Tekirdağ’ın Çorlu ilçesinde gece saatlerinde meydana gelen patlama mahallede büyük paniğe neden oldu. İlk belirlemelere göre doğal gaz kaynaklı olduğu değerlendirilen patlama, altı katlı apartmanın son katında gerçekleşti. Patlamanın etkisiyle dairede ağır hasar oluşurken çevredeki binalarda da maddi zarar meydana geldi.

Patlamada 2 Kişi Hayatını Kaybetti

İhbar üzerine olay yerine çok sayıda itfaiye, sağlık, polis ve doğal gaz dağıtım şirketine bağlı ekipler sevk edildi. Enkaz ve yangınla mücadele çalışmalarının ardından yapılan incelemede 2 kişinin hayatını kaybettiği belirlendi. Yaralanan 5 kişi ise ilk müdahalelerinin ardından ambulanslarla çevredeki hastanelere kaldırılarak tedavi altına alındı.

Olay Yerinde Geniş Güvenlik Önlemi

Patlamanın ardından bina ve çevresinde güvenlik çemberi oluşturuldu. İtfaiye ekipleri olası ikinci bir tehlikeye karşı bölgede kontrol çalışmaları yürütürken, teknik ekipler doğal gaz hattında inceleme yaptı. Hasar gören binanın statik durumu da uzman ekipler tarafından değerlendiriliyor.

Patlamanın Nedeni Araştırılıyor

Yetkililer, ilk değerlendirmelerin doğal gaz kaynaklı bir patlamaya işaret ettiğini ancak kesin nedenin teknik incelemelerin tamamlanmasının ardından netleşeceğini bildirdi. Cumhuriyet savcılığı tarafından olayla ilgili soruşturma başlatılırken, uzman ekiplerin hazırlayacağı raporun ardından patlamanın çıkış nedeni kesinlik kazanacak.

Kalan bölümde iki takım da üstünlük golünü bulamayınca mücadele penaltılara taşındı. Seri atışlarda daha soğukkanlı kalan Mısır, rakibine 4-2 üstünlük kurarak tarihi bir galibiyet aldı. Reuters’a göre bu sonuç, Mısır’ın Dünya Kupası eleme turlarındaki ilk galibiyeti olarak kayıtlara geçti. (Reuters⁠)

Avustralya’da Harry Souttar ve Lucas Herrington penaltı atışlarından yararlanamadı. Mısır’da ise belirleyici vuruşu Hossam Abdelmaguid gole çevirdi. Mohamed Salah da penaltı serisinde sorumluluk alarak takımının tur yürüyüşüne katkı sağladı. (The Guardian⁠)

Bu sonucun ardından Avustralya turnuvaya veda ederken, Mısır son 16 turunda Arjantin - Yeşil Burun Adaları eşleşmesinin galibiyle karşılaşacak.

YÖK Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı tarafından 2 Temmuz 2026 tarihli yazıyla üniversitelere gönderilen duyuruda, Sürekli Eğitim Merkezleri tarafından yürütülen sertifika programlarında yeni dönemin esasları paylaşıldı.

Sertifika programları YÖK tarafından değerlendirilecek

Düzenlemeye göre, 1 Ekim 2026 tarihinden itibaren başlayacak tüm Sürekli Eğitim Merkezi sertifika programları, YÖK tarafından değerlendirmeye alınacak. Uygun bulunan programları başarıyla tamamlayan katılımcılara verilecek sertifikalar, e-Devlet Kapısı’ndaki “Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Hizmetleri” bölümü üzerinden merkezi olarak düzenlenecek ve doğrulanabilecek.

Başvurular önceden yapılacak

YÖK, 1 Ekim 2026 ve sonrasında açılması planlanan sertifika programları için üniversitelerin önceden başvuru yapması gerektiğini bildirdi.

Başvuruların gerçekleştirilebilmesi için ilgili personele üniversitelerin Personel Daire Başkanlıkları tarafından “Sertifika Programı Başvuru Yetkilisi” rolünün tanımlanması gerekiyor.

Başvurular YÖKSİS üzerinden gerçekleştirilecek

Yetkilendirme işleminin tamamlanmasının ardından başvurular, YÖKSİS sistemi üzerinden Akademik Birim Ağacı Yönetim Sistemi (ABAYS) → Başvuru → Sertifika Programı Başvurusu menüsü kullanılarak yapılacak.

YÖK, üniversitelerden 1 Ekim 2026 ve sonrasında açılması planlanan tüm Sürekli Eğitim Merkezi sertifika programlarına ilişkin başvuruların belirlenen usul ve esaslara uygun şekilde eksiksiz ve süresi içinde sisteme işlenmesini istedi.

Yeni uygulamayla birlikte üniversiteler tarafından verilen sertifikaların merkezi bir sistem üzerinden doğrulanabilir hale getirilmesi, belge güvenliğinin artırılması ve standart bir yapının oluşturulması hedefleniyor.

İddiaya göre olay Perşembe akşamı meydana geldi. Karakatal, yüzüne aldığı yumruğun ardından yere yığıldı. Ağır yaralanan Karakatal, olay yerine gelen sağlık ekipleri tarafından hastaneye kaldırıldı ancak tüm müdahalelere rağmen kurtarılamadı.

Polis, saldırının ardından olay yerinden kaçan şüpheliyi yakalamak için çalışma başlattı. Şüphelinin beyaz atlet, beyaz şort, beyaz çorap ve siyah Crocs giydiği belirtildi.

Saldırının neden çıktığı henüz bilinmezken, olayla ilgili soruşturmanın sürdüğü açıklandı.

3 Temmuz 2026 tarihli kararda, atamanın 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 2 ve 3’üncü maddeleri uyarınca gerçekleştirildiği belirtildi.

Resmi kararda şu ifadeye yer verildi:

“Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Bakan Yardımcılığına, 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 2 ve 3 üncü maddeleri gereğince Ahmet Hamdi ATALAY atanmıştır.”

Söz konusu atama kararı, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın imzasıyla yürürlüğe girdi.

Atamaların, 20 Şubat 2001 tarihli ve 4628 sayılı Kanun’un 5’inci maddesi ile 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 2, 3 ve 7’nci maddeleri uyarınca gerçekleştirildiği belirtildi.

Karar, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın imzasıyla 3 Temmuz 2026 tarihinde alındı ve 4 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete’nin 33300 sayılı nüshasında yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Cleveland Clinic’in değerlendirmesine göre egzama ile uyku arasında kendi kendini besleyen bir döngü bulunuyor. Gece kaşıntısı uykuyu bozarken, yetersiz ve kalitesiz uyku stres düzeyini ve vücuttaki inflamasyonu artırabiliyor. Bu durum da egzama alevlenmelerini daha belirgin hale getirebiliyor.

Uzmanlar, gece kaşıntısını azaltmak için yatmadan önce ılık ve kısa süreli duş alınmasını öneriyor. Sıcak su cildi daha hızlı kurutabildiği için egzaması olan kişilerin uzun ve sıcak banyolardan kaçınması gerekiyor. Duş sonrası cilt henüz nemliyken uygun bir nemlendirici kullanmak, cilt bariyerini destekleyerek gece kuruluğunu ve pullanmayı azaltabiliyor.

Uyku ortamı da egzama kontrolünde önemli rol oynuyor. Odanın serin tutulması, toz ve alerjenlerden arındırılması, pamuklu nevresim kullanılması, parfümsüz ve boyasız deterjanlarla çamaşır yıkanması öneriliyor. Düşük nem ve yüksek sıcaklık egzama şikâyetlerini artırabileceği için bazı kişilerde nemlendirici cihaz kullanımı da fayda sağlayabiliyor.

Kaşıma döngüsünü kırmak ise tedavinin en kritik noktalarından biri. Tırnakların kısa tutulması, gece pamuk eldiven giyilmesi ve nefes alabilen pamuklu pijamalar tercih edilmesi, uykuda farkında olmadan cildi tahriş etmeyi azaltabiliyor. Kaşıma cilt bariyerini bozarak enfeksiyon riskini artırabildiği için bu önlemler özellikle alevlenme dönemlerinde önem taşıyor.

Şikâyetler devam ediyorsa dermatoloji uzmanına başvurmak gerekiyor. Hekim önerisiyle kaşıntı giderici losyonlar, kortizonlu veya kortizonsuz topikal kremler, ışık tedavisi ya da uygun hastalarda biyolojik tedaviler gündeme gelebiliyor. Uyku sorunu kronikleşirse, altta yatan insomnia gibi durumların değerlendirilmesi için uyku uzmanından destek alınması da öneriliyor.

Kalp krizini tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da risk önemli ölçüde azaltılabilir.

Korunmada öne çıkan öneriler şunlardır:

• Sigara ve tütün ürünlerinden uzak durun.
• Tansiyonunuzu düzenli ölçtürün ve kontrol altında tutun.
• LDL kolesterol ve kan şekeri düzeylerinizi takip ettirin.
• Haftada en az 150 dakika orta şiddette egzersiz yapın.
• Sebze, meyve, tam tahıl, baklagiller, zeytinyağı ve balık ağırlıklı beslenin.
• İşlenmiş gıdaları, trans yağları ve aşırı tuz tüketimini azaltın.
• Sağlıklı kilonuzu koruyun.
• Günde 7-9 saat kaliteli uyku uyumaya özen gösterin.
• Stres yönetimi için nefes egzersizleri, yürüyüş veya meditasyon gibi yöntemlerden yararlanın.
• Doktor önerisi olmadan ilaç bırakmayın.

Kalp Krizi ile Yaşam

Kalp krizi geçirmek, yaşamın sona erdiği anlamına gelmez. Uygun tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle birçok kişi günlük yaşamına güvenli şekilde dönebilir.

Kalp krizi sonrasında dikkat edilmesi gerekenler:

• İlaçları düzenli kullanın.
• Kontrol randevularını aksatmayın.
• Kardiyak rehabilitasyon programına katılın.
• Sigarayı tamamen bırakın.
• Doymuş yağ ve rafine şeker tüketimini azaltın.
• Doktorun önerdiği tempoda fiziksel aktiviteye başlayın.
• Göğüs ağrısı veya nefes darlığı gelişirse zaman kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurun.
• Depresyon ve kaygı gibi psikolojik sorunlar gelişirse destek almaktan çekinmeyin.

Kalp krizi geçiren bireylerde düzenli takip, ikinci bir kalp krizi riskini azaltmada önemli rol oynar.

Kalp Krizi Hakkında En Sık Yapılan Hatalar

Toplumda doğru sanılan bazı yanlış inanışlar tedavinin gecikmesine neden olabilir.

• “Göğüs ağrısı geçtiyse sorun kalmamıştır.” Yanlış. Ağrının geçmesi kalp krizinin sona erdiği anlamına gelmeyebilir.
• “Kalp krizi yalnızca yaşlılarda görülür.” Yanlış. Genç erişkinlerde de özellikle sigara, diyabet ve genetik yatkınlık varsa görülebilir.
• “Kadınlarda kalp krizi olmaz.” Yanlış. Kadınlarda belirtiler farklı olabileceği için tanı gecikebilir.
• “Sadece sol kola yayılan ağrı kalp krizidir.” Yanlış. Çene, sırt, omuz veya mide bölgesinde de ağrı hissedilebilir.
• “Kalp krizi sırasında araç kullanarak hastaneye gitmek daha hızlıdır.” Yanlış. En güvenli yaklaşım 112’yi aramaktır.
• “Stent takıldıktan sonra hastalık tamamen biter.” Yanlış. Risk faktörleri kontrol edilmezse yeni damar tıkanıklıkları gelişebilir.

Kalp Krizi Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Tedavi edilmeyen kalp krizi, kalp kasında geri dönüşü olmayan hasara neden olabilir.

Olası komplikasyonlar şunlardır:

• Kalp yetmezliği
• Hayatı tehdit eden ritim bozuklukları
• Kardiyojenik şok
• Kalp kası yırtılması
• Kalp kapaklarında bozulma
• İnme riskinde artış
• Ani kalp durması
• Ölüm

Kalp krizinde geçen her dakika, daha fazla kalp kasının zarar görmesine neden olabilir. Bu nedenle erken müdahale büyük önem taşır.

Kalp Krizinde Ne Zaman Acil Müdahale Gerektirir?

Aşağıdaki belirtilerden biri varsa vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalı veya en yakın acil servise başvurulmalıdır:

• 10-15 dakikadan uzun süren göğüs ağrısı veya baskı hissi
• Göğüs ağrısının kola, çeneye, sırta veya omuza yayılması
• Şiddetli nefes darlığı
• Soğuk terleme
• Bayılma veya bilinç kaybı
• Ani başlayan şiddetli halsizlik
• Çarpıntıyla birlikte fenalaşma

Kendi aracınızla hastaneye gitmek yerine acil sağlık ekiplerinin çağrılması önerilir. Ambulans ekibi yolda gerekli ilk müdahaleyi yapabilir.

Kalp Krizi İçin Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Acil tablo olmasa bile aşağıdaki durumlarda değerlendirme geciktirilmemelidir:

• Eforla ortaya çıkan göğüs ağrısı
• Merdiven çıkarken gelişen nefes darlığı
• Tekrarlayan göğüs sıkışması
• Nedeni açıklanamayan çabuk yorulma
• Kalp çarpıntısı
• Ailede erken yaşta kalp hastalığı öyküsü bulunması
• Diyabet, hipertansiyon veya yüksek kolesterol varlığı

Başvurulması gereken bölüm Kardiyolojidir. Gerektiğinde Acil Tıp, Kalp ve Damar Cerrahisi ile diğer branşlar da tedavi sürecine katılabilir.

Kalp Krizi Hakkında Merak Edilen Sorular

Kalp krizi en sık hangi yaşta görülür?
İleri yaşta daha sık görülse de genç erişkinlerde de gelişebilir.

Kalp krizi her zaman şiddetli göğüs ağrısı yapar mı?
Hayır. Özellikle kadınlarda, yaşlılarda ve diyabet hastalarında farklı belirtiler görülebilir.

Kalp krizi geçiren herkes stent taktırmak zorunda mıdır?
Hayır. Tedavi yöntemi damar yapısına ve hastanın durumuna göre belirlenir.

Kalp krizi tekrarlar mı?
Evet. Risk faktörleri kontrol edilmezse ikinci kalp krizi gelişebilir.

Kalp krizinden sonra spor yapılabilir mi?
Doktor kontrolünde ve kardiyak rehabilitasyon programı kapsamında egzersiz önerilir.

Kalp krizi geçiren biri normal yaşamına dönebilir mi?
Uygun tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle birçok kişi günlük yaşamına dönebilmektedir.

Aspirin kalp krizini önler mi?
Aspirin herkes için uygun değildir. Doktor önerisi olmadan düzenli kullanılmamalıdır.

Kalp krizi belirtileri kadınlarda neden farklı olabilir?
Kadınlarda göğüs ağrısı yerine nefes darlığı, bulantı, sırt veya çene ağrısı gibi belirtiler daha ön planda olabilir.

Kaynaklar

• World Health Organization (WHO)
• American Heart Association (AHA)
• American College of Cardiology (ACC)
• European Society of Cardiology (ESC)
• PubMed
• National Institutes of Health (NIH)
• Mayo Clinic
• Cleveland Clinic
• New England Journal of Medicine (NEJM)
• JAMA
• Nature Medicine
• BMJ
• Cochrane Library

Kalp krizi, bazı durumlarda mide, akciğer, kas-iskelet sistemi veya panik atak kaynaklı sorunlarla karıştırılabilir. Bu nedenle göğüs ağrısının “gaz”, “reflü” ya da “stresten” kaynaklandığı düşünülerek beklemek tehlikeli olabilir.

Kalp kriziyle karışabilen başlıca durumlar şunlardır:

• Reflü ve mide spazmı
• Safra kesesi ağrısı
• Panik atak
• Kas ve kaburga ağrıları
• Akciğer embolisi
• Zatürre
• Aort damar yırtılması
• Kalp zarı iltihabı

Reflüde yanma çoğu zaman yemekle ilişkiliyken, kalp krizinde ağrı eforla artabilir, soğuk terleme ve nefes darlığı eşlik edebilir. Ancak bu ayrım her zaman kolay değildir. Kesin tanı yalnızca hekim değerlendirmesi, EKG ve kan testleriyle konulabilir.

Kalp Krizi Nasıl Teşhis Edilir?

Kalp krizi tanısında zaman kaybı hayati risk oluşturur. Acil serviste ilk değerlendirme genellikle dakikalar içinde yapılır.

Tanıda kullanılan temel yöntemler şunlardır:

EKG

Elektrokardiyografi, kalbin elektriksel aktivitesini gösterir. ST yükselmeli kalp krizinde EKG çoğu zaman hızlı tanı sağlar. Bazı kalp krizlerinde ise EKG başlangıçta normal ya da belirsiz olabilir.

Troponin testi

Troponin, kalp kası hasarında kana karışan bir proteindir. Yüksek duyarlıklı troponin testleri, kalp krizinin erken tanısında önemli rol oynar. Troponin düzeyi tek ölçümle değil, bazen belirli aralıklarla tekrar edilerek değerlendirilir.

Kan testleri

Böbrek fonksiyonları, kan şekeri, kolesterol, kan sayımı ve pıhtılaşma testleri tedavi planı için kullanılır.

Koroner anjiyografi

Koroner anjiyografi, kalbi besleyen damarlardaki darlık veya tıkanıklığı gösteren temel yöntemdir. Tıkalı damar saptanırsa aynı seansta balon ve stent tedavisi uygulanabilir.

Ekokardiyografi

Kalbin pompalama gücünü, kapakları ve kalp kasının hareketini değerlendirmek için kullanılır.

Kalp Krizi Tedavisi Nasıl Yapılır?

Kalp krizi tedavisinde amaç, tıkanan damarı açmak, kalp kası hasarını sınırlamak, ritim bozukluklarını önlemek ve tekrar kalp krizi riskini azaltmaktır.

Güncel yaklaşımda tedavi hastanın kriz tipine, damar yapısına, kanama riskine, yaşına ve eşlik eden hastalıklarına göre belirlenir. Amerikan Kalp Derneği, kalp krizi tedavisinde medikal tedavi, perkütan koroner girişim ve bypass ameliyatının hastaya göre seçildiğini belirtmektedir.

İlaç tedavisi

Kalp krizinde kullanılan ilaçlar şunları içerebilir:

• Aspirin
• P2Y12 inhibitörü adı verilen ikinci kan sulandırıcı ilaçlar
• Heparin gibi pıhtı önleyici ilaçlar
• Kolesterol düşürücü statinler
• Beta blokerler
• ACE inhibitörleri veya ARB grubu ilaçlar
• Nitratlar
• Ağrı ve tansiyon kontrolüne yönelik ilaçlar

2025 ACC/AHA kılavuzunda, akut koroner sendrom hastalarında çift antiplatelet tedavinin önemli bir yer tuttuğu belirtilmektedir.

Anjiyo ve stent tedavisi

Stent tedavisinde daralan veya tıkanan damar balonla açılır ve damarın açık kalması için stent yerleştirilir. Özellikle ST yükselmeli kalp krizinde uygun merkezlerde en hızlı ve etkili tedavi yöntemlerinden biridir.

Pıhtı eritici tedavi

Anjiyo merkezine hızlı ulaşılamayan bazı ST yükselmeli kalp krizi hastalarında pıhtı eritici ilaçlar kullanılabilir. Bu tedavi her hastaya uygun değildir ve kanama riski açısından dikkatle değerlendirilir.

Bypass ameliyatı

Birden fazla damarda ciddi darlık, ana koroner damarda kritik tıkanıklık veya stente uygun olmayan damar yapısı varsa koroner bypass ameliyatı gündeme gelebilir.

Kardiyak rehabilitasyon

Kalp krizi sonrası egzersiz, beslenme, ilaç uyumu, psikolojik destek ve risk faktörü kontrolünü içeren kardiyak rehabilitasyon, tekrar kriz riskini azaltmada önemli bir basamaktır.

Kalp Krizi İçin En İleri ve En Güncel Tedaviler

Kalp krizinde standart tedavinin merkezinde hâlâ erken damar açma, güçlü kan sulandırıcı tedavi, kolesterol kontrolü ve yaşam tarzı değişikliği yer alır. Ancak son yıllarda tanı ve tedavi alanında yeni yaklaşımlar öne çıkmaktadır.

Minimal invaziv yöntemler

El bileğinden yapılan anjiyo, birçok hastada kasıktan girişime göre daha konforlu olabilir ve kanama riskini azaltabilir. Bu yöntem günümüzde birçok merkezde rutin olarak uygulanmaktadır.

İlaç kaplı stentler

Yeni nesil ilaç kaplı stentler, damarın yeniden daralma riskini azaltmak için yaygın şekilde kullanılmaktadır.

Yapay zekâ destekli tanı

Yapay zekâ destekli EKG ve troponin değerlendirme sistemleri, kalp krizi tanısında özellikle acil servislerde yardımcı araç olarak araştırılmaktadır. 2025’te yayımlanan çalışmalarda yapay zekâ destekli EKG analizlerinin akut miyokard enfarktüsünü saptamada umut vadettiği bildirildi. Ancak bu sistemler hekimin yerini alan değil, klinik kararı destekleyen araçlar olarak değerlendirilmektedir.

Kişiselleştirilmiş tedavi

Kanama riski yüksek hastalar, ileri yaştaki bireyler, böbrek hastaları ve diyabetliler için ilaç süresi ve girişim stratejileri kişiye özel planlanmaktadır.

İltihap hedefli tedaviler

Kalp krizinde damar içi iltihaplanmanın rolü nedeniyle kolşisin gibi anti-inflamatuvar ilaçlar araştırılmıştır. NEJM’de 2025’te yayımlanan çalışma, kolşisinin kalp krizi sonrası olayları azaltma potansiyelini değerlendirmiştir. Bu tür yaklaşımlar her hasta için standart ve otomatik tedavi anlamına gelmez; hekim kararı gerekir.

Kalp Krizi İçin Son Bilimsel Gelişmeler

Son dönemdeki bilimsel çalışmalar üç alana yoğunlaşmaktadır: daha hızlı tanı, daha güvenli kan sulandırıcı tedavi ve kişiye özel girişim stratejileri.

2025 ACC/AHA kılavuzu, akut koroner sendrom tedavisinde güncel kanıtları bir araya getirerek acil tedavi, antiplatelet ilaçlar, damar açma stratejileri ve taburculuk sonrası takip konularını yeniden ele aldı.

Nature Medicine’da yayımlanan CoDE-ACS çalışması, troponin değerlerini klinik bilgilerle birleştiren makine öğrenmesi modellerinin kalp krizi olasılığını hesaplamada kullanılabileceğini gösterdi. Bu yaklaşım rutin karar mekanizmasına tamamen yerleşmiş değildir; ancak acil servis triyajında geleceğin destek araçlarından biri olarak görülmektedir.

Yaşlı NSTEMI hastalarında girişimsel tedavi stratejisinin her zaman aynı faydayı sağlamayabileceğini gösteren çalışmalar, tedavide “tek kalıp” yerine hastaya özel kararın önemini artırdı.

Kalp Krizi İçin Umut Vadeden Bilimsel Çalışmalar

Kalp krizi alanında umut vadeden çalışmalar şunlara odaklanıyor:

• Yapay zekâ ile EKG yorumlama
• Yüksek duyarlıklı troponin algoritmaları
• Kalp krizi sonrası iltihabı azaltan ilaçlar
• Kişiye özel kan sulandırıcı tedavi süreleri
• Kalp kası hasarını azaltmaya yönelik yeni ilaçlar
• Giyilebilir cihazlarla erken ritim ve risk takibi
• Kardiyak rehabilitasyonda dijital takip sistemleri

Bu çalışmaların bir kısmı klinik uygulamaya yaklaşırken, bir kısmı hâlâ araştırma aşamasındadır. Bu nedenle hastaların deneysel yöntemlere yönelmeden önce kardiyoloji uzmanına danışması gerekir.

Kalp krizi (miyokard enfarktüsü), kalbi besleyen koroner damarlardan birinin ani şekilde tıkanması sonucu kalp kasının yeterli oksijen alamaması ve hasar görmesiyle ortaya çıkan, acil tedavi gerektiren bir sağlık sorunudur.

Çoğu vakada damarı daraltan aterosklerotik plakların yırtılmasıyla oluşan pıhtı, kan akışını durdurur. Kan dolaşımı kısa sürede yeniden sağlanamazsa kalp kasındaki hasar kalıcı hale gelebilir.

Kalp krizi her yaşta görülebilse de ileri yaşlarda daha sık ortaya çıkar. Erkeklerde daha erken yaşlarda görülme eğilimindeyken, kadınlarda menopoz sonrasında risk belirgin şekilde artar.

Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre kardiyovasküler hastalıklar küresel ölçekte en önemli ölüm nedenidir ve kalp krizleri bu ölümlerin önemli bir bölümünü oluşturur.

Kalp krizi yalnızca ölüm riski oluşturmaz. Kalp yetmezliği, ritim bozuklukları, yaşam kalitesinde azalma ve uzun süreli tedavi gereksinimi gibi ciddi sonuçlara da yol açabilir.

Kalp Krizi Neden Olur?

Kalp krizlerinin büyük çoğunluğu koroner arter hastalığına bağlı gelişir. Damar içinde zamanla oluşan yağ, kolesterol ve iltihap hücrelerinden oluşan plakların çatlaması sonucu oluşan pıhtı damarı tamamen tıkayabilir.

Başlıca nedenler şunlardır:

• Koroner damar sertliği (ateroskleroz)
• Koroner damarda pıhtı oluşumu
• Damar spazmı
• Daha nadiren damar yırtılması
• Doğuştan koroner damar anomalileri

Kalp Krizi İçin Risk Faktörleri

Bazı risk faktörleri değiştirilemezken, önemli bir kısmı yaşam tarzıyla azaltılabilir.

Değiştirilemeyen risk faktörleri

• İleri yaş
• Erkek cinsiyet
• Menopoz sonrası kadınlar
• Ailede erken yaşta kalp hastalığı öyküsü
• Genetik yatkınlık

Değiştirilebilir risk faktörleri

• Sigara kullanımı
• Hipertansiyon
• Diyabet
• Yüksek LDL kolesterol
• Düşük HDL kolesterol
• Obezite
• Hareketsiz yaşam
• Sağlıksız beslenme
• Aşırı alkol tüketimi
• Kronik stres
• Yetersiz uyku

Son yıllarda yapılan çalışmalar; hava kirliliği, kronik böbrek hastalığı, uyku apnesi ve bazı iltihabi hastalıkların da kalp krizi riskini artırabileceğini göstermektedir.

Kalp Krizi İçin Kimler Daha Fazla Risk Altındadır?

Kalp krizi herkesi etkileyebilse de bazı gruplarda risk belirgin olarak daha yüksektir.

İleri yaştaki bireyler

Yaş ilerledikçe damar sertliği gelişme olasılığı artar.

Diyabet hastaları

Şeker hastalığı hem damar yapısını bozabilir hem de ağrı hissini azaltarak “sessiz kalp krizi” görülmesine neden olabilir.

Hipertansiyon hastaları

Kontrolsüz yüksek tansiyon damar duvarında hasara yol açarak plak oluşumunu hızlandırabilir.

Sigara kullananlar

Sigara damar iç yüzeyini zedeler, pıhtılaşmayı artırır ve kalp krizinin en önemli önlenebilir nedenlerinden biridir.

Kolesterol yüksekliği bulunanlar

Yüksek LDL kolesterol damar içinde plak oluşumunu hızlandırır.

Obez bireyler

Fazla kilo; diyabet, hipertansiyon ve kolesterol yüksekliği ile birlikte riski katlayabilir.

Kronik böbrek hastaları

Kalp-damar hastalıkları bu grupta daha sık görülmektedir.

Aile öyküsü bulunan kişiler

Birinci derece akrabalarında erken yaşta kalp hastalığı bulunan kişiler daha yakından takip edilmelidir.

Kalp Krizi Belirtileri Nelerdir?

Kalp krizinin belirtileri kişiden kişiye değişebilir. Bazı kişilerde klasik göğüs ağrısı görülürken, özellikle kadınlarda, yaşlılarda ve diyabet hastalarında daha farklı yakınmalar ortaya çıkabilir.

En sık görülen belirtiler

• Göğsün ortasında baskı veya sıkışma hissi
• Göğüste yanma
• Sol kola yayılan ağrı
• Çeneye yayılan ağrı
• Boyun ağrısı
• Omuz ağrısı
• Sırta yayılan ağrı
• Nefes darlığı
• Soğuk terleme
• Bulantı
• Kusma
• Ani halsizlik
• Baş dönmesi

Göğüs ağrısı genellikle birkaç dakikadan uzun sürer ve dinlenmekle tamamen geçmeyebilir.

Kalp Krizinin Erken Belirtileri

Bazı hastalarda kalp krizi başlamadan saatler hatta günler önce uyarıcı belirtiler görülebilir.

Bunlar arasında:

• Eforla gelişen göğüs sıkışması
• Merdiven çıkarken nefes darlığı
• Çabuk yorulma
• Dinlenirken bile devam eden baskı hissi
• Sebebi açıklanamayan halsizlik

Bu belirtiler özellikle koroner damar hastalığı bulunan kişilerde ciddiye alınmalıdır.

Kadınlarda Kalp Krizi Belirtileri

Kadınlarda kalp krizi her zaman klasik göğüs ağrısıyla başlamayabilir.

Daha sık görülen belirtiler:

• Aşırı yorgunluk
• Nefes darlığı
• Bulantı
• Kusma
• Sırt ağrısı
• Boyun ağrısı
• Çene ağrısı
• Hazımsızlık hissi

Bu nedenle kadınlarda tanıda gecikme yaşanabileceği için belirtilerin dikkatle değerlendirilmesi önemlidir.

Yaşlılarda Kalp Krizi Belirtileri

İleri yaşta belirtiler daha silik olabilir.

Bazı yaşlı hastalarda yalnızca:

• Halsizlik
• Bilinç bulanıklığı
• Nefes darlığı
• Bayılma
• Çarpıntı

gibi yakınmalar görülebilir.

Diyabet Hastalarında Sessiz Kalp Krizi

Diyabet nedeniyle sinir hasarı gelişen bazı kişilerde tipik göğüs ağrısı hiç olmayabilir.

“Sessiz kalp krizi” olarak adlandırılan bu durumda yalnızca:

• Nefes darlığı
• Ani terleme
• Halsizlik
• Baygınlık hissi
• Performans düşüklüğü

görülebilir. Bu nedenle diyabet hastalarının düzenli kardiyolojik kontrolleri büyük önem taşır.

Uzmanlara göre iklim değişikliği, kışların kısalması ve sıcak mevsimlerin uzaması kenelerin daha uzun süre aktif kalmasına yol açıyor. Bu durum yalnızca ABD için değil, Türkiye gibi kene kaynaklı hastalıkların görüldüğü ülkeler için de dikkat çekici bir uyarı niteliği taşıyor.

Türkiye’de kene denildiğinde ilk akla gelen hastalık Kırım Kongo Kanamalı Ateşi olsa da Lyme hastalığı da göz ardı edilmemesi gereken bir risk olarak değerlendiriliyor. Sağlık Bakanlığı, KKKA vakalarının Türkiye’de özellikle bahar ve yaz aylarında, kenelerin aktifleştiği dönemlerde görüldüğünü bildiriyor. Lyme açısından ise Türkiye’de çeşitli vaka bildirimleri ve seroprevalans çalışmaları bulunmakla birlikte geniş epidemiyolojik verilerin sınırlı olduğu belirtiliyor.

Bilimsel yayınlarda Lyme hastalığının Türkiye’de özellikle hastalığı taşıyabilen Ixodes türü kenelerin yayılımıyla ilişkili olduğu, riskin özellikle kuzey bölgelerde daha belirgin olabileceği ifade ediliyor. Bu nedenle ormanlık alanlar, yüksek otlar, piknik alanları, hayvancılıkla uğraşılan bölgeler ve kırsal alanlarda kene teması açısından dikkatli olunması gerekiyor.

Uzmanlar, açık alanlardan döndükten sonra vücudun özellikle koltuk altı, kasık, diz arkası, kulak arkası, saç dipleri ve bel çevresi gibi bölgelerinin kontrol edilmesini öneriyor. Kene fark edilirse çıplak elle ezilmemeli, üzerine kolonya, alkol, yağ ya da sigara basılmamalı; mümkün olan en kısa sürede sağlık kuruluşuna başvurulmalı.

Kene ısırığı sonrası ateş, halsizlik, baş ağrısı, kas-eklem ağrısı, bulantı, ciltte halka şeklinde kızarıklık veya kanama bulguları görülürse zaman kaybetmeden hekime başvurulmalı. Erken fark edilen vakalarda tedavi başarısı artarken, gecikme ciddi sonuçlara yol açabiliyor.

Türkiye için korunma uyarıları

Kırsal alanlara giderken açık renkli, uzun kollu giysiler tercih edilmeli. Pantolon paçaları çorap içine sokulmalı. Eve dönünce kıyafetler çıkarılıp kontrol edilmeli, mümkünse yüksek ısıda yıkanmalı veya kurutulmalı. Evcil hayvanlar da kene açısından düzenli kontrol edilmeli.

Kene riski yalnızca yaz tatili veya piknik dönemine ait bir konu değil. İklim koşullarındaki değişim, kenelerin aktif olduğu süreyi uzatıyor. Bu nedenle özellikle bahar ve yaz aylarında kene kontrolü günlük bir alışkanlık haline getirilmeli.

Kaynaklar:
Binghamton University News, CDC, T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü, Türkiye’de Lyme hastalığına ilişkin akademik derlemeler.

22 yaşındaki Fransız futbolcu, ön libero ve merkez orta saha pozisyonlarında görev yapabiliyor. Fizik gücü, top kapma becerisi ve pas kalitesiyle dikkat çeken Ugochukwu’nun Avrupa’da gelişime açık oyuncular arasında gösterildiği belirtiliyor.

Yabancı basına göre Burnley, oyuncuyu yalnızca kiralamaktan ziyade bonservis gelirini de içerecek formüllere sıcak bakıyor. Bu nedenle transfer görüşmelerinde satın alma opsiyonu veya zorunlu satın alma maddesi gibi seçeneklerin masaya gelebileceği ifade ediliyor.

Fenerbahçe’nin orta sahaya yapmayı planladığı takviyeler kapsamında Ugochukwu dosyasını değerlendirdiği iddia edilse de, kulüpten transfer sürecine ilişkin resmi bir açıklama yapılmadı. Dosya şu an için ilgi ve ön değerlendirme aşamasında bulunuyor.

Önümüzdeki günlerde Burnley’nin oyuncuyla ilgili vereceği kararın ve diğer talip kulüplerin atacağı adımların transfer sürecini hızlandırabileceği değerlendiriliyor.

Tıp tarihinde bazı keşifler yıllar süren laboratuvar çalışmalarının sonucunda ortaya çıkar. Bazıları ise tek bir insanın, bütün dünyaya karşı çıkacak kadar inandığı bir fikrin peşinden gitmesiyle doğar.

Bu hikâye, genç bir doktorun kendi kalbine uzanan yolculuğunun hikâyesidir.

1929 yılı...

Almanya'nın Eberswalde kentindeki küçük bir hastanede henüz 25 yaşında genç bir cerrahi asistanı görev yapıyordu.

Adı Werner Forssmann idi.

O yıllarda kalp, tıbbın adeta "dokunulmaz organı" olarak kabul ediliyordu. Hekimler, kalbin içine herhangi bir alet sokmanın ani ölüme yol açacağına inanıyorlardı. Ders kitapları bunu söylüyor, profesörler bunu öğretiyor ve neredeyse hiç kimse aksini düşünmeye cesaret edemiyordu.

Fakat Forssmann'ın zihnini meşgul eden farklı bir soru vardı.

Kalbe doğrudan ulaşabilseydik, hayat kurtaran ilaçları çok daha hızlı verebilir, kalbin içini doğrudan inceleyebilir ve ölümcül hastalıkları daha doğru teşhis edemez miydik?

Bu düşünce, dönemin tıp anlayışına göre neredeyse çılgınlıktı.

Meslektaşları bunun imkânsız olduğunu söylüyor, üstleri ise böyle bir deney yapılmasına kesinlikle izin vermiyordu.

Fakat genç doktor vazgeçmedi.

Bir gün hastanenin ameliyathanesinde, kimsenin onaylamadığı bir karar verdi.

Eğer bunu başka bir hastaya yapması yasaktıysa...

İlk hasta kendisi olacaktı.

O dönemde idrar yollarında kullanılmak üzere üretilmiş ince ve steril bir üreter kateterini, sağ kolundaki antekübital toplardamara yerleştirdi. Büyük bir dikkatle kateteri dirseğini, omzunu ve büyük toplardamarları geçerek kalbine doğru ilerletmeye başladı.

Her santimetrede, ölümcül olduğuna inanılan bir sınırı aşıyordu.

Kateter yaklaşık 65 santimetre ilerlediğinde ucunun kalbin sağ kulakçığına ulaştığını düşündü.

Ancak bunu kanıtlaması gerekiyordu.

Kolundan dışarı sarkan kateterle hastanenin koridorlarında yürüyerek röntgen bölümüne gitti.

Çekilen görüntü, tıp tarihinin en unutulmaz belgelerinden biri olacaktı.

İnsanlık tarihinde ilk kez yaşayan bir insanın kalbine damar yoluyla başarılı biçimde ulaşıldığı radyolojik olarak gösterilmişti.

Forssmann'ın deneyi başarılıydı.

Fakat beklediği tebrikler gelmedi.

Hastane yönetimi büyük tepki gösterdi. Emirleri çiğnediği gerekçesiyle azarlandı, meslektaşlarının alay konusu oldu ve cerrahi kariyeri ciddi şekilde zarar gördü. Birçok kişi onu sorumsuzlukla suçladı.

Bilim uğruna aldığı risk, ona beklediği takdiri değil; yalnızlığı ve dışlanmayı getirmişti.

Bugün "devrim" dediğimiz keşif, o günlerde meslek hayatını bitirecek kadar büyük bir hata olarak görülüyordu.

Yaşadığı hayal kırıklığının ardından Forssmann cerrahiden uzaklaştı ve üroloji alanında çalışmaya başladı. Ardından II. Dünya Savaşı sırasında askerî hekim olarak görev yaptı. Yıllar boyunca yaptığı keşfin unutulduğunu düşündü. Oysa dünyanın farklı ülkelerinde bilim insanları, onun açtığı yolu takip ederek kalp kateterizasyonunu geliştirmeye devam ediyordu.

1940'lı ve 1950'li yıllarda Amerikalı hekimler André Frédéric Cournand ve Dickinson W. Richards, Forssmann'ın cesur girişimini sistematik bilimsel çalışmalarla geliştirdi. Sağ kalp kateterizasyonunu güvenilir bir tanı yöntemine dönüştürdüler. Kalp boşluklarındaki basınçların ölçülmesi, doğumsal kalp hastalıklarının değerlendirilmesi ve dolaşım fizyolojisinin anlaşılması artık mümkün hâle gelmişti.

Modern kardiyoloji yeni bir çağa girmişti.

Bugün koroner anjiyografi, perkütan koroner girişimler (stent uygulamaları), kalp kapak girişimleri, elektrofizyolojik işlemler, sağ kalp kateterizasyonu, yoğun bakım uygulamaları ve girişimsel kardiyolojinin sayısız yöntemi, Forssmann'ın açtığı yolun üzerine inşa edilmiştir.

Onun kendi kolundan başlattığı yolculuk, milyonlarca insanın hayatını kurtaran tekniklerin temelini oluşturdu.

1956 yılında Werner Forssmann'ın, yıllar önce büyük tepkiyle karşılanan cesur deneyi sonunda hak ettiği değeri gördü. Nobel Komitesi, André Frédéric Cournand ve Dickinson W. Richards ile birlikte onu, kalp kateterizasyonu ve dolaşım sistemindeki patolojik değişiklikler üzerine yaptıkları keşifler nedeniyle Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü'ne layık gördü.

Yirmi yedi yıl önce alay edilen genç doktor, artık tıp biliminin en saygın ödülünü taşıyordu.

Bu ödül yalnızca üç bilim insanına değil; cesaretin, bilimsel merakın ve önyargılara rağmen gerçeğin peşinden gitmenin de ödülüydü.

Bu hikâye bize önemli bir gerçeği hatırlatıyor.

Bilim, bazen yalnızca bilgi değil; büyük bir cesaret de ister. Yeni fikirler çoğu zaman önce reddedilir, alaya alınır ve hatta engellenir. Fakat sağlam bilimsel düşünce, zamanın sınavından geçtiğinde en güçlü önyargıları bile yıkabilir.

Werner Forssmann yalnızca kendi kalbine bir kateter yerleştirmedi.

O, modern kardiyolojinin kapısını araladı.

Ve bazen insanlık tarihini değiştiren en büyük keşifler, bir doktorun korkularına değil; inandığı fikre güvenmesiyle başlar.

Edward Jenner ve İnsanlığı Çiçek Hastalığından Kurtaran Fikir

Tıp tarihinde bazı keşifler laboratuvarlarda doğar. Bazıları ise hayatın tam içinde, sıradan görünen bir cümlenin peşinden gidilerek ortaya çıkar. Bu hikâye, bir hekimin merakıyla başlayan ve milyonlarca insanın hayatını kurtaran sessiz bir devrimin hikâyesidir.

18. yüzyıl İngiltere'sinde insanlar, adını duymaktan bile korktukları bir hastalıkla yaşıyordu: Çiçek hastalığı (smallpox).

Yüksek ateşle başlayan hastalık, kısa sürede tüm vücudu irin dolu kabarcıklarla kaplıyor, hayatta kalanların yüzlerinde derin izler bırakıyor, birçoğunu ise kör ediyor ya da öldürüyordu. O dönemde Avrupa'da her yıl yüz binlerce insan çiçek hastalığı nedeniyle yaşamını yitiriyordu. Çocuklar bu hastalığın en büyük kurbanlarıydı. Hayatta kalanlar ise çoğu zaman ömür boyu taşıyacakları izlerle yaşamaya devam ediyordu.

İngiltere'nin Gloucestershire bölgesinde genç bir hekim olan Edward Jenner, hastalarını muayene ederken ilginç bir söylentiyi sık sık duyuyordu.

Süt sağan kadınlar birbirlerine gülümseyerek aynı şeyi söylüyordu:

"Biz çiçek hastalığından korkmayız. Çünkü inek çiçeği geçirdik."

O yıllarda bu söz, halk arasında anlatılan sıradan bir inanış olarak görülüyordu. Çoğu kişi bunun tesadüften ibaret olduğunu düşünüyordu.

Fakat Jenner farklıydı.

İyi bir hekim olmanın yalnızca hastalıkları tedavi etmek değil, doğayı dikkatle gözlemlemek olduğuna inanıyordu. İnsanların önemsemediği ayrıntılar, onun zihninde büyük sorulara dönüşüyordu.

Acaba gerçekten inek çiçeği hastalığını geçirmek, insanı ölümcül çiçek hastalığından koruyor olabilir miydi?

Yıllarca gözlem yaptı.

Çiftliklerde çalışan sütçü kadınları, çiçek hastalığı geçiren insanları ve hastalıkların yayılışını dikkatle izledi. Topladığı bilgiler aynı gerçeği işaret ediyordu.

1796 yılının Mayıs ayında tarihî bir adım attı.

Elinde, inek çiçeği hastalığına yakalanmış sütçü Sarah Nelmes'in elindeki lezyondan aldığı materyal vardı. Bu materyali sekiz yaşındaki James Phipps adlı çocuğun koluna uyguladı. Çocuk birkaç gün süren hafif belirtiler dışında ciddi bir hastalık geçirmedi.

Haftalar sonra Jenner, dönemin bilimsel yöntemleri doğrultusunda James'i çiçek hastalığı etkenine maruz bıraktı.

James Phipps hastalanmadı.

İşte o an, tıp tarihinin yönü değişmeye başlamıştı.

Jenner, bağışıklık sisteminin daha hafif seyreden bir enfeksiyonla karşılaştığında, daha sonra gelişebilecek ölümcül çiçek hastalığına karşı koruyucu yanıt oluşturabildiğini göstermişti. Bugün "aşılama" olarak bildiğimiz yöntemin bilimsel temeli böyle atıldı.

Ancak her büyük keşif gibi bu da hemen kabul görmedi.

Bazı meslektaşları Jenner'ı alaya aldı. Gazetelerde ve karikatürlerde, aşı olan insanların vücutlarından inek boynuzları ve kuyrukları çıktığı çiziliyordu. Kimileri bunun doğaya aykırı olduğunu savunuyor, kimileri ise insanlara hayvan hastalığı bulaştırıldığını iddia ediyordu.

Jenner ise tartışmalarla değil, bilimsel kanıtlarla konuşmayı seçti.

Yıllar geçtikçe aşılanan insanların çiçek hastalığından korunduğu açıkça görüldü. Avrupa'dan Amerika'ya kadar birçok ülkede aşılama programları başladı. Milyonlarca insanın hayatı kurtuldu.

Jenner, geliştirdiği yöntemi "Variolae Vaccinae" (İnek Çiçeği) olarak tanımladı. Daha sonra Fransız bilim insanı Louis Pasteur, Jenner'a duyduğu saygının bir ifadesi olarak geliştirilecek tüm koruyucu aşılar için "vaccine" teriminin kullanılmasını önerdi. Günümüzde dünyanın her yerinde kullanılan "vaksin" kavramının kökeni de bu tarihî çalışmaya dayanır.

Jenner'ın başlattığı bilimsel yolculuk, yalnızca çiçek hastalığıyla mücadeleyi değiştirmekle kalmadı; modern immünolojinin temellerini oluşturdu ve daha sonra difteri, tetanos, kuduz, çocuk felci, kızamık, hepatit ve daha birçok bulaşıcı hastalığa karşı geliştirilen aşıların önünü açtı.

Aradan yaklaşık iki yüzyıl geçti.

1980 yılında Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), çiçek hastalığının yeryüzünden tamamen ortadan kaldırıldığını resmen ilan etti. Bu, insanlık tarihinde küresel aşılama sayesinde tamamen yok edilen ilk ve bugüne kadar tek insan bulaşıcı hastalığı olarak kayıtlara geçti.

Edward Jenner bu günü göremedi.

Ancak onun küçük bir köyde duyduğu basit bir cümleye kulak vermesi, insanlık tarihinin akışını değiştirdi.

Bu hikâye bize önemli bir gerçeği hatırlatıyor.

Bilim, bazen en gelişmiş laboratuvarlarda değil; merak eden bir zihinde başlar. Büyük keşifler çoğu zaman herkesin gördüğünü görmekle değil, herkesin duyduğu bir cümlenin ardındaki gerçeği sorgulamakla mümkün olur.

Bir sütçü kızın sözü, bir hekimin merakıyla birleşti.

Ve o merak, milyonlarca insanın hayatını kurtaran en büyük tıbbi devrimlerden birine dönüştü.

Bazen insanlık tarihini değiştiren en büyük devrimler, bir laboratuvarda değil; merak eden bir hekimin, sıradan görünen bir sözü ciddiye almasıyla başlar.

1980'li yılların başında Avustralya'nın Perth kentindeki Royal Perth Hospital'da çalışan patolog Dr. Robin Warren, mikroskobun başında saatlerini geçiriyordu. Mide biyopsilerini incelerken herkesin gözünden kaçan bir ayrıntı dikkatini çekmişti.

Mide dokusunun üzerinde, kıvrımlı, spiral şeklinde küçük bakteriler...

O yıllarda tıp dünyasının neredeyse tartışmasız kabul ettiği bir gerçek vardı: Mide asidi o kadar güçlüydü ki hiçbir bakteri burada yaşayamazdı. Ülserin nedeni ise stres, yoğun çalışma temposu, baharatlı yiyecekler ve aşırı mide asidiydi. Bu bilgi ders kitaplarında yazıyor, amfilerde öğretiliyor ve milyonlarca hastaya aynı şekilde anlatılıyordu.

Robin Warren ise mikroskobunda bambaşka bir şey görüyordu.

Kısa süre sonra genç iç hastalıkları uzmanı ve gastroenteroloji araştırmacısı Dr. Barry Marshall ile yolları kesişti. Warren'ın gözlemleri, Marshall'ın sorgulayıcı kişiliğiyle birleşince modern tıp tarihinin en önemli bilimsel ortaklıklarından biri doğdu.

İkili yüzlerce mide biyopsisini inceledi. Gördükleri tesadüf değildi. Gastrit ve peptik ülseri olan hastaların büyük bölümünde aynı spiral bakteri bulunuyordu. Onlara göre sorun mide asidi değil, bu bakteriydi. Daha sonra bu mikroorganizma Helicobacter pylori olarak adlandırılacaktı.

Fakat bilim dünyası onları ciddiye almadı.

Çünkü bu iddia yalnızca yeni bir teori değildi; onlarca yıldır kabul edilen bir tıp öğretisini yerle bir ediyordu. Hakemler makalelerini reddediyor, kongrelerde söyledikleri kuşkuyla karşılanıyor, "Midede bakteri yaşayamaz." cümlesi adeta değişmez bir fizik yasası gibi tekrarlanıyordu.

Barry Marshall için artık yalnızca iki seçenek vardı: Ya vazgeçecekti ya da kimsenin cesaret edemeyeceği bir şey yapacaktı.

1984 yılında laboratuvarda üretilen Helicobacter pylori kültürünü kendi isteğiyle içti.

Bilim uğruna kendi bedenini deney alanına çevirmişti.

Birkaç gün sonra bulantı, kusma, ağız kokusu ve mide ağrıları başladı. Yapılan endoskopide akut gastrit geliştiği görüldü. Midesinden alınan biyopsilerde bakteri açıkça gösterildi ve enfeksiyonun mide mukozasında iltihap oluşturduğu kanıtlandı. Daha sonra antibiyotik tedavisi alarak tamamen iyileşti.

Bu deney yalnızca cesaret örneği değildi.

Bilim tarihinde "öz-deney" olarak bilinen en dikkat çekici çalışmalardan biri hâline geldi. Marshall, etik nedenlerle bunu başka bir insana yaptıramayacağını biliyordu. Bilimsel hipotezini sınamak için riski kendisi üstlenmişti. Bugün aynı yöntem etik kurullar tarafından kabul edilmese de, o günün koşullarında bu deney tıp tarihinin yönünü değiştiren en önemli bilimsel dönüm noktalarından biri oldu.

Ardından dünyanın dört bir yanından araştırmalar gelmeye başladı.

Bir zamanlar stres hastalığı olarak görülen peptik ülserlerin büyük bölümünün aslında enfeksiyon hastalığı olduğu ortaya çıktı. Antibiyotik tedavileri sayesinde milyonlarca insan yıllarca süren ağrılarından kurtuldu. Ülser nedeniyle yapılan mide ameliyatları belirgin şekilde azaldı. Ayrıca Helicobacter pylori enfeksiyonunun mide kanseri ve mide mukozasına bağlı lenfoid doku lenfoması (MALT lenfoma) gelişiminde önemli rol oynadığı da gösterildi.

2005 yılında Barry Marshall ve Robin Warren, Helicobacter pylori bakterisinin keşfi ve gastrit ile peptik ülser hastalığındaki rolünü ortaya koymaları nedeniyle Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü'ne layık görüldü. Bu ödül yalnızca iki bilim insanına değil; önyargıya karşı sabrın, dikkatli gözlemin ve bilimsel cesaretin de ödülüydü.

Bu hikâye bize önemli bir gerçeği hatırlatıyor.

Bilim, çoğu zaman en yüksek sesle konuşanların değil; en dikkatli bakanların eseridir. Robin Warren'ın mikroskopta fark ettiği küçücük spiral bakteriler, Barry Marshall'ın cesaretiyle birleşince yalnızca ülser tedavisini değil, modern gastroenterolojinin geleceğini değiştirdi.

Bugün dünya genelinde milyonlarca insanın antibiyotik tedavisiyle sağlığına kavuşmasının temelinde, iki bilim insanının vazgeçmeyen merakı ve gerçeği kanıtlamak için gösterdiği kararlılık yatmaktadır.

Bazen bir devrim, büyük laboratuvarlarda değil; mikroskobun altında görülen küçücük bir bakteride başlar.

Ve bazen insanlık tarihini değiştiren en büyük deney, bir doktorun kendi midesinde yazılır.

İddialara göre Galatasaray, 22 yaşındaki ön libero için satın alma zorunluluğu içeren kiralık transfer formülü üzerinde çalışıyor. Burnley’nin ise oyuncuyu bonservisiyle göndermeye daha sıcak baktığı belirtiliyor.

Fransız orta saha, fizik gücü, top kazanma becerisi ve oyun kurulumundaki etkinliğiyle dikkat çekiyor. Genç yaşına rağmen Avrupa’nın önemli liglerinde deneyim kazanan Ugochukwu’nun, Galatasaray’ın yeni sezon kadro planlamasında değerlendirilen isimlerden biri olduğu aktarıldı.

Öte yandan aynı oyuncunun Fenerbahçe’nin de radarında olduğu öne sürülüyor. Uluslararası transfer kaynaklarına göre iki ezeli rakibin oyuncunun durumunu yakından takip ettiği ve transfer yarışının oluşabileceği ifade ediliyor. Ancak taraflardan henüz resmi bir açıklama yapılmış değil.

Transfer dosyasında şu an için resmi anlaşma veya kulüpler arasında sonuçlanmış bir pazarlık bulunmuyor. Sürecin ilk temas ve değerlendirme aşamasında olduğu belirtilirken, önümüzdeki günlerde Burnley’nin bonservis konusundaki tutumunun belirleyici olması bekleniyor.

Türk spor basınında yer alan haberlere göre teknik direktör Fatih Tekke’nin kadro planlamasında yerli rotasyonunu güçlendirmek istemesi nedeniyle Emre Kılınç ismi değerlendirmeye alındı. Oyuncunun hem sol kanatta hem de hücum hattının farklı bölgelerinde görev yapabilmesi, transfer dosyasını öne çıkaran unsurlar arasında gösteriliyor.

31 yaşındaki futbolcunun Süper Lig tecrübesi ve yerli oyuncu statüsünde olması, Trabzonspor’un kadro mühendisliği açısından avantaj sağlayabilecek bir faktör olarak değerlendiriliyor. Ancak taraflar arasında resmi teklif yapıldığı ya da anlaşma sağlandığına ilişkin doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor.

Transfer sürecinin şu aşamada ilk temas ve değerlendirme seviyesinde olduğu belirtilirken, kulüplerden veya oyuncu cephesinden resmi bir açıklama gelmedi.

Trabzonspor’un kanat rotasyonunu güçlendirmek için farklı alternatifler üzerinde çalıştığı bilinirken, Emre Kılınç dosyasının önümüzdeki günlerde netlik kazanıp kazanmayacağı yakından takip ediliyor.

Haberlere göre Trabzonspor yönetimi, teknik heyetin raporu doğrultusunda sağ kanat bölgesini güçlendirmek amacıyla Andre Luiz’i değerlendirmeye aldı. Oyuncunun hızı, bire birdeki etkinliği ve hücumdaki üretkenliği nedeniyle alternatif isimler arasında öne çıktığı belirtildi.

Ancak transferin önündeki en önemli engelin bonservis bedeli olduğu ifade ediliyor. İddiaya göre Olympiakos, Brezilyalı futbolcu için yaklaşık 15 milyon euro seviyesinde bir bonservis talep ediyor. Bu rakamın ardından Trabzonspor’un farklı transfer formülleri üzerinde durabileceği öne sürülüyor.

Henüz kulüpler arasında resmi teklif aşamasına geçildiğine ilişkin doğrulanmış bir bilgi bulunmazken, dosyanın ilk temas seviyesinde olduğu belirtiliyor. Taraflardan da transfer iddialarına ilişkin resmi bir açıklama yapılmadı.

Trabzonspor’un yaz transfer döneminde özellikle kanat rotasyonunu güçlendirmeyi hedeflediği bilinirken, Andre Luiz dosyasının önümüzdeki günlerde pazarlık sürecine dönüşüp dönüşmeyeceği merak konusu oldu.

Şimdilik transfer süreci iddia niteliğini korurken, bordo mavili yönetimin listedeki diğer alternatiflerle birlikte oyuncuyu değerlendirdiği ifade ediliyor.

İddiaya göre oyuncu için en güçlü seçeneklerden biri satın alma opsiyonlu kiralık transfer formülü. Porto’nun kadro planlamasında yaşanabilecek gelişmelerin ardından genç golcünün düzenli forma şansı bulabileceği bir takıma kiralanmasına sıcak bakabileceği öne sürülüyor.

22 yaşındaki santrfor, fizik gücü, hava toplarındaki etkinliği ve ceza sahası içindeki bitiriciliğiyle dikkat çekiyor. Genç yaşına rağmen Avrupa deneyimine sahip olması da Trabzonspor yönetiminin değerlendirdiği önemli kriterlerden biri olarak gösteriliyor.

Deniz Gül’ün adı daha önce Süper Lig’in farklı kulüpleriyle de anılmıştı. Ancak Trabzonspor cephesinde henüz resmi bir girişim ya da kulüpten doğrulama bulunmuyor. Transfer sürecinin Porto’nun yaz dönemindeki kadro yapılanmasına göre şekillenebileceği belirtiliyor.

Fatih Tekke yönetimindeki Trabzonspor’un hücum hattına hem rekabet oluşturacak hem de geleceğe yatırım niteliği taşıyacak bir santrfor arayışında olduğu bilinirken, Deniz Gül isminin önümüzdeki günlerde daha somut bir dosyaya dönüşüp dönüşmeyeceği merak ediliyor.

Şu aşamada transfer süreci öneri ve değerlendirme seviyesinde bulunuyor. Taraflar arasında resmi görüşme yapıldığına ilişkin doğrulanmış bir bilgi ise bulunmuyor.

Fenerbahçe’nin yeni sezon öncesi savunma rotasyonunu genişletmek istediği biliniyordu. Nathan Aké transferi, hem Avrupa hedefleri hem de Süper Lig yarışında sarı-lacivertlilerin kadro kalitesini artıracak hamlelerden biri olarak değerlendiriliyor.

Hollanda Milli Takımı’nda da forma giyen Aké, Manchester City kariyerinde Premier Lig ve Şampiyonlar Ligi tecrübesiyle dikkat çekti. Oyuncunun oyun kurulumundaki sakinliği, sol ayaklı stoper profili ve çok yönlü yapısı Fenerbahçe savunması için değerli bir kazanım olarak görülüyor.

Transferin mali detaylarına ilişkin kulüpten henüz resmi açıklama yapılmadı.

Edinilen bilgilere göre, yolun karşısına geçmeye çalışan genç kıza cadde üzerinde ilerleyen bir otomobil çarptı. Çarpmanın etkisiyle genç kız metrelerce savrularak yere düştü.

Kazayı gören çevredeki vatandaşlar hızla olay yerine koşarak yaralıya ilk müdahaleyi yaptı. Durumun 112 Acil Sağlık ekiplerine bildirilmesi üzerine bölgeye kısa sürede ambulans sevk edildi.

Olay yerine ulaşan sağlık ekipleri, ağır yaralanan genç kıza ilk müdahaleyi olay yerinde gerçekleştirdi. Ardından ambulansla hastaneye kaldırılan genç kızın tedavi altına alındığı öğrenildi.

Hastaneden edinilen bilgilere göre genç kızın sağlık durumunun ciddiyetini koruduğu ve yoğun bakım ünitesinde entübe edilerek tedavisinin sürdüğü bildirildi.

Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.

Son yıllarda hem tarama programlarının yaygınlaşması hem de ailelerin bilinçlenmesiyle SMA hastalığı daha fazla konuşuluyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi, Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, özellikle erken belirti ve tanının hayati önem taşıdığını vurguluyor:
“Bugün artık SMA hastalığında erken tanı, hastalığın seyrini değiştirebiliyor. Ancak belirtiler gözden kaçarsa tablo ağırlaşabiliyor.”

SMA Hastalığı nedir?

SMA hastalığı (Spinal Müsküler Atrofi), omurilikteki hareket sinir hücrelerini etkileyen genetik bir kas hastalığıdır.

Bu hastalıkta, kasları çalıştıran motor nöronlar hasar görür. Sonuç olarak:

• Kaslarda güçsüzlük

• Hareket kısıtlılığı

• Zamanla kas erimesi

• İleri vakalarda solunum problemleri

görülebilir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’a göre, SMA hastalığı doğuştan gelen genetik bir bozukluktur ve SMN1 genindeki eksiklik nedeniyle ortaya çıkar. “Kasın kendisi sağlamdır, sorun kası çalıştıran sinirdedir” diyerek hastalığın mekanizmasını sade bir dille anlatıyor.

SMA hastalığı tiplerine göre farklı şiddette seyreder. Bazı bebeklerde ilk aylarda ağır tablo görülürken, bazı çocuklarda belirtiler daha geç ortaya çıkabilir.

En sinsi belirtiler

SMA hastalığı çoğu zaman sessiz başlar. Aileler ilk etapta fark etmeyebilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler:

• Baş kontrolünde gecikme

• Emme ve yutma güçlüğü

• Yaşıtlarına göre daha az hareket

• Kol ve bacaklarda gevşeklik

• Sık solunum yolu enfeksiyonu

• Oturamama ya da yürüyememe

Prof. Dr. Kafadar, “Bebek çok sakin diye sevinen aileler oluyor. Oysa aşırı hareketsizlik bazen SMA hastalığı belirtisi olabilir” uyarısında bulunuyor.

Özellikle bacaklarda güçsüzlük ön plandadır. Bazı vakalarda dilde titreme bile görülebilir. Bu belirtiler erken dönemde yakalanırsa, tedavi seçenekleri daha etkili olabilir.

Kimler risk altında?

SMA hastalığı kalıtsal bir hastalıktır.

Risk grupları şunlardır:

• Anne ve babanın taşıyıcı olduğu bebekler

• Akraba evliliği bulunan aileler

• Ailesinde SMA öyküsü olanlar

Türkiye’de taşıyıcılık oranının yaklaşık 1/40–1/50 civarında olduğu belirtilmektedir. Bu da toplumda azımsanmayacak bir genetik risk bulunduğunu gösterir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “Anne ve baba sağlıklı olabilir. Taşıyıcı olduklarını bilmeyebilirler. Bu nedenle evlilik öncesi ve gebelik öncesi taramalar çok önemlidir” diyor.

Neden artıyor?

Son yıllarda “SMA hastalığı artıyor mu?” sorusu sıkça soruluyor.

Uzmanlara göre artışın birkaç nedeni var:

• Yenidoğan tarama programlarının yaygınlaşması

• Genetik testlere erişimin artması

• Toplumsal farkındalığın yükselmesi

• Akraba evliliklerinin devam etmesi

Prof. Dr. Kafadar, “Eskiden tanı alamayan vakalar vardı. Bugün erken tarama sayesinde SMA hastalığını daha erken yakalayabiliyoruz” diyerek görünürdeki artışın tanı kapasitesiyle ilişkili olduğunu vurguluyor.

Ayrıca son yıllarda geliştirilen gen tedavileri ve yeni ilaç seçenekleri de hastalığın daha fazla gündeme gelmesine yol açtı.

Ne zaman doktora gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir çocuk nörolojisi uzmanına başvurulmalı:

• Bebek başını 3–4 ayda tutamıyorsa

• 6–7 ayda desteksiz oturamıyorsa

• 1 yaşında yürümeye başlamamışsa

• Kol ve bacaklarda belirgin güçsüzlük varsa

• Emme ve beslenme problemi sürüyorsa

Prof. Dr. İhsan Kafadar, “SMA hastalığında erken tanı hayat kurtarır. Gecikme kas kaybını artırabilir” diyerek aileleri uyarıyor.

Bugün SMA hastalığı tedavisi için kullanılan ilaçlar, hastalığın ilerlemesini yavaşlatabiliyor. Bazı vakalarda gen tedavisi uygulanabiliyor. Ancak tedavinin başarısı büyük ölçüde erken teşhise bağlı.

Nasıl korunulur?

SMA hastalığı tamamen önlenebilir bir hastalık değildir. Ancak risk azaltılabilir.

Korunma yolları:

• Evlilik öncesi taşıyıcılık testi

• Gebelik öncesi genetik danışmanlık

• Aile öyküsü varsa ileri genetik testler

• Yenidoğan tarama programlarına katılım

Prof. Dr. Kafadar, “Toplumsal bilinç en güçlü silahtır. Taşıyıcı olduğunuzu bilmek kader değildir, önlem alma fırsatıdır” diyor.

Türkiye’de yenidoğan tarama programlarının genişlemesi sayesinde SMA hastalığı artık daha erken evrede tespit edilebiliyor. Bu da çocukların yaşam kalitesini artırma açısından umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Uzman Uyarısı: Erken Tanı Hayat Değiştiriyor

SMA hastalığı kader değil, geç kalınmış tanı kader olabilir.

Kas kaybı başladıktan sonra geri dönüş sınırlıdır. Bu nedenle belirti, risk, genetik öykü ve erken tarama hayati önemdedir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar son olarak şu mesajı veriyor:
“Her hareketsizlik masum değildir. Aileler gelişim basamaklarını yakından takip etmeli. Şüphe varsa zaman kaybetmeden uzmana başvurulmalı.”

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Çocuk Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. İhsan Kafadar, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada epilepsinin toplumda hâlâ yanlış bilinen yönleri olduğunu vurguladı.

Epilepsi (Sara) Nedir?

Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin ani ve kontrolsüz elektriksel boşalımları sonucu ortaya çıkan, tekrarlayan nöbetlerle karakterize bir hastalıktır. Halk arasında “sara” olarak bilinir.

Prof. Dr. Kafadar’a göre:

“Epilepsi tek bir hastalık değil, birçok farklı nedeni ve türü olan bir beyin hastalıkları grubudur. Her nöbet epilepsi değildir; tanı için nöbetlerin tekrarlayıcı olması gerekir.”

Nöbet Nasıl Ortaya Çıkar?

Beynimiz milyarlarca sinir hücresinin uyumlu çalışmasıyla görev yapar. Ancak bazı durumlarda bu hücreler bir anda aşırı ve düzensiz elektrik sinyali üretir. Sonuç?

• Ani bilinç kaybı

• Kasılmalar

• Sabit bir noktaya dalıp kalma

• Ağızda köpürme

• Kısa süreli hafıza kaybı

• Garip kokular ya da tatlar hissetme

Bazı nöbetler dramatiktir, bazıları ise sadece birkaç saniyelik “donma” şeklinde geçer. Bu nedenle birçok epilepsi vakası uzun süre fark edilmeden devam edebilir.

Çocuklarda Epilepsi Daha mı Farklı?

Prof. Dr. Kafadar, özellikle çocukluk çağında epilepsinin farklı belirtilerle ortaya çıkabileceğini belirtiyor:

“Çocuklarda dalıp gitme, ders sırasında kısa süreli kopmalar, ani sıçramalar ya da sebepsiz düşmeler epilepsi belirtisi olabilir. Ailelerin bu belirtileri hafife almaması gerekir.”

Çocukluk çağı epilepsilerinin bir kısmı yaşla birlikte düzelebilirken, bazı türleri uzun süreli takip gerektirir.

Epilepsinin Nedenleri Neler?

Epilepsi her zaman tek bir nedene bağlı değildir. Olası sebepler arasında:

• Doğum sırasında beyin hasarı

• Genetik yatkınlık

• Beyin enfeksiyonları

• Kafa travmaları

• Beyin tümörleri

• Nedeni bilinmeyen (idiopatik) durumlar

Vakaların önemli bir kısmında ise net bir sebep saptanamayabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Epilepsi tanısında en önemli testlerden biri EEG (Elektroensefalografi)’dir. EEG, beynin elektriksel aktivitesini kaydeder.

Bunun yanında:

• Beyin MR görüntülemesi

• Ayrıntılı nörolojik muayene

• Nöbet öyküsünün detaylı değerlendirilmesi

Tanı sürecinde büyük önem taşır.

Tedavisi Var mı?

Evet. Epilepsi hastalarının büyük bir kısmı düzenli ilaç tedavisiyle nöbetsiz bir yaşam sürebilir.

Prof. Dr. Kafadar’ın altını çizdiği en önemli nokta şu:

“Epilepsi tedavi edilebilir bir hastalıktır. İlaçlar düzenli kullanıldığında hastaların yaklaşık yüzde 70’inde nöbetler tamamen kontrol altına alınabilir.”

Dirençli vakalarda ise:

• Ketojenik diyet

• Vagus sinir stimülasyonu

• Cerrahi tedavi

gibi seçenekler gündeme gelebilir.

Nöbet Anında Ne Yapılmalı?

Toplumda en sık yapılan yanlış, nöbet geçiren kişinin ağzına bir şey koymaya çalışmaktır. Bu son derece tehlikelidir.

Doğru yaklaşım:

✔️ Kişiyi yan yatırmak
✔️ Başını sert bir zeminden korumak
✔️ Süreyi takip etmek
✔️ Nöbet 5 dakikayı aşarsa acil yardım çağırmak

Toplumsal Yanlış Algılar

Epilepsi bulaşıcı değildir.
Ruhsal bir hastalık değildir.
Akıl hastalığı değildir.

Bu hastalık, beynin elektriksel düzeniyle ilgilidir. Doğru tedavi ve takip ile bireyler eğitimlerine, iş hayatlarına ve sosyal yaşamlarına devam edebilir.

Son Söz

Epilepsi korkulacak değil, bilinmesi gereken bir hastalıktır. Bilgi, ön yargının panzehiridir.

Prof. Dr. İhsan Kafadar’ın da ifade ettiği gibi, erken tanı ve düzenli takip hayat kalitesini belirleyen en kritik faktördür.

Beynin elektriği bazen kontrolden çıkabilir. Önemli olan, o dalgayı doğru yönetmektir. ⚡
Epilepsi (Sara Hastalığı) Nedir? Epilepsi Çeşitleri Nelerdir? Epilepsi Neden Olur? Epilepsi Belirtileri Nelerdir? Epilepsi Nasıl Teşhis Edilir? Epilepsi Tedavisi Nasıl Yapılır? Epilepsi Risk Faktörleri Nelerdir? Epilepsi öldürür mü? Epilepsi nasıl anlaşılır? Epilepsi geçer mi? Stres epilepsiyi etkiler mi? Epilepsi nöbeti uyurken olur mu? Epilepsi nöbeti geçirdikten sonra kişi neler hisseder? Anksiyete epilepsiye neden olur mu?

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Asuman İnan, Tıbbiye Bülteni’ne yaptığı açıklamada özellikle yaz aylarında artan vakalara dikkat çekti.

Prof. Dr. İnan, “Salmonella en sık gıdalar yoluyla bulaşır. Çiğ veya iyi pişmemiş tavuk, yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri ve iyi yıkanmamış sebzeler risk taşır” dedi.

🧫 Salmonella Nedir?

Salmonella, bağırsak sistemini etkileyen bir bakteri grubudur. Halk arasında çoğu zaman “gıda zehirlenmesi” olarak bilinen tabloya neden olur. Ancak her gıda zehirlenmesi Salmonella değildir.

Uzmanlara göre bakteri, uygun sıcaklıkta hızla çoğalır ve özellikle hijyen kurallarına uyulmayan mutfaklarda kolayca yayılır.

⚠️ Salmonella Belirtileri Nelerdir?

Prof. Dr. İnan’ın verdiği bilgilere göre belirtiler genellikle bakterinin alınmasından 6–72 saat sonra ortaya çıkıyor:

• Yüksek ateş

• Sulu veya kanlı ishal

• Karın ağrısı ve kramp

• Bulantı ve kusma

• Halsizlik

Çoğu vaka 4–7 gün içinde düzeliyor. Ancak bağışıklık sistemi zayıf kişilerde enfeksiyon kana karışabiliyor ve ciddi sonuçlar doğurabiliyor.

🚨 Kimler Risk Altında?

Uzman isim özellikle şu grupları uyardı:

• Bebekler

• 65 yaş üstü bireyler

• Hamileler

• Kronik hastalığı olanlar

• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler

Bu kişilerde tablo daha ağır seyredebilir ve hastane tedavisi gerekebilir.

🛡 Nasıl Korunmalı?

Prof. Dr. İnan’a göre korunmanın temel anahtarı mutfak hijyeni:

• Çiğ et ve sebzeler ayrı kesme tahtasında hazırlanmalı

• Tavuk ve et iyice pişirilmeli

• Eller en az 20 saniye sabunla yıkanmalı

• Soğuk zincir korunmalı

“Salmonella gözle görülmez, tadı değişmez. Bu nedenle en güçlü silahımız temizliktir” uyarısında bulundu.

📌 Uzmandan Net Mesaj

Salmonella hafife alınacak bir enfeksiyon değil. Basit görünen bir ishal tablosu bazı gruplarda hayati risk oluşturabiliyor. Uzmanlar özellikle yaz aylarında açıkta satılan ve iyi muhafaza edilmeyen gıdalara karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Uzmanların ortak mesajı

“Mucize aramayın.
Bilimsel önlemlerle ve sağlıklı yaşamla riskleri azaltın.”

Kanser riskini tamamen sıfırlamak mümkün olmasa da, bu 12 başlıkla risk belirgin biçimde azaltılabiliyor.

Uzmanlara göre kanserden korunma bir günde değil, bir yaşam tarzıyla mümkün. İşte bilimsel kanıtlarla desteklenen 12 altın kural: