⸻

🧠 Что такое TR-YÖS и что он оценивает?

Экзамен проводится ÖSYM и является централизованным тестом для иностранных студентов, желающих поступить на программы бакалавриата и ассоциированных степеней в Турции.

Тест включает:
• Математику
• Геометрию
• Логическое мышление

TR-YÖS ориентирован не на заучивание, а на оценку аналитических способностей и навыков решения задач.

⸻

⚠️ Важно: экзамен не распределяет по университетам

Ключевая деталь, которую часто упускают абитуриенты:

👉 TR-YÖS не осуществляет зачисление напрямую

Полученные баллы используются для подачи заявок в университеты, но:
• Каждый вуз устанавливает собственные требования
• Конкурс проходит отдельно в каждом университете

Таким образом, одного высокого балла недостаточно.

⸻

🌍 Кто может сдавать экзамен?

К участию допускаются:
• Иностранные граждане
• Обладатели «голубой карты» (бывшие граждане Турции)
• Выпускники школ, полностью окончившие обучение за пределами Турции

При этом университеты могут вводить дополнительные условия.

⸻

📊 Почему был введён TR-YÖS?

До 2023 года каждый университет проводил собственный экзамен YÖS. Это приводило к:
• Отсутствию единого стандарта
• Сложностям для абитуриентов
• Вопросам к прозрачности процесса

Для решения этих проблем ÖSYM внедрил централизованный экзамен TR-YÖS.

Однако система остаётся гибкой: некоторые университеты продолжают проводить собственные экзамены.

⸻

🌐 На каких языках проходит экзамен?

TR-YÖS проводится на нескольких языках:
• Турецкий
• Английский

Это расширяет доступ для студентов из разных стран.

⸻

🧭 Эксперты предупреждают: важна стратегия

По словам специалистов, главная ошибка абитуриентов — считать, что достаточно просто сдать экзамен.

На практике решающими являются:
• Выбор университета
• Выбор специальности
• Соблюдение сроков подачи

Из-за ограниченных квот конкуренция остаётся высокой.

⸻

🌍 Образовательная стратегия Турции

TR-YÖS рассматривается не только как экзамен, но и как часть международной образовательной политики Турции.

Эксперты отмечают, что система:
• Повышает привлекательность турецкого образования
• Увеличивает поток иностранных студентов
• Усиливает позиции страны в глобальной образовательной конкуренции

⸻

🔎 Итог: больше, чем экзамен

TR-YÖS — это не просто тест, а многоуровневый процесс.

Высокий балл даёт преимущество, но успех зависит от правильной стратегии подачи заявок.

ÖSYM tarafından düzenlenen TR-YÖS, Türkiye’de ön lisans ve lisans eğitimi almak isteyen uluslararası öğrencilerin girdiği merkezi bir sınav olarak uygulanıyor.

Sınavda adaylara:
• Matematik
• Geometri
• Mantıksal akıl yürütme

alanlarında sorular yöneltiliyor.

Bu yönüyle TR-YÖS, klasik bilgi ölçen sınavlardan farklı olarak analitik düşünme ve problem çözme becerisini ön plana çıkarıyor.

⸻

⚠️ En çok karıştırılan konu: Yerleştirme yapmıyor

TR-YÖS ile ilgili en kritik detay ise çoğu adayın gözünden kaçıyor.

Bu sınav:
👉 Doğrudan üniversiteye yerleştirme yapmıyor

Adaylar, elde ettikleri puanla üniversitelere ayrıca başvuru yapmak zorunda.

Her üniversite:
• Kendi kontenjanını belirliyor
• Kendi kabul kriterlerini uyguluyor

Bu nedenle yalnızca yüksek puan almak, tek başına yeterli olmuyor.

⸻

🌍 Kimler başvurabiliyor?

TR-YÖS’e başvurabilecek adaylar şöyle sıralanıyor:
• Yabancı uyruklu öğrenciler
• Mavi kart sahipleri
• Lise eğitimini tamamen yurt dışında tamamlayanlar

Ancak üniversiteler başvuru şartlarında ek kriterler koyabiliyor.

⸻

📊 Neden bu sistem getirildi?

2023 yılına kadar her üniversite kendi YÖS sınavını yapıyordu. Bu durum:
• Standart farklılıkları
• Güven sorunları
• Karmaşık başvuru süreçleri

gibi problemleri beraberinde getiriyordu.

Bu nedenle ÖSYM tarafından merkezi TR-YÖS sistemi hayata geçirildi.

Ancak sistem tamamen merkezi değil. Bazı üniversiteler hâlâ kendi sınavlarını uygulayabiliyor.

⸻

🌐 Hangi dillerde yapılıyor?

TR-YÖS, uluslararası öğrenci kitlesine hitap edecek şekilde farklı dillerde uygulanıyor:
• Türkçe
• İngilizce

Bu da Türkiye’nin küresel eğitim hedefleriyle doğrudan ilişkili görülüyor.

⸻

🧭 Uzmanlar uyarıyor: Asıl belirleyici strateji

Eğitim uzmanlarına göre TR-YÖS sürecinde en büyük hata, sınavı tek başına yeterli görmek.

Çünkü başarıyı belirleyen unsurlar:
• Doğru üniversite seçimi
• Bölüm tercih stratejisi
• Başvuru takvimi

Özellikle kontenjanların sınırlı olması nedeniyle adayların süreci yakından takip etmesi gerekiyor.

⸻

🌍 Türkiye’nin uluslararası öğrenci hamlesi

TR-YÖS yalnızca bir sınav değil, aynı zamanda Türkiye’nin eğitim politikalarının önemli bir parçası olarak değerlendiriliyor.

Uzmanlara göre bu sistem:
• Türkiye’nin akademik cazibesini artırıyor
• Uluslararası öğrenci sayısını yükseltiyor
• Küresel eğitim rekabetinde Türkiye’yi öne çıkarıyor

⸻

🔎 SONUÇ: Sınavdan fazlası

TR-YÖS, yüzeyde bir sınav gibi görünse de aslında çok katmanlı bir süreç.

Yüksek puan avantaj sağlasa da, doğru strateji kurulmadığında tek başına yeterli olmuyor.

Bu nedenle adayların yalnızca sınava değil, tüm başvuru sürecine odaklanması gerekiyor.

Hastane;
• 365 poliklinik
• 34 ameliyathane
• 250 yataklı yoğun bakım
• 60 yataklı palyatif servis
• 45 yataklı diyaliz merkezi

ile geniş bir hizmet yelpazesiyle çalışıyor.

Bu ölçek, Aydın’ı sağlık hizmetlerinde çevre iller için de önemli bir merkez konumuna taşıyor.

⸻

🎓 Afiliasyon süreci: Büyük dönüşümün eşiğinde

Sağlık Bilimleri Üniversitesi ile yürütülen afiliasyon süreci, hastanede hizmet kalitesini doğrudan etkileyecek en kritik adım olarak öne çıkıyor.

Afiliasyon öncesinde hastaların doçent ve profesör düzeyindeki hekimlerden doğrudan hizmet alma oranı yalnızca %3–4 seviyesindeydi. Bu durum, ileri uzmanlık bilgisinin sahaya sınırlı yansıdığı bir yapıya işaret ediyordu.

Ancak afiliasyon modelinin devreye girmesiyle birlikte bu tablonun hızla değişmesi bekleniyor.
Uzmanlara göre, süreç tamamlandığında hastaların yaklaşık %45’inin akademik unvana sahip hekimlerden doğrudan hizmet alabilmesi mümkün hale gelecek.

Bu değişim yalnızca sayısal değil;
• Tanı doğruluğunu artıran
• Tedavi başarısını yükselten
• Özellikle kompleks vakalarda kaliteyi yukarı taşıyan

yapısal bir dönüşüm anlamına geliyor.

⸻

👩‍⚕️ Eğitimde yeni model: Sahada öğrenen hekimler

Afiliasyonun en önemli etkilerinden biri de tıp eğitimi alanında görülecek.

Yeni modelle birlikte asistan hekimler;
• Teorik bilginin ötesine geçerek
• Aktif görev yapan profesör ve doçentlerin birebir rehberliğinde
• Daha fazla vaka ile yetişme imkânı bulacak

Bu yapı;
• Daha güçlü klinik refleks
• Daha donanımlı uzman hekimler
• Daha sürdürülebilir bir sağlık sistemi

anlamına geliyor.

⸻

🏙️ İmza aşamasına gelindi

Edinilen bilgilere göre, Sağlık Bilimleri Üniversitesi ile hastane arasındaki afiliasyon protokolünün yakın zamanda resmen imzalanması bekleniyor.

Bu adımla birlikte;
• Akademik kadronun sahadaki etkinliği artacak
• Eğitim ve araştırma faaliyetleri kurumsallaşacak
• Hastalara sunulan sağlık hizmetinde standartlar yükselecek

⸻

⚡ Sonuç: Aydın sağlıkta yeni bir eşiğe geliyor

Aydın Şehir Hastanesi ile birlikte şehirde sağlık hizmetleri yeni bir evreye giriyor.

Afiliasyon sürecinin tamamlanmasıyla birlikte Aydın;
• Daha güçlü akademik kadro
• Daha yüksek hizmet kalitesi
• Daha geniş bölgesel etki

ile yalnızca bir il merkezi değil, gerçek bir sağlık üssü haline gelmeye hazırlanıyor.

Trigeminal nevralji nedir diye merak edenler için bu hastalık, yüz duyusunu taşıyan trigeminal sinirin etkilenmesiyle ortaya çıkar. Ağrı kısa sürer ama etkisi uzun kalır.
Ama asıl kritik nokta burada başlıyor…

⸻

⚡ Yüzdeki ağrı neden farklı? İşte gözden kaçan detay

Bu ağrı sıradan değildir. Elektrik çarpması gibi gelir, saniyeler içinde kaybolur ama tekrar eder. Çiğneme, konuşma hatta hafif temas bile tetikleyebilir.
Masum gibi görünse de her zaman düşündüğünüz gibi olmayabilir…
Asıl risk çoğu kişinin fark etmediği yerde…

⸻

⚡ Trigeminal nevralji belirtileri nelerdir?

Trigeminal nevralji nasıl anlaşılır sorusu son dönemde daha sık soruluyor. Çünkü hastalar bunu çoğu zaman diş ağrısı zannediyor.

Ağrı ani başlar.
Kısa sürer.
Ama tekrar eder.

İşte burada tablo değişiyor…

⸻

⚡ Kimlerde daha sık görülür?

Herkeste görülebilir ama özellikle ileri yaşta olanlarda daha yaygındır. Kadınlarda daha sık görülür. Hipertansiyon ve damar hastalığı olanlarda risk artar.

Eğer sizde de varsa, bunu hafife almak düşündüğünüzden daha büyük sonuçlar doğurabilir…
Peki bu durum ne zaman tehlikeli hale geliyor?

⸻

⚡ Trigeminal nevralji neden olur?

Trigeminal nevralji neden olur diye araştıranlar için en yaygın sebep sinire baskı yapan damarlardır.

Ancak tablo her zaman bu kadar basit değildir.
Multipl skleroz, tümörler veya sinir hasarı da bu ağrıya yol açabilir.

Modern yaşamda stres ve uyku düzensizliği de atakları tetikleyebilir.
Ama asıl kritik nokta burada başlıyor…

⸻

⚠️ Ne zaman tehlikeli hale gelir?

Ağrı atakları sıklaşmaya başladığında tablo değişir.
Yemek yemek, konuşmak hatta yüzünüzü yıkamak bile zorlaşır.

👉 İşte çoğu kişinin gözden kaçırdığı nokta tam olarak burası

Çünkü bu aşamada hastalık artık yaşam kalitesini doğrudan etkiler.
Peki bu durumda ne yapılmalı?

⸻

🏥 Ne zaman doktora gidilmeli?

Ağrı tekrar ediyorsa, şiddeti artıyorsa veya günlük yaşamı etkiliyorsa beklemek risklidir.

Erken müdahale, hastalığın kontrolünü büyük ölçüde değiştirir.
Ama asıl risk çoğu kişinin ertelemesinde saklı…

⸻

👨‍⚕️ Hangi doktora gidilmeli?

Şikayetleriniz varsa ilk olarak nöroloji uzmanına başvurmanız önerilir.
Gerekli görülürse beyin cerrahisi değerlendirmesi yapılabilir.

Erken başvuru süreci büyük ölçüde etkiler.
Peki tedavide neler değişti?

⸻

💊 Trigeminal nevralji tedavisi var mı?

Klasik tedavide sinir iletimini baskılayan ilaçlar kullanılır.
Ancak her hasta bu tedavilere yanıt vermez.

İşte burada tablo değişiyor…

⸻

🚀 Yeni nesil tedaviler: Sessiz devrim

Son yıllarda tedavide kırılma yaratan gelişmeler dikkat çekiyor.

• Mikrovasküler dekompresyon ile sinir üzerindeki baskı kaldırılabiliyor
• Radyocerrahi yöntemleri hedefe yönelik çözüm sunuyor

FDA tarafından onaylanan girişimsel teknikler özellikle dirençli hastalarda umut veriyor.

Bağışıklık sistemini aktive eden klasik immünoterapiler bu hastalıkta standart değil, ancak sinir modülasyonu üzerine yeni çalışmalar sürüyor.
Ama asıl kritik nokta burada başlıyor…

⸻

📊 Klinik veriler ne söylüyor?

Yapılan çalışmalarda cerrahi tedavi uygulanan hastaların yaklaşık %70–80’inde uzun süreli ağrı kontrolü sağlanıyor.

Bazı hastalarda yıllarca süren ağrısız dönem mümkün olabiliyor.
Peki herkes için geçerli mi?

⸻

⚠️ Yan etkiler var mı?

İlaç tedavisinde baş dönmesi ve uyku hali görülebilir.
Cerrahi yöntemlerde nadiren yüz hissinde değişiklik olabilir.

Doğru hasta seçimi bu riskleri azaltır.

⸻

🛡️ Nasıl önlenir?

Yüzü soğuktan korumak
Stresi azaltmak
Düzenli uyumak
Kronik hastalıkları kontrol etmek

Ama unutulmaması gereken şey şu:
Bu hastalık tamamen önlenebilir olmayabilir…

⸻

❗ En sık yapılan hata

Bu ağrıyı diş problemi sanmak.

Aylarca yanlış tedavi almak, hastalığın ilerlemesine neden olabilir.
İşte burada tablo değişiyor…

⸻

❓ Sık sorulan sorular

Bu ağrı kendiliğinden geçer mi?
Genellikle tekrar eder.

Hayati risk taşır mı?
Doğrudan ölümcül değildir ama yaşam kalitesini ciddi etkiler.

Gençlerde görülür mü?
Evet ama daha nadirdir.

Kalıcı hasar bırakır mı?
Geç kalınırsa risk artabilir.

⸻

⚠️ Son söz

Yüzde birkaç saniye süren bir ağrı, basit bir hassasiyet olmayabilir.

Bazen bu kısa ağrılar, uzun sürecek bir hastalığın ilk sinyali olur.
Ve çoğu kişi bunu fark ettiğinde artık geç kalmış olur…

Kaza, 30 Mart’ta Başakşehir’de meydana geldi. Edinilen bilgilere göre, görevli polisleri taşıyan servis aracı kontrolden çıkarak kaza yaptı. Olayda 1 polis memuru olay yerinde şehit olurken, 3’ü ağır olmak üzere çok sayıda polis yaralandı.

Ağır yaralı olarak hastaneye kaldırılan polis memuru Seçkin Yalçın’ın tedavisi yoğun bakımda devam ediyordu. Ancak yapılan tüm müdahalelere rağmen kurtarılamadı ve şehit oldu.

Seçkin Yalçın’ın Elazığ’ın Keban ilçesi nüfusuna kayıtlı olduğu öğrenildi. Acı haber, memleketinde büyük üzüntüye neden oldu.

Şehit polis memurunun cenazesinin düzenlenecek törenin ardından Elazığ’a getirilerek defnedilmesi bekleniyor.

Rektörlük tarafından paylaşılan taziye mesajında şu ifadelere yer verildi:
“Üniversitemiz Siyasal Bilgiler Fakültesi Uluslararası Ticaret ve Lojistik Bölümü 3. sınıf öğrencimiz Sudenaz Ömür’ün vefat haberini derin bir üzüntüyle öğrenmiş bulunmaktayız. Merhumeye Yüce Allah’tan rahmet, kederli ailesine, yakınlarına ve üniversite camiamıza başsağlığı ve sabırlar dileriz.”

Genç yaşta gelen bu kayıp, hem arkadaşlarını hem de akademik çevreyi derinden etkiledi. Sosyal medyada çok sayıda öğrenci ve mezun, Sudenaz Ömür için taziye mesajları paylaşarak acıyı paylaştı.

Üniversite çevresinde “erken kayıp” olarak nitelendirilen bu vefat, bir kez daha genç yaşta yaşanan kayıpların bıraktığı derin izleri gözler önüne serdi.

Günlük hayatın en masum alışkanlıklarından biri.
Bir bardak sıcak çay.

Ancak bilim dünyasından gelen çarpıcı bir araştırma, bu alışkanlığın görünmeyen bir yönünü ortaya çıkardı. Plastik içerikli poşet çayların, demlenme sırasında milyarlarca mikroplastik parçacığı suya saldığı belirlendi.

⸻

🔬 Araştırma ne diyor?

Çalışmada plastik çay poşetleri yaklaşık 95°C sıcaklıkta demlendi.
Ortaya çıkan tablo dikkat çekici:
• 11.6 milyar mikroplastik
• 3.1 milyar nanoplastik

Tek bir fincan çaya karışıyor.

Üstelik bu parçacıkların kaynağı çayın kendisi değil, doğrudan poşetin yapısı.

⸻

⚠️ Sorun poşetin kendisinde

Modern çay poşetlerinin bir kısmı artık kağıt değil.
Yerine kullanılan malzemeler:
• Naylon
• Polietilen tereftalat (PET)

Bu materyaller sıcak suyla temas ettiğinde çözünmüyor.
Ama mikroskobik parçacıklara ayrılıyor.

Gözle görünmüyor.
Ama tamamen yok da olmuyor.

⸻

🧬 Vücutta ne yapıyor?

Araştırmanın en kritik bulgularından biri de bu.

İlk toksisite analizleri, bu parçacıkların canlı organizmalarda:
• Davranış değişiklikleri
• Gelişimsel etkiler

oluşturabildiğini gösteriyor.

İnsan üzerindeki uzun vadeli etkiler henüz netleşmiş değil.
Ancak bilim dünyası bu maruziyeti “potansiyel risk” olarak değerlendiriyor.

⸻

❗ Günlük alışkanlık, sürekli maruziyet

Bu durum tek seferlik değil.
Her gün içilen birkaç bardak çay, farkında olmadan sürekli mikroplastik alımı anlamına gelebilir.

Mesele bir bardak değil.
Bir alışkanlık.

⸻

🧠 Uzmanlar ne öneriyor?

Riski azaltmak mümkün:
• Açık çay tercih edin
• Kağıt filtreli ürünler kullanın
• Plastik görünümlü şeffaf poşetlerden uzak durun
• Cam veya metal demleme ekipmanlarını tercih edin

⸻

🔬 Çalışmanın kaynağı

Bu haber, American Chemical Society bünyesinde yayımlanan ve bilim dünyasında geniş yankı uyandıran bir araştırmaya dayanmaktadır:
• “Plastic Teabags Release Billions of Microparticles and Nanoparticles into Tea”
• Yayın: Environmental Science & Technology
• Yazarlar: Laura M. Hernandez ve ekibi
• Kurum: McGill University

Çalışmada, plastik çay poşetlerinden salınan parçacıklar FTIR ve XPS analizleriyle doğrulandı ve bu alandaki ilk doğrudan ölçümlerden biri olarak kayda geçti.

⸻

📌 Son söz

Çay hâlâ çay.
Ama artık mesele sadece demleme süresi değil.

Ne ile demlendiği de sağlığın bir parçası.

“RESMİ KİMLİK” VURGUSU YENİDEN HATIRLATILDI

Basın Kartı Yönetmeliği’nin ilgili maddelerine atıf yapılan yazıda, basın kartının yalnızca bir meslek kartı değil, aynı zamanda tüm kamu ve özel kurumlar nezdinde geçerli resmi kimlik belgesi olduğu hatırlatıldı.

Bu ifade, özellikle sahada görev yapan gazetecilerin karşılaştığı “ek kimlik gösterme” taleplerine karşı güçlü bir hukuki dayanak oluşturuyor.

KOLLUK KUVVETLERİNE AÇIK TALİMAT

Yeni düzenlemeyle birlikte kolluk birimlerine açık bir talimat verildi:

Usulüne uygun şekilde düzenlenmiş basın kartını ibraz eden gazetecilerden artık ayrıca nüfus cüzdanı, ehliyet veya başka bir kimlik belgesi istenmeyecek.

Bu karar; arama noktalarında, yol kontrollerinde ve resmi işlemler sırasında yaşanan pratik sorunların ortadan kaldırılmasını amaçlıyor.

TARTIŞMALI UYGULAMA SONA ERİYOR

Son dönemde sahada farklı uygulamalar nedeniyle gündeme gelen “basın kartı yeterli mi?” tartışması da bu yazıyla birlikte kapanmış oldu.

Yeni talimat, hem gazetecilerin mesleki faaliyetlerini daha hızlı ve kesintisiz yürütmesini sağlayacak hem de kamu görevlileri açısından uygulama birliği oluşturacak.

Karar, basın mensupları için sahada hareket alanını genişleten ve mesleki tanınırlığı güçlendiren önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.

⸻

Türkiye’den Birleşmiş Milletler’e uzanan bir hayat

Dr. Üner Kırdar, yalnızca bir diplomat değil; aynı zamanda küresel kalkınma anlayışına yön veren isimlerden biri olarak biliniyordu.

Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı’nda önemli görevler üstlenen Kırdar, özellikle Birleşmiş Milletler bünyesindeki çalışmalarıyla uluslararası alanda iz bıraktı.

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) çatısı altında uzun yıllar görev yapan Kırdar; yönetim, dış ilişkiler ve strateji alanlarında üst düzey sorumluluklar üstlendi.

1981’de kurulan UNDP Gelişim Çalışmaları Programı’nın “baş mimarlarından biri” olarak kabul edilmesi, onun küresel ölçekteki etkisini ortaya koydu.

⸻

Köklü bir mirasın temsilcisiydi

Dr. Üner Kırdar, Türkiye’nin önemli devlet adamlarından, eski İstanbul Valisi ve Belediye Başkanı Dr. Lütfi Kırdar’ın oğlu olarak dünyaya geldi.

Ancak kariyerini yalnızca bu mirasla sınırlamadı. Eğitimini İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde tamamladı, ardından London School of Economics ve Cambridge Üniversitesi gibi dünyanın en saygın kurumlarında akademik çalışmalar yaptı.

⸻

Akademi ve düşünce dünyasına katkıları

Dr. Kırdar, diplomasi sahnesinin ötesinde güçlü bir entelektüel kimliğe sahipti.

Uluslararası iş birliği, insan odaklı kalkınma ve küresel sistem üzerine kaleme aldığı 17’den fazla kitap ve çok sayıda makale ile düşünce dünyasında da kalıcı izler bıraktı.

Ayrıca Global İlişkiler Forumu’nun kurucu üyeleri arasında yer alarak Türkiye’de stratejik düşünce üretimine katkı sağladı.

⸻

Sessiz ama derin bir etki

Dr. Üner Kırdar, ekranlarda sık görülen bir isim değildi.
Ancak dünya siyasetinin mutfağında, kararların şekillendiği masalarda yer alan bir akıldı.

Onun katkıları, “insani gelişme” kavramının küresel ölçekte kabul görmesinde önemli rol oynadı.

⸻

Ardında ne bıraktı?

Bir ömür…
Diplomasi, akademi ve küresel vizyonla örülmüş uzun bir yolculuk.

Dr. Üner Kırdar, Türkiye’nin yetiştirdiği en önemli uluslararası isimlerden biri olarak hafızalarda yerini aldı.

Son dönemin en çok konuşulan ilaçlarından biri Lurbinectedin oldu. Özellikle atezolizumab ile birlikte bakım tedavisi olarak kullanıldığında, hastalığın ilerlemesini geciktirdiği görüldü. IMforte çalışmasında sağkalım süresinin 10,6 aydan 13,2 aya çıktığı bildirildi. Bu fark küçük görünse de hastalığın doğası düşünüldüğünde kritik kabul ediliyor. Peki daha ileri bir adım var mı?

İşte burada yeni nesil tedaviler devreye giriyor. Tarlatamab adlı ilaç, tümör hücrelerinde bulunan DLL3 hedefini işaretleyip T hücrelerini doğrudan devreye sokuyor. Yani bağışıklık sistemi adeta hedefe kilitleniyor. Faz 3 DeLLphi-304 çalışmasında bu tedavi ile yaşam süresi 8,3 aydan 13,6 aya çıktı. Asıl risk çoğu kişinin fark etmediği yerde saklı: Bu hastalıkta aylar bile kritik fark yaratıyor.

Ancak tablo tamamen sorunsuz değil. Tarlatamab için ciddi yan etkiler, özellikle sitokin salınım sendromu ve nörolojik riskler nedeniyle yakın takip gerekiyor. Lurbinectedin ise kemik iliği baskılanması gibi etkilerle dikkat çekiyor. Yani yeni tedaviler umut veriyor ama kontrolsüz değil.

Sadece ileri evrede değil, erken yakalanan hastalarda da gelişmeler var. Durvalumab, kemoradyoterapi sonrası verilen hastalarda yaşam süresini 33,4 aydan 55,9 aya çıkararak dikkat çekti. Bu, erken müdahalenin etkisini net şekilde ortaya koyuyor.

Avrupa’da da benzer bir hareketlilik söz konusu. Avrupa İlaç Ajansı, tarlatamab için onay sürecini başlatmış durumda. Aynı şekilde lurbinectedin de Avrupa’da daha geniş kullanım için değerlendiriliyor. Yani tedavi seçenekleri sadece Amerika ile sınırlı değil.

Bununla birlikte araştırmalar devam ediyor. DLL3 hedefli yeni ilaçlar ve kombinasyon tedavileri halen klinik aşamada inceleniyor. Henüz rutin kullanımda değiller ancak gelecek dönemin en güçlü adayları arasında gösteriliyor.

Özetle tablo netleşiyor: Küçük hücreli akciğer kanseri hâlâ agresif bir hastalık. Ancak artık tek seçenek kemoterapi değil. İmmünoterapi, hedefe yönelik ilaçlar ve yeni nesil tedaviler, süreci yavaşlatma ve kontrol altına alma konusunda yeni bir kapı aralıyor.

Olayın merkezinde 1 milyon 600 bin liralık araç satışı olduğu öne sürülüyor. Taraflar arasında uzun süredir devam eden ödeme anlaşmazlığı, günlerdir konuşulan cinayetin zeminini oluşturdu.

“Korktum, ateş ettim” savunması

Mahkeme salonunda söz alan sanık, olayın planlı olmadığını ileri sürdü. Kendisine yönelik tehdit algısı oluştuğunu söyleyen Kalyon, “Beni öldüreceklerini düşündüm. Korktum ve ateş ettim” dedi.

Savunmasında dikkat çeken bir diğer ifade ise dolandırıcılık iddiası oldu. Yaşanan sürecin yalnızca para meselesi olmadığını savunan sanık, “Dolandırıldım. Keşke bu noktaya gelmeseydi” diyerek pişmanlık vurgusu yaptı.

10 ay süren gerilim kanlı bitti

İddialara göre taraflar arasındaki anlaşmazlık yaklaşık 10 ay boyunca sürdü. Defalarca karşı karşıya gelen taraflar, son olarak Karamürsel’de tartıştı. Tartışmanın büyümesi üzerine sanık silahını çekerek baba ve oğula ateş açtı.

Olay yerinde hayatını kaybeden iki kişinin ölümü, bölgede büyük yankı uyandırdı.

Davada kritik soru: Meşru müdafaa mı?

Yargılamanın en önemli başlıklarından biri, olayın meşru müdafaa kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceği olacak. Mahkeme heyeti, sanığın “tehdit altında olduğu” yönündeki savunmasını detaylı şekilde inceleyecek.

Önümüzdeki duruşmalarda tanık ifadeleri ve adli raporların davanın seyrini belirlemesi bekleniyor. Kamuoyu ise uzun süredir devam eden bu gerilimin nasıl cinayetle sonuçlandığının tüm yönleriyle ortaya çıkarılmasını bekliyor.

Genç yaşta gelen bu kayıp, sadece ailesini değil, birlikte eğitim gördüğü arkadaşlarını ve akademik çevresini de yasa boğdu. Söyler’in çevresi tarafından sevilen, çalışkan ve saygılı bir öğrenci olduğu ifade edildi.

Üniversite yönetimi tarafından yapılan açıklamada, merhuma Allah’tan rahmet dilenirken, “Ailesine, yakınlarına ve üniversitemiz camiasına sabır ve başsağlığı diliyoruz” denildi.

Ömer Faruk Söyler’in vefat nedeni hakkında resmi bir açıklama yapılmazken, cenaze bilgilerine ilişkin detayların ilerleyen saatlerde paylaşılması bekleniyor.

Bu başarı, yalnızca sayısal bir eşik değil; aynı zamanda Türkiye’de genomik araştırmaların geldiği noktayı göstermesi açısından dikkat çekici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

⸻

Genom Araştırmalarında Stratejik Güç

Yeni Nesil Dizileme teknolojileri, hastalıkların genetik temellerini anlamada ve kişiselleştirilmiş tedavi yaklaşımlarının geliştirilmesinde kritik rol oynuyor. SBÜ bünyesindeki merkez, kanserden nadir hastalıklara kadar geniş bir yelpazede yürütülen projelere altyapı sağlıyor.

NovaSeq 6000 gibi yüksek verimli platformlar sayesinde milyonlarca DNA parçası aynı anda analiz edilebiliyor. Bu da araştırma süreçlerini hızlandırırken, elde edilen verinin derinliğini ve doğruluğunu artırıyor.

⸻

100. Run: Bir Dönüm Noktası

Merkezde görev yapan uzman ekip tarafından gerçekleştirilen 100. run, sistemin sürdürülebilir ve etkin kullanımının bir göstergesi olarak öne çıkıyor. Bu süreçte yüzlerce örnek analiz edilerek hem akademik yayınlara hem de klinik çalışmalara katkı sağlandı.

Elde edilen veriler; özellikle kanser genomu, nadir genetik hastalıklar ve enfeksiyon hastalıklarının moleküler düzeyde anlaşılması açısından kritik bilgiler sunuyor.

⸻

Rektör Prof. Dr. Kemalettin Aydın’dan Açıklama

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Kemalettin Aydın, elde edilen başarıya ilişkin yaptığı değerlendirmede, üniversitenin bilimsel altyapısına dikkat çekti:

“Deneysel Tıp Uygulama ve Araştırma Merkezimiz bünyesinde görev yapan Yeni Nesil Dizileme ekibimizin NovaSeq 6000 platformunda 100. çalışmayı başarıyla tamamlaması, üniversitemizin araştırma kapasitesinin geldiği noktayı açıkça göstermektedir. Genomik bilimler, modern tıbbın en stratejik alanlarından biridir ve biz bu alanda güçlü bir altyapı kurmuş durumdayız.

Sağlık Bilimleri Üniversitesi olarak sahip olduğumuz bu ileri teknoloji altyapıyı yalnızca kendi çalışmalarımız için değil; ülkemizdeki tüm üniversiteler, araştırma merkezleri ve sağlık kurumlarının kullanımına açmaya hazırız. Bilim, paylaşıldıkça büyür. Bu anlayışla, iş birliklerine açık olduğumuzu özellikle vurgulamak isterim.”

⸻

Bilimsel Üretime Katkı Artıyor

SBÜ Deneysel Tıp Uygulama ve Araştırma Merkezi, sadece analiz yapan bir laboratuvar olmanın ötesinde; aynı zamanda bilimsel üretimi besleyen bir merkez haline gelmiş durumda. Yeni Nesil Dizileme ekibinin ulaştığı bu başarı, ulusal ve uluslararası projelerde üniversitenin görünürlüğünü artırıyor.

Araştırmacılar, elde edilen yüksek hacimli veriler sayesinde daha güçlü bilimsel çıktılar üretirken, sağlık alanında yenilikçi çözümlerin geliştirilmesine de katkı sunuyor.

⸻

Türkiye’de Genomik Araştırmalara Katkı

Gerçekleştirilen 100. run, Türkiye’nin genomik kapasitesinin geliştiğini gösteren somut bir örnek olarak dikkat çekiyor. Bu tür altyapı yatırımları ve uzman ekiplerin çalışmaları, gelecekte daha hızlı tanı, daha etkili tedavi ve daha güçlü sağlık politikalarının önünü açıyor.

SBÜ’nün bu alandaki atılımı, “bilim üreten üniversite” vizyonunun sahadaki güçlü bir yansıması olarak öne çıkıyor.

Malatya’da meydana gelen trafik kazası, üç gencin hayatını kaybetmesiyle sonuçlandı. Tır ile otomobilin kafa kafaya çarpıştığı kazada bölge adeta yasa büründü.

Kaza, Malatya–Adıyaman karayolu Erkenek Mahallesi mevkiinde yaşandı. İddiaya göre karşı yönlerden gelen araçlar henüz bilinmeyen bir nedenle çarpıştı. Çarpışmanın etkisiyle otomobil adeta hurdaya döndü.

Aynı araçtaki üç genç kurtarılamadı

Kazanın ardından olay yerine sağlık, jandarma ve AFAD ekipleri sevk edildi. Ekiplerin yoğun çabasına rağmen otomobilde bulunan Hacı Eren Turşucu, Kerem Cem Şahin ve Furkan Karaboğa olay yerinde hayatını kaybetti.

Araçta sıkışan gençlerin cansız bedenleri, uzun süren çalışmalar sonucu çıkarılabildi. Kazanın şiddeti, araç üzerindeki ağır hasarla gözler önüne serildi.

Tır sürücüsü yaralı

Kazada tır sürücüsünün yaralandığı ve sağlık ekipleri tarafından hastaneye kaldırıldığı öğrenildi. Yaralının hayati durumuna ilişkin resmi bir açıklama yapılmadı.

İlçede büyük üzüntü

Hayatını kaybeden üç gencin Adıyaman’ın Gölbaşı ilçesi nüfusuna kayıtlı olduğu belirtildi. Acı haber kısa sürede ailelerine ve yakınlarına ulaştı.

Genç yaşta gelen bu kayıp, sadece aileleri değil, tüm ilçeyi derin bir sessizliğe bürüdü. Üç genç, geride yarım kalmış hayatlar ve tarifsiz bir acı bıraktı.

Soruşturma başlatıldı

Kazayla ilgili inceleme başlatılırken, çarpışmanın kesin nedeni yapılacak teknik değerlendirmelerin ardından netlik kazanacak.

İddiaya göre Akvaranlı, eşinin yalnızca 1 aylık ömrü kaldığını öğrenince büyük bir sarsıntı yaşadı. Bu ağır psikolojik yük, kısa sürede fiziksel bir krize dönüştü.

BEYNİNE PIHTI ATTI

Fenalaşmasının ardından hastaneye kaldırılan Akvaranlı’nın beynine pıhtı attığı belirlendi. Sağlık ekiplerinin tüm müdahalelerine rağmen talihsiz kadın kurtarılamadı.

Yaşanan olay, “acı haberin insan bedeni üzerindeki etkisi” gerçeğini bir kez daha gözler önüne serdi.

İLÇE YASA BOĞULDU

Asiye Akvaranlı’nın ani ölümü, ailesi başta olmak üzere yakın çevresini ve ilçe halkını derin üzüntüye boğdu. Çifte acının gölgesinde kalan aile, hem hastalıkla mücadele eden eşin durumu hem de yaşanan kayıpla sarsıldı.

BUGÜN TOPRAĞA VERİLECEK

Akvaranlı’nın cenazesinin bugün ikindi namazının ardından defnedileceği öğrenildi.

İlk değerlendirmelere göre, Sude Ömür’ün kalp krizi geçirmiş olabileceği ihtimali üzerinde duruluyor. Ancak kesin ölüm nedeninin yapılacak otopsinin ardından netlik kazanacağı öğrenildi.

Vakfıkebir’de kısa sürede yayılan acı haber sonrası çok sayıda kişi taziye mesajları paylaşırken, genç yaşta gelen bu kayıp “zamansız bir veda” olarak yorumlandı.

Obezite tedavisinde yıllardır iğneyle uygulanan GLP-1 ilaçları, artık yeni bir forma kavuşuyor. ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), Eli Lilly tarafından geliştirilen orforglipron adlı ilaca onay verdi.

Bu gelişme, sadece yeni bir ilaç değil, tedavi yaklaşımında köklü bir değişim anlamına geliyor.

Çünkü bu ilaç, klasik enjeksiyonların aksine ağızdan alınan ilk küçük molekül GLP-1 agonisti olma özelliği taşıyor.

⸻

⚠️ Neden bu kadar önemli?

Bugüne kadar kullanılan GLP-1 ilaçlarının büyük çoğunluğu enjeksiyon formundaydı.

Bu durum bazı hastalar için ciddi bir engel oluşturuyordu.
İğne korkusu, uygulama zorluğu ve düzenli kullanım problemi…

Yeni hap formu ise bu bariyeri ortadan kaldırabilir.

Uzmanlara göre bu gelişme, tedaviye erişimi ciddi şekilde artırabilir.

⸻

📊 Dev pazar, dev rekabet

GLP-1 ilaçları halihazırda milyarlarca dolarlık bir pazar oluşturuyor.

Özellikle semaglutid içeren ilaçlar (Ozempic, Wegovy, Rybelsus), sadece geçen yıl yaklaşık 35 milyar dolar satışa ulaştı.

Öte yandan tirzepatid içeren ilaçlar (Mounjaro, Zepbound) ise 36 milyar dolar gelir elde etti.

Bu tabloya şimdi bir de “hap formu” ekleniyor.

Ve rekabet yeni bir seviyeye taşınıyor.

⸻

🔬 GLP-1 nedir, nasıl çalışır?

GLP-1 agonistleri, vücutta iştahı azaltan ve tokluk hissini artıran hormonları taklit eder.

Kısaca:
• Açlık hissini baskılar
• Mide boşalmasını yavaşlatır
• Kan şekerini dengeler

Bu üçlü etki sayesinde hem kilo kaybı sağlanır hem de metabolik denge korunur.

⸻

❗ Herkes için uygun mu?

Uzmanlar net konuşuyor:
Bu ilaçlar mucize değil.

Her hasta için uygun olmayabilir.

Özellikle:
• Kronik hastalığı olanlar
• İlaç etkileşimi riski taşıyanlar
• Gebeler

mutlaka hekim kontrolünde değerlendirilmelidir.

⸻

🧠 Yeni dönem neyi değiştirecek?

Asıl kırılma noktası burada.

İğne yerine hap kullanımı:
• Hasta uyumunu artırabilir
• Daha geniş kitlelere ulaşabilir
• Tedaviyi “normalleştirebilir”

Yani obezite tedavisi, artık sadece kliniklerde değil, günlük yaşamın bir parçası haline gelebilir.

⸻

🚨 Ama kritik soru hâlâ aynı

Bu ilaçlar uzun vadede ne kadar güvenli?

Kilo kaybı kalıcı mı?

Ve en önemlisi:
Yaşam tarzı değişmeden bu tedaviler tek başına yeterli mi?

Bilim bu soruların peşinden gitmeye devam ediyor.

⸻

📌 SONUÇ

FDA’nın GLP-1 hapına verdiği onay, obezite tedavisinde yeni bir sayfa açtı.

Ama bu sayfanın nasıl yazılacağı hâlâ belirsiz.

Bir yanda umut, diğer yanda soru işaretleri…

Ve tam ortasında, hızla büyüyen bir sağlık krizi: obezite.

Crohn hastalığı, bağırsakların herhangi bir bölümünde iltihaplanmaya yol açabilen kronik bir rahatsızlıktır. Ataklar ve sakin dönemler şeklinde ilerler. Hastalık sadece bağırsakları değil, tüm vücut sistemini etkileyebilir.

⸻

❓ Hangi belirtiler en sık gözden kaçıyor?

Karın ağrısı çoğu zaman basit bir gaz problemi sanılır. Uzun süren ishal ise “geçer” diye ertelenir.

Halsizlik, kilo kaybı ya da iştahsızlık genellikle strese bağlanır. İşte çoğu kişinin gözden kaçırdığı nokta tam olarak burası.

Bağırsak alışkanlığındaki değişiklikler, özellikle uzun sürüyorsa dikkat ister.

⸻

❓ Kimler daha fazla risk altında?

Herkeste görülebilir ama özellikle genç erişkinlerde daha sık ortaya çıkar.

Ailesinde bağırsak hastalığı olanlar, yoğun stres altında yaşayanlar ve düzensiz beslenen bireyler risk grubunda öne çıkar.

⸻

❓ Crohn neden ortaya çıkıyor?

Tek bir nedeni yok.

Bağışıklık sisteminin aşırı tepkisi, modern yaşamın getirdiği stres yükü, düzensiz uyku ve işlenmiş gıdalar önemli rol oynuyor.

Çoğu kişi bu detayı bilmiyor ama bağırsak florasındaki değişim de süreci tetikleyebiliyor.

⸻

❓ Crohn ne zaman tehlikeli hale gelir?

Belirtiler görmezden gelindikçe tablo ağırlaşır.

Bağırsakta daralma, fistül oluşumu ve ciddi beslenme sorunları gelişebilir. Araştırmalar, hastaların yaklaşık %20–30’unda cerrahi müdahale gerekebildiğini gösteriyor.

Eğer sizde de varsa ve belirtiler uzuyorsa, gecikmek süreci zorlaştırır.

⸻

❓ Hangi durumda doktora gidilmeli?

İshal haftalarca sürüyorsa, karın ağrısı tekrarlıyorsa ve kilo kaybı başladıysa vakit kaybetmemek gerekir.

Özellikle dışkıda kan görülmesi durumunda değerlendirme şarttır.

⸻

❓ Crohn belirtileri varsa hangi doktora gidilmeli?

Şikayetleriniz varsa ilk olarak gastroenteroloji uzmanına başvurmanız önerilir.

Gerekli görülürse ileri tetkikler için farklı branşlara yönlendirme yapılabilir.

Erken başvuru süreci büyük ölçüde etkiler.

⸻

❓ Crohn Tedavisi nasıl yapılıyor, yeni yöntemler var mı?

Tedavi iki aşamada ilerler.

İlk aşamada ilaç tedavisi uygulanır. Kortizon ve bağışıklık düzenleyici ilaçlar hastalığı kontrol altına almayı hedefler.

İkinci aşamada ise biyolojik ajanlar devreye girer. U.S. Food and Drug Administration ve European Medicines Agency tarafından onaylanan bu tedaviler, iltihap sürecini daha hedefli şekilde baskılar.

Gerekli durumlarda minimal invaziv cerrahi yöntemlerle müdahale edilir ve iyileşme süresi kısalır.

⸻

❓ Yeni ilaçlar veya umut veren gelişmeler var mı?

Son yıllarda bağırsak bağışıklığını hedefleyen yeni nesil tedaviler öne çıkıyor.

Klinik çalışmalarda daha az yan etkiyle daha etkili sonuçlar elde edilmeye başlandı.

Bağırsak mikrobiyotasını düzenlemeye yönelik çalışmalar da dikkat çekiyor. Ancak bu alan hâlâ araştırma aşamasında.

⸻

❓ Crohndan korunmak mümkün mü?

Tam olarak önlemek mümkün değil ama risk azaltılabilir.

Düzenli uyku önemli.
Stres yönetimi ihmal edilmemeli.
İşlenmiş gıdalar azaltılmalı.
Bağırsak dostu beslenme tercih edilmeli.
Şikayetler ertelenmemeli.

⸻

❗ En sık yapılan hata

Birçok kişi belirtileri “geçici bağırsak sorunu” olarak görür.

Oysa uzun süren şikayetler, altta yatan kronik bir hastalığın habercisi olabilir.

⸻

🧠 Sık Sorulan Sorular

Crohn hastalığı tamamen geçer mi?
Tamamen ortadan kalkmaz ama kontrol altına alınabilir.

Crohn hastalığı nasıl anlaşılır?
Uzun süren ishal, karın ağrısı ve kilo kaybı en önemli ipuçlarıdır.

Crohn hastalığı bulaşıcı mı?
Hayır, bulaşıcı değildir.

Crohn hastalığı hangi doktora gidilir?
Gastroenteroloji uzmanı değerlendirme yapar.

Crohn hastalığı tehlikeli mi?
Tedavi edilmezse ciddi komplikasyonlara yol açabilir.

⸻

🧾 Sonuç

Karın ağrısı her zaman masum değildir.

Bazen vücudun sessiz bir uyarısıdır.

Göz ardı edilen her belirti, ileride daha büyük bir tabloya dönüşebilir.

🍽️ Neden bu kadar önemli?

Otizmli çocukların önemli bir bölümünde:
• Tek tip beslenme
• Duyusal hassasiyet (tat, koku, doku)
• Liften fakir, işlenmiş gıdadan zengin diyet
• Demir, çinko, D vitamini gibi eksiklikler

görülüyor.

Bu tablo, bağırsak mikrobiyotasını bozarak inflamasyonu artırabiliyor. Zincir şöyle ilerliyor:
Beslenme → Bağırsak → Bağışıklık → Beyin

🥦 Temel beslenme önerileri (bilimsel uzlaşı)

1) Lif zengini, doğal beslenme
• Sebze, meyve, tam tahıl
• Bağırsak bakterilerini besler
• Kabızlık ve sindirim sorunlarını azaltır

👉 “Mikrobiyotanın yakıtı liftir.”

2) Fermente gıdalar (tolere edenlerde)
• Yoğurt, kefir, ev turşusu
• Probiyotik etki sağlar

⚠️ Her çocukta tolere edilmeyebilir, kademeli ilerlenmeli.

3) Ultra işlenmiş gıdayı azalt
• Paketli ürünler
• Aşırı şeker
• Yapay katkılar

👉 Bu grup, inflamasyonu artıran en güçlü tetikleyicilerden biri.

4) Protein dengesi
• Yumurta, et, balık, baklagil
• Nörotransmitter üretimi için kritik

5) Omega-3 açısından zengin beslenme
• Somon, sardalya, ceviz
• Beyin fonksiyonlarını destekler

💊 Takviyeler: Ne işe yarıyor, ne kadar güvenli?

Bilim dünyası takviyeler konusunda net:
👉 “Seçici, kontrollü ve kişiye özel kullanılmalı.”

🟢 1) Omega-3 (EPA/DHA)

En güçlü kanıt bu grupta
• Dikkat ve davranış üzerine olumlu etkiler
• İnflamasyonu azaltabilir

✔️ Genelde güvenli
✔️ Çocuklarda sık önerilir

🟢 2) Probiyotikler
• Bağırsak florasını düzenler
• Sindirim ve davranış üzerinde dolaylı etki

⚠️ Tür ve doz çok önemli
👉 “Her probiyotik aynı değil”

🟡 3) D vitamini
• Otizmli çocuklarda sık eksik
• Bağışıklık ve beyin gelişiminde rol oynar

✔️ Eksikse mutlaka yerine konmalı

🟡 4) Magnezyum + B6
• Huzursuzluk ve uyku sorunlarında deneniyor
• Bazı çocuklarda fayda bildiriliyor

🟡 5) Çinko ve demir
• Eksiklik varsa kritik
• Dikkat, öğrenme ve bağışıklık için önemli

🔬 6) Antioksidan destekler (genel grup)
• Oksidatif stresi azaltmaya yönelik
• Araştırmalar sürüyor
• Etki kişiden kişiye değişiyor

⚠️ En sık yapılan hatalar

❌ İnternetten görülen diyeti aynen uygulamak
❌ Aşırı kısıtlayıcı diyetler
❌ “Gluteni kes, her şey düzelir” yaklaşımı
❌ Kontrolsüz takviye yüklemesi

Uzmanlara göre bu hatalar:
👉 Beslenme yetersizliğini derinleştiriyor
👉 Davranış sorunlarını artırabiliyor

🧩 Özel diyetler (tartışmalı alan)

Glutensiz / kazeinsiz diyet
• Bazı çocuklarda fayda
• Ama herkeste etkili değil

Ketojenik diyet
• Daha çok epilepsi eşlik eden durumlarda
• Uzman kontrolü olmadan riskli

❓ En çok sorulanlar

Diyet otizmi iyileştirir mi?

Hayır. Ama belirtileri etkileyebilir.

Hangi doktora gidilmeli?
• Çocuk psikiyatrisi
• Çocuk nörolojisi
• Pediatrik diyetisyen

Takviyeler ne kadar sürede etki eder?

Genelde 4–12 hafta içinde gözlem yapılır.

📊 Son söz: “Tek diyet yok, doğru plan var”

Otizmde beslenme tek tip bir reçete değil.

Her çocuk için farklı bir denge gerekiyor.
Ama bilim artık şunu net söylüyor:

👉 Doğru beslenme, tedavinin sessiz ama güçlü ortağıdır.

Ve belki de en kritik cümle:
Bir çocuğun tabağı, onun davranışlarını sandığımızdan daha fazla etkiliyor.

Cenaze töreni fakültede düzenlenecek

Dr. Tevfik Sütçü için 2 Nisan Perşembe günü saat 10.00’da Namık Kemal Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi’nde cenaze töreni düzenleneceği bildirildi. Törenin ardından merhumun defnedileceği öğrenildi.

Üniversite camiası tarafından yapılan açıklamalarda, Sütçü’nün akademik katkıları ve kişiliğiyle her zaman saygıyla anılacağı vurgulandı.

Edinilen bilgilere göre, yolun karşısına geçmeye çalışan genç kıza cadde üzerinde ilerleyen bir otomobil çarptı. Çarpmanın etkisiyle genç kız metrelerce savrularak yere düştü.

Kazayı gören çevredeki vatandaşlar hızla olay yerine koşarak yaralıya ilk müdahaleyi yaptı. Durumun 112 Acil Sağlık ekiplerine bildirilmesi üzerine bölgeye kısa sürede ambulans sevk edildi.

Olay yerine ulaşan sağlık ekipleri, ağır yaralanan genç kıza ilk müdahaleyi olay yerinde gerçekleştirdi. Ardından ambulansla hastaneye kaldırılan genç kızın tedavi altına alındığı öğrenildi.

Hastaneden edinilen bilgilere göre genç kızın sağlık durumunun ciddiyetini koruduğu ve yoğun bakım ünitesinde entübe edilerek tedavisinin sürdüğü bildirildi.

Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.

Son yıllarda hem tarama programlarının yaygınlaşması hem de ailelerin bilinçlenmesiyle SMA hastalığı daha fazla konuşuluyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi, Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, özellikle erken belirti ve tanının hayati önem taşıdığını vurguluyor:
“Bugün artık SMA hastalığında erken tanı, hastalığın seyrini değiştirebiliyor. Ancak belirtiler gözden kaçarsa tablo ağırlaşabiliyor.”

SMA Hastalığı nedir?

SMA hastalığı (Spinal Müsküler Atrofi), omurilikteki hareket sinir hücrelerini etkileyen genetik bir kas hastalığıdır.

Bu hastalıkta, kasları çalıştıran motor nöronlar hasar görür. Sonuç olarak:

• Kaslarda güçsüzlük

• Hareket kısıtlılığı

• Zamanla kas erimesi

• İleri vakalarda solunum problemleri

görülebilir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’a göre, SMA hastalığı doğuştan gelen genetik bir bozukluktur ve SMN1 genindeki eksiklik nedeniyle ortaya çıkar. “Kasın kendisi sağlamdır, sorun kası çalıştıran sinirdedir” diyerek hastalığın mekanizmasını sade bir dille anlatıyor.

SMA hastalığı tiplerine göre farklı şiddette seyreder. Bazı bebeklerde ilk aylarda ağır tablo görülürken, bazı çocuklarda belirtiler daha geç ortaya çıkabilir.

En sinsi belirtiler

SMA hastalığı çoğu zaman sessiz başlar. Aileler ilk etapta fark etmeyebilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler:

• Baş kontrolünde gecikme

• Emme ve yutma güçlüğü

• Yaşıtlarına göre daha az hareket

• Kol ve bacaklarda gevşeklik

• Sık solunum yolu enfeksiyonu

• Oturamama ya da yürüyememe

Prof. Dr. Kafadar, “Bebek çok sakin diye sevinen aileler oluyor. Oysa aşırı hareketsizlik bazen SMA hastalığı belirtisi olabilir” uyarısında bulunuyor.

Özellikle bacaklarda güçsüzlük ön plandadır. Bazı vakalarda dilde titreme bile görülebilir. Bu belirtiler erken dönemde yakalanırsa, tedavi seçenekleri daha etkili olabilir.

Kimler risk altında?

SMA hastalığı kalıtsal bir hastalıktır.

Risk grupları şunlardır:

• Anne ve babanın taşıyıcı olduğu bebekler

• Akraba evliliği bulunan aileler

• Ailesinde SMA öyküsü olanlar

Türkiye’de taşıyıcılık oranının yaklaşık 1/40–1/50 civarında olduğu belirtilmektedir. Bu da toplumda azımsanmayacak bir genetik risk bulunduğunu gösterir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “Anne ve baba sağlıklı olabilir. Taşıyıcı olduklarını bilmeyebilirler. Bu nedenle evlilik öncesi ve gebelik öncesi taramalar çok önemlidir” diyor.

Neden artıyor?

Son yıllarda “SMA hastalığı artıyor mu?” sorusu sıkça soruluyor.

Uzmanlara göre artışın birkaç nedeni var:

• Yenidoğan tarama programlarının yaygınlaşması

• Genetik testlere erişimin artması

• Toplumsal farkındalığın yükselmesi

• Akraba evliliklerinin devam etmesi

Prof. Dr. Kafadar, “Eskiden tanı alamayan vakalar vardı. Bugün erken tarama sayesinde SMA hastalığını daha erken yakalayabiliyoruz” diyerek görünürdeki artışın tanı kapasitesiyle ilişkili olduğunu vurguluyor.

Ayrıca son yıllarda geliştirilen gen tedavileri ve yeni ilaç seçenekleri de hastalığın daha fazla gündeme gelmesine yol açtı.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir çocuk nörolojisi uzmanına başvurulmalı:

• Bebek başını 3–4 ayda tutamıyorsa

• 6–7 ayda desteksiz oturamıyorsa

• 1 yaşında yürümeye başlamamışsa

• Kol ve bacaklarda belirgin güçsüzlük varsa

• Emme ve beslenme problemi sürüyorsa

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “SMA hastalığında erken tanı hayat kurtarır. Gecikme kas kaybını artırabilir” diyerek aileleri uyarıyor.

Bugün SMA hastalığı tedavisi için kullanılan ilaçlar, hastalığın ilerlemesini yavaşlatabiliyor. Bazı vakalarda gen tedavisi uygulanabiliyor. Ancak tedavinin başarısı büyük ölçüde erken teşhise bağlı.

Nasıl korunulur?

SMA hastalığı tamamen önlenebilir bir hastalık değildir. Ancak risk azaltılabilir.

Korunma yolları:

• Evlilik öncesi taşıyıcılık testi

• Gebelik öncesi genetik danışmanlık

• Aile öyküsü varsa ileri genetik testler

• Yenidoğan tarama programlarına katılım

Prof. Dr. Kafadar, “Toplumsal bilinç en güçlü silahtır. Taşıyıcı olduğunuzu bilmek kader değildir, önlem alma fırsatıdır” diyor.

Türkiye’de yenidoğan tarama programlarının genişlemesi sayesinde SMA hastalığı artık daha erken evrede tespit edilebiliyor. Bu da çocukların yaşam kalitesini artırma açısından umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Uzman Uyarısı: Erken Tanı Hayat Değiştiriyor

SMA hastalığı kader değil, geç kalınmış tanı kader olabilir.

Kas kaybı başladıktan sonra geri dönüş sınırlıdır. Bu nedenle belirti, risk, genetik öykü ve erken tarama hayati önemdedir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar son olarak şu mesajı veriyor:
“Her hareketsizlik masum değildir. Aileler gelişim basamaklarını yakından takip etmeli. Şüphe varsa zaman kaybetmeden uzmana başvurulmalı.”

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Çocuk Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada epilepsinin toplumda hâlâ yanlış bilinen yönleri olduğunu vurguladı.

Epilepsi (Sara) Nedir?

Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin ani ve kontrolsüz elektriksel boşalımları sonucu ortaya çıkan, tekrarlayan nöbetlerle karakterize bir hastalıktır. Halk arasında “sara” olarak bilinir.

Prof. Dr. Kafadar’a göre:

“Epilepsi tek bir hastalık değil, birçok farklı nedeni ve türü olan bir beyin hastalıkları grubudur. Her nöbet epilepsi değildir; tanı için nöbetlerin tekrarlayıcı olması gerekir.”

Nöbet Nasıl Ortaya Çıkar?

Beynimiz milyarlarca sinir hücresinin uyumlu çalışmasıyla görev yapar. Ancak bazı durumlarda bu hücreler bir anda aşırı ve düzensiz elektrik sinyali üretir. Sonuç?

• Ani bilinç kaybı

• Kasılmalar

• Sabit bir noktaya dalıp kalma

• Ağızda köpürme

• Kısa süreli hafıza kaybı

• Garip kokular ya da tatlar hissetme

Bazı nöbetler dramatiktir, bazıları ise sadece birkaç saniyelik “donma” şeklinde geçer. Bu nedenle birçok epilepsi vakası uzun süre fark edilmeden devam edebilir.

Çocuklarda Epilepsi Daha mı Farklı?

Prof. Dr. Kafadar, özellikle çocukluk çağında epilepsinin farklı belirtilerle ortaya çıkabileceğini belirtiyor:

“Çocuklarda dalıp gitme, ders sırasında kısa süreli kopmalar, ani sıçramalar ya da sebepsiz düşmeler epilepsi belirtisi olabilir. Ailelerin bu belirtileri hafife almaması gerekir.”

Çocukluk çağı epilepsilerinin bir kısmı yaşla birlikte düzelebilirken, bazı türleri uzun süreli takip gerektirir.

Epilepsinin Nedenleri Neler?

Epilepsi her zaman tek bir nedene bağlı değildir. Olası sebepler arasında:

• Doğum sırasında beyin hasarı

• Genetik yatkınlık

• Beyin enfeksiyonları

• Kafa travmaları

• Beyin tümörleri

• Nedeni bilinmeyen (idiopatik) durumlar

Vakaların önemli bir kısmında ise net bir sebep saptanamayabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Epilepsi tanısında en önemli testlerden biri EEG (Elektroensefalografi)’dir. EEG, beynin elektriksel aktivitesini kaydeder.

Bunun yanında:

• Beyin MR görüntülemesi

• Ayrıntılı nörolojik muayene

• Nöbet öyküsünün detaylı değerlendirilmesi

Tanı sürecinde büyük önem taşır.

Tedavisi Var mı?

Evet. Epilepsi hastalarının büyük bir kısmı düzenli ilaç tedavisiyle nöbetsiz bir yaşam sürebilir.

Prof. Dr. Kafadar’ın altını çizdiği en önemli nokta şu:

“Epilepsi tedavi edilebilir bir hastalıktır. İlaçlar düzenli kullanıldığında hastaların yaklaşık yüzde 70’inde nöbetler tamamen kontrol altına alınabilir.”

Dirençli vakalarda ise:

• Ketojenik diyet

• Vagus sinir stimülasyonu

• Cerrahi tedavi

gibi seçenekler gündeme gelebilir.

Nöbet Anında Ne Yapılmalı?

Toplumda en sık yapılan yanlış, nöbet geçiren kişinin ağzına bir şey koymaya çalışmaktır. Bu son derece tehlikelidir.

Doğru yaklaşım:

✔️ Kişiyi yan yatırmak
✔️ Başını sert bir zeminden korumak
✔️ Süreyi takip etmek
✔️ Nöbet 5 dakikayı aşarsa acil yardım çağırmak

Toplumsal Yanlış Algılar

Epilepsi bulaşıcı değildir.
Ruhsal bir hastalık değildir.
Akıl hastalığı değildir.

Bu hastalık, beynin elektriksel düzeniyle ilgilidir. Doğru tedavi ve takip ile bireyler eğitimlerine, iş hayatlarına ve sosyal yaşamlarına devam edebilir.

Son Söz

Epilepsi korkulacak değil, bilinmesi gereken bir hastalıktır. Bilgi, ön yargının panzehiridir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’ın da ifade ettiği gibi, erken tanı ve düzenli takip hayat kalitesini belirleyen en kritik faktördür.

Beynin elektriği bazen kontrolden çıkabilir. Önemli olan, o dalgayı doğru yönetmektir. ⚡
Epilepsi (Sara Hastalığı) Nedir? Epilepsi Çeşitleri Nelerdir? Epilepsi Neden Olur? Epilepsi Belirtileri Nelerdir? Epilepsi Nasıl Teşhis Edilir? Epilepsi Tedavisi Nasıl Yapılır? Epilepsi Risk Faktörleri Nelerdir? Epilepsi öldürür mü? Epilepsi nasıl anlaşılır? Epilepsi geçer mi? Stres epilepsiyi etkiler mi? Epilepsi nöbeti uyurken olur mu? Epilepsi nöbeti geçirdikten sonra kişi neler hisseder? Anksiyete epilepsiye neden olur mu?

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Asuman İnan, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada özellikle yaz aylarında artan vakalara dikkat çekti.

Prof. Dr. İnan, “Salmonella en sık gıdalar yoluyla bulaşır. Çiğ veya iyi pişmemiş tavuk, yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri ve iyi yıkanmamış sebzeler risk taşır” dedi.

🧫 Salmonella Nedir?

Salmonella, bağırsak sistemini etkileyen bir bakteri grubudur. Halk arasında çoğu zaman “gıda zehirlenmesi” olarak bilinen tabloya neden olur. Ancak her gıda zehirlenmesi Salmonella değildir.

Uzmanlara göre bakteri, uygun sıcaklıkta hızla çoğalır ve özellikle hijyen kurallarına uyulmayan mutfaklarda kolayca yayılır.

⚠️ Salmonella Belirtileri Nelerdir?

Prof. Dr. İnan’ın verdiği bilgilere göre belirtiler genellikle bakterinin alınmasından 6–72 saat sonra ortaya çıkıyor:

• Yüksek ateş

• Sulu veya kanlı ishal

• Karın ağrısı ve kramp

• Bulantı ve kusma

• Halsizlik

Çoğu vaka 4–7 gün içinde düzeliyor. Ancak bağışıklık sistemi zayıf kişilerde enfeksiyon kana karışabiliyor ve ciddi sonuçlar doğurabiliyor.

🚨 Kimler Risk Altında?

Uzman isim özellikle şu grupları uyardı:

• Bebekler

• 65 yaş üstü bireyler

• Hamileler

• Kronik hastalığı olanlar

• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler

Bu kişilerde tablo daha ağır seyredebilir ve hastane tedavisi gerekebilir.

🛡 Nasıl Korunmalı?

Prof. Dr. İnan’a göre korunmanın temel anahtarı mutfak hijyeni:

• Çiğ et ve sebzeler ayrı kesme tahtasında hazırlanmalı

• Tavuk ve et iyice pişirilmeli

• Eller en az 20 saniye sabunla yıkanmalı

• Soğuk zincir korunmalı

“Salmonella gözle görülmez, tadı değişmez. Bu nedenle en güçlü silahımız temizliktir” uyarısında bulundu.

📌 Uzmandan Net Mesaj

Salmonella hafife alınacak bir enfeksiyon değil. Basit görünen bir ishal tablosu bazı gruplarda hayati risk oluşturabiliyor. Uzmanlar özellikle yaz aylarında açıkta satılan ve iyi muhafaza edilmeyen gıdalara karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Uzmanların ortak mesajı

“Mucize aramayın.
Bilimsel önlemlerle ve sağlıklı yaşamla riskleri azaltın.”

Kanser riskini tamamen sıfırlamak mümkün olmasa da, bu 12 başlıkla risk belirgin biçimde azaltılabiliyor.

Uzmanlara göre kanserden korunma bir günde değil, bir yaşam tarzıyla mümkün. İşte bilimsel kanıtlarla desteklenen 12 altın kural: