşların binalarının dayanıklılığını kontrol ettirmesi, deprem çantası hazırlaması ve aile afet planı oluşturması öneriliyor.

Evlerde devrilebilecek dolap ve eşyaların sabitlenmesi, toplanma alanlarının önceden öğrenilmesi ve deprem sırasında uygulanacak “çök, kapan, tutun” hareketinin bilinmesi de temel hazırlıklar arasında yer alıyor.

Pankreas kanserinin en yaygın ve saldırgan türü olan pankreatik duktal adenokarsinomda yeni bir tedavi hedefi belirlendi. Bilim insanları, tümör çevresinde bulunan ve MARCO adlı proteini taşıyan makrofajların bağışıklık sisteminin kansere karşı yanıtını baskılayabildiğini ortaya koydu.[1]

Araştırmada MARCO düzeyi yüksek tümörlerde, kanser hücrelerini öldürmeye yardımcı olan doğal öldürücü hücrelerin ve CD8 pozitif T hücrelerinin daha az bulunduğu görüldü. Buna karşılık bağışıklık yanıtını frenleyen düzenleyici T hücrelerinin daha fazla olduğu belirlendi.[1]

Araştırma ne buldu?

Çin’deki Zhengzhou Üniversitesi ve bağlantılı sağlık kurumlarından araştırmacılar, pankreas kanseri dokularındaki bağışıklık hücrelerini tek hücre düzeyinde inceledi.

Analizler, MARCO taşıyan makrofajların hem primer pankreas tümörlerinde hem metastatik hastalıkta hem de kemoterapi sonrasında alınan örneklerde arttığını gösterdi. Bu hücrelerin bağışıklık sistemini baskılayan ve tümörün büyümesini destekleyen özellikler taşıdığı bildirildi.[1]

MARCO düzeyi yüksek dokularda:

• Doğal öldürücü hücrelerin azaldığı,
• CD8 pozitif T hücrelerinin daha düşük düzeyde bulunduğu,
• Düzenleyici T hücrelerinin arttığı,
• Tümör hücrelerinin çoğalmasını gösteren Ki-67 düzeyinin yükseldiği

tespit edildi.[1]

Bu sonuçlar, MARCO’nun yalnızca hastalığın seyriyle ilişkili bir biyobelirteç değil, aynı zamanda gelecekte hedef alınabilecek bir tedavi noktası olabileceğini düşündürüyor.

Çalışma nasıl yapıldı?

Araştırmacılar, 59 primer pankreas kanseri örneği, 13 metastatik tümör örneği ve dört komşu doku örneğinden elde edilen tek hücreli RNA dizileme verilerini bir araya getirdi. Kalite kontrollerinin ardından toplam 218 bin 289 hücre analiz edildi.[1]

Bunun yanında 46 insan doku örneği çoklu immünofloresan yöntemiyle incelendi. Bu yöntemde, tümör dokusundaki bağışıklık hücreleri ve MARCO proteini farklı işaretleyiciler kullanılarak görüntülendi.[1]

Araştırmanın laboratuvar bölümünde insan ve fare pankreas kanseri hücreleri makrofajlarla birlikte kültüre edildi. Ayrıca MARCO geni bulunmayan farelerle normal farelerde pankreas tümörlerinin gelişimi karşılaştırıldı.[1]

MARCO nedir?

MARCO, makrofaj adı verilen bağışıklık hücrelerinin yüzeyinde bulunan bir reseptördür. Makrofajlar normal koşullarda mikropları, hasarlı hücreleri ve yabancı maddeleri temizleyen savunma hücreleridir.

Ancak tümör çevresindeki kimyasal sinyaller, bazı makrofajların davranışını değiştirebilir. Bu hücreler kanserle mücadele etmek yerine tümörün bağışıklık sisteminden saklanmasına, yeni damar oluşturmasına ve büyümesine yardımcı hale gelebilir.

Araştırmaya göre pankreas kanseri hücrelerinin salgıladığı VEGF adlı büyüme faktörü, makrofajlardaki MARCO üretimini artırıyor. Bu durum bağışıklık hücrelerini tümörü destekleyen bir yapıya doğru yönlendirebiliyor.[1]

Fare deneylerinde tümör büyümesi yavaşladı

Çalışmanın dikkat çeken bölümünde, MARCO geni devre dışı bırakılmış farelere pankreas kanseri hücreleri yerleştirildi.

MARCO bulunmayan farelerde tümörlerin normal farelere göre daha yavaş büyüdüğü ve tümör ağırlığının daha düşük olduğu görüldü. Tümör dokularında doğal öldürücü hücrelerin oranı da arttı.[1]

Bu bulgu, MARCO’nun baskılanmasının bağışıklık sisteminin kanser hücrelerine karşı yeniden etkinleşmesine yardımcı olabileceğini düşündürüyor.

Ancak deneylerin farelerde yapılmış olması önemli bir sınırlılık taşıyor. Aynı etkinin insanlarda görülüp görülmeyeceği henüz bilinmiyor.

MARCO pankreas kanserinde prognostik belirteç olabilir mi?

Araştırmada MARCO taşıyan makrofajların fazla olduğu hastalarda bağışıklık baskılayıcı tümör ortamının daha belirgin olduğu görüldü. Önceki çalışmalar da yüksek MARCO düzeylerini pankreas kanserinde daha kötü sağkalımla ilişkilendirmişti.[1][2]

Bu nedenle MARCO’nun gelecekte hastalığın seyrini öngörmeye yardımcı bir prognostik belirteç olarak kullanılabileceği düşünülüyor.

Bununla birlikte, tek başına MARCO ölçümünün tedavi kararı vermek için yeterli olduğu gösterilmiş değil. Klinik kullanıma girmesi için standart testlerin geliştirilmesi ve geniş hasta gruplarında doğrulanması gerekiyor.

Yeni bir pankreas kanseri ilacı bulundu mu?

Hayır. Araştırma, mevcut ve onaylanmış bir ilaçtan çok gelecekte ilaç geliştirilebilecek bir biyolojik hedefi tanımlıyor.

MARCO’yu bloke eden antikorların bazı kanser modellerinde makrofajların davranışını değiştirebildiği biliniyor. Ancak pankreas kanserinde bu yaklaşım henüz klinik tedavi olarak onaylanmış değil.[1]

Çalışmada doğrudan insanlara MARCO ilacı verilmedi. Bu nedenle araştırma sonuçları bir klinik tedavi başarısı olarak yorumlanmamalı.

İmmünoterapiyle birlikte kullanılabilir mi?

Pankreas kanseri, bağışıklık kontrol noktası inhibitörü olarak bilinen immünoterapilere çoğu hastada sınırlı yanıt veriyor. Bunun nedenlerinden biri, tümör çevresinin bağışıklık hücrelerini baskılayan yoğun bir yapıya sahip olması.

Araştırmacılar, MARCO’nun hedef alınmasının bu bağışıklık baskılayıcı ortamı değiştirebileceğini ve bazı immünoterapilerin etkisini artırabileceğini değerlendiriyor.[1]

Özellikle MARCO blokajının anti-PD-1 veya anti-TIGIT tedavileriyle birlikte incelenebileceği belirtiliyor. Ancak bu yaklaşım henüz bir araştırma önerisi düzeyinde bulunuyor.

Araştırmanın sınırlılıkları

Çalışma insan doku örnekleri, hücre deneyleri ve fare modellerini birleştirmesi açısından kapsamlı olsa da sonuçlar henüz klinik uygulamaya hazır değil.

Araştırmanın başlıca sınırlılıkları şöyle sıralandı:

• MARCO’yu hedefleyen bir ilacın insanlarda denenmemiş olması,
• Fare modelinin insan pankreas kanserini bütünüyle yansıtmaması,
• T ve doğal öldürücü hücrelerin MARCO üzerindeki rollerinin tüm ayrıntılarıyla doğrulanmamış olması,
• Bulguların daha geniş ve bağımsız hasta gruplarında tekrarlanması gerekliliği.[1]

Araştırmacılar ayrıca VEGF’nin MARCO üretimini artırdığını gösterse de başka moleküllerin de bu süreçte rol oynayabileceğini belirtti.[1]

Sık Sorulan Sorular

Araştırma insanlarda mı yapıldı?

Çalışmada insan pankreas kanseri dokuları ve daha önce yayımlanmış hasta verileri incelendi. Ancak tedaviye yönelik deneyler hücre kültürleri ve fare modellerinde yapıldı.[1]

MARCO testi hastanelerde uygulanıyor mu?

MARCO ölçümü şu anda pankreas kanserinin rutin tanı veya tedavi planlamasında kullanılan standart bir test değil.

MARCO’yu hedefleyen ilaç var mı?

Farklı kanser türlerinde deneysel MARCO antikorları araştırılıyor. Pankreas kanseri için onaylanmış bir MARCO tedavisi bulunmuyor.[1]

Bulgular hastaların tedavisini değiştiriyor mu?

Hayır. Araştırma mevcut ameliyat, kemoterapi, radyoterapi veya immünoterapi planlarının değiştirilmesini gerektirmiyor.

Tedavi ne zaman kullanılabilir?

Bunun için önce ek hayvan çalışmaları, güvenlik testleri ve farklı aşamalardaki insan klinik araştırmaları gerekiyor. Olası kullanım tarihi henüz bilinmiyor.

Sonuç

MARCO taşıyan makrofajların pankreas kanserinde bağışıklık sistemini baskılayan tümör ortamının önemli parçalarından biri olabileceği gösterildi. MARCO geninin devre dışı bırakılması farelerde tümör büyümesini yavaşlattı ve kansere karşı görev yapan bağışıklık hücrelerini artırdı.[1]

Bulgular yeni bir tedavi yolu açabilecek nitelikte olsa da araştırma henüz deneysel aşamada. Çalışma, yeni bir ilaç bulunduğunu değil, gelecekte ilaç geliştirilebilecek umut verici bir hedef tanımlandığını gösteriyor.

Kaynaklar

[1] npj Precision Oncology, “Identification and characterization of MARCO-expressing tumor-associated macrophages in pancreatic ductal adenocarcinoma with pan-cancer relevance.”

[2] Frontiers in Oncology, “The scavenger receptor MARCO expressed by tumor-associated macrophages are highly associated with poor pancreatic cancer prognosis.”

Watson’ın paylaşımında fenbendazol, ivermektin, klor dioksit, DMSO ve bazı besin takviyelerinden söz edildiği görülüyor. Ancak söz konusu anlatı, hakemli bir tıp dergisinde yayımlanmış vaka raporuna, kamuya açık patoloji sonuçlarına veya bağımsız bir sağlık kuruluşunun doğrulamasına dayanmıyor.

Dahası Watson, aynı süreçte gemsitabin içeren kemoterapi aldığını da ifade ediyor. Bu durum, tümörde görüldüğü öne sürülen küçülmenin alternatif maddelerden kaynaklandığı sonucuna varılmasını bilimsel olarak imkânsız hale getiriyor.

Tek hastanın hikâyesi tedavi kanıtı değildir

Bir hastanın tedavi sırasında iyileşmesi, kullandığı her ürünün etkili olduğu anlamına gelmiyor. Kanser hastaları çoğu zaman kemoterapi, radyoterapi, ağrı tedavisi, beslenme desteği ve farklı takviyeleri aynı dönemde kullanabiliyor.

Hangi müdahalenin etkili olduğunu anlayabilmek için kontrollü klinik araştırmalar, yeterli sayıda hasta, karşılaştırma grupları ve uzun süreli takip gerekiyor. Sosyal medya gönderileri ise bu koşulların hiçbirini sağlamıyor.

Noel Watson’ın anlatısında ayrıntılı patoloji raporları, tümörün moleküler özellikleri, metastazların seyri, tedavi dozları ve bağımsız radyoloji değerlendirmeleri bulunmadığı için hikâye bilimsel kanıt olarak kabul edilemiyor.

Fenbendazol insanlar için kanser ilacı değil

Paylaşımlarda adı geçen fenbendazol, hayvanlarda bağırsak parazitlerinin tedavisi amacıyla kullanılan veteriner bir ilaç. İnsanlarda pankreas kanseri veya başka bir kanser türünün tedavisi için onaylanmış değil.

Laboratuvar ortamında bazı kanser hücreleri üzerinde yapılan deneyler, bir maddenin insanlarda güvenli ve etkili olduğunu göstermiyor. Bunun anlaşılabilmesi için ilaç dozunun, yan etkilerinin ve diğer tedavilerle etkileşiminin klinik çalışmalarda değerlendirilmesi gerekiyor.

ABD Gıda ve İlaç Dairesi, fenbendazolün uzun süreli ve etiket dışı kullanımının hayvanlarda kemik iliği baskılanması ve kan hücrelerinde ciddi düşüşle ilişkilendirildiğini bildirdi. İnsanların veteriner ürünlerini kendi kendine kullanması ise doz, saflık ve etkileşim açısından ilave risk taşıyor.

Klor dioksit “tedavi” değil, güçlü bir kimyasal

En ciddi tehlikelerden biri de bazı paylaşımlarda “MMS” veya “mucize mineral solüsyonu” adıyla geçen klor dioksit ürünleri.

Klor dioksit endüstriyel su arıtma, tekstil ve kâğıt ağartma işlemlerinde kullanılan güçlü bir kimyasal. Kanseri tedavi ettiğini gösteren güvenilir klinik kanıt bulunmuyor.

Bu ürünlerin içilmesi şiddetli bulantı, kusma, ishal, sıvı kaybı, tansiyon düşmesi, solunum sorunları, karaciğer ve böbrek hasarı gibi ağır sonuçlara neden olabiliyor. ABD’de klor dioksiti hastalıkları iyileştiren bir ürün olarak satan kişiler hakkında ceza davaları açıldı.

En büyük risk tedavinin geciktirilmesi

Onaysız ürünlerin tehlikesi yalnızca doğrudan yan etkileriyle sınırlı değil. Hastanın kemoterapiyi bırakması, tedavi dozlarını aksatması veya onkoloji kontrollerini geciktirmesi kanserin ilerlemesine yol açabiliyor.

Bazı takviyeler kemoterapi ilaçlarının karaciğerde işlenme biçimini değiştirebilir, kanama riskini artırabilir veya tedavinin etkisini azaltabilir. “Doğal” ya da “ilaç olarak yeniden konumlandırılmış” ifadeleri, bir ürünün güvenli olduğu anlamına gelmiyor.

FDA da kanseri iyileştirdiği iddiasıyla satılan ürünlerin hastaları kanıtlanmış tedavilerden uzaklaştırabileceği ve ciddi sağlık riski oluşturabileceği konusunda tüketicileri uyarıyor.

Pankreas kanserinde bilimsel tedavi nasıl planlanıyor?

Pankreas kanserinin tedavisi hastalığın evresine, tümörün ameliyat edilebilirliğine, hastanın genel durumuna ve moleküler test sonuçlarına göre belirleniyor.

İleri evre hastalıkta FOLFIRINOX veya gemsitabin temelli kemoterapi kombinasyonları değerlendirilebiliyor. Bazı hastalarda genetik ve moleküler incelemeler sonucunda hedefe yönelik tedaviler ya da immünoterapi seçenekleri gündeme gelebiliyor. Uygun hastalar klinik araştırmalara da yönlendirilebiliyor.

Tedavi sırasında beklenmedik derecede iyi yanıtlar görülebilir. Ancak bu yanıtın nedenini anlayabilmek için hastanın aldığı bütün tedavilerin, görüntüleme sonuçlarının ve biyolojik özelliklerinin birlikte incelenmesi gerekir.

Hastalar ne yapmalı?

Kanser hastalarının internette gördüğü hiçbir ilacı, veteriner ürününü veya kimyasal solüsyonu kendi başına kullanmaması gerekiyor.

Kullanılması düşünülen vitaminler, bitkisel ürünler ve takviyeler dahi onkoloji hekimine bildirilmelidir. Tedaviyi bırakmak, kemoterapi dozunu değiştirmek veya kontrol randevusunu ertelemek yalnızca hastayı takip eden sağlık ekibinin değerlendirmesiyle mümkün olmalıdır.

Noel Watson’ın hikâyesi umut verici bir kişisel anlatı olarak paylaşılabilir. Ancak bu hikâyeden “fenbendazol pankreas kanserini iyileştiriyor” veya “klor dioksit kanseri tedavi ediyor” sonucu çıkarılamaz.

Kanser tedavisinde umut değerlidir. Fakat doğrulanmamış umut, bilimsel tedavinin önüne geçtiğinde iyileştirici bir ışık olmaktan çıkıp tehlikeli bir sis perdesine dönüşebilir.

Kaynaklar

[1] ABD Ulusal Kanser Enstitüsü, Pankreas Kanseri Tedavisi
[2] ABD Ulusal Kanser Enstitüsü, Pankreas Kanseri Araştırmalarındaki Gelişmeler
[3] ABD Gıda ve İlaç Dairesi, Fenbendazolün Etiket Dışı Kullanımına İlişkin Güvenlik Bildirimi
[4] ABD Gıda ve İlaç Dairesi, Kanseri İyileştirdiğini İddia Eden Onaysız Ürünlere İlişkin Uyarı
[5] ABD Gıda ve İlaç Dairesi, Klor Dioksit ve “Mucize Mineral Solüsyonu” Uyarıları

Esenlik hizmetleri artık yasal çerçeveye kavuştu

Sağlık Bakanlığının hazırladığı yeni yönetmelik, bireylerin bedensel, ruhsal ve sosyal iyilik hâlini desteklemeyi amaçlayan esenlik hizmetlerini belirli kurallar çerçevesinde sunulabilir hale getirdi. Düzenleme, kamu kurumlarının yanı sıra özel sektör tarafından açılacak esenlik merkezleri ve ünitelerini de kapsıyor.

Hangi hizmetler verilebilecek?

Yönetmelik kapsamında merkezlerde tedavi amacı taşımayan çok sayıda destekleyici hizmet sunulabilecek. Bunlar arasında:

• Beslenme danışmanlığı
• Egzersiz ve fiziksel aktivite programları
• Fizyoterapi ve ergoterapi
• Psikolojik destek
• Rehabilitasyon uygulamaları
• Meditasyon
• Uyku sağlığı hizmetleri
• Sauna
• Hidroterapi
• Balneoterapi
• Tuz terapisi (haloterapi)
• Sanat terapileri
• GETAT kapsamındaki uygun uygulamalar

yer alıyor. Hizmetler kişilerin yaşına, sağlık durumuna ve yaşam tarzına göre kişiye özel programlar şeklinde planlanacak.

Esenlik merkezleri nerelerde açılabilecek?

Yönetmeliğe göre esenlik merkezleri;

• Bağımsız binalarda,
• En az 10 odalı konaklama tesislerinde,
• Spor kulüplerinde,
• Yaşlı bakım merkezlerinde,
• Engelli bakım merkezlerinde

belirlenen fiziki şartları sağlamaları halinde faaliyet gösterebilecek. Bağımsız merkezler için en az 500 metrekare, üniteler için ise 300 metrekare kapalı alan şartı getirildi.

Ruhsat ve denetim şartları belirlendi

Merkezlerin faaliyet gösterebilmesi için İl Sağlık Müdürlüğünden ruhsat alınması gerekecek. Başvuru sonrasında yerinde inceleme yapılacak, uygun bulunan merkezlere ruhsat verilecek. Ruhsat alan işletmelerin altı ay içinde faaliyete başlaması zorunlu olacak. Ayrıca merkezlerde acil müdahale odası bulunması ve gerekli sağlık kuruluşlarıyla iş birliği yapılması da şartlar arasında yer aldı.

Sağlık Bakanı Memişoğlu: Koruyucu sağlık güçlenecek

Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, yönetmeliğin koruyucu sağlık hizmetleri ile kişiselleştirilmiş sağlık uygulamalarını daha güçlü bir hukuki zemine taşıdığını belirterek, esenlik merkezlerinde bireylere özel koruyucu, destekleyici ve rehabilite edici programların uygulanacağını açıkladı.

Dünya genelinde çocukluk çağı aşılamasında pandemi sonrasında toparlanma devam etse de milyonlarca çocuk hâlâ temel bağışıklama hizmetlerinden yararlanamıyor. WHO ve UNICEF’in 195 ülkeye ait verileri kullanarak hazırladığı 2025 Küresel Bağışıklama Tahminleri’ne (WUENIC) göre yaklaşık 13,5 milyon çocuk “sıfır doz” grubunda yer alıyor. Bu rakam, bir önceki yıla göre yaklaşık 750 bin azalsa da 2019’daki pandemi öncesi seviyenin üzerinde bulunuyor. [1][2]

“Sıfır doz” çocuk ne anlama geliyor?

“Sıfır doz” ifadesi, bir çocuğun yaşamı boyunca hiçbir aşı yaptırmadığı anlamına gelmiyor. WHO ve UNICEF bu tanımı, difteri, tetanos ve boğmaca (DTP) aşısının ilk dozunu alamayan çocuklar için kullanıyor. [1]

Bu gösterge, çocukların rutin bağışıklama sistemine erişip erişemediğini değerlendirmede uluslararası ölçüt olarak kabul ediliyor. İlk doza ulaşamayan çocukların önemli bölümü, temel sağlık hizmetlerine erişimde güçlük yaşayan bölgelerde bulunuyor.

Küresel aşılama oranlarında küçük artış

2025 tahminlerine göre yaklaşık 116 milyon bebek, DTP aşısının en az bir dozunu aldı. Bu, dünya genelindeki bebeklerin yaklaşık yüzde 90’ına karşılık geliyor. [1]

Üç dozdan oluşan temel DTP serisini tamamlayan çocukların oranı ise yüzde 85 olarak hesaplandı. Yaklaşık 110 milyon çocuk tüm dozlarını tamamlarken, milyonlarca çocuk aşılamaya başlamasına rağmen takvimini bitiremedi. [1]

WHO ve UNICEF, her iki göstergede de önceki yıla göre yaklaşık bir puanlık artış görüldüğünü ancak küresel kapsamanın hâlâ pandemi öncesindeki seviyeye tam olarak ulaşamadığını belirtiyor. [1]

İlk dozu alan milyonlarca çocuk takibini tamamlayamıyor

Verilere göre sorun yalnızca ilk aşıya ulaşamayan çocuklarla sınırlı değil.

Yaklaşık 7,3 milyon bebek, DTP’nin ilk dozunu almasına rağmen ilk kızamık aşısına ulaşamadı. [1]

Bu durum, yalnızca aşının başlanmasının değil, çocukların düzenli takip edilerek eksik dozlarının zamanında tamamlanmasının da halk sağlığı açısından kritik önem taşıdığını gösteriyor.

Uzmanlara göre çatışmalar, zorunlu göç, yoksulluk, sağlık sistemindeki aksaklıklar, aşı tedarik sorunları ve yanlış bilgi yayılımı aşılama programlarının aksamasında önemli rol oynuyor. [1][2]

Kızamık salgınları neden yeniden gündemde?

Kızamık, en bulaşıcı enfeksiyonlardan biri olarak kabul ediliyor. Salgınların önlenebilmesi için toplumda iki doz kızamık aşısıyla yaklaşık yüzde 95 bağışıklama oranına ulaşılması gerekiyor. [1]

Ancak mevcut küresel kapsama bu hedefin altında kalmayı sürdürüyor.

WHO ve UNICEF, 2025 yılı içinde 57 ülkede büyük ölçekli veya sağlık hizmetlerini etkileyen kızamık salgınları bildirildiğini açıkladı. Bu tablo, aşılama açıklarının yalnızca bireysel değil, toplum genelinde de sağlık riski oluşturduğunu ortaya koyuyor. [1]

Aşıya erişimde eşitsizlik sürüyor

UNICEF verilerine göre sıfır doz çocukların yarısından fazlası dokuz ülkede yaşıyor:

• Nijerya
• Demokratik Kongo Cumhuriyeti
• Yemen
• Hindistan
• Endonezya
• Etiyopya
• Afganistan
• Pakistan
• Angola [2]

Bununla birlikte uzmanlar, ülkeler karşılaştırılırken yalnızca çocuk sayısının değil, nüfus büyüklüğü ve aşılama oranlarının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.

Çatışma ve insani krizlerden etkilenen ülkeler dünya çocuk nüfusunun yaklaşık üçte birini oluşturmasına rağmen sıfır doz çocukların yarısından fazlasına ev sahipliği yapıyor. Sağlık merkezlerinin zarar görmesi, nüfus hareketleri ve soğuk zincirin bozulması rutin bağışıklama hizmetlerini güçleştiriyor. [1][2]

Veriler nasıl hesaplanıyor?

WHO ve UNICEF’in yayımladığı WUENIC tahminleri tek bir saha araştırmasına dayanmıyor.

Kuruluşlar; ulusal aşılama kayıtları, sağlık kuruluşlarının bildirimleri, hane halkı araştırmaları ve nüfus verilerini birlikte değerlendirerek ülke bazında ortak tahminler oluşturuyor. [3]

Bu nedenle açıklanan 13,5 milyon rakamı, birebir sayılmış çocuk sayısını değil, mevcut veriler kullanılarak hesaplanan en güncel küresel tahmini ifade ediyor. Özellikle çatışma ve yoğun göç yaşanan bölgelerde veri eksiklikleri belirsizlik oluşturabiliyor. [3]

Bulgular günlük yaşam açısından ne ifade ediyor?

Uzmanlar, mevcut verilerin çocukluk çağı aşı programlarının küresel ölçekte ilerleme kaydettiğini ancak kazanımların hâlâ kırılgan olduğunu gösterdiğini belirtiyor.

Aşılama programlarının sürdürülebilmesi, çocukların ilk dozdan sonra düzenli izlenmesi ve eksik dozların tamamlanması, kızamık başta olmak üzere aşıyla önlenebilen hastalıkların yeniden yayılmasını önlemede temel önem taşıyor. [1][2]

Sık Sorulan Sorular

“Sıfır doz” çocuğun hiç aşı olmadığı anlamına mı gelir?

Hayır. Bu ifade, rutin bağışıklama programının başlangıcını gösteren DTP’nin ilk dozunu alamayan çocuklar için kullanılan uluslararası bir göstergedir. [1]

Kızamık neden bu kadar önemseniyor?

Kızamık son derece bulaşıcıdır. Salgınların önlenebilmesi için toplumda yaklaşık yüzde 95 aşılama oranına ulaşılması gerekir. [1]

Açıklanan rakamlar kesin mi?

Hayır. WHO ve UNICEF verileri çeşitli ulusal kayıtlar ve araştırmalar kullanılarak oluşturulan bilimsel tahminlere dayanıyor. [3]

Türkiye’deki aşılama durumunu bu rapor değerlendiriyor mu?

Rapor, 195 ülkeye ilişkin küresel tahminler sunuyor. Ülkelerin ayrıntılı değerlendirmeleri ulusal sağlık otoriteleri tarafından ayrıca yayımlanabiliyor. [1]

Sonuç

WHO ve UNICEF verileri, çocukluk çağı aşılamasında pandemi sonrasında sınırlı bir toparlanma yaşandığını gösterse de yaklaşık 13,5 milyon çocuğun rutin bağışıklama hizmetlerine ulaşamaması önemli bir halk sağlığı sorunu olmaya devam ediyor.

Mevcut bulgular, yalnızca aşı tedarikinin değil, sağlık hizmetlerine erişimin güçlendirilmesi ve çocukların eksik dozlarının tamamlanmasının da kritik olduğunu ortaya koyuyor. Aşılama oranlarının artırılması, kızamık ve diğer aşıyla önlenebilir hastalıkların gelecekte oluşturabileceği salgın riskini azaltmada temel rol oynuyor.

Kaynaklar

[1] Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve UNICEF, 2025 Küresel Bağışıklama Tahminleri (WUENIC) Ortak Açıklaması.

[2] UNICEF, Küresel Çocukluk Çağı Bağışıklama Verileri 2025.

[3] WHO–UNICEF, WUENIC 2025 Teknik Notları.

Yıllarca yalnızca tropikal bölgelerin sorunu olarak görülen sivrisineklerle taşınan hastalıklar, iklim değişikliği, uluslararası seyahatler ve hastalık taşıyan sivrisinek türlerinin yeni bölgelere yerleşmesiyle Türkiye’nin de yakından izlemesi gereken bir halk sağlığı başlığına dönüştü.

Doç. Dr. Semiha Çelik Ekinci, Türkiye’de hastalık bulaştırma potansiyeli bulunan Anopheles, Aedes ve Culex cinsi sivrisineklerin bulunduğuna dikkat çekerek, riskin yalnızca sivrisinek sayısındaki artış üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini vurguladı. Ekinci, asıl önemli noktanın belirli sivrisinek türlerinin hastalık etkenlerini taşıyabilecek ekolojik koşullara kavuşması olduğunu ifade etti.

Sivrisineklerle Taşınan Hastalıklar.docx

Türkiye’de en güncel risk Batı Nil virüsü

Türkiye açısından bugün en önemli sivrisinek kaynaklı enfeksiyonlardan biri Batı Nil virüsü olarak öne çıkıyor. Virüsün doğal taşıyıcısı olan Culex türleri, Türkiye’nin hemen her bölgesinde bulunuyor.

Enfeksiyonların büyük bölümü herhangi bir belirti ortaya çıkmadan geçirilebiliyor. Ancak ileri yaştaki kişilerde, bağışıklık sistemi baskılanmış hastalarda ve kronik hastalığı bulunan bireylerde menenjit, ensefalit ve akut gevşek felç gibi ağır nörolojik tablolar gelişebiliyor.

Bu nedenle yaz aylarında ateş, şiddetli baş ağrısı, bilinç değişikliği, kas güçsüzlüğü ve nörolojik belirtilerle başvuran hastalarda Batı Nil virüsü olasılığının klinik değerlendirmede akılda tutulması önem taşıyor.

Asya kaplan sivrisineğinin yayılması dikkatle izlenmeli

Doç. Dr. Semiha Çelik Ekinci’nin değerlendirmesinde öne çıkan bir diğer başlık ise Asya kaplan sivrisineği olarak bilinen Aedes albopictus oldu.

İlk olarak Doğu Karadeniz’de tespit edilen bu istilacı türün zaman içerisinde Karadeniz kıyılarının yanı sıra Marmara, Ege ve Akdeniz bölgelerinde de yayılım gösterdiği belirtiliyor. Asya kaplan sivrisineği; dengue, chikungunya ve Zika virüslerini taşıyabilme kapasitesi nedeniyle halk sağlığı açısından özel önem taşıyor.

Türkiye’de bu hastalıklar halen çoğunlukla yurt dışı seyahatleriyle bağlantılı, ithal vakalar biçiminde görülüyor. Ancak hastalığı taşıyabilecek sivrisinek türünün ülkede yerleşik hale gelmesi, enfekte bir yolcudan sivrisineğe ve sivrisinekten başka kişilere uzanan yerel bulaş zincirinin teorik olarak kurulabileceği anlamına geliyor.

Avrupa’da son yıllarda Fransa, İtalya ve İspanya gibi ülkelerde bildirilen yerel dengue ve chikungunya vakaları, bu ihtimalin yalnızca teorik bir senaryo olmadığını gösteriyor.

Türkiye’de sıtma sona erdi ancak vektörler hâlâ bulunuyor

Türkiye, uzun yıllardır yerli sıtma bulaşının görülmediği ve sıtma eliminasyonunda önemli başarı elde etmiş ülkeler arasında yer alıyor. Bununla birlikte özellikle Sahra Altı Afrika’dan gelen yolcularda her yıl ithal sıtma vakalarıyla karşılaşılabiliyor.

Sıtma parazitlerini taşıyan Anopheles türü sivrisineklerin Türkiye’de yaşamaya devam etmesi ise sürveyans çalışmalarının kesintisiz sürdürülmesini gerekli kılıyor.

İthal vakaların artması, vakaların geç tanınması ve uygun sıcaklık koşullarının oluşması halinde yerel bulaşın yeniden ortaya çıkması teorik olarak mümkün. Bu nedenle ateşli hastalıkla başvuran kişilerde yakın dönem yurt dışı seyahatinin mutlaka sorgulanması gerekiyor.

İklim değişikliği bulaş mevsimini uzatıyor

İklim değişikliği sivrisineklerle taşınan hastalıkların yayılımını birden fazla mekanizma üzerinden etkiliyor.

Artan sıcaklıklar, sivrisinek larvalarının gelişme süresini kısaltarak yıl içerisinde daha fazla sivrisinek nesli oluşmasına neden olabiliyor. Sıcaklık artışı aynı zamanda virüslerin sivrisineklerin vücudunda çoğalması için gereken süreyi kısaltarak bulaştırıcılık kapasitesini artırabiliyor.

Yağış düzenindeki değişiklikler, kontrolsüz kentleşme, açık bırakılan su depoları, saksı altlıkları, kullanılmayan lastikler ve küçük su birikintileri de sivrisinekler için yeni üreme alanları oluşturuyor. Uluslararası seyahatler ve küresel ticaret ise hem sivrisineklerin hem de hastalık etkenlerinin ülkeler arasında taşınmasını kolaylaştırıyor.

Sivrisineklerle Taşınan Hastalıklar.docx

Sivrisinekle mücadele yalnız ilaçlamadan ibaret değil

Doç. Dr. Semiha Çelik Ekinci, sivrisinek kaynaklı hastalıklarla mücadelenin yalnızca erişkin sivrisineklere yönelik ilaçlama çalışmalarıyla sınırlı tutulmaması gerektiğine dikkat çekti.

En etkili mücadele yöntemlerinden biri, sivrisineklerin yumurta bıraktığı küçük ve durgun su kaynaklarının ortadan kaldırılması olarak gösteriliyor. Evlerin, iş yerlerinin, bahçelerin ve ortak yaşam alanlarının düzenli olarak kontrol edilmesi büyük önem taşıyor.

Vatandaşların alabileceği başlıca önlemler şöyle sıralanıyor:

• Saksı altlıklarında ve açık kaplarda su birikmesine izin verilmemeli.
• Su depoları, bidonlar ve yağmur varilleri kapalı tutulmalı.
• Kullanılmayan lastikler ve su tutabilecek atıklar kaldırılmalı.
• Pencere ve kapılarda sineklik kullanılmalı.
• Sivrisineklerin yoğun olduğu saatlerde uzun kollu ve açık renkli kıyafetler tercih edilmeli.
• Uygun sivrisinek kovucu ürünler kullanım talimatlarına göre uygulanmalı.
• Yurt dışı seyahatinin ardından gelişen ateşli hastalıklarda sağlık kuruluşuna başvurulmalı.

“Erken tanı ve güçlü sürveyans kritik önem taşıyor”

Türkiye’de sivrisineklerle bulaşan hastalıklar bakımından bugün en somut tehdidin Batı Nil virüsü olduğunu belirten Doç. Dr. Semiha Çelik Ekinci, Asya kaplan sivrisineğinin yayılması nedeniyle dengue, chikungunya ve Zika gibi enfeksiyonların da yakından izlenmesi gerektiğini kaydetti.

Ekinci’nin değerlendirmesine göre önümüzdeki dönemde entomolojik sürveyansın güçlendirilmesi, insan ve hayvan vakalarının birlikte takip edilmesi, laboratuvar tanı kapasitesinin artırılması ve toplumun sivrisinek üreme alanları konusunda bilinçlendirilmesi koruyucu sağlık politikalarının temel unsurları arasında yer alacak.

Sivrisineklerle taşınan hastalıklara karşı mücadelede erken uyarı sistemleri, düzenli saha takibi ve toplum katılımı kritik önem taşıyor. Çünkü risk yalnızca uzak ülkelerden gelen bir enfeksiyon tehdidinden ibaret değil; değişen iklim ve çevre şartlarıyla birlikte Türkiye’nin kendi halk sağlığı gündeminin de giderek daha görünür bir parçası haline geliyor.

Kaynaklar

[1] Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Bölge Ofisi, Vektörlerle Bulaşan Hastalıklar.

[2] Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Bölge Ofisi, Sivrisineklerle Taşınan Hastalıklara İlişkin Halk Sağlığı Önerileri.

[3] Dünya Sağlık Örgütü, Sivrisineklerin Önlenmesi ve Kontrolüne İlişkin Uygulama Kılavuzu.

Trabzonspor, yeni sezon kadro planlaması kapsamında birden fazla mevki için eş zamanlı çalışmalar yürütüyor. Transfer kulislerinde savunmaya iki sol ayaklı stoper, hücum hattına genç bir santrfor ve kanat bölgesine atletik bir oyuncu arandığı konuşuluyor. Ancak bu isimlerin hiçbiri için kulüp tarafından açıklanmış resmî bir anlaşma bulunmuyor.

Christian Makoun savunma adayları arasında

Bulgaristan ekibi Levski Sofya’da forma giyen Venezuelalı stoper Christian Makoun’un, Trabzonspor’un değerlendirdiği savunmacılar arasında yer aldığı belirtiliyor. Sol ayağını etkili kullanabilmesi ve geriden oyun kurma becerisi nedeniyle teknik ekibin radarında olduğu ifade ediliyor. Transfer dosyasının henüz erken aşamada olduğu aktarılıyor.

Rick van Drongelen yeniden gündemde

Hamburg ve Samsunspor performansıyla dikkat çeken Rick van Drongelen’in de bordo-mavili kulübün stoper alternatifleri arasında olduğu konuşuluyor. Tecrübeli savunmacının Süper Lig’i yakından tanıması önemli avantajlardan biri olarak görülüyor. Ancak şu ana kadar doğrulanmış bir teklif veya kulüpler arasında anlaşma bulunmuyor.

Ümit Akdağ dosyası kapanmadı

Trabzonspor’un daha önce ilgilendiği Ümit Akdağ isminin yeniden transfer listesine eklendiği iddia ediliyor. Yerli stoper rotasyonunu güçlendirmek isteyen bordo-mavililerin, oyuncunun durumunu takip etmeyi sürdürdüğü belirtiliyor.

Kanatta Abdul Fatawu sürprizi

Leicester City forması giyen Abdul Fatawu’nun da Trabzonspor’un sağ kanat adayları arasında yer aldığı öne sürülüyor. Kulüp çevresinde konuşulanlara göre maliyet çalışmaları devam ediyor. Resmî teklif aşamasına geçildiğine dair doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor.

Golcü listesinde Robbie Ure

İsveç ekibi Sirius’ta forma giyen İskoç santrfor Robbie Ure için Trabzonspor’un bilgi aldığı ve oyuncunun durumunu izleyen kulüpler arasında bulunduğu aktarılıyor. Avrupa’dan başka kulüplerin de ilgisinin bulunduğu genç golcü için şu aşamada yalnızca takip sürecinin devam ettiği belirtiliyor.

Ortak nokta: Geniş liste stratejisi

Transfer kulislerinde konuşulan bilgilere göre Trabzonspor yönetimi tek bir oyuncuya odaklanmak yerine her mevki için birden fazla alternatif üzerinde çalışıyor. Teknik heyetin raporları doğrultusunda maliyet, yaş profili ve oyun sistemi açısından en uygun isimlerin belirlenmesi hedefleniyor.

Son durum

Christian Makoun, Rick van Drongelen, Ümit Akdağ, Abdul Fatawu ve Robbie Ure isimleri Trabzonspor ile anılmaya devam ediyor. Ancak beş oyuncu için de henüz kulüp veya oyuncu cephesinden resmî bir açıklama yapılmış değil. Transfer sürecinin önümüzdeki günlerde netleşmesi bekleniyor.

Belediye şirket işçilerine 4D kadro gelecek mi?

Türkiye genelinde yüz binlerce belediye şirket işçisi ile geçmişte taşerondan belediye şirketlerine geçirilen çalışanların uzun süredir gündeme taşıdığı kadro talebi yeniden Ankara’nın en çok konuşulan başlıklarından biri haline geldi.

Kulislerde dile getirilen bilgilere göre, belediye şirket çalışanlarının doğrudan 4D sürekli işçi statüsüne geçirilmesini öngören farklı formüller üzerinde değerlendirmeler yapılıyor. İddialara göre konu, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın önüne gelen çalışma başlıkları arasında yer alıyor. Ancak şu ana kadar bu yönde açıklanmış resmi bir karar veya yayımlanmış bir düzenleme bulunmuyor.

4D formülü ne anlama geliyor?

Konuşulan senaryolara göre değerlendirilen modelde;

• Belediye şirketlerinde çalışan işçilerin 4D sürekli işçi statüsüne geçirilmesi,
• İş güvencesinin güçlendirilmesi,
• Özlük haklarının iyileştirilmesi,
• Farklı belediyelerde uygulanan çalışma şartlarının belirli ölçüde standart hale getirilmesi

gibi başlıkların ele alındığı öne sürülüyor. Kulislerde ayrıca olası düzenlemenin belirli bir tarih esas alınarak geriye dönük uygulanabileceği yönünde iddialar da yer alıyor. Bunlar resmi olarak doğrulanmış bilgiler değil.

Gözler resmi açıklamalara çevrildi

Belediye şirket işçileri ve taşeron kökenli çalışanlar, uzun süredir kadro konusunda yeni bir yasal adım bekliyor. Olası bir düzenlemenin hayata geçebilmesi için kanun teklifi, Cumhurbaşkanlığı kararı veya ilgili mevzuatta değişiklik yapılması gerekiyor.

Şimdilik 4D formülü Ankara kulislerinde konuşulan seçeneklerden biri olarak öne çıkarken, resmi makamlar tarafından doğrulanmış bir takvim veya kesinleşmiş düzenleme bulunmuyor. Bu nedenle süreç, yapılacak resmi açıklamalar ve Meclis gündemine taşınabilecek olası yasal çalışmalarla netlik kazanacak.

Edinilen bilgilere göre, Bahçecik Mahallesi Mineli Sokak’taki evinde yaşayan 34 yaşındaki Jandarma Uzman Çavuş B.B., görev yaptığı Bahçecik Cezaevi’ndeki mesaisine gitmeyince çalışma arkadaşları durumdan şüphelenerek ikametine gitti.

Eve giren arkadaşları, B.B.’yi silahla vurulmuş halde buldu. İhbar üzerine olay yerine sağlık ve polis ekipleri sevk edildi. Sağlık ekiplerinin yaptığı kontrolde uzman çavuşun yaşamını yitirdiği belirlendi.

Olay yerinde Cumhuriyet savcısının incelemesinin ardından B.B.’nin cenazesi kesin ölüm nedeninin belirlenmesi amacıyla Trabzon Adli Tıp Kurumu morguna kaldırıldı.

İlk değerlendirmelerde olayın tüm yönleriyle araştırıldığı, ölüm nedeninin yapılacak otopsi ve soruşturma sonucunda netlik kazanacağı bildirildi. Yetkililer, olayla ilgili adli soruşturmanın sürdüğünü açıkladı.

Belediye şirket işçilerine kadro beklentisi yeniden Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin gündemine taşındı. İYİ Parti Mersin Milletvekili Burhanettin Kocamaz, Genel Kurul’da yaptığı konuşmada belediye şirketlerinde ve kamuda çalışan ancak kadro kapsamına alınmayan işçilerin yaşadığı hak kayıplarına dikkat çekti.

Belediye şirket işçilerine kadro çıktı mı?

Hayır. Belediye şirket işçilerine yönelik yeni bir kadro düzenlemesi henüz yasalaşmadı.

TBMM’de farklı dönemlerde taşeron ve belediye şirket çalışanlarını kapsayan kanun teklifleri sunulmuş olsa da şu an itibarıyla yürürlüğe giren yeni bir kadro düzenlemesi bulunmuyor. Bu nedenle mevcut çalışma sistemi devam ediyor.

Burhanettin Kocamaz ne söyledi?

TBMM Genel Kurulu’nda konuşan Burhanettin Kocamaz, belediye şirketleri ile kamuda çalışan binlerce işçinin yıllardır kadro beklentisi içinde olduğunu belirterek hükümete çağrıda bulundu.

Kocamaz, çalışanların özlük haklarının iyileştirilmesi ve kadro konusunda adım atılması gerektiğini ifade ederek, işçilerin beklentilerinin daha fazla ertelenmemesini istedi.

Kadro düzenlemesi kimleri ilgilendiriyor?

Kamuoyunda gündeme gelen talepler ağırlıklı olarak;

• Belediye şirket işçileri,
• Belediyelerde görev yapan sürekli işçi statüsü dışındaki çalışanlar,
• Kadro kapsamı dışında kalan taşeron personel,
• Bazı kamu kurumlarındaki şirket çalışanlarını

ilgilendiriyor.

Ancak bu grupları kapsayan yeni bir yasal düzenleme henüz yürürlüğe girmiş değil.

Belediye şirket işçileri için son durum

TBMM’de yapılan açıklamalar, kadro beklentisini yeniden gündeme taşısa da şu an için Resmî Gazete’de yayımlanmış veya yürürlüğe girmiş yeni bir kadro kararı bulunmuyor.

Kadro konusunda ilerleyen süreçte Meclis komisyonlarında yapılacak görüşmeler ve hükümetten gelecek açıklamalar yakından takip ediliyor. Yeni bir kanun kabul edilmesi halinde kapsam, başvuru şartları ve geçiş süreci netleşecek.

Eski AKUT Başkanı Nasuh Mahruki, 15 Temmuz darbe girişimine ilişkin sosyal medya paylaşımı nedeniyle yeniden gündeme geldi. Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı, paylaşımın ardından resen soruşturma başlattı. Savcılık açıklamasına göre soruşturma, Türk Ceza Kanunu’nun 216. maddesinde düzenlenen “halkı kin ve düşmanlığa tahrik veya aşağılama” suçu kapsamında yürütülüyor.

Nasuh Mahruki hakkında neden soruşturma açıldı?

Soruşturmaya gerekçe olarak, Mahruki’nin 15 Temmuz darbe girişimine ilişkin sosyal medya hesabında yaptığı değerlendirmeler gösterildi. Başsavcılık, paylaşımın içeriği nedeniyle resen işlem başlatıldığını ve gözaltı talimatı verildiğini duyurdu.

Savcılıktan resmi açıklama

Yetkili makamların paylaştığı bilgilere göre soruşturma, sosyal medya üzerinden yapılan paylaşımın ardından başlatıldı. Dosya kapsamında adli sürecin sürdüğü, soruşturmanın devam ettiği belirtildi. Olayla ilgili nihai değerlendirme ise yargı sürecinin ilerleyen aşamalarında netlik kazanacak.

Nasuh Mahruki kimdir?

Nasuh Mahruki, Türkiye’de dağcılık ve arama kurtarma çalışmalarıyla tanınan isimlerden biridir. AKUT’un kurucuları arasında yer alan Mahruki, uzun yıllar sivil toplum faaliyetleri ve afet yönetimi alanındaki çalışmalarıyla kamuoyunda bilinirken, son yıllarda sosyal medya paylaşımları nedeniyle çeşitli hukuki süreçlerle de gündeme geldi.

Erzurumspor FK, yeni sezon kadrosunu güçlendirmek için çalışmalarını sürdürürken transfer kulislerinde iki dikkat çekici isim öne çıkıyor. Edinilen bilgilere göre kaleci Ertuğrul Taşkıran ile kanat oyuncusu Ramazan Civelek, mavi beyazlı ekibin gündemindeki futbolcular arasında yer alıyor. Ancak iki dosya için de henüz kulüp tarafından doğrulanmış bir açıklama bulunmuyor.

Kalede Ertuğrul Taşkıran iddiası

Alanyaspor’dan ayrılan deneyimli kaleci Ertuğrul Taşkıran’ın Erzurumspor ile büyük ölçüde anlaşma sağladığı yönündeki iddialar transfer çevrelerinde konuşuluyor. Yerel kaynaklarda tarafların önemli mesafe kat ettiği belirtilirken, resmî imzaların henüz atılmadığı ifade ediliyor.

36 yaşındaki file bekçisi, Süper Lig ve 1. Lig tecrübesiyle Erzurumspor’un kaleci rotasyonuna önemli katkı sağlayabilecek bir profil olarak değerlendiriliyor.

Ramazan Civelek dosyasında farklı iddialar

Kayserispor ile yollarını ayıran Ramazan Civelek’in de Erzurumspor’un transfer listesinde yer aldığı öne sürülüyor. İlk kulislerde tarafların büyük ölçüde anlaşmaya vardığı iddia edilirken, daha sonra bazı yerel paylaşımlarda görüşmelerin istenilen noktaya ulaşamadığı yönünde bilgiler de yer aldı. Bu nedenle dosyanın henüz netleşmediği görülüyor.

Kanatlarda ve sağ bekte görev yapabilen Ramazan Civelek’in çok yönlü yapısı nedeniyle teknik ekibin ilgisini çektiği konuşuluyor.

Teknik değerlendirme

Ertuğrul Taşkıran’ın transferi gerçekleşirse Erzurumspor kalede deneyimli bir isme kavuşabilir. Ramazan Civelek ise kanat organizasyonlarında ve savunmanın sağında alternatif oluşturabilecek özelliklere sahip.

Son durum

Transfer kulislerinde her iki isim de Erzurumspor ile anılmaya devam ediyor. Ancak şu aşamada Ertuğrul Taşkıran ve Ramazan Civelek transferleriyle ilgili kulüpten veya oyuncu cephesinden resmî bir açıklama yapılmış değil.

Christian Makoun Trabzonspor’a transfer olacak mı?

Christian Makoun’un Trabzonspor’a transfer olacağı yönünde kesinleşmiş bir gelişme bulunmuyor. Ancak transfer kulislerinde bordo-mavili ekibin 25 yaşındaki Venezuelalı stoperi izlediği ve oyuncunun şartlarını değerlendirdiği konuşuluyor. Şu aşamada doğrulanmış bir resmî teklif veya kulüpler arasında sonuçlanmış bir görüşme bulunmuyor.

Trabzonspor savunma hattına alternatif arıyor

Yeni sezon öncesinde stoper rotasyonunu güçlendirmek isteyen Trabzonspor’un, sol ayağını etkili kullanan ve geriden oyun kurabilen savunmacılar üzerinde çalıştığı belirtiliyor. Christian Makoun’un da teknik heyetin değerlendirdiği isimlerden biri olduğu ifade ediliyor.

Kulüp çevresinde konuşulan iddialara göre transfer dosyası henüz erken aşamada bulunuyor. Bordo-mavililerin yalnızca Makoun’u değil, aynı bölge için farklı alternatifleri de yakından takip ettiği dile getiriliyor.

Oyuncunun sözleşme durumu

Christian Makoun, Bulgaristan ekibi Levski Sofya’nın kadrosunda yer alıyor. Devam eden sözleşmesi nedeniyle olası bir transferde bonservis görüşmelerinin belirleyici olması bekleniyor. Kamuoyuna yansıyan doğrulanmış bir bonservis pazarlığı veya maaş anlaşması bulunmuyor.

Trabzonspor’a ne katabilir?

Sol ayaklı stoper olarak görev yapan Makoun, gerektiğinde sol bek ve ön libero bölgelerinde de forma giyebiliyor. Fizik gücü, hava toplarındaki etkinliği ve pas kalitesiyle dikkat çeken oyuncunun, Trabzonspor’un geriden oyun kurma planına katkı sağlayabilecek profiller arasında değerlendirildiği konuşuluyor.

Transferi etkileyen faktörler

Transfer sürecinde en önemli başlıkların oyuncunun bonservis bedeli, Trabzonspor’un yabancı oyuncu planlaması ve aynı mevki için değerlendirilen diğer adaylar olduğu belirtiliyor. Avrupa’dan başka kulüplerin de oyuncuyu takip ettiği yönündeki iddialar süreci etkileyebilecek unsurlar arasında gösteriliyor.

Alternatif isimler

Kulislerde geçen alternatifler: Rick van Drongelen, Ümit Akdağ.

Profile uygun olabilecek isimler: Jhon Lucumí, Matej Chaluš.

İddianın aşaması

Erken kulis / Takip

Son durum

Christian Makoun’un adı Trabzonspor ile anılmaya devam ediyor. Ancak transfer süreci henüz erken aşamada bulunuyor ve taraflardan resmî bir açıklama yapılmış değil. Bordo-mavililerin savunma hattı için farklı seçenekleri değerlendirmeyi sürdürdüğü belirtiliyor.

Trabzonspor Robbie Ure transferinde son durum

Robbie Ure Trabzonspor’a transfer olacak mı? Mevcut tabloya göre bu sorunun kesin bir cevabı henüz yok. Dış basına yansıyan bilgilere göre Trabzonspor, İskoç golcünün durumunu takip eden kulüpler arasında yer alıyor. Ancak şu ana kadar doğrulanmış bir resmî teklif veya kulüpler arasında başlamış görüşme bulunmuyor.

Transferde son durum

22 yaşındaki santrfor, İsveç Allsvenskan’da gösterdiği performansla Avrupa kulüplerinin dikkatini çekmiş durumda. Serie A ekibi Lecce’nin yaptığı teklifin reddedildiği, Fransa ve Almanya’dan bazı kulüplerin de oyuncuyu izlediği aktarılıyor. Aynı haberlerde Trabzonspor’un da oyuncu hakkında bilgi aldığı ve gelişmeleri takip ettiği belirtiliyor.

İddialara göre Sirius, oyuncusunu düşük bir bonservisle bırakmayı düşünmüyor. Bu nedenle olası bir transferde mali şartların belirleyici olması bekleniyor.

Oyuncunun sözleşme ve finansal durumu

Robbie Ure, 2025 yılından bu yana Sirius forması giyiyor ve kulübüyle devam eden sözleşmesi bulunuyor. İsveç ekibinin oyuncuya gelen teklifleri geri çevirdiği, artan ilgi nedeniyle bonservis beklentisini yükselttiği konuşuluyor. Resmî olarak açıklanmış bir pazarlık veya anlaşma bulunmuyor.

Teknik ve taktik değerlendirme

1,89 metrelik santrfor, ceza sahası içindeki bitiriciliği ve hava toplarındaki etkinliğiyle öne çıkıyor. Hareketli yapısıyla ön alanda baskıya katkı verebilen Ure, Trabzonspor’un doğrudan rakip kaleye gidebilen santrfor profiline uygun isimlerden biri olarak değerlendirilebilir.

Transferin gerçekleşmesini etkileyen faktörler

Transferin önündeki en önemli unsur Sirius’un bonservis beklentisi ve Avrupa’nın farklı liglerinden gelen ilgi. Trabzonspor’un santrfor listesinde farklı adayların da bulunduğu, bu nedenle sürecin oyuncunun mali koşullarına göre şekillenebileceği ifade ediliyor.

Alternatif isimler

Kulislerde geçen alternatifler: Robbie Ure, farklı Avrupa kulüplerinin de transfer listesinde yer alıyor.

Profile uygun olabilecek isimler: Promise David, Tolu Arokodare.

İddianın aşaması

Erken kulis / Takip

Son durum

Robbie Ure’nin Trabzonspor’a transfer olacağına ilişkin resmî bir gelişme bulunmuyor. Mevcut bilgiler, bordo-mavililerin oyuncuyu izleyen kulüpler arasında gösterildiğini ortaya koyarken, transfer süreci henüz erken aşamada değerlendiriliyor.

İstanbul’da yürütülen geniş kapsamlı bir soruşturma kapsamında, şarkıcı İlyas Yalçıntaş ile televizyon yapımcısı Fatih Aksoy’un da aralarında bulunduğu 25 kişi hakkında gözaltı kararı verildi. Sabah saatlerinde düzenlenen operasyonlarda çok sayıda adrese eş zamanlı işlem yapıldığı bildirildi.

Başsavcılık tarafından yapılan açıklamada, soruşturmanın uyuşturucu maddeyle mücadele kapsamında yürütüldüğü, şüpheliler hakkında elde edilen deliller doğrultusunda gözaltı, arama ve biyolojik örnek alınması yönünde talimat verildiği ifade edildi.

Soruşturma dosyasında kamuoyunda sanatçı, oyuncu, iş insanı ve işletmeci kimlikleriyle tanınan isimlerin de bulunduğu belirtilirken, gözaltına alınan kişilerin ifadelerinin ardından adli sürecin devam edeceği öğrenildi. Yetkililer, soruşturmanın çok yönlü olarak sürdürüldüğünü açıkladı.

Öte yandan gözaltı kararı, kesinleşmiş bir mahkûmiyet anlamına gelmiyor. Soruşturmanın ilerleyen aşamalarında savcılık işlemleri ve adli süreç doğrultusunda yeni gelişmelerin yaşanması bekleniyor.

Güner suçlamaları kabul etmezken, söz konusu transferlerin bağış parasının aktarılması değil, deprem döneminde Haluk Levent’e verilen kişisel borçlar olduğunu savundu. Tutuklama kararı, suçluluğun kesinleştiği anlamına gelmiyor.

Ece Güner neden tutuklandı?

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığınca AHBAP Derneği’ne yönelik yürütülen soruşturmada gözaltına alınan Ece Güner, savcılık işlemlerinin ardından tutuklama talebiyle sulh ceza hâkimliğine sevk edildi.

Hâkimlik, Güner’in de aralarında bulunduğu 14 şüphelinin tutuklanmasına karar verdi. Soruşturmanın merkezinde, dernek adına toplanan bağışların bazı kişisel hesaplara aktarıldığı iddiası ve şüpheliler arasındaki yüksek tutarlı para hareketleri bulunuyor.

Ece Güner bakımından dosyada özellikle Haluk Levent ve onun bildirdiği kişilerle gerçekleştirilen para transferlerinin niteliği araştırılıyor. Ancak ayrıntılı ve kişiselleştirilmiş tutuklama gerekçesi kamuoyuna bütünüyle açıklanmış değil.

Bu nedenle Güner’in kesinleşmiş bir suçtan hüküm giydiğini söylemek doğru değil. Adli süreç soruşturma aşamasında devam ediyor.

Ece Güner savunmasında ne söyledi?

Ece Güner, emniyetteki ifadesinde yöneltilen suçlamaları kabul etmediğini belirtti. AHBAP Derneği’nin yapısı veya işleyişi hakkında bilgi sahibi olmadığını, uzun yıllardır çeşitli dönemlerde derneğe bağış yaptığını söyledi.

Güner, 6 Şubat depremlerinin ardından Haluk Levent’in kendisine ulaşarak acil ihtiyaçların dernek üzerinden faturalandırılamadığı ve nakit sıkıntısı yaşandığı gerekçesiyle borç istediğini öne sürdü.

Paraları Haluk Levent’in gönderdiği kişilerin banka hesaplarına aktardığını belirten Güner, bu işlemlerin bağış değil kişisel borç olduğunu savundu. Ayrıca verdiği paraları geri almak için uzun süre mücadele ettiğini ifade etti.

Para transferlerinin tutarı ne kadar?

Soruşturma dosyasına ve basına yansıyan ifadelere göre Güner’in farklı tarihlerde gerçekleştirdiği transferlerin toplamının yaklaşık 1 milyon 570 bin dolar olduğu ileri sürüldü.

Güner ise paranın Haluk Levent’e borç olarak verildiğini, transferlerin bir bölümünün Levent tarafından bildirilen kişilere yapıldığını ve daha sonra önemli bir kısmını geri aldığını söyledi.

Para hareketlerinin gerçek hukuki niteliği, banka kayıtları, mesajlar, ödeme açıklamaları ve diğer şüphelilerin ifadeleri doğrultusunda belirlenecek.

Ece Güner kimdir?

Ece Güner, 1969 yılında Ankara’da doğdu. Çocukluk ve eğitim hayatının bir bölümünü Fransa’da geçirdi.

1992 yılında Paris II Panthéon-Assas Üniversitesinin hukuk bölümünden mezun olan Güner, uzun yıllar uluslararası yatırımlar, şirket birleşmeleri ve satın almalar, özelleştirmeler, finansman projeleri ve kamu-özel ortaklıkları alanlarında çalıştı.

Güner Hukuk Bürosunun kurucuları arasında yer alan Ece Güner, basın ve ifade özgürlüğü, kadın hakları ve anayasa hukuku alanlarındaki çalışmalarıyla da tanındı.

Bir dönem İYİ Parti Genel Başkan Yardımcılığı ve Genel İdare Kurulu üyeliği yapan Güner, Aralık 2023’te partisinden istifa etti. Temmuz 2024’te ise Ekrem İmamoğlu’nun danışmanlığı görevine getirildiği açıklandı.

AHBAP soruşturmasında kimler tutuklandı?

Soruşturma kapsamında Haluk Levent ve Ece Güner’in de bulunduğu 14 kişi hakkında tutuklama kararı verildi.

Diğer bazı şüpheliler adli kontrol şartıyla serbest bırakılırken, farklı şüpheliler hakkındaki işlemlerin sürdüğü bildirildi.

Dosyada derneğin mali kayıtları, bağış hesapları, şüphelilerin banka hareketleri, dijital materyaller ve kişiler arasındaki para trafiği inceleniyor.

Ece Güner hakkında son durum

Ece Güner, 16 Temmuz 2026 itibarıyla tutuklu bulunuyor. Hakkındaki soruşturma henüz tamamlanmadı ve kamuoyuna açıklanmış kesinleşmiş bir mahkûmiyet kararı bulunmuyor.

Tutuklama kararına avukatları tarafından itiraz edilebilecek. Bundan sonraki süreçte savcılığın mali inceleme raporları ile şüphelilerin savunmalarını karşılaştırarak soruşturmayı tamamlaması bekleniyor.

Yüksek lifli gıdalar, sağlıklı beslenme önerilerinin temel taşlarından biri olmaya devam ediyor. Sebzeler, meyveler, baklagiller, tam tahıllar, kuruyemişler ve tohumlar gibi liften zengin besinlerin düzenli tüketilmesi; bağırsak hareketlerinin desteklenmesi, kolesterol düzeylerinin kontrolüne katkı sağlaması ve bazı kronik hastalık risklerinin azaltılmasıyla ilişkilendiriliyor.[1][2]

Yüksek lifli gıdalar hangileri?

Beslenme uzmanlarına göre lif açısından zengin besinler şu gruplarda toplanıyor:[1]

• Fasulye, mercimek, nohut gibi baklagiller
• Yulaf ve tam tahıllı ürünler
• Armut, elma, böğürtlen ve ahududu gibi meyveler
• Brokoli, Brüksel lahanası ve havuç gibi sebzeler
• Chia ve keten tohumu
• Badem, fındık ve ceviz gibi kuruyemişler

Bu besinler yalnızca lif değil; vitamin, mineral ve bitkisel bileşikler bakımından da zengin içerikleriyle dengeli beslenmeye katkı sağlıyor.[1]

Lifin sağlık açısından olası faydaları

Bilimsel çalışmalar, yeterli lif tüketiminin birçok sağlık göstergesiyle ilişkili olabileceğini ortaya koyuyor.[2]

Araştırmalara göre yeterli lif alımı;

• Kabızlık riskini azaltmaya yardımcı olabilir.
• Bağırsak mikrobiyotasını destekleyebilir.
• LDL (“kötü”) kolesterol düzeylerinin düşürülmesine katkı sağlayabilir.
• Yemek sonrası kan şekeri dalgalanmalarının daha dengeli seyretmesine yardımcı olabilir.
• Daha uzun süre tokluk hissi oluşturarak kilo kontrolünü destekleyebilir.
• Kalp-damar hastalıkları ve tip 2 diyabet riskinin azalmasıyla ilişkilendirilmiştir.[2][3]

Ancak uzmanlar, bu ilişkilerin tümünün doğrudan neden-sonuç anlamına gelmediğini, yaşam tarzının diğer bileşenlerinin de önemli rol oynadığını vurguluyor.[2]

Lif tüketirken neden yavaş ilerlemek gerekiyor?

Uzmanlara göre günlük lif miktarını kısa sürede çok artırmak; gaz, şişkinlik ve karın rahatsızlığı gibi yakınmalara yol açabilir.[1]

Bu nedenle lifli besinlerin kademeli olarak artırılması ve yeterli su tüketilmesi öneriliyor. Lif, suyla birlikte çalıştığı için sıvı alımının yetersiz olması bazı kişilerde kabızlığı artırabilir.[1]

Takviye yerine doğal besin tercih edilmeli mi?

Beslenme uzmanları, lif ihtiyacının mümkün olduğunca doğal besinlerden karşılanmasının daha uygun olduğunu belirtiyor.[1]

Çünkü sebze, meyve ve tam tahıllar yalnızca lif sağlamıyor; aynı zamanda vitaminler, mineraller, antioksidanlar ve bitkisel bileşenler de içeriyor. Lif takviyeleri bazı özel durumlarda hekim önerisiyle kullanılabilse de, dengeli beslenmenin yerini tutmuyor.[1][2]

Kimler dikkatli olmalı?

Her yüksek lifli besin herkes için aynı derecede uygun olmayabilir.

Özellikle;

• İnflamatuvar bağırsak hastalığı alevlenmesi yaşayanlar,
• Bağırsak darlığı bulunan kişiler,
• Bazı sindirim sistemi ameliyatları geçiren hastalar,

lif tüketimini artırmadan önce hekim veya diyetisyen değerlendirmesinden yararlanmalıdır.[2]

Bazı lif takviyeleri ilaçların emilimini de etkileyebileceğinden düzenli ilaç kullanan kişilerin sağlık profesyoneline danışması önem taşıyor.[2]

Sık Sorulan Sorular

Yüksek lifli gıdalar her gün tüketilebilir mi?

Dengeli beslenmenin parçası olarak çoğu kişi için her gün farklı lif kaynaklarının tüketilmesi öneriliyor.[1][2]

Lif takviyesi doğal besinlerle aynı etkiyi sağlar mı?

Hayır. Takviyeler yalnızca lif sağlar; doğal besinler ise lifle birlikte birçok faydalı besin öğesini de içerir.[1]

Fazla lif tüketmek zararlı olabilir mi?

Ani ve aşırı lif tüketimi gaz, şişkinlik ve karın ağrısına neden olabilir. Bu nedenle lif alımı kademeli artırılmalıdır.[1]

Lif kilo vermeyi sağlar mı?

Lif tek başına kilo verdirmez. Ancak daha uzun süre tok kalmaya yardımcı olarak sağlıklı kilo yönetimini destekleyebilir.[2]

Sonuç

Yüksek lifli gıdalar, sindirim sistemi sağlığının yanı sıra kalp ve metabolizma sağlığı açısından da önemli besin grupları arasında yer alıyor. Mevcut bilimsel kanıtlar, liften zengin beslenmenin birçok sağlık yararıyla ilişkili olduğunu gösterse de tek başına mucizevi bir etki oluşturduğu söylenemez.[2][3]

Uzmanlar, lif ihtiyacını mümkün olduğunca doğal besinlerden karşılamayı, beslenme düzenini çeşitlendirmeyi ve lif tüketimini kademeli artırmayı öneriyor. Böylece olası sindirim sorunları azaltılırken sağlıklı beslenme alışkanlıkları da sürdürülebilir hale geliyor.

Kaynaklar

[1] Cleveland Clinic, High-Fiber Foods: Best Foods for a Healthy Diet.

[2] Harvard T.H. Chan School of Public Health, The Nutrition Source: Fiber.

[3] Academy of Nutrition and Dietetics, Dietary Fiber.

Orta refüje çarpan otomobil, çarpmanın etkisiyle takla attı. Kazayı görenlerin ihbarı üzerine olay yerine sağlık, polis, jandarma ve itfaiye ekipleri sevk edildi.

Kazada hayatını kaybedenlerin isimleri belli oldu

Ekiplerin yaptığı kontrollerde otomobilde bulunan Fadime Ana Ertan’ın 60, Orhan Ertan’ın 38 ve Boran Ertan’ın 33 yaşında olduğu belirlendi. Üç kişinin olay yerinde hayatını kaybettiği tespit edildi.

Kazada yaralanan sürücü Ahmet Ertan, sağlık ekiplerinin ilk müdahalesinin ardından hastaneye kaldırılarak tedavi altına alındı.

Gurbetçi aile Kayseri’ye gidiyordu

Ailenin Almanya’dan yola çıktığı ve memleketleri Kayseri’ye gitmek istediği öğrenildi. Uzun yolculuğun son bölümünde meydana gelen kaza, ailenin yakınlarını ve bölge halkını yasa boğdu.

Hayatını kaybedenlerin cenazeleri, olay yerindeki incelemelerin ardından hastane morguna kaldırıldı. Kazaya karışan otomobilde ve yol üzerinde teknik inceleme yapan ekipler, aracın neden kontrolden çıktığını belirlemek için çalışma başlattı.

Edinilen bilgilere göre, yolun karşısına geçmeye çalışan genç kıza cadde üzerinde ilerleyen bir otomobil çarptı. Çarpmanın etkisiyle genç kız metrelerce savrularak yere düştü.

Kazayı gören çevredeki vatandaşlar hızla olay yerine koşarak yaralıya ilk müdahaleyi yaptı. Durumun 112 Acil Sağlık ekiplerine bildirilmesi üzerine bölgeye kısa sürede ambulans sevk edildi.

Olay yerine ulaşan sağlık ekipleri, ağır yaralanan genç kıza ilk müdahaleyi olay yerinde gerçekleştirdi. Ardından ambulansla hastaneye kaldırılan genç kızın tedavi altına alındığı öğrenildi.

Hastaneden edinilen bilgilere göre genç kızın sağlık durumunun ciddiyetini koruduğu ve yoğun bakım ünitesinde entübe edilerek tedavisinin sürdüğü bildirildi.

Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.

Son yıllarda hem tarama programlarının yaygınlaşması hem de ailelerin bilinçlenmesiyle SMA hastalığı daha fazla konuşuluyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi, Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, özellikle erken belirti ve tanının hayati önem taşıdığını vurguluyor:
“Bugün artık SMA hastalığında erken tanı, hastalığın seyrini değiştirebiliyor. Ancak belirtiler gözden kaçarsa tablo ağırlaşabiliyor.”

SMA Hastalığı nedir?

SMA hastalığı (Spinal Müsküler Atrofi), omurilikteki hareket sinir hücrelerini etkileyen genetik bir kas hastalığıdır.

Bu hastalıkta, kasları çalıştıran motor nöronlar hasar görür. Sonuç olarak:

• Kaslarda güçsüzlük

• Hareket kısıtlılığı

• Zamanla kas erimesi

• İleri vakalarda solunum problemleri

görülebilir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’a göre, SMA hastalığı doğuştan gelen genetik bir bozukluktur ve SMN1 genindeki eksiklik nedeniyle ortaya çıkar. “Kasın kendisi sağlamdır, sorun kası çalıştıran sinirdedir” diyerek hastalığın mekanizmasını sade bir dille anlatıyor.

SMA hastalığı tiplerine göre farklı şiddette seyreder. Bazı bebeklerde ilk aylarda ağır tablo görülürken, bazı çocuklarda belirtiler daha geç ortaya çıkabilir.

En sinsi belirtiler

SMA hastalığı çoğu zaman sessiz başlar. Aileler ilk etapta fark etmeyebilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler:

• Baş kontrolünde gecikme

• Emme ve yutma güçlüğü

• Yaşıtlarına göre daha az hareket

• Kol ve bacaklarda gevşeklik

• Sık solunum yolu enfeksiyonu

• Oturamama ya da yürüyememe

Prof. Dr. Kafadar, “Bebek çok sakin diye sevinen aileler oluyor. Oysa aşırı hareketsizlik bazen SMA hastalığı belirtisi olabilir” uyarısında bulunuyor.

Özellikle bacaklarda güçsüzlük ön plandadır. Bazı vakalarda dilde titreme bile görülebilir. Bu belirtiler erken dönemde yakalanırsa, tedavi seçenekleri daha etkili olabilir.

Kimler risk altında?

SMA hastalığı kalıtsal bir hastalıktır.

Risk grupları şunlardır:

• Anne ve babanın taşıyıcı olduğu bebekler

• Akraba evliliği bulunan aileler

• Ailesinde SMA öyküsü olanlar

Türkiye’de taşıyıcılık oranının yaklaşık 1/40–1/50 civarında olduğu belirtilmektedir. Bu da toplumda azımsanmayacak bir genetik risk bulunduğunu gösterir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “Anne ve baba sağlıklı olabilir. Taşıyıcı olduklarını bilmeyebilirler. Bu nedenle evlilik öncesi ve gebelik öncesi taramalar çok önemlidir” diyor.

Neden artıyor?

Son yıllarda “SMA hastalığı artıyor mu?” sorusu sıkça soruluyor.

Uzmanlara göre artışın birkaç nedeni var:

• Yenidoğan tarama programlarının yaygınlaşması

• Genetik testlere erişimin artması

• Toplumsal farkındalığın yükselmesi

• Akraba evliliklerinin devam etmesi

Prof. Dr. Kafadar, “Eskiden tanı alamayan vakalar vardı. Bugün erken tarama sayesinde SMA hastalığını daha erken yakalayabiliyoruz” diyerek görünürdeki artışın tanı kapasitesiyle ilişkili olduğunu vurguluyor.

Ayrıca son yıllarda geliştirilen gen tedavileri ve yeni ilaç seçenekleri de hastalığın daha fazla gündeme gelmesine yol açtı.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir çocuk nörolojisi uzmanına başvurulmalı:

• Bebek başını 3–4 ayda tutamıyorsa

• 6–7 ayda desteksiz oturamıyorsa

• 1 yaşında yürümeye başlamamışsa

• Kol ve bacaklarda belirgin güçsüzlük varsa

• Emme ve beslenme problemi sürüyorsa

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “SMA hastalığında erken tanı hayat kurtarır. Gecikme kas kaybını artırabilir” diyerek aileleri uyarıyor.

Bugün SMA hastalığı tedavisi için kullanılan ilaçlar, hastalığın ilerlemesini yavaşlatabiliyor. Bazı vakalarda gen tedavisi uygulanabiliyor. Ancak tedavinin başarısı büyük ölçüde erken teşhise bağlı.

Nasıl korunulur?

SMA hastalığı tamamen önlenebilir bir hastalık değildir. Ancak risk azaltılabilir.

Korunma yolları:

• Evlilik öncesi taşıyıcılık testi

• Gebelik öncesi genetik danışmanlık

• Aile öyküsü varsa ileri genetik testler

• Yenidoğan tarama programlarına katılım

Prof. Dr. Kafadar, “Toplumsal bilinç en güçlü silahtır. Taşıyıcı olduğunuzu bilmek kader değildir, önlem alma fırsatıdır” diyor.

Türkiye’de yenidoğan tarama programlarının genişlemesi sayesinde SMA hastalığı artık daha erken evrede tespit edilebiliyor. Bu da çocukların yaşam kalitesini artırma açısından umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Uzman Uyarısı: Erken Tanı Hayat Değiştiriyor

SMA hastalığı kader değil, geç kalınmış tanı kader olabilir.

Kas kaybı başladıktan sonra geri dönüş sınırlıdır. Bu nedenle belirti, risk, genetik öykü ve erken tarama hayati önemdedir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar son olarak şu mesajı veriyor:
“Her hareketsizlik masum değildir. Aileler gelişim basamaklarını yakından takip etmeli. Şüphe varsa zaman kaybetmeden uzmana başvurulmalı.”

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Çocuk Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada epilepsinin toplumda hâlâ yanlış bilinen yönleri olduğunu vurguladı.

Epilepsi (Sara) Nedir?

Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin ani ve kontrolsüz elektriksel boşalımları sonucu ortaya çıkan, tekrarlayan nöbetlerle karakterize bir hastalıktır. Halk arasında “sara” olarak bilinir.

Prof. Dr. Kafadar’a göre:

“Epilepsi tek bir hastalık değil, birçok farklı nedeni ve türü olan bir beyin hastalıkları grubudur. Her nöbet epilepsi değildir; tanı için nöbetlerin tekrarlayıcı olması gerekir.”

Nöbet Nasıl Ortaya Çıkar?

Beynimiz milyarlarca sinir hücresinin uyumlu çalışmasıyla görev yapar. Ancak bazı durumlarda bu hücreler bir anda aşırı ve düzensiz elektrik sinyali üretir. Sonuç?

• Ani bilinç kaybı

• Kasılmalar

• Sabit bir noktaya dalıp kalma

• Ağızda köpürme

• Kısa süreli hafıza kaybı

• Garip kokular ya da tatlar hissetme

Bazı nöbetler dramatiktir, bazıları ise sadece birkaç saniyelik “donma” şeklinde geçer. Bu nedenle birçok epilepsi vakası uzun süre fark edilmeden devam edebilir.

Çocuklarda Epilepsi Daha mı Farklı?

Prof. Dr. Kafadar, özellikle çocukluk çağında epilepsinin farklı belirtilerle ortaya çıkabileceğini belirtiyor:

“Çocuklarda dalıp gitme, ders sırasında kısa süreli kopmalar, ani sıçramalar ya da sebepsiz düşmeler epilepsi belirtisi olabilir. Ailelerin bu belirtileri hafife almaması gerekir.”

Çocukluk çağı epilepsilerinin bir kısmı yaşla birlikte düzelebilirken, bazı türleri uzun süreli takip gerektirir.

Epilepsinin Nedenleri Neler?

Epilepsi her zaman tek bir nedene bağlı değildir. Olası sebepler arasında:

• Doğum sırasında beyin hasarı

• Genetik yatkınlık

• Beyin enfeksiyonları

• Kafa travmaları

• Beyin tümörleri

• Nedeni bilinmeyen (idiopatik) durumlar

Vakaların önemli bir kısmında ise net bir sebep saptanamayabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Epilepsi tanısında en önemli testlerden biri EEG (Elektroensefalografi)’dir. EEG, beynin elektriksel aktivitesini kaydeder.

Bunun yanında:

• Beyin MR görüntülemesi

• Ayrıntılı nörolojik muayene

• Nöbet öyküsünün detaylı değerlendirilmesi

Tanı sürecinde büyük önem taşır.

Tedavisi Var mı?

Evet. Epilepsi hastalarının büyük bir kısmı düzenli ilaç tedavisiyle nöbetsiz bir yaşam sürebilir.

Prof. Dr. Kafadar’ın altını çizdiği en önemli nokta şu:

“Epilepsi tedavi edilebilir bir hastalıktır. İlaçlar düzenli kullanıldığında hastaların yaklaşık yüzde 70’inde nöbetler tamamen kontrol altına alınabilir.”

Dirençli vakalarda ise:

• Ketojenik diyet

• Vagus sinir stimülasyonu

• Cerrahi tedavi

gibi seçenekler gündeme gelebilir.

Nöbet Anında Ne Yapılmalı?

Toplumda en sık yapılan yanlış, nöbet geçiren kişinin ağzına bir şey koymaya çalışmaktır. Bu son derece tehlikelidir.

Doğru yaklaşım:

✔️ Kişiyi yan yatırmak
✔️ Başını sert bir zeminden korumak
✔️ Süreyi takip etmek
✔️ Nöbet 5 dakikayı aşarsa acil yardım çağırmak

Toplumsal Yanlış Algılar

Epilepsi bulaşıcı değildir.
Ruhsal bir hastalık değildir.
Akıl hastalığı değildir.

Bu hastalık, beynin elektriksel düzeniyle ilgilidir. Doğru tedavi ve takip ile bireyler eğitimlerine, iş hayatlarına ve sosyal yaşamlarına devam edebilir.

Son Söz

Epilepsi korkulacak değil, bilinmesi gereken bir hastalıktır. Bilgi, ön yargının panzehiridir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’ın da ifade ettiği gibi, erken tanı ve düzenli takip hayat kalitesini belirleyen en kritik faktördür.

Beynin elektriği bazen kontrolden çıkabilir. Önemli olan, o dalgayı doğru yönetmektir. ⚡
Epilepsi (Sara Hastalığı) Nedir? Epilepsi Çeşitleri Nelerdir? Epilepsi Neden Olur? Epilepsi Belirtileri Nelerdir? Epilepsi Nasıl Teşhis Edilir? Epilepsi Tedavisi Nasıl Yapılır? Epilepsi Risk Faktörleri Nelerdir? Epilepsi öldürür mü? Epilepsi nasıl anlaşılır? Epilepsi geçer mi? Stres epilepsiyi etkiler mi? Epilepsi nöbeti uyurken olur mu? Epilepsi nöbeti geçirdikten sonra kişi neler hisseder? Anksiyete epilepsiye neden olur mu?

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Asuman İnan, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada özellikle yaz aylarında artan vakalara dikkat çekti.

Prof. Dr. İnan, “Salmonella en sık gıdalar yoluyla bulaşır. Çiğ veya iyi pişmemiş tavuk, yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri ve iyi yıkanmamış sebzeler risk taşır” dedi.

🧫 Salmonella Nedir?

Salmonella, bağırsak sistemini etkileyen bir bakteri grubudur. Halk arasında çoğu zaman “gıda zehirlenmesi” olarak bilinen tabloya neden olur. Ancak her gıda zehirlenmesi Salmonella değildir.

Uzmanlara göre bakteri, uygun sıcaklıkta hızla çoğalır ve özellikle hijyen kurallarına uyulmayan mutfaklarda kolayca yayılır.

⚠️ Salmonella Belirtileri Nelerdir?

Prof. Dr. İnan’ın verdiği bilgilere göre belirtiler genellikle bakterinin alınmasından 6–72 saat sonra ortaya çıkıyor:

• Yüksek ateş

• Sulu veya kanlı ishal

• Karın ağrısı ve kramp

• Bulantı ve kusma

• Halsizlik

Çoğu vaka 4–7 gün içinde düzeliyor. Ancak bağışıklık sistemi zayıf kişilerde enfeksiyon kana karışabiliyor ve ciddi sonuçlar doğurabiliyor.

🚨 Kimler Risk Altında?

Uzman isim özellikle şu grupları uyardı:

• Bebekler

• 65 yaş üstü bireyler

• Hamileler

• Kronik hastalığı olanlar

• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler

Bu kişilerde tablo daha ağır seyredebilir ve hastane tedavisi gerekebilir.

🛡 Nasıl Korunmalı?

Prof. Dr. İnan’a göre korunmanın temel anahtarı mutfak hijyeni:

• Çiğ et ve sebzeler ayrı kesme tahtasında hazırlanmalı

• Tavuk ve et iyice pişirilmeli

• Eller en az 20 saniye sabunla yıkanmalı

• Soğuk zincir korunmalı

“Salmonella gözle görülmez, tadı değişmez. Bu nedenle en güçlü silahımız temizliktir” uyarısında bulundu.

📌 Uzmandan Net Mesaj

Salmonella hafife alınacak bir enfeksiyon değil. Basit görünen bir ishal tablosu bazı gruplarda hayati risk oluşturabiliyor. Uzmanlar özellikle yaz aylarında açıkta satılan ve iyi muhafaza edilmeyen gıdalara karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Uzmanların ortak mesajı

“Mucize aramayın.
Bilimsel önlemlerle ve sağlıklı yaşamla riskleri azaltın.”

Kanser riskini tamamen sıfırlamak mümkün olmasa da, bu 12 başlıkla risk belirgin biçimde azaltılabiliyor.

Uzmanlara göre kanserden korunma bir günde değil, bir yaşam tarzıyla mümkün. İşte bilimsel kanıtlarla desteklenen 12 altın kural: